Haapsalu

{{Infobox settlement
| name               = Haapsalu
| settlement_type    = Mengeri
| image_skyline      = Haapsalu - view from Castle.jpg
| imagesize          = 275px
| image_caption      = Pemandang ari Istana Haapsalu
| nickname           = 
| motto              = 
| pushpin_map        = Estonia#Baltic Sea#Europe
| pushpin_map_caption = Location within Estonia##Location within [[Baltic Sea]] region##Location within Europe
| pushpin_relief     = 
| coordinates        = {{coord|58|56|22|N|23|32|27|E|region:EE|display=inline,title}}
| subdivision_type   = Menua
| subdivision_name   = {{flag|Estonia}}
| subdivision_type1  = Kaunti
| subdivision_name1  = [[File:Läänemaa lipp.svg|border|23px]] [[Kaunti Lääne|Lääne]]
| subdivision_type2  = Kandang mengeri
| subdivision_name2  = [[File:Haapsalu lipp.svg|border|23px]] [[Haapsalu (kandang mengeri)|Haapsalu]]
| established_title  = Town rights
| established_date   = 1279
| government_type    = 
| area_footnotes     = <ref name="Statistics Estonia"/>
| area_total_km2     = 11.09
| elevation_m        = 10
| population_total   = 9375
| population_as_of   = 2020
| population_footnotes = <ref name="Statistics Estonia"/>
| population_density_km2 = auto
| population_rank    = ke-14
| demographics_type1 = Raban bansa (2021)
| demographics1_title1 = [[Estonians]]
| timezone1          = [[Jam Eropah Timur|EET]]
| utc_offset         = +2
| timezone_DST       = [[Eastern European Summer Time|EEST]]
| utc_offset_DST     = +3
| postal_code_type   = Postal code
| postal_code        = 90503 to 90507
| area_code          = (+372) 047
| registration_plate = S
| demographics1_info1 = 83.5%
}}
'''Haapsalu''' nya siti mengeri palan ngelantangka ati ba tebing tasik barat [[Estonia]]. Mengeri tu nyadi palan pemegai perintah Kaunti Lääne, lalu kena 1 Januari 2020 iya bisi 9,375 iku mensia. <ref name="Statistics Estonia">{{Cite web|access-date=1 June 2020|publisher=Statistics Estonia|url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0291U&lang=1|title=Population number, area and density. administrative division as at 01.01.2018}}</ref>

== Sejarah ==
Nama ''Haapsalu'' datai ari leka jaku [[Jaku Estonia|Estonia]] ''haab'' ‘aspen’ enggau ''salu'' dalam reti jaku kelia sida ‘pulau (bekampung)’ (diatu ‘kebun’).<ref>{{Cite web|title=Haapsalu|url=https://www.eki.ee/dict/knr/index.cgi?Q=uusk%C3%BCla&F=M&C06=en|publisher=Eesti Keele Instituut|website=Dictionary of Estonian Place Names}}</ref> Nyentukka setengah kurun keterubah ke-20, dalam [[jaku Sweden]] enggau [[Jaku Jereman|Jereman,]] mengeri nya dikumbai enggau nama ''Hapsal''. Haapsalu sereta kandang endur ke ngelingi nyadi palan endur orang Sweden Estonia ari abad ke-13 nyentukka pemindah nyau deka semua etnik Sweden ari Estonia sebedau Soviet nyerang Estonia maya Perang Dunya Kedua dalam taun 1944. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2024)">sitasi ti diguna</span></nowiki>'' &#x5D;</sup>

Rikut betulis keterubah pasal Haapsalu datai ari taun 1279, lebuh mengeri nya disiwa lalu nyadi indu nengeri Bishopric Ösel-Wiek, ke mengkang nyadi pengelama tiga abad ke nangkanka nya. Begunan ari jeman kelia mengkang bisi nyentukka sehari tu, nyengkaum siti istana episkopal, ke ngembuan gerija tunggal ke pemadu besai di Estonia. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2024)">sitasi ti diguna</span></nowiki>'' &#x5D;</sup>

== Genturung pendiau ba Haapsalu ==
Bisi nam bengkah genturung pendiau ba Haapsalu:

* Holmi
* Kesklin
* Männiku
* Paralepa
* Randsalu
* Vanalin. 

