en en en en en en it en en en en en en en en en en en en en en en en en es es en en en en en en en en de en fi en en en fr en bg en hbs_lat da nl el de et fi fr de hu is it lv lt en nb pl pt ro sv sl es sv tr es en en en en en kn en en en en en en en en en en en en en en it en en en en en en ga en tl fr tl de en en en it en en de en sv en en en en en en en en tr en en en en ro da en en en en en en ga en ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga ga en ca ga ga ga ga ga en en en en en en en en en de en uk en en en en en en en en en en en en en en id es cs ga ga ga nl ga tl ga ga ga ga ga la ga ga ga ga ga ga ga en en en en en en en en en nn en en fr en en en en cs en en en en
Uisce sa chathair — European Environment Agency
Do something for our planet, print this page only if needed. Even a small action can make an enormous difference when millions of people do it!
Network of the Heads of Environment Protection Agencies (EPA network)
Shared Environmental Information System (SEIS)
Air pollution and Climate Change mitigation (ACM)
Climate Change Impacts, Vulnerability and Adaptation (CCA)
Inland, Coastal and Marine waters (ICM)
Urban, Land and Soil systems (ULS)
Waste and Materials in a Green Economy (WMGE)
EEA homepage in your language
Cookies are not enabled. You must enable cookies before you can log in.
The EEA Web CMS works best with following browsers:
Internet Explorer is not recommended for the CMS area.
If you have forgotten your password, we can send you a new one.
Skip to content. | Skip to navigation
Sound and independent information
Search the catalogue A-Z Glossary
The EEA is an agency of the European Union
This website has limited functionality with javascript off. Please make sure javascript is enabled in your browser.
Article Published 17 Dec 2012 Last modified 20 Feb 2017
Topics: Water , Athrú i dtreo na hinbhuanaitheachta ,
Mar gheall ar fhás sa daonra, uirbiú agus forbairt eacnamaíochta, tá méadú ag teacht ar an éileamh ar fhionnuisce i gceantair uirbeacha ar fud na hEorpa. Ag an am céanna, bíonn tionchar ag an athrú aeráide agus ag an truailliú ar infhaighteacht uisce d’áitritheoirí cathrach. Conas is féidir le cathracha na hEorpa leanúint le fionnuisce glan a chur ar fáil dá n-áitritheoirí?
Image © Peter Bros Nissen | flickr.com
In Iúil 2011 fágadh páirteanna de Chóbanhávan faoi thuilte mar gheall ar bháisteach dhian. Ní raibh na córais draenála uirbeacha in ann deileáil leis an méid uisce a tháinig anuas faoi dhéine a bhí chomh hard le 135 mm in dhá uair an chloig. Níorbh é sin deireadh fhadhbanna uisce Chóbanhávan. Tamall gairid i ndiaidh na dtuilte, bhí limistéir fhairsinge sa chathair faoi thionchar ábhair shalaithe san uisce óil, a raibh baint acu le deisiú an phríomhlíonra uisce, ar feadh roinnt seachtainí. Tarlaíonn fadhbanna den chineál céanna atá bainteach le huisce i gcathracha eile.
Tá níos mó ná trí cheathrú de shaoránaigh na hEorpa ina gcónaí i gceantair uirbeacha agus iad ag brath ar uisce glan i gcathracha. Tá tuairim is aon chúigiú d’iomlán an fhionnuisce a astarraingítear san Eoraip á sholáthar do chórais uisce phoiblí – uisce a sheoltar chuig teaghlaigh, gnóthais bheaga, óstáin, oifigí, ospidéil, scoileanna agus roinnt tionscal.
Ní tasc simplí é soláthar seasta uisce ghlain chuig an bpobal a chinntiú. Ní mór go leor tosca a chur san áireamh i dtaca le soláthar uisce, ina measc méid an phobail agus an teaghlaigh, athruithe i dtréithe fisiceacha dhromchlaí an talaimh, iompar tomhaltóirí, éilimh na n-earnálacha sa gheilleagar (leithéidí gníomhaíochtaí turasóireachta), comhdhéanamh ceimiceach an uisce agus an lóistíocht maidir le stóráil agus iompar an uisce. Ní mór, freisin, na dúshláin a bhaineann le hathrú aeráide a chur san áireamh, mar shampla, tuilte gan choinne, tonnta teasa agus tréimhsí ganntanais uisce.
Chun géarchéimeanna uisce uirbigh a sheachaint, ní mór dúinn acmhainní uisce a bhainistiú go héifeachtach ag gach céim: ó sholáthar uisce ghlain go dtí a úsáid éagsúil ag tomhaltóirí. D’fhéadfadh go mbeadh laghdú ar an tomhaltas i gceist chomh maith le bealaí nua a fháil chun uisce a bhailiú agus a úsáid. Ba cheart bainistiú uisce a chomhtháthú níos fearr taobh istigh den bhainistíocht uirbeach leathan, agus tréithe na timpeallachta áitiúla á gcur san áireamh.
