Soilshaghey magh:Çhengoaylleeaght
Ta'n duillag shoh son soilshaghey aagherridyn as cliaghtaghyn [[çhengoaylleeaght]].

=Aagherridyn cadjin=

Ta ymmyd jeant jeh ny haagherridyn shoh ayns sampleyryn çhengoaylleeagh.

{| cellspacing="7" class="wikitable" style="text-align: center;"
|-
! style="background-color:#FFDEAD;" | Aagherrid
! style="background-color:#FFDEAD;" | Keeall
|-
| UN
| cummey unnaneagh
|-
| DA
| cummey daagh
|-
| YL
| cummey yl-rey
|-
| 1, 2, 3
| kied, nah as treeoo phersoon
|-
| 1UN, 1DA, 1YL
| cummaghyn y chied phersoon: unnaneagh, daagh as yl-rey
|-
| 2UN, 2DA, 2YL
| cummaghyn y nah phersoon: unnaneagh, daagh as yl-rey
|-
| 3UN, 3DA, 3YL
| cummaghyn y treeoo phersoon: unnaneagh, daagh as yl-rey
|-
| SYR
| cummaghyn seyr (neuchrogheydagh)
|-
| RNG
| focklyn rang; myr sampleyr, ayns [[Sheenish]]
|-
| COY, MCOY
| cummaghyn cooyrtoil, meechooyrtoil
|-
| CHA
| cummaghyn emshir chaie
|-
| LAA
| cummaghyn emshir laaragh
|-
| RYH 
| cummaghyn emshir emshir ry-heet
|-
| PRT
| cummaghyn [[pretereitagh]]
|-
| KIA 
| cummaghyn kianglagh
|-
| IMM
| cummaghyn grooish immeeaght, goll er ("continuous")
|-
| CNT
| cummaghyn grooish chreaghnit, chooilleenit ("perfect")
|-
| KNT
| cummaghyn grooish chionnit ("experiential")
|-
| BWO, FIR, NAE
| cummaghyn bwoirrinagh, firrinagh, naeear
|-
| SHL 
| cummey shellooagh
|-
| BNC, COO
| bun-chooish y raa, coontys y raa
|-
| OBB
| cummaghyn obballagh
|-
| JAR 
| cummaghyn jarrooagh
|-
| FEY 
| cummaghyn feyshtagh
|-
| ART, ART.KIN, ART.NHO
| artyn, artyn kinjagh, artyn neuhoilshaghey
|-
| BRN 
| [[breneen (çhengoaylleeaght)|breneenyn]]
|-
| ROV
| rovreearyn
|-
| TOC, ROC, EOC
| [[taah-ockle|taah-ocklyn]], roie-ocklyn ("preposition"), eear-ocklyn ("postposition")
|-
| CRO, MYE, MRO
| [[crogheydys]], meer yerrey, meer roie
|-
| BRE
| breearyn
|-
| NPH
| cummaghyn neuphersoonagh
|-
| NIO
| cummaghyn neu-ioosagh
|-
| NCG
| cummaghyn neuchaghlaaee
|-
| AIS
| cummaghyn aistragh
|-
| DAI
| cummaghyn daa-aistragh
|-
| COO
| cummaghyn coonee
|-
| JAN
| jantagh (paart)
|-
| SUR
| surransagh (paart)
|-
| KIO
| kione
|-
| CAS, CASJ, CASN
| cass, cass jeeragh, cass neuyeeragh
|-
| COM
| commagh ('kione' vreear neuchaghlaaee)
|-
| CSD
| cassidagh
|-
| ENM
| ennymagh
|-
| GIE
| gienneydagh
|-
| ERG
| ergatagh (ayns ergadagh-jeeragh)
|-
| JEE
| jeeragh (ayns ergadagh-jeeragh)
|-
| FWE
| fwee
|-
| FJA
| fwee jantagh
|-
| FSU
| fwee surransagh
|-
| FED
| fwee eddyr
|-
| FNH
| fwee noi-hurransagh
|}

=Cliaghtaghyn cadjin=

==Rolteen==

Dy cadjin, ta rolteen (*) cowraghey dy vel raa ny troggal çhengoaylleeagh neuchiart.  Jean cosoylaghey:

'''(1)'''
:'''a.''' Ta fys mie ayd er shen.
:'''b.''' *Ta fys ayd dy mie er shen.

Ta'n rolteen cowraghey dy nee sampleyr neuchiart t'ayn, son dy hoilshaghey magh reillyn ny çhengey, foddee.

==Sampleyryn çhengoaylleeagh==

===Sampleyryn as tree linnaghyn oc===
Son taishbyney troyn çhengaghyn elley, t'ad jannoo ymmyd mooar jeh sampleyryn as tree linnaghyn oc:

{| border="0" style="text-align: center;"
|-
| Lalu
| mbana-na 
| na 
| lodu
| &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
| ''Ta'n linney shoh taishbyney raa, fockle ny red elley ayns y çhengey hene''
|-
| ro 
| çheh.<small>3UN</small>
| yn 
| grian
| &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
| ''Ta'n linney shoh taishbyney fys çhengoaylleeagh (sheeanagh, co-oardrailagh, jalloo-oaylleeagh...) trooid caghlaa fockle er fockle.<br>  Ta aagherridyn ny cowraghyn çhengoaylleeagh oc''
|-
| colspan =4 | "Ta'n ghrian ro heh"
| &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;
| ''Ta'n linney shoh ny hyndaa ayns Gaelg ghlen, son taishbyney keeall y raa''
|}

===Slane lhiettal===
My ta slane lhiettal (.) eddyr daa 'ockle (ny ny smoo) ayns çhyndaa dy hampleyr, ta shen cowraghey dy vel y fockle bunneydagh goaill stiagh keeall yn ghaa.  Myr sampleyr:

{| border="0" style="text-align: center;"
|-
| Verym
|-
| cur.<small>RYH.1UN</small>
|-
| "Nee'm cur"
|}

Ta shen cowraghey dy vel y fockle ''verym'' goaill stiagh keeall ''cur'' + ''emshir ry-heet'' + ''kied phersoon'' + ''unnaneagh'' ayns un 'ockle.