== Pengerai luchak tasik ==
Luchak tasik ba Haapsalu dikumbai bisi empas ngubat. Siku lutur soldadu, [[Carl Abraham Hunnius]], numbuhka palan ngelantangka ati keterubah ngubat luchak dalam taun 1825. Berita pasal “luchak ti ulih ngubat” nya jampat ngerembai ba bala pelanggan ti kaya di indu nengeri maya nya Saint Petersburg, enggau ba endur bukai di Empayar Rusia ke suba. Spa luchak nya suah dilawa sida sebilik empayar Rusia Romanov.<ref name="Timothy2009">{{Cite book |last=Dallen J. Timothy |url=https://books.google.com/books?id=0OLftI9psI8C&pg=PA239 |title=Cultural heritage and tourism in the developing world: a regional perspective |date=18 May 2009 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-77621-9 |pages=239– |access-date=17 January 2012}}</ref> Urung 200 taun, Haapsalu nyadi palan ke tebilang maya musin angat ke alai mensia mayuh ari serata dunya datai berubat. Diatu, bisi tiga iti palan "ubat luchak" di Haapsalu.

== Palan dagang temuai ke bukai ==
Tanah Ilon Wikland (''Wiklandia'' ), siti palan rekreasyen ungkup nembiak mit, deka dibuka dalam kandang beberapa taun tu ila dalam kandang mengeri. Wikland, seiku ilustrator bup ke tebilang, ngembuan kaul ke rat enggau Haapsalu kenyau ari mit.

Pesta Blues Ogos diatur ninting taun dalam bulan Ogos ba Haapsalu.

Kenyau ari taun 2005, mengeri tu nyadi tuai rumah Pengerami Filem Seram enggau Fantasi Haapsalu, pengerami filem ninting taun ti diungkupka ngagai filem genre.<ref>Thomas M. Sipos (2012). ''Horror Film Festivals and Awards''. McFarland. {{ISBN|9780786465729}} </ref> Dalam taun 2017, bala pastor Haapsalu ngaga penerang tebuka minta ngetuka pengawa melanja mengeri nya ngagai pengerami nya, madahka pengawa ngeri enggau ulah kasar ke dipandangka dalam filem ke dipandangka nya enda patut ngarika imej mengeri palan ngelantangka ati. <ref>{{Cite web|date=23 March 2017|url=https://online.le.ee/2017/03/23/haapsalu-pastorid-tegid-poordumise-hoffi-vastu/|title=Haapsalu pastorid tegid pöördumise HÕFFi vastu - Lääne Elu}}</ref> Ba taun ke sama pengerami nya diatur enggau penyampau tubuh ke datai ti mechahka rikod. <ref>{{Cite web|url=https://kultuur.postimees.ee/4098959/hoff-toi-rekordi|title=HÖFF tõi rekordi}}</ref>

== Dalam budaya popular ==
[[Fail:Droonivideo_Haapsalu_promenaadist,_Krimmi_holmist,_Haapsalu_vanalinnast_ja_Tagalahest_(juuni_2022).webm|thumb| Video drone ari jalai bejalai kaki Haapsalu, semenanjung Krimmi holm, Tagalaht enggau mengeri lama Haapsalu kena bulan Jun 2022]]
Pyotr Ilyich Tchaikovsky dalam taun 1867 nulis suite tiga iti lagu ungkup [[piano]] lebuh iya diau di Haapsalu, ke diberi nama Souvenir de Hapsal.

Dalam kurun ke-19, mengeri tu tebilang enggau " selendang Haapsalu ", sebengkah pengawa jari ti alus digaga indu menua nya.

