Gerempung Bansa Beserakup
{{Infobox geopolitical organization
| name                   = {{Collapsible list
 | titlestyle = background:transparent;text-align:center;line-height:normal;font-size:84%;
 | title = {{Resize|1.25em|Gerempung Bansa Beserakup}}
 | {{Infobox |subbox=yes |bodystyle=font-size:77%;font-weight:normal;
    | rowclass1 = mergedrow| label1 = [[Jaku Inggeris]]: | data1 = {{Lang|en|United Nation}}
    | rowclass2 = mergedrow| label2 = [[Jaku Arab Standard Moden|Jaku Arab]]: | data2 = {{Lang|ar|منظمة الأمم المتحدة|rtl=yes}}
    | rowclass3 = mergedrow| label3 = [[Jaku China Standard|Jaku China]]: | data3 = {{Lang|zh|联合国}}
    | rowclass4 = mergedrow| label4 = [[Jaku Peranchis]]: | data4 = {{Lang|fr|Organisation des Nations unies|italic=unset}}
    | rowclass5 = mergedrow| label5 = [[Jaku Rusia]]: | data5 = {{Nowrap|{{Lang|ru|Организация Объединённых Наций}}}}
    | rowclass6 = mergedrow| label6 = [[Jaku Sepanyol]]: | data6 = {{Nowrap|{{Lang|es|Organización de las Naciones Unidas|italic=unset}}}}}}}}
| linking_name           = the United Nations
| image_flag             = Flag of the United Nations.svg
| symbol_type            = [[Flag of the United Nations#Design|Emblem]]
| image_symbol           = UN_emblem_blue.svg
| image_map              = United Nations (Member States and Territories).svg
| image_map_caption      = [[Kaban Gerempung Bansa Beserakup]]
| org_type               = [[Organisasyen entara Perintah]]
| membership             = [[Menua kaban Gerempung Bansa Beserakup|193 menua kaban]]<br />[[Pengamat Aum Gerempung Bansa Beserakup|2 menua pengamat]]
| admin_center_type      = [[Indu opis]]
| admin_center           = [[Indu opis Gerempung Bansa Beserakup|760 United Nations Plaza]], Manhattan, Nengeri New, ([[zon entarabansa]])
| largest_city           = [[Tokyo]], [[Jipun]]
| languages_type         = [[Jaku resmi Gerempung Bansa Beserakup|Jaku resmi]]
| languages              = {{Hlist|[[Jaku Arab Standard Moden|Jaku Arab]]|[[Jaku China Standard|Jaku China]]|[[Jaku Inggeris]]|[[Jaku Peranchis]]|[[Jaku Rusia]]|[[Jaku Sepanyol]]<ref>[https://www.un.org/en/our-work/official-languages Official Languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210713075145/https://www.un.org/en/our-work/official-languages |date=13 July 2021 }}, United Nations. Retrieved 31 December 2021.</ref>}}
| languages2_type        = [[Urup resmi]]
| languages2_sub         = yes
| languages2              = {{Hlist|[[Urup Arab|Arab]]|[[Urup Cyril|Cyril]]|[[Urup Latin|Latin]]|[[Karakter China Dipermuntang|China Dipermuntang]]}}
| leader_title1          = Sekretari Besai
| leader_name1           = [[António Guterres]]
| leader_title2          = Mandal Sekretari Besai
| leader_name2           = [[Amina J. Mohammed]]
| leader_title3          = Presiden Aum Besai
| leader_name3           = [[Dennis Francis (diplomat)|Dennis Francis]]
| leader_title4          = Presiden Kunsil Ekonomi enggau Sosial
| leader_name4           = [[Paula Narváez]]
| leader_title5          = [[Presidency of the United Nations Security Council|Security Council Presidency]]
| leader_name5           = {{#switch:{{CURRENTYEAR}} {{CURRENTMONTHNAME}}
   |2023 January  = [[Jipun]] ({{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}})
   |2023 February = [[Malta]] ({{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}})
   |2023 March    = [[Mozambique]] ({{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}})
   |2023 April    = [[Rusia]]
   |2023 May      = [[Switzerland]] ({{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}})
   |2023 June     = [[Emiriah Arab Beserakup]] ({{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}})
   |2023 July     = [[United Kingdom]] ({{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}})
   |2023 August   = [[United States]] ({{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}})
   |2023 September= [[Albania]] ({{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}})
   |2023 October  = [[Brazil]] ({{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}})
   |2023 November = [[China]] ({{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}})
   |2023 December = [[Ecuador]] ({{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}})
   |2024 January  = [[Peranchis]] ({{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}})
   }}
| established_event1     = Piagam GBB disain
| established_date1      = {{Start date and age|1945|06|26|df=yes|p=y}}
| established_event2     = Piagam diteritka
| established_date2      = {{Start date and age|1945|10|24|df=yes|p=y}}
| official_website       = {{URL|https://www.un.org/en/|un.org}} (General)<br>{{URL|https://www.un.int|un.int}} (Permanent Missions)
| p1                     = Liga Bansa
}}

