ga te yo en en en fy ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga en fy hu fr sv ga en ga en ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga en ga ga ga ga en ga en en ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga en ga en ga en ga en ga ga ga ga ga ga ga en ga ga ga en ga en pam ga ga ga ga en de en en ca ceb ga es ga en en en en es en en en ga ga ga it es en ga ga ga ga ga ga fr ga fr da en en en cs cs en en cs cs da en da cs en en cs cs en en en de cs da en da cs en en cs da en en de cs da en da cs en en cs da en en en de cs da en da cs en en cs cs en en cs cs da en da cs en en cs cs en en en cs cs da en da cs en en cs cs en en en cs cs da en da en en en cs da en en cs nl da en en da en en cs cs en en cs cs da en da cs en en cs da en en en de cs da en da cs en en cs da en en de cs da en da cs en en cs cs en en cs cs da sk fr ga ga ga de ca sw ga lv ga ga gl uk ga ga ga pt eo pt fr nl ga ga en fr ga ga ga en ga ga en
Smaointe Fánacha Aonghusa: iarthar dhuibhneach
Mar a deir sé ar an gcanna!
An Bhlagtacht: Cumasc na mBlaganna Gaeilge ó mo Netvibes
Showing posts with label iarthar dhuibhneach. Show all posts
Bhí Danny Sheehy ag reachtáil Ciorcal Comhrá le linn Scoil Cheoil an Earraigh agus chaith mé go leor ama ina chuideachta mar sin. Ana reacaire is ea é, eolgaiseach deisbhéalach. Thug an taithí sin an spreagadh breise a bhí de dhíth orm le fios a chuir ar an leabhar Fan Inti ón leabharlann.
Roinnt blianta ó shin, bhí Danny páirteach i dtogra ealaíona i mBaile Átha Cliath chun naomhóg a thógáil; bhí daoine ón gceantar páirteach san iarracht freisin.
Dialann na tógála droimlorga an leabhair. Ní raibh a leithéidí déanta cheana aige, cé go raibh scileanna siúinéireachta aige, é ina oide adhmadóireachta.
Is fearr an cur síos a thugann printíseach ná máistir ar shaothair cheirde, agus is amhlaidh anseo - bóithre caocha agus botúin san áireamh.
Ach tá níos mó ná dialann i gceist. Tugann sé lear mór seanchais dúinn ó Iarthar Dhuibhneach. Stair agus ginealach teaghlaigh a raibh baint acu le tógáil naomhóga; scéalta iascaireachta, báis tragóideach ina measc. Lán sonraí - fhios aige cén maoin a bhí ag comhluadar ar leith. Féar dhá bhó anseo, féar ocht mbó ansiúd. Siopadóirí gustalacha is sclábhaithe feirme gan phingin.
Codanna den leabhar iontach faoistineach - chuir roinnt den gcuir síos ar a bhabhtaí óil is ragairne imní orm!
Tá nathaíocht agus saibhreas cainte nádúrtha tríd síos, agus is mór an pléisiúr atá le baint as an léamh.
Tá caibidil ar leith ag deireadh an leabhair ag déanamh mion chuir síos ar uirlisí na ceirde.
Is trua nár déanadh beagán eagarthóireachta ar an leabhar - tá roinnt athrá gan gá ann,  agus corr sleacht as áit.
Ach is léitheoireacht fiúntach atá ann, lán eolais is éirim.
(Nath is ea Fan Inti a chiallaíonn 'fan socair')
Smaoineamh fánach le aonghus ag 07:53 0 Trácht
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest
Clibeanna coiscéim, Danny Sheehy, gaeilge, iarthar dhuibhneach, leabhair, litríocht
Is breá liom bheith ag siúl. Nuair a bhím in Iarthar Dhuibhneach ach go háirithe. Tá méid áirithe bealaí siúl marcáilte, agus tá camchuairt na leithinse - Slí Chorca Dhuibhne - ann. Faraor, tá i bhfad barraíocht de ar bhóithre. Is beag talamh poiblí atá in Éirinn. Fiú sleasa na sléibhte, is cimín in úinéireacht grúpa feirmeoirí mórchuid de. Níl, mar atá ar an mór roinn, nó fiú san Ríocht Aontaithe, cearta bealaigh fairsing ná dlí fánaíochta ann.
Is le déanaí - cúpla glúin - a fuair muintir na hÉireann seilbh ar an dtalamh a shaothraíonn siad agus íocadh praghas ard i streachailt agus allas agus airgead freisin as. Fágann sin dearcadh láidir, colgach go minic ag úinéirí talún a bhfuil a gcuid talún tarraingteach do shiúlóirí. Is furasta deá thoil a ídiú.
