Heertçh
[[Coadan:Saint Kilda archipelago topographic map-en.svg|right|thumb|300px|Caslys-çheerey Heertçh]]
She [[ellanragh]] anerit eh '''Heertçh''' ({{lang-gd|Hiort}}, {{lang-en|St Kilda}}). T'eh soit 64 km (40 mi) çheu heear heear hwoaie veih [[Ooisht y Twoaie]] 'sy [[Yn Keayn Sheear|Cheayn Sheear]]. T'eh goaill stiagh ny h-ellanyn smoo eearagh jeh [[ny h-Ellanyn Heear|Ellanyn Heear]] ny [[Nalbin|h-Albey]]. She [[Heertçh (ellan)|Heertçh]] yn ellan smoo 'syn ellanragh, as she ayn ta ny h-eayninyn s'yrjey 'sy [[Reeriaght Unnaneysit]]. Ta tree ard-ellanyn elley 'syn ellanragh - [[Dùn, Heertçh|Dùn]], [[Soaigh]], as [[Boraraigh, Heertçh|Boraraigh]]. Ta ny h-ellanyn goll fo reirey ec [[Comhairle nan Eilean Siar]].

Va deiney cummal er yn ellanragh er feie daa villey-bleeaney, agh cha row ny smoo na 180 deiney cummal er yn ellan traa erbee. Daag y pobble ym-lane yn ellanragh 'sy vlein 1930. Jiu, cha nel pobble beayn er yn ellan, faagail magh skimmee choadee, agh ta labreeyn freayltys, arryltee as oaylleeyn ceau tammylt ayn car y touree.

Ta'n ellanragh er fud goll fo shellooderys [[Urras Nàiseanta na h-Alba]] ("Treisht Ashoonagh ny h-Albey"). Haink er dy ve coontit myr fer jeh ny queig [[Boayl Eiraghtagh Dowanagh|Buill Eiraghtagh Ghowanagh]] ayns Nalbin 'sy vlein 1986. Ta daa horçh jeh [[keyrrey|kirree]] lheah foast cummal er yn ellanragh - [[keyrrey Hoaigh]], sorçh Noa-littagh, as [[keyrrey Voraraigh]], sorçh jeh'n Eash Yiarn. She boayl sheelree da ram sorçhyn d'[[ushag varrey|ushagyn marrey]], goaill stiagh y [[gantyn hwoaie]], y [[pibbin Atlantagh|phibbin Atlantagh]], as y [[foillan Albinagh]]. She fo-ghooieyn dooie Heertçh ad [[drean Heertçh]] as [[lugh faiyr Heertçh]].

==Çheer-oaylleeaght==
She Heertçh yn ellan smoo mastey ellanyn yn ellanree as eh 670 hectareyn (1,700 acreyn) er eaghtyr. T'eh jannoo seose 78% jeh eaghtyr thallooin yn ellanree. She Soaigh ("Ellan ny Geyrragh" y [[Shenn Loghlynish|Loghlynish]]) y nah ellan smoo as eh 99 hectareyn (240 acreyn) er aghtyr. Ta Boraraigh ("Ellan y Doon") ny hrass ellan smoo as eh 86 hectareyn (210 acreyn) er eaghtyr. Ta Soaigh ny lhie 0.5 km (0.31 mi) çheu heear hwoaie veih Heertçh as ta Boraraigh ny lhie 6 km (4 mi) çheu hiar hwoaie veih Heertçh. Ta ellaneenyn as stackyn 'syn ellanragh goaill stiagh [[Stac an Àrmainn]], [[Stac Lì]] as [[Stac Leibhinis]]. By chooid jeh Heertçh eh en ellan Dùn, ellan ta coadey Bàgh a' Bhaile ("Baie y Valley"), ny Am Baile ("Y Balley") dy mennick, veih ny geayaghyn neear yiass, as eh kianglt rish yn ard-ellan liorish arc najooragh. Ansherbee, cha nel yn arc shen foast er mayrn as eh scryssit foddey er dy henney.

She Conachair (430 m, 1,410 tr) er ellan Heertçh, beggan çheu hwoaie jeh'n valley, y boayl s'yrjey 'syn ellanragh. Ta Oiseabhal (290 m, 950 tr) ny lhie 'sy niar as ta Mullach Mòr (361 m, 1,185 tr) ny lhie çheu heear veih Conachair. Ta Ruadhbhal (137 m, 449 tr) as Mullach Bi (358 m, 1,175 tr) shassoo dy jeean mastey ny h-eayninyn heear noi'n Cheayn Sheear. She Mullach an Eilein (384 m, 1,260 tr) y boayl s'yrjey er Boraraigh as she Cnoc Glas (378 m, 1,240 tr) y boayl s'yrjey er Soaigh. Ta Stac an Àrmainn shassoo 196 m (643 tr) veih eaghtyr yn 'aarkey as ta Stac Lì shassoo 172 m (564 tr) er yrjid.

