is is is is is is is is is is is is is es is is is en is en is en is de is ca is is is en is en hu is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is en is is is en is en sv is is is is is is is de de is en is pt is is is is is is is pt is is is is is hbs_lat is is is is is hu is is is is is is is is is is is is is is is is is is en is da is es
Landsbankinn og Íslandsstofa stóðu fyrir fjölmennu málþingi um fjárfestingar í ferðaþjónustu þann 25. janúar 2012.
Þar fjölluðu innlendir og erlendir sérfræðingar og fulltrúar ferðaþjónustufyrirtækja um fjárfestingar í greininni frá ýmsum hliðum. Kynntar voru niðurstöður nýrrar könnunar sem Capacent vann fyrir Landsbankann og Íslandsstofu um viðhorf fulltrúa ferðaþjónustufyrirtækja til fjárfestinga. Í tilefni af málþinginu vann Hagfræðideild Landsbankans greiningu á stöðu ferðaþjónustunnar og kynnti helstu niðurstöður hennar á málþinginu.
Hér má nálgast útdrátt úr erindum framsögumanna, glærukynningar þeirra og fleira fróðlegt efni af ráðstefnunni.
Mikill áhugi á auknum fjárfestingum í ferðaþjónustu
Satu Luiro frá þróunarstofu sveitarfélaga í Lapplandi rakti hvernig markviss stefnumótun um uppbyggingu innviða og eflingu fjárfestinga í aðstöðu fyrir ferðamenn hefur skapað net fjölsóttra ferðamannastaða í Norður-Finnlandi. Þar er áherslan lögð á upplifun ferðmanna á mismunandi árstíðum til að skapa stöðugleika í greininni.
Jöfnun árstíðarsveiflunnar í aðsókn ferðamanna er einmitt forgangsatriði hér á landi að mati forsvarsmanna fyrirtækja í íslenskri ferðaþjónustu eins og fram kom í erindi Árna Gunnarssonar, formanns SAF og forstjóra Flugfélags Íslands í erindi hans um stefnumótun ferðaþjónustunnar.
Hægt er að laða að fjölbreytta fjárfestingu einkaaðila á móti opinberri fjárfestingu á grundvelli sjálfbærrar ferðaþjónustu og líffræðilegs fjölbreytileika svæða eins og fram kom í erindi Ignace Schops frá Belgíu. Hann stýrir samtökum sem hafa haft forgöngu um uppbyggingu vistvænnar ferðaþjónustu í kringum verðlaunaþjóðgarðinn Hoge Kempen í Belgíu og atvinnusögu bæjanna íumhverfis garðinn.
Bala Kamallakharan frá Auro Investment Partners lagði ríka áherslu á að íslensk ferðaþjónusta ætti ekki að byggja sig upp til að keppa á grundvelli verðlags heldur gæða og upplifunar. Sækjum á toppinn en ekki leita að botninum voru skilaboð Bala. Hann talaði jafnframt um að sýnileiki á leitarvélum væri lykilatriði til ná til árangri í sölu og markaðssetningu.Fyrirtæki hans á og rekur fjölda hótela í hæsta gæðaflokka víða um heim og hyggur nú á uppbyggingu á Skálafelli við Þingfelli.
Þórður H. Hilmarsson forstöðumaður Fjárfestingarsviðs Íslandsstofu benti á kosti þess að fá beina erlenda fjárfestingu inn í íslenska ferðaþjónustu. Slíkri fjárfestingu fylgir gjarnan mikil þekking á áhættumati vegna stærri verkefna og tengsl við markaði. Erlend fjárfesting er líklegust í stórverkefnum og góður undirbúningur er lykilatriði fyrir þá sem vilja leita erlendrar fjárfestingar.
Forsvarsmenn fyrirtækja í ferðaþjónustu eru afar jákvæðir gagnvart erlendri fjárfestingu samkvæmt niðurstöðum könnunar Capacent sem Gísli Steinar Ingólfsson kynnti á málþinginu. Átta af hverjum tíu fyrirtækjum þurfa aukið fjármagn á næstu árum og tæpur þriðjungur er líklegur til að leita eftir aðkomu fjárfesta í því skyni. Nærri 40% fyrirtækjanna þarf innan við 10 milljónir króna, fjórðungur þarf á bilinu 10 til 50 milljónir en aðrir meira. Meirihluti forsvarsmanna taldi aðgengi að lánsfé til fjárfestinga í greininni ekki nógu gott. Ferðaþjónustan er hins vegar nokkuð bjartsýn á framtíðarhorfurnar.