'''Gerempung Bansa Beserakup''' (Jaku Inggeris: '''United Nations''' ('''UN''')) nya sebengkah organisasyen entarabansa diplomatik enggau politik<ref>{{Cite web |date=2018-08-21 |title=United Nations |url=https://www.history.com/topics/stories/united-nations |access-date=2024-03-23 |website=HISTORY |language=en |archive-date=23 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323052229/https://www.history.com/topics/stories/united-nations |url-status=live }}</ref> ti tuju ti dipadahka iya nya dikena nyaga pemaik enggau pengelikun entarabansa, ngemansangka kaul ti bebaik entara bansa, nyapai kerejasama entarabansa, sereta nyadi palan dikena ngerapitka pengawa bansa.<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/en/about-us/un-charter/chapter-1|work=United Nations Charter |title=Chapter I: Purposes and Principles |publisher=United Nations|language=en|access-date=20 March 2022 |url-status=live|archive-date=18 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220318200917/https://www.un.org/en/about-us/un-charter/chapter-1}}</ref> Iya nya gerempung entarabansa ti pemadu besai di dunya.<ref>{{Cite web|date=23 December 2012|title=International Organization|url=http://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/international-organization/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201116165808/https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/international-organization/|archive-date=16 November 2020|access-date=24 October 2020|website=National Geographic Society|language=en}}</ref> GBB bepalan ba [[Nengeri New York]], ba kandang menua entarabansa enggau sekeda hak istimewa luar kandang menua Amerika Serikat, lalu gerempung tu bisi opis bukai ba Geneva, Nairobi, Vienna, enggau Hague, ke alai Kort Pengelurus Entarabansa bepalan ba [[Istana Pengelikun]].

== Sejarah ==
Sepengudah [[Perang Dunya Keterubah]], sekeda menua-menua di dunya numbuhka [[Liga Bansa]]. Gerempung nya nyadika palan endur bansa-bansa ulih berandau nengah bida sida enggau likun. Taja pia, sekeda menua baka [[Jereman]], [[Itali]], enggau [[Jipun]] enda ibuhka Liga nya. Sida nguji mutarka penanggul sida nengah chara beperang. Bala kaban Liga Bansa-Bansa enggai beperang kena nyaga kaban bukai lalu ketegal nya iya enda mujur. Enda lama udah nya, [[Perang Dunya Kedua]] lalu berengkah.

Bala Sekutu Perang Dunya Kedua suah ngumbai diri "Gerempung Bansa Beserakup" laban sida begempung ngelaban [[Kuasa Paksi]]. Pengudah perang nya, bala pemenang numbuhka gerempung baru ke pemaik dunya. 

Kena 25 April 1945 di [[San Francisco]], sida mutuska nama '"Gerempung Bansa Beserakup". Kena bulan Jun, sida nyain Piagam Gerempung Bansa Beserakup lalu mutuska baka ni gerempung nya deka bekereja. GBB ditumbuhka kena 24 Oktober 1945, lalu aum keterubah iya diatur dalam bulan Januari 1946. Kenyau ari taun 1947 24 Oktober dikumbai “Hari Gerempung Bansa Beserakup”. Semina sebuah menua ke bisi menira nitihka model GBB iya nya Somalia.<ref>Tittemore, Brian D. "Belligerents in blue helmets: applying international humanitarian law to United Nations peace operations." Stan. J. Int'l L. 33 (1997): 61.</ref>

== Indu opis ==
[[Fail: Nyc-un-building.jpg|thumb|350px|Indu opis GBB ba New York.]]