==Galleree==
<gallery caption="Jallooyn Heertçh" widths="175px">
Image:The Street.jpg|Y Traid ayns Bàgh a' Bhaile
Image:Staclevenish.jpg|Stac Leibhinis
Image:Inselsoay.JPG|Soaigh
Image:Stkildachurch.jpg|Shamyr scoill as y cheeill
Image:Boreray and the Stacs.jpg|Reayrt er Boraraigh as ny Stackyn veih Conachair
Image:St Kilda-2.jpg|Tholtanyn ayns Gleann Mòr
Image:St Kilda village.jpg|Bàgh a' Bhaile
Image:Dun, St Kilda.jpg|Reayrt er Dùn veih Ruadhbhal
Image:Stac an Armin and Boreray.jpg|Stac an Àrmainn lesh Boraraigh er chlee as Stac Lì er yesh
Image:St Kilda Village Bay.jpg|Reayrt er Loch Hiort, ny Bàgh a' Bhaile myr t'eh enmyssit ny kearytyn
</gallery>

==Kianglaghyn mooie==
{{commonscat|St Kilda (Scotland)|Heertçh}}
{{EB1911 poster|St Kilda (Scotland)}}
* [https://web.archive.org/web/20070129082241/http://www.hiort.org.uk/ Hiort.co.uk] ec Urras Nàiseanta na h-Alba {{gd jalloo}}
* [https://web.archive.org/web/20160307043009/http://www.kilda.org.uk/st%20kilda%20management%20plan_gaelic_dpsfinal.pdf Plana Riaghlaidh Làrach Dualchas na Cruinne 2012–17] ("Plan Reillee Voayl Eiraghtagh Dowanagh 2012-17") {{gd jalloo}}
* [https://web.archive.org/web/20130215192747/http://www.ga.stkilda.eu/ St Kilda/Hiort] ec Pròiseach nan Ealan
{{Gurneil eaghtyrys}}

{{DEFAULTSORT:Heertch}}
[[Ronney:Heertçh| ]]
[[Ronney:Aa-vuill chummaltit ayns Nalbin]]
[[Ronney:Ellanree ny h-Albey]]
[[Ronney:Buill henndaaleeagh ayns Ellanyn Sheear ny h-Albey]]
[[Ronney:Thallooyn freaylt najooragh ashoonagh ayns Nalbin]]
[[Ronney:Ardjyn reayrtagh ashoonagh ny h-Albey]]
[[Ronney:Shellooyn Hreisht Ashoonagh ny h-Albey]]
[[Ronney:Laaraghyn Anaase Skeeandagh Er Lheh ayns Jiass Ellanyn Sheear ny h-Albey]]
[[Ronney:Ardjyn Freayltys Er Lheh ayns Nalbin]]
[[Ronney:Laaraghyn Eiraght Dowanagh ayns Nalbin]]
[[Ronney:Volcaanyn ayns Nalbin]]
[[Ronney:Volcaanyn palaegienagh]]
[[Ronney:Volcaanyn marroo 'syn Oarpey]]
[[Ronney:Ardjyn Ushagyn Scanshoil ny h-Albey]]
[[Ronney:Ardjyn freaylt Ellanyn Sheear ny h-Albey]]
[[Ronney:Aa-veasfeyryn freaylt]]
[[Ronney:Laaraghyn thummee fo honn ayns Nalbin]]
[[Ronney:Ardjyn Ushagyn Scanshoil ellanyn y Cheayn Sheear]]
[[Ronney:Soiaghyn drogh-haghyrtyn as taghyrtyn etlagh ayns Nalbin]]
[[Ronney:Ellanyn neuchummaltit ayns Ellanyn Sheear ny h-Albey]]
{{Coord|57|49|N|8|35|W|display=title|region:GB_type:isle}}
She ellanragh anerit eh Heertçh (, ). T'eh soit 64 km (40 mi) çheu heear heear hwoaie veih Ooisht y Twoaie 'sy Cheayn Sheear. T'eh goaill stiagh ny h-ellanyn smoo eearagh jeh Ellanyn Heear ny h-Albey. She Heertçh yn ellan smoo 'syn ellanragh, as she ayn ta ny h-eayninyn s'yrjey 'sy Reeriaght Unnaneysit. Ta tree ard-ellanyn elley 'syn ellanragh - Dùn, Soaigh, as Boraraigh. Ta ny h-ellanyn goll fo reirey ec Comhairle nan Eilean Siar.

Va deiney cummal er yn ellanragh er feie daa villey-bleeaney, agh cha row ny smoo na 180 deiney cummal er yn ellan traa erbee. Daag y pobble ym-lane yn ellanragh 'sy vlein 1930. Jiu, cha nel pobble beayn er yn ellan, faagail magh skimmee choadee, agh ta labreeyn freayltys, arryltee as oaylleeyn ceau tammylt ayn car y touree.