Gústaf Steingrímsson, hagfræðingur, kynnti nýja skýrslu Hagfræðideildar Landbankans um þróun fjárfestingar og rekstrarafkomu í ferðaþjónustu. Þar kemur fram að staða greinarinnar hefur farið batnandi undanfarin ár en fjárfesting hefur verið takmörkuð frá 2008. Sé litið til þróunar skatttekna innan ferðaþjónustunnar hefur vöxturinn verið mestur í afþreyingu og tómstundastarfsemi eða fimmföldun milli áranna 2000 og 2008. Greiðslugeta greinarinnar af skuldum hennar hefur batnað verulega frá 2008 og skuldir hafa dregist saman um 21% milli áranna 2008-2010. Meginniðurstöður greiningarinnar eru jákvæðar og er útlit fyrir áframhaldandi fjölgun ferðamanna á þessu ári.
Skýr viðskiptaáætlun með trúverðugum forsendum er lykillinn að því að tryggja sér fjármögnun að mati Davíðs Björnssonar, hjá Fyrirtækjabanka Landsbanks. Hann fór yfir þau atriði sem fyrirtæki í ferðaþjónustu þurfa að hafa í huga þegar þau nálgast fjárfesta. Í erindi hans kom fram að uppbygging í ferðaþjónustu kallar á auknar fjárfestingar og að það væri hagur Landsbankans að fjármagna arðbær verkefni í ferðaþjónustu.
Helga Valfells framkvæmdastjóri Nýsköpunarsjóðs atvinnulífsins (NSA) sagði sjóðinn tilbúinn að taka áhættu með nýsköpunarfyrirtækjum. NSA hefur hins vegar takmarkaða reynslu af fjárfestingum í ferðaþjónustu og lýsti Helga yfir áhuga á að vinna meira með greininni í framtíðinni enda ferðaþjónustan í örum vexti.
Að lokum fræddu þeir Þorsteinn Jóhannesson rekstrarstjóri hjá Norðursiglingu og Róbert Guðfinnsson eigandi Rauðku gesti um uppbyggingu fyrirtækja sinna og fjármögnun þeirra. Þorsteinn lagði áherslu á að fyrirtæki í ferðaþjónustu gerðu ríka kröfu til ávöxtunar á eigin fé þegar verið er að bera saman fjármögnunarleiðir. Hann sagði það sína skoðun að aðilar ættu ekki að óttast að fá fjárfesta með inn í sín fyrirtæki enda alltaf hægt að ganga þannig frá málum að hluthafar hafi útgönguleið.
Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita
Flokkar:Skoðun, SérritLykilorð:Ferðaþjónusta, Framsögur, Fjárfesting,
Greining á stöðu ferðaþjónustunnar
Ef ekki kemur til verulegt bakslag í alþjóðlega efnahagsþróun er útlit fyrir áframhaldandi fjölgun erlendra ferðamanna á þessu ári. Meðalvöxtur í komu erlendra ferðamanna hingað til lands frá árinu 2005 hefur verið rúm 7% á sama tíma og fjölgun ferðamanna í heiminum hefur verið að meðaltali um 3,5% og 2,2% í Evrópu samkvæmt Alþjóðaferðamálastofnuninni (e. World Tourism Organization).
Fjölgun erlendra ferðamanna hér á landi undanfarin ár hefur því verið mun meiri en bæði Evrópu og heiminum í heild. Í ljósi þeirrar miklu athygli og landkynningar sem Ísland fékk í kjölfar eldgosanna 2010 og 2011 er líklegt að fjölgun ferðamanna verði áfram tiltölulega hröð á komandi árum að öðru óbreyttu. Þetta kemur m.a. fram í viðamikill úttekt Hagfræðideildar Landsbankans á stöðu ferðaþjónustunnar sem m.a. byggir á rekstrartölum úr ársreikningum 317 fyrirtækja í ferðaþjónustu fyrir tímabilið 2005-2010. Gagna var aflað úr ársreikningagrunni Lánstrausts og eru fyrirtækin öll ÍSAT-flokkuð undir atvinnugreinar sem tengjast ferðaþjónustu.
