da is is is is eo is is cs sq is is de fr is is is is is cs sq is is de fr en is is cs de ca vi sv en is da da hu is de en is is sv sk en is is de da da is is is is is et en is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is is en ca de is is
Saga Pennans og Eymundsson | Penninn Eymundsson
Það var athafnamaðurinn Sigfús Eymundsson (f. 1837 – d. 1911) sem opnaði fyrstu bókaverslun á Íslandi þann 29. nóvember 1872. Sigfúsi var margt til lista lagt. Hann nam bókband í Kaupmannahöfn og lærði ljósmyndun í Bergen auk þess sem hann rak öfluga bókaútgáfu. En Bókaverslun Sigfúsar Eymundssonar átti eftir að festa nafn hans í sessi hjá þjóðinni.
Hestar í Lækjargötu, fyrir utan Bókaverslun Sigfúsar Eymundssonar. Sigfús tók sjálfur myndina.
Hann keypti húsið á horni Austurstrætis og Lækjargötu, þ.e. Lækjargötu 2, árið 1871 en húsið var reist árið 1852. Sigfús ætlaði versluninni fyrst í stað lítið húsnæði á götuhæðinni, en verslunin dafnaði jafnt og þétt og árið 1875 lét hann byggja hæð ofan á suðurhluta hússins.  Á árunum 1882-83 stækkaði hann húsið frekar og lengdi það . Hann bjó sjálfur ásamt konu sinni, Sólveigu Daníelsdóttur, á efri hæðinni og rak ljósmyndastofu í húsinu. Þannig stóð húsið nánast óbreytt til vorsins 2007 er það brann til kaldra kola ásamt fleiri húsum á þessu svæði. Húsið hefur síðan verið endurbyggt í svipaðri mynd og það var árið 1883. Bókaverslun Sigfúsar Eymundssonar var til húsa í Lækjargötu 2 til ársins 1920.
Bókaverslunin naut frá upphafi mikils trausts og virðingar og setti sitt mark á bæjarlífið. Þangað lagði fólk leið sína til að kaupa bækur, ritföng, miða á viðburði og ýmislegt annað.
Sigfús hóf bókaútgáfu árið 1886 og lagði áherslu á vandaðar bækur sem höfðu ótvírætt menningargildi sem og nytsamar fræðibækur fyrir almenning. Sigfús flutti jafnframt inn ýmsar vörur, varð t.d. fyrstur manna til að flytja inn peningaskápa, sjálfblekunga og ritvélar. Hann var líka sá fyrsti til að selja póstkort á Íslandi, en hann tók myndirnar sjálfur.
Bestu og fullkomnustu ritvélarnar auglýstar af Sigfúsi Eymundsson.
Það var árið 1908 að Pétur Halldórsson fékk fregnir af því að heilsu Sigfúsar væri farið að hraka og hann hygðist selja verslunina. Hann keypti bæði verslun og bóka útgáfu og tók við starfseminni 1. janúar 1909. Þess má geta að Sigfús Eymundsson lést aðeins tveimur árum síðar, eða 20. október 1911.
Bókaverslun Sigfúsar Eymundssonar hélt þó áfram að blómstra undir stjórn Péturs. Líkt og Sigfús rak hann bæði fyrirtækin af miklum menningar- og myndarbrag, og jók hann bókaútgáfuna til muna. Árið 1920 keypti Pétur steinhúsið að Austurstræti 18 og færði verslunina þangað í stærra og nýtískulegra húsnæði – þó í hjarta borgarinnar sem endranær.
Árið 1932 stofnaði Baldvin Pálsson Dungal Pappírs- og ritfangaverslunina Pennann, ásamt bróður sínum Halldóri. Verslunin var til húsa í Ingólfshvoli á horni Pósthússtrætis og Hafnarstrætis. Skuggi heimskreppunnar hvíldi yfir viðskiptalífinu og fáir spáðu fyrirtækinu langlífi. En þeir bræður höfðu dvalist langdvölum erlendis og höfðu kynnst ýmsum nýjungum í verslunarrekstri.  Til að mynda var Penninn lengi eina verslunin sem seldi minjagripi, en staðsetningin var hentung til að þjóna ferðamönnum sem komu til landsins við Steinabryggjuna gömlu. En fyrst og fremst fékkst Penninn við innflutning á pappírsvörum og ritföngum og voru þýsku Leitz skrifstofuvörurnar meðal þeirra fyrstu sem Penninn fékk umboð fyrir.
Gömul auglýsing frá Pennanum, Ingólfshvoli.