Ní chabhraíonn sé gan amhras gur lucht cathrach mórchuid de na siúlóirí, dream atá gan ar thuiscint go minic ar eallach agus barraí.
Tá ceart siúl achrannach dá réir agus gan aon amharc ar réiteach fónta. Ní chuidíonn cásanna cúirte faoi timpistí ina éilítear cúiteamh ard. Bhí cás dá leithéidí sna cúirteanna le déanaí. Chaill an t-iarratasóir ar deireadh, ach bhí an cás ag dul ar aghaidh ar feadh roinnt blianta. Thuigfinn ar dhóigh don feirmeoir a mheasann gurbh fearrde dó cead siúl a dhiúltú agus fanacht glan ar achrann. Is mór an trua é, áfach.
Bhí orm an turas seo mo bhealach a dhéanamh tráthnóna Aoine ón mBuailtín chomh fada le Tig Áine ar an nGráig. Thaispeáin an léarscáil atá agam slí Chorca Dhuibhne ag leanacht an chósta ó Bhaile an Challa go Cloichear. Bhí fonn orm an píosa sin a shiúl - ní raibh sé siúlta cheana agam. Ar aghaidh liom mar sin, ainneoin na gaoithe. Ach agus mé ag Baile an Challa bhí na fógraí do mo threorú ar ais go dtí an príomhbhóthar. Chas mé ar ais, ag ceapadh go raibh botún déanta agam. Ach ní raibh rian de thús an bhealaigh.
Bhuail mé bleid ar fear amuigh lena mhadra, agus dhearbhaigh sé an rud a shíl mé - bhí an cosán a bhí ar mo léarscáil múchta, toisc gur dhún feirmeoir cúpla gort.
Ní raibh fonn achrainn orm, agus bhí mé ar tí aghaidh a thabhairt ar an príomhbhóthar le croí trom; ach thairg sé dom mé a thionlacan thar an bpíosa iata.
Táim fíor bhuíoch go ndearna. Bhí siúlóid iontach sceirdiúil agam fán gcósta, is chonaic mé an eas.
Ar ámharaí an tsaoil tá lúb leagtha amach ag an gcomharchumann chun an gcuid is fearr a fheiceáil - Slí Chuas na nEighe - a thosaíonn ag Cloichear. Mar sin féin is trua an bhealach a bheith iata.
Agus is mór an trua gan cead siúl ar bith a bheith ar Cheann Sibéal agus na Triúr Deirfiúr.
Ba mhithid teacht ar shocrú stuama.
Ar ndóigh ar mo shiúlta bhí fadhb eile soiléir - creimeadh cósta. Déardaoin shiúl mé giota den mbealach ó Béal Bán go Baile an Reannaigh- cuid mhór den bealach ite ag an bhfarraige agus bheadh sé deacair é shiúl ag lánmhara.
Ach táim buíoch go bhfuair mé an deis!
(Siúlóid Déardaoin gorm agus Aoine dearg ar an léarscáil thíos)
Smaoineamh fánach le aonghus ag 09:03 1 Trácht
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest
Clibeanna gaeilge, iarthar dhuibhneach, polaitíocht, saoirse, siúl
Scoil Cheoil an Earraigh
Níl nóta ceoil agam féin. Ar ámharaí an tsaoil is le mo bhean, a bhfuil féith láidir an cheoil inti, a chuaigh ár gclann. Rinne, agus déanann, sí cúram ar leith dá n-oiliúint agus iad bainteach le Comhaltas Ceoltóirí le fada. Bíonn sí ag taisteal leo freisin.
Tá mac linn ina phíobaire agus ag dul do chéim sa cheoil.
Tá iníon linn, atá deich mbliana d'aois, ag dul don bhfidil le roinnt blianta. Le déanaí thug sí faoin mbosca ceoil.
Bhíodar siúd ar an mBuailtín cúpla uair cheana, ag Scoil Cheoil an Earraigh, ach ní raibh mise leo. I mbliana áfach bhí fonn orm cúpla lá faoin dtor a chaitheamh. Chuaigh an triúr againn - mo nuachar, m'iníon is mé féin, siar ó dheas dá réir de Céadaoin beag seo.
Bhí tig saoire ar chíos againn i bpáirt le teaghlach eile ar Bhaile an Éanaigh, cúpla nóiméad sa charr agus thart ar leathuair coisíochta ón mBuailtín.