Haapsalu kekadang udah dikumbai "Venice of the Baltics" — jaku ti tampak dikemesai-mesai ti dikena tebal agi dikena ngelakuka mengeri palan ngelantangka ati nya ngagai temuai ari menua bukai.<ref name="HallSmith2006">{{Cite book |last=Derek R. Hall |url=https://books.google.com/books?id=jv9hpg79epMC&pg=PA264 |title=Tourism in the new Europe: the challenges and opportunities of EU enlargement |last2=Melanie K. Smith |last3=Barbara Marciszewska |date=30 November 2006 |publisher=CABI |isbn=978-1-84593-117-9 |pages=264– |access-date=17 January 2012}}</ref>

Haapsalu nyadi palan sekula fensing ti ditumbuhka pemain fensing Estonia Endel Nelis, dikena nyadika palan filem Finland-Estonia ''The Fencer''.<ref name="Lääne_Elu">{{cite news|last=Reiljan|first=Kaire|title="Vehkleja". Kaks lugu, elu ja tõde filmis|language=et|trans-title="The Fencer". Two stories, life and truth in film|publisher=Lääne Elu|date=16 March 2015|url=http://online.le.ee/2015/03/16/vehkleja-kaks-lugu-elu-ja-tode-filmis/|access-date=9 January 2016}} </ref>

== Galeri ==
<gallery>
Fail:Haapsalu_linnuse_varemed1.jpg|alt=Haapsalu castle| Istana Haapsalu
Fail:Central_square_of_Haapsalu.jpg|alt=Central square| Dataran tengah
Fail:Haapsalu.JPG|alt=Town centre| Pusat bandar
Fail:Haapsalu_kuursaal_2012-2.jpg|alt=Haapsalu kuursaal (resort hall)| Haapsalu ''kuursaal'' (dewan ngelantangka ati)
Fail:Paadid_Haapsalu_Tagalahel.jpg|alt=Bay of Haapsalu Tagalaht| Teluk Haapsalu Tagalaht
Fail:Haapsalu_raudteejaam_2010.jpg|alt=Former train station, notable for the length of its platform canopy.| Bekau stesen kereta api, tebilang enggau pemanjai kanopi platform iya.
Fail:Haapsalu_raekoda_2012.jpg|alt=Town Hall| Dewan Raya
Fail:Haapsalu_raudteejaama_ooteplatvorm.jpg|alt=Train station| Stesyen kereta api
Fail:Haapsalu_Maarja_õigeusu_kirik.jpg|alt=Orthodox Church of St. Mary Magdalene| Gerija Ortodoks St. Maria Magdalin
Fail:Haapsalu_rannapromenaad.jpg|alt=A pavilion by the seaside promenade| Sebuah pavilion ba tisi jalai bejalai ba tebing tasik .
Fail:Haapsalu_promenaad.jpg|alt=View from the promenade| Pemandang ari palan bejalai kaki
Fail:Haapsalu_Jaani_kirik.jpg|alt=Jaani Lutheran church| Gerija Lutheran Jaani
</gallery>

== Peda mega ==

* Selendang Haapsalu
* Haapsalu linnastaadion
* Pesta Blues Ogos

== Penyanding ==
{{Reflist}}
[[Kategori:Mengeri enggau mengeri mit ba Estonia]]
Haapsalu nya siti mengeri palan ngelantangka ati ba tebing tasik barat Estonia. Mengeri tu nyadi palan pemegai perintah Kaunti Lääne, lalu kena 1 Januari 2020 iya bisi 9,375 iku mensia. 

 Sejarah 
Nama Haapsalu datai ari leka jaku Estonia haab ‘aspen’ enggau salu dalam reti jaku kelia sida ‘pulau (bekampung)’ (diatu ‘kebun’). Nyentukka setengah kurun keterubah ke-20, dalam jaku Sweden enggau Jereman, mengeri nya dikumbai enggau nama Hapsal. Haapsalu sereta kandang endur ke ngelingi nyadi palan endur orang Sweden Estonia ari abad ke-13 nyentukka pemindah nyau deka semua etnik Sweden ari Estonia sebedau Soviet nyerang Estonia maya Perang Dunya Kedua dalam taun 1944. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2024)">sitasi ti diguna</span> ]

