en en en en en my en ceb en en en en en my my my my my my my my my my my my my my my my my my my my en en en en en en my ja en en my en ne my my en my my en my my my my ja en en my en my en my my my my my my my my my my en ja en en my en my my my my en my en en my en my my my my my my en en en my my en my my my en my my my my my my my my en my my my my ja en en my en my en my my my my my my en my my my my my my my ja my my my my my my fr my en en en my ja en en my en my my my my my my my en en en en en en ko en en en en en en en sv en en en en en en ko en en en en en en en sv ja en en my en en my my my en en en en en en en en en en en en en en en de en en en en en en fi en en en en en en en en en en en my en en en ja en en my en en my my my en en en en en ja en en my fr en en en en en en en en en en en en en fr en it en en en en en en it en en it en en it en en en en my eu my my my my my my my en my es it en pt it my it my my it ja it my my it my my it en my it en en it it my it ja my it my my it ja my it my my it my my it en my pt en fi pt my my pt it my pt fr en pt my my pt nl my ru my my my my en en my en my my my my en my en en en en en en en en en en en en en en
An Asian Tour Operator: Birds
skip to main | skip to sidebar
Showing posts with label Birds. Show all posts
ကုသိုလ္ရရာ ရေၾကာင္းဆိုတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တိရိစာၦန္ေတြကို သနားၾကင္နာလို႔ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ယၾတာေခ်တာပဲျဖစ္ျဖစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံတင္မကပဲ ကမာၻတ၀န္း ခိုေတြကို အစာေၾကြးၾကပါတယ္။ ခိုစာေၾကြးတာ ကုသိုလ္ေကာင္းမွဴ ျဖစ္မျဖစ္ ဒီေနရာမွာအျငင္းမပြားလိုပါဘူး ဒါေပမယ့္ ဒီစာစုကို ဆက္ဖတ္ရင္းမိမိဖာသာ သုံးသပ္မိလာပါလိမ့္မယ္။ ခိုစာေၾကြးတာ ခိုေတြကိုသနားရာလုံး၀ မေရာက္ပဲ လမ္းမထက္မွာကား မဆိုထားနဲ႔ ဆိုက္ကားကို ေတာင္မေရွာင္ႏိုင္တဲ့ ခိုေတြတိုးပြားေအာင္အားေပးရာပဲေရာက္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ခိုေတြကို အစာမေၾကြးသင့္သလဲဆိုတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္ အမ်ားႀကီးရွိေပမယ့္ အဓိကအားျဖင့္ ကြ်ႏ္ုပ္တို႔ရဲ႕ ပါတ္၀န္းက်င္ကိုထိခိုက္ပ်က္စီးေစၿပီး ေက်းငွက္သဘာ၀ ကိုလည္းထိခိုက္ပ်က္စီးေစလို႔ျဖစ္ပါတယ္။
ကြ်န္ေတာ္တို႔ အနီးအနားပါတ္၀န္းက်င္မွာခိုေတြ အထိန္းအကြပ္မရွိတိုးပြားလာျခင္းဟာ ၿမိဳ႕ျပလူေနမွူ႕စနစ္အတြက္ ျပႆနာမ်ိဳးစုံတိုးပြားလာျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေနရာတကာ မွာအဆက္မျပတ္ဆိုသလို စြန္႔ပစ္ခ်ေနတဲ့ ခုိအုပ္ႀကီးေတြရဲ႕ အညစ္အေၾကးေတြဟာ အမ်ားျပည္သူ သြားလာေနတဲ့ပလက္ေဖာင္းေတြ၊ သာသနိကအေဆာက္အဦေတြ၊ ရုံးေတြ အစရွိတဲ့ ေနရာေတြမွာ အနံ႕အသက္ အမွုန္အမႊား ေတြနဲ႔ ေအာ္ကလီဆန္စရာ ျဖစ္ေစရုံမွ် မကပဲ ကေလးသူငယ္ေတြ၊ သက္ႀကီးရြယ္အိုေတြ၊ အသက္ရွုလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာေရာဂါခံစားေနရသူေတြအတြက္ အသက္အႏၱရာယ္ ကိုပါၿခိမ္းေျခာက္လာႏိုင္တဲ့ ေရာဂါပိုးေတြကို အရွိန္အဟုန္နဲ႔ ျဖန္႔ျဖဴးေပးေနတာလဲျဖစ္ပါတယ္။ ရာနဲ႔ခ်ီတဲ့ ခိုေတြနားေနတတ္လို႔ ဓါတ္ႀကိဳးေတြ၊ တယ္လီဖုန္းႀကိဳးေတြ မၾကာခဏ ျပတ္က်တာမ်ိဳး ျဖစ္ေလ႔ရွိပါတယ္။ ခိုေတြ ရဲ႕ အသိုက္ေတြဟာ အဖိုးတန္အေဆာက္အအုံေတြရဲ႕ အမိုးေတြ၊ ျပႆတ္ေတြ၊ မ်က္ႏွာက်က္ေတြ ကိုပ်က္စီးေစရုံမွ်မကပဲ ခုိသိုက္ေတြရဲ႕ အမွိုက္သရိုက္ေတြဟာ ေရတံေလွ်ာက္ေတြ၊ ပိုက္လိုင္းေတြကို ပိတ္ဆို႔ေစပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး အသိုက္ထဲမွာ က်န္ေနတတ္တဲ့ ေလွးေတြ၊ မႊားေတြဟာ လူေတြ အိမ္ေမြးတိရိစာၦန္ေတြဆီကို အလွ်င္အျမန္ပဲ ကူးဆက္သြားေလ႔ရိွပါတယ္။ ခိုစာ ေတြ ဟာအမွိုက္ေတြျဖစ္သြားသလို ၾကြက္ေတြကို အထူးသျဖင့္စြဲေဆာင္ပါတယ္။ ကာလ အတန္ၾကာခိုစာေရာင္း၊ ခိုစာေၾကြးနဲ႔ ေနရာေတြကို ၾကည့္ရင္ ခိုေမႊးေတြ၊ ခိုေခ်းေတြ တင္မကပဲ ခိုစာေရာင္းသူရဲ႕ မနီးမေ၀း ၾကြက္တြင္းေတြ၊ ေျမာင္းေဘာင္ေတြ မွာ ျပဴတစ္ျပဴတစ္ လုပ္ေနတဲ့ အေမႊးရွည္ ေျမၾကြက္ႀကီးေတြကို ရြံရွာဖြယ္ ေတြ႔ရေလ့ရွိပါတယ္။
ခိုေတြဟာ ယုံႏိုင္ေလာက္စရာမရွိေအာင္မ်ားျပားလွတဲ့ လူကိုကူးဆက္ႏိုင္တဲ့ေရာဂါပိုးေတြ ကို သည္ေဆာင္ထားပါတယ္။ ခိုေတြအတြက္ ကံေကာင္းၿပီး လူနဲ႔သဘာ၀ပါတ္၀န္းက်င္အတြက္ ကံမေကာင္းေစတဲ့ အခ်က္က ခိုေတြကိုအစာအျဖစ္စားတဲ့ တိရိစာၦန္ အလြန္တရာ နည္းတဲ့အတြက္ ခိုအုပ္ႀကီးေတြရဲ႕အေရအတြက္ဟာ အရွိန္အဟုန္နဲ႔ သိသိသာသာပဲတိုးပြားေနပါတယ္။ အေျခခံအားျဖင့္ ေရာဂါျဖန္႔ျဖဴးရာ မူလပထမက ခိုေခ်းပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေရာဂါရွိတဲ့ ခိုရဲ႕ ေခ်းထဲမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ ဒါမွမဟုတ္ ဘက္တီးရီးယားေတြ ရွိေနပါတယ္။ အဲဒီခိုေခ်းေတြ ေျခာက္ေသြ႕သြားတဲ့ အခါ ဖုန္မွုန္႔ အျဖစ္ေလနဲ႔ အတူ အရပ္ရွစ္မ်က္ႏွာကို လြင့္ေတာ့တာပါပဲ။ အဲဒါကို ရွဳမိတဲ့ သူကေတာ့ ခိုကေပးတဲ့ ေရာဂါရ ဖို႔ေသခ်ာၿပီေပါ့။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ခိုကေနကူးဆက္တတ္တဲ့ေရာဂါေလးမ်ိဳးရွိတယ္လို႔ဆိုတယ္။
၁။ ခရစ္ပ္တိုကြတ္ခယ္ ဦးေႏွာက္အေျမွးေယာင္ေရာဂါ (Cryptococcal Meningitis)
ခိုေတြသည္ေဆာင္လာတတ္တဲ့ေရာဂါပိုးေတြေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါထဲမွာအႏၱရာယ္အရွိဆုံးလို႔ဆိုႏိုင္တဲ့ ဦးေႏွာက္အေျမွးေယာင္ေရာဂါေၾကာင့္ကာလအတန္ၾကာသတိလစ္သြားႏုိင္ၿပီး အသက္ျပန္မလည္လာေတာ့ပဲ အသက္ဆုံးရွုံးမွဴေတြထိျဖစ္ႏိုင္တဲ့ေရာဂါျဖစ္ပါတယ္။
၂။ အူလမ္းေၾကာင္းမွာျဖစ္တဲ့ေရာဂါပိုး ႏွစ္မ်ိဳး (Salmonella and Listeria)
ခံတြင္းသို႔မဟုတ္ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္းမွတဆင့္ ၀င္သြားတဲ့ ခိုေခ်းေတြေၾကာင့္ အူလမ္းေၾကာင္းမွာ တိုက္ဖြိဳက္ ကဲ့သို႔ အူေယာင္ငန္းဖ်ားေရာဂါေရာဂါ ဟာ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္ေတြနဲ႔ ကေလးငယ္ေတြအတြက္ အသက္အႏၱရာယ္ ထိခုိက္ေစရုံမွ် မကပဲ ကိုယ္၀န္ပ်က္က်ျခင္း၊ လမေစ့မီ ေမြးဖြားျခင္းေတြကိုလဲ ျဖစ္ေစပါတယ္။
၃။ ဦးႏွာက္ေျမွးေယာင္ေရာဂါပိုး ေနာက္တမ်ိဳး (Viral Encephalitis)
အထက္ပါ ဗိုင္းရပ္ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ဦးေႏွာက္ အေျမႇးပါးေရာင္ ေရာဂါ ေၾကာင့္ ယာယီ အာရုံေၾကာနဲ႔ပါတ္သက္တဲ့ ေရာဂါေ၀ဒနာမွ နာတာရွည္ျဖစ္ၿပီး အသက္ဆုံးရွုံးမွူေတြျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။
၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာေရာဂါပိုး (E. Coli) ဟာလဲ ခိုေခ်းထဲမွာ ပါေလ့ရွိပါတယ္။ ခိုေတြ အမ်ားႀကီးရွိတတ္တဲ့ ေနရာေတြမွာ ခ်က္ျပဳပ္တာ မသန္႔ရွင္းတာ၊ လက္ကိုစင္ၾကယ္ေအာင္ ဆပ္ျပာနဲ႔ မေဆးေၾကာတာေတြ႕ေၾကာင့္ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာေရာဂါပိုးေတြဟာ လူကို အလ်င္အျမန္ကူးဆက္ၿပီးဆိုး၀ါးတဲ့ ေရာဂါေ၀ဒနာကို ျဖစ္ေစပါတယ္။
ခိုမ်ားကို အစာေကၽြးျခင္းဟာအလြန္အကြ်ံမ်ိဳးပြားမွဴကိုျဖစ္ေစပါတယ္။ ပုံမွန္အားျဖင့္ ခိုမေတြဟာ တစ္ႏွစ္မွာ ႏွစ္သားကေန သုံးသားေပါက္ၿပီး တစ္ခါဥရင္ ႏွစ္ဥ ဥေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အလြန္အကၽြံ အစာေကၽြးေလ့ရွိတဲ့ ၿမိဳ႕ႀကီးေတြမွာ ခိုေတြဟာ တစ္ႏွစ္ကို ရွစ္ဆ အထိမ်ိဳးပြားႏိုင္ပါတယ္။
တကယ္ေတာ့ခိုစာေကၽြးျခင္းဟာ ခိုမ်ားအတြက္ေကာင္းက်ိဳးလုံး၀ မျဖစ္ေစပါဘူး။ သူတို႔ရ သဘာအေလ႔အထ အတိုင္းအစာထုိးယက္ရွာေဖြစားေသာက္ရွင္သန္တတ္မွဴကို ေပ်ာက္ဆုံးေစပါတယ္။ အလြန္အကၽြံမ်ားျပားလွတဲ့ ခိုအုပ္ႀကီးေတြဟာ က်န္းမာေရးနဲ႔မညီညြတ္တဲ့ ပါတ္၀န္က်င္ညစ္ညမ္းမွဳကိုျဖစ္ေစၿပီး သဘာ၀အတိုင္းရွင္သန္က်က္စားေနတဲ့ ပါတ္၀န္းက်င္က တျခား ငွက္ေတြကုိလဲထိခိုက္ပ်က္စီးေစပါတယ္။ ခိုအုပ္ႀကီးရင္ႀကီးသလို ပ်က္စီးထိခိုက္မွဳ႕လဲႀကီးမားလာပါတယ္။
သင္နဲ႔ သင့္ပါတ္၀န္းက်င္ က်န္းမာသန္႕ရွင္းေစေရး နဲ႔ ခိုမ်ားအလြန္အကၽြံေပါက္ပြားလာျခင္းမွ ကာကြယ္ရန္ ခိုစာလုံး၀ မေကၽြးရန္အေရးတႀကီးလိုအပ္ပါတယ္။
