is de en is is is is de is de is is pt is is is is is is is is vi pt is is is is is is hbs_lat is is is hbs_lat is is is is is is ko is is is is is is is is la en is is is es is is is nb is is is is is is is is is is is gn is is is is is gn da is es hbs_lat is tr is vi is en is is is is is et is is is is is is is nb is is is is is is fr la is sk is is is ceb is is is is is is is is is is is is is is hbs_lat eo da is pms is is is is nn pt is is is en is is is pt is is is cs is it is en is is is it is is is is is is is en is pt is is is is is is is da is is is is es is is is is is is hbs_lat pt is is is is is is is is is hbs_lat is is es is is pl is is es is is nb cs is is is is is nn is is da is is jv is is is is is nb is is is is is is is is is ca is is pt ceb is is is gn is is is is is is es is is is is pms is es is is is en is es is is es is es is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is br war is it is is is la is is da hbs_lat sk is is nb is pt is is is is is is de is is is is pt cs is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is da is lt is is is is is is is sq is is is is is is is is is is is is is is is is da is hu is nb is is is is is is is is is fr is is is is is is is is is is fi is is is is is is is is is is is is is is hu is is is is is is is is is nb is is is is is is is is es sk is is is nb is is is is is is is is is is pt is is is da is is is pt fr is is is is is fr is is is is pt en la is is is is is is is is is is is is si is nb is is is da is is is is is is is is is sv fi is is fi da pt gl en is is vi is is is is nl en hu sk sk is pt tr hu is is la is is is is is is et tr es is is is eo is is is hu de is war is is is is cs is fi is is is is is cs is is is da is is is is is tl is gl is it de is tr ur is is is tr is is is is is nb is is is is is cs is en mn es fy is is lt is is is hbs_lat de hbs_lat is is en is is is is pt is is is is pt is en is is is tr is is is is is is is is is is is is is pt is is en pt is is is ceb is is is is is gl hu vi pt is is is is en is is is is is is is is is is is de sk is is is is is is is is de is is en is is is is is is cs is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is hu is is is is is tr is is is is is is is is is is is is is en is is is is is hu uk is is is is is is is is is is is is nb da is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is pt is hbs_lat is is is is is is is is is is is is is is en is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is en is is is is is is ca ga ur is is is is is is is is is is is la is is is is is is is is is is is is is is is is is cs is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is hu is is is is is is is is is is is is is is is is is is cs is is is da is is is is is is is da gom is is is ga en is is is tr is is pt is is is is is is is is is is is is is is is es is is is cs is is is is is is is is es is da es pt is ceb is en is is nb gl is is nn is is is is is is is is is is is hbs_lat is is is is is is pms is is is is is is da eu is es pt sl is is is is is is is is is is is is is da is es lt pms is de es is is is is is en ceb is is is es sk is is is is is lt is is is is is is is is is is cs da is es sv is da is is hbs_lat is is is is is pt la is is is is da is is pt is is is is is is is la la is is is is ceb hbs_lat ceb is is is cs is is is is ro hbs_lat is es pt is is es is is is is cs is is
þeim er hefir um fjall farið.
þeim er til verðar kemur,
Þá er horskur og þögull
Svo nýsist fróðra hver fyrir.
lof og vit meðan lifir.
þykir það í ókunnum stað.
sá er yfir öldrum þrumir.
ef hann við víg varast.
þylst hann um eða þrumir
ef hann sylg um getur,
uppi er þá geð guma.
og hefir fjöld um farið
sá er vitandi er vits.
19. Haldi-t maður á keri,
drekki þó af hófi mjöð,
að þú gangir snemma að sofa.
og ganga þá af grasi.
að hann er-a vamma vanur.
Allt er víl sem var.
þótt þeir um hann fár lesi,
ef hann með snotrum situr.
að hann á formælendur fáa.
ef hann á sér í vá veru.
hvað hann skal við kveða,
það er best að hann þegi.
nema hann mæli til margt.
því er gengur um guma.
oft sér ógott um gelur.
og nái hann þurrfjallur þruma.
sá er um verði glissir,
þótt hann með grömum glami.
og kann fregna að fáu.
þótt hann sé firr farinn.
það er þó betra en bæn.
sér í mál hvert matar.
því að óvíst er að vita
nær verður á vegum úti
39. Fann'g-a eg mildan mann
að ei væri þiggja þegið,
að leið sé laun, ef þægi.
það er hefir ljúfum hugað.
Margt gengur verr en varir.
það er á sjálfum sýnst.
ef það bíður að verða vel.
skal maður vinur vera
og gjalda gjöf við gjöf.
en lausung við lygi.
skal maður vinur vera,
þeim og þess vin.
44. Veistu ef þú vin átt,
þann er þú vel trúir,
og vilt þú af honum gott geta,
geði skaltu við þann blanda
fara að finna oft.
