ބަލްގޭރިއާ
{{Infobox Country
|native_name = {{lang|bg|Република България}}
|local_name = {{lang|bg-Latin|Bălgariya}}
|conventional_long_name = Republic of Bulgaria
|common_name = Bulgaria
|image_flag = Flag of Bulgaria.svg
|image_coat = Coat of arms of Bulgaria.svg
|image_map = EU-Bulgaria.svg
|map_caption = {{map caption|location_color=green|region=[[Europe]]|region_color=grey|subregion=the [[European Union]]|subregion_color=light green|legend=EU-Bulgaria.svg}}
|national_motto = {{lang|bg|Съединението прави силата}}{{spaces|2}}<small>([[Bulgarian language|Bulgarian]])</small><br />"{{transl|bg|''Saedinenieto pravi silata''}}"{{spaces|2}}<small>([[transliteration]])<br />"Unity makes strength"{{smallsup|1}}</small>
|national_anthem = {{lang|bg|[[Mila Rodino|Мила Родино]]}}{{spaces|2}}<small>(Bulgarian)</small><br />{{lang|bg-Latn|''Mila Rodino''}}{{spaces|2}}<small>(transliteration)<br />''Dear Homeland''</small>
|official_languages = [[Bulgarian language|Bulgarian]]
|capital = [[Sofia]]
|latd=42 |latm=41 |latNS=N |longd=23 |longm=19 |longEW=E
|largest_city = [[Sofia]]
|government_type = [[Parliamentary democracy]]
|leader_title1 = [[President of Bulgaria|President]]
|leader_name1 = [[Georgi Parvanov]]
|leader_title2 = [[Prime Minister of Bulgaria|Prime Minister]]
|leader_name2 = [[Boyko Borisov]]
|leader_title3 = [[Chairperson of the National Assembly of Bulgaria|Chairperson of the National Assembly]]
|leader_name3 = [[Tsetska Tsacheva]]
|sovereignty_type = [[Formation]]
|sovereignty_note
|established_event1 = [[Battle of Ongal|Medieval Balkan state]]
|established_date1 = 681<ref>{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3236.htm |title=Bulgaria (07/08) |publisher=State.gov |date= |accessdate=2009-01-02}}</ref>
|established_event2 = [[First Bulgarian Empire]]
|established_date2 =  681–1018
|established_event3 = [[Second Bulgarian Empire]]
|established_date3 = 1185–1396 (1422)
|established_event4 = [[Bulgarian-Ottoman Wars|Independence lost]]
|established_date4 = 1396 (1422)
|established_event5 = [[Treaty of San Stefano|Self-government re-established (under nominal Ottoman suzerainty)]]
|established_date5 = 3 March 1878
|established_event6 = [[Bulgarian unification]]
|established_date6 = 6 September 1885
|established_event7 = [[Bulgarian Declaration of Independence|Independence]]
|established_date7 = 22 September 1908 from [[Ottoman Empire]]
|established_event8 = Recognized
|established_date8 = 06 April 1909
|accessionEUdate = 1 January 2007
|area_rank = 104th
|area_magnitude = 1 E11
|area_km2 = 110,993.6
|area_sq_mi = 42823 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|percent_water = 0.3
|population_estimate = 7,606,000<ref name="nsi2"/>
|population_estimate_year = 2009
|population_estimate_rank = 98th
|population_census = 7,932,984
|population_census_year = 2001
|population_density_km2 = 68.5
|population_density_sq_mi = 168.2 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|population_density_rank = 124th
|GDP_PPP_year = 2009
|GDP_PPP = $89.002 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=918&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=51&pr.y=15 |title=Bulgaria|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-10-01}}</ref>
|GDP_PPP_rank = 63rd
|GDP_PPP_per_capita = $11,760<ref name=imf2/>
|GDP_PPP_per_capita_rank = 65th
|GDP_nominal = $44.777 billion<ref name=imf2/>
|GDP_nominal_rank = 75th
|GDP_nominal_year = 2009
|GDP_nominal_per_capita = $5,916<ref name=imf2/>
|GDP_nominal_per_capita_rank = 69th
|Gini = 29.2
|Gini_year = 2003
|Gini_category = <span style="color:#090;">low</span>
|HDI_year = 2009
|HDI = {{increase}} 0.840
|HDI_rank = 61st
|HDI_category = <span style="color:#090;">high</span>
|currency = [[Bulgarian lev|Lev]]<sup>3</sup>
|currency_code = BGN
|country_code = bg
|time_zone = [[Eastern European Time|EET]]
|utc_offset = +2
|time_zone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]]
|utc_offset_DST = +3
|demonym = [[Bulgarians|Bulgarian]]
|ethnic_groups = 85% [[Bulgarians]], 9.4% [[Turkish people|Turkish]], 4.7% [[Romani people|Roma]], 0.9% other groups<ref name="nsi">[http://www.nsi.bg/Census_e/Census_e.htm Census 2001, Population by Districts and Ethnic Groups as of 01.03.2001]</ref>
|drives_on = right 
|cctld = [[.bg]]<sup>4</sup>
|calling_code = [[Telephone numbers in Bulgaria|359]]
|footnote1 = {{cite web |title=Bulgaria’s National Flag |publisher=[[Politics of Bulgaria|Bulgarian Government]] |date=3 October 2005 |url=http://www.government.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0159&n=000006&g= |accessdate=2007-01-01 |archive-date=1234088952 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208102912/http://www.government.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0159&n=000006&g= |dead-url=yes }}
|footnote2 = [[Vidin|Vidin Tsardom]].
|footnote3 = plural ''[[Bulgarian lev|Leva]]''.
|footnote4 = Bulgarians, in common with citizens of other [[European Union]] member-states, also use the [[.eu]] domain.
|footnote5 = Cell phone system GSM and NMT 450i
|footnote6 = Domestic power supply {{nowrap|220 V}}/{{nowrap|50 Hz}}, [[Schuko|Schuko (CEE 7/4) sockets]]
}}


