is is en en is is it is is war is is da is is is en en en en en en en en es es en en en en en en en en et en fi en en en fr en bg en hbs_lat da nl el de et fi fr de da is it lv lt en nn pl pt ro sv sl es sv tr es en en en en en kn en en en is is is is en en en is is is is is cs en hbs_lat pt en en is is is is da is en en it en en de en sv en en en en en en en en en tr en en en en ro da en en en is is is is en is is is is is is is is is is is is is is de is is id is is en en en en en en en en is is gl vi gl en en en en is id is en is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is en en en en en et cs fi hbs_lat ca is is en is tr is en en en
Stefnt að sjálfbærni á heimsvísu — Umhverfisstofnun Evrópu
Gerðu eitthvað fyrir plánetuna okkar, prentaðu einungis þessa síðu ef þú þarft þess. Jafnvel lítil aðgerð getur haft gríðarleg áhrif ef milljónir manna gera hið sama!
Sameiginlegt upplýsingakerfi vegna umhverfismála (SEIS)
Áhrif loftslagsbreytinga, veikleikar og aðlögun
Urban, Land and Soil systems (ULS)
Waste and Materials in a Green Economy (WMGE)
EEA homepage in your language
Cookies are not enabled. You must enable cookies before you can log in.
The EEA Web CMS works best with following browsers:
Internet Explorer is not recommended for the CMS area.
If you have forgotten your password, we can send you a new one.
Fara beint í efni. | Fara beint í leiðsögu.
Sound and independent information
Search the catalogue Orðaskrá frá A-Z
The EEA is an agency of the European Union
Stefnt að sjálfbærni á ...
Stefnt að sjálfbærni á heimsvísu
Þessi vefsíða er með takmarkaða virkni með slökkt á javascript. Vinsamlegast gakktu úr skugga um að javascript sé virk í vafranum þínum.
Article Útgefið 14 Dec 2015 Síðast breytt 06 Jul 2017
Topics: Stefnugögn , Hagkvæm auðlindanýting og úrgangur ,
Í ágúst á þessu ári náðu meira en 190 lönd samkomulagi um áætlun Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun fyrir árið 2030. Síðar í þessum mánuði munu þjóðarleiðtogar samþykkja áætlunina ásamt Heimsmarkmiðum hennar í New York. Ólíkt fyrri áætlunum eru Heimsmarkmiðin ætluð bæði þróuðum ríkjum og þróunarríkjum og ná yfir víðara svið en áður. Markmiðin 17 fela í sér atriði er varða m.a. umhverfi, auðlindanýtingu og loftslagsbreytingar.
Image © Leyla Emektar, Picture2050 /EEA
Það er gleðiefni að sjá þessa breiðu og ítarlegu áherslu á sjálfbærni. Viðurkenning á því að sjálfbær þróun er hvort í senn áskorun og nauðsyn fyrir þróuð ríki jafnt sem þróunarríki er svo sannarlega skref í rétta átt.
Þessi hugmynd Heimsmarkmiðanna kemur einnig fram í heildarmarkmiði Evrópusambandsins í 7. aðgerðaáætlun á sviði umhverfismála: „Árið 2050 lifum við góðu lífi innan þolmarka plánetunnar." Gripið hefur verið til fjölmargra aðgerða innan ESB til að ná þessu markmiði. Hins vegar er eðli hagkerfis okkar og umhverfisins þannig að erfitt er að fyrir einstök lönd eða lönd sem vinna saman (á borð við ESB) að leysa umhverfisvandamál hvert í sínu lagi. Til dæmis veldur losun gróðurhúsalofttegunda áhrifum í öllum lofthjúpi jarðar óháð því hvar hún á sér stað og þau áhrif kunna að vara til langframa.
Án aðgerða á heimsvísu og þróunar í átt að raunverulegri sjálfbærni hættum við á að grafa undan vellíðan og lífsgæðum í heiminum. Skýrslan „Umhverfismál Evrópu — ástand og horfur 2015" sýnir að núverandi neyslu- og framleiðslumynstur eykur lífsgæði okkar en setur þau í hættu á sama tíma.