An t-uisce a úsáidimid á íoc
Tá sé cruthaithe cheana gur féidir an méid uisce a úsáidtear i dteaghlaigh, arb ionann é agus 60-80% den soláthar uisce poiblí ar fud na hEorpa, a laghdú go suntasach trí dhul chun cinn sa teicneolaíocht agus trí chórais phraghsála nua astu féin. Tá feabhsúcháin teicneolaíochta ar fhearais tí, leithéidí meaisíní níocháin agus miasniteoirí, mar shampla, tar éis cuidiú le húsáid uisce a laghdú gan aon éileamh ar athrú iompair ná feasacht ar fhadhbanna uisce.
Is féidir feabhsúcháin níos suntasaí a chur i bhfeidhm trí athruithe in úsáid uisce le haghaidh sláinteachais phearsanta, arb é is cúis le 60% den úsáid uisce i dteaghlaigh. Cuireann gairis a ghlacann níos lú uisce sa sistéal, mar shampla, bealach saor agus simplí ar fáil chun an t-uisce a úsáidtear a laghdú d’aon líotar in aghaidh an tsruthlaithe. Is féidir uisce a choigilt, freisin, trí mhionleasú ar chórais chithfholctha, an sruth uisce a aerú, mar shampla.
Mar a leagtar síos i gCreat-Treoir Uisce an AE, is féidir daoine a ghríosú chun uisce a úsáid ar bhealach níos inbhuanaithe ach praghas an uisce a nascadh le toirt an uisce a ídítear. I Sasana agus sa Bhreatain Bheag, úsáideann daoine a chónaíonn i bhfoirgnimh mhéadraithe 13% níos lú uisce, ar an meán, ná daoine i dtithe neamh-mhéadraithe.
Athúsáid báistí agus uisce léith
Ní bhaintear leas as ach 20% den uisce a úsáidtear sna hearnálacha a fhaigheann soláthar uisce poiblí. Téann an 80% eile ar ais sa timpeallacht, go príomha mar fhuíolluisce cóireáilte. Is gnách go seolann dromchlaí coincréitithe agus séalaithe i gcathracha an bháisteach i dtreo na ngréasán séaraigh, áit a meascann sé le fuíolluisce. Coscann sé sin an bháisteach ag insíothlú tríd an ithir agus a stóráil mar chuid dár screamhuisce ar féidir linn tairbhe a bhaint as níos déanaí. Is minic a théann báisteach atá rite chun srutha agus fuíolluisce trí ionaid chóireála uisce sula sreabhann siad ar ais chuig aibhneacha, i bhfad ó na cathracha de ghnáth. D’fhéadfaí uisce báistí agus fuíolluisce araon, nach bhfuil róthruaillithe, a sheoladh ar ais chuig úsáideoirí uisce na cathrach, ach roinnt athruithe a dhéanamh ar chórais uisce uirbeacha.
Ceann de na hathruithe sin ná athúsáid uisce léith. Is éard atá i gceist le huisce liath an fuíolluisce teaghlaigh go léir seachas é sin ó leithris, mar shampla, fuíolluisce ó fholcthaí, ó chithfholcthaí, ó bháisíní níocháin agus ón gcistin. Is féidir cóireáil dhíreach a dhéanamh ar an uisce sin ar an láthair nó é a fhágáil gan chóireáil le húsáid mar uisce ar chaighdeán níos ísle ná uisce óil, m.sh. le leithris a shruthlú.
D’fhéadfadh cathracha uisce báistí a shábháil trína bhailiú, agus é ag sreabhadh ó dhíon nó ó chabhsán, i soitheach gabhála agus d’fhéadfaí an t-uisce sin a úsáid i ngníomhaíochtaí seachas ólachán, mar shampla sruthlú leithris, glanadh carranna agus garraíodóireacht. D’fhéadfaí é a threorú, freisin, go díreach chuig athlíonadh screamhuisce. Is féidir a leithéidí de chórais a shuiteáil i dtithe nó i láithreacha gnó agus ní theastóidh aon athrú i nósanna tomhaltais na n-úsáideoirí uisce. Is féidir, áfach, céimeanna breise a ghlacadh chun an soláthar uisce a fheabhsú sula sroicheann sé tithe.
Bíonn go leor buntáistí le baint as an uisce a choinneáil sa chathair agus ligean dó insíothlú san ithir agus cruinniú i ndobharlaigh; orthu sin tá limistéar aeraíochta a chur ar fáil d’áitritheoirí áitiúla agus iarmhairt fhuaraithe a chruthú le linn tonnta teasa.