မွတ္ခ်က္။         ။ခိုနဲ႔ ပါတ္သက္၍ရတတ္ေသာေရာဂါ မ်ားအေၾကာင္းရွင္းျပေသာ အစ္မကိ ကိုေက်းဇူးအထူးတင္ပါတယ္။
Labels: Birds, Environment, Nature, ျမန္မာ ပို႕စ္, ျမန္မာပို႕စ္
ျမန္မာဘီလုံးငွက္ (Burmese Bush Lark)၊ စူဠာမဏီဘုရားအနီး၊ ပုဂံ
ျမန္မာႏိုင္ငံငွက္ အသင္းက ေနၿပီး ပေရာ္ဖက္ရွင္နယ္ ငွက္ၾကည့္ဧည့္လမ္းညႊန္သင္တန္း ဟိုတေလာက စ ၿပီးဖြင့္ေပးတာသိရပါတယ္။ တက္ခ်င္ေပေသာ္ျငား စခန္းသြင္း သင္တန္းကာလ က ႏွစ္လ ဆိုေတာ့ ႏွစ္နာရီေတာင္ မနည္း ႀကိဳးစားၿပီး အခ်ိန္ေပးရတဲ့ က်ေနာ့္ချမာ မတက္ႏိုင္ရွာေတာ့ပါ။ အရင္ကေတာ့ ကိုယ့္ဖာသာ ဘိုင္ႏိုကူလာေလးဆြဲ ၿပီး၊ ဦးထုပ္ကေလးေဆာင္း၊ ေရတပုလင္း ဆြဲၿပီး အိမ္နားက အပင္ေတြ မွာ ငွက္လိုက္ေျခာင္းတာပဲ။ " ေမ့.. သား အျပင္ ခန သြားလိုက္ဦးမယ္" ဆိုရၿပီ။ အေမလုပ္တဲ့ သူ ၾကားၾကား မၾကားၾကား။ ေျပာၿပီး လွစ္ခနဲ ထြက္သြားလိုက္တာပဲ။ ျပန္ခ်င္တဲ့ အခ်ိန္ျပန္။ အိမ္ကလဲ လယ္ကြင္းေတြကို ေဖာ္ၿပီးမွ ျဖစ္လာတဲ့ ဆင္ေျခဖုန္းက ၿမိဳ႕သစ္ဆိုေတာ့ ေတာေငြ႕ ေတာရနံ႕ နဲ႔ ငွက္မ်ိဳး စုံေတြ႕ရတယ္။ ေန႔လည္ပိုင္း လူေျခတိတ္ခ်ိန္ ဆိုရင္ အေကာင္းဆုံးပဲ။ ေနပူပူ သစ္ပင္ရိပ္က်ဲက်ဲ ေအာက္ ကေနၿပီး နားေနတဲ့ ငွက္ကေလး ေတြေျခာင္းရတာ အရသာ အရွိဆုံးပဲ။ သဘာ၀ အတိုင္း၊ ဟက္ဘစ္တက္ အတိုင္း ေနထိုင္က်က္စား ေအာ္ျမည္ေနတဲ့ ငွက္ကေလးေတြရဲ႕ အမ်ိဳးအစား နဲ႔ သဘာ၀ ကိုေအးေအးေဆးေဆး ေလ့လာႏိုင္တယ္။ အဲဒါကို က်ေနာ့္ ခ်စ္ညီမေတြက ငွက္ဖင္လိုက္ေျခာင္း တယ္ လို႔ ၀ိၿဂိဳဟ္ ျပဳတယ္။ နည္းနည္း ေတာ့မွန္တယ္။ အပင္ေအာက္ တည့္တည့္က ေန အေပၚမွာရွိတဲ့ ငွက္ကို ၾကည့္ရင္ ေအာက္ပိုင္း ျမင္ကြင္းပဲ ျမင္ရတာကိုး။ တယ္လီလဲ အဆင္မသင့္ေတာ့ အေ၀းအပင္ေတြက ငွက္ေတြကို မၾကည့္ႏိုင္ဘူး။ နီးစပ္ရာပဲ ၾကည့္ႏိုင္တယ္။
တခါတေလေတာ့လဲ ငွက္၀ါသနာရွင္ေတြ စုၿပီး နီးရင္ ေလွာ္ကားဥယ်ာဉ္၊ ေလွာ္ကားေရေ၀ေရလဲေတာ၊ သာဓုကန္၊ ေမွာ္ဘီ ပန္းတပြင့္ေတာင္၊ ခရမ္း-သုံးခြ စသျဖင့္ သြားၿပီး ေ၀းရင္ မိုးယြန္းႀကီး၊ ဖိုးက်ားဆင္စခန္း ကစလို႔ မင္းစုံေတာင္၊ နတ္မေတာင္၊ အင္းေတာ္ႀကီး စသျဖင့္ ျမန္မာျပည္ တနံတလ်ား သြားၾကတယ္။ တခ်ိဳ႕ ဆို ခါကာဘိုရာဇီ ေဘးမဲ့ေတာ့ အထိေရာက္ၾကတယ္။ အဲဒီကိုသြားၾကလို႔ ဘဲ ေနာင္မြန္းနားမွာ ေနာင္မြန္းဘာဘလာ ဆိုတဲ့ ျမန္မာမ်ိဳးရင္း ငွက္မ်ိဳးစိတ္ အသစ္ဂုဏ္ယူစရာ ထပ္ေတြ႔တာေပါ့။ က်ေနာ္ လဲ အစစ အရာရာ အဆင္သင့္လို႔ ကေတာ့ ခရီးစဥ္တိုင္းကို လိုက္ခ်င္တာပဲ။ ေနာက္ပိုင္းေတာ့ အလုပ္ သေဘာ အရ ျမန္မာျပည္   ေနရာေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ား သြားျဖစ္ ေတာ့လဲ ကၽြဲကူးေရပါ ဘိုင္ႏိုကူလာေလး ဆြဲသြားၿပီး ေရာက္တဲ့ ေနရာၾကည့္ ျဖစ္တာပဲ။ ငွက္ၾကည့္ရတဲ့ အထဲမွာ ပုဂံနဲ႔ အင္းေလး ကို ေတာ္ေတာ္ သေဘာက်မိတယ္။ ပုဂံမွာ ဆိုရင္ ျမန္မာ့ငွက္စစ္စစ္ ဘီလုံး၊ နဖားၾကဴးနဲ႔ ေစြ႔ တို႔ ကို ထေနာင္းပင္၊ ကႏၱာရပင္ ေတြ ၾကား၊ ဘုရားႀကိဳဘုရားၾကား ေနရာ တကာ ေတြ႔ ရပါတယ္။  အင္းေလးမွာ က်ေတာ့ ေရလည္ေကာင္ က ဟိုတယ္ ေကာ့ေတ့ခ်္ ရဲ႕ ၀ရံတာမွာ ထိုင္ၿပီး ကိုယ့္ျမင္ကြင္းထဲ ၀င္လာတဲ့ နာမည္ေက်ာ္ ၾကာဖက္နင္း ေတြကို ဘီယာ တလုံး နဲ႔ ထုိင္ၾကည့္ ရတာ ဇိမ္အရွိဆုံးေပါ့။
သမုဒၵယာ ၀မ္းတထြာေၾကာင့္ ဇာတိခ်က္ေၾကြ အမိေျမကို ပစ္ခြာၿပီး မေလးရွား နဲ႔ အင္ဒိုနီးရွား ႏုိင္ငံေတြကို ေရာက္ေတာ့လဲ အခါအားေလ်ာ္စြာ အခြင့္အေရးရရင္ ရသလို ငွက္ေျခာင္းလာတာ ပါစင္နယ္ ႏုတ္အေနနဲ႔ ငွက္ မ်ိဳးစိတ္ေပါင္း တစ္ရာေက်ာ္ မွတ္တမ္းတင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၀ါသနာတူ ငွက္ေျခာင္းေဖာ္ ေတြနဲ႔ ေတြ႔ရင္ လူမ်ိဳး ဘာသာစကား ဘယ္ေလာက္ကြဲျပားျပား အခ်ိန္ကုန္လို႔ ကုန္မွန္းမသိ ေျပာမဆုံးေပါင္ ေတာ္သုံးေတာင္ပါပဲ။ ငွက္ၾကည့္ ခရီးစဥ္ေတြသြားမယ္ ဆိုတဲ့ အသံၾကားရင္ ထိပ္ဆုံးက လိုက္ခ်င္တယ္။ စာရင္းတို႔ထားၿပီးသား။
AATO @ Sapi Island Rainforest, Malaysia Borneo
အခ်စ္ဆုံး အိမ္သူသက္ထား ဇနီးမယား ခင္နဲ႔ အိမ္ေထာင္က်ခါစ ႏွစ္လေလာက္ မွာ ငွက္ေျခာင္းေဖာ္ ကိုကိုမမ ေတြက ေမွာ္ဘီက ပန္းတစ္ပြင့္ေတာင္ ကို ေန႔ခ်င္းျပန္ ငွက္သြားၾကည့္ မယ္ဆိုၿပီး ေအာ္ဂႏိုက္ လုပ္ပါတယ္။ ေဟာဒီက ကိုေအေအတူ ကလဲ စာရင္းေပးၿပီးသားပဲ။ အစီအစဥ္က အားလုံး လွည္းတန္းလမ္းဆုံမွာ မနက္ ငါးနာရီ အားလုံး ဆုံမယ္။ ငါးနာရီခြဲေလာက္ လူစုံရင္ ထြက္မယ္။ ထမင္း ဗူးဘာညာ ယူလာစရာမလိုဘူး။ ကိုယ့္မွန္ဘီလူး၊ ကိုယ့္ဖီးလ္ဂိုက္ပါရင္ ရၿပီ ေပါ့။ ဆိုေတာ့..ခင့္ကို သြားရမလားလို႔ ေမးေတာ့ သြားေပါ့...တဲ့။ အဲဒါနဲ႔ မနက္ ေလးနာရီ ထ။ ေက်ာပိုးအိတ္ကေလးထဲ ကို မွန္ဘီလူး နဲ႔ ဖီးလ္ဂိုက္စာအုပ္ထည့္။ ေရပုလင္းေလးထည့္ ေနတုန္း အခန္းထဲက ၀ုန္းကနဲ အသံၾကားတယ္။ ခင္..ဘာလဲ..လို႔ ေမးေတာ့ ဘာမွမဟုတ္ဖူး..တဲ့ သြားေလ..တဲ့။ ေလးနာရီ က ခြဲခါနီးေနၿပီ။ အဲသာ..နဲ႔ ေတာစီးဘိနပ္ေလး စီးေနတုန္း ေနာက္ထပ္ ၀ုန္း ကနဲ အသံၾကားရျပန္..ေရာ။ ဘာျဖစ္တာလဲ...ခင္... ဆိုေတာ့ သြားေလ...ဘာမွမျဖစ္ပါဘူး ဆိုၿပီး ေျပာျပန္ေရာ..။ ငါးနာရီထိုးေရာ။ လွည္းတန္းက အဖြဲ႔ေတြကို နည္းနည္း ေနာက္က်မယ့္ အေၾကာင္းဖုန္းဆက္ေျပာလိုက္တယ္။ အဲသာ...နဲ႔ တံခါးေလးဂ်က္ကေလး ဖြင့္ၿပီး အျပင္ထြက္မယ္လုပ္လိုက္ေတာ့ အခန္းထဲက အသံထပ္ထြက္လာျပန္တယ္။ ဒီတခါက်ေတာ့ သြားရဲရင္ သြားၾကည့္ေလ ျဖစ္သြားၿပီ။ ၀ုန္းဒိုင္း အသံေတြက လဲ အာဠာ၀က တိုက္သလို က်ယ္လာတယ္။ ဟဲဟဲ.. လွည္းတန္းက အဖြဲ႔ေတြကို မလိုက္ျဖစ္ေတာ့ဘူးလို႔ မ်က္ႏွာပူပူ နဲ႔ ဖုန္းဆက္လိုက္ရတယ္။
ေတာ္ေတာ္ ညံ႔တဲ့ ေအေအတူ ကိုယ့္အခ်စ္ဆုံး အိမ္သူသက္ထား ပူပူေႏြေႏြး ဇနီးမယား ရဲ႕ ေမြးေန႔ ကိုသတိမရဘူး ငွက္ဖင္ သြားေျခာင္းဖို႔မနက္အေစာႀကီးထ ၿပီးတက္ၾကြတဲ့ၾကက္ဖ လုပ္ေနတယ္။ အႏွစ္ခ်ဳပ္ရင္ အဲသည္ သတင္း မာတာပီတ မိနဲ႔ဖ ဆီေရာက္တယ္။ ေမေမ ကမွတ္သားစရာ တိုတိုတုပ္တုပ္ ဆုံးမတယ္။
ငါ့သား.. မင္းလဲ ကိုယ့္အိမ္ေထာင္နဲ႔ ကိုယ္ျဖစ္ေနၿပီ။ ငွက္ဖင္ခ်ည့္ပဲ မၾကည့္နဲ႔ ၾကက္ဖင္လဲ ၾကည့္ဦး.. တဲ့။ (ၾကက္ဖင္ ဆိုတာ ၾကင္ဖက္....ေပါ့တဲ့)။ ခိခိ။
မွတ္ခ်က္။             ။ မေရးတာၾကာလို႔။ ဘေလာ့ေဒးမွာ မျဖစ္မေနအားတင္းၿပီးေရးလိုက္တယ္။ အမွတ္တရ ျဖစ္ေစေသာ္၀္။
Labels: Birds, Myanmar, Nature, Personal, ကိုယ္ေတြ႕, ျမန္မာ ပို႕စ္, ျမန္မာပို႕စ္, အမွတ္တရ
က်ေနာ္ ဟာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေနရာမွာ ေဖေဖနဲ႔ တူ တယ္လို႔ ေမေမနဲ႔ အတြင္းသိ ေဆြမ်ိဳးေတြကဆိုၾကတယ္။ စိတ္၀င္စား တာေတြတူတယ္။ ၀ါသနာတူတယ္။ ေတြးေခၚပုံေတြ တူတယ္။ ၿပီးေတာ့ အမ်ား က "ေပါက္ေပါက္ရွာရွာ" လို႔ ေျပာရမယ့္ ကိစၥမ်ိဳး ေတြ မွာ ၀ါသနာႀကီး တာ တူတယ္။ အဲဒီလို ၀ါသနာ ေတြက ငယ္စဥ္ ကတည္း က ေဖေဖနဲ႔ အတူ သူ၀ါသနာပါရာ အလုပ္ေတြကူ လုပ္ေပးတာ ေတြကစ တင္ အျမစ္တြယ္ခဲ့တယ္ လို႔ ပဲယူဆရမယ္။ အထူးသျဖင့္ စာအုပ္စုတာ၊ တံဆိပ္ေခါင္း မ်ိဳးစုံ၊ ဒဂၤါးအေဟာင္းေတြ၊ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းမ်ိဳးစုံ စုထားတာ ေတြက က်ဳရီယို ဆိုင္လိုလို၊ စာအုပ္အေဟာင္း ဆိုင္လို လို ကို ျဖစ္လို႔။ ေဖေဖ နဲ႔ ၀ါသနာတူ လူႀကီး ေတြ အိမ္ကိုအလည္ လာၿပီး ေခါင္းစဥ္ တူရာတူရာ ေအာက္မွာ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးၾကၿပီ ဆိုရင္ က်ေနာ္က ေဘးမွာ တေမာ့ေမာ့နဲ႔ နားေထာင္ ေနခဲ့တာ။
ေဖေဖက သူနဲ႔ ၀ါသနာတူ တဲ့သား ကို သိပ္သေဘာက် မွာေပါ့။ တခုခု ကို သိခ်င္လို႔ ေမးလိုက္ မိၿပီ ဆိုရင္လဲ မဆုံးႏိုင္ေတာ့ ဘူးရွင္း ျပတာ။ အထူးသျဖင့္ သဘာ၀ ပါတ္၀န္းက်င္နဲ႔ ပတ္သက္တာေတြ၊ တိရိစာၳန္ေတြ အေၾကာင္း၊ ငွက္ေတြ အေၾကာင္း၊ ေခတ္မီ ၿပီး အေျမာ္အျမင္ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံႀကီးေတြမွာ သဘာ၀ေဂဟစနစ္ ကို ဘယ္လို ထိမ္းသိမ္း တယ္ ဆိုတဲ့ အေၾကာင္း ေတြ ကို အေသးစိပ္တန္ စိပ္၊ အက်ယ္တ၀င့္ လိုရင္ အက်ယ္တ၀င့္၊ အၾကမ္းဖ်င္းတန္ ရင္အၾကမ္းဖ်င္း ရွင္းျပပါတယ္။ ဒါတင္မကေသးပဲ လက္ဟန္ေျခဟန္၊ ကိုယ္ေနကိုယ္ထား အျပင္ အသံထြက္သင့္ ရင္ အသံပါ အတုလုပ္ျပေလ့ရွိလို႔ ေမေမနဲ႔ တကြ နီးစပ္ရာ တျခားလူေတြ အတြက္ေတာ့ "ေပါက္ေပါက္ရွာရွာ" လို႔ ေျပာၿပီး ရယ္ၾကရပါတယ္။
