ga en en en en en it en en en en en en en en en en en en en en en en en es es en en en en en en en en de en fi en en en fr en bg en hbs_lat da nl el de et fi fr de hu is it lv lt en nb pl pt ro sv sl es sv tr es en en en en en kn en en en en en en en en en en en en en en it en en en en en en ga en ga fr ga de en en en it en en de en sv en en en en en en en en en tr en en en en ro da en en en en en en ga en ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga en en ga en en en en en en en en hy en en en en en en en en en en en en id es cs ga ga ga nl ga tl ga ga ga ga ga la ga ga ga ga ga ga ga en en en en en en en en en nn en en fr en en en en cs en en en en
Ábhar mór cainte i measc an-chuid daoine san Eoraip is ea cáilíocht an aeir — European Environment Agency
Do something for our planet, print this page only if needed. Even a small action can make an enormous difference when millions of people do it!
Network of the Heads of Environment Protection Agencies (EPA network)
Shared Environmental Information System (SEIS)
Air pollution and Climate Change mitigation (ACM)
Climate Change Impacts, Vulnerability and Adaptation (CCA)
Inland, Coastal and Marine waters (ICM)
Urban, Land and Soil systems (ULS)
Waste and Materials in a Green Economy (WMGE)
EEA homepage in your language
Cookies are not enabled. You must enable cookies before you can log in.
The EEA Web CMS works best with following browsers:
Internet Explorer is not recommended for the CMS area.
If you have forgotten your password, we can send you a new one.
Skip to content. | Skip to navigation
Sound and independent information
Search the catalogue A-Z Glossary
The EEA is an agency of the European Union
Ábhar mór cainte i measc ...
Ábhar mór cainte i measc an-chuid daoine san Eoraip is ea cáilíocht an aeir
This website has limited functionality with javascript off. Please make sure javascript is enabled in your browser.
Article Published 31 Jan 2017 Last modified 06 Jul 2017
Topics: Air pollution , Environment and health ,
D’eisigh an Ghníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil (EEA) an tuarascáil is déanaí uaithi ar ‘Air quality in Europe’ an mhí seo caite. Léirítear sa tuarascáil gurb é truailliú aeir an ghuais chomhshaoil aonair is mó don tsláinte san Eoraip fós, cé go bhfuil feabhas ag teacht de réir a chéile ar cháilíocht an aeir. Labhraíomar le Alberto González Ortiz, saineolaí de chuid an EEA ar cháilíocht an aeir, chun plé a dhéanamh ar thorthaí na tuarascála agus ar an dóigh a bhfuiltear ag úsáid teicneolaíochtaí amhail íomháineachas satailíte chun cabhrú le taighde ar cháilíocht an aeir a fheabhsú.
© Simeon Lazarov, Environment & Me /EEA
Cé na príomhthorthaí ó thuarascáil 2016?
Leagtar béim i dtuarascáil na bliana seo ar an bhfíric go leanann tiúchan an truaillithe aeir ar aghaidh ag laghdú ar fud na hEorpa. Mar sin féin, tá tionchar suntasach á imirt ar an tsláinte fós. Leanann truailliú aeir ar aghaidh ag laghdú cháilíocht na beatha mar gheall ar na cineálacha tinnis a bhfuil sé mar chúis leo. Tugtar meastachán nua sa tuarascáil nuashonraithe uainn ar an tionchar ar an tsláinte atá ag na truailleáin aeir is dochraí, amhail PM2.5, a bhí mar chúis le 467 000 bás anabaí san iomlán sa bhliain 2013 in 41 thír san Eoraip.
A bhuíochas le heagraíochtaí amhail an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte, is mó eolas atá ag daoine ar na guaiseacha don tsláinte a bhaineann le truailliú aeir. Is eol do níos mó daoine san Eoraip freisin gur fadhb thromchúiseach í fadhb an truaillithe aeir. Bímid gan chosaint ar thruailliú aeir gach uile lá. Ní féidir é a fheiceáil ach is amhlaidh go mothaíonn tú é nuair is ard atá leibhéil truaillithe aeir.
Cad faoi iompar de bhóthar agus truailliú aeir i gcathracha?
Leagtar béim sa tuarascáil ar an tionchar atá ag iompar de bhóthar ar an truailliú aeir. Pléadh an tionchar sin sa nuacht le déanaí maidir le roinnt cathracha Eorpacha, lenar áiríodh Páras agus Londain.
Is as iompar de bhóthar a astaítear an chuid is mó de dhé-ocsaíd nítrigine (NO2), rud atá ar cheann de na príomhthruailleáin a dhéanann dochar don tsláinte. Ina theannta sin, is as an truailleán sin a thagann ábhar ózóin agus cáithníneach ar féidir leo teacht le chéile san aer. Cuireann an t-iompar go mór le príomhábhar cáithníneach freisin trí dhóchán breosla agus trí chaitheamh bonn agus coscán. Chomh maith leis sin, cuireann sé go mór le hastaíochtaí gás ceaptha teasa.
