މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް
[[ފައިލު:DnnU8VDUcAEGcJg.jpg|thumb|ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް]]
[[ފައިލު:Inauguration of Maldives Zakat House (35).jpg|thumb|ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް]]
ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 25 ސެޕްޓެމްބަރު 1942 ގައެވެ. ބައްޕާފުޅަކީ [[ފުވައްމުލައް (ޏ. އަތޮޅު)|ޏ. ފުވައްމުލަކު]] ދަނޑިމަގު މައިގޭ އިބްރާހީމް ޙުސައިން އެވެ. މަންމާފުޅަކީ ހަމަ އެ ރަށު ދިގުފީނި ޢާއިޝަތު މުޙައްމަދު ދީދީއެވެ.

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ފަށާ ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ ރާއްޖެއިންނެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ ޤުރްއާން ހިތުދަސް ޙާފިޡެކެވެ. ޙާފިޡުކަމުގެ ސަނަދު ހާސިލުކުރެއްވީ 1961 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެންބަރު މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. 

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ވަނީ 1963 ވަނަ އަހަރު އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީގައި ޝަހާދާ އިބްތިދާއިއްޔާ ހާސިލުކުރައްވައިފައެވެ. ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީގައި 1967 ވަނަ އަހަރު ޝަހާދާ ޘާނަވިއްޔާ ފުރިހަމަކުރައްވައިފައިވެއެވެ. 1971 ވަނަ އަހަރު އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުއްލިއްޔަތުއް ޝަރީޢާ ވަލްޤާނޫނުން ޑިޕްލޮމާ ހާސިލުކުރެއްވިއެވެ. މީގެއިތުރުން 1973 ވަނަ އަހަރު އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީގައި ފިޤްހުލް މުޤާރަންއިން މާސްޓަރސް ޑިގުރީ ހައްދަވައިފައިވެއެވެ. އަދި 1974 ވަނަ އަހަރު ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން ވެސް ޑިޕްލޮމާއެއް ހާސިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީއަށް ވަޑައިގެންނެވުމުގެ ކުރީގައި އިންޑިއާގެ ވެއްލޫރުގެ ޖާމިޢަތުލް ބާޤިޔާތުއް ޞާލިޙާތު (ބީއެސްއޭ ކޮލެޖު) ގައި ކިޔަވައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ޕީއެޗްޑީ ހާސިލުކުރެއްވީ ފިޤުހާއި އުޞޫލުލް ފިޤުހުގެ ރޮނގުން 2021 ވަނަ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގައެވެ. ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ޕީއެޗްޑީ ތީސީސް ލިޔުއްވައިފައި ވަނީ "ރާއްޖޭގައި ޢާއިލީ މައްސަލަތަކާއި އޭގެ ޙައްލު، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ އަލީގައި" މި މައުޟޫޢަށެވެ.

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް އެންމެ ފުރަތަމަ ވަޒީފާއަކާ ގުޅިވަޑައިގަތީ 1974 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހު ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ދަންމާމުގެ އަބޫ ޢުބައިދާ މަދަރުސާގެ މުދައްރިސެއްގެ މަޤާމާއެވެ. އޭގެ ފަހުން 1977 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 1985 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ޖާމިޢަތުލް އިމާމު މުޙައްމަދު ބިން ސުޢޫދުލް އިސްލާމިއްޔާ (އިމާމު މުޙައްމަދު ބިން ސުޢޫދު އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) ގެ މުދައްރިސްކަމާއި ލެކްޗަރަރެއްގެ މަޤާމު އަދާކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު ރާއްޖެ ވަޑައިގެން 1981 ވަނަ އަހަރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ މުސްތަޝާރެއްގެ ވަޒީފާއާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި އެ އޮފީހުގެ ޚާއްޞަ ވަކީލެއްގެ މަޤާމު ވެސް ފުރުއްވައިފައިވެއެވެ. މީގެއިތުރުން އަލްމަދްރަސަތުލް ޢަރަބިއްޔަތުލް އިސްލާމިއްޔާގެ ފުރަތަމަ ނާޡިރުކަމާއި، ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރުގެ ނާއިބުކަން ވެސް ފުރުއްވައިފައިވެއެވެ.