အထူးသျဖင့္ တိရိစာၦန္ေတြ ရဲ႔ အခ်င္းခ်င္း အသံေပး ၿပီး ဆက္သြယ္ၾကပုံ၊ ေဒါသထြက္တဲ့ အသံ၊ ရန္သူကို ေတြ႔လို႔ အခ်င္းခ်င္း သတိေပးတဲ့ အသံ၊ ေၾကာက္လို႔ ထြက္တဲ့ အသံ၊ ဖို သံ ေပးပုံ စသျဖင့္ အေၾကာင္းအရာ မ်ိဳးစုံ မကုန္ႏိုင္ေအာင္ ရွင္းျပေလ့ရွိပါတယ္။ ငွက္ေတြအတြက္ အသံဟာ အလြန္အေရးႀကီးေၾကာင္း ကို ၾကက္ဖႀကီး တြန္ရင္ အနီးအနားက ၾကက္ဖ ငယ္ေတြ မတြန္ရဲတဲ့ အေၾကာင္းနဲ႔ နယ္ေျမပိုင္ဆိုင္မွု အတြက္ တြန္ရတာ ျဖစ္တဲ့ အေၾကာင္း ဥပမာေပးရွင္းျပပါတယ္။ ေျမလတ္ ေဒသက အိမ္ကေလးမွာ ေနစဥ္ က်ေနာ္ငယ္ငယ္ ကေတာ့ ငွက္မ်ိဳးစုံရဲ႕႔႔ အသံ လုပ္ျပတတ္တာ မွတ္မိေနပါေသးတယ္။
က်ေနာ္ အပါအ၀င္ သားသမီးေတြ အေတာင္အလက္စုံလို႔ တကြဲ တျပားစီ ေနၾကေတာ့ ေဖေဖနဲ႔ ေမေမ ႏွစ္ေယာက္ထဲ ၿမိဳ႔သစ္က အိမ္ေလးမွာ ေနၾကရပါတယ္။ က်ေနာ္ က အင္ဒိုနီးရွား ႏိုင္ငံ ဘာလီကၽြန္းမွာ၊ က်န္တဲ့ အကိုေတြ ညီမေတြက ကမာၻ႔ အေရွ႔ ဖ်ားက ႏိုင္ငံေလးမွာ။ အဆင္ေျပတဲ့ ညီမမ်ား က မိဘေတြကို သူတို႔ ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံမွာ ေနဖို႔ ေခၚ ၾကေပမယ့္ အၾကာႀကီး မေနႏိုင္ရွာဘူး။ မတူတဲ့ ရာသီဥတု နဲ႔ ခင္ရာ မင္ရာေဆြမ်ိဳးမိသဂၤဟ ေတြမရွိတဲ့ တစိမ္း ႏိုင္ငံမလုိ႔ တဲ့။တခါေနရင္ သုံးလ ေလာက္ပဲ ေနႏိုင္ၾကတယ္။
ေဖေဖနဲ႔ ေမေမ က အသက္ႀကီးၿပီဆိုေတာ့ သားသမီး စုံစုံလင္လင္တဲ့ အတူ ဆုံ ခ်င္တယ္၊ မိသားစု ဓါတ္ပုံ ရိုက္ခ်င္တယ္ဆိုေတာ့ တဦးတည္း သီးသီးျခားျခားခြဲထြက္ ေနရတဲ့ ဘာလီကၽြန္းက က်ေနာ္က မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္ က်ိဳးစားၿပီး မိဘေတြ နဲ႔အတူ မေတြ႔ရတာ ႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာၾကာေနၿပီျဖစ္တဲ့ အကို၊ ညီမေတြကို ေတြ႔ ဖို႔ သြားရပါတယ္။ မိဘေတြ အေနနဲ႔ လဲ တစ္ေခါက္တစ္ေခါက္ ေရာက္ဖို႔ ကလြယ္တာ မဟုတ္လို႔ အခုလက္ရွိ အဲဒီႏိုင္ငံမွာ ေရာက္ေနတုန္း ေလး ကိုလာေစခ်င္ၾကတာပါ။ တကယ္ဆို က်ေနာ္ အဲဒီကို ေရာက္ေတာ့ ေဖေဖနဲ႔ေမေမ က ျပန္ဖို႔ တပါတ္ခန္႔သာက်န္ပါေတာ့တယ္။ မျပန္ခင္ မီတယ္ ဆုိရုံကေလး မွ်သာျဖစ္ပါတယ္။
က်ေနာ္ ေရာက္ေတာ့ မိသားစု စုံစုံလင္လင္ နဲ႔ ဟိုး အရင္ က လို   ေပ်ာ္ေပ်ာ္ ပါးပါး  ေနာက္ေနာက္ ေျပာင္ေျပာင္ ျပန္ ျဖစ္လာပါတယ္။ အတူသြား၊ အတူစား၊ ၿပီးေတာ့ မေတြ႔ရတာ ၾကာၿပီဆိုေတာ့ လူတိုင္းမွာ စကားေတြလဲ ေျပာ မကုန္ႏိုင္ ေအာင္ပါပဲ။ က်ေနာ္က ဘာလီက အေၾကာင္း၊ အင္ဒိုနီး ရွား၊ မေလးရွား မွာ ေနထိုင္အလုပ္လုပ္ ရတဲ့ အေၾကာင္းေတြ ေျပာသလို အကိုေတြ ညီမေတြကလဲ သူတို႔ ဆီက အေၾကာင္းေတြ၊ ေမေမနဲ႔ ေဖေဖနဲ႔ ကလဲ ေရႊျပည္ေတာ္က အေၾကာင္း ေတြ စသျဖင့္ေပါ့။ က်ေနာ့္ အတြက္ ေတာ့ ကမာၻ႔ အေရွ႔ဖ်ား က ကၽြန္းႏိုင္ငံေလး ရဲ႔ ဖြံ႔ၿဖိဳး တိုးတက္ပုံ ထက္ စည္းကမ္းႀကီးပုံ၊ အလုပ္အေပၚ တန္ဖိုးထား က်ိဳးစားပုံတို႔ ကိုသာ တအံ့တၾသ ျဖစ္ေနပါေတာ့တယ္။ ေနရာတကာ လက္ညိဳးတထိုးထိုး နဲ႔ သိခ်င္တာ မွန္သမွ်ေမး လာလိုက္တာ အမိွုက္ ကို အမွုိက္ အမ်ိဳးအစား အလိုက္ ရက္သတ္မွတ္ၿပီး ပစ္ တဲ့ အေၾကာင္း၊ အိမ္ေရွ႔ က အမွိုက္ အထုပ္ကေလးေတြကို ပိုက္ကြန္အုပ္ထားတဲ့ အေၾကာင္းေတြကို ပါ ေတြ႔ ျမင္ရပါတယ္။ ပိုက္ကြန္နဲ႔ မအုပ္ရင္ သူတို႔ စီက က်ီးကန္းေတြက ထိုးဆြ ၿပီး စားစရာ ရွာတတ္တဲ့ အတြက္ အမိွုက္ေတြ လမ္းေပၚမွာျပန္႔ က်ဲေနတတ္လို႔ အုပ္ထားတာ ျဖစ္ေၾကာင္းညီမျဖစ္သူက ရွင္းျပပါတယ္။
အဲဒီ မွာ တိုက်ိဳ ၿမိဳ႕႕ လည္ က အတင့္ရဲလွတဲ့ ေတာက်ီးကန္း (Large-billed Crow) ေတြကို သတိျပဳ မိပါတယ္။ ေတာက်ီးကန္း နဲ႔ ၿမိဳ႕ က်ီးကန္း (House Crow) မတူတာက ေတာက်ီးကန္း က ခႏၶာကိုယ္ ပိုႀကီးရုံမွ် မကပဲ ႏွုတ္သီးက သိသိသာသာ ႀကီးပါတယ္။ ၿမိဳ႕ က်ီးကန္း ေတြလို မ်ိဳး အာ ရင္ "အား အား အား " လို႔ မထြက္ ပဲ "အား" နဲ႔ "ဂဲ" ဆိုတဲ့ အသံ ႏွစ္သံ အၾကားထြက္ ၿပီး ပို က်ယ္ပါတယ္။ ငွက္ေပါက္ ကေလးေတြ၊ ၾကြက္၊ ပုတ္သင္ စတဲ့ အေကာင္ေတြကို အရွင္လိုက္ ေပါက္သတ္ၿပီး စားတတ္ၿပီး အလြန္လဲ စည္းလုံးၾကပါေပတယ္။
က်ေနာ္လဲ ေဖေဖ၊ ေမေမ နဲ႔ ညီမေတြ နဲ႔ လည္ပတ္ရာ က အျပန္ ညီမေတြ အိမ္နား အေရာက္လမ္းေဘး ဓါတ္တိုင္ေပၚမွာ တန္းစီ ၿပီး နားေနတဲ့ ေတာက်ီးကန္း ေတြ ကိုေတြ႔ေတာ့ ဘယ္လိုမွ ခ်ိဳး ႏိွမ္လို႔ မရတဲ့ ၀ါသနာ ေၾကာင့္  ေတာက်ီးကန္း အသံ တု လုပ္လိုက္ပါတယ္။ က်ေနာ္ ငွက္ေတြ၊ တိရိစာၦန္ေတြရဲ႕ အသံတု လုပ္ျပရင္ သေဘာက်ေလ့ ရွိတဲ့ ေဖေဖ က" ေဟ့ေကာင္ မလုပ္ပါနဲ႔ ကြ" ဆိုၿပီး အသည္းအသန္ တားေတာ့ ေမေမနဲ႔ ညီမေတြ က ၀ိုင္းရယ္ၾကပါတယ္။
အေၾကာင္းကေတာ့ တေန႔မွာ ေဖေဖက အမွုိက္ထုပ္ ကို ေခ်ာင္းေနတဲ့ ဓါတ္တုိင္ေပၚက ေတာက်ီးကန္းေတြကို သူတို႔ အသံတု လုပ္ၿပီး လွမ္းစ ပါသတဲ့။ အဲဒီမွာ ေတာက်ီးကန္း အုပ္စုကသူရို႔ ကို ရန္စ ပါတယ္ ဆိုၿပီး ၀ိုင္း "အာ" ရုံ တင္မက ပဲ ဖားသားႀကီး ကို ၀ိုင္း "သမ" ဖို႔ ဆင္းလာၾကလို႔ အိမ္ထဲ ကို အျမန္ျပန္၀င္ ၿပီး ပုန္းေနရပါတယ္။ ေဒါသထြက္ေနတဲ့ ေတာက်ီးကန္း အုပ္က ဇြဲေကာင္းေကာင္း နဲ႔ အျပင္မွာ ေစာင့္ေနလို႔ အျပင္ ကိုေတာ္ေတာ္ နဲ႔ မထြက္ ႏိုင္ျဖစ္ေနၿပီး ညေနေစာင္း မွ အေပၚ အကၤ်ီ လဲၿပီး ထြက္ရပါသတဲ့။ အဲဒီေနာက္ ပိုင္းမွာ ေတာက်ီးကန္း ေတြကို မစ ရဲေတာ့ ပဲ ေ၀းေ၀းက ေရွာင္ရပါေတာ့တယ္။
တိုက်ိဳက အန္းဂရီး ဘတ္ ေတြကို ေတာ့ ဖားသားႀကီးလဲေတာ္ေတာ္ေလးစား သြားပုံရတယ္။ လမ္းမွာ ေတြ႔တိုင္း "စလု" ကိုေပးလို႔။                ။
Posted by An Asian Tour Operator at 6/01/2012 06:26:00 PM 15 comments
Labels: Birds, ကိုယ္ေတြ႕, ျမန္မာပို႕စ္, အမွတ္တရ
Tuesday, August 2, 2011
သန္႕ရွင္းေသာ ပ်ံသန္းသူ (The Holy Flyer)
ျမန္မာ လူမ်ိဳးတို႕ ၏ နမိတ္အယူ အဆ
အိမ္၌ ထြန္းထားေသာ မီးခြက္ ႐ုတ္တရက္ ၿငိမ္းျခင္း၊ အိမ္ေျမႇာင္က်ျခင္း၊ စုတ္ထုိးျခင္း၊ မေကာင္းေသာ အိမ္မက္ မက္ျခင္း၊ လင္းတ နားျခင္း၊ ငွက္ဆုိး ထုိးျခင္း၊ ရြာတြင္းသုိ႔ ေတာတိရစၦာန္ ၀င္ျခင္းစသည္တို႕ ကို အတိတ္ဆုိး နိမိတ္ဆုိးဟု ျမန္မာလူမ်ိဳး တို႕ ရုိးရာ အစဥ္ အလာအတိုင္း လက္ခံ ယုံၾကည္ ထားၾကသည္။ အမွန္မွာ အေၾကာင္းတခုခုေၾကာင့္ (ဥပမာ ေလတိုက္ေသာေၾကာင့္) ထြန္းထား ေသာ မီးခြက္ ၿငိမ္း သြားႏိုင္သလို၊ အိမ္ေျမွာင္ အခ်င္းခ်င္း စုတ္ထိုး ဆက္သြယ္ျခင္း၊ စိတ္စြဲ မွုု တခုခု ေၾကာင့္ အိမ္မက္ အမ်ိဳးမ်ိဳး မက္ႏိုင္ျခင္း မ်ား ရွိႏိုင္ပါသည္။ လင္းတ ငွက္တို႕ ေခတၱနား ခိုသည္မွာလဲ အေကာင္ ေသတခုခု ျမင္၍ သို႕ မဟုတ္ အျခား အေၾကာင္း တခုခုေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။၊ ငွက္ဆိုး ဟု အေခၚခံရသည့္ (လင္ေကာင္ပိုး သို႕မဟုတ္ မိန္) ကို ဒုနိမတိၱ (နမိတ္မေကာင္း သည့္ ငွက္) ဟု သတ္မွတ္ထား ေသာ္လည္း အမွန္မွာ လယ္သမား တို႕ ၏ အဓိက ရန္သူျဖစ္ေသာ ၾကြက္ တို႕ ကို က်ယ္က်ယ္ ျပန္႕ျပန္႕ သုတ္သင္ ရွင္းလင္း သည့္ မိတ္ေဆြငွက္ သာ လွ်င္ျဖစ္သည္။
ဠင္းတ၊ လင္းတ၊ လဒ (အစဥ္အလာ မေကာင္းခဲ့ေလသေလာ)
“လင္းတမွုိင္မွုိင္သည္” ၊ “စာသူငယ္ ၾကား၊ လင္းတ နားသကဲ့သို႕” အစရွိ သျဖင့္ လင္းတ ကို လန္းဆန္း တက္ၾကြ မွုု မရွိျခင္း၊ ႀကီးမား ၍ အက်ည္းတန္ေသာ ငွက္ အျဖစ္ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ ျပန္႕ ခိုင္းႏွုင္းၾက သည္။ အေကာင္ေသ ပုပ္ စား၍ ေအာက္လမ္း၊ မေကာင္း ဆိုးရြား စသည္တို႕ ႏွင့္ ဆက္စပ္ မွုု ရွိေသာ ငွက္ အျဖစ္ ေၾကာက္လန္႕ ရြံ႕ ရွာ ၾကသည္။ က်က္သေရ မဂၤလာ မရွိေသာ ငွက္ အျဖစ္ သတ္မွတ္ၾကသည္။
“And I bore you upon wings of vultures
and brought you unto me” (Exodus 19:4)"
ဟီဘရူး တို႕ ဘုရားသခင္ ေယဟိုး၀ါး ကို လင္းတ ငွက္ႏွင့္ေရြးျခယ္ ခိုင္း ႏွုိင္း ညႊန္းဆို ခဲ့ၾက ျခင္းမွာ ၄င္းငွက္ ၏ မယုံၾကည္ႏိုင္ ေလာက္ေအာင္ထူးဆန္း လွသည့္ ပ်ံသန္း မွုု ပါရမီ စြမ္းပကား ကို ေလးစား သေဘာက်လြန္း ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ လင္းတငွက္ တို႕ ၏ အလြန္ျမင့္မား လွေသာ ေ၀ဟင္ မွာ အေတာင္ ေလဟုန္စီး ၿပီး ခရီး ႏွင္ႏိုင္ျခင္း ကို အားက်လြန္း ေသာေၾကာင့္ ခ်ီးမြန္း ညႊန္းဆိုျခင္း ျဖစ္သည္။ အမွန္ တကယ္လဲ လင္းတငွက္ မ်ား ဟာ ယုံၾကည္ ႏိုင္စရာ မေကာင္းေလာက္ ေအာင္ ထူးဆန္း ေသာငွက္ မ်ားျဖစ္ ၿပီး ကမာၻ႕ သမိုင္း တစ္ေလွ်ာက္ ၏ ယဥ္ေက်း မွဳ႕ နယ္ပါယ္ အသီးသီး မွာ အေရးပါေသာ ငွက္ အျဖစ္ ပါ၀င္ခဲ့ သည္။ လြတ္ေျမာက္ရာ က်မ္း (Exodus 19:4) မွာ ဂ်ိမ္းစ္ ဘုရင္ (King James) ၏ အဂၤလိပ္ ဘာသာျပန္ အဆိုမွာ လင္းယုန္ငွက္ (Eagle) အျဖစ္ ျပန္ဆိုထား ေသာ္ျငား မူလဟီဘရူးဘာသာ ျဖင့္ေရးထားေသာ (Nesher) ၏ အဓိပၸါယ္ အမွန္မွာ လင္းတ (Vulture) သာ ျဖစ္သည္။
