Jaku Ngaju
{{short description|Jaku orang Dayak Ngaju ari Kalimantan, Indonesia}}
{{Infobox language
| name             = Ngaju
| states           = [[Indonesia]]
| region           = [[Kalimantan]]
| ethnicity        = [[Ngaju]]
| speakers         = 890,000
| date             = 2003
| ref              = e18
| familycolor      = Austronesia
| fam2             = [[Jaku-jaku Malayo-Polynesia|Malayo-Polynesia]]
| fam3             = [[Jaku-jaku Barito Barat|Barito Barat]]
| fam4             = Selatan
| iso3             = nij
| glotto           = ngaj1237
| glottorefname    = Ngaju
| notice           = IPA
| image            = Larangan Membakar Lahan dalam Bahasa Ngaju 160524001.JPG
| imagesize        = 300px
| imagecaption     = Tanda jaku tangkan nagang pengawa nunu tanah ngena jaku Ngaju
}}

'''Jaku Ngaju''' (tauka '''Jaku Dayak Ngaju''') nya siti ari [[jaku-jaku Austronesia]] ke dikena ba kandang menua Kapuas, [[Kahayan River|Kahayan]], Katingan, enggau Sungai Mentaya ba [[Kalimantan Tengah]], [[Indonesia]]. Jaku tu bekaul rat enggau [[Jaku Bakumpai]]. Jaku tu ngembuan tiga iti dialek iya nya—Pulopetak, Ba'amang, and Mantangai.<ref>{{Cite book |last=Gordon | first=Raymond G. Jr. |title=Ethnologue: Languages of the World |date=2005 |publisher=Summer Institute of Linguistics |edition=15th |location=Dallas}}</ref>

== Fonologi ==

=== Konsonan ===
Ngaju ngembuan konsonan-konsonan tu.
{|class="wikitable" style=text-align:center
|+Konsonan jaku Ngaju<ref name="Mihing & Stokhof 1977">{{harvp|Mihing|Stokhof|1977}}</ref>
|-style="font-size: 90%;"
!
!colspan=2| Biabial
!colspan=2| Koronal
!colspan=2| Palatal
!colspan=2| Velar
!colspan=2| Glotis
|-
! <small>Nasal</small>
|width=20px style="border-right: 0;"| ||width=20px style="border-left: 0;"|{{IPAlink|m}}
|width=20px style="border-right: 0;"| ||width=20px style="border-left: 0;"|{{IPAlink|n}}
|width=20px style="border-right: 0;"| ||width=20px style="border-left: 0;"|{{IPAlink|ɲ}}
|width=20px style="border-right: 0;"| ||width=20px style="border-left: 0;"|{{IPAlink|ŋ}}
|colspan=2|
|-
! <small>Ngetu</small>
|style="border-right: 0;"|{{IPAlink|p}}||style="border-left: 0;"|{{IPAlink|b}}
|style="border-right: 0;"|{{IPAlink|t}}||style="border-left: 0;"|{{IPAlink|d}}
|style="border-right: 0;"|{{IPAlink|c}}||style="border-left: 0;"|{{IPAlink|ɟ}}
|style="border-right: 0;"|{{IPAlink|k}}||style="border-left: 0;"|{{IPAlink|g}}
|colspan=2|
|-
! <small>Frikatif</small>
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"|{{IPAlink|s}}||style="border-left: 0;"|
|colspan=2|
|colspan=2|
|width=20px style="border-right: 0;"|{{IPAlink|h}}||width=20px style="border-left: 0;"|
|-
!rowspan=2| <small>Aproksiman<br>(Lateral)</small>
|colspan=2|
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"| ||style="border-left: 0;"|{{IPAlink|j}}
|style="border-right: 0;"| ||style="border-left: 0;"|{{IPAlink|w}}
|colspan=2|
|-
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"| ||style="border-left: 0;"|{{IPAlink|l}}
|colspan=2|
|colspan=2|
|colspan=2|
|-
! <small>Getar</small>
|colspan=2|
|style="border-right: 0;"| ||style="border-left: 0;"|{{IPAlink|r}}
|colspan=2|
|colspan=2|
|colspan=2|
|}