Ef ekki kemur til verulegt bakslag í alþjóðlega efnahagsþróun er útlit fyrir áframhaldandi fjölgun erlendra ferðamanna á þessu ári. Meðalvöxtur í komu erlendra ferðamanna hingað til lands frá árinu 2005 hefur verið rúm 7% á sama tíma og fjölgun ferðamanna í heiminum hefur verið að meðaltali um 3,5% og 2,2% í Evrópu samkvæmt Alþjóðaferðamálastofnuninni (e. World Tourism Organization).
Fjölgun erlendra ferðamanna hér á landi undanfarin ár hefur því verið mun meiri en bæði Evrópu og heiminum í heild. Í ljósi þeirrar miklu athygli og landkynningar sem Ísland fékk í kjölfar eldgosanna 2010 og 2011 er líklegt að fjölgun ferðamanna verði áfram tiltölulega hröð á komandi árum að öðru óbreyttu. Þetta kemur m.a. fram í viðamikill úttekt Hagfræðideildar Landsbankans á stöðu ferðaþjónustunnar sem m.a. byggir á rekstrartölum úr ársreikningum 317 fyrirtækja í ferðaþjónustu fyrir tímabilið 2005-2010. Gagna var aflað úr ársreikningagrunni Lánstrausts og eru fyrirtækin öll ÍSAT-flokkuð undir atvinnugreinar sem tengjast ferðaþjónustu.
Fjárfesting í ferðaþjónustu lítil frá hruni en fer vaxandi
Þrátt fyrir vænlegar horfur í íslenskri ferðaþjónustu þegar horft er á fjölda erlendra ferðamanna, kemur í ljós að lítið hefur verið fjárfest í greininni að undanförnu eftir að fjárfesting hafði verið nokkuð stöðug í undanfara hrunsnis. Frá og með árinu 2007 hefur fjárfesting hins vegar mælst mun minni. Töluverð aukning varð í fjárfestingu í ferðaþjónustu á síðasta ári samkvæmt því sem fram kom á aðalfundi Samtaka ferðaþjónustunnar í fyrra og þar skipta miklu fjárfesting Icelandair í nýjum flugvélum fyrir um 3,8 ma.kr. og fjárfesting í bílaleigubílum að upphæð 4,5 ma.kr. Sá liður sem í senn sveiflast mest og vegur þyngst í fjárfestingu í ferðaþjónustu er fjárfesting í flugvélum eins og nærri má geta. Einnig eru fyrirliggjandi hugmyndir um fjárfestingu í gistirými fyrir um 15 ma.kr. sem gætu komið til framkvæmda á næstu árum.
Afkoma ferðaþjónustufyrirtækja vænkaðist í kjölfar veikingar krónunnar
Rekstrarumhverfi íslenskrar ferðaþjónustu hefur breyst mikið eftir hrun. Undirliggjandi rekstur íslenskrar ferðaþjónustu hefur tekið jákvæðum breytingum og hefur EBITDA greinarinnar vaxið töluvert og má rekja það að stærstu leyti til veikingar krónunnar. Gengisfallið árið 2008 leiddi hinsvegar einnig til mikillar aukningar á skuldum margra ferðaþjónustufyrirtækja sem höfðu lán í erlendri mynt. Skuldir greinarinnar í heild jukust mikið frá lokum árs 2007 til loka árs 2008 en hafa aftur dregist saman um 21% milli áranna 2008 og 2010. Að hluta til má rekja þann samdrátt til þess að hluti erlendra lána var dæmdur ólöglegur og þau endurreiknuð af þeim sökum. Almennt skulda fyrirtæki í ferðaþjónustu ekki mikið ef miðað er við hlutfall skulda á móti EBITDA.