Begunan indu opis GBB ke maya tu digaga ba sepiak Sungai East (''East River''), Nengeri New York maya taun 1949. Taja pia, begunan tu ukai enggi Amerika Serikat. Iya digaga ba tanah ti dibeli ari John D. Rockefeller, Jr. enggau pemeri US$8.5 juta, lalu digaga tim arkitek entarabansa, nyengkaum Le Corbusier (Peranchis) ti tebilang, Oscar Niemeyer (Brazil), enggau pengari ari mayuh bengkah menua bukai. Tim nya betuaika Wallace K. Harrison, prinsipal sekula Harrison & Abramovitz (NYC). 

Indu opis GBB di New York dibuka enggau rasmi kena 9 Januari 1951. Seraya indu opis besai GBB ba New York, bisi ejensi besai ke bepalan ba Geneva, Hague, Vienna, Montreal, Bonn, enggau endur bukai. Alamat indu opis GBB iya nya 760, Plaza Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, New York, NY 10017, Amerika Syarikat. 

Ketegal begunan besai GBB udah tuai, GBB benung dalam proses ngemanah sereta ngemesaika begunan tu. Ngambika ulih dikena sementara, sebuah indu opis ke digaga [[Fumihiko Maki]] digaga entara Jalai 41 enggau 42 di New York.

== Struktur ==
Gerempung Bansa Beserakup ngembuan 6 iti perengka keterubah iya nya: <ref>[[:wikisource:Charter of the United Nations|Charter of the United Nations]] - [[:wikisource:Charter_of_the_United_Nations#Chapter_III_-_Organs|Chapter III]] (''Organs'')</ref>

# Aum Besai
# Sekretariat
# Kort Pengelurus Entarabansa (ICJ)
# Kunsil Pengelikun
# Kunsil Ekonomi enggau Sosial 
# Kunsil Pemegai Amanah

Bisi mega ejensi spesyel dalam gerempung tu. Sida bibas ari sekretariat GBB, enggau bajet sereta kaban kediri empu.<ref name=":0">{{Cite web|last=|first=|title=UN System|url=https://www.un.org/en/about-us/un-system|access-date=2023-03-16|website=United Nations|language=en}}</ref> Sekeda ari sida nya tuai agi ari Gerempung Bansa Beserakup. Tu sekeda ari sida:
* [[Gerempung Pengerai Dunya]] (WHO)
* [[Gerempung Pemakai enggau Betanam Betupi]] (FAO)
* [[Gerempung Pelajar, Sains enggau Budaya Gerempung Bansa Beserakup]] (UNESCO)
* [[Gerempung Pengereja Pengawa Entarabansa]] (ILO)
* [[Tabung Wang Enterabansa]] (IMF)
* [[Gerempung Meteorologi Sedunya]] (WMO)
GBB mega bisi belanja enggau program. Bebida enggau ejensi khas, tu bepanggai ba pemeri sukarela, tauka duit ke ulih dipilih menua sekalika deka meri tauka enda.<ref name=":0" />
* [[Tabung Nembiak Mit Gerempung Bansa Beserakup]] (UNICEF)
* [[Program Rampa Menua Gerempung Bansa Beserakup]] (UNEP)
* [[Program Pemansang Gerempung Bansa Beserakup]] (UNDP)
* [[Program Pemakai Dunya GBB]] (WFP)
* [[Ejensi Pelarian GBB]] (UNHCR)

== Penyanding ==
{{reflist}}
Gerempung Bansa Beserakup (Jaku Inggeris: United Nations (UN)) nya sebengkah organisasyen entarabansa diplomatik enggau politik ti tuju ti dipadahka iya nya dikena nyaga pemaik enggau pengelikun entarabansa, ngemansangka kaul ti bebaik entara bansa, nyapai kerejasama entarabansa, sereta nyadi palan dikena ngerapitka pengawa bansa. Iya nya gerempung entarabansa ti pemadu besai di dunya. GBB bepalan ba Nengeri New York, ba kandang menua entarabansa enggau sekeda hak istimewa luar kandang menua Amerika Serikat, lalu gerempung tu bisi opis bukai ba Geneva, Nairobi, Vienna, enggau Hague, ke alai Kort Pengelurus Entarabansa bepalan ba Istana Pengelikun.

