H
{{Kishtey fys grafeme
|lettyr = H h
|script = [[Script Ladjynagh]]
|sorçh = [[Abbyrlhit]]
|typedesc = agh
|çhengey = [[Ladjyn]]
|unicode= U+0048, U+0068
|alpha-earroo = 8
|earroo = 
|kyn1=<hiero>O6</hiero><hiero>N24</hiero><hiero>V28</hiero>
|kyn2=[[Coadan:Proto-semiticH-01.svg|20px|Ḥet]]
|kyn3=[[Coadan:Protohet.svg|20px|Heth]]
|kyn4=[[Coadan:Phoenician heth.svg|20px|Ḥet]]
|kyn5=[[Coadan:Greek_Heta_combined.svg|40px|Heta yn Ghreagish Lheah]]
|kyn6=[[𐌇]]
|traaymmydit={{circa|700 RC}}{{snd}}jiu
|sluightee={{grid list|[[Ħ]]|[[Ƕ]]|[[Ⱶ]]|[[Ꟶ]]|[[Һ]]|[[ʰ]]}}{{grid list|[[Beayn-earroo Planck|''h'']]|[[Beayn-earroo Planck leodit|''ħ'']]|[[ℍ|<math>\mathbb{H}</math>]]}}
|shuyraghyn={{grid list|[[И]]|[[Һ]]|[[Ԧ]]|[[Heth|ח ح ܚ]]|[[ࠇ]]|[[𐎅]]|[[𐎈]]|[[wikt:Հ|Հ]]|[[wikt:հ|հ]]}}
|sheshaghtee=
|troa=Clee dys y jesh
|jalloo=Latin_letter_H.svg
}}
{{Abbyrlhit bunneydagh yn ASE|uc=H|lc=h}}
She '''H''', ny '''h''', yn hoghtoo [[lettyr (abbyrlhit)|lettyr]] 'syn [[abbyrlhit Ladjynagh]],<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Latin-alphabet |title=Latin alphabet |encyclopedia=Encyclopædia Britannica}}</ref> ta ymmydit ayns [[abbyrlhit ny Gaelgey]] noa-emshiragh as ayns abbyrlhittyn elley er feie ny cruinney. She '''hibbin''' yn ennym va currit er 'sy Ghaelg ayns ny laaghyn t'er ny gholl shaghey.<ref>{{cite web|url=https://archive.gaelg.im/www.gaelg.iofm.net/LESSONS/P/app3.html | title = Lessoonyn Level 1 | first = Phil | last= Kelly| accessdate=11 Mean Souree 2024}}</ref>

== Shennaghys ==

T'ad gra dy daink H jeh [[screeu caslys]] jeh cleigh ayns [[jalloo screeudeyrys Egyptagh]].  Haink y cowrey shoh trooid coryssyn screeu [[abbyrlhit Proto-Sinaitagh|Proto-Sinaitagh]], [[abbyrlhit Feaneeckagh|Feaneeckagh]], [[abbyrlhit Greagagh|Greagagh]], [[abbyrlhit Etruscagh|Etruscagh]] as [[abbyrlhit Romanagh|Romanagh]] dys y chummey t'ayn nish.  

'sy Ghaelg hene, ta'n lettyr çheet jeh'n [[abbyrlhit Baarleagh]] liorish obbyr [[John Phillips (aspick)|John Phillips]], [[Aspick Sodor as Mannin]], as e lheid cairscreeu y yannoo son y Ghaelg ayns ny [[1700yn]].

== Coadyn co-earrooder ==
Ayns [[Unicode]], ta [[case mooar|H mooar]] ec U+0048 as [[case beg|h beg]] ec U+0068.<ref name="unicode">{{enmyseddyrvoggyl|kiangley=http://macchiato.com/unicode/chart/|ennym=Javascript Unicode Chart|çhengey=en|datefeddyn=2009-03-08}}</ref>

Ayns [[ASCII]], ta [[case mooar|H mooar]] ec 72 as [[case beg|h beg]] ec 104.  Ayns [[earrooyn jeesoil]], shen 01001000 as 01101000.

Ayns [[EBCDIC]], ta  [[case mooar|H mooar]] ec 200 as [[case beg|h beg]] ec 136.  

Ayns [[HTML]] as [[XML]], ta  [[case mooar|H mooar]] ec "<tt>&amp;#72;</tt>" as [[case beg|h beg]] ec "<tt>&amp;#104;</tt>".  

== Cosoylaghey ==

Haink [[I (lettyr Kyrillagh)|''I'' Kyrillagh]] reesht jeh'n lettyr Greagagh ''[[eta (lettyr Greagagh)|Eta]]'', agh t'eh çheet er y vreeockle /i/.  Haink [[En (lettyr Kyrillagh)|''En'' Kyrillagh]] jeh'n lettyr Greagagh ''[[nu (lettyr Greagagh)|Nu]]'', as t'eh çheet er y chorockle /n/.  T'eh ry-akin heose son cosoylaghey, er y fa dy vel eh gollrish hibbin.  Haink [[eta (lettyr Coptagh)|''Eta'' Coptagh]] jeh eta Greagagh, agh t'eh çheet er /i/ ny /j/.  Cha nel fer erbee jeu çheet er /h/.