Chomh maith leis sin, líonann an t-iompar de bhóthar cuid mhór dár spásanna poiblí. Is féidir é sin a fheiceáil i bplódú tráchta, mar shampla. Cúis le torann atá ann freisin. Is fadhb í lena ngabhann roinnt gnéithe, dá bhrí sin.
Ar ndóigh, ní cheistíonn aon duine an ról tábhachtach a imríonn an t-iompar agus an tsoghluaisteacht inar saol laethúil. Bíodh sin mar atá, is féidir taisteal thart a dhéanamh níos inbhuanaithe. Is léir go bhfuil roinnt mhaith cathracha ar fud na hEorpa ag dul i mbun birt cheana féin agus iad ag iarraidh córais soghluaisteachta níos inbhuanaithe a chur ar bun. Réitigh ghearrthéarmacha iad bearta amhail táillí plódaithe. Ní mór dúinn, mar sin, machnamh a dhéanamh ar athruithe bunúsacha nuálacha níos fadtéarmaí a chur chun feidhme inár gcóras iompair chun ár bhfolláine fhoriomlán a fheabhsú.
Tarraingítear aird sa tuarascáil ar astaíochtaí ó fhoirgnimh chónaithe agus ó fhoirgnimh thráchtála freisin. Cé chomh mór atá an fhadhb a bhaineann leo?
Ó thaobh soirn adhmaid agus tinteán de, is mó an fhadhb a bhaineann leo ná a mheasfadh daoine, go háirithe le linn an gheimhridh. Is iomaí duine, go háirithe in oirthear agus tuaisceart na hEorpa, a lasann a dtinteán nó a sorn adhmaid. Is fearais iad óna n-astaítear méid suntasach PM2.5. Dóchán gach cineáil bhreosla le haghaidh tithe nó foirgnimh thráchtála agus foirgnimh institiúideacha eile a théamh, is amhlaidh gurb é sin an fhoinse is mó óna n-astaítear PM2.5. Is ón earnáil sin ar fad a astaítear breis agus leath an mhéid iomláin PM2.5 san Eoraip.
Fadhb eile a thagann aníos sa gheimhreadh is ea gur gnách a fhanann an chuid is mó de na hastaíochtaí sin san aer gar don talamh mar gheall ar inbhéartú teirmeach. Sna dálaí sin, fanann aer fuar sna cisil íochtaracha den atmaisféar. Leis an aer fuar, ar aer é atá níos tibhe, ní féidir astaíochtaí a mheascadh agus a scaipeadh suas san atmaisféar. Is é an toradh atá air sin go bhfanann an truailliú gar don talamh.
Cé na bearta atá ar bun ag an EEA chun cáilíocht an aeir san Eoraip a fheabhsú?
Ceann de na príomhbhearta a dhéanann an EEA is ea an t-eolas agus na sonraí a theastaíonn a chur ar fáil chun cabhrú leis an lucht déanta beartas cinntí níos eolaí a dhéanamh ar cháilíocht an aeir. Chomh maith leis sin, cabhraíonn ár gcuid oibre le feasacht an phobail a mhéadú ar an bhfadhb, rud atá chomh tábhachtach céanna.
Bailímid sonraí oifigiúla ó thíortha Eorpacha faoi thruailliú aeir. Bainimid úsáid as na sonraí sin chun ár measúnuithe rialta ar cháilíocht an aeir a dhéanamh i riocht tuarascálacha agus táscairí. Comhroinnimid ár sonraí faoi thruailliú aeir le lear mór geallsealbhóirí eile freisin, lena n-áirítear an pobal i gcoitinne, údaráis náisiúnta nó réigiúnacha agus clár satailíte Copernicus de chuid AE. Ina theannta sin, glacaimid páirt i seimineáir, i gcomhdhálacha agus i gcruinnithe ar fud na hEorpa agus ar fud an domhain go rialta chun an fhadhb agus ár dtorthaí a chomhroinnt agus a phlé. Is obair í sin lena ngríosaítear an lucht déanta beartas dul i mbun birt. Tá baint ag an truailliú aeir le raon leathan réimsí beartais. Ceann amháin dár dtosaíochtaí, mar sin, is ea beartais agus bearta trasearnála atá comhtháite a chur chun cinn.
An bhfuil úsáid á baint as aon teicneolaíochtaí nua chun feabhas a chur ar an bhfaireachán ar thruailliú aeir?