 Sejarah 
Sepengudah Perang Dunya Keterubah, sekeda menua-menua di dunya numbuhka Liga Bansa. Gerempung nya nyadika palan endur bansa-bansa ulih berandau nengah bida sida enggau likun. Taja pia, sekeda menua baka Jereman, Itali, enggau Jipun enda ibuhka Liga nya. Sida nguji mutarka penanggul sida nengah chara beperang. Bala kaban Liga Bansa-Bansa enggai beperang kena nyaga kaban bukai lalu ketegal nya iya enda mujur. Enda lama udah nya, Perang Dunya Kedua lalu berengkah.

Bala Sekutu Perang Dunya Kedua suah ngumbai diri "Gerempung Bansa Beserakup" laban sida begempung ngelaban Kuasa Paksi. Pengudah perang nya, bala pemenang numbuhka gerempung baru ke pemaik dunya. 

Kena 25 April 1945 di San Francisco, sida mutuska nama '"Gerempung Bansa Beserakup". Kena bulan Jun, sida nyain Piagam Gerempung Bansa Beserakup lalu mutuska baka ni gerempung nya deka bekereja. GBB ditumbuhka kena 24 Oktober 1945, lalu aum keterubah iya diatur dalam bulan Januari 1946. Kenyau ari taun 1947 24 Oktober dikumbai “Hari Gerempung Bansa Beserakup”. Semina sebuah menua ke bisi menira nitihka model GBB iya nya Somalia.Tittemore, Brian D. "Belligerents in blue helmets: applying international humanitarian law to United Nations peace operations." Stan. J. Int'l L. 33 (1997): 61.

 Indu opis 
thumb|350px|Indu opis GBB ba New York.

Begunan indu opis GBB ke maya tu digaga ba sepiak Sungai East (East River), Nengeri New York maya taun 1949. Taja pia, begunan tu ukai enggi Amerika Serikat. Iya digaga ba tanah ti dibeli ari John D. Rockefeller, Jr. enggau pemeri US$8.5 juta, lalu digaga tim arkitek entarabansa, nyengkaum Le Corbusier (Peranchis) ti tebilang, Oscar Niemeyer (Brazil), enggau pengari ari mayuh bengkah menua bukai. Tim nya betuaika Wallace K. Harrison, prinsipal sekula Harrison & Abramovitz (NYC). 

Indu opis GBB di New York dibuka enggau rasmi kena 9 Januari 1951. Seraya indu opis besai GBB ba New York, bisi ejensi besai ke bepalan ba Geneva, Hague, Vienna, Montreal, Bonn, enggau endur bukai. Alamat indu opis GBB iya nya 760, Plaza Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, New York, NY 10017, Amerika Syarikat. 

Ketegal begunan besai GBB udah tuai, GBB benung dalam proses ngemanah sereta ngemesaika begunan tu. Ngambika ulih dikena sementara, sebuah indu opis ke digaga Fumihiko Maki digaga entara Jalai 41 enggau 42 di New York.

 Struktur 
Gerempung Bansa Beserakup ngembuan 6 iti perengka keterubah iya nya: Charter of the United Nations - Chapter III (Organs)

 Aum Besai
 Sekretariat
 Kort Pengelurus Entarabansa (ICJ)
 Kunsil Pengelikun
 Kunsil Ekonomi enggau Sosial 
 Kunsil Pemegai Amanah

Bisi mega ejensi spesyel dalam gerempung tu. Sida bibas ari sekretariat GBB, enggau bajet sereta kaban kediri empu. Sekeda ari sida nya tuai agi ari Gerempung Bansa Beserakup. Tu sekeda ari sida:
 Gerempung Pengerai Dunya (WHO)
 Gerempung Pemakai enggau Betanam Betupi (FAO)
 Gerempung Pelajar, Sains enggau Budaya Gerempung Bansa Beserakup (UNESCO)
 Gerempung Pengereja Pengawa Entarabansa (ILO)
 Tabung Wang Enterabansa (IMF)
 Gerempung Meteorologi Sedunya (WMO)
GBB mega bisi belanja enggau program. Bebida enggau ejensi khas, tu bepanggai ba pemeri sukarela, tauka duit ke ulih dipilih menua sekalika deka meri tauka enda.
 Tabung Nembiak Mit Gerempung Bansa Beserakup (UNICEF)
 Program Rampa Menua Gerempung Bansa Beserakup (UNEP)
 Program Pemansang Gerempung Bansa Beserakup (UNDP)
 Program Pemakai Dunya GBB (WFP)
 Ejensi Pelarian GBB (UNHCR)

 Penyanding