is is en en is is it is is war is is da is is is en en en en en en en en es es en en en en en en en en et en fi en en en fr en bg en hbs_lat da nl el de et fi fr de da is it lv lt en nn pl pt ro sv sl es sv tr es en en en en en kn en en en is is is is en en en is is is is is cs en hbs_lat pt en en is is is is da is en en it en en de en sv en en en en en en en en tr en en en en ro da en en en is is is is en is is is is is is is is da is is is is en is is is is is is id is is en is en en en en en en zh en en en en is is gl vi gl en en en en is id is en is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is en en en en en et cs fi hbs_lat ca is is en is tr is en en en
Vatn í borginni — Umhverfisstofnun Evrópu
Gerðu eitthvað fyrir plánetuna okkar, prentaðu einungis þessa síðu ef þú þarft þess. Jafnvel lítil aðgerð getur haft gríðarleg áhrif ef milljónir manna gera hið sama!
Sameiginlegt upplýsingakerfi vegna umhverfismála (SEIS)
Áhrif loftslagsbreytinga, veikleikar og aðlögun
Urban, Land and Soil systems (ULS)
Waste and Materials in a Green Economy (WMGE)
EEA homepage in your language
Cookies are not enabled. You must enable cookies before you can log in.
The EEA Web CMS works best with following browsers:
Internet Explorer is not recommended for the CMS area.
If you have forgotten your password, we can send you a new one.
Fara beint í efni. | Fara beint í leiðsögu.
Sound and independent information
Search the catalogue Orðaskrá frá A-Z
The EEA is an agency of the European Union
Þessi vefsíða er með takmarkaða virkni með slökkt á javascript. Vinsamlegast gakktu úr skugga um að javascript sé virk í vafranum þínum.
Article Útgefið 17 Dec 2012 Síðast breytt 20 Feb 2017
Topics: Vatn , Breytingar í átt að sjálfbærni ,
Með fólksfjölgun, þéttbýlismyndun og efnahagslegri þróun er eftirspurn eftir ferskvatni í þéttbýli að aukast um alla Evrópu. Samtímis hafa loftslagsbreytingar og mengun áhrif á aðgangi borgarbúa að vatni. Hvernig geta borgir Evrópu haldið áfram að sjá íbúum sínum fyrir hreinu ferskvatni?
Image © Peter Bros Nissen | flickr.com
Í júlí 2011 ollu ákafar rigningar því að hluti Kaupmannahafnar lagðist undir vatn. Fráveitukerfi borgarinnar önnuðu ekki vatnsmagninu sem kom niður, allt að 135 mm á tveimur klst. Þar með var vandamálum Kaupmannahafnarbúa vegna vatns ekki lokið. Skömmu eftir flóðin liðu stórir hlutar borgarinnar vikum saman fyrir mengað drykkjarvatn í tengslum við viðgerðir á vatnsleiðslum. Áþekk vatnstengd vandamál þekkjast í öðrum borgum.
Meira en þrír fjórðu íbúa Evrópu búa í þéttbýli og treysta á hreint vatn í borgum. U.þ.b. fimmtungur heildarferskvatns sem aflað er í Evrópu fer til opinberra kerfa - þ.e. vatn sem veitt er til heimila, lítilla fyrirtækja, hótela, skrifstofa, sjúkrahúsa, skóla og sumra atvinnugreina.
Það er ekki einfalt verkefni að tryggja stöðugt framboð hreins vatns til almennings. Vatnskerfið mótast af mörgum þáttum , þ.á m. íbúafjölda og stærð íbúðarhúsa, breytingum á eiginleikum yfirborðs lands, hegðun neytenda, efnahagslegum kröfum atvinnulífsins (svo sem athöfnum ferðamanna), efnasamsetningu vatnsins og geymslu vatns og flutningum. Það þarf einnig að móta það eftir áskorunum vegna loftslagsbreytinga sem geta verið m.a. óvænt flóð, hitabylgjur og tímabil vatnsskorts.
Til að koma í veg fyrir vatnsskort í þéttbýli þurfum við að stýra vatnsauðlindum með nýtni í huga á öllum stigum: allt frá framboði hreins vatns til mismunandi nota þess meðal neytenda. Þetta gæti falið í sér bæði að draga úr neyslu og finna nýjar leiðir til að afla og nota vatn. Einnig ætti að fella vatnsstjórnun betur inn í víðtækari þéttbýlisstjórnun þar sem tekið er tilliti til eiginleika hins staðbundna umhverfis.
