Reeriaght (bea-oaylleeaght)
Ayns [[rang-oardraghey]] [[bea-oaylleeaght|bea-oaylleeagh]], she rank rang-oardragh ee '''reeriaght''' ('''regnum'''). V'ee cliaghtey ve kione y chorys, agh rere rang-oardraghey jeinagh, ta '''[[ard-reeriaght (bea-oaylleeaght)|ard-reeriaght]]''' (ny '''çhiarnys''') er-e-skyn. Ta dagh reeriaght er ny rheynn ayns [[phylum|phyla]].

Ny rankyn rang-oardraghey, t'adsyn [[bea]], [[ard-reeriaght (bea-oaylleeaght)|ard-reeriaght]], [[reeriaght (bea-oaylleeaght)|reeriaght]], [[phylum]], [[rang (bea-oaylleeaght)|rang]], [[oardagh (bea-oaylleeaght)|oardagh]], [[kynney (bea-oaylleeaght)|kynney]], [[genus]], as [[dooie]]. Ta [[clade]] ayn chammah, agh cha nel adsyn freggyrtagh rish [[rang-oardraghey Linneagh]].

Hug [[Carolus Linnaeus]] ennym er daa reeriaght: Animalia son [[baagh]]yn as Vegetabilia son [[lus|lossreeyn]]. Va fir elley echey chammah: [[Mineralia]], son [[meain]]yn. Rheynn eh adsyn ayns rangyn, as hug ad ny rangyn ayns possanyn: [[phylum|phyla]] da beiyn as [[Rheynn (bea-oaylleeaght)|Rheynn]] da lossreeyn. Dy moal, haink eh dy ve baghtal dy row yn anchaslys [[prokaryota]]/[[eukaryota]] feer scanshoil<ref name="Stanier">{{enmysearishlioar | screeudeyr = R. Y. Stanier and C. B. van Niel | blein = 1962 | ennym = The concept of a bacterium | earishlioar = Arch. Microbiol. | ym-lioar = 42 | duillag = 17–35 }}</ref>.

Hug [[Ernst Haeckel]] geill da mynorganee ayns 1866, myr y shenn reeriaght [[protista]] (cha nel ad nyn reeriaght jiu), as adsyn er nyn eddyrscarrey nish ayns [[Archaea]] as [[Bacteyr]]yn.  Cha row [[fungys]]syn er nyn eddyrscarrey veih lossreeyn derrey 1969, liorish [[Robert Whittaker]].

Dy cadjin, t'ad cur enney da shey reeriaghtyn:
* [[Animalia]]
* [[Plantae]]
* [[Fungi]]
* [[Protista]]
* [[Bacteria]]
* [[Archaea]]
agh ny keayrtyn, vees oo fakin yn ard-reeriaght [[Prokaryota]] ayns ynnyd jeh Bacteria as Archaea, ny Bacteria ynrican gyn Archaea.

== Imraaghyn ==
{{rolleyimraaghyn}}

{{rangyn bea-oaylleeagh}}

{{bun}}

[[Ronney:Rang-oardraghey]]
[[Ronney:Enmyn bea-oaylleeagh]]
Ayns rang-oardraghey bea-oaylleeagh, she rank rang-oardragh ee reeriaght (regnum). V'ee cliaghtey ve kione y chorys, agh rere rang-oardraghey jeinagh, ta ard-reeriaght (ny çhiarnys) er-e-skyn. Ta dagh reeriaght er ny rheynn ayns phyla.

Ny rankyn rang-oardraghey, t'adsyn bea, ard-reeriaght, reeriaght, phylum, rang, oardagh, kynney, genus, as dooie. Ta clade ayn chammah, agh cha nel adsyn freggyrtagh rish rang-oardraghey Linneagh.

Hug Carolus Linnaeus ennym er daa reeriaght: Animalia son baaghyn as Vegetabilia son lossreeyn. Va fir elley echey chammah: Mineralia, son meainyn. Rheynn eh adsyn ayns rangyn, as hug ad ny rangyn ayns possanyn: phyla da beiyn as Rheynn da lossreeyn. Dy moal, haink eh dy ve baghtal dy row yn anchaslys prokaryota/eukaryota feer scanshoil.

Hug Ernst Haeckel geill da mynorganee ayns 1866, myr y shenn reeriaght protista (cha nel ad nyn reeriaght jiu), as adsyn er nyn eddyrscarrey nish ayns Archaea as Bacteyryn.  Cha row fungyssyn er nyn eddyrscarrey veih lossreeyn derrey 1969, liorish Robert Whittaker.

Dy cadjin, t'ad cur enney da shey reeriaghtyn:
 Animalia
 Plantae
 Fungi
 Protista
 Bacteria
 Archaea
agh ny keayrtyn, vees oo fakin yn ard-reeriaght Prokaryota ayns ynnyd jeh Bacteria as Archaea, ny Bacteria ynrican gyn Archaea.

 Imraaghyn 

Ronney:Rang-oardraghey
Ronney:Enmyn bea-oaylleeagh