la it la la la en la la la ceb la la la en de la en la la en fr it it it pt la pt la de it ca la la la es en la la pt la en la de la en la war la la en en la la it pt fr en en it fr it it en la pt la la it la la es fr la tr it it it nl la es ru nb fr it la id la la it la la la la es la es ceb es es it la es la it la la zh it la hbs_lat ca hbs_lat vi de en eo es eu fa fi fr lt he hi hbs_lat hu it id es is it ja jv kk ko lt en ml ne ne nl nb pa pl pt ro ru sa jbo hbs_lat en sk sl sq sv ta th ceb tr fy zh la it la it ca la la es fr es pt en la
Figura dicendi[1] vel figura orationis[2] vel simpliciter figura est dicendi vel scribendi modus qui sermoni quoddam pondus nec non ornatum quendam tribuit; poetae et scriptores et oratores antiquitus his usi sunt figuris utunturque hodie quoque, sive in poesi sive in prosā.
Figurae rhetoricae communes[recensere | fontem recensere]
Anaphŏra (Graece: ἀvaφopά): repetitio cuiusdam verbi vel verborum complurium initio sententiae versūsve;
Anastrophē (Graece: ἀvaσtpoφή): reversio consuetae verborum seriei in propositione quadam;
E.g.: [...] nostris ab ovilibus imbuet agnus. (Vergilius, Bucolica I, v. 8)
Hyperbaton (-i; n.; Graece ὑπέpBatov) seu transgressio: seiunctio duorum arte conexorum propositionis elementorum;
E.g.: Tityre, tu patualae recubans sub tegmine fagi... (Vergilii Bucolica I, v. 1)
Anadiplōsis (a verbo Graeco ἀvaδίπλwσις): repetitio cuiusdam verbi quod admodum ante enuntiatur;
E.g.: [...] hic tamen vivit. Vivit? Immo vero etiam in senatum venit... (M. Tullius Cicero, In Catilinam I, 2)
Enumeratio: complurium series verborum, interpunctione omissa (asyndeton) aut adhibita (polisyndeton);
E.g.: [...] et vino et sale et omnibus cachinnis. (C. Valerius Catullus, Carmina, 13)
Parallelismus: dispositio parallela elementorum propositionis nonnullorum (forma: AB AB);
E.g.: Antiochus epistulis bellum gerit, calamo et atramento militat. (Cato maior, Orationum fragmenta 20)
Chiasmus: quasi inversus parallelismus (forma: AB BA);
E.g.: Laudato ingentia rura, exiguum colito. (Cato maior)
Ellipsis (Graece: ἔλλeιψις), quae in amotis constat nonnullis propositionis elementis;
E.g.: Seu pluris hiemes [nobis] seu tribuit Iuppiter ultimam... (Q. Horatius Flaccus, Carmina I, 11)
Hendiadys (Graece: ἒv διὰ δuoῖv, Latine fere "duobus (elementis) unum"), id est notio una duobus verbis expressa.;
E.g.: Casus et secunda pro bona fortuna.
Anacolūthon (ἀvakόλouθov) seu nominativus pendens[3], id est propositio duobus formis composita;
E.g.: Qui habet, dabitur ei. (Evangelium secundum Matthaeum, 13:12)
Climax (kλῖuaE): series verborum pro gradatione gravitatis crescenti vel decrescenti (anticlimax);
E.g.: Nunc autem manet fides spes caritas tria haec; maior autem his est caritas. (Paulus, Ad Corinthios I, 13:13)
Periphrasis, ubi una res plurimis verbis describitur;
E.g.: Nerei repandirostrum incurvicervīcum pecus pro "delphīni". (Marcus Pacuvius)
Hyperbolē (-es, f.; a Graeco ὑπepBoλή, Latine "elatio"), figura talis ut notio describitur latius et inflatius;
E.g.: Quod si me lyricis vatibus inseres, / sublimi feriam sidera vertice. (Horatius, Carmina I, 1, vv. 35-36)
Oxymōrus (-a, -um; ὀEύuwpoς): oxymora sunt admota verba oppositarum significationum;
E.g.: [...] cui flavam religas comam, / simplex munditiis? (Horatius, Carmina I, 5, vv. 4-5)
Antonomasia (Graece ἀvtovouάZeιv, "nomen mutare") est usus vocabuli cuiusdam in locum alteri verbi, quod intellegi potest;
E.g.: Stagirites pro "Aristoteles".
Metaphora seu translatio, id est usus verbi cuiusdam similis significationis in locum alteri communis verbi;
E.g.: Agnosco veteris vestigia flammae... (flamma amorem indicat vehementem) (Vergilius, Aeneis IV, v. 23)
Comparatio seu similitudo: comparatio elementorum propositionis aliquorum; similis metaphorae, introducitur a coniunctione (uti, sic ut etc.);
E.g.: Demitto auriculas, ut iniquae mentis asellus. (Horatius, Saturae I, 9, v. 20)
Metonymia, ubi notio nominatur vocabulo aliam notionem conexam indicanti;
E.g.: Soles occidere et redire possunt... (soles = dies) (Catullus, Carmina, 5, v. 4)
Paronomasia: constat in admotis vocabulis in dicendo similibus;
E.g.: At vobis male sit, malae tenebrae / Orci... (Catullus, Carmina, 3, vv. 13-14)
Analepsis: scaena interiecta quae argumentum retro movet a praesenti fabulae tempore in tempus praeteritum.
Notae[recensere | fontem recensere]
↑ Cic. or. 2.3.
↑ G. L. Beccaria, Dizionario di linguistica, p. 50-51. (2004)
Bibliographia[recensere | fontem recensere]
G. Campanini, G. Carboni, Nomen — Campanini–Carboni — Latino–Italiano, Italiano–Latino, Paravia, Mediolani (2002)
E. Cantarella, G. Guidorizzi, Thesaurus — Virgilio; Orazio; Catullo, Mediolani (2006)
Paginae cum sectione nexuum internorum
Nomen nondum datum est
Paginam prehendere formá PDF
Novissima mutatio die 19 Ianuarii 2017 hora 16:51 facta.
Nonobstantibus ceteris condicionibus hunc textum tractare licet secundum "Creative Commons Attribution-ShareAlike License". Vide modos et condiciones.