ေျမာက္ အေမရိက တိုက္ရွိ ေဒသခံ တိုင္းရင္းသား မ်ိဳးႏြယ္စု မ်ား အတြက္မွာမူ လင္းတ ငွက္သည္ မ်ိဳးႏြယ္စု တစ္ခုလုံး ကိုကိုယ္စား ျပဳေသာ ျမင့္ျမတ္သည့္ တိရိစာၦန္ (Totem Animal) ျဖစ္သည္။ လင္းတငွက္ သည္ စိတ္၀ိဉာဥ္ ရွင္းသန္႕ေစျခင္း ကို ကိုယ္စား ျပဳၿပီး၊ အခက္အခဲ မ်ား ကို ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့ ရင္ဆိုင္ ႏိုင္ေစေသာ ခြန္အား ကို ေပးသည္ ဟု ယုံၾကည္ ၾကသည္။
လင္းတ ငွက္သည္ ေရွးေဟာင္း အီဂ်စ္ ႏိုင္ငံ၏ ယဥ္ေက်း မွု႕ ဓေလ့ထုံးစံ မ်ား မွာလည္း အေရးပါေသာ အခန္း က႑ မ်ား ၌ ပါ၀င္သည္။ တန္ခိုးႀကီး အႀကီးဆုံး ႏွင့္ အထင္ရွားဆုံး အီဂ်စ္ နတ္ဘုရား မ်ား ၌ တစ္ပါး အပါအ၀င္ ျဖစ္ေသာ မြတ္ (သို႕ မဟုတ္) နကၡဘတ္ (Mut or Nekhbet) နတ္ဘုရား မသည္ ႀကီး မား က်ယ္ျပန္႕ ေသာ ေတာင္ပံ ႏွစ္ဘက္ ရွိၿပီး လင္းတ ငွက္၏ ဦးေခါင္း ပုံသ႑န္ ရွိသည္ဟု ဆိုသည္။
ကမာၻေပၚတြင္ လင္းတ မ်ိဳးရင္း၊ မ်ိဳးစိတ္ေပါင္း မ်ားစြာ ရွိေသာ္လည္း လားရာ အေျခခံ တူညီမွု႕ ႏွစ္ရပ္သာ ရွိသည္။ တစ္မ်ိဳးမွာ သိမ္း၊စြန္၊လင္းယုန္ အႏြယ္၀င္ ျဖစ္ေသာ ကမာၻေဟာင္းလင္းတ (Falconiformes or Old World Vultures) ႏွင့္ ခရုတုတ္၊ ငွက္က်ား စသည့္ ေရငွက္ႀကီး မ်ား ႏွင့္ အမ်ိဳးေတာ္သူ ကမာၻသစ္လင္းတ (Ciconiiformes or New World Vultures) တို႕ျဖစ္သည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံ ႏွင့္ လင္းတ
ကမာၻအရပ္ရပ္ရွိ အခ်ိဳ႕ ႏိုင္ငံမ်ား တြင္ လင္းတငွက္ အမ်ိဳးမ်ိဳးမွာ တျခား ေတာရိုင္း တိရိစာၦန္ အခ်ိဳ႕ နည္းတူ မ်ိဳးတုန္းသြားခဲ့ၿပီ ျဖစ္သည္။ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ တြင္လည္း မ်ားစြာ ေသာ ငွက္မ်ိဳးစိတ္မ်ား၊ ေတာရိုင္း တိရိစာၦန္မ်ား မ်ား မ်ိဳးတုန္းခဲ့ၿပီး၊ မ်ိဳးတုန္း အႏၱာရယ္ ႏွင့္ ရင္ဆိုင္ ေနရ သည့္ အေရအတြက္ မ်ားစြာ ရွိသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ ရွင္သန္က်က္စား ခဲ့ေသာ ဘဲေခါင္းပန္းေရာင္ (Pink-headed Duck) မွာ ၁၉၅၀ ခုႏွစ္မ်ား ကတည္းက ၀မ္းနည္းဖြယ္ ရာ ကမာၻ႕ေျမေပၚ မွ ေပ်ာက္ကြယ္ ခဲ့ရေပၿပီ။
သဘာ၀ ပါတ္၀န္းက်င္ ကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးသူ၊ ကိုယ္တိုင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ အႏွံ႕ အျပားရွိ ေတာနက္ မ်ား သို႕ အပင္ပန္းခံ၊ စိတ္အား ထက္သန္စြာ ေလ့လာ သုေတသန ျပဳေနသူ တစ္ဦး ၏ ေဆာင္းပါး မွတ္စု ကို အရင္း အတိုင္းတင္ျပလုိက္ပါသည္။
- V- Vutures (Nature’s Nobel Caretaker) by Turkey Vulture Society
- E- Wikipedia
ကိုႏိုင္လင္း (WCS) ဟုူးေကာင္း၊ တႏိုင္းေဒသ (လင္းတ ၊ ငဟစ္ဗိုက္ျဖဴ ႏွင့္ တျခား ရွားပါး သားငွက္ တိရိစာၦန္ မ်ား ကို ကြင္းဆင္း သုေတသန ျပဴ စာရင္းေကာက္ေနသူ) ၏ မွတ္စု ေဆာင္းပါး
ယခု လက္ရွိျမန္မာ ႏိုင္ငံ တြင္ က်က္စား ေနထိုင္ေသာ လင္းတ မ်ိဳးစိတ္ (၆) မ်ိဳးရွိသည္။ ၄င္း တို႕ အနက္ လင္းတမ်ိဳး စိတ္ သုံး မ်ိဳး မွာ ေဆာင္းခိုငွက္ (Migrating Bird) ျဖစ္ၿပီး က်န္သုံး မ်ိဳးမွာ ဌာေနငွက္ (Resident Bird) ျဖစ္ၿပီး ကမာၻေပၚတြင္ မ်ိဳးသုဥ္းရန္ အလြန္နီးကပ္ေနေသာ အေျခအေန (Critical Endangered) ႏွင့္ ႀကံဳေတြ႕ ေနရသည္။ ထိုမ်ိဳးစိတ္ တို႕ မွာ
၁။ လင္းတ ၿမီးရင္ျဖဴ (White-rumped Vulture Gyps bengalensis)
၂။ ႏွုတ္သီးလုံးေခ်ာ လင္းတ (Slender-billed Vulture Gyps tenuirostris)
၃။ ဦးေခါင္းနီ လင္းတ (Red-headed Vulture Aegypius clvus) တို႕ ျဖစ္သည္။ ယင္းငွက္ မ်ိဳးစိတ္မ်ား အနက္ မွ လင္းတၿမီးရင္းျဖဴ အေၾကာင္း ကိုတင္ျပခ်င္သည္။
လင္းတၿမီးရင္းျဖဴ သည္ ျမန္မာ၊ ပါကစၥတန္၊ အိႏၵိယ၊ ဘဂၤလားေဒရွ္၊ နီေပါ၊ ဘူတန္၊ ထိုင္း၊ လာအို၊ ကေမာၻဒီးယား၊ ဗီယက္နမ္၊ အာဖဂန္နစၥတန္ ႏွင့္ အီရန္ ႏိုင္ငံမ်ား တြင္ ေနထိုင္က်က္စားလ်က္ရွိသည္။ ယခင္က တရုတ္ ႏွင့္ မေလးရွား ႏိုင္ငံ တို႕ တြင္ ယခု အခါ မေတြ႕ ရွိရေတာ့ သျဖင့္ မ်ိဳးသုဥ္း ေပ်ာက္ကြယ္ သြားၿပီဟု ယူဆရသည္။ ျမန္မာ ႏိုင္ငံတြင္ ေရွးယခင္က ႏိုင္ငံ တ၀ွမ္း ေတြ႕ ရွိခဲ့ရေသာ္လည္း ယခု အခါ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္း (ကခ်င္ျပည္နယ္)၊ အေနာက္ပိုင္း (ရခိုင္ ႏွင့္ ခ်င္း ေဒသ) ႏွင့္ ရွမ္းျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္း တြင္ သာ ေတြ႕ရေတာ့သည္။ သို႕ရာတြင္ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္း ဟူးေကာင္းေဒသႏွင့္ အင္းေတာ္ႀကီး ေဒသတစ္၀ိုက္ တြင္သာ ေပါမ်ားစြာ ေတြ႕ ႏိုင္ေသးသည္။
Photo by Naing Lin (WCS) © Copy Right
လင္းတၿမီးရင္းျဖဴသည္ အထ ေႏွးေကြးေသာ ငွက္မ်ိဳး ျဖစ္ၿပီး သင့္ေတာ္ေသာ အပူရွိန္ ရရွိသည့္ အခါမ်ားတြင္ သာ ပ်ံ ၀ဲၿပီး အစာရွာႏွုိင္သည္။ ေလဟုန္စီး ပ်ံ၀ဲေနေသာ အခါတြင္ ျမင္ရေသာ အေသေကာင္ ကို ေအာက္သို႕ ထိုးဆင္း ၍စားေလ့ ရွိသည္။ လင္းတ တို႕ သည္ အစာ ရွိရာ ပါတ္၀န္းက်င္ ရွိ သစ္ပင္ႀကီးမ်ား ေပၚတက္၍ နားလိုက္၊ အစာရွိရာ ေအာက္သို႕ ဆင္း၍ စားလုိက္ လုပ္ေလ့ရွိသည္။ လူသူ အေႏွာက္ အယွက္မ်ား ရွိပါက တေနကုန္ အစာမစားျဖစ္ေတာ့ ပဲ နီးစပ္ရာ သစ္ပင္ ႀကီးမ်ား ေပၚတြင္ ညအိပ္နား ၾကသည္။ ေဆာင္းတြင္းအခါတြင္ နံနက္ပိုင္း ၌ ျမဴမ်ား ဆိုင္းေနပါက ျမဴကင္းရွင္း ၿပီး ေနေရာင္ ျခည္ ေကာင္းစြာ ရသည့္ အခ်ိန္ကို ေစာင့္ ၍ ၄င္း အခ်ိန္မွ သစ္ပင္ေပၚမွ ဆင္းသက္ အစာ စားေသာက္ၾကသည္။ အစာစားၿပီးခ်ိန္ တြင္ အနီးအနား ၌ ေရအိုင္၊ ေခ်ာင္း၊ ေျမာင္း သည္တို႕ ရွိပါက ေရခ်ိဳးျခင္း၊ ေရေသာက္ျခင္း အေလ့အထ ရွိသည္။
လင္းတၿမီးရင္းျဖဴသည္ အသိုက္ကို အလြန္ျမင့္မားေသာ သစ္ပင္ႀကီးမ်ား ေပၚတြင္ ေဆာက္လုပ္ၾကသည္။ အသိုက္ကို သစ္ကိုင္း၊ သစ္ရြက္ မ်ားျဖင့္ ေဆာက္လုပ္ၾကသည္။ အမ်ားအားျဖင့္ ေနထိုင္က်က္စားရာ အနီး၀န္းက်င္ ရွိ လူသူအေရာက္ အေပါက္နည္း ေသာ သစ္ပင္မ်ား၊ ေခ်ာက္ကမ္းပါး မ်ားတြင္ေဆာက္လုပ္ၾကသည္။ ေအာက္တိုဘာလ မွ ဧၿပီလ အတြင္း မ်ိဳးပြားၾကသည္။ လင္းတ တစ္စုံ အတြက္ အသိုက္တစ္သိုက္ တြင္ တစ္ဥ သာဥ ၿပီး တစ္ေကာင္သာ ေပါက္သည္။ အေကာင္ေပါက္ ကေလးမ်ား ေမ သို႕မဟုတ္ ဇြန္ လ ခန္႕ တြင္ အေတာင္စုံ ၍မိဘမ်ား ႏွင့္ အတူ အစာရွာ ထြက္ႏိုင္သည္။ အေကာင္ေပါက္ မ်ား (Juvenile) မွာအရြယ္ ေရာက္ၿပီး အေကာင္ႀကီးမ်ား (adult vulture) မ်ားႏွင့္ မတူပါ။ အရြယ္ေရာက္ရန္ သုံး ႏွစ္မွ ေလး ႏွစ္ အထိ ၾကာျမင့္ ပါသည္။ ထို အခ်ိန္မွသာ မိတ္လိုက္ ျခင္း၊ မ်ိဳးပြားျခင္း တာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္ ႏုိင္ၾကသည္။
ရင္ဆိုင္ေနရေသာ အႏၱာရယ္မ်ား
ေရွးယခင္က လင္းတငွက္မ်ား ကို ေပါမ်ားစြာ ေတြ႕ ရွိရၿပီး ယခုအခါ လြန္စြာ ရွားပါး သြားသည္ ကို သတိျပဳမိၾကေပလိမ့္ မည္။ အလြန္ရွားပါးသြား ရေသာ အဓိက အေၾကာင္း အရင္းမွာ လင္းတငွက္မ်ား ေနထိုင္ရာ ေနရာမ်ား ပ်က္ဆီး ဆုံးရွုံးသြား ျခင္း၊ ၄င္းတို႕ အသိုက္ေဆာက္ မ်ိဳးပြားသည့္ အပင္မ်ား ဖ်က္စီးခံရျခင္း (ေတာင္ယာခုတ္၊ ေတာမီးရွုိ႕၊ သစ္ထုတ္)၊ လူတို႕၏အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး ေၾကာင့္ (ဖမ္းစီး၊ သတ္ျဖတ္ျခင္း၊ အဆိပ္သင့္၍ ေသဆုံးေသာ အေကာင္မ်ား ကို စားသုံးမိျခင္း) တို႕ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။
အိႏၵိယ၊ နီေပါ ႏွင့္ တခ်ိဳ႕ ႏိုင္ငံ မ်ားတြင္ ကၽြဲႏြား ေရာဂါ ကာကြယ္ေဆး (အေယာင္က်ေဆး) အျဖစ္ အသုံးျပဳေသာ Declofenac (non-steroidal anti-inflammatory drug) ေဆးမ်ားေၾကာင့္ လင္းတ အမ်ားအျပား ေသဆုံးခဲ့ ေသာ ျဖစ္ရပ္ မ်ားရွိသည္။ ၄င္းေဆးထိုးထား ေသာ ကၽြဲႏြား အေသမ်ား ကို လင္းတမ်ား စားသုံး မိပါက ေက်ာက္ကပ္မ်ား ပ်က္စီး ကာ ေသဆုံးၾကရသည္။ သို႕ ျဖစ္၍ အဆိုပါႏိုင္ငံ မ်ား မွာ ၄င္းေဆး ျပည္တြင္းသို႕ တင္သြင္းခြင့္ ကို ပိတ္ပင္ထားၾကသည္။ ၀မ္းေျမာက္စရာ အခ်က္မွာ ျမန္မာ ႏိုင္ငံတြင္ လင္းတမ်ား က်က္စားရာ ေဒသတ၀ိုက္ရွိ ကၽြဲႏြား မ်ားတြင္ အဆိုပါေဆး သုံးစြဲျခင္း ကိုမေတြ႕ရေသးေပ။