Bhíomar ann faoi lár an tráthnóna ar an gcéadaoin, am againn dinnéar a réiteach ar ár suaimhneas roimh aghaidh a thabhairt ar an Ionad Gaeilge agus Gaeltachta, foirgneamh breá nua atá tógtha le cúpla bliain anuas ag an gComharchumann ar imeall an sráidbhaile.
Bhí slua maith cruinnithe don oscailt oifigiúil, áit a raibh beagán cainte (as Gaoluinn, aistrithe go comhuaineach go Béarla) agus móráin ceoil. Ceoltóirí de chuid na háite - lena n-áirítear Steve Cooney agus Breandán Ó Beaglaoich. Ach bhí daltaí scoile agus meánscoile ann freisin. Fear siúlach é Breandán Ó Beaglaoich, agus is cosúil go gcnuasaíonn sé ceoltóirí ar a shiúlta. Bhí triúr ceoltóir mná ón Eastóin ann ar feadh na seachtaine, agus beirt ó Asturies a casadh ar Bhreandáin agus a chomrádaithe agus iad ar Chamino na Sáile.
Bhí m'iníon tuirseach, mar sin níor fhan muid go raibh deireadh ceolta ná ní dheachaigh mé síos an bhaile - ach shamhlóinn go raibh oíche go maidin ag roinnt agus fraitheacha tábhairní an Bhuailtín á ardú ag ceol.
Bhí m'iníon ag freastal ar ranganna bosca ceoil ar maidin ó Déardaoin go Satharn. Ranganna a bhí faoi stiúr Bhreandáin Ó Beaglaoich. Bhí ceol le clos as gach cúinne de fhoirgnimh an Chomharchumainn, as Scoil Náisiúnta Baile an Fheirtéaraigh, agus as cúinní eile ar fud an Bhuailtín. Chuala go raibh 200 idir óg agus aosta cláraithe sna ranganna éagsúla, réimse leathan uirlisí agus gan amhras amhránaíocht clúdaithe. Ceoltóirí móra le rá na hoidí - Steve Cooney, Caoimhín Ó Raghallaigh, Eithne Ní Chatháin, Paidí Mharthain Mac Gearailt agus daoine nach iad.
Seachas bheith iomlán díomhaoin chaith mise na maidneacha ag ciorcal comhrá faoi stiúr Danny Sheehy. Bhí meascán spéisiúil daoine ann, idir nuachainteóirí líofa, foghlaimeoirí agus roinnt de mhuintir na háite. Bhí allagar spéisiúil ann.
Rinne mé roinnt siúl freisin, ach seans go mbeidh blagmhír dá chuid féin aige sin.
Tráthnóna Déardaoin seoladh CD de chuid Saileog Ní Cheannabháin, meascán amhrán is ceoil Tí Bhric. Díreach sna sála ar sin bhí seisiúin amhránaíochta. Bhí go leor páistí is daoine óga páirteach ann, mná na hEastóine ina measc.
Istoíche bhí ceolchoirm in ionad an Bhlascaoid i nDún Chaoin. Ar ámharaí an tsaoil bhí ticéid curtha in áirithint againn, mar bhíothas ag cuir daoine ó dhoras.
Bhí ceoltóirí éagsúla ar stáitse. Cuisle láidir ceoil Caoimhín Ó Raghallaigh agus Breandán Ó Beaglaoich. Ceol ar an bpianó ó Saileog Ní Cheannabháin. Cláirseach uasal Laoise Kelly. Bosca ceoil bhríomhar Danny O'Mahony, le tionlacan phianó ó Patsy Broderick.
Dé hAoine chraol An Saol ó Dheas ó ionad an chomharchumainn, agus bhí mé i láthair. Féasta eile ceoil a bhí ansin agus na ceoltóirí áitiúla agus ó i bhfad i gcéin páirteach.
Ina dhiaidh sin thug mé aghaidh ar Thig Áine sa Ghráig. Bhí an teach ag cur thar maoil le ceoltóirí óga - páistí don gcuid is mó, i mbun seisiún faoi stiúir éadrom cúramach ag Breandán Ó Beaglaoich. Casadh go leor amhráin, cuid acu ag leanaí a shilfeá nach raibh caint acu ró fhada! Ardú croí ab ea é.
Ghlac muide oíche Aoine saor, ach bhí an teaghlach eile in ionad an Bhlascaoid ag ceolchoirm a bhí tiomnaithe don bpíobaireacht. Píb uilleann, agus píob mhór Asturias agus na hEastóine. Bhaineadar sult as an dtaispeántas.
