Amerigo Vespucci
{{WD Kishtey Fys Dooinney
| jalloo       = Portrait of Amerigo Vespucci.jpg
| fo-heidyl    = Cochaslys Vespucci lurg e vaaish ayns [[Straih Giovio]] ec yn [[Uffizi]] ayns [[Firenze]], so-chur gys lieh [[Cristofano dell'Altissimo]], mysh y vlein 1568.
| boayl_ruggyr = Firenze, [[Pobblaght Firenze]]
| boayl_baaish = [[Sevilla]], [[Crooin y Chashteel]]
| date_baaish  = {{date baaish as eash|df=y|1512|2|22|1451|3|9}}
| enmyn_elley  = Américo Vespucio (Spaainish)<br />Americus Vespucius ([[Ladjyn]])<br />Américo Vespúcio ([[Portiugish]])
}}

She marçhant, ronseyder, as lhuingysseyr [[Iddaalee|Iddaalagh]] voish [[Pobblaght Firenze]] va '''Amerigo Vespucci''' (9 Mayrnt 1451 – 22 Toshiaght Arree 1512). She ass yn ennym echey ta shin geddyn y boayl-ennym "[[Enmyssey America|America]]".

Eddyr ny bleeantyn 1497 as 1504, ren Vespucci goaill ayrn ayns daa hurrys er y chooid sloo car [[Eash y Ronsee]]. Ren eh e chied hurrys er lieh yn Spaainey (1499-1500) as lurg shen er lieh yn Phortiugal (1501-1502). Ayns 1503 as 1505, va daa lioaran soilshit fo'n ennym echey, as ad goaill stiagh cur sheese daahoil ny ronsaghyn shen as turryssyn lhiassit elley. Va'n daa lioaran feer ennoil as hie ad er nyn lhaih er feie'n Oarpey. Ga dy vel screeudeyryn shennaghys arganey mychione ughtarys as ynrickys ny coontyssyn shen, ec y traa shen va'd feer cummaghtagh as cooneydagh ayns bishaghey dooishtid ny ronsaghyn noa as ren ad cur rish ennym as ard-ghoo Vespucci myr ronseyder as lhuingysseyr.

Dooyr Vespucci dy row eh toiggal, sheear ayns 1501 car e hurrys Portiugagh, dy nee ayrn jeh mooar-rheynn noa da ny h-Oarpee va'n Vrasseel as chur eh "[[Yn Seihll Noa]]" urree. Ren yn aggyrtys shen cur cleaney mooar er y chaartgraafee [[Martin Waldseemüller]] enney y chur er dedgeyn Vespucci ayns 1507. Ren Waldseemüller cur y lhieggan Ladjynaghit jeh ennym Vespucci - "America" - er y Theihll Noa. Haink kaartgrafeeyn ny yei cur "America" er y vooar-rheynn as ayns 1532 va'n ennym currit dy beayn er y vooar-rheynn noa-ronsit.

Ayns 1505, va Vespucci jeant ny heyraanagh jeh'n [[Reeriaght y Chashteel|Chashteel]] rere oardagh reeoil as ayns 1508 v'eh pointit da'n oik noa ''piloto mayor'' (ard-lhuingysseyr) son ''[[Casa de Contratación]]'' (Thie yn Traght) ayns Sevilla, v'ayns shelloo echey derrey'n vaaish echey ayns 1512.

{{gurneil eaghtyrys}}
{{DEFAULTSORT:Vespucci, Amerigo}}
[[Ronney:Ruggyryn 'sy vlein 1451]]
[[Ronney:Baaseyn 'sy vlein 1512]]
[[Ronney:Delleyderyn Iddaalagh]]
[[Ronney:Feallee ass Pobblaght Firenze]]
[[Ronney:Ronseyderyn Iddaalagh]]
[[Ronney:Kaartgrafeeyn Iddaalagh]]
[[Ronney:Feallee ass Firenze]]
[[Ronney:Kaartgrafeeyn er America Hwoaie]]
[[Ronney:Ronseyderyn er America Yiass]]
[[Ronney:Lhuingysseyryn Iddaalagh]]
[[Ronney:Shennaghys mooiragh y Phortiugal]]
[[Ronney:Shellooderyn sleab]]
She marçhant, ronseyder, as lhuingysseyr Iddaalagh voish Pobblaght Firenze va Amerigo Vespucci (9 Mayrnt 1451 – 22 Toshiaght Arree 1512). She ass yn ennym echey ta shin geddyn y boayl-ennym "America".

Eddyr ny bleeantyn 1497 as 1504, ren Vespucci goaill ayrn ayns daa hurrys er y chooid sloo car Eash y Ronsee. Ren eh e chied hurrys er lieh yn Spaainey (1499-1500) as lurg shen er lieh yn Phortiugal (1501-1502). Ayns 1503 as 1505, va daa lioaran soilshit fo'n ennym echey, as ad goaill stiagh cur sheese daahoil ny ronsaghyn shen as turryssyn lhiassit elley. Va'n daa lioaran feer ennoil as hie ad er nyn lhaih er feie'n Oarpey. Ga dy vel screeudeyryn shennaghys arganey mychione ughtarys as ynrickys ny coontyssyn shen, ec y traa shen va'd feer cummaghtagh as cooneydagh ayns bishaghey dooishtid ny ronsaghyn noa as ren ad cur rish ennym as ard-ghoo Vespucci myr ronseyder as lhuingysseyr.

Dooyr Vespucci dy row eh toiggal, sheear ayns 1501 car e hurrys Portiugagh, dy nee ayrn jeh mooar-rheynn noa da ny h-Oarpee va'n Vrasseel as chur eh "Yn Seihll Noa" urree. Ren yn aggyrtys shen cur cleaney mooar er y chaartgraafee Martin Waldseemüller enney y chur er dedgeyn Vespucci ayns 1507. Ren Waldseemüller cur y lhieggan Ladjynaghit jeh ennym Vespucci - "America" - er y Theihll Noa. Haink kaartgrafeeyn ny yei cur "America" er y vooar-rheynn as ayns 1532 va'n ennym currit dy beayn er y vooar-rheynn noa-ronsit.

Ayns 1505, va Vespucci jeant ny heyraanagh jeh'n Chashteel rere oardagh reeoil as ayns 1508 v'eh pointit da'n oik noa piloto mayor (ard-lhuingysseyr) son Casa de Contratación (Thie yn Traght) ayns Sevilla, v'ayns shelloo echey derrey'n vaaish echey ayns 1512.

Ronney:Ruggyryn 'sy vlein 1451
Ronney:Baaseyn 'sy vlein 1512
Ronney:Delleyderyn Iddaalagh
Ronney:Feallee ass Pobblaght Firenze
Ronney:Ronseyderyn Iddaalagh
Ronney:Kaartgrafeeyn Iddaalagh
Ronney:Feallee ass Firenze
Ronney:Kaartgrafeeyn er America Hwoaie
Ronney:Ronseyderyn er America Yiass
Ronney:Lhuingysseyryn Iddaalagh
Ronney:Shennaghys mooiragh y Phortiugal
Ronney:Shellooderyn sleab