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުގެ މަޤާމު 12 އަހަރު އަދާކުރައްވާފައިވާއިރު، ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރު ކަމުގެ މަޤާމު 1989 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 1993 ގެ ނިޔަލަށް އަދި ޖަސްޓިސް އެންޑް އިސްލާމިކް އެފެއާޒް މިނިސްޓަރުކަން 1993 އިން 1996 އަށް އަދާކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޖުޑީޝަލް ސަރވިސަސް ކޮމިޝަންގެ ރައީސްކަމުގެ މަޤާމާއި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޚާއްޞަ މުސްތަޝާރެއްގެ މަޤާމާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅުއްވާ މެންބަރުކަމާއި، ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ކަންކަމުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލަފާ ދޭ ޚާއްޞަ ކޮމިޓީގެ ރައީސްކަމާއި، ކީރިތީ ޤުރުއާން ތަރުޖަމާ ކުރެއްވެވި ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވެއެވެ.

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ވަނީ 40 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު ދިވެހި ދައުލަތަށް ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައެވެ. ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމަށް ވަނީ ދައުލަތަށް ގިނަ ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރެއްވި ޢިއްޒަތްތެރިއެއްގެ ލަޤަބު ދިވެހި ދައުލަތުން އަރުވައިފައެވެ. އަދި ދިވެހި ދައުލަތުގެ މަތިވެރި ޢިއްޒަތް (ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން) 2008 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމަށް އަރުވައިފައިވެއެވެ.

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖްލީހުގެ ރައީސްގެ މަޤާމުގައެވެ. އެ މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަމުގެ މަޤާމާއި، މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމަށް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ޢައްޔަންކުރެއްވީ 2016 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.

[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:Qazis of the Maldives]]
[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]
thumb|ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް
ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދެކެވަޑައިގަތީ 25 ސެޕްޓެމްބަރު 1942 ގައެވެ. ބައްޕާފުޅަކީ ޏ. ފުވައްމުލަކު ދަނޑިމަގު މައިގޭ އިބްރާހީމް ޙުސައިން އެވެ. މަންމާފުޅަކީ ހަމަ އެ ރަށު ދިގުފީނި ޢާއިޝަތު މުޙައްމަދު ދީދީއެވެ.

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ފަށާ ތަޢުލީމް ޙާޞިލްކުރެއްވީ ރާއްޖެއިންނެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ ޤުރްއާން ހިތުދަސް ޙާފިޡެކެވެ. ޙާފިޡުކަމުގެ ސަނަދު ހާސިލުކުރެއްވީ 1961 ވަނަ އަހަރުގެ ޑިސެންބަރު މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. 

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ވަނީ 1963 ވަނަ އަހަރު އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީގައި ޝަހާދާ އިބްތިދާއިއްޔާ ހާސިލުކުރައްވައިފައެވެ. ހަމަ އެ ޔުނިވަރސިޓީގައި 1967 ވަނަ އަހަރު ޝަހާދާ ޘާނަވިއްޔާ ފުރިހަމަކުރައްވައިފައިވެއެވެ. 1971 ވަނަ އަހަރު އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީގެ ކުއްލިއްޔަތުއް ޝަރީޢާ ވަލްޤާނޫނުން ޑިޕްލޮމާ ހާސިލުކުރެއްވިއެވެ. މީގެއިތުރުން 1973 ވަނަ އަހަރު އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީގައި ފިޤްހުލް މުޤާރަންއިން މާސްޓަރސް ޑިގުރީ ހައްދަވައިފައިވެއެވެ. އަދި 1974 ވަނަ އަހަރު ތަޢުލީމީ ދާއިރާއިން ވެސް ޑިޕްލޮމާއެއް ހާސިލުކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަލްއަޒްހަރު ޔުނިވަރސިޓީއަށް ވަޑައިގެންނެވުމުގެ ކުރީގައި އިންޑިއާގެ ވެއްލޫރުގެ ޖާމިޢަތުލް ބާޤިޔާތުއް ޞާލިޙާތު (ބީއެސްއޭ ކޮލެޖު) ގައި ކިޔަވައި ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ޕީއެޗްޑީ ހާސިލުކުރެއްވީ ފިޤުހާއި އުޞޫލުލް ފިޤުހުގެ ރޮނގުން 2021 ވަނަ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގައެވެ. ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ޕީއެޗްޑީ ތީސީސް ލިޔުއްވައިފައި ވަނީ "ރާއްޖޭގައި ޢާއިލީ މައްސަލަތަކާއި އޭގެ ޙައްލު، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ އަލީގައި" މި މައުޟޫޢަށެވެ.