Ta'n ellanragh er fud goll fo shellooderys Urras Nàiseanta na h-Alba ("Treisht Ashoonagh ny h-Albey"). Haink er dy ve coontit myr fer jeh ny queig Buill Eiraghtagh Ghowanagh ayns Nalbin 'sy vlein 1986. Ta daa horçh jeh kirree lheah foast cummal er yn ellanragh - keyrrey Hoaigh, sorçh Noa-littagh, as keyrrey Voraraigh, sorçh jeh'n Eash Yiarn. She boayl sheelree da ram sorçhyn d'ushagyn marrey, goaill stiagh y gantyn hwoaie, y phibbin Atlantagh, as y foillan Albinagh. She fo-ghooieyn dooie Heertçh ad drean Heertçh as lugh faiyr Heertçh.

Çheer-oaylleeaght
She Heertçh yn ellan smoo mastey ellanyn yn ellanree as eh 670 hectareyn (1,700 acreyn) er eaghtyr. T'eh jannoo seose 78% jeh eaghtyr thallooin yn ellanree. She Soaigh ("Ellan ny Geyrragh" y Loghlynish) y nah ellan smoo as eh 99 hectareyn (240 acreyn) er aghtyr. Ta Boraraigh ("Ellan y Doon") ny hrass ellan smoo as eh 86 hectareyn (210 acreyn) er eaghtyr. Ta Soaigh ny lhie 0.5 km (0.31 mi) çheu heear hwoaie veih Heertçh as ta Boraraigh ny lhie 6 km (4 mi) çheu hiar hwoaie veih Heertçh. Ta ellaneenyn as stackyn 'syn ellanragh goaill stiagh Stac an Àrmainn, Stac Lì as Stac Leibhinis. By chooid jeh Heertçh eh en ellan Dùn, ellan ta coadey Bàgh a' Bhaile ("Baie y Valley"), ny Am Baile ("Y Balley") dy mennick, veih ny geayaghyn neear yiass, as eh kianglt rish yn ard-ellan liorish arc najooragh. Ansherbee, cha nel yn arc shen foast er mayrn as eh scryssit foddey er dy henney.

She Conachair (430 m, 1,410 tr) er ellan Heertçh, beggan çheu hwoaie jeh'n valley, y boayl s'yrjey 'syn ellanragh. Ta Oiseabhal (290 m, 950 tr) ny lhie 'sy niar as ta Mullach Mòr (361 m, 1,185 tr) ny lhie çheu heear veih Conachair. Ta Ruadhbhal (137 m, 449 tr) as Mullach Bi (358 m, 1,175 tr) shassoo dy jeean mastey ny h-eayninyn heear noi'n Cheayn Sheear. She Mullach an Eilein (384 m, 1,260 tr) y boayl s'yrjey er Boraraigh as she Cnoc Glas (378 m, 1,240 tr) y boayl s'yrjey er Soaigh. Ta Stac an Àrmainn shassoo 196 m (643 tr) veih eaghtyr yn 'aarkey as ta Stac Lì shassoo 172 m (564 tr) er yrjid.

Galleree

Kianglaghyn mooie

 Hiort.co.uk ec Urras Nàiseanta na h-Alba 
 Plana Riaghlaidh Làrach Dualchas na Cruinne 2012–17 ("Plan Reillee Voayl Eiraghtagh Dowanagh 2012-17") 
 St Kilda/Hiort ec Pròiseach nan Ealan

 
Ronney:Aa-vuill chummaltit ayns Nalbin
Ronney:Ellanree ny h-Albey
Ronney:Buill henndaaleeagh ayns Ellanyn Sheear ny h-Albey
Ronney:Thallooyn freaylt najooragh ashoonagh ayns Nalbin
Ronney:Ardjyn reayrtagh ashoonagh ny h-Albey
Ronney:Shellooyn Hreisht Ashoonagh ny h-Albey
Ronney:Laaraghyn Anaase Skeeandagh Er Lheh ayns Jiass Ellanyn Sheear ny h-Albey
Ronney:Ardjyn Freayltys Er Lheh ayns Nalbin
Ronney:Laaraghyn Eiraght Dowanagh ayns Nalbin
Ronney:Volcaanyn ayns Nalbin
Ronney:Volcaanyn palaegienagh
Ronney:Volcaanyn marroo 'syn Oarpey
Ronney:Ardjyn Ushagyn Scanshoil ny h-Albey
Ronney:Ardjyn freaylt Ellanyn Sheear ny h-Albey
Ronney:Aa-veasfeyryn freaylt
Ronney:Laaraghyn thummee fo honn ayns Nalbin
Ronney:Ardjyn Ushagyn Scanshoil ellanyn y Cheayn Sheear
Ronney:Soiaghyn drogh-haghyrtyn as taghyrtyn etlagh ayns Nalbin
Ronney:Ellanyn neuchummaltit ayns Ellanyn Sheear ny h-Albey