လင္းတငွက္မ်ားသည္ အပုပ္၊ အသိုးမ်ားကို စားေသာေၾကာင့္ လူသား အမ်ားစု သည္ အလြန္ရြံရွာ ဖြယ္ရာ ေကာင္း ေသာ ငွက္၊ အတိတ္နမိတ္ မေကာင္း ေသာငွက္အျဖစ္ ေရွး ယခင္ကာလမ်ားမွ စ၍ ယခု အခ်ိန္ အထိ ထင္ျမင္ ယူဆၾကပါသည္။ လူသားမ်ားသည္လည္း အသားမ်ား ကိုစားသုံးၾကၿပီး အကယ္၍ အနံ႕ထြက္ ေနပါက ဆားမ်ားျဖင့္ နယ္၍ အေျခာက္ခံ စားၾကၿပီး၊ တခါတရံ အနံ႕ ေပ်ာက္ေအာင္ ဟင္းခတ္ အေမႊးအႀကိဳင္မ်ား ျဖင့္ စားသုံးၾကပါသည္။ လူႏွုင့္ လင္းတငွက္ မ်ားသည္ အသားစားတာျခင္း အတူတူျဖစ္ၿပီး မပုပ္မသိုးခင္ ႏွင့္ ပုပ္သိုးၿပီး အခ်ိန္ အနည္းငယ္မွ်သာ ကြားျခားသည္။ လင္းတငွက္ မ်ားသည္ ၄င္းတို႕ အသက္ရွင္ သန္ရပ္တည္ေရး အတြက္ အပုပ္၊ အသိုးမ်ား ကိုစားသုံးၾကေသာ္လည္း လူသားမ်ား၏ လူမွုေရး၊ စီးပြားေရး၊ က်န္းမာေရး စသည္တို႕ ကို ေႏွာက္ယွက္ ဖ်က္စီးျခင္း လုံး၀ မရွိေပ။ လူသားတို႕ အတြက္ ေရာဂါျဖစ္ လာႏိုင္စရာ ရွိေသာ အပုပ္ အသိုး အန႔ံ အသက္မ်ား ကို ရွင္းလင္း ေပးျခင္း ျဖင့္ ေက်းဇူး ျပဳသည္။
လူသားမ်ား အေနျဖင့္ ေရွးရိုးအယူအဆ မ်ား ကို စြဲကိုင္၍ မိမိတို႕ ထက္ အသိဥာဏ္ အလြန္နည္းပါး ေသာ တိရိစာၦန္ မ်ား (လင္းတ၊ လင္ေကာင္ပိုး၊ ေျမေခြး စသည္) တို႕အေပၚ တဘက္သတ္ ထင္ျမင္ယူဆ ခ်က္မ်ား မရွိသင့္ေတာ့ ပါ။ ေရွးရိုးစြဲ အယူ အဆ အမ်ားစု မွာ အသုံး၀င္ေသးေသာ္လည္း တခ်ိဳ႕ အဓိပၸါယ္ မဲ့ အယူအဆမ်ားကို လက္ရွိေခတ္၊ အေျခအေနမ်ား ႏွင့္ ယွဥ္၍ အျမင္မွန္သို႕ ေျပာင္းလဲသင့္ ပါသည္။ ေျပာင္းလဲ ရန္လဲ လိုအပ္လာပါသည္။ လူတို႕ ၏ အတိတ္နမိတ္ မေကာင္း ေသာ ငွက္ အျဖစ္ထင္ျမင္ သတ္မွတ္ခံရျခင္း သည္ လင္းတငွက္ မ်ိဳးမ်ား ေလ်ာ့နည္း လာရျခင္း ၏ တြန္းအားတစ္ရပ္ ျဖစ္ပါသည္။
ကခ်င္ျပည္နယ္ ၏ လင္းတမ်ား ေနထိုင္က်က္စား ရာ တ၀ိုက္ရွိ ေဒသခံ မ်ား ကို ေမးျမန္းၾကည့္ ရာ အမ်ားစု မွာ လင္းတ ကို နမိတ္မေကာင္း ေသာငွက္ဟု မယူဆပဲ ေက်းဇူးရွင္ငွက္ ဟု သတ္မွတ္ၾကတာ သိရသည္။ အေၾကာင္းမွာ ၄င္းေဒသခံ တို႕ ၏လယ္ယာမ်ား တြင္ ေသဆုံး ေနေသာ ကၽြဲႏြား မ်ားကို ရွင္းေပးျခင္း ျဖင့္ ေဒသခံ မ်ားကို အကူအညီေပး၍ ျဖစ္သည္။ ၄င္းေဒသတြင္ ကၽြဲႏြား မ်ားကို တျခားေဒသမ်ားကို တင္းကုတ္ျဖင့္ ထားျခင္း၊ လူျဖင့္ ထိမ္းေက်ာင္း ျခင္း မျပဳပဲ အမွတ္အသား ထား၍ ေတာတြင္းသို႕ လႊတ္ထားေလ့ ရွိၿပီး လိုအပ္ေသာ အခါတြင္မွ လိုက္ေကာက္ေလ့ ရွိသည္။ လင္းတ မ်ား ေကာင္းကင္တြင္ ပ်ံ၀ဲ ေနသည္ ကို သြားၾကည့္ ျခင္းျဖင့္ မည့္သူ႕ ကၽြဲႏြား ေသေက် ပ်က္စီး ေနသည္ ကို သိရွိႏိုင္သည္။ ထို႕ ေၾကာင့္ ကခ်င္ျပည္ နယ္တြင္ ေဒသခံ မ်ား၏ လင္းတမ်ား အေပၚ မေကာင္း မျမင္ျခင္း၊ အေႏွာက္ အယွက္ မေပးျခင္း၊ မိတ္ေဆြ က့ဲသို႕ သေဘာထားျခင္း တို႕ ေၾကာင့္ ယခုအခ်ိန္ အထိ အျခားေဒသမ်ား ထက္ ေပါမ်ားစြာ ေတြ႕ ရွိေနရျခင္း ျဖစ္သည္။
Photo by Naing Lin (WCS) © Copy Right
ထိန္းသိမ္း ကာကြယ္ျခင္း
လင္းတၿမီးရင္း ျဖဴသည္ ယခင္က အေကာင္အေရ အတြက္ သန္းေပါင္း မ်ားစြာ ရွိႏိုင္ေသာ္လည္း ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္း တြင္ ေသေက် ပ်က္စီး မွုု အလြန္မ်ား ျပားလာသျဖင့္ အေကာင္ အေရအတြက္ လ်င္ျမန္စြာ ေလ်ာ့က် လာခဲ့ရာ ယခုအခါ ကမာၻေပၚတြင္၂၅၅၀ မွ ၉၉၉၉ အတြင္းသာ က်န္ရွိေတာ့ သည္ဟု ခန္႕မွန္းၾကၿပီး၊ ယင္းမ်ိဳးစိတ္အား (၅) ႏွစ္မွ (၁၀) အတြင္း စနစ္တက် ထိမ္းသိမ္းကာ ကြယ္မွဳ႕မလုပ္လွ်င္ လုံး၀ ေပ်ာက္ကြယ္ သြားႏိုင္သည္ ဟု ကမာၻ႕ငွက္ ပညာရွင္ မ်ား ယူဆၾကသည္။ သို႕ ျဖစ္၍ ၄င္းငွက္မ်ိဳးစိတ္ ရွိေသာ ႏိုင္ငံမ်ား သည္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႕ အစည္းမ်ား ႏွင့္ ပူေပါင္း၍ ထိမ္းသိမ္း ေရးလုပ္ငန္း မ်ား ကို နည္းလမ္းေပါင္းစုံ ျဖင့္ ျပဳလုပ္ေနပါသည္။ ျမန္မာ ႏိုင္ငံတြင္လည္း လင္းတ ထိန္းသိမ္းေရး လုပ္ငန္း မ်ားကို သက္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႕ အစည္းမ်ား မွ အားသြန္ခြန္စိုက္ ျပဳလုပ္ေနၾကပါသည္။ လင္တမ်ား ကို ကၽြဲႏြား အေကာင္ ေသမ်ား ေကၽြးျခင္း၊ ၄င္းတို႕ ၏ အစားအစာ မ်ာူကို ျဖည့္စည္းေပးျခင္း၊ အေကာင္ အေရအတြက္ စာရင္း ေကာက္ယူျခင္း၊ ၄င္းတို႕ မ်ိဳးပြားက်က္စားရာ ေနရာေဒသမ်ား ကို ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္၍ သုေတသနျပဳျခင္း၊ ေဒသခံမ်ား အား လင္းတငွက္မ်ား အေပၚ ထိန္းသိမ္း ေရး အျမင္ တိုးပြားလာေစရန္ ပညာေပး အစီအစဥ္ မ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း၊ ေဒသခံ မ်ား ႏွင့္ ပူးေပါင္း၍ ၄င္းတို႕ မိ်ဳးပြား က်က္စားရာ ေနရာမ်ားကို ကာကြယ္ထန္းသိမ္းျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္၍ လင္းတငွက္မ်ား မ်ိဳးသုဥ္းေပ်ာက္ကြယ္ မသြားရန္ ထိန္းသိမ္းကာကြယ္ေနၾကပါသည္။
လင္းတငွက္ မ်ားသည္ အျခားအဖိုးတန္ သယံဇာတ မ်ားနည္းတူ သဘာ၀ တရားႀကီးမွ လူသားမ်ား အတြက္ ေပးထား ေသာ အေမြပစၥည္း တစ္ခုျဖစ္၍ ထို အေမြပစၥည္း မေပ်ာက္ပ်က္ ေအာင္ ထိန္းသိမ္း ေစာင့္ ေရွာက္ရန္ လူသားအားလုံး ၌ တာ၀န္ရွိသည္။ လင္းတ ငွက္မ်ား ကမာၻ႕ ေျမေပၚ မွ လုံး၀ ေပ်ာက္ ကြယ္ မသြား ေအာင္ ပူးေပါင္းကာကြယ္ ထိန္းသိမ္း ၾကပါစို႕။ ။
ႏိုင္လင္း (WCS)
ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...
ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....
Posted by An Asian Tour Operator at 8/02/2011 03:25:00 PM 13 comments
Labels: Birds, Myanmar, Nature, ျမန္မာ ပို႕စ္, ျမန္မာပို႕စ္
Sunday, March 27, 2011
လြတ္လပ္စြာ ပ်ံသန္းပါေလာ့
Bali Starlin (photo by Bali Bird Park http://www.bali-bird-park.com/)
ၿပီးခဲ့တဲ့ ေအာက္တိုဘာလရဲ႕ တခုေသာညေနေစာင္း မွာ အဖြဲ႕ေျခာက္ဖြဲ႕ဟာ ႏူဆာပန္နီးဒါကြ်န္း (Nusa Penida) ရဲ႕ မွဳန္ဖ်ဖ် အလင္းေရာင္ ေအာက္မွာ ထုိင္ၿပီး ေဆြးေႏြးေနၾကပါတယ္။ အေၾကာင္းအရာတခုတည္း ကို ပဲ တညီတညြတ္တည္း တိုင္ ပင္ေနၾကတာျဖစ္ၿပီး အင္မတန္ရိုးစင္းတဲ့ လုပ္ငန္းစဉ္ တရပ္ကိုပဲ စိတ္တူကိုယ္တူ လုပ္ေဆာင္ၾကဖို႕ စိတ္အားထက္သန္ေနၾကပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ "ငွက္အေကာင္ေရစာရင္းေကာက္ျခင္း "ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ စုစုေပါင္း ဆယ့္ကိုးေယာက္ ပါတဲ့ ငွက္ၾကည့္အဖြဲ႕ဟာ အရုိင္းသဘာ၀ အတိုင္း ရွင္သန္က်က္စား ေနတဲ့ "ဘာလီစတာလင္ (ခ) ဘာလီဆက္ရက္" (Bali Starling) အေကာင္အေရအတြက္ စာရင္းေကာက္ဖို႕ ကမာၻေက်ာ္အပန္းေျဖစခန္း ဘာလီကၽြန္းရဲ႕ ေတာင္ဘက္ ဘာလီေရလက္ၾကား ရဲ႕ တဖက္ကမ္းက ႏူဆာပန္နီးဒါကၽြန္း ကိုေရာက္ေနၾကတာပါ။
အဖြဲ႕မွာ ပါ၀င္ၾကတဲ့ စကၤာပူဂ်ဴေရာင္း ငွက္ဥယ်ာဉ္ (Singapore Jurong Bird Park) ကကိုယ္စားလွယ္အဖြဲဲ႕၊ ဘာလီငွက္ဥယ်ာဉ္ (Bali Bird Park) ကတာ၀န္ရွိသူမ်ား၊ ဘာလီငွက္၀ါသနာရွင္ အဖြဲ႕၊ ဥဒယ်န တကၠသိုလ္ (Udayana University Denpasar) ႏွင့္ ဂရင္းစကူး (Green School) က ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားေတြဟာ ငွက္စာရင္းေကာက္ဖို႕ အဆင္သင့္ျဖစ္ေနၾကပါၿပီ။ ဘာလီငွက္၀ါသနာရွင္ အဖြဲ႕က ေ၀ယံဆုမၼဒီ (Wayan Sumadi) က အေျခခံ ငွက္ၾကည့္ျခင္း နဲ႕ ဒီကၽြန္းေပၚက ကာကြယ္ေတာ အေၾကာင္းကို အၾကမ္းျဖင္း ရွင္းျပၿပီး ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္ အခ်က္အလက္ ေတြကို ေျပာျပပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ငွက္စာရင္းေကာက္ဖို႕ အဖြဲ႕ငယ္ေျခာက္ဖြဲ႕ ခြဲၿပီး ေရြးခ်ယ္ထားတဲ့ ေနရာ ေျခာက္ေနရာမွာ မွာ ေနရာယူလိုက္ၾကပါတယ္။
ညေနေစာင္းအခ်ိန္ ကေတာ့ ေရာက္လာပါၿပီ။ သူတို႕အဖြဲ႕ေတြကေတာ့ ရွားပါးၿပီး ေတြ႕ဖို႕ အင္မတန္ခက္ခဲလွတဲ့ ငွက္ကို ၾကည့္ရဖို႕ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ႀကီးစြာ ေစာင့္ေနၾကပါတယ္။ သူတို႕စိတ္ရွည္ရက်ိဳး နပ္တယ္လို႕ဆိုရမွာပါ။ ေနာက္ဆုံးမွာ အလြန္ထူးျခား လွပ တဲ့အေမႊးအေတာင္ ေတြနဲ႕ ဆင္ယင္ထားတဲ့ ဘာလီဆက္ရက္ ဟာ ျမင္ကြင္းထဲ ကို ၀င္လာပါေတာ့တယ္။
သူတို႕တေတြဟာ လူအနည္းငယ္ သာ ႀကဳံဘူးတဲ့ ဘာလီဆက္ရက္ ကို အရုိင္းသဘာ၀အတိုင္း ေတြ႕ျမင္ လိုက္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။
"ညေနေစာင္း မွာ ဘာလီစတာလင္ ၂၂ ေကာင္ အိပ္တန္းတက္ တာကို ျမင္ေတြ႕လိုက္ရတဲ့ပီတိ ဟာ ဘာနဲ႕မွ ႏွုိင္းယွဉ္ လို႕မရပါဘူး" လို႕ စကၤာပူ ဂ်ဴေရာင္းငွက္ဥယ်ာဉ္ က ျပတိုက္မွဴး ရာဂ်ာစီဂရင္ (Raja Segran) က ၀မ္းသာအားရ ေျပာပါတယ္။
လူေနထူထပ္တဲ့ ဘာလီကၽြန္းမွာ သဘာ၀ပါတ္၀န္းက်င္ အတိုင္း ေနထိုင္ ရွင္သန္ရာစနစ္ တစတစ ပ်က္ယြင္းလာတဲ့ အျပင္ လူတို႕ရဲ႕ အလွေမြးငွက္ အျဖစ္ေရာင္းခ်ဖို႕ စီးပြားျဖစ္ ဖမ္းယူေရာင္းခ် မွုေတြေၾကာင့္ ဘာလီစတာလင္ ေတြရဲ႕ အေရအတြက္ ဟာ စိုးရိမ္စရာ ေကာင္းေလာက္ေအာင္ေလ်ာ့က် လာခဲ့ပါတယ္။ အခု လက္ရွိ သိရသေလာက္ အေကာင္ ေရ တေထာင္ ေလာက္ဟာ ၁၉၆၀ - ၁၉၇၀ ခုႏွစ္မ်ား က ဥေရာပနဲ႕ အေမရိက ကို အလွေမြးငွက္ အျဖစ္ တရား၀င္ တင္ပို႕ေရာင္းခ် လို႕ က်န္တဲ့ အထဲက ဆင္းသက္လာ ၾကတာ ကပဲ သဘာ၀ အတိုင္း ျပန္လည္ေလ့က်င့္ေပးၿပီး သားေပါက္ ေမြးျမဴ ရန္ စီမံကိန္း ခ်မွတ္ႏိုင္ဖို႕ အေထာက္အပံ့ ျဖစ္ေစပါတယ္။
Wayan Sumadi & The Audit (photo from here)
ငွက္အေကာင္ေရ စာရင္းေကာက္တဲ့ အဖြဲ႕ ကို ဘဂ၀မ္ ေဖာင္ေဒးရွင္း (Begawan Foundation) က စုစည္းစီစဉ္ တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘဂ၀မ္ ေဖာင္ေဒးရွင္း ကို ငွက္ ေတြကို သဘာ၀အတိုင္း ထိမ္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ ေနတာေတြကို အကူအညီ ေပးႏိုင္ဖို႕ၿဗိတိသွ်လူမ်ိဳး ဘရက္ဒေလ (Bradly) နဲ႕ ဒက္ဘီ (Debbie) ဂါဒ္ဒနာ (Gardner) ဇနီးေမာင္ႏွံ က ၁၉၉၉ မွာ တည္ေထာင္ခဲ့တာပါ။ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္မွာ ေတာ့ ဒီေဖာင္ ေဒးရွင္း ဟာ ဘာလီစတာလင္ အေကာင္ ေရ ၉၇ ေကာင္ အထိ ဂါဒ္ဒနာ ပိုင္တဲ့ ဘီဂ၀မ္ဂီရိက နယ္ေျမ အက်ယ္ ႀကီးမွာ ထိမ္းသိမ္း ေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီႏွစ္ထဲမွာ ပဲ ဘာလီစတာလင္ ေတြဟာ အသစ္ တည္ေထာင္လိုက္တဲ့ ႏူဆာပန္နီးဒါ ကၽြန္းက ကာကြယ္ေတာ ကို ေရႊ႕ေျပာင္းသြားၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။
"က်ေနာ္ တို႕ အဂၤလန္ကေန ဘာလီစတာလင္ ၂ စုံတြဲ တင္သြင္းလာခဲ့ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ သူတို႕ ဟာ ကိုယ့္ဇာတိ အိမ္ ကို ျပန္ေရာက္ လာၾကတာပါ။" လို႕ ဘရက္ဒေလဂါဒ္ဒနာ ကေျပာပါတယ္။ "က်ေနာ္တို႕ စိတ္ထဲ မွာ အဲဒီ ၂ စုံတြဲဟာ က်ေနာ္တို႕ရဲ႕ ဘာလီစတာလင္ ထိမ္းသိမ္းေစာင့္ ေရွာက္ေရး စီမံကိန္းႀကီး ကို အကူအညီေပး ဖို႕ ဇာတိေျမကို ျပန္ေရာက္လာၾကတာ ပဲလို႕ ခံစားရပါတယ္။ က်ေနာ္တို႕ သူတို႕တေတြ ကို ဒုတိယ အႀကိမ္ ရွင္သန္ရပ္တည္ခြင့္ ေပးလိုက္တာ ျဖစ္ပါတယ္။"
စီမံကိန္းရဲ႕ အဆုံးစြန္ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ ဒီငွက္ကေလး ေတြ အရိုင္းသဘာ၀ အတိုင္း ျပန္လည္ ရွင္သန္ က်က္စားႏိုင္ၿပီး သဘာ၀အတိုင္း ေပါက္ပြား ေစဖို႕ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ႏူဆာပန္နီးဒါကၽြန္း ကိုၾကည့္ရတာ ေတာ့ အသင့္ေတာ္ဆုံး အေကာင္းဆုံး ေနရာ တခုပါပဲ။
ဓေလ့ထုံးတမ္း ေတြနဲ႕ အကာအကြယ္ေပး
ဘဂ၀မ္ေဖာင္ေဒးရွင္းက ဒါရိုက္တာ ျဖစ္တဲ့ ဘာယု၀ီရယုဓ (Bayu Wirayudha) ဟာ ေက်းငွက္သဘာ၀ အေသအခ်ာ ထိမ္းသိမ္း ႏိုင္ဖို႕ ႏူဆာပန္နီးဒါကၽြန္းက ေက်းရြာ ၃၅ ရြာ ပါ၀င္တဲ့ ရိုးရာ ေက်းရြာအုပ္စု အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ေကာင္စီမွာ အလုပ္လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွာ ေတာ့ ေက်းရြာအုပ္စု ေကာင္စီ၀င္ အားလုံးဟာ ေက်းငွက္သဘာ၀ ထိမ္းသိမ္းဖို႕ တညီတညြတ္တည္း သေဘာတူၾကၿပီး ေဒသဆိုင္ရာဓေလ့ဥပေဒနဲ႕ အကာအကြယ္ ေပးဖို႕ဆုံးျဖတ္လိုက္ၾကပါတယ္။ ဥပေဒအရ ေက်းငွက္ကေလး ေတြကို ဖမ္းဆီး တဲ့သူေတြကို ဒဏ္ေငြ ရိုက္ရုံသာ မကပဲ အသိုင္းအ၀ိုင္းက ၀ိုင္းက်ဉ္ တဲ့ ျပစ္ဒဏ္ကိုပါေပး ပါတယ္။
သကၠရာဇ္ ၂၀၀၆ နဲ႕ ၂၀၀၇ မွာ ေတာ့ စုစုေပါင္း ဘာလီစတာလင္ ၆၅ ေကာင္ လႊတ္ေပးႏုိင္ခဲ့ၿပီး ၁၂ ေကာင္ကေတာ့ ဘာလီ နဲ႕ ႏူဆာပန္နီးဒါ ဖယ္ရီဖြင့္ပဲြ အတြက္ အလည္အပါတ္ ေရာက္ရွိလာခဲ့တဲ့ အင္ဒိုနီးရွား ႏုိင္ငံ သမၼတႀကီး ဆူဆီလိုဘန္ဘန္းယူဒိုယူႏို (HE President Susilo Bambang Yudhoyono) နဲ႕ သမၼတ ကေတာ္ ခရစၥတီရာနီ ဟာရ၀တီ (HE First Lady Kristiani Herawati) တို႕ကိုယ္တိုင္ လႊတ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။
၂၀၁၀ ၾသဂုတ္လ မွာေတာ့ သဘာ၀အတိုင္း အသားက်ေနတဲ့ ဘာလီစတာလင္ ေတြကို ဘာလီကၽြန္းမႀကီး က ဥဘြတ္(Ubud) အရပ္က ဂရင္းစကူး (Green School) ကို ေျပာင္းေရႊ႕ခဲ့ပါတယ္။ ေနရာသစ္ကို ေျပာင္းေရႊ႕လာၿပီး မၾကာခင္မွာ ပဲ မိတ္လိုက္ စုံတြဲ တ တြဲဟာ အသိုက္ေဆာက္ ေနတာ ကို ေတြ႕ရၿပီး ရလဒ္ ကေတာ့ ဒီဇင္ဘာလ လယ္မွာ ပဲ ငွက္ေပါက္ ကေလး ၄ ေကာင္ ေပါက္ေနတာ ေတြ႕ရတာပါပဲ။
ေရၾကည့္ၾကဦးမယ္
ေအာက္တိုဘာလ ရဲ႕ ငွက္စာရင္းေကာက္တဲ့ အဖြဲ႕ ဟာ ဒုတိယေန႕မွာ ေတာ့ ေန႕ပိုင္းမွာ လုပ္မယ္ဆိုၿပီး မနက္ေစာေစာ ၆ နာရီမွာ အဖြဲ႕အားလုံး စုရပ္မွာ ဆုံၾကပါတယ္။ ဒီတခါေတာ့ တဖြဲ႕ ကၾကည့္လိုက္တဲ့ ငွက္တအုပ္ ကို ေနာက္တေနရာ က ေနာက္တဖြဲ႕ က အတည္ျပဳ ေပးတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဖြဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ ဆုမၼဒီ ဆုံးျဖတ္တာ ကတဖြဲ႕က ငွက္တအုပ္ ကိုၾကည့္ၿပီးရင္ ေနာက္တဖြဲ႕က အဲဒီငွက္အုပ္ေနာက္ ကို ေအာက္ကေန အသာ လုိက္ၿပီး ၾကည့္ဖို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီနည္း နဲ႕ ၄ ႀကိမ္ေလာက္ ၾကည့္ၿပီးတဲ့ အခါမွာ ငွက္အုပ္ ၂ အုပ္ ဆိုတာ အေသအခ်ာ သိရၿပီး တအုပ္ကို အပ်ံသင္စ (juvenile) ၁၅ ေကာင္စီေလာက္ ပါတာ သိရပါတယ္။
အဲဒီအဖြဲ႕ ဟာ အေျဖေပၚႏိုင္ သေလာက္လဲ ေမးခြန္းထုတ္ပါတယ္။ ဥပမာ လူသားေတြရဲ႕ ပါ၀င္စြက္ဖက္ မွု ေတြေၾကာင့္ ဘာလီစတာလင္ ေတြရဲ႕ အရိုင္းသဘာ၀ ပ်က္ႏိုင္သလား ဆိုတာမ်ိဳးေပါ့။ ရြာသားေတြဟာ ဘာလီစတာလင္ ေတြႀကိဳက္တတ္တဲ့ သေဘၤာသီး၊ ငွက္ေပ်ာသီးေတြ ကို ငွက္ေတြရွိတတ္တဲ့ ေနရာေတြမွာ ခ်ထားတတ္တယ္။ ေနာက္ၿပီး အေကာင္ေပါက္ကေလးေတြ အသိုက္က ေနေအာက္ ကို ျပဳတ္က်ေနတာ ေတြ႕ရင္ ျပန္တင္ေပးတတ္ၾကတယ္။ ေနာက္ေတာ့ သူတို႕ဟာ သစ္ပင္ႀကီးေတြက သစ္ေခါင္းေတြမွာ ထက္ ပ်ားအုံ ပ်ားသလက္ အေဟာင္းေတြမွာနဲ႕ အေဆာက္ အအုံေတြရဲ႕ တံစက္ၿမိတ္ ေတြမွာ အသိုက္ေတြ ေဆာက္လာတာ ေတြ႕ရတယ္။ ေနာက္တခုက ေတာ့ အစာ အသစ္ျဖစ္တဲ့ ကၽြဲႏြား ေတြကိုယ္ေပၚက မွက္၊ျခင္၊ ယင္ေတြကို ေပါေပါမ်ားမ်ား ဖမ္းယူစားေသာက္လာၾကတာပဲ။
ဘာလီစတာလင္ ေတြကို ၾကည့္ရတာ လူေတြ အေျခခ် ေနထိုင္ရာ မွာ ေနထိုင္ဖို႕ သူတို႕အတြက္ ဘာမွ အပမ္း မႀကီးသလိုပဲ။ သူတို႕ ကို ၾကက္၊၀က္၊ကၽြဲ၊ႏြား ေတြ ရွိေနတတ္ေလ့ရွိတဲ့ အုန္းပင္တန္းေတြ ထဲမွာ နဲ႕ ေျပာင္းဖူးခင္း ေတြမွာလဲ ေတြ႕လာရတယ္။ ေန႕စဥ္ နိစၥဒူ၀ အလုပ္ေတြက ဆူညံသံေတြနဲ႕ ဆိုင္ကယ္တဖုန္းဖုန္း နဲ႕ စိုက္ခင္းေတြထဲ ကို သြားလာေနတတ္တဲ့ ရြာသားေတြ ေၾကာင့္ေတာ့ ဘာလီစတာလင္ေတြမွာ ဘာမွအ ေႏွာက္အယွက္ မရွိသလိုပဲ။ အၿမဲလိုလိုဆူညံေနတတ္တဲ့ ရြာေစ်းတန္း နားက သစ္ပင္ေပၚမွာနဲ႕ ရြာသားတေယာက္ရဲ႕ ႏြားတင္းကုပ္ တံစက္ၿမိတ္မွာ အသိုက္ ကေလးေတြ ေတြ႕ရပါတယ္။
"ဒီငွက္ေတြဟာ ႏူဆာပန္နီးဒါကၽြန္းသား ေတြရဲ႕ ဘ၀ တစိတ္တပိုင္းလို မ်ိဳးျဖစ္လာ ေနၿပီ.. "လို႕ စကၤာပူဂ်ဴေရာင္း ငွက္ဥယ်ာဉ္ ကလာေရာက္ေလ့လာတဲ့ ရာဂ်ာ ကေျပာပါတယ္။ "ရြာသားေတြမွာ ထူးျခားရွားပါးလွတဲ့ ဒီ ဘာလီစတာလင္ အေပၚ လုံေလာက္တဲ့ အေလးထားမွုမ်ိဳး ရွိေနၿပီး ငွက္ကေလးေတြ အရိုင္းသဘာ၀ ရွင္သန္ရပ္တည္ဖို႕အတြက္ တစိတ္တပိုင္းအားျဖင့္ တာ၀န္ရွိပါတယ္။"
အပ်ံသင္စ ငွက္ႏွစ္အုပ္ နဲ႕ အရြယ္ေရာက္ၿပီး စုံတြဲ တခ်ိဳ႕ အပါအ၀င္ အၾကမ္းျဖင္း အားျဖင့္ စုစုေပါင္း ၅၂ ေကာင္ စာရင္းေကာက္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ငွက္အုပ္ေတြ ဟာ ဘယ္အရပ္ေဒသ ေတြကို ခ်ဲ႕ထြင္ ပ်ံသန္း ေနတယ္ဆိုတာ သိရဖို႕ ေနာက္ထပ္ အခုလိုမ်ိဳး ငွက္စာရင္းေကာက္ဖို႕လို ပါေသးတယ္။ ႏူဆာလမ္ဘြန္ဂန္ ကၽြန္း (Nusa Lembongan) မွာ ဘာလီစတာလင္ စုံတြဲ တတြဲ ေတြ႕တယ္လို႕ သတင္းပို႕လာလို႕ပါ။
ဒီငွက္စာရင္းေကာက္တဲ့ အစီအစဥ္ ဟာ ဘာလီစတာလင္ငွက္ေတြကို လူေတြက ဖမ္းယူျခင္း ရွိ မရွိ ၊ အသားစား အေကာင္ ေတြရဲ႕ အႏၱရာယ္ က်ေရာက္ ျခင္းရွိမရွိ၊ သဘာ၀ နဲ႕ တသားတည္း အသက္ရွင္ ရပ္တည္ ႏိုင္စြမ္းရွိမရွိ စိုးရိမ္ ပူပန္ စိတ္ေတြနဲ႕ စတင္ခဲ့တာ ျဖစ္ေပမယ့္ ရလဒ္ ေကာင္းေတြနဲ႕ အဆုံးသတ္ခဲ့ပါတယ္။ ့ကံေကာင္းေထာက္မစြာပဲ ဘာလီရဲ႕ လာဘ္ေကာင္ ဘာလီစတာလင္ ေခၚ ဘာလီဆက္ရက္ ကို အရိုင္းသဘာ၀ အတိုင္းျမင္ေတြ႕ ခြင့္ရေနဆဲပါ။ ။
မွတ္ခ်က္။ ။ The Jakarta Post က ထုတ္ေ၀တဲ့ Weekender သဘာ၀ပါတ္၀န္းက်င္ထိမ္းသိမ္းေရး စာေစာင္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္ မတ္လ ထုတ္ မွာပါတဲ့ Flying Free by Carolyn Kenwrick ကိုျပန္ဆိုပါသည္။
- Bali Bird Park http://www.bali-bird-park.com/
- http://www.burung.org/detail_txt.php?op=news&id=508
ဒုတိယပိုင္း ေဖ်ာက္ထားမည္႕စာ
ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...
ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....
Posted by An Asian Tour Operator at 3/27/2011 04:43:00 PM 14 comments
Labels: Birds, Environment, Indonesia, Nature, ျမန္မာ ပို႕စ္, ျမန္မာပို႕စ္
Tuesday, February 22, 2011
က်ေနာ္၊ ငွက္ကေလးေတြနဲ႕ ခ်စ္ေသာကမာၻေျမ
တကယ္ေတာ့ ဒီပို႕စ္ဟာ ငယ္ငယ္တုန္း က အတန္းထဲမွာ ေရးခဲ့ဘူးတဲ့ သင္ႏွစ္သက္ရာ ဘာညာဘာညာ စသျဖင့္ ေရးခဲ့ရတဲ့ စာစီစာကုံး တပုဒ္လုိပါပဲ။ ဟုတ္ပါတယ္။ တကယ္လဲ ဒါဟာ စာစီစာကုံးေလး တပုဒ္ပါပဲ။ လူတိုင္းလူတိုင္း မွာ ကိုယ္စီ ကိုယ္စီ ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ရာ ေလးေတြ ရွိတတ္စၿမဲပါ။ တခ်ိဳ႕ က အ၀တ္အစား၊ တခ်ိဳ႕က ေမာ္ေတာ္ကား၊ တခ်ိဳ႕က ပစၥည္းေသးေသးေလးေတြ၊ အသုံးအေဆာင္အဆင္အယင္ေတြ၊ အစားအေသာက္၊ အိမ္ေမြးတိရိစာၦန္၊ စသျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳး သူ႕အႀကိဳက္ ကိုယ့္အႀကိဳက္ အမ်ားႀကီးရွိ ႏိုင္ပါေသးတယ္။ က်ေနာ္က ေတာ့ ေယဘုယ် အားျဖင့္ သဘာ၀ တရားႀကီးကို ျမတ္ႏိုးတယ္။ ေကာင္းကင္ႀကီးရယ္၊ ေတာင္တန္းေတြရယ္၊ သစ္ပင္ ပန္းမန္ ေတြ စသျဖင့္ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ္ တိရိစာၦန္ေတြ ကို ပိုၿပီး ခ်စ္တယ္။ အထူးသျဖင့္ အရိုင္းသဘာ၀ အတိုင္း ရွင္သန္က်က္စား ေနေလ့ရွိတဲ့ တိရိစာၦန္ ေတြကို ပိုၿပီး ခ်စ္တယ္။ သဘာ၀ တရားႀကီး ဟာ သူ႕သဘာ၀ အတိုင္းကို က ပင္ကို အလွရွိၿပီးသား။
က်ေနာ္ရဲ႕ ဇာတိခ်က္ေၾကြ ေမြးရပ္ေျမ ျမန္မာ ႏိုင္ငံ အလယ္ပိုင္း ေျမလတ္ေဒသ ၿမိဳ႕ကေလးမွာ ကေလးဘ၀ ကို ျဖတ္သန္း စဥ္ ကာလ ကတည္းက သဘာ၀ ပါတ္၀န္းက်င္ ကို နည္းအမ်ိဳးမ်ိဳး နဲ႕ ထိေတြ႕ခြင့္ရခဲ့တယ္။ တကယ္လို႕ တစုံတေယာက္ က "မင္း ဘယ္ တုန္းက စၿပီး သဘာ၀ ပါတ္၀န္းက်င္ ကို စၿပီးခ်စ္ခဲ့တာလဲ၊ ဘယ္သူ ကမ်ား အဲဒီလို ခ်စ္တတ္ေအာင္သင္ေပးခဲ့ တာလဲ" လို႕ေမးလာခဲ့ရင္ က်ေနာ့္ ရဲ႕ အေျဖ ဟာ "အေဖ" ပါပဲ။ သူဟာ က်ေနာ့္ အတြက္ ေတာ့ အခုအခ်ိန္ အထိ ဗဟုသုတ ဟင္းေလးအိုးွ အျဖစ္ ရွိေနဆဲပါပဲ။ က်ေနာ္ စကား စေျပာ တတ္ကတည္းက စ ၿပီး ေမးလိုက္ တဲ့ မေရမတြက္ ႏိုင္တဲ့ ေမးခြန္း ေတြဟာ အခုထက္ ထိမရပ္ႏိုင္ ေသးပါဘူး။ အေဖ့ရဲ႕ အေျဖေတြ ဟာ က်ေနာ့္ အတြက္ အၿမဲတမ္း စိတ္ေက်နပ္စရာ ေတြခ်ည္းပါပဲ။ အေဖ့ရဲ႕ ပါတ္၀န္းက်င္နဲ႕၊ ယဥ္ေက်းမွဳနဲ႕၊ ဘာသာတရား နဲ႕၊ သမိုင္း၊ ဓေလ့ ထုံးတမ္း စဥ္လာ ေတြနဲ႕ ပတ္သက္ ယွက္ႏြယ္ ေနေလ့ရွိတဲ့ ပုံျပင္ ၀တၳဳ ေပါင္းမ်ားစြာ ဟာ က်ေနာ့္ ေခါင္းထဲ မွာ အခု အခ်ိန္ အထိစြဲၿမဲ မွတ္မိေနဆဲပါပဲ။
အေဖ့ ကို မသိတာ တခုေလာက္ ေမးလိုက္ တာနဲ႕ သူ႕ဆီ က အေျဖက အခ်က္အလက္ အကိုးအကား၊ ဥပမာ ဥပေမယ် ေပါင္း စုံနဲ႕ တြဲၿပီး မရပ္မနား တလစပ္ ထြက္လာေတာ့တာပါပဲ။ သားသိပါၿပီ၊ ရပါၿပ၊ီ ေတာ္ေလာက္ ပါၿပီ လုိ႕ကို ေျပာယူရပါတယ္။ က်ေနာ့္ အေဖ အေၾကာင္း ေရးရ ရင္ တေထာင့္တည အာေရဗ် ပုံျပင္ ေတြ ထက္ ကို ပိုၿပီး ရွည္လ်ားေထြျပား ႏုိင္ပါေသးေတာ့တယ္။ က်ေနာ့္ အတြက္ေတာ့ အေဖဟာ သူရဲေကာင္း ၿပီးေတာ့ ကမာၻ ေပၚမွာ အေကာင္း ဆုံးအေဖ ပါပဲ။
က်ေနာ္ အလယ္တန္းတက္ ေတာ့ မနက္ အေစာႀကီး ေလးနာရီေလာက္ မွာ ထၿပီး စာက်က္ေလ့ရွိတယ္။ အဲဒီ အခ်ိန္ဟာ စာထဲ မွာ အာရုံ စိုက္ၿပီး က်က္လို႕ အေကာင္းဆုံးအခ်ိန္ပဲ။ မနက္စာ မစားခင္ အထိေပါ့။ က်ေနာ့္ေမြးရပ္ေျမ၊ ပူျပင္းေျခာက္ေသြ႕တဲ့ ေျမလတ္ေဒသက ၿမိဳ႕ကေလးမွာ မနက္ေစာေစာ အခ်ိန္ေတာ့ ေအးျမျမ ေလးျဖစ္ေနေလ့ရွိတယ္။ ေလးနာရီ ဆိုတာ နဲ႕ သေျပတန္း ဘုန္းေတာ္ႀကီး ေက်ာင္းက အုန္းေမာင္းေခါက္သံ နဲ႕ အတူ အေဖထတယ္။ ၿပီးေတာ့ က်ေနာ့္ ကို စာက်က္ဖို႕ ႏွုိး ေလ့ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဖ ဘယ္ေတာ့မွ ျပန္မအိပ္ဖူး၊ ေရေႏြးၾကမ္း တအိုး နဲ႕ စာအုပ္ တအုပ္နဲ႕ ေစာင့္ေပးေလ့ရွိတယ္။ တခါတေလ က်ေနာ္ ငိုက္ရင္ သတိေပးရ ေအာင္လို႕ေပါ့။ "သား" ဆိုၿပီး အေဖ သတိေပး တာနဲ႕ က်ေနာ္ လဲ ဆိုမိ ဆိုရာ ထၿပီး ဆိုေတာ့တာပဲ (မွတ္မိေနေသးတာေလး ကေတာ့ "ဦးဖိုးက်ား၊ ဦးဖိုးက်ားသည္ ဟသၤတၿမိဳ႕နယ္ နိဗၺာန္ရြာ သားျဖစ္သည္")။ စာက်က္လို႕ ခန အၾကာမွာ ေတာ့ ငွက္ကေလး ေတြ ေတးသီခ်င္း သီေၾကြး သံ ကို စ ၾကားရပါေတာ့ တယ္။ အထူးသျဖင့္ ဒီငွက္ ကေလးရဲ႕ ထူးျခား ၿပီး အမ်ိဳးမ်ဳိး ေအာ္ျမည္တတ္တဲ႔ သာယာနာေပ်ာ္ဖြယ္ အသံေလး ေတြေၾကာင့္ ပါ။ အေဖ့ ကို အဲဒါ ဘာငွက္လဲ ေမးေတာ့ "ငွက္က်ား" လို႕လဲေခၚတယ္ "သပိတ္လြယ္ငွက္" လို႕လဲေခၚတယ္လို႕ေျပာပါတယ္။ အဲဒီေနာက္မွာ စာဆက္ၿပီးမက်က္ရေတာ့ ပဲ သပိတ္လြယ္ငွက္နဲ႕ ဆက္စပ္ပတ္သက္တဲ့ အေၾကာင္းေတြ ဆက္ေျပာပါေတာ့တယ္။ ငွက္ကေလးဟာ အျဖဴနဲ႕ အနက္က်ား ေလးပါ။ ဗုဒၶဘာသာ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြ ဆြမ္းခံတဲ့အခါလြယ္တဲ့ သပိတ္ကေလး ကို လြယ္ေနတဲ့ ပုံစံေလးေၾကာင့္ သပိတ္လြယ္ လို႕ေခၚတယ္ေပါ့။ ေနာင္ အႏွစ္ ၂၀ ေလာက္ ၾကာလို႕ က်ေနာ္ "ျမန္မာႏိုင္ငံ ငွက္နဲ႕ သဘာ၀ပါတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး အသင္း" ကိုေရာက္ေတာ့ မွ က်ေနာ္ၾကားခဲ့ ျမင့္ခဲ့ရတဲ့ အဲဒီငွက္ ကေလးေတြ ကို "Magpie Robin" လို႕ေခၚတာ သိလာရပါေတာ့တယ္။
လြန္ခဲ့တဲ့ ၁၀ ႏွစ္ေက်ာ္က အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး ေၾကာင့္ က်ေနာ္တို႕ မိသားစု ေရၾကည္ရာ ျမက္ႏုရာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီး ကိုေျပာင္းလာခါစမွာ လူေနထူထပ္တဲ့ ၿမိဳ႕တေနရာ က ေျခာက္ထပ္တိုက္ႀကီး ရဲ႕ အခန္း က်ဥ္းက်ဥ္းေလး မွာ ေနခဲ့ရပါတယ္။ က်ေနာ္ခ်စ္တဲ့ ငွက္ကေလးေတြရဲ႕ ေတးသီခ်င္း သီေၾကြးသံေလးေတြနဲ႕ ႏွစ္ အတန္ၾကာ ေ၀းကြာ ေနခဲ့ရပါတယ္။ ေနာက္မွ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီး ရဲ႕ ဆင္ေျခဖုန္း ၿမိဳ႕သစ္ကေလး ကိုေျပာင္းလာျဖစ္ေတာ့ အရိပ္ရမယ့္အပင္ေရာ၊ စားပင္သီးပင္၊ ပန္းပင္ ကေလးေတြ မိသားစုတေတြ တက္ညီလက္ညီ စိုက္ၾကပါတယ္။ က်ေနာ္ သတိထားမိတဲ့ မနက္ခင္း တခုမွာ က်ေနာ့္ ခ်စ္တဲ့ ငွက္ကေလး ေတြရဲ႕ မနက္ခ်ိန္ခါေတးသံသာ ကို ၾကည္ႏူးႏွစ္သက္စြာ ျပန္လည္ၾကား ရပါေတာ့တယ္။ ။
အမွာစကား ။ ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လ ၂၃ ရက္ေန႕ကက်ေနာ့္ဘေလာက္မွာ တင္ ခဲ့တဲ့ Birds, Nature & Me - 3 ကိုအခါအားေလ်ာ္ စြာ ျပန္ဖတ္မိၿပီး အဆင္ေျပသလို ျမန္မာလို ျပန္ေရးပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ ကတည္း က စိတ္ကူးတည့္ ရာ ေရးခ်င္သလို ေရးတဲ့ ပို႕စ္ေတြအၿမဲလို လာဖတ္ၿပီး ကြန္မန္႕ေပးခဲ့တဲ့ အစ္မငယ္ႏိုင္ ကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ဒီမနက္ မွာ အစ္မ ခ်စ္ၾကည္ေအး နဲ႕ ခ်က္တင္း လုပ္ျဖစ္ၿပီး အေၾကာင္းတိုက္ဆိုင္ၿပီး အေမနဲ႕အေဖ ကိုေရာ ငယ္ငယ္တုန္း က အေၾကာင္းေတြ ပါျပန္သတိ ေအာက္ေမ့သြား တာ ကေနဒီပို႕စ္ ကိုေရးျဖစ္တာပါ။
Birds, Nature & Me - 3
Actually this post is like an "Essay" which we used to write in the classroom when we were in school-age (something like "Write an essay about your favorite blah blah blah"). Yes. It is really the same like this. Everyone has their favorite things perhaps these can be cloths, cars, small tools, ornaments, foods, pets, animals and it can be varied. In fact, I love nature in general; sky, mountain ranges, trees and plats, flowers and faunas etc.. but especially I love more to animals those in natural habitats, wild. Nature in the Nature has already their own beauty..
Since I was in my childhood, growing in typical small town in central Myanmar, I love to touch the nature in different way. If there is question asking "how did you start to love the nature and who did you to love it?", my answer is all about my father who is my knowledge bank (until now). Since I started talk and made uncountable questions to him, he answers and (always) satisfied me. He told me uncountable numbers of stories related to nature, culture, religion, beliefs, history, and many of subjects which are still stuck in my mind.
Once I asked a question, the answer come out from him with various facts and quotations. He can not even stop :) Sometime I said, father that is more than enough for me. If I write about my father, it would become like Arabian Tales (for one thousand and one night perhaps even more). He is my hero and ever the best father of mine.
When I was in middle school (secondary school), I used to study in early morning about 4 am onwards which is the best time to study and for me to get more concentration. I used to studied until before breakfast. The weather is usually cool in the small town of typical dry zone in central Myanmar. My father always wake me up for my early morning study and he never went back to sleep (he just waiting probably reading a book with a pot of Myanmar tea) and accompany me. After awhile we started to hear beautiful songs singing from the guava tree inside our house compound. The song had quite high tone and beautiful melody (I notice it is eight to 14 diffient tone and melody). I asked what kind of bird is it. He said "Nget Kyar (ငွက္ က်ား - actualy there is another bird with same name which is completely different - water bird) also known as Tha Baik Lwal (သ ပိတ္ လြယ္)". The color of the bird is only Black & White (it can be varied) and the feature is a bird caring an alm bow (Buddhist monks equipment). Later after twenty over years, once I joined Myanmar Birds & Nature Society, I knew it is called "Magpie Robin" precisely the birds I saw are "Oriental Magpie Robin (Copsychus saularis)".
Our family relocated to the capital city in Yangon over a decade ago, we were in subarbs of Yangon in a narrow apartment of 6 storied building. I lost my lovely songs for years. Then after we settled down in newly established town - outskirt of Yangon city center (about 20 kilometers). We grew some plants and trees in our house compound. Again, I started to get back my favourite birds singing as "Moning Section Music (မ နက္ ခ်ိန္ ခါ ေတး သံ သာ)".
Oriental Magpie Robin
The Oriental Magpie Robin (Copsychus Saularis) is a small passerine bird that was formerly classed as a member of the thrush family Turdidae, but now considered an Old World flycatcher. They are distinctive black and white birds with a long tail that is held upright as they forage on the ground or perch conspicuously. Distributed in many parts of tropical South and Southeast Asia, they are common birds in urban gardens as well as forests. They are particularly well known for their songs and were once popular as cagebirds.
- Wikipedia
Photos:-Photos were taken from below sources and posted in this post before but after insisted by the original photographer, I deleted from the post accordingly. (updated on 2226 hrs local time, 18 March 2011).
- www.birdfinders.co.uk
- redzlan.blogspot.com
Birds, Nature & Me - 3
Actually this post is like an "Essay" which we used to write in the classroom when we were in school-age (something like "Write an essay about your favorite blah blah blah"). Yes. It is really the same like this. Everyone has their favorite things perhaps these can be cloths, cars, small tools, ornaments, foods, pets, animals and it can be varied. In fact, I love nature in general; sky, mountain ranges, trees and plats, flowers and faunas etc.. but especially I love more to animals those in natural habitats, wild. Nature in the Nature has already their own beauty..
Since I was in my childhood, growing in typical small town in central Myanmar, I love to touch the nature in different way. If there is question asking "how did you start to love the nature and who did you to love it?", my answer is all about my father who is my knowledge bank (until now). Since I started talk and made uncountable questions to him, he answers and (always) satisfied me. He told me uncountable numbers of stories related to nature, culture, religion, beliefs, history, and many of subjects which are still stuck in my mind.
Once I asked a question, the answer come out from him with various facts and quotations. He can not even stop :) Sometime I said, father that is more than enough for me. If I write about my father, it would become like Arabian Tales (for one thousand and one night perhaps even more). He is my hero and ever the best father of mine.
When I was in middle school (secondary school), I used to study in early morning about 4 am onwards which is the best time to study and for me to get more concentration. I used to studied until before breakfast. The weather is usually cool in the small town of typica l dry zone in central Myanmar. My father always wake me up for my early morning study and he never went back to sleep (he just waiting probably reading a book with a pot of Myanmar tea) and accompany me. After awhile we started to hear beautiful songs singing from the guava tree inside our house compound. The song had quite high tone and beautiful melody (I notice it is eight to 14 diffient tone and melody). I asked what kind of bird is it. He said "Nget Kyar (ငွက္ က်ား - actualy there is another bird with same name which is completely different - water bird) also known as Tha Baik Lwal (သ ပိတ္ လြယ္)". The color of the bird is only Black & White (it can be varied) and the feature is a bird caring an alm bow (Buddhist monks equipment). Later after twenty over years, once I joined Myanmar Birds & Nature Society, I knew it is called "Magpie Robin" precisely the birds I saw are "Oriental Magpie Robin (Copsychus saularis)".
