Jaku Nias
{{Infobox language
|name        = Nias
|nativename  = ''Li Niha''
|states      = [[Indonesia]]
|region      = [[Nias]] enggau [[Pulau Batu]], [[Sumatera Utara]]
|ethnicity   = [[Bansa Nias|Nias]]
|speakers    = 770,000
|date=2000
|ref=e18
|familycolor = Austronesia
|fam2        = [[Jaku-jaku Malayo-Polynesia|Malayo-Polynesin]]
|fam3        = [[Jaku-jaku Sumatera Barat Laut–Pulau Adan|Sumatera Barat Laut–Pulau Adan]]
|fam4        = Pulau Adan Utara
|fam5        = Nias–Sikule
|script      = [[Urup Latin|Latin]]
|iso2        = nia
|iso3        = nia
|glotto=nias1242
|glottorefname=Nias
|notice=IPA
|map = Languages_of_Northern_Sumatra_id.svg
|mapcaption = Agih orang pejaku asal Nias ba Nias enggau Pulau Batu (nia)
}}
[[File:WIKITONGUES- Anugrah speaking Li Niha.webm|thumb|Video munyi jaku Nias]]

'''Jaku Nias''' nya siti [[Jaku-jaku Austronesia|jaku Austronesia]] ti dikena ba Pulau Nias enggau Pulau Batu ba tebing tasik barat Sumatra di Indonesia. Iya dikelala orang ke bejaku ngena jaku nya enggau nama ''Li Niha''. Iya tama dalam raban mit Sumatera Barat Laut–Pulau Adan ti mega nyengkaum jaku Mentawai enggau jaku Batak.<ref name=e18/> Maya taun 2000, orang ke landik ngena jaku tu bisi 770,000 iku.<ref name=e18/> Bisi tiga batang dialek iya nya dialek utara, tengah enggau selatan.{{sfn|Brown|1997|p=395}} Iya nya jaku tebuka suku kata, reti nya nadai konsonan suku kata ba ujung.

==Dialek==

Jaku Nias ngembuan tiga iti dialek.<ref name="Ethnologue">Ethnologue</ref>{{sfn|Brown|2001|p=7}}
*'''Dialek Utara''': kelebih agi bansa Gunungsitoli, kandang menua Alasa enggau Lahewa.<ref name="Ethnologue" />
*'''Dialek Selatan''': Nias Selatan, Kawasan Gomo, Kawasan Telukdalam enggau Pulau Batu<ref name="Ethnologue" />
*'''Dialek Tengah''': Nias Barat, kelebih agi ba kandang menua Sirombu enggau Mandrehe.<ref name="Ethnologue" />

Peratus kognat entara dialek jaku Nias urung 80%. {{sfn|Nothofer|1986|p=95}}

Varian utara dianggap nyadi dialek prestij. Semina salin Bup Kudus ti lengkap ditulis ngena dialek utara lalu dikena orang ke bejaku ari semua dialek. {{sfn|Brown|2001|p=8}}

==Fonologi==
Jaku Nias ngembuan fonologi baka tu (munyi ke mina ditemu dalam dialek utara nya ditulis dalam chura {{color|#00C000|gadung}}, lalu ke mina ditemu dalam dialek selatan ditulis dalam chura {{color|#E00000|mirah}}):{{sfn|Sundermann|1913|pp=5–6}}{{sfn|Brown|2005|p=564}}

=== Vokal ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Vokal
!
! [[Front vowel|Front]]
! [[Central vowel|Central]]
! [[Back vowel|Back]]
|-
! [[Close vowel|Close]]
|  | {{IPAlink|i}}
|  |
|  | {{IPAlink|u}}
|-
! [[Mid vowel|Mid]]
|  | {{IPAlink|e}}
|  | {{IPAlink|ɤ}} {{angle bracket|ö}}
|  | {{IPAlink|o}}
|-
! [[Open vowel|Open]]
|
||{{IPAlink|a}}
|
|-
|}