=== Vokal ===
Jaku Ngaju ngembuan vokal baka di baruh tu.  Semua vokal kelimpah ari {{IPA|ə}} ulih nyadi panjai.<ref name="Mihing & Stokhof 1977" />
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+Vokal jaku Ngaju<ref name="Mihing & Stokhof 1977" />
! !! Mua !! Tengah !! Segala 
belakang
|-
! Tinggi
| {{IPA link|i}} || || {{IPA link|u}}
|-
! Tengah
| {{IPA link|e}} || {{IPA link|ə}} || {{IPA link|o}}
|-
! Baruh
| || {{IPA link|a}} ||
|}

== Leka jaku  ==

Banding leka jaku entara jaku Bakumpai, Ngaju, enggau Iban

{| {{table}}
|-
![[Jaku Bakumpai|Bakumpai]]
!Ngaju
![[Jaku Iban|Iban]]
|-
|{{Lang|bkr|Jida}}||{{Lang|nij|Dia}}||Enda
|-
|{{Lang|bkr|Beken}}||{{Lang|nij|Beken}}||Ukai
|-
|{{Lang|bkr|Pai}}||{{Lang|nij|Pai}}||Kaki
|-
|{{Lang|bkr|Kueh}}||{{Lang|nij|Kueh}}||Dini
|-
|{{Lang|bkr|Si-kueh}}||{{Lang|nij|Bara-kueh}}||Ari dini?
|-
|{{Lang|bkr|Hituh}}||{{Lang|nij|Hetuh}}||Ditu
|-
|{{Lang|bkr|Bara}}||{{Lang|nij|Bara}}||Ari
|-
|{{Lang|bkr|Kejaw}}||{{Lang|nij|Kejaw}}||Jauh
|-
|{{Lang|bkr|Tukep/Parak}}||{{Lang|nij|Tukep}}||Semak
|-
|{{Lang|bkr|Kuman}}||{{Lang|nij|Kuman}}||Makai
|-
|{{Lang|bkr|Mihup}}||{{Lang|nij|Mihop}}||Irup
|-
|{{Lang|bkr|Lebu}}||{{Lang|nij|Lewu}}||Kampung
|-
|{{Lang|bkr|Batatapas}}||{{Lang|nij|Bapukan}}||Basu
|-
|}

==Malin==
{{Reflist}}

[[Kategori:Jaku ba Indonesia]]
Jaku Ngaju (tauka Jaku Dayak Ngaju) nya siti ari jaku-jaku Austronesia ke dikena ba kandang menua Kapuas, Kahayan, Katingan, enggau Sungai Mentaya ba Kalimantan Tengah, Indonesia. Jaku tu bekaul rat enggau Jaku Bakumpai. Jaku tu ngembuan tiga iti dialek iya nya—Pulopetak, Ba'amang, and Mantangai.

 Fonologi 

 Konsonan 
Ngaju ngembuan konsonan-konsonan tu.
+Konsonan jaku Ngaju Biabial Koronal Palatal Velar Glotis Nasal     Ngetu Frikatif Aproksiman(Lateral)    Getar 

 Vokal 
Jaku Ngaju ngembuan vokal baka di baruh tu.  Semua vokal kelimpah ari  ulih nyadi panjai.
+Vokal jaku Ngaju  Mua  Tengah  Segala 
belakang Tinggi     Tengah      Baruh   

 Leka jaku  

Banding leka jaku entara jaku Bakumpai, Ngaju, enggau Iban

BakumpaiNgajuIbanEndaUkaiKakiDiniAri dini?DituAriJauhSemakMakaiIrupKampungBasu

Malin

Kategori:Jaku ba Indonesia