Yn Ookraan
{{Kishtey fys çheer
|ennym_dooghyssagh            = Yn Ookraan
|ennym_foddey_cadjincliaghtagh= {{nobold|Україна {{small|([[Ookraanish]])<br/>{{transliteration|uk|Ukraina}}}}}}
|ennym_gienneydagh            = yn Ookraan
|jalloo_brattagh              = Flag of Ukraine.svg
|jalloo_cleinney              = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg
|jalloo_caslys                = Ukraine_(orthographic_projection)_with_Disputed_Land.png
|fo-heidyl_caslys             = Caslys-çheerey yn Ookraan (doo-eayney) marish ny thallooyn fo arganeys (bane-eayney)
|jarroo-raa                   = 
|arrane_ashoonagh             = [[Shche ne vmerla Ukraina|Ще не вмерла Україна<br />''Shche ne vmerla Ukrayina'']] <small>([[Ookraanish]])</small><br />"Cha nel yn Ookraan caillt foast"
|çhengaghyn_oikoil            = [[Ookraanish]]
|preeu-valley                 = [[Kyiv]]
|latd=50 |latm=27 |latNS=N |longd=30 |longm=30 |longEW=E |latNSgael=Hwoaie |longEWgael=Hiar
|balley_smoo                  = preeu-valley
|sorçh_reiltys                = [[Pobblaght lieh-eaghtyraneagh]] [[steat unnaneagh|unnaneagh]]
|enmys1_fer-toshee            = [[Eaghtyrane yn Ookraan|Eaghtyrane]]
|ennym1_fer-toshee            = [[Volodymyr Zelensky]]
|enmys2_fer-toshee            = [[Ard-vinishter yn Ookraan|Ard-vinishter]]
|ennym2_fer-toshee            = [[Denys Shmyhal]]
|enmys3_fer-toshee            = [[Caairliagh y Verkhovna Rada|Loayreyder y Pharlamaid]]
|ennym3_fer-toshee            = [[DRuslan Stefanchuk]]
|eaghtyr_km2                  = 603,628
|eaghtyr_mi_ker               = 233,090
|eaghtyr_rhenk                = 44oo
|ushtey_sy_cheead             = 7
|pobble_ooley                 = 33,443,000
|blein_ooley_pobble           = 2024
|rhenk_ooley_pobble           = 46oo
|pobble_coontey               = {{WD Earroo yn Phobble cour Kishtey Fys}}
|blein_coontey_pobble         = 
|rhenk_coontey_pobble         = 
|glooaght_pobble_km2          = 77
|glooaght_pobble_mi_ker       = 199
|rhenk_glooaght_pobble        = 115oo
|quaiyl                       = 
|blein_LTS_CCK                = 2025
|LTS_CCK                      = $684.180 billoon
|rhenk_LTS_CCK                = 45oo
|LTS_CCK_yn_dooinney          = $20,756
|rhenk_LTS_CCK_yn_dooinney    = 89oo
|LTS_ennymagh                 = $189.827 billoon
|rhenk_LTS_ennymagh           = 58oo
|blein_LTS_ennymagh           = 2025
|LTS_ennymagh_yn_dooinney     = $5,759
|rhenk_LTS_ennymagh_yn_dooinney = 112h
|Gini                         = 25.6
|blein_Gini                   = 2020
|ronney_Gini                  = <span style="color:#090">neuchorrymid injil</span>
|blein_ALD                    = 2012
|ALD                          = {{decrease}} 0.734
|rhenk_ALD                    = 100oo
|ronney_ALD                   = <span style="color:#090">ard</span>
|sorçh_kiondeeaght            = [[Shennaghys yn Ookraan|Seyrsnys]]
|note_kiondeeaght             = veih'n [[UPSS]]
|taghyrt1_bunnit              = [[Fogrey yn Teyrsnys (yn Ookraan)|Fogrit magh]]
|date1_bunnit                 = 24 Luanistyn 1991
|taghyrt2_bunnit              = [[Refrane yn Ookraan, 1991|Refrane]]
|date2_bunnit                 = 1 Nollick 1991
|taghyrt3_bunnit              = Creaghnit
|date3_bunnit                 = 26 Nollick 1991
|argid                        = [[Hryvnia yn Ookraan|Hryvnia]] (₴)
|coad_argid                   = UAH
|traa_ynnydagh                = [[Traa ynnydagh yn Oarpey Hiar|EET]]
|ashchur_utc                  = +2
|traa_ynnydagh_TTLS           = [[Traa Souree yn Oarpey Heear|EEST]]
|ashchur_utc_TTLS             = +3
|cctld                        = [[.ua]], [[.укр]]
|coad_çhellvane               = 380
}}
She çheer 'syn [[Yn Oarpey Hiar|Oarpey Hiar]] ee '''yn Ookraan''' ({{lang-uk|Україна, ''Ukrayina''}}, {{ASE-keintagh|ukrɑˈjinɑ}}). Ta'n Ookraan çhemmal rish [[Yn Roosh|y Roosh]] 'sy niar as 'sy niar hwoaie, rish [[Yn Velaroosh|y Velaroosh]] 'sy twoaie as 'sy neear hwoaie, rish [[Yn Pholynn|y Pholynn]], [[Yn Clovack|y Clovack]] as [[yn Ungaar]] 'sy neear, rish [[Yn Romaan|y Romaan]] as [[Moldova]] 'sy neear yiass, as rish [[Yn Vooir Ghoo|y Vooir Ghoo]] as [[Mooir Azov]] 'sy jiass as 'sy niar yiass er lheh. T'ee 603,628&nbsp;km<sup>2</sup> (233,062 mi ker) er eaghtyr. Rere shen, she yn Ookraan y çheer smoo ta ny lhie slane 'syn Oarpey. She [[Kyiv]] preeu-valley yn çheer.