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް އެންމެ ފުރަތަމަ ވަޒީފާއަކާ ގުޅިވަޑައިގަތީ 1974 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހު ސަޢޫދީ ޢަރަބިއްޔާގެ ދަންމާމުގެ އަބޫ ޢުބައިދާ މަދަރުސާގެ މުދައްރިސެއްގެ މަޤާމާއެވެ. އޭގެ ފަހުން 1977 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 1985 ވަނަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް ޖާމިޢަތުލް އިމާމު މުޙައްމަދު ބިން ސުޢޫދުލް އިސްލާމިއްޔާ (އިމާމު މުޙައްމަދު ބިން ސުޢޫދު އިސްލާމިކް ޔުނިވަރސިޓީ) ގެ މުދައްރިސްކަމާއި ލެކްޗަރަރެއްގެ މަޤާމު އަދާކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު ރާއްޖެ ވަޑައިގެން 1981 ވަނަ އަހަރު ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ މުސްތަޝާރެއްގެ ވަޒީފާއާ ގުޅިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އަދި އެ އޮފީހުގެ ޚާއްޞަ ވަކީލެއްގެ މަޤާމު ވެސް ފުރުއްވައިފައިވެއެވެ. މީގެއިތުރުން އަލްމަދްރަސަތުލް ޢަރަބިއްޔަތުލް އިސްލާމިއްޔާގެ ފުރަތަމަ ނާޡިރުކަމާއި، ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރުގެ ނާއިބުކަން ވެސް ފުރުއްވައިފައިވެއެވެ.

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރުގެ މަޤާމު 12 އަހަރު އަދާކުރައްވާފައިވާއިރު، ޖަސްޓިސް މިނިސްޓަރު ކަމުގެ މަޤާމު 1989 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 1993 ގެ ނިޔަލަށް އަދި ޖަސްޓިސް އެންޑް އިސްލާމިކް އެފެއާޒް މިނިސްޓަރުކަން 1993 އިން 1996 އަށް އަދާކުރެއްވިއެވެ. އަދި ޖުޑީޝަލް ސަރވިސަސް ކޮމިޝަންގެ ރައީސްކަމުގެ މަޤާމާއި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޚާއްޞަ މުސްތަޝާރެއްގެ މަޤާމާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހާއި ރައްޔިތުންގެ ޚާއްޞަ މަޖިލީހުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ކަނޑައަޅުއްވާ މެންބަރުކަމާއި، ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ކަންކަމުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަށް ލަފާ ދޭ ޚާއްޞަ ކޮމިޓީގެ ރައީސްކަމާއި، ކީރިތީ ޤުރުއާން ތަރުޖަމާ ކުރެއްވެވި ކޮމިޓީގެ މެންބަރުކަމާއި ރައީސްކަން ކުރައްވާފައިވެއެވެ.

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ވަނީ 40 އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު ދިވެހި ދައުލަތަށް ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައެވެ. ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމަށް ވަނީ ދައުލަތަށް ގިނަ ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރެއްވި ޢިއްޒަތްތެރިއެއްގެ ލަޤަބު ދިވެހި ދައުލަތުން އަރުވައިފައެވެ. އަދި ދިވެހި ދައުލަތުގެ މަތިވެރި ޢިއްޒަތް (ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ވެރިކަން) 2008 ވަނަ އަހަރުގެ ނޮވެންބަރު މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމަށް އަރުވައިފައިވެއެވެ.

ފަޟީލަތުލްއުސްތާޛުއްޝައިޚް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ފަތުވާ ދޭ އެންމެ މަތީ މަޖްލީހުގެ ރައީސްގެ މަޤާމުގައެވެ. އެ މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަމުގެ މަޤާމާއި، މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމަށް ޑރ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު އިބްރާހީމް ޢައްޔަންކުރެއްވީ 2016 ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހުގެ 3 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.

ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޤިސްމު:Qazis of the Maldives
ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން