Nerin Hwoaie
{{Kishtey fys çheer
|ennym_dooghyssagh            = Nerin Hwoaie
|ennym_foddey_cadjincliaghtagh= {{nobold|Northern Ireland {{small|([[Baarle]])}}<br />Tuaisceart Éireann {{small|([[Yernish]])}}<br />Norlin Airlann {{small|([[Baarle Albinagh Ultagh]])}}}}
|ennym_gienneydagh            = Nerin
|jalloo_brattagh              = 
|jalloo_cleinney              = 
|jalloo_caslys                = Europe location N-IRL2.png
|arrane_ashoonagh             = 
|çhengaghyn_oikoil            = [[Baarle]] <small>''de facto''</small>, [[Yernish]] as [[Baarle Albinagh Ultagh]]
|preeu-valley                 = [[Beeal Feirshtey]]
|latd=54 |latm=35.456 |latNS=N |longd=5 |longm=50.4 |longEW=W |latNSgael=Hwoaie |longEWgael=Heear
|balley_smoo                  = preeu-valley
|sorçh_reiltys                = [[Reeriaght vunraghtoil]]<br />[[Co-heshaghtaghys]]
|enmys1_fer-toshee            = [[Monarkaght y Reeriaght Unnaneysit|Ree]]
|ennym1_fer-toshee            = [[Çhalse III y Reeriaght Unnaneysit|Çhalse III]]
|enmys2_fer-toshee            = [[Chied-vinishter Nerin Hwoaie|Y Chied-vinishter]]
|ennym2_fer-toshee            = [[Michelle O'Neill]]
|enmys3_fer-toshee            = [[Lhiass Chied-vinishter Nerin Hwoaie|Y Lhiass Chied-vinishter]]
|ennym3_fer-toshee            = [[Emma Little-Pengelly]]
|enmys4_fer-toshee            = [[Screeudeyr Steat ry hoi Nerin Hwoaie|Screeudeyr Steat]]
|ennym4_fer-toshee            = [[Shailesh Vara]]
|eaghtyr_km2                  = 13,843
|eaghtyr_mi_ker               = 5,345
|pobble_ooley                 = 1,759,000
|blein_ooley_pobble           = 2008
|pobble_coontey               = 1,685,267
|blein_coontey_pobble         = 2001
|glooaght_pobble_km2          = 122
|glooaght_pobble_mi_ker       = 315
|blein_LTS_CCK                = 2002
|LTS_CCK                      = £33.2 billioon
|LTS_CCK_yn_dooinney          = £19,603
|blein_ALD                    = 
|ALD                          = 
|rhenk_ALD                    = 
|ronney_ALD                   = 
|sorçh_kiondeeaght            = Bunneeaght
|note_kiondeeaght             = 
|taghyrt1_bunnit              = [[Aght er Reiltys Nerin 1920|Aght&nbsp;er&nbsp;Reiltys&nbsp;Nerin]]
|date1_bunnit                 = [[3 Boaldyn]] [[1921]]
|argid                        = [[punt Sostynagh]]
|coad_argid                   = GBP
|traa_ynnydagh                = GMT
|ashchur_utc                  = +0
|traa_ynnydagh_TTLS           = BST
|ashchur_utc_TTLS             = +1
|cctld                        = [[.uk]]<sup>2</sup>
|coad_çhellvane               = 44
|note_coad_çhellvane          = <sup>3</sup>
|ard_noo                      = [[Noo Perick]]<sup>4</sup>
|fo-note1                     = [[Çhengaghyn 'sy Reeriaght Unnaneysit|Çhengaghyn oikoil]]: Cha nel çhengey oikoil ayns Nerin Hwoaie; ta Baarle ymmydit rere tosheeaght. Ta enney oikoil currit er Yernish as er Baarle Albinagh Ultagh myr çhengaghyn mynlagh
|fo-note2                     = [[.ie]], myrane lesh [[Pobblaght Nerin]], as [[.eu]], er y fa dy vel yn RU 'syn [[Yn Unnaneys Oarpagh|Unnaneys Oarpagh]]. She [[GB]] yn [[ISO 3166-1]], agh cha nel [[.gb]] ymmydit.
|fo-note3                     = Shegin 28 dy yeeley ny yei +44 as shiu cur fys er çhellvaneyn thie. She 028 y coad çheu sthie jeh'n RU as 048 ass [[Pobblaght Nerin]].
|fo-note4                     = Myrane lesh [[Pobblaght Nerin]].
|}}
Ta '''Nerin Hwoaie''' ([[Baarle]]: ''Northern Ireland'', [[Yernish]]: ''Tuaisceart Éireann'', [[Baarle Albinagh Ultagh]]: ''Norlin Airlann'') ny çheer 'sy [[Reeriaght Unnaneysit]]<ref>[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20020329130655/http://www.statistics.gov.uk/geography/uk_countries.asp The Countries of the UK] statistics.gov.uk, feddynit magh er 10 Jerrey Fouyir, 2008. Ta'n [[Northern Ireland Act 1998]] soilshey Nerin Hwoaie magh myr "cooid jeh'n Reeriaght Unnaneysit". Ta'n enmys "[[çheer cho-ayrnagh]]" currit er Nerin Hwoaie ny keayrtyn liorish [[Unnaneyseyr (Nerin)|Unnaneyseyryn]] as moiryn Goaldagh.&nbsp;[http://www.opsi.gov.uk/ACTS/en2003/2003en33.htm] [https://web.archive.org/web/20050318104438/http://www.bbc.co.uk/northernireland/bbcandyou/accountable/charterrev4.shtml].</ref> as t'ee ny lhie ayns shiar hwoaie [[Nerin]]. Ta joarey eck lesh [[Pobblaght Nerin]] 'sy neear as 'sy jiass. Rere staydraa coontey-pobble yn RU 'sy vlein 2001, va 1,685,000 cummaltee 'sy çheer, as ad jannoo seose eddyr kiarroo as treeoo jeh sleih-earroo yn ellan as 3% jeh sleih-earroo yn RU.