Ta sleih er ve cummal as beaghey er thalloo yn Ookraan voish 32,000 RC. Car [[ny Mean Eashyn]], va'n ard coontit myr ynnyd scanshoil y chultoor [[Ny Slavee Hiar|Slavagh Hiar]]. Ren y chonastey eggyssagh skeaylt - [[Rus' Kyivagh]] - cur er bun toshiaght yn enneydys Ookraanagh. Ec eear vullagh e phooar 'sy 11d eash veanagh, hoshee yn conastey laggaghey derrey haghyr cohuittym lurg [[Ruegys Mongoilagh er Rus' Kyivagh|y ruegys Mongoilagh]] 'sy 13oo eash. Harrish y 600 bleeaney ny lurg, va'n thalloo er ny chaggey noi, er ny rheynn magh, as er ny reirey liorish ymmodee pooaryn, goaill stiagh [[Yn Co-unnaneys Polynnagh-Litaanagh|y Co-unnaneys Polynnagh-Litaanagh]], [[yn Austeyr-Ungaar]], [[yn Impiraght Hurkagh]], as [[Impiraght ny Roosh|yn Impiraght Rooshagh]]. Dirree yn [[Hetmanaght Chossackagh]] magh as va rah as bishaghey eck car y 17oo as 18oo eashyn agh, fy yerrey, v'eh rheynnit magh eddyr y Pholynn as yn Impiraght Rooshagh. Lurg yn [[Caghlaa Mooar Rooshagh|Chaghlaa Mooar Rooshagh]] ayns 1917, dirree gleashaght ashoonagh Ookraanagh magh son hene-reiltys. Va [[Pobblaght Heayagh yn Ookraan]] currit er bun er 23 Mean Souree 1917. Agh, va'n steat giare-heiltagh shen [[Caggey Soveidjagh-Ookraanagh|scryssit]] ec ny [[Bolsheavee]] as va'n çheer aachiaddit myr [[Pobblaght Hoveidjagh Hoshiallagh yn Ookraan|Pobblaght Hoveidjagh Hoshiallagh yn Ookraan]]. Haink er y phobblaght shen dy ve ny bun-oltey jeh'n [[Yn Unnaneys Soveidjagh|Unnaneys Soveidjagh (UPSS)]] ayns 1922. Va'n Ookraan ny pobblaght smoo pobbylagh as smoo çhynskyllagh 'syn UPSS lurg [[Pobblaght Hoveidjagh Chonastagh Hoshiallagh ny Roosh|Pobblaght Hoveidjagh Chonastagh Hoshiallagh y Roosh]] derrey hooar ee e seyrsnys ayns 1991 lurg tuittym yn UPSS.