Our family relocated to the capital city in Yangon over a decade ago, we were in subarbs of Yangon in a narrow apartment of 6 storied building. I lost my lovely songs for years. Then after we settled down in newly established town - outskirt of Yangon city center (about 20 kilometers). We grew some plants and trees in our house compound. Again, I started to get back my favourite birds singing as "Moning Section Music (မ နက္ ခ်ိန္ ခါ ေတး သံ သာ)".
Oriental Magpie Robin
The Oriental Magpie Robin (Copsychus Saularis) is a small passerine bird that was formerly classed as a member of the thrush family Turdidae, but now considered an Old World flycatcher. They are distinctive black and white birds with a long tail that is held upright as they forage on the ground or perch conspicuously. Distributed in many parts of tropical South and Southeast Asia, they are common birds in urban gardens as well as forests. They are particularly well known for their songs and were once popular as cagebirds.
- Wikipedia
- www.birdfinders.co.uk
- redzlan.blogspot.com
ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...
ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....
Posted by An Asian Tour Operator at 2/22/2011 11:57:00 AM 11 comments
Labels: Birds, English Posts, Nature, ျမန္မာ ပို႕စ္, ျမန္မာပို႕စ္
Friday, June 18, 2010
My Garden Birdwatch
ဒီပို႕စ္က အရင္ My Garden Birdwatch & MY Garden Birdwatch ရဲ႕ အဆက္ လို႕ေျပာလို႕ရသလို ဘာမွ မဆိုင္ ဘူးဆိုရင္လဲ မမွားပါဘူး။ တကယ္ေတာ့ က်ေနာ့္ရဲ႕ ငွက္စာရင္းမွတ္တမ္းေလး တခုသာျဖစ္ပါတယ္။ စိတ္၀င္ စားတဲ့ငွက္ခ်စ္သူ နဲ႕ေလ့လာသူေတြ အတြက္ တနည္းနည္း အေထာက္အကူ ျဖစ္နိုင္စရာရွိေပမယ့္ သာမန္စာဖတ္သူ ေတြအတြက္ေတာ့ ဘာမွမဟုတ္တဲ့ ငွက္နာမည္ ေတြလို႕ေျပာရင္လဲ အဲဒါအမွန္ပါ လို႕ဆိုပါရေစ။ ၀ါသနာ အရ ဘယ္ကိုပဲ ခရီးသြား သြား ဘိုင္နိုကူလာ (Binocular) ယူသြားေလ့ရွိပါတယ္။ ေရာက္ရာ အရပ္မွာ ငွက္ၾကည့္ျဖစ္ ၿပီး စာရင္းေလးတို႕ထားျဖစ္ေလ့ ရွိပါတယ္။ ဘယ္ကိုမွမသြားျဖစ္ရင္ လဲႀကံဳရင္ႀကံဳ သလိုအိမ္အနီးတ၀ိုက္ နဲ႕ အလုပ္သြားအလုပ္ျပန္မွာ ဘိုင္နိုကူလာ မပါေသာ္ျငား အလြတ္သေဘာ စိတ္ေျပ လက္ေပ်ာက္ ၾကည့္ျဖစ္ေလ့ ရွိပါတယ္။
က်ေနာ္ေနတဲ့ ေနရာနဲ႕ အလုပ္ရွိ႕တဲ့ ေနရာ ဟာ ကြာလာလမ္ပူၿမိဳ႕လည္ေခါင္ အနားမွာျဖစ္ ေပမယ့္ သစ္ပင္ေတြအုပ္အုပ္ဆိုင္းဆိုင္းရွိၿပီး အေတာ္ဆိတ္ၿငိမ္တဲ့ ေနရာပါ။ အိမ္နဲ႕ အလုပ္ကလဲ ၁၅ မိနစ္ခန္႕လမ္းေလွ်ာက္ ရင္ရတဲ့ အကြာအေ၀း ျဖစ္လို႕ ေန႕စဥ္ လမ္းေလွ်ာက္ျဖစ္ပါတယ္။ ထူးျခားတဲ့ အားသာခ်က္ ကေလးက အလုပ္နဲ႕ အိမ္ လမ္းခုလတ္မွာ ေတာအုပ္စိမ္းစိမ္းကေလးတခု ကိုအၿမဲ ျဖတ္ရတာပါပဲ။ မိုးသစ္ေတာ ေတြနဲ႕အစဥ္ဖုံးလႊမ္းေနတတ္တဲ့ မေလးရွားမွာ ဇီ၀မ်ိဳးစုံမ်ိဳးကြဲ ေတြသဘာ၀ အတိုင္းေပါၾကြယ္၀ တာမထူးဆန္းေပမယ့္ အခုလိုၿမိဳ႕ လည္ေကာင္မွာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားေတြ႕ႏိုင္တာ တခုကေတာ့ အခြင့္ထူးတခု လိုျဖစ္ေနပါတယ္။
၂ ႏွစ္ အတြင္း အလုပ္သြား အလုပ္ျပန္နဲ႕ အိမ္အနီးနား ပါတ္၀န္းက်င္မွာ ေတြ႕ျဖစ္တဲ့ ငွက္စာရင္း လုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါေတြအားလုံး ကိုစုထားတဲ့ မွတ္တမ္းသေဘာမ်ိဳးပါ။ ျမန္မာလိုေတာ့ ဘာသာမျပန္ေတာ့ဘူး။ အမ်ားစုမွာ ျမန္မာနာမည္မရွိပါ (က်ေနာ္လဲမသိပါ)။
Bird List of My Garden Birdwatch
1. Oriental Magpie Robin
2. Eurasian Tree Sparrow
3. Black-naped Oriole
4. Asian Glossy Starling
5. Peaceful Dove
6. Common Myna
7. Purple-throated Sunbird
8. Little Spiderhunter
9. White-vented Myna
10. White-rumped Shama
11. Brown Shrike
12. Yellow Wagtail
13. Common Flameback Woodpecker
14. Rock Pigeon
15. Black Drongo
16. House Crow
17. Black-headed Munia
18. Olive-backed Sunbird
19. White-throated Fantail
20. Common Iora
21. Red-eye Brown Bulbul (may be 21. Spectacled Bulbul)
22. Asian Koel
23.Pink-necked Green Pigeon
24. House Swift (may be 22. Glossy Swiftlet)
25. Red Turtle-dove
26. Common Kingfisher
27. Blue-tailed Bee-eater
28. Gold-whiskered Barbet
29.Yello-vented Bulbul
30. Scaly-breasted Munia
31. Spotted Dove
- Birds of Southeast Asia (by Craig Robson)
တျခား က်ေနာ့္ရဲ႕ ငွက္စာရင္း ပါတဲ့ပိုစ္ ဖတ္ခ်င္ရင္
The Nearest Forest to Kuala Lumpur
Birds Nature & Me 2 (Hlawga)
A Trio to Taman Negara "National Park" - 2
ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...
ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....
Posted by An Asian Tour Operator at 6/18/2010 02:58:00 PM 7 comments
Labels: Birds, ျမန္မာ ပို႕စ္, ျမန္မာပို႕စ္
Thursday, June 3, 2010
My Garden Birdwatch & MY Garden Birdwatch
ေခါင္းစဥ္ ကိုၾကည့္လိုက္ရင္ ဘာထူးျခား လို႕လဲလို႕ေတြးမိလိမ့္ မယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီႏွစ္ခုဟာ အေတာ္ အတန္ ကြားျခား ပါတယ္။ တခု က ကၽြန္ုပ္ၿခံ၀န္းအတြင္း ငွက္ၾကည့္ျခင္း နဲ႕ ေနာက္တခု က မေလးရွား ဥယ်ာဥ္ၿခံအတြင္း ငွက္ စာရင္းေကာက္ျခင္း ပရိုဂရမ္ (survey) ျဖစ္ပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ လ ကတည္းက မေလးရွား သဘာ၀ ၀န္းက်င္ ထိမ္းသိမ္း ေရးအသင္း (MNS - Malaysia Nature Society) က ၀ါသနာတူ သူငယ္ခ်င္း ကစာေတြအ ႀကိမ္ႀကိမ္ ပို႕ ၿပီး သူတို႕အစီအစဥ္ မွာ၀င္ပါ ေပးဖို႕ တိုက္တြန္းလာပါတယ္။ ဒီအစီအစဥ္ ဟာ ကမာၻ႕ပတ္၀န္းက်င္ ထိမ္းသိမ္း ေရး ေန႕ (World Environment Day) အထိမ္းအမွတ္ အေနနဲ႕ျပဳလုပ္ ၾကျခင္းလဲ ျဖစ္ေၾကာင္း စာထဲမွာ ရွင္းျပထားပါ ေသးတယ္။ မေလးရွား နိုင္ငံဟာ ေခတ္မွီဖြ႕ံၿဖိဳး တိုးတက္ဆဲ ႏိုင္ငံ ျဖစ္သလို သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိမ္းသိမ္းေရး အတြက္လဲ ထဲထဲ၀င္၀င္ ထိထိေရာက္ေရာက္ လုပ္ေဆာင္ေနတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ မူလတန္း အဆင့္ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသား ေလးမ်ားမွ အစ တကၠသိုလ္ အထိ
သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိမ္းသိမ္းေရး ရဲ႕ အေရးပါပုံ ကို ဂရုျပဳမိေအာင္ နည္းလမ္း အမ်ိဳးမိ်ဳး နဲ႕ ေဆာင္ရြက္ပါတယ္။ အထိုက္အ ေလ်ာက္လဲ ေအာင္ျမင္တယ္ လို႕ျမင္ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ဆီမွာလဲ တနိုင္တပိုင္ ေရာ၊ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ ပါ ဒါမ်ိဳး ေတြလုပ္ေနတာ လဲ ၾကားျမင္သိေတြ႕ ေနရလို႕၀မ္းသာစရာပါ။
သူတို႕ ဆီက Count Sheet ေလး ကိုမွ် ေ၀ေပးလိုက္ပါတယ္။
2010_MYGB_countsheet
- MY Garden Birdwatch
- Birds i witness
Note: The Count Sheet is copyright property of MY Garden Birdwatch .
ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...
ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....
Posted by An Asian Tour Operator at 6/03/2010 01:52:00 PM 3 comments
Labels: Birds, Malaysia, ျမန္မာ ပို႕စ္, ျမန္မာပို႕စ္
« Older Posts Home
Subscribe to: Posts (Atom)
Thank you very much for visiting my blog. I really do. I am trying to write and share my knowledge, experience,information etc etc. I would be very much appreciated for your either encouraging or critical comments to my any post. Furthermore, some photos herein the posts are not mine and perhaps some information too. However I always try to credit or mention the courtesy of the respective owner and/or where I got it from. Anyway please leave your message anything regards to my blog or if you want to use any part of information from my blog. I would follow up thereafter your message, accordingly.
Contact: thomasjrlatt@gmail.com
Search This Blog
About the Blogger
An Asian Tour Operator
Location: Roaming Asia
Current Location: Bali, Indonesia
Email: thomasjrlatt@gmail.com
Blog Archive
Blog Archive June 2016 (1) September 2014 (1) September 2013 (1) February 2013 (1) December 2012 (1) September 2012 (1) August 2012 (1) June 2012 (1) May 2012 (1) March 2012 (1) January 2012 (2) December 2011 (1) October 2011 (1) September 2011 (2) August 2011 (2) July 2011 (2) June 2011 (1) May 2011 (3) March 2011 (3) February 2011 (5) January 2011 (1) December 2010 (2) November 2010 (1) October 2010 (1) September 2010 (1) August 2010 (2) July 2010 (2) June 2010 (4) May 2010 (3) April 2010 (2) March 2010 (2) February 2010 (2) January 2010 (2) December 2009 (2) November 2009 (2) October 2009 (3) September 2009 (2) August 2009 (1) July 2009 (4) June 2009 (10)
Archaeology (3)
Cambodia (1)
Culture (8)
Destination (10)
English Posts (17)
Environment (6)
History (1)
Indonesia (15)
Letters (1)
Malaysia (15)
Myanmar (18)
Nature (33)
Personal (10)
Tourism (27)
Travel Experience (8)
ကိုယ္ေတြ႕ (14)
ျမန္မာ ပို႕စ္ (27)
ျမန္မာပို႕စ္ (31)
ျမန္မာပို႕စ္ Tourim (14)
အမွတ္တရ (8)
ဘေလာက္ မိတ္ေဆြမ်ား
အိမ့္ခ်မ္းေျမ႕ ရဲ႕သံစဥ္မဲ့အလကၤာမ်ား
ေႏြဦးရင္ခုန္သံ
ကုိကိုေမာင္ (ပန္းရနံံ႔)
ေဖာက္ ...........
3 weeks ago
Rose of Sharon
2 months ago
4 months ago
ဘဝရဲ႕စာမ်က္ႏွာမ်ား
လူ႔ျပည္ နဂါးျပည္ စုုန္ခ်ီ ဆန္ခ်ီ
4 months ago
sosegado တည္ ၿငိမ္ ေအး
6 months ago
စိမ္းရြက္ႏုေပၚက မိုးေရစက္မ်ား
7 months ago
ကြ်န္ေတာ့္ဘ၀ ဇာတ္ခံု - ေမာင္မ်ိဳး
အေၾကာက္တရားအားေက်ာ္ျဖတ္ျခင္း
7 months ago
Maya Magazine
အေဝးကေပးစာတေစာင္ - ယာေတာကသာေျဗာ
7 months ago
khin oo may
2011 memory
8 months ago
Burmese taste - Iora
ထမင္းဘူးမ်ား (၂ )
10 months ago
ရွမ္းေခါက္ဆဲြ ခ်က္နည္း ေနာက္တစ္မ်ိဳး
11 months ago
ေရြးေကာက္ပြဲဆုိင္ရာ up to date သတင္း အခ်က္အလက္မ်ား စုစည္းမွဳ
ခ်စ္ၾကည္ေအး
ငယ္ငယ္တုန္းက ပြဲႀကိဳက္ခင္ကြ်န္မ
အစိမ္းေရာင္လြင္ျပင္
ခ်ယ္ရီပန္းတို႕ ပြင္႕ေဝခ်ိန္
မန္းကိုကို ~ Mahn Ko Ko
ေရႊကရင္ ျမင္ရဲ့လား
White angel
"မယ္ဗိုက္ရဲ႕ခြဲစိတ္ခန္း အေတြ႔အႀကံဳ"
2 years ago
“အေတြးစေလးေတြ”
“ ေဆးေပါင္းခ . . . ”
2 years ago
လူသားအားလံုးအတြက္
မေလးရွားက ျမန္မာေတြအတြက္ အသံုးဝင္မယ္႔ မေလးဘာသာျပန္ APK
3 years ago
အစရွိ အေနာင္ေနာင္မို ့အက်င့္ပါသြားမွာကို စိုးမိတယ္
4 years ago
Mon Petit Avatar
This Post Doesn't Have a Title on It
4 years ago
ေရႊရတုမွတ္တမ္း
ေျခေထာက္ကိုဆြဲ .......သရဲ
5 years ago
KiKi-Idiotlove
ရဲထြန္းေဇာ္
ေမသိမ့္သိမ့္ ေက်ာ္
ေတာက္ပႀကယ္စင္
ျမစ္က်ဳိးအင္း
ရသဝတၳဳတိုေရြးခ်ယ္ျခင္း
Nine Nine SaNay
ခ်မ္းလင္းေန
ကုိပီတာရဲ႕အေတြးပုံရိပ္မ်ား
အေမွာင္ထုထဲက အလင္းစက္မ်ား
ေမာင္ေမာင္၏ဘေလာ့ဂ္
ကိုရင္ညိန္း
Show 5 Show All
FEEDJIT Live Traffic Feed
Feedjit Live Blog Stats
Travel Myanmar Group
Visitors by Country
Visitor Online
Sandra Khin
There was an error in this gadget
There was an error in this gadget
Blog Statistics
Copyright ©2010 An Asian Tour Operator | Blogger template created by: M T N | Powered by Blogger