la la la la la la id la en la es la la it it la la la la la en la en pt la la la fr la la en ko vi la fa en la en ko en de la la it la fr la es la la la pt la war la it la la es la la la la la fr en de la la la la en de fr en es en ca la la ceb la en la es fr la tr it it it nl la es ru nb fr it la id la la it la la la la es la es ceb es es it la es la it la la zh it la nl de an ar en az ru sv bg ca hbs_lat cy da de el en eo es fa fi fr da lt fa de he hbs_lat hu hy it id es is it ja ka ko ku it nl lt lv en nl nb nb fr cs pl pt ro ru en sk sl hbs_lat sv th tr fy uz vi zh la it la it ca la la es fr es pt en la
Vide etiam paginam fere homonymam: Lingua Italiana
Italia antiqua et Imperium Romanum (sed vide et linguarum Romanicarum distributionem)
Linguae Latino-Faliscae (inter quas Latina, unde Romanicae)
Familiae linguisticae coloribus Vicipaedicis pictae
Opinabilis linguarum distributio in Italia et vicinis Aetatis Ferreae regionibus, saeculo sexto a.C.n. (Anglice)
Linguae Italicae sunt subfamilia vel divisio familiae linguarum Indoeuropaearum. Linguas Romanicas e Latina deductas (Italicam, Hispanicam, Lusitanam, Francogallicam, Dacoromanicam, etc.), et nonnullas exstinctas Paeninsulae Italicae linguas comprehendit, Umbrica, Osca, Falisca, et Latina ipsa inclusis.
Obtinent variae verbi Italici definitiones. Hic commentarius classificatione in Tabula Glottologorum usitata utitur (vide "Nexus externos" infra): Italica subgregem Latinum (Latinam et linguas Romanicas) et linguas Italicas antiquas (Faliscam, Osco-Umbricam, et duas linguas Italicas non digestas, Aequicam et Vestinam), sic comprehendit. Lingua autem Venetica, lingua regionis Venetiarum, habetur Indoeuropaea non digesta, contra eius vim in hodierna regionis lingua Italica.
Secundum iudicium extremum, Italica nulla fuit, et varii ex linguis Indoeuropaeis greges recte descenderunt et propter propinquitatem geographicam in unam verserunt. Hoc iudicium impedimentum communis patriae Italicae in historia agnotae partim ostendit.
Mutationes phoneticae[recensere | fontem recensere]
Aliquae ordinariae ex parte mutationes phoneticae a Protoindoeuropaea ad Protoitalicam:
Palatovelares cum velaribus simplicibus miscuerunt:
Labiovelares vocati rotunditatem amiserunt vel lenitionem fecerunt:
ɡʷ → ɡ vel w
Aspirationes vocatae primum sine voce factae sunt, tum fricativizaverunt:
bʱ → pʰ → ɸ → f
dʱ → tʰ → θ
ɡʱ → kʰ → x
s → θ ante r; alibi non mutata
p → kʷ ante kʷ in syllaba sequenti (e.g. quinque, ex PIE penkʷe); alibi non mutata
Sonorantes et reliqui soni "stop" (m n l r w b d ɡ p t k kʷ) non mutata
Mutationes per evolutionem singularum linguarum Italicarum amplius acciderunt; in Latina, exempli gratia, /f, θ/ → /b, d/ inter vocales, et /θ/ → /f/ verbo ineunte.
Rami[recensere | fontem recensere]
Familia Italica duos ramos notos et duas linguas non digestas habet:
Lingua Falisca, in regione circa Falerios Veteres (hodiernam Civita Castellana) ad Romae septentriones adhibita, et fortasse in Sardinia
Latina, in Italia medio-occidentali adhibita. Imperium Romanum eam propagavit per paeninsulam et ultra.
Linguae Romanicae, progenies Latinae
Linguae Oscoumbricae seu lingua Sabellica, continentes:
Lingua Osca, in medio-meridionali Paeninsulae Italicae regione adhibita
Lingua Umbrica, medio-septentrionali Paeninsulae Italicae regione adhibita
Picena Meridionalis, in medio-orientalis Paeninsulae Italicae regione adhibita
Sabina, in Latio et medio Appennino
Aequica, lingua a tribu Aequis adhibita, paululum ad orientem Romae
Vestina, lingua a tribu Vestinis in septentrio-oriente Paeninsulae Italicae regione adhibita, sed origine incerto
Venetica, ab inscriptionibus (sententiis plenae inclusis) patefacta, arte conecta est cum linguis Italicis, et aliquando Italica iam classificatur.
Litteris primum attestantur linguae Italicae in inscriptionibus Umbrianis et Faliscanis ex saeculo septimo a.C.n., quarum abecedaria de Abecedario Italico Vetere deducuntur, ipso de abecedario Graeco deducto. Linguae Italicae vim minorem ex Etruscana ostendunt, atque amplius ex linguis Graecis antiquis.
Dicione Reipublicae Romanae omnem trans Paeninsulam Italicam propagata, Latina per linguas Italicas regnare coepit, quae homines fortasse saeculo primo p.C.n. non iam usi sunt. Ex Latina Vulgari emerserunt Linguae Romanicae.
Fontes[recensere | fontem recensere]
Pulgram, Ernst. 1958. Tongues of Italy: Prehistory and History. Cantabrigiae: Harvard University Press.
Rix, Helmut. 2003. "Ausgliederung und Aufgliederung der italischen Sprachen." In Languages in Prehistoric Europe, ed. Alfred Bammesburger et Theo Vennemann, pp. 147–172. Indogermanische Bibliothek, 3. Heidelberg: Winter. ISBN 3-8253-1449-9.
Nexus externi[recensere | fontem recensere]
"Arbor Italica" (html). Linguist List, Eastern Michigan University. 2009
"Glossarium Terminorum Indoeuropaeorum Linguisticorum" (English). Institut für deutsche Sprache und Linguistik. 2009
Bibliographia[recensere | fontem recensere]
Baldi, Philip. 2002. The Foundations of Latin. Berolini, Novi Eboraci: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-016294-6.
Palmer, L. R. 1954. The Latin Language. Londini: Faber & Faber. Iterum a Prelo Universitatis Oclahomae divulgatus, 1988. ISBN 0-8061-2136-X.
Paginae cum sectione nexuum internorum
Pages using ISBN magic links
Nomen nondum datum est
Paginam prehendere formá PDF
Novissima mutatio die 28 Iulii 2016 hora 18:43 facta.
Nonobstantibus ceteris condicionibus hunc textum tractare licet secundum "Creative Commons Attribution-ShareAlike License". Vide modos et condiciones.