Greitt fyrir vatnið sem við notum
Þegar hefur verið sýnt fram á að tækniframfarir og ný verðlagningarkerfi einar sér draga verulega úr því vatnsmagni sem notað er á heimilum, sem er yfirleitt 60-80% af framboði opinberra vatnsveita í Evrópu. T.d. hafa tækniframfarir heimilistækja svo sem þvottavéla og uppþvottavéla stuðlað að samdrætti í vatnsnotkun án þess að fólk hafi þurft að breyta hegðun sinni eða vitund um vatnsmálefni.
Meiri framfarir eru einnig mögulegar með breytingum á vatnsnotkun vegna persónulegs hreinlætis sem nemur nú um 60% af vatnsnotkun á heimilum. Með því að nota tæki sem koma í stað klósettkassa má t.d. með ódýrum og einföldum hætti draga úr vatnsnotkun um einn lítra í hverri niðursturtun. Minniháttar breytingar á sturtukerfum, svo sem með því að bæta lofti í vatnsflæðið, geta einnig leitt til vatnssparnaðar.
Eins og fram kemur í rammatilskipun ESB um vatn má með því að tengja vatnsverð við rúmmál neytts vatns skapa hvata fyrir sjálfbærari vatnsnotkun. Í Englandi og Wales notar fólk sem býr í húsum með vatnsmælingu að meðaltali 13% minna vatn en þeir sem ekki búa við vatnsmælingu.
Endurnotkun regn- og grávatns
Aðeins 20% vatnsnotkunar atvinnugreina sem fá vatn úr opinberri vatnsveitu er raunverulega neytt. Hinum 80% er skilað aftur til umhverfisins, aðallega sem meðhöndlað frárennslisvatn. Steyptir og malbikaðir fletir í borgum beina vanalega regnvatni til skólpkerfisins þar sem það sameinast frárennslisvatni. Þetta kemur í veg fyrir að regnvatnið komist í jarðveginn og endurnýi grunnvatnsforðann sem getur gagnast okkur síðar. Afrennsli regns og frárennslisvatn fara gjarnan í gegnum vatnshreinsistöðvar og er síðan sleppt út ár, yfirleitt langt frá borgum. Með nokkrum breytingum á vatnskerfum í þéttbýli mætti skila bæði regnvatni og minna menguðu frárennslisvatni aftur til vatnsnotenda borgarinnar.
Ein slík breyting er að endurnota grávatn. Grávatn merkir allt afrennsli frá heimilum sem kemur ekki frá salernum, svo sem frárennslisvatn frá böðum, sturtum, handlaugum og eldhúsi. Þetta vatn má meðhöndla beint á staðnum eða láta ómeðhöndlað til nota þar sem drykkjarvatnsgæði eru ekki nauðsynleg, t.d. til að sturta niður í klósettum.
Borgir gætu einnig nýtt regnvatn með því að safna regnvatni sem flæðir af þaki eða innkeyrslu í viðtökugeymi og þetta vatn gæti nýst fyrir ódrykkjarhæf not svo sem niðursturtun klósetta, bílaþvotta eða garðrækt. Það mætti einnig leiða það beint ofan í jarðveginn til að endurnýja grunnvatnsforðann. Koma má upp slíkum kerfum á heimilum eða í fyrirtækjum og þau kalla ekki á breytingar á neysluvenjum af hálfu vatnsnotenda. Hins vegar má taka fleiri skref til að bæta framboð af vatni áður en það fer inn á heimili.
Það hefur ýmsa kosti að halda vatni í borginni með því að leyfa vatni að síast inn í jarðveginn og safnast í vötn og tjarnir, m.a. af því að þannig skapast tómstundasvæði fyrir heimamenn og kælingaráhrif í hitabylgjum.
(c) ABC Open Wide Bay | flickr.com
Vatnstap vegna leka getur verið mikið; í Króatíu tapast tæplega 40% vatnsins í flutningskerfinu. Koma má í veg fyrir leka með viðhaldi og endurnýjun vatnsveitna og einnig með því að nota nýja tækni. Slík tækni getur verið m.a. skynjarar sem nema og staðsetja hljóð frá leka eða tæki sem nota útvarpsmerki til að greina nærveru rennandi vatns. Með beitingu slíkrar tækni þurfa opinberar vatnsveitur ekki lengur að takast á við aukna byrði af vatnstapi vegna leka um leið og þær uppfylla eftirspurn eftir vatni með takmörkuðu framboði. Endurnýjun vatnsveitukerfa getur hins vegar krafist mikillar fjárfestingar í grunnvirkjum.