45. Ef þú átt annan,
þann er þú illa trúir,
Viltu af honum þó gott geta,
fagurt skaltu við þann mæla
og gjalda lausung við lygi.
46. Það er enn um þann
er þú illa trúir
og þér er grunur að hans geði:
hlæja skaltu við þeim
og um hug mæla.
Glík skulu gjöld gjöfum.
47. Ungur var eg forðum,
fór eg einn saman:
þá varð eg villur vega.
er eg annan fann:
Maður er manns gaman.
Sýtir æ glöggur við gjöfum.
gaf eg velli að
er þeir rift höfðu:
Neis er nökkvinn halur.
sú er stendur þorpi á.
Hlýr-at henni börkur né barr.
sá er manngi ann.
Hvað skal hann lengi lifa?
brennur með illum vinum
er inn sétti kemur
og versnar allur vinskapur.
Oft kaupir sér í litlu lof.
og með höllu keri
fékk eg mér félaga.
lítil eru geð guma.
Því að allir menn
Hálf er öld hvar.
æva til snotur sé.
er vel margt vitu.
æva til snotur sé.
Því að snoturs manns hjarta
ef sá er alsnotur er á.
æva til snotur sé.
þeim er sorgalausastur sefi.
57. Brandur af brandi
brennur uns brunninn er.
Funi kveikist af funa.
verður að máli kunnur
en til dælskur af dul.
58. Ár skal rísa
sá er annars vill
fé eða fjör hafa.
né sofandi maður sigur.
59. Ár skal rísa
sá er á yrkjendur fáa
og ganga síns verka á vit.
þann er um morgun sefur.
Hálfur er auður und hvötum.
þess kann maður mjöt
61. Þveginn og mettur
ríði maður þingi að,
þótt hann sé-t væddur til vel.
né hests in heldur,
þátt hann hafi-t góðan
62. Snapir og gnapir,
er til sævar kemur,
örn á aldinn mar:
er með mörgum kemur
og á formælendur fáa.
63. Fregna og segja
sá er vill heitinn horskur.
Þjóð veit, ef þrír eru.
Þá hann það finnur
er með fræknum kemur
að engi er einna hvatastur.
er maður öðrum segir
oft hann gjöld um getur.
kom eg í marga staði
en til síð í suma.
Sjaldan hittir leiður í lið.
67. Hér og hvar
myndi mér heim of boðið,
ef þyrfta'g að málungi mat,
eða tvö lær hengi
að ins tryggva vinar,
þar er eg hafði eitt etið.
68. Eldur er bestur
ef maður hafa náir,
án við löst að lifa.
69. Era-t maður alls vesall,
þátt hann sé illa heill:
Sumur er af sonum sæll,
sumur af fé ærnu,
sumur af verkum vel.
70. Betra er lifðum
Ey getur kvikur kú.
Eld sá eg upp brenna
en úti var dauður fyr durum.
71. Haltur ríður hrossi,
daufur vegur og dugir.
72. Sonur er betri,
þótt sé síð of alinn
nema reisi niður að nið.
73. Tveir eru eins herjar:
Tunga er höfuðs bani.
Er mér í héðin hvern
74. Nótt verður feginn
sá er nesti trúir.
Skammar eru skips rár.
en meira á mánuði.
Margur verður af aurum api.
skyli-t þann vítka vár.
deyr sjálfur ið sama.
hveim er sér góðan getur.
deyr sjálfur ið sama.
dómur um dauðan hvern.
sá eg fyr Fitjungs sonum.
Nú bera þeir vonar völ.
hann er valtastur vina.
fé eða fljóðs munuð,
fram gengur hann drjúgt í dul.
80. Það er þá reynt,
er þú að rúnum spyr
þeim er gerðu ginnregin
þá hefir hann best ef hann þegir.
81. Að kveldi skal dag leyfa,
konu er brennd er,
mæki er reyndur er,
mey er gefin er,
ís er yfir kemur,
öl er drukkið er.
82. Í vindi skal við höggva,
veðri á sjó róa,
myrkri við man spjalla:
Mörg eru dags augu.
á skip skal skriðar orka,
en á skjöld til hlífar,
en mey til kossa.
83. Við eld skal öl drekka,
en á ísi skríða,
en hund á búi.
né því er kveður kona,
því að á hverfanda hveli
voru þeim hjörtu sköpuð,
brigð í brjóst um lagin.
né til snemma syni:
hætt er þeirra hvort.
þótt á brautu mæti,
Þá er jór ónýtur,
ef einn fótur brotnar.
Verði-t maður svo tryggur
að þessu trúi öllu.