Veiking krónunnar hefur haft töluverð áhrif á kauphegðun erlendra ferðamanna hér á landi enda hefur kaupmáttur þeirra í íslenskum krónum vaxið. Meðalneysla erlendra ferðalanga var t.a.m. um 28% meiri 2010 en árið 2006, mælt á föstu gengi. Kannanir Ferðamálastofu hafa sýnt fram á að lítill hluti ferðamanna sem hingað kemur er með laun undir meðallaunum í heimalandinu. Það eru því aðallega ferðamenn með meðaltekjur og yfir sem sækja landið heim. Samkvæmt samtölum Hagfræðideildar við aðila innan ferðaþjónustunnar virðast dýrari ferðir vera að aukast í sölu til jafns við þær ódýrari. Því er ekki að sjá að meðalferðamaðurinn sem hingað kemur sé að spara sérstaklega við sig þegar kemur að upplifun hér á landi. Þessi þróun hefur haft jákvæð áhrif á undirliggjandi rekstur íslenskrar ferðaþjónustu og hefur rekstrarhagnaður greinarinnar að undanskildum afskriftum vaxið meira en sem nemur vexti skulda fyrirtækja í greininni frá því árið 2008. Geta greinarinnar til að standa undir arðsemiskröfu þess fjármagns sem bundið er í greininni hefur því batnað. Ekki liggja fyrir rekstrartölur ferðaþjónustunnar fyrir síðasta ár en að öllum líkindum var um að ræða metár í rekstri. Fjöldi þeirra sem fóru um Leifsstöð fyrstu 10 mánuði ársins jókst um 19% milli áranna 2010 og 2011 og fjöldi gistinátta útlendinga hér á landi um 12%.
Vaxandi þjóðhagslegt mikilvægi ferðaþjónustunnar
Ferðaþjónustan er þriðji stærsti einstaki útflutningsliður landsins á eftir sjávarútvegi og áli. Gjaldeyristekjur íslenskrar ferðaþjónustu námu tæpum 68 ma.kr. árið 2010 en til samanburðar nam útflutningur sjávarafurða rúmum 220 ma.kr. og útflutningur á áli 222 ma.kr.
Hagstofan hefur birt tölur um útflutningstekjur ferðaþjónustu fyrir fyrstu þrjá fjórðunga ársins 2011 og námu þær rúmum 70 ma.kr. Þrátt fyrir að enn eigi eftir að reikna inn tekjur fyrir síðasta fjórðung ársins er ljóst að útflutningstekjurnar árið 2011 voru nokkuð meiri en árið 2010 endaði fjölgaði komum ferðamanna milli ára.
Hlutdeild ferðaþjónustunnar í landsframleiðslu hefur aukist úr 5,1% árið 2000 í 5,9% árið 2009. Á þensluárunum 2005 til 2008 lækkaði hlutfallið hinsvegar og var á bilinu 4,4% til 4,8%, en tók síðan stökk á milli áranna 2008 og 2009. Vöxtur landsframleiðslunnar frá 2000 til 2009 hefur verið að meðaltali 2,8% á sama tíma og umfang ferðaþjónustunnar hefur vaxið að meðaltali 4,6% á tímabilinu.
Nánar er fjallað um málið í nýrri skýrslu Hagfræðideildar Landsbankans um fjárfestingar og þróun rekstrar í íslenskri ferðaþjónustu. Þessa skýrslu má nálgast hér að neðan.
Ferðaþjónusta á Íslandi: Þróun fjárfestingar og reksturs
Hvað fannst þér um þessa grein? Láttu okkur vita
Flokkar:Skoðun, SérritLykilorð:Sjávarútvegur, Álframleiðsla, Gjaldeyristekjur, Ferðamenn, Ferðaþjónusta, Landsframleiðsla, Útflutningur, Fjárfesting í ferðaþjónustu
Hagfræðideild: Ferðaþjónusta á Íslandi
Capacent: Fjárfestingar í ferðaþjónustu
Aukin tækifæri á erlendum mörkuðum?
Eru milljón ferðamenn vandamál? 2015
Fundur um verslun og þjónustu 2014
Fjárfestingatækifæri í sjávarútvegi 2014
Verður framtíðin án reiðufjár? 2013
Fjárfesting í fjármálafyrirtækjum 2013
Hafðu samband - 410 4000 - info@landsbankinn.is
Þjónustuverið er opið virka daga 9-17. Afgreiðslutími útibúa. Hraðbankar.
Opið virka daga 9-17
Útibú og afgreiðslur Hraðbankar Vextir Verðskrá
Landsbankinn hf. Austurstræti 11, 155 Reykjavík, Kt. 471008-0280Swift: NBIIISRE