Lurg e seyrsnys, va'n Ookraan kiaddit myr [[steat unnaneagh|pobblaght unnaneagh]] fo [[corys lieh-eaghtyraneagh]]. Va ny pooaryn rheynnit magh eddyr ny crouwyn [[crouw slattyssagh|slattyssagh]], [[crouw chiannoortagh|kiannoortagh]] as [[crouw vriwnyssagh|briwnyssagh]]. Ren ee fogrey magh dy nee [[steat neuchommeeagh]] v'ee,<ref name="gska2.rada.gov.ua">{{cite web |url=http://gska2.rada.gov.ua:7777/site/postanova_eng/Declaration_of_State_Sovereignty_of_Ukraine_rev1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927224650/http://gska2.rada.gov.ua:7777/site/postanova_eng/Declaration_of_State_Sovereignty_of_Ukraine_rev1.htm |archive-date=27 Mean Fouyir 2007 |title=Declaration of State Sovereignty of Ukraine |access-date=24 Nollick 2007 |website=[[Verkhovna Rada]] yn Ookraan}}</ref> as ee jannoo commeeys cahnagh lesh y Roosh as [[Co-unnaneys ny Steatyn Seyrey|çheeraghyn elley y CSS]] er un laue, as cur er bun [[Commeeys cour Shee|commeeys lesh yn RCAH]] ayns 1994. Ayns 2013, lurg ren yn Eaghtyrane [[Viktor Yanukovich]] scuirrey veih [[Conaant Copharteeys yn Ookraan rish yn Unnaneys Oarpagh]] ayns foayr jeh kianglaghyn tarmaynagh ny s'niessey rish y Roosh, vleayst çhionnraaghyn mooarey magh enmyssit [[Euromaidan]]. Vooadee ny çhionnraaghyn shen myr [[Caghlaa Mooar yn Oays]]. Va Yanukovich toyrt mow as reiltys noa currit stiagh. Ren ny taghyrtyn shen cummey bun da [[goaill stiagh ny Crimeea 'sy Roosh|goaill stiagh y Chrimeea 'sy Roosh]] ayns Mayrnt 2014 as y [[Caggey ayns Donbas]] y vee ny s'anmey. Ren y caggey shen noi scarreydee as [[atçhimys|atçhimee]] cummit seose ec y Roosh çheet gys e vullagh tra [[Ruegys Rooshagh er yn Ookraan, 2022|ren y Roosh ruegys er yn Ookraan ayns Toshiaght Arree 2022]]. Ta'n Ookraan shirrey kianglaghyn tarmaynagh, politickagh as cahnagh rish y Neear car y [[Caggey Rooshagh-Ookraanagh|Chaggey Rooshagh-Ookraanagh]].

==Imraaghyn==
{{reflist}}

{{Yn Europey}}
{{Gurneil eaghtyrys}}
{{DEFAULTSORT:Ookraan}}

[[Ronney:Yn Ookraan| ]]
[[Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Ookraan 'sy vlein 1991]]
[[Ronney:Çheeraghyn yn Oarpey]]
[[Ronney:Çheeraghyn-oltey Choonseil yn Oarpey]]
[[Ronney:Çheeraghyn-oltey ny h-Ashoonyn Unnaneysit]]
[[Ronney:Steatyn eear-Hoveidjagh]]
[[Ronney:Pobblaghtyn]]
[[Ronney:Steatyn as thallooyn bunnit 'sy vlein 1991]]
She çheer 'syn Oarpey Hiar ee yn Ookraan (, ). Ta'n Ookraan çhemmal rish y Roosh 'sy niar as 'sy niar hwoaie, rish y Velaroosh 'sy twoaie as 'sy neear hwoaie, rish y Pholynn, y Clovack as yn Ungaar 'sy neear, rish y Romaan as Moldova 'sy neear yiass, as rish y Vooir Ghoo as Mooir Azov 'sy jiass as 'sy niar yiass er lheh. T'ee 603,628 km2 (233,062 mi ker) er eaghtyr. Rere shen, she yn Ookraan y çheer smoo ta ny lhie slane 'syn Oarpey. She Kyiv preeu-valley yn çheer.

