Hernán Cortés
{{WD Kishtey Fys Dooinney
| jalloo = Retrato de Hernán Cortés.jpg
| fo-heidyl = Cochaslys Cortés veih'n 18oo eash, bunnit er y chochaslys va currit liorish y ruegeyder [[Paolo Giovio]]
| ennym_ruggyr = Hernando Cortés de Monroy y Pizarro Altamirano
| date_ruggyr = Mee ny Nollick 1485
| boayl_ruggyr = [[Medellín, y Spaainey|Medellín]], [[Crooin y Chashteel|y Chashteel]]
| date_baaish = 2 Mee ny Nollick 1547 (61–62 bleeaney d'eash)
| boayl_baaish = [[Castilleja de la Cuesta]], y Chashteel
}}
'''Hernán Cortés de Monroy y Pizarro Altamirano, 1d Varkys Ghlion Oaxaca''' (Mee ny Nollick 1485 – 2 Mee ny Nollick 1547), she ''[[conquistador]]'' Spaainagh v'eh. Stiur eh yn turrys-contoyrtys hug rish [[Barriaght Spaainagh er yn Impiraght Asteckagh|tuittym yn Impiraght Asteckagh]] as chionnee eh ayrnyn mooarey jeh'n vooar-heer haink dy ve Meksico noa-emshiragh fo reirey [[ree yn Chashteel]] 'sy 16oo eash leah. Va Cortés coontit mastey ny ronseyderyn as ny conquistadoryn ghow toshiaght rish y chied phaase jeh [[coloinaghyn Spaainagh ny h-Americkyn]].

V'eh ruggit ayns [[Medellín, y Spaainey]], lesh mooinjer lieh-ooasle. Reih eh geiyrt er contoyrtyssyn as er berçhys 'sy [[Yn Seihll Noa|Theihll Noa]]. Hie eh dys [[Hispaniola]] as, ny s'anmey, dys y [[Yn Choobey|Choobey]], raad hooar eh ''[[encomienda]]'' (cairys da obbyr viallee er lheh). Feie tammylt beg, ren eh shirveish myr ''[[alcalde]]'' (briw beg) er y nah valley Spaainagh va bunnit er yn ellan. Ayns 1519, v'eh reiht myr captan y trass turrys-contoyrtys dys y vooar-heer. Hug eh beggan argid echey hene da'n turrys-contoyrtys. Ren e noidys n'oi kiannoort y Choobeby, [[Diego Velázquez de Cuéllar]], cur rish aagherrym er-ash jeh'n turrys-contoyrtys ec y vinnid yerrinagh, agh yiooldee Cortés veih'n oardagh shen.

Lurg e heet dys y vooar-rheynn, chur Cortés strateysh rahoil er bun raad heuee eh rish [[Bun-dooghyssee ny h-Americkyn|bun-dooghyssee]] ennagh n'oi fir elley. Chammah's shen, ghow eh ymmyd jeh ben dooghyssagh, [[La Malinche|Doña Marina]], myr çhyndaader. Ny s'anmey, rug ee yn chied vac echey. Tra chur kiannoort y Choobey çhaghteryn dy ghoaill Cortés seose, chagg eh nyn oi as va'n varriaght echey. Ghow eh ymmyd jeh ny sidooryn elley myr tooilley cooney.<ref name=":0">{{Cite book|last=Hanson|first=Victor Davis|url=https://books.google.com/books?id=XGr16-CxpH8C|title=Carnage and Culture: Landmark Battles in the Rise to Western Power|date=2007|publisher=Knopf Doubleday Publishing Group|isbn=978-0-307-42518-8|language=en}}</ref> Screeu Cortés lettyryn jeeragh da'n ree shirrey bwooise ry-hoi e varriaghtyn ayns ynnyd kerraghey ry-hoi e halleydys. Erreish da ren eh ceau [[yn Impiraght Asteckagh]] harrish, va'n enmys ''[[Markyssaght Ghlion Oaxaca|marqués del Valle de Oaxaca]]'' bronnit er Cortés, tra va'n enmys lhiass-ree, va ny s'ooashley, bronnit er yn ard-dooinney ooasle, [[Antonio de Mendoza]]. Ayns 1541, ren Cortés goll er-ash dys y Spaainey raad hooar eh baase shey bleeaney ny s'anmey rere cooishyn najooragh.

==Imraaghyn==
{{reflist}}

==Kianglaghyn magh==
{{Commons category}}
* [https://archive.org/details/despatchesofhern0cort Ny lettyryn ec Cortés, raad t'eh cur sheese er ny taghyrtyn bentyn rish y varriaght er Meksico]
* [https://web.archive.org/web/20081210074012/http://historicaltestarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=445 "Cortes, Hernando"] Belinda H. Nanney
* [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/138839/Hernan-Cortes-marques-del-Valle-de-Oaxaca "Hernán Cortés, marqués del Valle de Oaxaca"], [[Encyclopædia Britannica]]