Tar éis na ranganna maidin Satharn líonadh sáipéal an Bhuailtín le ceoltóirí do cheolchoirm na ndaltaí. Bhí gach rang faoi seach sna binsí, agus sheinn siad port nó dhó; idir eatarthu sheinn duine de na hoidí roinnt ceoil agus cuireadh clabhsúr leis le sciar maith de na ranganna ag seinm le chéile.
Chuaigh mé féin ar siúlóid oidhreachta feadh trá Béal Bán go Dún an Óir faoi stiúir Danny Sheehy arís fad is a bhí m'iníon ag glacadh páirt i máistir cheacht ar an bhfidil le Iarla Ó Domhnaill.
Oíche Satharn bhí Halla na Feothanaí lán do cheolchoirm inár sheinn go leor de na múinteoirí. Bhí sé deacair spás a thabhairt don réimse leathan tallainne ó Claisceadal na Pobalscoile go Steve Cooney. Chuir mná na hEastóine sciar den lucht féachana ag rince i nathair fada tríd an halla. Faraor de bhrí go raibh sé ag éirí déanach bhí orainn imeacht gan deis a fháil muintir Asturias a chlos.
Maidin Domhnaigh d'éist mé aifreann le tionlacan Cór Chúil Aodha, leibhéal eile ceoil.
Ardú croí ab ea an turas ar fad dom, idir tírdhreach, ceol agus go háirithe an líon mór daoine óga a bhí ag foghlaim agus ag ceol agus ag amhrán.
Measaim go mbeimid ar ais!
Smaoineamh fánach le aonghus ag 07:25 0 Trácht
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest
Clibeanna ceol, gaeilge, gaeltacht, iarthar dhuibhneach, páistí, scoil cheoil an earraigh
Chaith muid an ghnáth-coicís thiar in Iarthar Duibhneach le déanaí. Go hiondúil bíonn deis agam Cnoc Bréanainn a dhreapadh. I mbliana bhí fúm siúl ó Clochán Bhréanainn aduaidh go dtí an Baile Breac. Ach nuair a bhí uain agam siúl ní raibh an síon oiriúnach - ceo agus ceobhrán.
Níor éirigh liom ach dhá dreas siúlóide a dhéanamh - Cosán na Naomh ó Ceann Trá babhta amháin, agus ansin thart ar chuan an Daingin chomh fada leis na Clocha Oghaim i mBaile an tSagairt.
Is ar bhóithre nó bóithríní glasa is mó atá Cosán na Naomh, agus ní sin an siúl is ansa liom.
Ach tá sé de bhuntáiste ag siúl mar seo gur beag an baol ón aimsir! Tá roinnt ionad seandálaíochta fán mbealach, Gallarus agus Cill Maoilchéadair ina measc.
Capaill agus Caisleán Gallarus as chúlra
Cloch oghaim Cill Maoilchéadair
Bíonn bláthanna fiáine le feiceáil go fairsing agus iad faoi bhláth an tráth seo den mbliain. Ar an mbóithrín glas idir an Leataoibh Beag agus an Leataoibh Meánach bhíomar ag siúil idir sceacha fiúise agus dord na mbeach (agus feithidí eile a chuir as do mo mhac) le clos go láidir. Bhí tús an ghiota seo ian dhraoib ar fad, ach ós gá do feirmeoirí a gcuid fearais a thabhairt go dtí na goirt, níl fhios agam an bhfuil réiteach ar sin.
Idir Cill Maoilchéadair agus Corr Áille trasnaíonn an chosáin Rinn Chonaill. Bhí magairlíní le feiceáil go flúirseach ansin. Siúlóid thaitneamhach atá ann, agus marcáilte go maith.
Smaoineamh fánach le aonghus ag 16:39 0 Trácht
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest
Clibeanna cosán na naomh, dúlra, gaeilge, iarthar dhuibhneach, siúlóid
Táim fillte ón deireadh seachtaine ó choicís saoire sa Bhaile Breac in Iarthar Dhuibhneach, mar a bhíonn muid gach bliain. Rinne mé roinnt siúl, agus a lán léitheoireachta, agus an dúrud codladh!  Is iontach an tost a bhíonn ann, gan le clos ach méileach uain nó giolcadh éin sa chlapsholas.
San teach thuas a bhí muid - sean teach feirme a bhí ina fhothrach gur cheannaigh Gearmánach é agus gur aththóg ina theach saoire measartha compordach.
Mar thoradh ar an saoire tá raidhse ábhar agam don mblag, ach an t-am a bheith agam. Beidh mé ag cur tús le post nua, i bhfad níos gaire don mbaile, de Luain; mar sin cá bhfios.
