ga ga nl en ga ca en uk es en ga sk hu es es ga es cs ga ga de en en ga ga ga en ga en ga en ga es ga en ga en ga en en cs ga ga ga en ga de ga en ga en ga ca ga ga ga ga ga ga ga ga ga en ga en ga en en ga gl ga hu ga sv es ga sv es ga sv ga is ca ga en hu br ga es ga cs es es ga
Annála Ríoghachta Éireann | ainm.ie
Léim go príomhábhar an leathanaigh
An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge
Líon alt a bhfuil an ghné seo luaite iontu: 24
Ba é a d’aimsigh lámhscríbhinn átagrafaithe Annála Ríoghachta Éireann i leabharlann Austin Cooper (1759-1830) gur cheannaigh ar £50 é don Acadamh ··· Bhí rud le foghlaim ó Phetrie mar mhalairt agus thug an Donnabhánach air ‘the most distinguished antiquary in Ireland, from whom he first acquired whatever skill he possesses in distinguishing History from Fable.’ Petrie a dhear an cló Gaelach le haghaidh Annála Ríoghachta Éireann in eagar ag Ó Donnabháin (‘The Irish type for the Annals was cast from designs drawn by George Petrie’ —Irish Book Lover, Eanáir 1940)
MAC BRUAIDEADHA, Maoilín Óg (?–1602)
Ó CLÉIRIGH, Lughaidh ( c.1580– c.1630)
Donegal, the eldest of the five sons of Maccon Ó Cléirigh (d.1595) an erudite and ingenious man, professed in history and poetry’ [sin é an Béarla atá ag an Seán Ó Donnabháin ar a bhfuil in Annála Ríoghachta Éireann] ··· Is faoin teideal ‘Leabhar Lughaidh Uí Chléirigh’ a bhain Michél Ó Cléirigh [q.v.] agus a chomhghleacaithe leas as in Annála Ríoghachta Éireann
Ó DOMHNAILL, Maghnas ( c.1490–1563)
That implausible mixture of irreverence and piety, of rectitude and hard-headed realism is a great part of the man’s fascination – as it is, dare one add, of those famous contemporaries of his who personify the humanist tradition, Desiderius Erasmus and Thomas More.’ Ag tagairt do Mhaghnas, dá athair agus dá sheanathair atá Mac Eiteagáin: ‘In summary therefore the lords of Tír Chonaill were innovative, sophisticated and receptive to outside influences, while at the same time having a political and cultural self-confidence which enabled them to become the dominant force in Gaelic Ireland for three generations.’ Is mar seo a cuireadh síos air in Annála Ríoghachta Éireann; ‘Fear nár lig a fhorbhrí ná a iomarca leis na tiarnaí a bhí ina chomharsanacht agus ina chomhfhogas go haimsir a fhochaidhe agus a éinirt; fear adhgharbh ainmhin, aindiúideach, amhnas le naimhde agus biobhaí go dtabharfadh go fomhámaithe dá réir; fear min muinteartha, ceanúil, cairdiúil, dearlaiceach, deaoinigh do dhámha, do dheoraithe, d’éigse agus d’ollúna, d’oird agus d’eaglaisigh amhail is léir ag seanóirí agus seanchaithe; fear eargnaí, ilcheardach go mbua intleachta agus aithne ar gach ealaín ar cheana d’éag 9, february ina longphort féin i Leifear sa bhaile a rinneadh leis in ainneoin Uí Néill agus Chineál Eoghain, agus a adhnacal in otharluí a shean agus a shinsear i nDún na nGall i mainistir S ··· Froinsiais go honóir agus go hoirmhidin mhóir iar mbreith bua ó dhomhan agus ó dheamhan’ (curtha i litriú an lae inniu ag na húdair). Tá cuntas ag Seán Ó Donnabháin in imleabhar IV de Annála Ríoghachta Éireann ar a shliocht
Ó GADHRA, Fearghal ( c.1604– c.1660)
