Fwee (grammeydys)
{{fogrey çhengoaylleeaght}}

She ronney grammeydagh eh '''fwee''', bentyn rish eddyr-obbraghey [[breear]] as ny [[argane (grammeydys)|h-arganeyn]] echey.  

== Fweeghyn ny Gaelgey ==

Ta daa 'wee ec y Ghaelg: ''fwee jantagh'' as ''fwee surransagh''.  My ta [[kione (grammeydys)|kione]] y raa ny "[[jantagh (grammeydys)|yantagh]]" y vreear (dy ghra myr shen, ta'n kione "jannoo" y breear), she ''fwee jantagh'' t'ayn.  My ta kione y raa ny "[[surransagh (grammeydys)|hurransagh]]" y vreear (dy ghra myr shen, ta'n breear "jeant da"') , she ''fwee surransagh'' t'ayn.

Sampleyryn:

:1a. Ta Breeshey<sub>KIO.JAN</sub> screeu lioar<sub>CAS.SUR</sub>.
:1b. Ta mee<sub>KIO.JAN</sub> loayrt.

Ta'n fwee jantagh ec ny raaghyn shoh.

:2a. Ta lioar<sub>KIO.SUR</sub> goll er screeu liorish Breeshey<sub>CAS.JAN</sub>.
:2b. Hed eh<sub>KIO.SUR</sub> er jannoo

Ta'n fwee surransagh ec y raa shoh.

=== Fwee jantagh ===

'sy 'wee jantagh, ta kione y vreear ny ''yantagh''.  Myr shen:

:3. Screeu y ven<sub>KIO.JAN</sub> liooar.

'sy tampleyr shoh, ta ''y ven'' (kione y raa) çheet er ny ta screeu.

=== Fwee surransagh ===

Ta'n fwee surransagh ec [[breear neuchaghlaaee|breearyn neuchaghlaaee]].  T'eh gardjaghey cass y raa dy ve ny chione, as ginjilaghey (dys [[argane cleaynt]]) ny scryssey magh ny va kione y raa.  T'eh jannoo [[olt neuchaghlaaee]] jeh [[olt aistragh]].  'sy 'wee surransagh, ta cass y ta cummey [[cowrit (grammeydys)|cowrit]] ec breear ennagh, as ta kione y vreear ny ''hurransagh''.  Ta [[cowraghey case]] caghlaa rere paartyn noa ny h-arganeny.  Myr shen (ayns [[çhengey ennymagh-cassidagh]]):

:4a. Ta raadyn<sub>KIO.JAN.ENN</sub> stroie yn çheu çheerey<sub>CAS.SUR.CSD</sub>
:4b. Ta'n çheu çheerey<sub>COM.SUR.ENN</sub> goll er stroie (liorish raadyn<sub>CLE.JAN.CSD</sub>).

(cur geill: cha nel cowraghey case 'sy Ghaelg, agh ta ny sampleyryn show cowraghey yn aght ta case gobbraghey ayns çhengaghyn elley)

Ta 4a taishbyney cummey fwee jantagh y raa.  Ta ''çheu çheerey'' (kione y raa) çheet er ny ta goll er stroie, as myr shen, she surransagh t'ayn.  Ayns 4b, ta'n troggal cowrit ''goll er stroie'' ec y vreear, as ta ''çheu çheerey'' er ny h-ardjaghey.  Foddee oo faagail magh y [[raa roie-ocklagh]] "liorish raadyn".

== Fweeghyn elley ==

Ta ny smoo na daa fwee ec shiartanse dy hengaghyn elley.  

=== Fweeghyn Celtiagh ===

Ayns [[çhengaghyn Celtiagh]] elley, ta cummey [[breear seyr|seyr]] ec breearyn.

