ga en de en en de en en en es en en en en es es fr pl en en en en en zh ga ga pt en ga ga en ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga en en pt ar en
Jerzy Buzek - Óráid Jerzy Buzek ag an Institiúid um Ghnóthaí Idirnáisiúnta agus Eorpacha: "Conradh Liospóin, Éire agus Todhchaí an AE"
Change language de - Deutschen - Englishfr - françaispl - polski
The President - Jerzy Buzek
Portrait photos - Jerzy Buzek
The President of the European Parliament
Óráid Jerzy Buzek ag an Institiúid um Ghnóthaí Idirnáisiúnta agus Eorpacha: "Conradh Liospóin, Éire agus Todhchaí an AE"
Baile Átha Cliath, Éire -
A Chathaoirligh, Brendan Halligan
A Ambasadóirí, A Shoilsí, A Dhaoine Uaisle,
Ar an gcéad dul síos, agus ós rud é gurb í an Ghaeilge bhur bpríomhtheanga oifigiúil agus ó tharla go bhfuil sí ar cheann de na trí theanga fichead oifigiúil san Aontas Eorpach, ba mhaith liom a rá:
[I nGaeilge]:Tá áthas orm a bheith libh inniu. Go raibh maith agaibh.
Ba mhaith liom, go háirithe, buíochas a ghlacadh leis an Institiúid Éireannach um Ghnóthaí Idirnáisiúnta agus Eorpacha as cuireadh a thabhairt dom labhairt libh ar an ábhar seo inniu, Conradh Liospóin. Tugann sé seo an deis dom casadh freisin le hionadaithe ón tsochaí shibhialta, agus dul i mbun cainte le hEagraíochtaí Neamhrialtasacha an t-achar a bheas mé anseo in Éirinn - rud is spéisiúil agus is misniúil.
Ba mhaith liom beannú freisin don Uasal Pat Cox, a bhí tráth ina Uachtarán ar Pharlaimint na hEorpa. Is mór agam tú a bheith linn anseo inniu agus tréaslaím leis as an obair atá ar siúl aige faoi láthair, is é sin tairbhe Chonradh Liospóin a chur ar a súile do na saoránaigh, rud atá ar siúl aige tríd an eagraíocht pobail Éire don Eoraip, an eagraíocht a bhfuil sé i gceannas uirthi.
Rachaimis go croílár an scéil. Nílimse anseo leis an bhfód a sheasamh d'aon pháirtí polaitiúil, d'aon rialtas, ná d'aon fheachtas atá ag iarraidh vóta dearfach a fháil do Chonradh Liospóin. Agus is cinnte dearfa nach bhfuil mé anseo lena rá le muintir na hÉireann cén chaoi ar chóir dóibh vótáil. Is rófhada a chaith mise faoi thráill na deachtóireachta a bhí ag iarraidh a chur ina luí orainne vóta a chaitheamh ar bhealach áirithe, ach ní amháin sin deachtóireacht a rinne a míle dícheall a rá linne smaoineamh ar bhealach áirithe - mar dhóigh de go ngéillfeadh muid!
Creidimse, mar sin féin, go bhfuil sé tábhachtach go mbeadh an feachtas eolais go hiomlán faoi stiúir ag an bhfírinne, ag an ionracas agus ag an gcothromaíocht. Agus tá súil agam nuair a chaithfear an vóta, go mbeifear ag vótáil ar na mórcheisteanna a bhaineann go díreach le Conradh Liospóin, agus nach mbeifear ag vótáil ar an gcaoi a bhfuil ag éirí leis an rialtas atá ann faoi láthair.
Is mó i bhfad de thábhacht atá le Reifreann na hÉireann ar Chonradh Liospóin an 2 Deireadh Fómhair do thodhchaí na hÉireann agus do thodhchaí na hEorpa le go mbeifí á úsáid chun teachtaireachtaí a bhaineann leis an bpolaitíocht náisiúnta a chur go Baile Átha Cliath. Is éard atá i vóta mhuintir na hÉireann an 2 Deireadh Fómhair ná deis chun an scéala a chur amach faoin áit atá ag Éirinn san Eoraip.