Ta sleih er ve cummal as beaghey er thalloo yn Ookraan voish 32,000 RC. Car ny Mean Eashyn, va'n ard coontit myr ynnyd scanshoil y chultoor Slavagh Hiar. Ren y chonastey eggyssagh skeaylt - Rus' Kyivagh - cur er bun toshiaght yn enneydys Ookraanagh. Ec eear vullagh e phooar 'sy 11d eash veanagh, hoshee yn conastey laggaghey derrey haghyr cohuittym lurg y ruegys Mongoilagh 'sy 13oo eash. Harrish y 600 bleeaney ny lurg, va'n thalloo er ny chaggey noi, er ny rheynn magh, as er ny reirey liorish ymmodee pooaryn, goaill stiagh y Co-unnaneys Polynnagh-Litaanagh, yn Austeyr-Ungaar, yn Impiraght Hurkagh, as yn Impiraght Rooshagh. Dirree yn Hetmanaght Chossackagh magh as va rah as bishaghey eck car y 17oo as 18oo eashyn agh, fy yerrey, v'eh rheynnit magh eddyr y Pholynn as yn Impiraght Rooshagh. Lurg yn Chaghlaa Mooar Rooshagh ayns 1917, dirree gleashaght ashoonagh Ookraanagh magh son hene-reiltys. Va Pobblaght Heayagh yn Ookraan currit er bun er 23 Mean Souree 1917. Agh, va'n steat giare-heiltagh shen scryssit ec ny Bolsheavee as va'n çheer aachiaddit myr Pobblaght Hoveidjagh Hoshiallagh yn Ookraan. Haink er y phobblaght shen dy ve ny bun-oltey jeh'n Unnaneys Soveidjagh (UPSS) ayns 1922. Va'n Ookraan ny pobblaght smoo pobbylagh as smoo çhynskyllagh 'syn UPSS lurg Pobblaght Hoveidjagh Chonastagh Hoshiallagh y Roosh derrey hooar ee e seyrsnys ayns 1991 lurg tuittym yn UPSS.

Lurg e seyrsnys, va'n Ookraan kiaddit myr pobblaght unnaneagh fo corys lieh-eaghtyraneagh. Va ny pooaryn rheynnit magh eddyr ny crouwyn slattyssagh, kiannoortagh as briwnyssagh. Ren ee fogrey magh dy nee steat neuchommeeagh v'ee, as ee jannoo commeeys cahnagh lesh y Roosh as çheeraghyn elley y CSS er un laue, as cur er bun commeeys lesh yn RCAH ayns 1994. Ayns 2013, lurg ren yn Eaghtyrane Viktor Yanukovich scuirrey veih Conaant Copharteeys yn Ookraan rish yn Unnaneys Oarpagh ayns foayr jeh kianglaghyn tarmaynagh ny s'niessey rish y Roosh, vleayst çhionnraaghyn mooarey magh enmyssit Euromaidan. Vooadee ny çhionnraaghyn shen myr Caghlaa Mooar yn Oays. Va Yanukovich toyrt mow as reiltys noa currit stiagh. Ren ny taghyrtyn shen cummey bun da goaill stiagh y Chrimeea 'sy Roosh ayns Mayrnt 2014 as y Caggey ayns Donbas y vee ny s'anmey. Ren y caggey shen noi scarreydee as atçhimee cummit seose ec y Roosh çheet gys e vullagh tra ren y Roosh ruegys er yn Ookraan ayns Toshiaght Arree 2022. Ta'n Ookraan shirrey kianglaghyn tarmaynagh, politickagh as cahnagh rish y Neear car y Chaggey Rooshagh-Ookraanagh.

Imraaghyn

 
Ronney:Bunneeaghtyn 'syn Ookraan 'sy vlein 1991
Ronney:Çheeraghyn yn Oarpey
Ronney:Çheeraghyn-oltey Choonseil yn Oarpey
Ronney:Çheeraghyn-oltey ny h-Ashoonyn Unnaneysit
Ronney:Steatyn eear-Hoveidjagh
Ronney:Pobblaghtyn
Ronney:Steatyn as thallooyn bunnit 'sy vlein 1991