Çhengoaylleeaght smooinaghtagh
{{çhengoaylleeaght}}

Ayns [[çhengoaylleeaght]] as [[smooinaght-oaylleeaght]], she magher çhengoaylleeaght '''çhengoaylleeaght smooinaghtagh''', as t’eh jannoo studeyrys er “croo, ynsee as ymmyd” ghlare bentyn rish smooinaght deiney.  Ta’n magher shoh soit er tree binn scanshoil.  Hoshiaght, t’eh jiooldey dy vel “jargaght glare seyr” ec yn inçhyn.  ‘Sy nah ynnyd, t’eh toiggal grammeydys trooid “jannoo eie” – gra dy vel sleih croo eie neuloaghtagh jeh keeall y ‘ockle.  As y trass, t’ad gra dy vel fys er glare çheet magh ass ymmyd.<ref>{{enmyslioar
 |ennym=Cognitive Linguistics
 |screeudeyr=Croft, William and D. Alan Cruse
 |soilsheyder=Cambridge University Press
 |boayl=Cambridge
 |date=2004
 |duillag=1}}</ref>

Ta çhengoayllee smooinaghtagh jiooldey dy vel co-olt erbee son cosney stiagh glare as eshyn seyr as gyn cosoylaght.  Shen soiaghey noi ry hoi obbyr [[grammeydys gientynagh]].  Cha nhegin dy vel ad ooilley jiooldey dy vel rheynn coruggyragh ec jargaght glare deiney; agh t’ad jiooldey dy vel eh scart rish y chooid elley jeh smooinaght.  Myr shen, t’ad gra dy vel fys er phenomenonyn ghlare – m.s. [[myn-heean|myn-heeanyn]], [[myn-ockle|myn-ocklyn]] as [[co-ordrail]] – croghey er eieyn neuloaghtagh ec y vun.  Chammah’s shen, t’ad gra nagh vel tashtey as goaill erash fys er glare neuchasley er lheh rish tashtey as goaill erash fys elley; as dy vel ymmyd ghlare son toiggal jannoo ymmyd jeh ny jargaghtyn smooinaghtagh cheddin as t’ou uss jannoo ymmyd jeu son obbyr elley.

Faagail y tradishoon [[semantaght ta croghey er firriney]], ta çhengoayllee smooinaghtagh toiggal keeall trooid eieyn, ayns ynnyd jeh tuarastylyn jeh’n teihll.

Ec y jerrey, ta çhengoayllee smooinaghtagh gra dy vel co-chummaght eddyr glare as smooinaght, as dy vel y ghaa jeenysit ayns keeayl chionnit as çhymbyllaght ny ymmydeyryn.  

==Imraaghyn==
{{rolleyimraaghyn}}

[[Ronney:Çhengoaylleeaght|Smooinaghtagh]]
[[Ronney:Semantaght|Chengoaylleeaght]]
Ayns çhengoaylleeaght as smooinaght-oaylleeaght, she magher çhengoaylleeaght çhengoaylleeaght smooinaghtagh, as t’eh jannoo studeyrys er “croo, ynsee as ymmyd” ghlare bentyn rish smooinaght deiney.  Ta’n magher shoh soit er tree binn scanshoil.  Hoshiaght, t’eh jiooldey dy vel “jargaght glare seyr” ec yn inçhyn.  ‘Sy nah ynnyd, t’eh toiggal grammeydys trooid “jannoo eie” – gra dy vel sleih croo eie neuloaghtagh jeh keeall y ‘ockle.  As y trass, t’ad gra dy vel fys er glare çheet magh ass ymmyd.

Ta çhengoayllee smooinaghtagh jiooldey dy vel co-olt erbee son cosney stiagh glare as eshyn seyr as gyn cosoylaght.  Shen soiaghey noi ry hoi obbyr grammeydys gientynagh.  Cha nhegin dy vel ad ooilley jiooldey dy vel rheynn coruggyragh ec jargaght glare deiney; agh t’ad jiooldey dy vel eh scart rish y chooid elley jeh smooinaght.  Myr shen, t’ad gra dy vel fys er phenomenonyn ghlare – m.s. myn-heeanyn, myn-ocklyn as co-ordrail – croghey er eieyn neuloaghtagh ec y vun.  Chammah’s shen, t’ad gra nagh vel tashtey as goaill erash fys er glare neuchasley er lheh rish tashtey as goaill erash fys elley; as dy vel ymmyd ghlare son toiggal jannoo ymmyd jeh ny jargaghtyn smooinaghtagh cheddin as t’ou uss jannoo ymmyd jeu son obbyr elley.

Faagail y tradishoon semantaght ta croghey er firriney, ta çhengoayllee smooinaghtagh toiggal keeall trooid eieyn, ayns ynnyd jeh tuarastylyn jeh’n teihll.

Ec y jerrey, ta çhengoayllee smooinaghtagh gra dy vel co-chummaght eddyr glare as smooinaght, as dy vel y ghaa jeenysit ayns keeayl chionnit as çhymbyllaght ny ymmydeyryn.  

Imraaghyn

Smooinaghtagh
Chengoaylleeaght