Is trí stáisiúin sheasta faireacháin um cháilíocht an aeir a bhailítear formhór mór ár sonraí. Is iad na húdaráis náisiúnta agus áitiúla inár mballstáit a fheidhmíonn na stáisiúin sin. Mar sin féin, táimid ag tabhairt faoi deara go bhfuil úsáid á baint as teicneolaíochtaí eile freisin, amhail bailiú sonraí trí úsáid a bhaint as satailítí trí chlár Copernicus de chuid AE. Is rud measartha nua é sin. Oibríonn an EEA le seirbhísí atmaisféir Copernicus agus bainimidne san fhoireann um cháilíocht an aeir san EEA úsáid as roinnt de na sonraí sin inár gcuid oibre. Tríd an bhfaisnéis a ghnóthaítear ó shatailítí a chur le samhaltú, is féidir linn dáileadh spásúil níos cruinne a fháil ar thiúchan truailleán. Dá bhrí sin, is féidir linn léargas i bhfad níos cuimsithí a ghnóthú in ionad sonraí a fháil ag eatraimh áirithe ó stáisiúin tomhais áirithe. Tá sé riachtanach, áfach, go ndeimhnítear torthaí samhla le breathnuithe fíorshaoil agus is leis an ngné sin a bhaineann ríthábhacht leis na sonraí a fhaigheann an EEA ó thíortha ar fud na hEorpa.
Anuas air sin, tá braiteoirí á n-úsáid anois ag saoránaigh ar leibhéal an phobail chun faireachán a dhéanamh ar thruailliú aeir. Is foinse nua faisnéise í sin ach ní mór cruinneas na bhfeistí sin a fheabhsú fós. Níl siad iontaofa go hiomlán go fóill. Mar sin féin, is teicneolaíocht í atá ag teacht chun cinn agus is bealach iontach é chun méadú a dhéanamh ar fheasacht an phobail ar fhadhbanna truaillithe aeir agus ar an bpáirt a ghlacann an pobal san obair chun aghaidh a thabhairt orthu. D’fhéadfadh go mbeadh an teicneolaíocht sin ina foinse chomhlántach faisnéise le himeacht ama chomh maith.
Agallamh a foilsíodh i Nuachtlitir EEA 04/2016, Nollaig 2016
Sort by: Publishing date Title
Air quality in Europe — 2016 report This report presents an updated overview and analysis of air quality in Europe. It is focused on the air quality state in 2014 and the development from 2000 to 2014. It reviews progress towards meeting the requirements of the air quality directives. An overview of the latest findings and estimates of the trends in concentrations, the effects of air pollution on health and its impacts on ecosystems are also given.
Permalink to this version
Permalink to latest version
Austria , Belgium , Bulgaria , Croatia , Cyprus , Czechia , Denmark , Estonia , Finland , France , Germany , Greece , Hungary , Iceland , Ireland , Italy , Latvia , Liechtenstein , Lithuania , Luxembourg , Malta , Netherlands , Norway , Poland , Portugal , Romania , Slovakia , Slovenia , Spain , Sweden , Switzerland , Turkey , United Kingdom
For references, please go to https://www.eea.europa.eu/ga/articles/abhar-mor-cainte-i-measc or scan the QR code.
PDF generated on 21 Jul 2017, 03:53 AM
Filed under: copernicus, health effects, particulate ma, greenhouse gas emissions, nitrogen dioxide, road transport, world health organisation, particle emissions, carbon emissions, air quality
Ithir — An acmhainn dearmadta
Artach — Cén fáth ar chóir dom a bheith buartha faoin Artach?
Uisce le haghaidh na Talmhaíochta
I dtreo na hinbhuanaitheachta domhanda
Bonneagar glas: saol níos fearr trí réitigh atá bunaithe ar an dúlra
An ghníomhaíocht dhaonna ag creimeadh na talún agus na hithreach
Ag dul ó bhainistíocht dramhaíola i dtreo geilleagar glas
Is í an bhainistíocht inbhuanaithe an tslí le foraoisí sláintiúla a bheith againn san Eoraip
Eolas ar an gcomhshaol don todhchaí
Fuinneamh in-athnuaite: an réiteach i ndáil le todhchaí íseal-charbóin san Eoraip
Tar éis Pháras: feidhmiú an gheilleagair ísealcharbóin
Feithiclí leictreacha: ag dul i dtreo córas soghluaisteachta inbhuanaithe
Maoiniú don troid i gcoinne an athraithe aeráide: acmhainní d’Eoraip ísealcharbóin atá seasmhach ó thaobh na haeráide de
Ábhar mór cainte i measc an-chuid daoine san Eoraip is ea cáilíocht an aeir
Ceimiceáin san Eoraip: an tionchar ar shláinte an duine agus ar an gcomhshaol a thuiscint
Geilleagar ciorclach san Eoraip: tá ról le himirt againne go léir
Sign up to receive our reports (print and/or electronic) and quarterly e-newsletter.
European Environment Agency (EEA)
Phone: +45 3336 7100
The European Environment Agency (EEA) is an agency of the European Union.
CMS login Software updates history Code for developers Refresh this page
This site uses cookies
We use cookies to record some preference settings and to analyse how visitors use our web site. Cookies do not contain any personal information about you. If you wish, see how to delete/disable cookies in your web browser but then our site may not work correctly. See also our privacy policy.