{{-}}
{| cellspacing="7" class="wikitable" style="text-align: center;"
|-
! colspan="5" | Shenn lettyryn Greagagh
|-
| colspan="4" | [[Coadan:Eta uc lc.svg|50px|Eta Greagagh]]
| [[Coadan:Nu uc lc.svg|50px|Nu Greagagh]]
|-
| colspan="4" | Eta (/ɛː/ ayns [[Shenn Ghreagish]])
| colspan="4" | Nu)
|-
! colspan="5" | Lettyryn jeianagh
|-
<!-- Eta-->
| [[Coadan:Eta uc lc.svg|50px|Eta Greagagh (/i/ ayns [[Greagish]] yeianagh)]]
| [[Coadan:RomanH-01.png|50px|Hibbin (/h/ ayns ymmodee çhengaghyn)]]
| [[Coadan:Coptic Eta-maj.svg |50px|Eta Coptagh (/iː/ ayns [[Coptish]])]]
| [[Coadan:Cyrillic letter I - uppercase and lowercase.svg|50px|I Kyrillagh (/i/ ayns ymmodee çhengaghyn)]]
| [[Coadan:Cyrillic letter En - uppercase and lowercase.svg|50px|En Kyrillagh (/n/ ayns ymmodee çhengaghyn)]]
|-
| Eta Greagagh (/i/ ayns [[Greagish]] yeianagh)
| Hibbin Romanagh (/h/ ayns ymmodee çhengaghyn)
| Eta Coptagh (/iː/ ayns [[Coptish]])
| I Kyrillagh (/i/ ayns ymmodee çhengaghyn)
| En Kyrillagh (/n/ ayns ymmodee çhengaghyn)
|}


== Jeeagh er reesht ==
{{Commons|H}}
* [[H (kiaull)]]

== Imraaghyn ==
{{rolleyimraaghyn}}

{{script Ladjynagh |state = collapsed}}
{{abbyrlhit ny Gaelgey |state = collapsed}}
{{Gurneil eaghtyrys}}
[[Ronney:Lettyryn Ladjynagh bunneydagh yn ISO]]
She H, ny h, yn hoghtoo lettyr 'syn abbyrlhit Ladjynagh, ta ymmydit ayns abbyrlhit ny Gaelgey noa-emshiragh as ayns abbyrlhittyn elley er feie ny cruinney. She hibbin yn ennym va currit er 'sy Ghaelg ayns ny laaghyn t'er ny gholl shaghey.

 Shennaghys 

T'ad gra dy daink H jeh screeu caslys jeh cleigh ayns jalloo screeudeyrys Egyptagh.  Haink y cowrey shoh trooid coryssyn screeu Proto-Sinaitagh, Feaneeckagh, Greagagh, Etruscagh as Romanagh dys y chummey t'ayn nish.  

'sy Ghaelg hene, ta'n lettyr çheet jeh'n abbyrlhit Baarleagh liorish obbyr John Phillips, Aspick Sodor as Mannin, as e lheid cairscreeu y yannoo son y Ghaelg ayns ny 1700yn.

 Coadyn co-earrooder 
Ayns Unicode, ta H mooar ec U+0048 as h beg ec U+0068.

Ayns ASCII, ta H mooar ec 72 as h beg ec 104.  Ayns earrooyn jeesoil, shen 01001000 as 01101000.

Ayns EBCDIC, ta  H mooar ec 200 as h beg ec 136.  

Ayns HTML as XML, ta  H mooar ec "&#72;" as h beg ec "&#104;".  

 Cosoylaghey 

Haink I Kyrillagh reesht jeh'n lettyr Greagagh Eta, agh t'eh çheet er y vreeockle /i/.  Haink En Kyrillagh jeh'n lettyr Greagagh Nu, as t'eh çheet er y chorockle /n/.  T'eh ry-akin heose son cosoylaghey, er y fa dy vel eh gollrish hibbin.  Haink Eta Coptagh jeh eta Greagagh, agh t'eh çheet er /i/ ny /j/.  Cha nel fer erbee jeu çheet er /h/.

 Shenn lettyryn Greagagh 50px|Eta Greagagh 50px|Nu Greagagh Eta (/ɛː/ ayns Shenn Ghreagish) Nu) Lettyryn jeianagh 50px|Eta Greagagh (/i/ ayns Greagish yeianagh) 50px|Hibbin (/h/ ayns ymmodee çhengaghyn) 50px|Eta Coptagh (/iː/ ayns Coptish) 50px|I Kyrillagh (/i/ ayns ymmodee çhengaghyn) 50px|En Kyrillagh (/n/ ayns ymmodee çhengaghyn) Eta Greagagh (/i/ ayns Greagish yeianagh) Hibbin Romanagh (/h/ ayns ymmodee çhengaghyn) Eta Coptagh (/iː/ ayns Coptish) I Kyrillagh (/i/ ayns ymmodee çhengaghyn) En Kyrillagh (/n/ ayns ymmodee çhengaghyn)

 Jeeagh er reesht 

 H (kiaull)

 Imraaghyn 

Ronney:Lettyryn Ladjynagh bunneydagh yn ISO