Smaoineamh fánach le aonghus ag 20:59 0 Trácht
Email ThisBlogThis!Share to TwitterShare to FacebookShare to Pinterest
Clibeanna gaeilge, iarthar dhuibhneach, saoire
Subscribe to: Posts (Atom)
Is Innealtóir bogearraí mé. Cónaí orm i gCill Mhantáin. Is féidir teagmháil a dhéanamh liom ag aonghusoh ag gmail ponc com
Tá Smaointe Fánacha Aonghusa le Aonghus Ó hAlmhain ceadaithe faoi Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported License.
Lean @aonghusoha ar twitter
Seoladh leabhair ag an Oireachtas ag Foilsiúcháin ...
Shakespeare agus Rotha Mór an Ghrá
Nollaig Ó Gadhra: Cuimhní Cairde
Croí phobal na Gaeilge ar Twitter?
Ceansú conriocht na mbogearraí
Dé an chúis tósta?
An tEaspag agus an Vaicsín
Abair: éist le sintéis Ghaeilge
Bíobla Má Nuad ar líne
Gaelport (Eolas ar Ghaeilge agus an saol Gaelach)
Saoíocht ár Sinsear, bailithe ag Dennis King
Pota Focal ó MBM
Is Iomaí duine ag Dia - corpas d’ainmneacha i nGaeilge ar chineálacha daoine
Focal.ie saothar an coiste tearmaíochta; ar líne ag Fiontar
Clóanna Gaelacha ó Vincent Morley
Breis eolais ar na Clóanna Gaelacha ó Vincent Morley
Lá [ar lár - ach roinnt ábhar fós ar an suíomh
Foinse [ar lár freisin - sórt aiséirithe mar forlíonadh leis an Independent]
An Gael, Irisleabhar Idirnáisiúnta na Gaeilge
Ciorcal Díospóireachta Átha Cliath
Aindrias Ó Cathasaigh aingeal aisteoirí bulfin alan titley alex hijmans an eoraip an timire an tsnatháid mhór annraoi de paor annraoi ó liatháin aodh ó domhnaill aontas eorpach athrógseanchas baile átha cliath béal Feirste béaloideas beirlín benedict xvi beoir biddy jenkinson bíobla blagadóireacht blaganna eile Breandán Ó Doibhlin breandán ó heithir c.s. lewis caighdeán caint poiblí carghas cathal póirtéir ceart teanga cérinnecháin collaíocht comhar comhluadar conair na gcatárach conn ó muíneacháin conradh liospóin corca dhuibhne creideamh críostaíocht cuimhní cinn cultúr dánlann eolaíochta Darach Ó Scolaí ddr dermot somers dinneen dinnseanchas doimnic mac giolla bhríde drámaíocht eaglais ealaíon eoghan mac giolla bhríde Eoghan Ó Neill eolaíocht erich Kästner féilte féiniúlacht fíon focail focalbhá fonótaí staire futa fata gaelchónaí gaelphobal gearmáin giolcaireacht greann iarthar dhuibhneach imbolc imbolc 2014 imbolc2013 imbolc2014 imeascadh IMRAM innealtóireacht Joe Steve Ó Neachtain johnny chóil mhaidhc kevin scannell leabhair leabhar leabhar breac leabharlann leanaí léirmheas Liam Mac Cóil liam ó maonlaí Liam Ó Muirthile línseoireacht litríocht litríocht leabhrán lasáin logainmneacha machnamh máire mhac an tsaoi Mairtín Ó Cadhain Mairtín Ó Direáin máirtín ó díreáin maorlathas margaíocht mata meáin sóisialta Mícheál Ó Bréartúin mo leabhragáin naomh nathaíocht nollag oideachas pádraig ó fiannachta Pádraig Ó Siadhail pádraig ua maoileoin paistí pápa peadar ua laoghaire philip cummings poblacht polaitíocht príobháideachas promhadh racht rachtanna raidió na life ríomhaireacht ríomhaithne ríomhlóid sabháilteacht samhlaíocht sanasaíocht saoire saoirse scéalaíocht Séamas Mac Annaidh Seán Ó Ríordáin sengoidelc seosamh mac grianna siamsaíocht siúl siúlóid sléibhte stair stát Tadhg Mac Dhonnagáin táin bó cuailgne teaghlach teangacha teascdhomhain teicneolaíocht terry pratchett Tomás Mac Síomóin torlach mac con midhe tucholsky twitter úrscéal