en en id en en en en en en en en en en de en en ga en es en ca en es ga en en en en ga en en ga en ga en en ga en hu ga ga en en en en en ga en ga en ga es ga ga en ga ga en ga id ga en ga en ga en ga en en en en en ga gd fr ga en en en ga en en en ga ga en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en de id en ga nl ga ga ga ga ga ga ga gd en fr en en en ga en en en en en en en en en en en en en en en en en en en pl es ca de en
Seanafarachán | The Schools’ Collection | dúchas.ie
School: Seanafarachán (roll number 12646)
Person All persons Máire Bean Uí Bhriain (1) Máire Bean Uí Bhrian (1) Maighréad Ní Bhurca (1) Máighread Ní Bhúrca (1) Máighréad Ní Bhúrca (1) Eibhlín Ní Bhúrca (1) Eibhlín Breathnach (2) Mairéad Breathnach (2) Maighread Breathnach (2) Maighréad Breathnach (1) Máighread Breathnach (1) Máighréad Breathnach (1) Pádraic Breathnach (1) Seán Breathnach (2) Tomás Breathnach (1) Siubháin Breathnach (1) Siubhán Breathnach (1) Máighread Breatnach (1) Liam Ó Briain (1) Eibhlín Ní Búrca (2) Liam de Búrca (3) Eibhlin de Búrca (1) Seán Ó Cadhain (1) Máirtín Ó Cadhain (5) Tomás Ó Cadhain (1) Máirtín O Choidhin (1) Máirtín Ó Choidhin (1) Máirtín Ó Coidhin (2) Seán Ó Cúinin (5) Seán Ó Cúinín (1) Seán Mac An Ríogh (6) Cáit Seoige (1) Pádraig Seóige (1) Séamus Seoighe (1) Sean Seoighe (1) Seán Seoighe (1) Pádhraic Seoighe (1) Pádraic Seoighe (1) Máire Seoighe (2) Cáit Seoighe (1) Tomás Seoighe (6) Sorcha Seoighe (3) Tomás Sheáin Mhóir Seoighe (1) Tomás Seóighe (1) Cáit Seóighe (5) Antoine Seóighe (1) Tomás Sheáin Mhóir (1) Language All languages Irish (62)
Maighdean Mara na Mara Duibhe Transcribed
Fear na mBréag agus Fear na Fírinne Transcribed
An Gadaí Dubh Ó Dubhain Transcribed
An Maor agus an Máistir Transcribed
An Snámhadóir Cliste Transcribed
Bó na Sióg Transcribed
Máirín an Fhionnaidh Transcribed
An Driotháir Bocht agus an Driotháir Saibhir Transcribed
Tomhaiseanna To be transcribed
Fios, Luas agus Leigheas Transcribed
Feasóg Ghorm Ó Oileán Na hAoibhinn To be transcribed
An Chaoi a bhFuair an Seantincéir a Bhean Transcribed
An Driotháir Bocht agus an Driotháir Saibhir To be transcribed
Ceaircín Sheáin Bháin Transcribed
An Chaora Ghlas To be transcribed
An Eascú To be transcribed
Padhraig Na Luaithrigh To be transcribed
An Driotháir Bocht agus an Driotháir Saibhir To be transcribed
Taidhg agus an Sagart To be transcribed
Fionn Mac Cumhaill To be transcribed
Gaiscíoch na Míoltóg To be transcribed
An Bás To be transcribed
(no title) To be transcribed
Poll Tí Lábáin To be transcribed
An Driotháir Bocht agus an Driotháir Saibhir To be transcribed
An tAmadán To be transcribed
An tAmadán Mór Transcribed
Landlord an Chaisleáin Transcribed
An Fear agus na Ciseáin To be transcribed
An Chéad Mhanach a Bhí in Éirinn To be transcribed
An tAmadán Cliste To be transcribed
Seanfhocail To be transcribed
Grá Bán Mo Chléibh To be transcribed
Caisleán an Bharraigh Transcribed
An Gearrán Bán Transcribed
An Gabha agus an Fathach Transcribed
Fear na Stocaí Transcribed
An Fathach Rua To be transcribed
Finis To be transcribed
Mo Mhian To be transcribed
Resolution: Low | High
The Schools’ Collection, Volume 0074, Page 158
Image and data © National Folklore Collection, UCD. See copyright details »
Report a problem to eolas@duchas.ie »
Let us know if you see incorrect or inappropriate information here.
Notice and Action Policy Statement »
“Fios, Luas agus Leigheas”
Fios, Luas agus Leigheas
Lth 158. Fios ,Luathas agus leigheas.