Ta Nerin Hwoaie jeant seose jeh [[Coondaeghyn Nerin Hwoaie|shey]] ass ny nuy coondaeghyn tradishoonagh ayns [[Queiggey Ulley]]. V'ee crooit myr [[Aarheynnyn y Reeriaght Unnaneysit|aarheynn er lheh jeh'n RU]] er 3 Boaldyn 1921 fo [[Slattys Reiltys Nerin 1920]], agh ta'n bunneydys bunraghtoil ny lhie ayns [[Slattys Unnaneys 1800]] eddyr y Vretyn Vooar as Nerin. Va [[Reiltys Nerin Hwoaie|reiltys]] [[Reiltys jeeveanit|jeeveanit]] as [[Parlamaid Nerin Hwoaie|parlamaid]] eck er feie 50 bleeaney. Va ny h-undinyssyn shen castit ayns 1972 as astyrit ayns 1973. Ny yei eiyrtyssyn as aa-eiyrtyssyn hene-reiltys y chur er bun reesht va [[Kiannoortys Nerin Hwoaie]] as [[Çhionnal Nerin Hwoaie]] noa-emshyragh bunnit.

== Çheer-oaylleeaght ==
=== Coondaeghyn ===
{{ardart|Coondaeghyn Nerin Hwoaie}}
Ta Nerin Hwoaie jeant seose jeh shey [[Coondaeghyn Nerin|coondaeghyn]] shendeeagh: [[Coontae Aontrym]], [[Coontae Ard Maghey]], [[Coontae yn Doon]], [[Coontae 'er Managh]], [[Coontae Ghoirrey]], as [[Coontae Heer Eoin]].
[[Coadan:SilentValley.jpg|thumb|left|[[Doour Ghleann an Chiúnais]], [[Coontae yn Doon]].]]