Árið 1937 keypti Baldvin Dungal hlut bróður síns í Pennanum og hélt áfram uppbyggingu fyrirtæksins ásamt fjölskyldu sinni. Á næstu árum mátti reglulega sjá auglýsingar frá Pennanum í helstu blöðum landsins s.s. um blokkstatív, eilífðarblokkir, blekbyttur, pennahaldara, ritsett, og óheyrilega ódýra tölusetningarstimpla.
Árið 1959 urðu mikil tímamót þegar Almenna bókafélagið keypti Bókaverslun Sigfúsar Eymundssonar. Búðin var flutt tímabundið í gamla Morgunblaðshúsið að Aðalstræti 6 því ákveðið var að rífa gamla húsið að Austurstræti 18 og byggja þar nýtt hús. Næstu árin var mikil gróska í útgáfustarfseminni og AB gaf út fjölda merkra bóka, s.s. ritsafn Gunnars Gunnarsson og heildarútgáfu Guðmundar Kambans. Þann 19. Nóvember 1960 var bókaverslunin aftur kominn á sinn gamla reit í nýju húsi að Austurstræti 18 – þar sem hún stendur enn þann dag í dag.
Næsta kynslóð tekur við
Árið 1969 urðu kaflaskil í sögu Pennans þegar Baldvin Dungal, eigandi fyrirtækisins, lést snögglega. Sonur hans, Gunnar B. Dungal, tók þá við rekstrinum, rúmlega tvítugur að aldri. Baldvin hafði byggt upp blómlegt fyrirtæki og rak á þessum tíma verslanir í Hafnarstræti 18, Laugavegi 84 og Laugavegi 176. Fimm árum síðar, eða 1972 opnaði Penninn verslun sína í Hallarmúla 2 og þegar fram liðu stundir varð sú verslun flaggskip fyrirtækisins.
Gestir í Bókaverslun Sigfúsar Eymundssonar í jólabókaflóðinu 1972, á 100 ára afmæli verslunarinnar.
Á níunda áratug síðustu aldar, rúmum 110 árum eftir opnun Bókaverslunar Sigfúsar, tók Eymundsson að stækka allverulega. Á árunum 1986-1990 opnuðu fjórar glæsilegar bókaverslanir til viðbótar þeirri gamalgrónu í Austurstrætinu. Í Mjódd opnaði Eymundsson verslun sína árið 1986, í Kringlunni árið 1987, á Eiðistorgi árið 1989 og á Hlemmi árið 1990. Bókaverslun Sigfúsar Eymundssonar var sannkallað menningarsetur í miðri borg og miðpunkturinn í bæjarlífinu og smám saman einnig í úthverfum borgarinnar. Þar átti fólk stefnumót við íslenska menningu og alþjóðlega strauma eins og sagði í auglýsingu fyrirtækisins haustið 1989.
9. áratugurinn átti líka eftir að reynast vera mikið breytingarskeið hjá Pennanum. Árið 1982 fékk Penninn bóksöluleyfi og opnaði bókadeild í verslun sinni í Hafnarstræti. Sama ár hóf Penninn jafnframt innflutning á skrifstofuhúsgögnum. Með aukinni tölvunotkun þurfti Penninn að mæta þeirra þróun, s.s. með auknu framboði af nýjum ritföngum og rekstrarvöru fyrir „tölvuútskriftir“. Árið 1987 var opnuð stórverslun á þremur hæðum að Austurstræti 10, en versluninni í Hafnarstræti er þá lokað. Ný verslun var einnig opnuð í Kringlunni það sama ár.
Það var fyrst árið 1990 sem Penninn og Eymundsson leiddu saman hesta sína. Verslanirnar tvær fóru undir sama þak þegar ritfanga- og gjafavörudeild Pennans var flutt í kjallara Austurstrætis 18 og fyrirtækin gerðu með sér samkomulag um sölu á bókum. Penninn  átti að bjóða fjölbreytt úrval ritfanga, teiknivara og gjafavöru ásamt landsins mesta úrvali af pennum en Eymundsson skyldi sjá um íslenskar og erlendar bækur, tímarit og blöð.
Þetta sama ár seldi Almenna bókafélagið Eymundsson. Reksturinn hafði gengið vægast sagt brösuglega og tók prentsmiðjan Oddi verslanirnar upp í skuld. Voru Eymundsson verslanirnar svo seldar samdægurs til Iðunnar bókaútgáfu. Með þessum samruna var Iðunn orðinn stærsti bóksali landsins, en útgáfan átti fyrir þrjár bókabúðir. Ári seinna opnaði Eymundsson sína sjöttu verslun í Borgarkringlunni. Iðunn hélt þó áfram að reka Eymundsson með miklu tapi og var það svo árið 1992 að Oddi keypti verslanirnar aftur.
Árið 1992 rak Penninn bæði verslanir og heildsölu. Til að mynda annaðist Penninn dreifingu og sölu ritfanga í verslanir Hagkaupa, ýmissa kaupfélaga og bókabúða um land allt.  Þetta ár stofnuðu Gunnar B. Dungal og eiginkona hans, Þórdís Alda Sigurðardóttir, Listasjóð Pennans. Sjóðnum var einkum ætlað að styrkja unga myndlistarmenn, sem voru að feta sín fyrstu spor á listabrautinni, og kaupa verk eftir þá.
Penninn og Eymundsson í eina sæng
Svo fór í apríl 1996 að Penninn, með Gunnar B. Dungal í fararbroddi, keypti verslanir Eymundsson í Austurstræti, Kringlunni og Borgarkringlunni. Hinar verslanirnar Eymundsson, þ.e. á Eiðistorgi, Hlemm og í Mjódd, voru áfram reknar undir öðrum nöfnum.  Þetta sama ár opnaði Penninn verslun að Strandgötu 3 í Hafnarfirði, þar sem áður var Bókabúð Olivers Steins. Og áður en árið var úti, höfðu Penninn og Egill Guttormsson sameinað krafta sína, en bæði fyrirtækin höfðu um áratuga skeið flutt inn skrifstofuvöru og húsgögn og höfðu mikla reynslu á því sviði.
Árið 1998 samþykkti Borgarráð að heimila Pennanum að útbúa bókakaffi í versluninni í Austurstræti 18, en fyrirtækið hafði keypt fasteignina á vormánuðum. Þar með varð til eitt ástsælasta bókakaffi landsins sem lifir enn góðu lífi í dag. Á næstu tveimur árum keypti Penninn bóka- og ritfangsverslun Bókvals á Akureyri , GKS trésmiðju og ritfanga- og tölvuverslunina Griffil. Griffill var rekin í Skeifunni til ársins 2014 eða þar til verslunin gjöreyðilagðast í stórbruna.
Umsvif Pennans margfölduðust en með kaupunum á Eymundsson árið 1996 færði fyrirtækið sig í auknum mæli yfir í bóka- og tímaritasölu og var ekkert að vanbúnaði í þeim efnum, enda með 25 ára reynslu að baki. Í árslok 2002 voru eigin verslanir fyrirtækisins tíu talsins, auk þess sem það var í samstarfi við fimm búðir á landsbyggðinni. Starfsmönnum hafði fjölgað úr 60 í 220.
Árið 2003 var samið um kaup á fjórum af Bókabúðum Máls og menningar. Um var að ræða verslanirnar að Laugavegi 18, í Bankastræti, í Mjóddinni og Síðumúla. Árið 2005 þegar 400 fm. verslun Pennans Eymundsson var opnuð í Hallarmúla 2-4, var Bókabúð Máls og menningar í Síðumúla lokað.
Árið 2005 dró til tíðinda þegar Gunnar Dungal seldi fyrirtækið. Þeir Kristinn Vilbergsson og Þórður Kolbeinsson fóru fyrir fjárfestum sem keyptu Pennann og sá fyrrnefndi varð forstjóri fyrirtækisins. Listaverkasafn Pennans, eitt stærsta safn nútímalistar á landinu, Trésmiðjan GKS og fasteignir fylgdu ekki kaupunum. Eigendahópur Pennans samanstóð þá af Kristni Vilbergssyni, Vilbergi Vilbergssyni , Friðriki Smára Eiríkssyni, Þórði Kolbeinssyni, Páli Kolbeinssyni  og Ómari Benediktssyni.
Þetta sama ár opnaði Penninn verslun í Flugstöð Leifs Eiríkssonar undir nafni Eymundsson og keypti bókaverslanir á Akranesi, Ísafirði og í Keflavík. Ári síðar gerði Penninn leigusamning við Reykjavíkurborg um Alliance húsið og eftir miklar endurbætur opnaði húsgagnaverslunin Saltfélagið, í eigu Pennans, Lumex og Reykjavík Design Center. Árið 2007 keypti Penninn helming hlutafjár í húsgagnaversluninni Habitat.
Það er óhætt að segja að nýir eigendur hafi líka verið umsvifamiklir erlendis. Árið 2006 festu þeir kaup á 73% hlut á lettneska skrifstofufyrirtækinu AN Office. Árið 2007 keypti félagið finnska fyrirtækið Tamore sem einnig sérhæfði sig í sölu og dreifingu á skrifstofuvörum. Eigendur Pennans létu ekki þar við sitja heldur keyptu þeir líka Melna Kafija, kaffiframleiðslufyrirtæki í Lettlandi, og 80% hlutafjár í húsgagnafyrirtækinu Coppa, einnig í Lettlandi. Árið 2008 keypti Penninn 51% hlut í írsku kaffihúsakeðjunni Insomnia.
Í kjölfar efnahagshrunsins var nokkuð ljóst hvert stefndi hjá Pennanum. Í ársbyrjun 2009 störfuðu 2.500 manns í sjö löndum hjá fyrirtækinu. Eftir að hafa átt í viðræðum við eigendur félagsins tók Nýja Kaupþing yfir rekstur Pennans 20. mars 2009. Viku síðar, 27. mars, lýsti bankinn Pennann svo gjaldþrota, stofnaði nýtt félag, Pennann á Íslandi, með nýrri kennitölu utan um rekstur félagsins á Íslandi og benti kröfuhöfum á að lýsa kröfum í búið. Eignir að andvirði 2,4 milljarðar króna voru færðar yfir í nýja félagið og skuldir upp á 1,9 milljarða króna fylgdu einnig með, en rúmur helmingur þeirra voru viðskiptaskuldir, að mestu við birgja. Sú ákvörðun að taka þær skuldir yfir var tekin til þess að valda birgjum sem minnstu tjóni.
Nýja Kaupþing hófst þegar handa við endurskipulagningu félagsins, s.s. með samningjum við kröfuhafa og birgja. Stjórnendur Pennans gerðu viðamiklar breytingar á framkvæmdastjórn félagsins í mars árið 2011 og sögðu upp tveimur af sex framkvæmdastjórum, tveimur lykilstarfsmönnum og starfsmönnum í móttöku.
Þrátt fyrir erfiða stöðu var ekki annað að merkja en að lífið í verslunum Pennans gengi sinn vanagang. Fólki vantaði ennþá bækur, blöð, tímarit og ritföng. Ný verslun var raunar opnuð á Skólavörðustíg árið 2009 eftir að Penninn seldi eignarhaldsfélaginu Kaupangi vörumerki Máls og menningar.
Í janúar 2012 bauð Arion banki til sölu allt hlutafé í fyrirtækinu í einu lagi. Söluferlið var aðeins opið hæfum fjárfestum, sem að mati seljenda gátu sýnt fram á bæran fjárhagslegan styrk. Margir sýndu fyrirtækinu áhuga en ekki dró til tíðinda fyrr en í júní 2012 að undirritaður var samingur um sölu Pennans. Kaupendur voru hópur fjárfesta undir forystu Ingimars Jónssonar, Ólafs Stefáns Sveinssonar og Stefáns D. Franklíns. Þremenningarnir tengdust Pennanum meðan Gunnar B. Dungal rak fyrirtækið. Ingimar var framkvæmdastjóri þess í mörg ár og Stefán endurskoðandi í yfir tvo áratugi. Ólafur var viðskiptafélagi Ingimars, en þeir ráku saman fasteignafélög.
Á árunum 2014-16 voru allar verslanir fyrirtækisins sameinaðar undir vörumerki Pennans Eymundsson, en fyrst þeirra var ný verslun við Laugaveg 77 sem opnaði sumarið 2014. Á þessum árum endurbætti fyrirtækið einnig verslanir sínar og stækkaði í Leifsstöð, Mjódd og Smáralind. Í lok maí 2016 festi Penninn kaup á Bókaverslun Þórarins Stefánssonar á Húsavík. Sú rótgróna verslun var stofnuð árið 1909 og hafði alla tíð síðan þjónað Þingeyingum með bækur, ritföng og gjafavöru. Þetta var því kærkomin viðbót við flóru verslana Pennans Eymundsson
Í júní árið 2016 rekur Penninn 16 verslanir um land allt undir nafninu Penninn Eymundsson. Þá rekur Penninn húsgagnaverslun í Skeifunni 10 og Fyrirtækjaþjónustu Pennans. Jafnframt rekur Penninn tvær ferðamannaverslanir undir merkjum Islandia í Bankastræti 2 og Kringlunni.
Samband við allar verslanir