[[Ronney:Duillagyn soilshaghey magh]]
Ta'n duillag shoh son soilshaghey aagherridyn as cliaghtaghyn çhengoaylleeaght.

Aagherridyn cadjin

Ta ymmyd jeant jeh ny haagherridyn shoh ayns sampleyryn çhengoaylleeagh.

 Aagherrid Keeall UN cummey unnaneagh DA cummey daagh YL cummey yl-rey 1, 2, 3 kied, nah as treeoo phersoon 1UN, 1DA, 1YL cummaghyn y chied phersoon: unnaneagh, daagh as yl-rey 2UN, 2DA, 2YL cummaghyn y nah phersoon: unnaneagh, daagh as yl-rey 3UN, 3DA, 3YL cummaghyn y treeoo phersoon: unnaneagh, daagh as yl-rey SYR cummaghyn seyr (neuchrogheydagh) RNG focklyn rang; myr sampleyr, ayns Sheenish COY, MCOY cummaghyn cooyrtoil, meechooyrtoil CHA cummaghyn emshir chaie LAA cummaghyn emshir laaragh RYH  cummaghyn emshir emshir ry-heet PRT cummaghyn pretereitagh KIA  cummaghyn kianglagh IMM cummaghyn grooish immeeaght, goll er ("continuous") CNT cummaghyn grooish chreaghnit, chooilleenit ("perfect") KNT cummaghyn grooish chionnit ("experiential") BWO, FIR, NAE cummaghyn bwoirrinagh, firrinagh, naeear SHL  cummey shellooagh BNC, COO bun-chooish y raa, coontys y raa OBB cummaghyn obballagh JAR  cummaghyn jarrooagh FEY  cummaghyn feyshtagh ART, ART.KIN, ART.NHO artyn, artyn kinjagh, artyn neuhoilshaghey BRN  breneenyn ROV rovreearyn TOC, ROC, EOC taah-ocklyn, roie-ocklyn ("preposition"), eear-ocklyn ("postposition") CRO, MYE, MRO crogheydys, meer yerrey, meer roie BRE breearyn NPH cummaghyn neuphersoonagh NIO cummaghyn neu-ioosagh NCG cummaghyn neuchaghlaaee AIS cummaghyn aistragh DAI cummaghyn daa-aistragh COO cummaghyn coonee JAN jantagh (paart) SUR surransagh (paart) KIO kione CAS, CASJ, CASN cass, cass jeeragh, cass neuyeeragh COM commagh ('kione' vreear neuchaghlaaee) CSD cassidagh ENM ennymagh GIE gienneydagh ERG ergatagh (ayns ergadagh-jeeragh) JEE jeeragh (ayns ergadagh-jeeragh) FWE fwee FJA fwee jantagh FSU fwee surransagh FED fwee eddyr FNH fwee noi-hurransagh

Cliaghtaghyn cadjin

Rolteen

Dy cadjin, ta rolteen (*) cowraghey dy vel raa ny troggal çhengoaylleeagh neuchiart.  Jean cosoylaghey:

(1)
a. Ta fys mie ayd er shen.
b. *Ta fys ayd dy mie er shen.

Ta'n rolteen cowraghey dy nee sampleyr neuchiart t'ayn, son dy hoilshaghey magh reillyn ny çhengey, foddee.

Sampleyryn çhengoaylleeagh

Sampleyryn as tree linnaghyn oc
Son taishbyney troyn çhengaghyn elley, t'ad jannoo ymmyd mooar jeh sampleyryn as tree linnaghyn oc:

 Lalu mbana-na  na  lodu            Ta'n linney shoh taishbyney raa, fockle ny red elley ayns y çhengey hene ro  çheh.3UN yn  grian            Ta'n linney shoh taishbyney fys çhengoaylleeagh (sheeanagh, co-oardrailagh, jalloo-oaylleeagh...) trooid caghlaa fockle er fockle.  Ta aagherridyn ny cowraghyn çhengoaylleeagh oc "Ta'n ghrian ro heh"            Ta'n linney shoh ny hyndaa ayns Gaelg ghlen, son taishbyney keeall y raa

Slane lhiettal
My ta slane lhiettal (.) eddyr daa 'ockle (ny ny smoo) ayns çhyndaa dy hampleyr, ta shen cowraghey dy vel y fockle bunneydagh goaill stiagh keeall yn ghaa.  Myr sampleyr:

 Verym cur.RYH.1UN "Nee'm cur"

Ta shen cowraghey dy vel y fockle verym goaill stiagh keeall cur + emshir ry-heet + kied phersoon + unnaneagh ayns un 'ockle.

Ronney:Duillagyn soilshaghey magh