90. Svo er friður kvenna,
þeirra er flátt hyggja,
sem aki jó óbryddum
og sé tamur illa,
eða í byr óðum
eða skyli haltur henda
91. Bert eg nú mæli,
því að eg bæði veit,
brigður er karla hugur konum:
Þá vér fegurst mælum,
er vér flást hyggjum:
það tælir horska hugi.
92. Fagurt skal mæla
sá er vill fljóðs ást fá,
Sá fær er fríar.
Oft fá á horskann,
er á heimskan né fá,
er maður annan skal,
þess er um margan gengur guma.
sá inn máttki munur.
95. Hugur einn það veit
er býr hjarta nær,
einn er hann sér um sefa.
Öng er sótt verri
en sér engu að una.
96. Það eg þá reynda
er eg í reyri sat
og vætta eg míns munar.
var mér in horska mær:
þeygi eg hana að heldur hefi eg.
eg fan beðjum á
þótti mér ekki vera
nema við það lík að lifa.
98. „Auk nær aftni
ef þú vilt þér mæla man.
99. Aftur eg hvarf
að eg hafa mynda
geð hennar allt og gaman.
100. Svo kom eg næst
að in nýta var
vígdrótt öll um vakin,
svo var mér vílstígur of vitaður.
101. Og nær morgni,
er eg var enn um kominn,
þá var saldrótt sofin.
Grey eitt eg þá fann
102. Mörg er góð mær,
Þá eg það reynda,
teygða eg á flærðir fljóð.
leitaði mér ið horska man,
og hafða eg þess vætki vífs.
103. Heima glaður gumi
og við gesti reifur,
svinnur skal um sig vera,
ef hann vill margfróður vera.
Oft skal góðs geta.
sá er fátt kann segja:
það er ósnoturs aðal.
104. Inn aldna jötun eg sótta,
nú em eg aftur um kominn:
fátt gat eg þegjandi þar.
mælta eg í minn frama
105. Gunnlöð mér um gaf
drykk ins dýra mjaðar.
lét eg hana eftir hafa
síns ins heila hugar,
síns ins svára sefa
létumk rúms um fá
og um grjót gnaga.
svo hætta eg höfði til.
107. Vel keypts litar
hefi eg vel notið.
Fás er fróðum vant.
er nú upp kominn
á alda vé jarðar.
108. Efi er mér á
að eg væra enn kominn
ef eg Gunnlaðar né nyta'g,
þeirrar er lögðumk arm yfir.
109. Ins hindra dags
Háva ráðs að fregna
Að Bölverki þeir spurðu,
ef hann væri með böndum kominn
eða hefði honum Suttungur of sóið.
hygg eg að unnið hafi.
Hvað skal hans tryggðum trúa?
hann lét sumbli frá
111. Mál er að þylja
Sá eg og þagða'g,
sá eg og hugða'g,
hlydda eg á manna mál.
Of rúnar heyrða eg dæma,
né um ráðum þögðu
heyrða eg segja svo:
112. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
að þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
Þér munu góð ef þú getur:
nema á njósn sér
eða þú leitir þér innan út staðar.
113. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
að þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
skal-at-tu í faðmi sofa,
svo að hún lyki þig liðum.
114. Hún svo gerir
að þú gáir eigi
þings né þjóðans máls.
Fer þú sorgafullur að sofa.
115. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
að þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
116. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
Á fjalli eða firði,
ef þig fara tíðir,
fástu að virði vel.
117. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
óhöpp að þér vita,
því að af illum manni
gjöld ins góða hugar.
eg sá einum hal
varð honum að fjörlagi
og þeygi um sanna sök.
119. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur
þer munu góð ef þú getur:
Veistu ef þú vin átt
þann er þú vel trúir,
farðu að finna oft.
Því að hrísi vex
vegur er vætki treður.
120. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
teygðu þér að gamanrúnum
og nem líknargaldur meðan þú lifir.
121. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
ef þú segja né náir
122. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemi.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
123. því að af illum manni
góðs laun um geta.
mun þig gjörva mega
124. Sifjum er þá blandað,
hver er segja ræður
en sé brigðum að vera.
Er-a sá vinur öðrum
er vilt eitt segir.
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
skal-at-tu við þér verra mann:
Oft inn betri bilar,
þá er inn verri vegur.
126. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
nema þú sjálfum þér sér.
Skór er skapaður illa
eða skaft sé rangt,
þá er þér böls beðið.
127. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
Hvar er þú böl kannt,
kveð þú það bölvi að
og gef-at þínum fjándum frið.
128. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
en lát þér að góðu getið.
129. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
verða gumna synir -
síður þitt um heilli halir.
130. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
Ef þú vilt þér góða konu
og fá fögnuð af,
og láta fast vera.
Leiðist manngi gott, ef getur.
131. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
Varan bið eg þig vera
og eigi of varan.
Ver þú við öl varastur
og við annars konu
og við það ið þriðja
að þjófar né leiki.
132. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
Að háði né hlátri
133. Oft vitu ógerla
þeir er sitja inni fyrir
hvers þeir eru kyns er koma.
Er-at maður svo góður
að galli né fylgi,
né svo illur að einugi dugi.
134. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
Oft er gott það er gamlir kveða.
Oft úr skörpum belg
þeim er hangir með hám
og skollir með skrám
og váfir með vílmögum.
135. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
Gest þú né geyja
né á grind hrekir.
Get þú voluðum vel.
136. Rammt er það tré,
eða það biðja mun
þér læs hvers á liðu.
137. Ráðumk þér, Loddfáfnir,
en þú ráð nemir.
Njóta mundu ef þú nemur,
þér munu góð ef þú getur:
Hvar er þú öl drekkir,
kjós þú þér jarðar megin,
því að jörð tekur við öldri,
en eldur við sóttum,
- heiftum skal mána kveðja, -
en við bölvi rúnar.
Fold skal við flóði taka.
IV. Píslir og rúnir
138. Veit eg að eg hékk
hvers af rótum renn.
139. Við hleifi mig sældu
nam eg upp rúnar,
féll eg aftur þaðan.
nam ef af inum frægja syni
Og eg drykk of gat
141. Þá nam eg frævast
og vaxa og vel hafast,
orð mér af orði
verk mér af verki
142. Rúnar munt þú finna
og reist Hroftur rögna.
143. Óðinn með ásum,
en fyr álfum Dáinn,
Eg reist sjálfur sumar.
144. Veistu hve rísta skal?
Veistu hve ráða skal?
Veistu hve fáa skal?
Veistu hve freista skal?
Veistu hve biðja skal?
Veistu hve blóta skal?
Veistu hve senda skal?
Veistu hve sóa skal?
145. Betra er óbeðið
Ey sér til gildis gjöf.
Svo Þundur um reist
þar hann upp um reis,
er hann aftur of kom.
146. Ljóð eg þau kann
er kann-at þjóðans kona
en það þér hjálpa mun
við sökum og sorgum
147. Það kann eg annað
er þurfu ýta synir,
þeir er vilja læknar lifa.
148. Það kann eg hið þriðja:
ef mér verður þörf mikil
hafts við mína heiftmögu,
eggjar eg deyfi minna andskota,
bíta-t þeim vopn né velir.
149. Það kann eg ið fjórða:
ef mér fyrðar bera
að eg ganga má,
sprettur mér af fótum fjötur,
en af höndum haft.
150. Það kann eg ið fimmta:
Ef eg sé af fári skotinn
flein í fóki vaða,
fýgur-a hann svo stinnt
ef eg hann sjónum of sé'g.
151. Það kann eg ið sétta:
Ef mig særir þegn
á rótum rás viðar,
er mig heifta kveður,
þann eta mein heldur en mig.
152. Það kann eg ið sjöunda:
Ef eg sé hávan loga
að eg honum bjargig-a-g.
þann kann eg galdur að gala.
153. Það kann eg ið átta,
Hvar er hatur vex
það má eg bæta brátt.
154. Það kann eg ið níunda:
Ef mig nauður um stendur
að bjarga fari mínu á floti,
og svæfi'g allan sæ.
155. Það kann eg ið tíunda:
Ef eg sé túnriður
að þeir villir fara
156. Það kann eg ið ellefta:
Ef eg skal til orrustu
und randir eg gel,
en þeir með ríki fara
koma þeir heilir hvaðan.
157. Það kann ef ið tólfta:
Ef eg sé að tré uppi
og í rúnum fá'g
að sá gengur gumi
og mælir við mig.
158. Það kann eg ið þrettánda:
ef eg skal þegn ungan
þótt hann í fólk komi:
hnígur-a sá halur fyr hjörum.
159. Það kann eg ið fjórtánda:
ef eg skal fyrða liði
eg kann allra skil.
Fár kann ósnotur svo.
160. Það kann eg ið fimmtánda
dvergur fyr Dellings dyrum.
Afl gól hann ásum,
161. Það kann eg ið sextánda:
Ef eg vil ins svinna mans
hafa geð allt og gaman,
og sný eg hennar öllum sefa.
162. Það kann eg ið sautjánda
að mig mun seint firrast
Þó sé þér góð ef þú getur,
nýt ef þú nemur,
þörf ef þú þiggur.
163. Það kann eg ið átjánda,
er eg æva kenni'g
mey né manns konu,
- allt er betra
er einn um kann;
það fylgir ljóða lokum, -
er mig armi ver
eða mín systir sé.
164. Nú eru Háva mál kveðin
Heill sá er kvað!
Heill sá er kann!
Njóti sá er nam!
Heilir þeir er hlýddu!
Þrídeilur, fornt íslenskt rúnakvæði
Ásareiðin eftir Grím Thomsen