Sampleyr [[Yernish]]:
:5a. {{lang|ga|déan}} (''jannoo''), {{lang|ga|déanaim}} (''neeym''), {{lang|ga|déantar}} (''ta _ goll er jannoo'')

Sampleyr [[Bretnish]]:
:5b. {{lang|cy|gallu}} (''foddee''), {{lang|cy|gallaf}} (''foddym''<sub>RYH</sub>), {{lang|cy|ni ellir parcio yma}} (''cha nod shiu pairkal ayns shoh'')

Cha nel lheid y 'wee ec Gaelg jeianagh.

=== Fwee "eddyr" ===

Ta'n ''fwee eddyr'' ec kuse dy hengaghyn. Ayns y 'wee shoh, cha nod oo gra dy vel y chione ny yantagh ny ny hurransagh - ta troyn y ghaa echey.

:6. Ta'n casseroil<sub>KIO</sub> broie 'syn oghe.

=== Fwee noi-hurransagh ===

Ta'n ''fwee noi-hurransagh'' ry-akin ayns çhengaghyn [[ergatagh-jeeragh]]. T'eh cosoylaghey rish y 'wee surransagh agh ta'n obbyr echey slane hoal noi. Gollrish y 'wee surransagh, t'eh jannoo olt neuchaghlaaee jeh olt aistragh. Agh t'eh jannoo shen liorish ardjaghey cass y raa (argane A) dys commagh y vreear neuchaghlaaee (argane S), as scryssey magh ny injilaghey shenn chione y raa (argane O).

Ayns çhengey ergatagh-jeeragh, 'sy fwee jantagh, ta'n surransagh [[jeeragh (grammeydys)|jeeragh]] as ta'n jantagh [[ergatagh (grammeydys)|ergatagh]]. Myr shen:

Jantagh:
: 7a. Thomaase<sub>CAS.SUR.JEE</sub> Breeshey<sub>KIO.JAN.ERG</sub> Phaag
: ''Phaag Breeshey Thomaase)''

(cur geill: cha nel cowraghey case 'sy Ghaelg, agh ta ny sampleyryn show cowraghey yn aght ta case gobbraghey ayns çhengaghyn elley)

Ta'n fwee noi-hurransagh scryssey magh y jantagh, as gardjaghey y surransagh dy ve ergatagh. Ny keayrtyn, hie y jantagh er cur stiagh reesht as eshyn jeeragh nish, agh she argane cleaynt t'ayn nish. Ta cummey cowrit noi-hurransagh er y vreear.

: 7b. Phaag<sub>FNH</sub> Thomaase<sub>COM.SUR.ERG</sub> (Breeshey<sub>CLE.JAN.JEE</sub>)
: ''Hie Thomaase er paagey (liorish Breeshey)''

[[Ronney:Fwee grammeydagh]]
[[Ronney:Grammeydys]]
She ronney grammeydagh eh fwee, bentyn rish eddyr-obbraghey breear as ny h-arganeyn echey.  

 Fweeghyn ny Gaelgey 

Ta daa 'wee ec y Ghaelg: fwee jantagh as fwee surransagh.  My ta kione y raa ny "yantagh" y vreear (dy ghra myr shen, ta'n kione "jannoo" y breear), she fwee jantagh t'ayn.  My ta kione y raa ny "hurransagh" y vreear (dy ghra myr shen, ta'n breear "jeant da"') , she fwee surransagh t'ayn.

Sampleyryn:

1a. Ta BreesheyKIO.JAN screeu lioarCAS.SUR.
1b. Ta meeKIO.JAN loayrt.

Ta'n fwee jantagh ec ny raaghyn shoh.

2a. Ta lioarKIO.SUR goll er screeu liorish BreesheyCAS.JAN.
2b. Hed ehKIO.SUR er jannoo

Ta'n fwee surransagh ec y raa shoh.

 Fwee jantagh 

'sy 'wee jantagh, ta kione y vreear ny yantagh.  Myr shen:

3. Screeu y venKIO.JAN liooar.

'sy tampleyr shoh, ta y ven (kione y raa) çheet er ny ta screeu.