Creidim gur mó tábhacht atá leis an reifreann seo le go mbeifí bogásach faoi líon íseal daoine teacht amach ag vótáil. Impím ar na daoine dul amach ar an lá agus vóta a chaitheamh, guth a thabhairt dá dtuairimí sin acusan. Ach i ndeireadh thiar, is cinneadh ceannasach é seo do mhuintir na hÉireann - cinneadh, ar ndóigh, a threiseofaí le rannpháirtíocht mhór sa reifreann.
I mBaile Átha Cliath dom inniu, chuir cuid de na póstaeir atá ar fud na cathrach faoi Chonradh Liospóin - agus atá curtha in airde ag an bhfeachtas 'Níl' - iontas an tsaoil mhóir orm.
Cheap mé riamh go raibh sé tábhachtach go n-éistfí leis an uile dhearcadh, leis na tuairimí go léir, fiú amháin iad sin a chaitheann amhras ar thriall seo na hEorpa. Is den tábhacht é, éisteacht leis na hábhair imní go léir nó leis na cúiseanna eagla ar fad agus féachaint le dul i ngleic leo. Go deimhin, is dealraitheach domsa gurb é sin go díreach a rinne Rialtas na hÉireann tar éis do phobal na hÉireann vótáil in aghaidh an Chonartha anuraidh.
Mar sin féin, ba mhaith liom an deis seo a thapú leis an mbonn a bhaint de chuid de rudaí atá á n áitiú agus atá á ndéanamh ag an bhfeachtas 'Níl' lena gcuid póstaer agus ar bhealaí eile.
Pointe uimhir a haon. Cánachas. Go bunúsach níl fírinne ar bith lena bhfuil á rá go dtugtar cumhachtaí cánachais don Aontas Eorpach le Conradh Liospóin. Níl aon rud sa Chonradh nua air seo. Is ann i gcónaí do phrionsabal na haontoilíochta sa Chomhairle. Níl athrú ar bith á dhéanamh ar inniúlachtaí an Aontais ná ar an modh cinnteoireachta.
Pointe uimhir a dó. Pá íosta. Is faoi na húdaráis in Éirinn, agus fúthu sin amháin, atá sé cinneadh a dhéanamh faoin bpá íosta in Éirinn. Níl aon ní i gConradh Liospóin a thabharfadh le tuiscint go ngearrfaí siar an ráta go dtí suim atá faoi dhá Euro, ná go mbeadh ceisteanna den sórt seo á gcinneadh sa Bhruiséil.
An chéad phointe eile. Ginmhilleadh. Deirim anois go poiblí: ní féidir leis an mBruiséil reachtaíocht a cheapadh ar shaincheisteanna faoi chúrsaí ginmhillte, cosaint don bheo gan breith nó don teaghlach, agus ceisteanna eitice eile.
Sna cásanna sin go léir, is é Rialtas na hÉireann, Parlaimint na hÉireann agus, go deimhin, muintir na hÉireann a mbeidh an focal scoir acu.
Is saincheisteanna iad sin go léir atá an-tábhachtach freisin do mo thír féin, an Pholainn, agus a luíonn go mór liomsa chomh maith. Bhí díospóireacht den chineál céanna againn féin agus bhí an imní chéanna ar ár gcuidne saoránach. Maidir leis an nginmhilleadh, is maith is eol domsa freisin, mar Chríostaí, an imní atá á léiriú faoi go leor de na saincheisteanna eitice atá á n ardú in Éirinn. Ach dearbhaítear dom go gcoinneoidh an Pholainn, Éire agus gach Ballstát a gceannasacht féin chomh fada agus a bhaineann leis na ceisteanna eitice seo.
Is ábhar misnigh freisin dom - agus creidim go láidir é seo - go gcuimsíonn Conradh Liospóin agus an Chairt um Chearta Bunúsacha ár gcomhluachanna Eorpacha atá go mór faoi anáil ár n-oidhreachta Críostaí. Is éard a deir an Pápa Beinidict XVI faoin gCairt gur "comhartha é go bhfuil an Eoraip arís go lán-chomhfhiosach ag lorg a hanama."
Sílimse go bhfuil go leor i gcoiteann ag an dá thír, an Pholainn agus Éire. Tá traidisiúin chosúla againn agus tá stair chosúil againn: forghabháil, imirce mar gheall ar bhochtaineacht nó cos ar bolg polaitiúil. Is sochaithe nua-aoiseacha atá sa dá thír anois, atá tiomanta don tsaorthrádáil, geilleagar an mhargaidh, forás faoi threallús na honnmhairíochta, agus an dóchas atá againn as acmhainneacht ár bpobal fuinniúil chun rath agus bláth a bhaint amach dár náisiúin.