ބަލްގޭރިޔާއަކީ އިރުދެކުނު ޔޫރަޕަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.

== އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް ==
ބަލްގޭރިޔާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ބަލްގޭރިޔަން ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ބަލްގޭރިޔަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ސޯފިޔާއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ. 
މިއީ ބަރުލަމާނީ ޑިމޮކްރަސީއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 7 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމާއެކު، މިއީ ދުނިޔޭގައި 95 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. 
ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 110993.6 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ bg. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +359 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ލެވްއެވެ.

== ނަން ==
ބަލްގޭރިޔާއަށް ރަސްމީކޮށް ކިޔާ ނަމަކީ ރިޕަބްލިކް އޮފް ބަލްގޭރިޔާއެވެ.

== ޖުޣުރާފީ ==
ބަލްގޭރިޔާގެ އުތުރުގައި އޮތީ ރުމޭނިޔާއެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ ސާބިޔާ އާއި ރިޕަބްލިކް އޮފް މެސެޑޯނިޔާއެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ ޔޫނާނާއި ތުރުކީއެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ކަޅު ކަނޑެވެ.

== ތާރީޚު ==
ބަލްގޭރިޔާގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރުގައި ޢީސާއީ މީލާދުގެ 6 ނުވަތަ 3 ސާސްކަފު ކުރީގެ ސަގާފަތްތަކުގެ އާސާރުތައް ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ.
ޢީސާއީ މީލާދުގެ ކުރިން 500 ވަނަ އަހަރާ ހިސާބުގައި މި ސަރަޙައްދުގައި ވަކިވަކީން އުޅުނު ޤަބީލާތައް ވަނީ ރަސްގެފާނު ތެރެސްގެ ވެރިކަމުގައި އެއްބައިވަންތަ ކުރެވިފައެވެ. 
ޢީސާއީ މީލާދުގެ 188 އަހަރު ކުރީން ރޫމީން މި ސަރަޙައްދަށް ޙަމަލާދިނެވެ. އަދި މި ގޮތުން މި ދެމެދުގައި ކުރެވުނު ހަނގުރާމަތައް މީލާދުގެ 45 ވަނަ އަހަރާ ޖެހެންދެން ދެމިގެން ދިޔައެވެ. މީލާދީން 4 ވަނަ ޤަރުނު އައި އިރު މި ސަރަޙައްދުގެ މީހުން ފާހަގަވެފައި އޮތީ ކުރީގެ ޤަދީމީ ޕެގަން އާދަތައް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ދަމަހައްޓަމުން އައި ރޫމީންގެ ގޮތުގައެވެ.
މީލާދީން 632 ހާ ތާނގައި މެދުތެރޭ އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ބަލްގާރުންގެ ބަޔަކު ޚާން ކުބްރަ^ްގެ ޒަޢާމަތުގެ ދަށުގައި ގްރޭޓް ބަލްގޭރިޔާގެ ގޮތުގައި މިނިވަން ދައުލަތެއް ޤާއިމުކުރިއެވެ. މީލާދީން 680 ވަނަ އަހަރުން 893 ވަނަ އަހަރަށް ދެމިގެން ދިޔަ ބަލްގޭރިޔަން އެމްޕަޔަރގެ ވެރިރަށަކީ ލިސްކާއެވެ.
މީލާދީން 864 ގައި ބޮރިސް 1 ދަ ބެޕްޓިސްޓް ގެ ޤިޔާދަތުގެ ދަށުގައި ބަލްގޭރިޔާގެ މީހުން ވަނީ އީސްޓަން އޮތޮޑޮކްސް ކްރިސްޓިޔަނިޓީ ޤަބޫލުކޮށްފައެވެ.
ބަލްގޭރިޔާގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު އެ ޤައުމުގެ މީހުންނަކީ ވަރަށް ވެސް ހަނގުރާމަވެރި ޤައުމެކެވެ. އަދި ވަރަށް ގިނަ ހަނގުރާމަތަކެއް ގައި އެމީހުން ވަނީ ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދާފައެވެ.
މީލާދީން 1393 ވަނަ އަހަރު ތުރުކީގައި އޮތް އުސްމާނީ ދައުލަތުން ވަނީ ބަލްގޭރިޔާގެ ދެވަނަ އެމްޕަޔަރގެ ވެރިރަށް ކަމުގައިވާ ތަރްނޯވޯ ހިފާފައެވެ.
1396 ގައި ވިދިންގެ ޒާރްޑަމް ވެއްޓިގެން ދިޔައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މުޅި ބަލްގޭރިޔާ އުސްމާނީންގެ ބާރުގެ ދަށަށް ދިޔައެވެ. 
އުސްމާނީންގެ ދަށުގައި އޮވެގެން އަމިއްލަ ވެރިކަމެެއް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ބަލްގޭރިޔާއަށް ލިބިގެން ދިޔައީ 3 މާރިޗު 1878 ގައެވެ. ބަލްގޭރިޔާގެ ސަރަޙައްދުތައް އެއްބައިވެފައިވަނީ 6 ސެޕްޓެންބަރު 1885 ގައެވެ. އުސްމާނީންގެ ކިބައިން ބަލްގޭރިޔާއަށް މިނިވަންކަން ލިބިފައިވަނީ 22 ސެޕްޓެންބަރު 1908 ގައެވެ. މިނިވަން ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި ޤަބޫލުކުރެވެން ފެށީ 06 އެޕްރީލު 1909 އަކުން ފެށިގެންނެވެ.