Skýrslan sýnir einnig að vísbendingar eru um að hagkerfi okkar séu að ná vistfræðilegum þolmörkum sínum og að við séum nú þegar farin að finna fyrir áhrifum efnislegra og umhverfislegra takmarkana. Áætlanir gefa til kynna að heildarneysla á alþjóðavísu fari fram úr endurnýjunargetu plánetunnar um meira en 50%. Með öðrum orðum neytum við meira en það sem plánetan getur gefið af sér á hverjum tíma án þess framleiðslugeta hennar minnki.
Önnur þýðingarmikil heimsþróun veldur frekari áhyggjum. Í dag eru innan við 2 milljarðar af þeim 7 milljörðum sem búa á jörðinni skilgreindir sem millistétt. Árið 2050 er áætlað að mannfjöldi jarðar nái 9 milljörðum þar sem yfir 5 milljarðar tilheyra millistétt. Líklegt er að þessi vöxtur auki samkeppni um auðlindir jarðar og færi aukið álag á vistkerfi.
Notkun á auðlindum jarðar kann að tvöfaldast fram til ársins 2030. Áætlað er að orku- og vatnsþörf heimsins aukist um á milli 30% og 40% á næstu 20 árum. Á sama hátt er áætlað að þörfin á fæðu, fóðri og trefjum aukist um 60% frá deginum í dag og til ársins 2050.
Aukinn skortur á auðlindum og aukin samkeppni veldur áhyggjum af öruggu aðgengi að helstu auðlindum. Vaxandi áhyggjur af matvæla-, vatns- og orkuöryggi hafa knúið landtöku áfram á milli landa síðustu 5-10 ár, einkum í þróunarlöndum.
Evrópa og sjálfbærni á heimsvísu
Evrópusambandið er mikilvægur aðili bæði hvað varðar framleiðslu og neyslu. Vistfræðileg fótspor flestra Evrópulanda fara þessa stundina fram úr þeim líffræðilegu framleiðslusvæðum sem standa til boða, þ.e. „lífrænni framleiðslugetu". Aukinheldur, ef litið er til viðskipta ESB við önnur lönd, er ljóst að umtalsverður hluti þeirra umhverfisáhrifa sem stafar af neyslu innan ESB verður utan ESB-svæðisins sjálfs. Ennfremur hefur hluti þess vistspors sem er vegna eftirspurnar innan ESB en sem hefur áhrif utan landamæra ESB aukist á síðasta áratugi hvað varðar land-, vatns- og efnisnotkun sem og losun lofttegunda.
Á undanförnum árum hefur umræða um umhverfismál á heimsvísu snúist um vendipunkta, takmörk og það sem vantar upp á. Þessi orðræða endurspeglast ekki enn innan samfélaga, hagkerfa, fjármálakerfa, í pólitískri stefnu og þekkingarkerfum, sem enn þann dag í dag vinna ekki eftir hugmyndinni um takmarkanir jarðarinnar. Hins vegar býr jörðin yfir takmörkuðu magni lykilauðlinda á borð við vatn og land.
Í hnattrænu hagkerfi sem bundið er af takmörkuðum auðlindum og berst við aukna eftirspurn á heimsvísu og hnignun umhverfisins er auðlindanýtið grænt hagkerfi eini lífvænlegi kosturinn. Umbreyting yfir í grænt hagkerfi felur í sér grundvallarbreytingar á því hvernig við framleiðum og neytum afurðir og þjónustu, byggjum borgir, flytjum vörur og fólk o.s.frv.
Stefnubreyting yfir í grænt hagkerfi þarf ekki að fela í sér hindranir eða aukinn kostnað. Þvert á móti felast þar í tækifæri. Margar atvinnugreinar í Evrópu hafa með árangursríkum hætti minnkað eftirspurn eftir efnum og dregið úr útblæstri eða skorið á tengslin á milli hagvaxtar og losunar. Til dæmis óx umhverfisgeirinn um meira en 50% á árunum 2000 til 2011. Þetta er ein af fáum atvinnugreinum innan ESB sem hafa blómstrað eftir fjármálakreppuna 2008.