Rikut betulis keterubah pasal Haapsalu datai ari taun 1279, lebuh mengeri nya disiwa lalu nyadi indu nengeri Bishopric Ösel-Wiek, ke mengkang nyadi pengelama tiga abad ke nangkanka nya. Begunan ari jeman kelia mengkang bisi nyentukka sehari tu, nyengkaum siti istana episkopal, ke ngembuan gerija tunggal ke pemadu besai di Estonia. [ <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2024)">sitasi ti diguna</span> ]

 Genturung pendiau ba Haapsalu 
Bisi nam bengkah genturung pendiau ba Haapsalu:

 Holmi
 Kesklin
 Männiku
 Paralepa
 Randsalu
 Vanalin. 

 Pengerai luchak tasik 
Luchak tasik ba Haapsalu dikumbai bisi empas ngubat. Siku lutur soldadu, Carl Abraham Hunnius, numbuhka palan ngelantangka ati keterubah ngubat luchak dalam taun 1825. Berita pasal “luchak ti ulih ngubat” nya jampat ngerembai ba bala pelanggan ti kaya di indu nengeri maya nya Saint Petersburg, enggau ba endur bukai di Empayar Rusia ke suba. Spa luchak nya suah dilawa sida sebilik empayar Rusia Romanov. Urung 200 taun, Haapsalu nyadi palan ke tebilang maya musin angat ke alai mensia mayuh ari serata dunya datai berubat. Diatu, bisi tiga iti palan "ubat luchak" di Haapsalu.

 Palan dagang temuai ke bukai 
Tanah Ilon Wikland (Wiklandia ), siti palan rekreasyen ungkup nembiak mit, deka dibuka dalam kandang beberapa taun tu ila dalam kandang mengeri. Wikland, seiku ilustrator bup ke tebilang, ngembuan kaul ke rat enggau Haapsalu kenyau ari mit.

Pesta Blues Ogos diatur ninting taun dalam bulan Ogos ba Haapsalu.

Kenyau ari taun 2005, mengeri tu nyadi tuai rumah Pengerami Filem Seram enggau Fantasi Haapsalu, pengerami filem ninting taun ti diungkupka ngagai filem genre.Thomas M. Sipos (2012). Horror Film Festivals and Awards. McFarland.   Dalam taun 2017, bala pastor Haapsalu ngaga penerang tebuka minta ngetuka pengawa melanja mengeri nya ngagai pengerami nya, madahka pengawa ngeri enggau ulah kasar ke dipandangka dalam filem ke dipandangka nya enda patut ngarika imej mengeri palan ngelantangka ati.  Ba taun ke sama pengerami nya diatur enggau penyampau tubuh ke datai ti mechahka rikod. 

 Dalam budaya popular 
thumb| Video drone ari jalai bejalai kaki Haapsalu, semenanjung Krimmi holm, Tagalaht enggau mengeri lama Haapsalu kena bulan Jun 2022
Pyotr Ilyich Tchaikovsky dalam taun 1867 nulis suite tiga iti lagu ungkup piano lebuh iya diau di Haapsalu, ke diberi nama Souvenir de Hapsal.

Dalam kurun ke-19, mengeri tu tebilang enggau " selendang Haapsalu ", sebengkah pengawa jari ti alus digaga indu menua nya.

Haapsalu kekadang udah dikumbai "Venice of the Baltics" — jaku ti tampak dikemesai-mesai ti dikena tebal agi dikena ngelakuka mengeri palan ngelantangka ati nya ngagai temuai ari menua bukai.

Haapsalu nyadi palan sekula fensing ti ditumbuhka pemain fensing Estonia Endel Nelis, dikena nyadika palan filem Finland-Estonia The Fencer. 

 Galeri 

 Peda mega 

 Selendang Haapsalu
 Haapsalu linnastaadion
 Pesta Blues Ogos

 Penyanding 

Kategori:Mengeri enggau mengeri mit ba Estonia