Reiltagh (çhengoaylleeaght)
{{çhengoaylleeaght}}

Ayns çhengoaylleeaght, ta {{shallidagh|'''reiltagh'''}} raa ennagh y fockle vees soiaghey sorçh [[co-ordrail|co-ordrailagh]] y raa, ny y {{shallidagh|[[gass (çhengoaylleeaght)|ghass]]}} vees soiaghey ronney co-ordrailagh y fockle t'eh ayn.  Ta olteyn elley ({{shallidagh|[[biallagh|biallee]]}}) y raa ceaghley y reiltagh.

Myr sampleyr, ayns ''moddey mooar doo'', she ''moddey'' reiltagh y raa, as eshyn soiaghey dy nee [[abbyrt ennymocklagh]] t'ayn.  Ta ny marenmyn ''mooar'' as ''doo'' caghlaa yn ennym reiltagh shoh.  Dy ghra myr shen, y raa ''moddey mooar doo'', she ennymockle t'ayn ec y vun, cha nee marennym myr ''mooar'' ny ''doo''.  Ayns yn aght cheddin, ayns yn ennymockle covestit ''lioar-hasht'', she'n bun ''tasht''  reiltagh y raa, as ''lioar'' caghlaa y keeall echey.  Dy ghra myr shen, ta ''lioar-hasht'' cowraghey sorçh dy hasht, cha nel sorçh dy lioar (veagh ''tasht-lioar'' red lane anchasley rish ''lioar-hasht'').  Ayns kuse dy hengaghyn, myr sampleyr Baarle, foddee oo cur enney er reiltagh focklyn covestit er coontey yn oardagh oc; ayns y Ghaelg ta'n ghaa oardagh ry-akin.  Myr sampleyr, ''lioar-hasht'' (tasht jeh lioaryn), agh ''tasht-fockle'' (tasht jeh focklyn).

Kiare troyn scanshoil y reiltagh<ref name="Tallerman">{{enmyslioar
  | sjerree = Tallerman
  | kied = Maggie
  | ennym = Understanding syntax
  | curmagh = 2oo
  | blein = 2005
  | soilsheyder = Hodder Arnold
  | isbn = 9780340810323
  | çhengey = Baarle
}}</ref>:
# ta keeall y raa ec y reiltagh, as eshyn soiaghey keim y clane raa: 
##ta ''blaaghyn feer vooarey'' 'mychione' blaaghyn; myr shen, she abbyrt ennymocklagh t'ayn
##ta reiltagh marennymagh ec ''feer vane''; myr shen, she raa marennymocklagh t'ayn
# foddee oo cur y reiltagh ayns ynnyd y clane raa, agh cha nod oo cur fockle erbee elley jeh'n raa ayns ynnyd jeh as freayll y keeall cheddin ec y raa.
## foddee shin gra ''by vie lesh Gorree '''blaaghyn feer vooarey''''' ny ''by vie lesh Gorree '''blaaghyn'''''
###cha nod oo gra *''by vie lesh Gorree '''feer'''''
##foddee shin gra ''goll '''stiagh 'sy sthie''''' ny ''goll '''stiagh'''''
# dy cadjin, ta'n reiltagh yn un nhee eginagh 'sy raa.  Ny keayrtyn, myr sampleyr ec breearyn [[breear aistragh|aistragh]], cha nod oo faagail magh biallee er lheh noadyr.  T'ad reih ''biallagh eginagh''.
## cha nod oo gra *''ta mee cummal '''ayns''''', agh t'eh ort gra ''ta mee cummal '''ayns Doolish''''', ga dy nee raa roie-ocklagh t'ayn as '''ayns''' reiltagh y raa.
# myr shen, kiarroo tro reiltee, shen dy nod ad reih biallagh eginagh

=Imraaghyn=
{{rolleyimraaghyn}}

[[Ronney:Meeryn co-ordrailagh]]
Ayns çhengoaylleeaght, ta  raa ennagh y fockle vees soiaghey sorçh co-ordrailagh y raa, ny y  vees soiaghey ronney co-ordrailagh y fockle t'eh ayn.  Ta olteyn elley () y raa ceaghley y reiltagh.

Myr sampleyr, ayns moddey mooar doo, she moddey reiltagh y raa, as eshyn soiaghey dy nee abbyrt ennymocklagh t'ayn.  Ta ny marenmyn mooar as doo caghlaa yn ennym reiltagh shoh.  Dy ghra myr shen, y raa moddey mooar doo, she ennymockle t'ayn ec y vun, cha nee marennym myr mooar ny doo.  Ayns yn aght cheddin, ayns yn ennymockle covestit lioar-hasht, she'n bun tasht  reiltagh y raa, as lioar caghlaa y keeall echey.  Dy ghra myr shen, ta lioar-hasht cowraghey sorçh dy hasht, cha nel sorçh dy lioar (veagh tasht-lioar red lane anchasley rish lioar-hasht).  Ayns kuse dy hengaghyn, myr sampleyr Baarle, foddee oo cur enney er reiltagh focklyn covestit er coontey yn oardagh oc; ayns y Ghaelg ta'n ghaa oardagh ry-akin.  Myr sampleyr, lioar-hasht (tasht jeh lioaryn), agh tasht-fockle (tasht jeh focklyn).

Kiare troyn scanshoil y reiltagh:
 ta keeall y raa ec y reiltagh, as eshyn soiaghey keim y clane raa: 
ta blaaghyn feer vooarey 'mychione' blaaghyn; myr shen, she abbyrt ennymocklagh t'ayn
ta reiltagh marennymagh ec feer vane; myr shen, she raa marennymocklagh t'ayn
 foddee oo cur y reiltagh ayns ynnyd y clane raa, agh cha nod oo cur fockle erbee elley jeh'n raa ayns ynnyd jeh as freayll y keeall cheddin ec y raa.
 foddee shin gra by vie lesh Gorree blaaghyn feer vooarey ny by vie lesh Gorree blaaghyn
cha nod oo gra *by vie lesh Gorree feer
foddee shin gra goll stiagh 'sy sthie ny goll stiagh
 dy cadjin, ta'n reiltagh yn un nhee eginagh 'sy raa.  Ny keayrtyn, myr sampleyr ec breearyn aistragh, cha nod oo faagail magh biallee er lheh noadyr.  T'ad reih biallagh eginagh.
 cha nod oo gra *ta mee cummal ayns, agh t'eh ort gra ta mee cummal ayns Doolish, ga dy nee raa roie-ocklagh t'ayn as ayns reiltagh y raa.
 myr shen, kiarroo tro reiltee, shen dy nod ad reih biallagh eginagh

Imraaghyn

Ronney:Meeryn co-ordrailagh