 Fwee surransagh 

Ta'n fwee surransagh ec breearyn neuchaghlaaee.  T'eh gardjaghey cass y raa dy ve ny chione, as ginjilaghey (dys argane cleaynt) ny scryssey magh ny va kione y raa.  T'eh jannoo olt neuchaghlaaee jeh olt aistragh.  'sy 'wee surransagh, ta cass y ta cummey cowrit ec breear ennagh, as ta kione y vreear ny hurransagh.  Ta cowraghey case caghlaa rere paartyn noa ny h-arganeny.  Myr shen (ayns çhengey ennymagh-cassidagh):

4a. Ta raadynKIO.JAN.ENN stroie yn çheu çheereyCAS.SUR.CSD
4b. Ta'n çheu çheereyCOM.SUR.ENN goll er stroie (liorish raadynCLE.JAN.CSD).

(cur geill: cha nel cowraghey case 'sy Ghaelg, agh ta ny sampleyryn show cowraghey yn aght ta case gobbraghey ayns çhengaghyn elley)

Ta 4a taishbyney cummey fwee jantagh y raa.  Ta çheu çheerey (kione y raa) çheet er ny ta goll er stroie, as myr shen, she surransagh t'ayn.  Ayns 4b, ta'n troggal cowrit goll er stroie ec y vreear, as ta çheu çheerey er ny h-ardjaghey.  Foddee oo faagail magh y raa roie-ocklagh "liorish raadyn".

 Fweeghyn elley 

Ta ny smoo na daa fwee ec shiartanse dy hengaghyn elley.  

 Fweeghyn Celtiagh 

Ayns çhengaghyn Celtiagh elley, ta cummey seyr ec breearyn.

Sampleyr Yernish:
5a.  (jannoo),  (neeym),  (ta _ goll er jannoo)

Sampleyr Bretnish:
5b.  (foddee),  (foddymRYH),  (cha nod shiu pairkal ayns shoh)

Cha nel lheid y 'wee ec Gaelg jeianagh.

 Fwee "eddyr" 

Ta'n fwee eddyr ec kuse dy hengaghyn. Ayns y 'wee shoh, cha nod oo gra dy vel y chione ny yantagh ny ny hurransagh - ta troyn y ghaa echey.

6. Ta'n casseroilKIO broie 'syn oghe.

 Fwee noi-hurransagh 

Ta'n fwee noi-hurransagh ry-akin ayns çhengaghyn ergatagh-jeeragh. T'eh cosoylaghey rish y 'wee surransagh agh ta'n obbyr echey slane hoal noi. Gollrish y 'wee surransagh, t'eh jannoo olt neuchaghlaaee jeh olt aistragh. Agh t'eh jannoo shen liorish ardjaghey cass y raa (argane A) dys commagh y vreear neuchaghlaaee (argane S), as scryssey magh ny injilaghey shenn chione y raa (argane O).

Ayns çhengey ergatagh-jeeragh, 'sy fwee jantagh, ta'n surransagh jeeragh as ta'n jantagh ergatagh. Myr shen:

Jantagh:
 7a. ThomaaseCAS.SUR.JEE BreesheyKIO.JAN.ERG Phaag
 Phaag Breeshey Thomaase)

(cur geill: cha nel cowraghey case 'sy Ghaelg, agh ta ny sampleyryn show cowraghey yn aght ta case gobbraghey ayns çhengaghyn elley)

Ta'n fwee noi-hurransagh scryssey magh y jantagh, as gardjaghey y surransagh dy ve ergatagh. Ny keayrtyn, hie y jantagh er cur stiagh reesht as eshyn jeeragh nish, agh she argane cleaynt t'ayn nish. Ta cummey cowrit noi-hurransagh er y vreear.

 7b. PhaagFNH ThomaaseCOM.SUR.ERG (BreesheyCLE.JAN.JEE)
 Hie Thomaase er paagey (liorish Breeshey)

Ronney:Fwee grammeydagh
Ronney:Grammeydys