Cha nel ny coondaeghyn shen ymmydit ry hoi gurneilys ynnydagh nish, ansherbee; ayns nyn ynnydyn, ta Nerin Hwoaie rheynnit magh ayns shey [[Slystyn Nerin Hwoaie|slystyn]] as feed, as rheaymyssaghtyn çheer-oaylleeagh anchasley oc, eer ec ny coondaeghyn as enmyn ny slystyn çheet magh assdaue. Ta [[Coonseil Slystagh 'er Managh]] goll eiyrt er joaraghyn y choontae tradishoonagh son y chooid. Er y laue elley, ta [[Coonseil Slystagh Chooil Rhennee]] çheet magh ass ennym y valley Cooill Rhennee ayns Coontae Ghoirrey.

[[Coadan:Lower lough erne.jpg|200px|thumb|right|Logh Éirne Heese, [[Coontae 'er Managh]]]]
Ga nagh vel ny coondaeghyn ymmydit ry hoi cooishyn reiltyssagh, t'ad tannaghtyn myr cur sheese ennoil soiaghey buill. T'ad ymmydit dy h-oikoil da sleih as ad shirrey [[kied troailt Yernagh]], as y çheer ruggyree ry-laccal ayn. Ta ennym y choontae ry-akin ayns [[Yernish]] as [[Baarle]] er duillag fysseree yn chied troailt, ayns cosoylaght rish y valley ny ard-valley ruggyree ayns kied troailt y Reeriaght Unnaneysit. Ta [[Commyn Roortaghys Gaeil]] goaill ymmyd jeh ny coondaeghyn tradishoonagh myr preeu-aght reagheydys as ta fwirranyn reihdagh as dagh [[coontae yn CRG]] glackit.

Ta ny joaraghyn coontae foast ry-akin er caslyssyn çheerey yn Ordnance Survey of Northern Ireland as ayns ny h-atlassyn Phillips Street Atlases. Lesh tuittym ymmyd oikoil, dy mennick ta mestid ayn mychione baljyn as ard-valjyn ta nyn lhie faggys da joaraghyn coontae, lheid as [[Beeal Feirshtey]] as [[Lis ny Garvagh]], quoi ta rheynnit eddyr coondaeghyn y Doon as Aontrym (ta'n chooid smoo jeh'n daa valley ny lhie ayns Coontae Aontrym, ansherbee).
[[Coadan:City Hall Belfast Queen Victoria.jpg|thumb|125px|right|Halley Ard-valjey Veeal Feirshtey]]

== Imraaghyn ==
{{rolleyimraaghyn}}

{{Co-rheynnyn y Reeriaght Unnaneysit}}
{{Gurneil eaghtyrys}}
{{bun}}

[[Ronney:Nerin Hwoaie| ]]
[[Ronney:Shennaghys Nerin]]
[[Ronney:Reill Thie 'sy Reeriaght Unnaneysit]]
[[Ronney:Bunneeaghtyn 'sy vlein 1921]]
Ta Nerin Hwoaie (Baarle: Northern Ireland, Yernish: Tuaisceart Éireann, Baarle Albinagh Ultagh: Norlin Airlann) ny çheer 'sy Reeriaght UnnaneysitThe Countries of the UK statistics.gov.uk, feddynit magh er 10 Jerrey Fouyir, 2008. Ta'n Northern Ireland Act 1998 soilshey Nerin Hwoaie magh myr "cooid jeh'n Reeriaght Unnaneysit". Ta'n enmys "çheer cho-ayrnagh" currit er Nerin Hwoaie ny keayrtyn liorish Unnaneyseyryn as moiryn Goaldagh.  . as t'ee ny lhie ayns shiar hwoaie Nerin. Ta joarey eck lesh Pobblaght Nerin 'sy neear as 'sy jiass. Rere staydraa coontey-pobble yn RU 'sy vlein 2001, va 1,685,000 cummaltee 'sy çheer, as ad jannoo seose eddyr kiarroo as treeoo jeh sleih-earroo yn ellan as 3% jeh sleih-earroo yn RU.