{{Gurneil eaghtyrys}}

{{DEFAULTSORT:Cortes, Hernan}}
[[Ronney:Ruggyryn 'sy vlein 1485]]
[[Ronney:Baaseyn 'sy vlein 1547]]
[[Ronney:Feallee ass Las Vegas Altas]]
[[Ronney:Shennaghys ny h-Asteckee]]
[[Ronney:Bunneyderyn baljyn Spaainagh]]
[[Ronney:Meksico choloinagh]]
[[Ronney:Encomenderos]]
[[Ronney:Ronseyderyn er Meksico]]
[[Ronney:Conquistadoryn Spaainagh]]
[[Ronney:Shennaghys Baja California]]
[[Ronney:Shennaghys Lhoob California]]
[[Ronney:Markyssyn y Spaainey]]
[[Ronney:Feallee ass Morelos]]
[[Ronney:Gineraalyn Spaainagh]]
[[Ronney:Ard-varrooderyn Spaainagh]]
[[Ronney:Ree-varrooderyn Spaainagh]]
[[Ronney:Catolee Raueagh Spaainagh]]
[[Ronney:Lught ooasle ayns America Yiass]]
[[Ronney:Bun-ocklaght California]]
[[Ronney:Quetzalcoatl]]
[[Ronney:Jantee chynney-ghunverys]]
Hernán Cortés de Monroy y Pizarro Altamirano, 1d Varkys Ghlion Oaxaca (Mee ny Nollick 1485 – 2 Mee ny Nollick 1547), she conquistador Spaainagh v'eh. Stiur eh yn turrys-contoyrtys hug rish tuittym yn Impiraght Asteckagh as chionnee eh ayrnyn mooarey jeh'n vooar-heer haink dy ve Meksico noa-emshiragh fo reirey ree yn Chashteel 'sy 16oo eash leah. Va Cortés coontit mastey ny ronseyderyn as ny conquistadoryn ghow toshiaght rish y chied phaase jeh coloinaghyn Spaainagh ny h-Americkyn.

V'eh ruggit ayns Medellín, y Spaainey, lesh mooinjer lieh-ooasle. Reih eh geiyrt er contoyrtyssyn as er berçhys 'sy Theihll Noa. Hie eh dys Hispaniola as, ny s'anmey, dys y Choobey, raad hooar eh encomienda (cairys da obbyr viallee er lheh). Feie tammylt beg, ren eh shirveish myr alcalde (briw beg) er y nah valley Spaainagh va bunnit er yn ellan. Ayns 1519, v'eh reiht myr captan y trass turrys-contoyrtys dys y vooar-heer. Hug eh beggan argid echey hene da'n turrys-contoyrtys. Ren e noidys n'oi kiannoort y Choobeby, Diego Velázquez de Cuéllar, cur rish aagherrym er-ash jeh'n turrys-contoyrtys ec y vinnid yerrinagh, agh yiooldee Cortés veih'n oardagh shen.

Lurg e heet dys y vooar-rheynn, chur Cortés strateysh rahoil er bun raad heuee eh rish bun-dooghyssee ennagh n'oi fir elley. Chammah's shen, ghow eh ymmyd jeh ben dooghyssagh, Doña Marina, myr çhyndaader. Ny s'anmey, rug ee yn chied vac echey. Tra chur kiannoort y Choobey çhaghteryn dy ghoaill Cortés seose, chagg eh nyn oi as va'n varriaght echey. Ghow eh ymmyd jeh ny sidooryn elley myr tooilley cooney. Screeu Cortés lettyryn jeeragh da'n ree shirrey bwooise ry-hoi e varriaghtyn ayns ynnyd kerraghey ry-hoi e halleydys. Erreish da ren eh ceau yn Impiraght Asteckagh harrish, va'n enmys marqués del Valle de Oaxaca bronnit er Cortés, tra va'n enmys lhiass-ree, va ny s'ooashley, bronnit er yn ard-dooinney ooasle, Antonio de Mendoza. Ayns 1541, ren Cortés goll er-ash dys y Spaainey raad hooar eh baase shey bleeaney ny s'anmey rere cooishyn najooragh.

Imraaghyn

Kianglaghyn magh

 Ny lettyryn ec Cortés, raad t'eh cur sheese er ny taghyrtyn bentyn rish y varriaght er Meksico
 "Cortes, Hernando" Belinda H. Nanney
 "Hernán Cortés, marqués del Valle de Oaxaca", Encyclopædia Britannica

Ronney:Ruggyryn 'sy vlein 1485
Ronney:Baaseyn 'sy vlein 1547
Ronney:Feallee ass Las Vegas Altas
Ronney:Shennaghys ny h-Asteckee
Ronney:Bunneyderyn baljyn Spaainagh
Ronney:Meksico choloinagh
Ronney:Encomenderos
Ronney:Ronseyderyn er Meksico
Ronney:Conquistadoryn Spaainagh
Ronney:Shennaghys Baja California
Ronney:Shennaghys Lhoob California
Ronney:Markyssyn y Spaainey
Ronney:Feallee ass Morelos
Ronney:Gineraalyn Spaainagh
Ronney:Ard-varrooderyn Spaainagh
Ronney:Ree-varrooderyn Spaainagh
Ronney:Catolee Raueagh Spaainagh
Ronney:Lught ooasle ayns America Yiass
Ronney:Bun-ocklaght California
Ronney:Quetzalcoatl
Ronney:Jantee chynney-ghunverys