Á svipaðan hátt má líta á fólksfjölgun og aukna samkeppni um auðlindir sem drifkraft á bakvið þessa nauðsynlegu kerfisbundnu breytingu. Til að gera hana mögulega getum við byrjað á að byggja skipulagðar borgir um allan heim þar sem lykilþættir á borð við orkumál, samgöngur og flutninga valda ekki álagi á náttúruauð og losun kolefna og úrgangs er eins nálægt núlli og mögulegt er.
Leiðari birtist í fréttabréfi EEA tölublaði nr. 2015/3, september 2015
Raða eftir: Útgáfudagur Heiti
The European environment — state and outlook 2015 Welcome to the European State of the Environment website
Permalink to this version
Permalink to latest version
Albania , Armenia , Austria , Azerbaijan , Belarus , Belgium , Bosnia and Herzegovina , Bulgaria , Croatia , Cyprus , Czech Republic , Denmark , Estonia , Finland , France , Georgia , Germany , Greece , Hungary , Iceland , Ireland , Italy , Kazakhstan , Kosovo , Kyrgyzstan , Latvia , Liechtenstein , Lithuania , Luxembourg , Macedonia , Malta , Moldova , Monaco , Montenegro , Netherlands , Norway , Poland , Portugal , Romania , Russia , San Marino , Serbia , Slovakia , Slovenia , Spain , Sweden , Switzerland , Tajikistan , Turkey , Turkmenistan , Ukraine , United Kingdom , Uzbekistan
For references, please go to https://www.eea.europa.eu/is/articles/stefnt-ad-sjalfbaerni-a-heimsvisu or scan the QR code.
PDF generated on 17 Jul 2017, 08:52 PM
Filed under: competition for resources, sustainable development, global megatrends, population trends, global resource exploitation, sustainable development goals
Jarðvegur — Auðlindin sem oft vill gleymast
Norðurskautssvæðið — Hvað varðar mig um norðurskautssvæðið?
Úr breytingum í umskipti
Loftmengun: það þarf þekkingu til að takast á við hana
Umhverfis-, heilbrigðis- og efnahagsmál tengd saman
Landbúnaður Evrópu: hvernig á að gera matvæli ódýr, heilbrigð og „græn“
Stefnt að sjálfbærni á heimsvísu
Grænir innviðir: Betra líf með náttúrulegum lausnum
Athafnir manna raska landi og jarðvegi
Úr úrgangsstjórnun yfir í grænt hagkerfi
Sjálfbær stjórnun er lykillinn að heilbrigði skóga í Evrópu
Endurnýjanleg orka: lykill að framtíð Evrópu þar sem kolefnisnotkun verður lítil
Eftir París: að koma á fót hagkerfi sem einkennist af lítilli koltvísýringslosun
Rafbílar: færumst í áttina að sjálfbæru samgöngukerfi
Loftslagsfjármálageirinn: úrræði fyrir loftslagsbreytingaþolna Evrópu með lítilli koltvísýringslosun
Loftgæði er mikilvægt málefni fyrir marga Evrópubúa
Nýskráning til þess að fá skýrslur frá okkur (á prentuðu og/eða rafrænu formi) og ársfjórðungslegt e-fréttabréf.
Sími +45 3336 7100
Evrópska Umhverfistofnunin er stofnun innan Evrópusambandsins.
CMS innskráning Saga hugbúnaðaruppfærslna Kóði fyrir forritara Endurhlaða síðuna
This site uses cookies
We use cookies to record some preference settings and to analyse how visitors use our web site. Cookies do not contain any personal information about you. If you wish, see how to delete/disable cookies in your web browser but then our site may not work correctly. See also our privacy policy.