Thug comhpháirtithe Eorpacha na hÉireann cluas don imní a léiríodh, agus d'éirigh le hÉirinn margadh maith a fháil ag an gComhairle Eorpach a tionóladh sa Mheitheamh. Is é is suntasaí anseo go leanfaidh Éire den cheart a bheith aici comhalta a ainmniú ar an gCoimisiún Eorpach. Tá ráthaíochtaí, a bhfuil ceangal dlí leo, faighte agaibh maidir le bhur gcuid rátaí cánach féin a shocrú, maidir le saincheisteanna íogara eitice agus maidir le bhur seasamh traidisiúnta ar an neodracht.
Tá a dóthain ar a haire ag Éirinn anois ó thaobh na heacnamaíochta de. É sin ráite, ó tharla go bhfuil sibh i measc na dtíortha a bhfuil an Euro acu, chonaic sibh dlúthpháirtíocht an AE ag teacht i gcabhair oraibh ag tráth na géarchéime baincéireachta. D'fhormheas an Coimisiún Eorpach plean NAMA rialtas na hÉireann agus fuarthas tacaíocht ó Bhanc Ceannais na hEorpa.
Sílimse, sna cainteanna seo, go bhfuil sé tábhachtach éisteacht leis an teachtaireacht, ach ní amháin sin, tá sé tábhachtach freisin smaoineamh ar an té atá ag craobhscaoileadh na teachtaireachta. Feictear domsa go bhfuil na mórpháirtithe polaitíochta in Éirinn, an phríomheagraíocht feirmeoireachta, na ceardchumainn is mó, an lucht gnó a raibh cruinniú agam leo an tseachtain seo caite sa Bhruiséil, ealaíontóirí, lucht spóirt, iriseoirí agus lucht acadúla ag fógairt i ngos ard go bhfuil siad ag tacú leis an gConradh. Chomh fada is léir domsa, is grúpaí imeallacha atá taobh thiar den fheachtas 'Níl';  ar dream iad cuid acu a bhfuil tuairimí antoisceacha acu agus ar páirtithe ó thír eile ar fad cuid eile díobh.
Labhraímis anois ar na buntáistí a fheicimse atá ag an gconradh nua do Pharlaimint na hEorpa agus a thionchar ar bheartas an AE.
Creidimse go gcabhróidh Conradh Liospóin leis an gcothromaíocht a thabhairt isteach ó thaobh an 'easnaimh dhaonlathais', mar a thugtar air, a deirtí roimhe seo a bhíodh in institiúidí na Bruiséile. Faoi Liospóin, beidh an Pharlaimint, arna toghadh go daonlathach as measc na mBallstát go léir, go deimhin ar comhchéim le Comhairle na nAirí ina cáil mar reachtóir di.
Rud eile de, creidim gur tairbhe fhadtéarmach a bheidh sa ról neartaithe a bheidh ag na parlaimintí náisiúnta i bpróiseas reachtaíochta na hEorpa, óir go gcabhróidh sé le bonn dlisteanachta dhlí an AE a neartú.
Cuirfidh sé ar chumas na Dála agus an tSeanaid, lámh a bheith acu ón tús i múnlú na reachtaíochta mar go mbeidh an dá theach den Oireachtas in ann aird a tharraingt ar na réimsí a mheasann siad a bheith thar a bheith íogair do Bhallstát ar leith, do Bhallstát seo agaibhse, d'Éirinn. Beidh an deis agaibh é a dhéanamh ex ante seachas ex post. Má bhíonn tromlach na bParlaimintí in aghaidh reachta atá beartaithe, tarraingeofar siar an reacht sin. Is ráthaíocht bhreise é seo a chuireann leis an gcoimhdeacht.
Is rud é seo a gcuirimidne fáilte roimhe i bParlaimint na hEorpa. Ceapaimid gur fearr i bhfad comhráite a bheith ann leis na parlaimintí náisiúnta go léir luath sa phróiseas, ionas go nglacfaimis dlíthe atá cionmhar agus riachtanach.