Bhí triúr ann fadó.Bhí go leor talmhan aca agus ní raibh fál nó sgonnsa aca air.Leigheas a bhí mar ainm ar an mac ba shine,Luathas a bhí ar an dara mac agus Fios a bhí ar an mac ab óige.Bhí trí chú ag gach fear aca.
Maidin amháin d'éirigh Leigheas le h-éirigh gréine agus thug sé leis a thrí chú.Bhí girrfiadh(giorria) sa gcoirce agus lean na cúite é.Chinn ortha leath suas leis go ndeachaidh sé isteach faoi scailp.Chuaidh sé isteach agus céard a bheadh ann ach sean chailleachán agus fuil go sálaibh(sálaí) uirthi."Drúl Íosa Príosta nach" deas an bláth orm é do chuid gadhair am stróchadh ó 'na chéile ars(a) an cailleachán "Orá a bhean Chroidhe , nach ag rith ar girrfiadh a bhínn mo chuid coirce a bhíos agus mé tréis( thar éis) aistir fada a chuir díom, an féidir leat beagán le n-ithe a thabhairt dom "."Tiubhraidh ars an chailleach ach ceangail do chuid gadhair i dtosach.Thosuigh Leigheas ag tóraídheacht rópa."Tiubhraidh mé trí ribe gruaige duit adeir an chailleach thug agus cheangail se iad.Nuair a thosuigh sé ag ith thosuigh an bhiadh d'á thachtadh.D'éirigh an chailleachan agus rug air "Congnamh a ghaidhir " arsa Leigheas "Fáisg a ribe ara an chailleach .D'fháisg agus thacht na ribeacha an gaidhir is mharbhuigh an chailleach Leigheas.
Bhí iongnadh ar Luathas nach dtáinig Leigheas rith an lae air bhí fhios ag Fios go maith céard d'éirigh.Maidin lae 'na bhárach d'éirigh Luathas agus bhí an girrfiadh sa gcoirce.Lean Luathas é agus a trí cutaí(a thrí chúnna).Chuaidh an girrfiadh isteach faoin scailp agus lean Luathas é.Chuaidh sé isteach sa teancín céadna.
Bhí an chailleach istigh agus fuil uirthi.Thosuigh sí ag troid le Luathas ag rádh gur stróic na gadhair í.Cheangail sé iad.Ansin d'iarr sé biadh Thug .Chinn air aon ghreim ith.D'éirigh an bhean agus thosuigh an troid "Congnamh a ghadhair" ar seisean."Fáisg a ribe " ar sise .Mharbhuigh sí é agus rinne sí cloch ghlas dó.
An Tríomhadh(tríú) mhaidin d'éirigh Fios.Bhí an girrfhiadh san gcoirce roimhe.Lean sé é.Chuaidh se isteach faoin scailp.Bhí an cailleachan san teach roimhe.Ba í sin an girrfiadh a bhí ag teacht san gcoirce.Thosuigh an chailleach mar thosuigh leis na driotháracha.Thug sí trí ribí gruaige dó leis na cuthaí a cheangailt.Bhris sé iad idir a lámhan agus shuidh siad síos gan aon cheangal.Thosuigh sé ag ith.Bhí cinneadh air faic d'ith.Rug sé ar phláta agus bhris sé ar an urlár é.
D'éirigh an chailleach chuige.Thosuigh sí ag troid,bhí sise ag fághail(fáil) an cheann is fearr air."Congnamh a ghadhair" arsa Fios"Fáisg a ribe " ar sise.D'éirigh na gadhair agus bhí siad d'á stroíceadh ó na chéile .Bhí aon léime ag na ribeacha ar an urlár.Céard bheadh ann air Luathas agus Leigheas.Leig sí na driotháracha abhaile le Fios .Mharbhuigh sé í ina dhiaidh sin.Mhair Fios,Luathas & Leigheas le chéile go sona sásta go lá a mbáis.
Mairéad Breathnach, An Fhuaidh,Fionnmhuighthe
(continues on next page)
Maintenance work is currently taking place on our website and it is not possible to add transcriptions at this time.
Meitheal Dúchas.ie will be available again on 22 January 2018, 00:00 AM (Irish time).
© 2018 National Folklore Collection, UCD
© 2018 Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU
Sign up for our mailing list!
If you would like to be informed about developments on dúchas.ie or other Fiontar & Scoil na Gaeilge projects, please add your address to our mailing list.
Social media: Facebook Twitter