=== Konsonan ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|+Konsonan
! colspan="2" |
![[Labial consonant|Labial]]
![[Dental consonant|Dental]]/<br />[[Alveolar consonant|Alveolar]]
![[Palatoalveolar consonant|Palato-<br />alveolar]]
![[Palatal consonant|Palatal]]
![[Velar consonant|Velar]]
![[Glottal consonant|Glottal]]
|-
! rowspan="3" |[[Stop consonant|Stop]]/<br />[[Affricate consonant|Affricate]]
! [[voicelessness|voiceless]]
|
| {{IPAlink|t}}
| {{color|#E00000|{{IPAlink|tʃ}}&nbsp;{{angle bracket|c}}}}
|
| {{IPAlink|k}}
| {{IPAlink|ʔ}}&nbsp;{{angle bracket|'}}
|-
! [[Voice (phonetics)|voiced]]
| {{IPAlink|b}}
| {{IPAlink|d}}
| {{color|#E00000|{{IPAlink|dʒ}}&nbsp;{{angle bracket|z}}}}
|
| {{IPAlink|ɡ}}
|
|-
! <small>[[Prenasalized consonant|prenasalized]]&nbsp;/&nbsp;[[Trilled affricate|trilled]]</small>
| {{IPAlink|ᵐb}}&nbsp;/{{IPAlink|ʙ}}&nbsp;{{angle bracket|mb}}
| {{IPAlink|ⁿdʳ}}&nbsp;/{{IPAlink|dʳ}}&nbsp;{{angle bracket|ndr}}
|
|
|
|
|-
! rowspan="2" |[[Fricative consonant|Fricative]]
! [[voicelessness|voiceless]]
| {{IPAlink|f}}
| {{IPAlink|s}}
|
|
| {{IPAlink|x}}&nbsp;{{angle bracket|kh}}
| {{IPAlink|h}}
|-
! [[Voice (phonetics)|voiced]]
| {{color|#E00000|{{IPAlink|v}}&nbsp;{{angle bracket|w}}}}
| {{color|#00C000|{{IPAlink|z}}}}
|
|
|
|
|-
! colspan="2" |[[Nasal consonant|Nasal]]
| {{IPAlink|m}}
| {{IPAlink|n}}
|
|
| {{color|#00C000|{{IPAlink|ŋ}}&nbsp;{{angle bracket|ng}}}}
|
|-
! colspan="2" |[[Approximant consonant|Approximant]]
| {{IPAlink|ʋ}}&nbsp;/{{IPAlink|β}}&nbsp;{{angle bracket|w}}
| {{IPAlink|l}}
|
| {{IPAlink|j}}&nbsp;{{angle bracket|y}}
| {{IPAlink|w}}&nbsp;{{angle bracket|ŵ}}
|
|-
! colspan="2" |[[Trill consonant|Trill]]
|
| {{IPAlink|r}}
|
|
|
|
|}

==Penyanding==
{{reflist}}
Jaku Nias nya siti jaku Austronesia ti dikena ba Pulau Nias enggau Pulau Batu ba tebing tasik barat Sumatra di Indonesia. Iya dikelala orang ke bejaku ngena jaku nya enggau nama Li Niha. Iya tama dalam raban mit Sumatera Barat Laut–Pulau Adan ti mega nyengkaum jaku Mentawai enggau jaku Batak. Maya taun 2000, orang ke landik ngena jaku tu bisi 770,000 iku. Bisi tiga batang dialek iya nya dialek utara, tengah enggau selatan. Iya nya jaku tebuka suku kata, reti nya nadai konsonan suku kata ba ujung.

Dialek

Jaku Nias ngembuan tiga iti dialek.Ethnologue
Dialek Utara: kelebih agi bansa Gunungsitoli, kandang menua Alasa enggau Lahewa.
Dialek Selatan: Nias Selatan, Kawasan Gomo, Kawasan Telukdalam enggau Pulau Batu
Dialek Tengah: Nias Barat, kelebih agi ba kandang menua Sirombu enggau Mandrehe.

Peratus kognat entara dialek jaku Nias urung 80%. 

Varian utara dianggap nyadi dialek prestij. Semina salin Bup Kudus ti lengkap ditulis ngena dialek utara lalu dikena orang ke bejaku ari semua dialek. 

Fonologi
Jaku Nias ngembuan fonologi baka tu (munyi ke mina ditemu dalam dialek utara nya ditulis dalam chura , lalu ke mina ditemu dalam dialek selatan ditulis dalam chura ):

 Vokal 
+Vokal Front Central Back Close   Mid     Open

 Konsonan 
+KonsonanLabialDental/AlveolarPalato-alveolarPalatalVelarGlottalStop/Affricate voiceless      voiced     prenasalized / trilled  /   / Fricative voiceless      voiced  Nasal   Approximant  /      Trill 

Penyanding