Rud eile fós, creidim maidir le tionscnamh nua na saoránach - lena bhféadfar togra reachtach a leagan síos má bhailítear milliún síniú - go dtugann sé an chumhacht ar ais do na toghthóirí. Breathnaímse air sin mar chineál sásra ceartúcháin, áit a bhféadfaidh na saoránaigh, faoi dheoidh, a éileamh freisin go ndéanfaí reachtaíocht áirithe a tharraingt siar, nó a leasú, nó go deimhin go gcruthódh muid reachtaíocht nua i réimsí áirithe.
Sílim gur céim thábhachtach chun cinn na comhráite ar bhonn institiúideach leis na hEaglaisí agus leis na reiligiúin, mar go gcuireann sé béim ar an bhfíoras go bhfuil páirt thábhachtach ag na grúpaí creidimh inár sochaithe. Ní cúrsaí geilleagair amháin atá i gceist leis an Aontas Eorpach agus creidimse gur fearr go mór fada na beartais a thagann as na comhairliúcháin seo le gach cuid den tsochaí shibhialta.
Tá Parlaimint na hEorpa á cur féin in oiriúint do na hathruithe a thiocfaidh leis an gConradh nua. Ar cheann de na tosaíochtaí atá agamsa, mar Uachtarán nua-thofa, tá obair Pharlaimint na hEorpa a dhéanamh chomh trédhearcach agus is féidir agus í a bheith chomh hoscailte don phobal agus is féidir.
Mar shampla, is gearr ó tháinig mé ar chomhaontú le hUachtarán reatha an Choimisiúin, José Manuel Barroso, go mbeidh sé i láthair ag cruinnithe iomlánacha na Parlaiminte le haghaidh seisiún uair an chloig de cheisteanna agus freagraí - smaoineamh úr nua - ionas go bhféadfaidh ár gcuid Feisirí aon saincheisteanna nó ábhar imní ar bith atá acu faoi aon réimse ar leith d'obair an Choimisiúin a ardú leis.
Táimse féin, go pearsanta, go mór i bhfách le Conradh Liospóin. Vótáil mé ina fhabhar i bParlaimint na hEorpa agus throid mé ar a shon sa Pholainn. Creidimse go dtugann an Conradh an svae leis chomh fada agus a bhaineann sé le neartú na n institiúidí agus go gcuireann sé ar a gcumas feidhmiú mar is ceart in Eoraip seo na seacht mBallstát fichead, ach ag an am céanna, go ráthaítear na cearta atá ag gach ceann dár gcuid tíortha iontu féin.
Sílim nach bhféadfaidh muid mana an Aontais Eorpaigh a ligean i ndearmad go brách: 'Aontaithe san éagsúlacht'. Murab ionann agus mar a deir daoine áirithe, níor fhéach muidne riamh le hOllstát Eorpach a chruthú, agus níleamar á dhéanamh sin inniu sa Bhruiséil ach oiread. Caithfimid ár n éagsúlacht a choinneáil slán mar gurb í an éagsúlacht sin a chuireann spreag san Eoraip. Is é an cumasc seo de smaointe, cultúir, traidisiúin réigiúnacha agus céannachtaí náisiúnta a chuireann leis an gcumhacht atá ag ár n-aontas.
Tá súil agam, nuair a dhéanfaidh muintir na hÉireann a gcinneadh faoi Chonradh Liospóin, go smaoineoidh siad freisin ar an gcomhthéacs iomlán agus an uile ní atá tagtha ón Aontas Eorpach. Táim lánchinnte de, nuair a bhreathnóidh muintir na hÉireann go grinn ar a bhfuil i gceist anseo, go mbeidh siad in ann tacú ó chroí agus lena n aigne le Conradh Liospóin - conradh atá fíor-riachtanach chun go mbeimid in ann an fhís Eorpach seo atá againn go léir a bhaint amach, an fhís go mbeidh an tsíocháin agus rathúnas i réim ar an mór-roinn seo againne.
Mar fhocal scoir, ba mhaith liom buíochas a ghlacadh leis an Institiúid Éireannach um Ghnóthaí Idirnáisiúnta agus Eorpacha as mé a bheith mar aoi acu anseo inniu. Tá mé breá sásta roinnt ceisteanna a fhreagairt, ach sula ndéanfaidh mé é sin, agus de bhrí go gcreidim go láidir i gcéannachtaí náisiúnta a choimeád slán laistigh den Aontas Eorpach, deirim:
[I nGaeilge]: Go raibh míle maith agaibh! Go n-éirí libh!