Please go to http://www.ainm.ie/ for more information. 2010 Ba é seo an fear a rinne pátrúnacht ar Mhichél Ó Cléirigh[q.v.] agus a chúntóirí agus iad ag tiomsú Annála Ríoghachta Éireann i rith 1632–6 ··· Cé nach bhfuil trácht ar aon ní dá ndúirt ná dá ndearna sé i dtaifid na parlaiminte, ní foláir nó bheadh meas duine uasail chreidiúnaigh air ag Ussher agus Ware. Bhí tuairim ann gur Phrotastúnach é; sin a shíl Seán Ó Donnabháin[B6], eagarthóir Annála Ríoghachta Éireann, agus b’fhéidir gurbh in an fáth a ndearna sé beag is fiú d’fhear Shligigh sa réamhrá a chuir sé leis na hAnnála: ‘If O’Donnell were in the country at the time, he ought have felt great envy and jealousy that the Four Masters should have committed this work, which treats of the O’Donnells more than of any other family, to the world under the name and patronage of any of the rival race of Oilioll Olum, much less to so petty a chieftain of that race as O’Gara.’ B’fhéidir gur chleacht Fearghal an Protastúnachas i gColáiste na Tríonóide ach is deimhin nach mbeadh glacadh ag Froinsiasaigh ná le Michél Ó Cléirigh le Protastúnach mar phátrún
Ó hEADHRA, Cormac (?–1612)
Dúradh in Annála Ríoghachta Éireann nach bhfacthas i gConnachta tiarna a bhí inchurtha leis ar oineach agus ar uaisle, ar mhéid agus ar mhaise a dhéirce agus ar dhaonnacht
Ó CLÉIRIGH, Michél ( c.1592–1643)
Annála Ríoghachta Éireann : ní mór aiste thathagach Bhreandáin Uí Bhuachalla in Studia Hibernica 11/13, 1982–3 (‘Annála Ríoghachta Éireann is Foras Feasa ar Éirinn: an comhthéacs comhaimseartha’) agus a bhfuil aige in Aisling ghéar.. ··· Leabhair eile ar na hAnnála is ea The annals of the Four Masters (2010) le Bernadette Cunningham agus The Four Masters and their manuscripts (2013) le Pádraig A ··· Ó Dheireadh Fómhair go Nollaig 1632 bhí eagrán leasaithe de Leabhar Gabhála Éireann á réiteach acu i mainistir Lios Gabhail i bhFear Manach; Brian Rua Mag Uidhir[q.v.] a bhí mar phátrún acu i mbun na hoibre sin. Bhí cead aige ó údaráis Lováin tabhairt faoi Annála Ríoghachta Éireann a thiomsú, sintéis ar na hannálacha a raibh teacht aige orthu ··· For early Irish history, the Annals of Ulster, the so-called Annals of Tighearnach, and the Annals of Innisfallen, are of much greater value than the Annals of the Four Masters.’ In Seven centuries of Irish learning 1000–1700 (1971) in eagar ag Brian Ó Cuív, deir D.A ··· Kenney a chuir tús leis an tuairimíocht sin i dtaobh ‘doomed civilisation’ agus go raibh a leithéid ar siúl ó shin anuas go 1988: ‘Iarfhios is bun leis an tuairimíocht sin, tuairimíocht a iniúchann an seachtú haois déag ní le tuiscint chomhaimseartha na linne ach le tuiscintí na haoise seo.’ Is é a bhreithiúnas ar thábhacht, aidhm, modheolaíocht agus éifeacht Annála na gCeithre Máistrí agus stair Chéitinn: ‘..
Ó DOMHNAILL, Aodh ( c.1691–1754)
Tá a ghinealach in Duanaire Uí Dhomhnaill agus ag Seán Ó Donnabháin[B6] ina eagrán de Annála Ríoghachta Éireann
DRUMMOND, William Hamilton (1778–1865)
Bhí sé ina bhall den chéad choiste in 1831 a d’fhéach le Annála Ríoghachta Éireann a fhoilsiú
To assist him he translated extracts from the Annals of the Four Masters and from other Irish sources for Leland, but the latter made disappointingly little use of these in his three-volume History of Ireland.’ I 1773 bhí sé ina bhiocáire ar Eaglais Naomh Áine i mBaile Átha Cliath agus dhá bhliain in a dhiaidh sin thug sé suas a chomhaltas i gColáiste na Tríonóide agus ghlac le beathúnas Ard Sratha i gContae Thír Eoghain
O’REILLY, Myles John (1780–1857)
D’aistrigh sé ábhar a bhain le muintir Uí Raghallaigh, ina measc na hiontrálacha a bhain leo in Annála Ríoghachta Éireann, le linn dó bheith ann in 1830
MAC COLGÁIN, Seán ( c.1592–1658)
Ba é a bhaist ‘Annála na gCeithre Máistrí’ ar Annála Ríoghachta Éireann.