(c) ABC Open Wide Bay | flickr.com
D’fhéadfadh caillteanas uisce de bharr sceite a bheith suntasach; cailltear beagnach 40% den soláthar iomlán uisce sa ghréasán iompair uisce sa Chróit. Is féidir sceitheadh a chosc trí chothabháil agus trí athnuachan ar an ngréasán uisce, agus trí úsáid a bhaint as nuatheicneolaíochtaí. D’fhéadfadh braiteoirí, a aithníonn agus a aimsíonn an torann ón sceitheadh, nó fearais a bhaineann úsáid as comharthaí raidió chun uisce reatha a bhrath, a bheith i gceist sna nuatheicneolaíochtaí sin. Má chuirtear na teicneolaíochtaí sin i bhfeidhm, ní bheidh aon ghá ag córais uisce phoiblí cur suas leis an ualach breise caillteanais uisce trí sceitheadh agus éilimh ar uisce á sásamh le soláthar teoranta. D’fhéadfadh infheistíocht shuntasach san infreastruchtúr a bheith i gceist, áfach, le hathnuachan ar na gréasáin uisce.
Chun úsáid níos inbhuanaithe a bhaint as soláthairtí uisce uirbeacha poiblí, ní mór bearta mar atá luaite thuas a ghlacadh, chomh maith le feasacht a spreagadh i measc an phobail maidir le fadhbanna caomhnaithe uisce.
Tá bealaí éagsúla ann chun tomhaltóirí teaghlaigh, gnó agus turasóireachta a chur ar an eolas, ina measc suíomhanna gréasáin, cláir oideachasúla scoile, bileoga ó údaráis áitiúla agus na meáin chumarsáide. D’fhéadfadh ról tábhachtach a bheith ag éicilipéadú fearas agus éicidheimhniú óstán, mar shampla, i dtaca le feasacht a spreagadh trí chúnamh a thabhairt do thomhaltóirí rogha eolasach a dhéanamh faoi éifeachtúlacht agus caomhnú i dtaca le húsáid uisce.
Ní féidir úsáid inbhuanaithe cheart dár n-acmhainní uisce a bhaint amach gan fheabhsúcháin bhreise ar an inbhuanaitheacht maidir le húsáid uisce uirbeach.
Sort by: Publishing date Title
Flood risk in Europe: the long-term outlook Floods in Central Europe have caused deaths and widespread property damage across parts of the Czech Republic, Germany and Austria. Such events are likely to increase in Europe for several reasons including climate change, according to recent assessments from the European Environment Agency (EEA).
Urban adaptation to climate change in Europe Challenges and opportunities for cities together with supportive national and European policies
Towards efficient use of water resources in Europe This report makes the case for an integrated water management, starting with better implementation of existing legislation. Clean water is a vitally important natural resource, demanding careful management. It is essential for life and integral to virtually all economic activities, including producing food, energy and industrial outputs. The availability of clean water in sufficient quantities is not only a prerequisite for human health and well-being but also essential for freshwater ecosystems and the many services that they provide.
Permalink to this version
Permalink to latest version
EEA Member Countries (EEA32)
For references, please go to https://www.eea.europa.eu/ga/articles/uisce-sa-chathair or scan the QR code.
PDF generated on 18 Jul 2017, 08:34 PM
Filed under: Water management, urban policy, Urban Waste Water, waste water
Ithir — An acmhainn dearmadta
Artach — Cén fáth ar chóir dom a bheith buartha faoin Artach?
Uisce le haghaidh na Talmhaíochta
I dtreo na hinbhuanaitheachta domhanda
Bonneagar glas: saol níos fearr trí réitigh atá bunaithe ar an dúlra
An ghníomhaíocht dhaonna ag creimeadh na talún agus na hithreach
Ag dul ó bhainistíocht dramhaíola i dtreo geilleagar glas
Is í an bhainistíocht inbhuanaithe an tslí le foraoisí sláintiúla a bheith againn san Eoraip
Eolas ar an gcomhshaol don todhchaí
Fuinneamh in-athnuaite: an réiteach i ndáil le todhchaí íseal-charbóin san Eoraip
Tar éis Pháras: feidhmiú an gheilleagair ísealcharbóin
Feithiclí leictreacha: ag dul i dtreo córas soghluaisteachta inbhuanaithe
Maoiniú don troid i gcoinne an athraithe aeráide: acmhainní d’Eoraip ísealcharbóin atá seasmhach ó thaobh na haeráide de
Ábhar mór cainte i measc an-chuid daoine san Eoraip is ea cáilíocht an aeir
Ceimiceáin san Eoraip: an tionchar ar shláinte an duine agus ar an gcomhshaol a thuiscint
Geilleagar ciorclach san Eoraip: tá ról le himirt againne go léir
Sign up to receive our reports (print and/or electronic) and quarterly e-newsletter.
European Environment Agency (EEA)
Phone: +45 3336 7100
The European Environment Agency (EEA) is an agency of the European Union.
CMS login Software updates history Code for developers Refresh this page
This site uses cookies
We use cookies to record some preference settings and to analyse how visitors use our web site. Cookies do not contain any personal information about you. If you wish, see how to delete/disable cookies in your web browser but then our site may not work correctly. See also our privacy policy.