Ta Nerin Hwoaie jeant seose jeh shey ass ny nuy coondaeghyn tradishoonagh ayns Queiggey Ulley. V'ee crooit myr aarheynn er lheh jeh'n RU er 3 Boaldyn 1921 fo Slattys Reiltys Nerin 1920, agh ta'n bunneydys bunraghtoil ny lhie ayns Slattys Unnaneys 1800 eddyr y Vretyn Vooar as Nerin. Va reiltys jeeveanit as parlamaid eck er feie 50 bleeaney. Va ny h-undinyssyn shen castit ayns 1972 as astyrit ayns 1973. Ny yei eiyrtyssyn as aa-eiyrtyssyn hene-reiltys y chur er bun reesht va Kiannoortys Nerin Hwoaie as Çhionnal Nerin Hwoaie noa-emshyragh bunnit.

 Çheer-oaylleeaght 
 Coondaeghyn 

Ta Nerin Hwoaie jeant seose jeh shey coondaeghyn shendeeagh: Coontae Aontrym, Coontae Ard Maghey, Coontae yn Doon, Coontae 'er Managh, Coontae Ghoirrey, as Coontae Heer Eoin.
thumb|left|Doour Ghleann an Chiúnais, Coontae yn Doon.

Cha nel ny coondaeghyn shen ymmydit ry hoi gurneilys ynnydagh nish, ansherbee; ayns nyn ynnydyn, ta Nerin Hwoaie rheynnit magh ayns shey slystyn as feed, as rheaymyssaghtyn çheer-oaylleeagh anchasley oc, eer ec ny coondaeghyn as enmyn ny slystyn çheet magh assdaue. Ta Coonseil Slystagh 'er Managh goll eiyrt er joaraghyn y choontae tradishoonagh son y chooid. Er y laue elley, ta Coonseil Slystagh Chooil Rhennee çheet magh ass ennym y valley Cooill Rhennee ayns Coontae Ghoirrey.

200px|thumb|right|Logh Éirne Heese, Coontae 'er Managh
Ga nagh vel ny coondaeghyn ymmydit ry hoi cooishyn reiltyssagh, t'ad tannaghtyn myr cur sheese ennoil soiaghey buill. T'ad ymmydit dy h-oikoil da sleih as ad shirrey kied troailt Yernagh, as y çheer ruggyree ry-laccal ayn. Ta ennym y choontae ry-akin ayns Yernish as Baarle er duillag fysseree yn chied troailt, ayns cosoylaght rish y valley ny ard-valley ruggyree ayns kied troailt y Reeriaght Unnaneysit. Ta Commyn Roortaghys Gaeil goaill ymmyd jeh ny coondaeghyn tradishoonagh myr preeu-aght reagheydys as ta fwirranyn reihdagh as dagh coontae yn CRG glackit.

Ta ny joaraghyn coontae foast ry-akin er caslyssyn çheerey yn Ordnance Survey of Northern Ireland as ayns ny h-atlassyn Phillips Street Atlases. Lesh tuittym ymmyd oikoil, dy mennick ta mestid ayn mychione baljyn as ard-valjyn ta nyn lhie faggys da joaraghyn coontae, lheid as Beeal Feirshtey as Lis ny Garvagh, quoi ta rheynnit eddyr coondaeghyn y Doon as Aontrym (ta'n chooid smoo jeh'n daa valley ny lhie ayns Coontae Aontrym, ansherbee).
thumb|125px|right|Halley Ard-valjey Veeal Feirshtey

 Imraaghyn 

 
Ronney:Shennaghys Nerin
Ronney:Reill Thie 'sy Reeriaght Unnaneysit
Ronney:Bunneeaghtyn 'sy vlein 1921