Til að ná fram meiri sjálfbærri nýtingu opinberra vatnsveitna í þéttbýli þarf ekki aðeins að framkvæma aðgerðir eins og þær sem lýst var hér að framan, heldur einnig að auka vitund almennings um málefni vatnsverndar.
Ýmsar leiðir eru í boði til að upplýsa innlenda vatnsneytendur og vatnsneytendur meðal fyrirtækja og ferðamanna, þ.á m. vefsíður, námsleiðir í skólum, bæklingar á vegum sveitarstjórna og fjölmiðlar. Grænar merkingar tækja og grænar vottanir hótela t.d. geta einnig gegnt mikilvægu hlutverki við að auka meðvitund með því að auðvelda neytendum að taka upplýstar ákvarðanir um nýtingu vatns og varðveislu.
Ekki er hægt að ná fram sannarlega sjálfbærri nýtingu ferskvatnsauðlinda okkar án frekari endurbóta á sjálfbærni vatnsnotkunar í þéttbýli.
Raða eftir: Útgáfudagur Heiti
Flood risk in Europe: the long-term outlook Floods in Central Europe have caused deaths and widespread property damage across parts of the Czech Republic, Germany and Austria. Such events are likely to increase in Europe for several reasons including climate change, according to recent assessments from the European Environment Agency (EEA).
Urban adaptation to climate change in Europe Challenges and opportunities for cities together with supportive national and European policies
Towards efficient use of water resources in Europe This report makes the case for an integrated water management, starting with better implementation of existing legislation. Clean water is a vitally important natural resource, demanding careful management. It is essential for life and integral to virtually all economic activities, including producing food, energy and industrial outputs. The availability of clean water in sufficient quantities is not only a prerequisite for human health and well-being but also essential for freshwater ecosystems and the many services that they provide.
Permalink to this version
Permalink to latest version
EEA Member Countries (EEA32)
For references, please go to https://www.eea.europa.eu/is/articles/vatn-i-borginni or scan the QR code.
PDF generated on 17 Jul 2017, 08:51 PM
Filed under: Water management, urban policy, Urban Waste Water, waste water
Jarðvegur — Auðlindin sem oft vill gleymast
Norðurskautssvæðið — Hvað varðar mig um norðurskautssvæðið?
Úr breytingum í umskipti
Loftmengun: það þarf þekkingu til að takast á við hana
Umhverfis-, heilbrigðis- og efnahagsmál tengd saman
Landbúnaður Evrópu: hvernig á að gera matvæli ódýr, heilbrigð og „græn“
Stefnt að sjálfbærni á heimsvísu
Grænir innviðir: Betra líf með náttúrulegum lausnum
Athafnir manna raska landi og jarðvegi
Úr úrgangsstjórnun yfir í grænt hagkerfi
Sjálfbær stjórnun er lykillinn að heilbrigði skóga í Evrópu
Endurnýjanleg orka: lykill að framtíð Evrópu þar sem kolefnisnotkun verður lítil
Eftir París: að koma á fót hagkerfi sem einkennist af lítilli koltvísýringslosun
Rafbílar: færumst í áttina að sjálfbæru samgöngukerfi
Loftslagsfjármálageirinn: úrræði fyrir loftslagsbreytingaþolna Evrópu með lítilli koltvísýringslosun
Loftgæði er mikilvægt málefni fyrir marga Evrópubúa
Nýskráning til þess að fá skýrslur frá okkur (á prentuðu og/eða rafrænu formi) og ársfjórðungslegt e-fréttabréf.
Sími +45 3336 7100
Evrópska Umhverfistofnunin er stofnun innan Evrópusambandsins.
CMS innskráning Saga hugbúnaðaruppfærslna Kóði fyrir forritara Endurhlaða síðuna
This site uses cookies
We use cookies to record some preference settings and to analyse how visitors use our web site. Cookies do not contain any personal information about you. If you wish, see how to delete/disable cookies in your web browser but then our site may not work correctly. See also our privacy policy.