MAC DIARMADA, Brian (?–1592)
D’éag Brian um Shamhain 1592 agus deirtear ina thaobh in Annála Ríoghachta Éireann: ‘Mac Diarmada Maigh Luircc, mac Ruairí mic Taidhg mic Diarmada, d’éag i mí nouember, agus ba mhóide d’ábhar éagaoine éag an fhir sin gan a chosúlacht a bheith ag clann Maolruanaidh a gheobhadh ceannas dá éis’ (i nGaeilge an lae inniu ag na húdair)
MAC DONNCHADHA, Toirdhealbhach óg ( c.1640–1713)
Sean Ó Donnabháin[B6] a dúirt sin i nóta in Annála Ríoghachta Éireann
MAG UIDHIR, Brian Rua (1589–1633)
Gheofar eolas freisin ar Thiarna seo Inis Ceithleann in The Complete Peerage of England, Scotland, Ireland, Great Britain, and the United Kingdom, extant, extinct, or dormant. Ag Breandán Ó Buachalla in Studia Hibernica 22/3, 1982–3 (‘Annála Ríoghachta Éireann is Foras Feasa ar Éirinn: an Comhthéacs Comhaimseartha’) tá i gcló, as lámhscríbhinn i gColáiste na Tríonóide, cuid den tiolacadh a scríobh na Ceithre Máistrí don fhear s’againne tar éis dóibh pátrúnacht a fháil uaidh chun ‘an tseanchroinic darb ainm Leabhar Gábhála a ghlanadh, a cheartú agus a scríobh’ i gcoinbhint Lios Gabháil, Fear Manach, i 1631
MAG UIDHIR, Cúchonnacht (?–1589)
Ach mar sin féin thug na Sasanaigh aitheantas an bhliain dár gcionn d’ardtiarnas Thoirealaigh Uí Néill ar Fhear Manach. Is mar seo a cuireadh síos air faoin mbliain ‘Aois Chríost, 1589’ in Annála Ríoghachta Éireann: ‘Maguidhir Cúchonnacht mac Conchonnacht (.i
Ó CLÉIRIGH, Cúchoigríche (fl.1600–1664)
Chaith Pól Breathnach[B2] dua lena thaispeáint gur Diarmaid a bhí ar a athair agus nár mhac é le Lughaidh Ó Cléirigh[q.v.], údar Beatha Aodha Ruaidh Uí Dhomhnaill, mar a scríobh Seán Ó Donnabháin[B6] sa réamhrá a chuir sé lena eagrán de Annála Ríoghachta Éireann ; ní raibh an bhunchóip i gColáiste San Isadóir sa Róimh feicthe ag an scoláire sin
Ó COMHRAÍ, Eoghan (1794–1862)
Rinne sé cóip de Annála Ríoghachta Éireann le haghaidh eagrán Uí Dhonnabháin
Ó DONNABHÁIN, Seán (1806–1861)
Bhí tosaithe aige tuairim 1832 ar Annála Ríoghachta Éireann a aistriú agus anois bhí idir am agus eolas aige le heagrán a réiteach; bhí i gceist ar dtús gurbh é an tAcadamh Ríoga a d’fhoilseodh ach ar deireadh ba é George Smith a thug amach na sé imleabhar in 1848–51
Ó MATHÚNA, Seán (1815–1877)
De bhrí gur bhain sé úsáid ann as nótaí Sheáin Uí Dhonnabháin [q.v.] in Annála Ríoghachta Éireann bhí fadhb chóipchirt i gceist agus níorbh fhéidir an leabhar a dhíol in Éirinn
Ó RAGHALLAIGH, Éadbhard (1765–1830)
Deirtear ann freisin gur fágadh gan foilsiú foclóir Béarla-Gaeilge, aistriúchán ar Annála Inis Faithlinn agus ar chuid mhaith de Annála Ríoghachta Éireann, agus aistriúchán ar bheatha Aodha Rua Uí Dhomhnaill a raibh an chuid is mó de déanta aige
FERGUS, John ( c.1700– c.1761)
Bhí Anthony Raymond[q.v.] i measc a chairde freisin. Thart ar 1732 cheannaigh sé cuid de lámhscríbhinní an bhailitheora John Conry a raibh ina measc píosa de cheann de bhunchóipeanna Annála Ríoghachta Éireann
LYNCH, John ( c.1599–1677)
Tugann Gwynn fianaise gur cheadaigh sé Annála Ríoghachta Éireann agus tuairimíonn go ndearna Ruairí Ó Flaithbheartaigh [q.v.] cóip dó nuair a bhí cóip átagrafaithe aige féin tamall
MAC AN BHAIRD, Aodh Buí ( c.1591–1635)
Is mar seo a shuimigh Pól Breathnach[B2] an scéal in Irish Men of Learning, 1947: ’The writing of the Annals [Annála Ríoghachta Éireann] was not contemplated when the Louvain project first took shape
Roinn an áis seo le daoine eile
Seol ar an ríomhphost Scaip ar Facebook Scaip ar Google+ Scaip ar Twitter
Bain triail as na modhanna cuardaigh eile atá ar fáil ar ainm.ie:
Breathnaigh ar na beathaí uile ar an suíomh seo in ord aibítreach.
Cuardaigh téacs iomlán na mbeathaisnéisí ar ainm.ie.
Scrúdaigh beathaí daoine san ord inar saolaíodh nó inar cailleadh iad.
Liosta aibítreach Cuardach lántéacs Amlíne Téamaí Eolas (Gaeilge) Information (English) Foirm aiseolais Cartlann scéalta nuachta
© Bunsonraí na mbeathaisnéisí:
© An cóiriú leictreonach seo:
Fiontar & Scoil na Gaeilge (2017)
Bí ar an eolas!
Más maith leat go gcoimeádfaí ar an eolas thú maidir leis na forbairtí is déanaí ar ainm.ie agus ar thionscadail eile de chuid Fiontar & Scoil na Gaeilge, cuir do sheoladh lenár liosta ríomhphoist.