== ޑެމޮގްރަފިކްސް ==
ބަލްގޭރިޔާގެ އާބާދީގެ 85% އަކީ ބަލްގޭރިޔަނުންނެވެ. 9.4% އަކީ ތުރުކީ ދަރިކޮޅުގެ މީހުންނެވެ. 4.7% އަކީ ރޯމާ ޖިޕްސީންނެވެ. 0.9% އަކީ އެހެން ނަސްލުތަކުގެ މީހުންނެވެ.

== ސަގާފަތު ==
ސަގާފަތަށް ބަލާއިރުގައި ބަލްގޭރިޔާއަކީ އޭޝިޔާ އާއި ޔޫރަޕު ގުޅުވައިދޭ ފާލަމުގައި އޮތް ޤައުމެއް ކަމަށް ވެފައި ބަލްކަން ސަރަޙައްދަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެއް ކަމުން ނުހުރެ ނުދާނޭ ސިފަތަކެއް ބަލްގޭރިޔާގެ ސަގާފަތުން ފެނެއެވެ.

== އިޤްތިޞާދު ==
ބަލްގޭރިޔާއަކީ އިންޑަސްޓްރިއަލައިޒްވެފައިވާ ޤައުމެކެވެ. މި ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދަކީ ފްރީ މާކެޓް އިކޮނޮމީއެކެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 11760 ޑޮލަރެވެ.
ބަލްގޭރިޔާއަކީ އިރުދެކުނު ޔޫރަޕަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.

 އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް 
ބަލްގޭރިޔާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ބަލްގޭރިޔަން ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ބަލްގޭރިޔަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ސޯފިޔާއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ. 
މިއީ ބަރުލަމާނީ ޑިމޮކްރަސީއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 7 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމާއެކު، މިއީ ދުނިޔޭގައި 95 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. 
ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 110993.6 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ bg. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +359 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ލެވްއެވެ.

 ނަން 
ބަލްގޭރިޔާއަށް ރަސްމީކޮށް ކިޔާ ނަމަކީ ރިޕަބްލިކް އޮފް ބަލްގޭރިޔާއެވެ.

 ޖުޣުރާފީ 
ބަލްގޭރިޔާގެ އުތުރުގައި އޮތީ ރުމޭނިޔާއެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ ސާބިޔާ އާއި ރިޕަބްލިކް އޮފް މެސެޑޯނިޔާއެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ ޔޫނާނާއި ތުރުކީއެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ކަޅު ކަނޑެވެ.

 ތާރީޚު 
ބަލްގޭރިޔާގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރުގައި ޢީސާއީ މީލާދުގެ 6 ނުވަތަ 3 ސާސްކަފު ކުރީގެ ސަގާފަތްތަކުގެ އާސާރުތައް ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ.
ޢީސާއީ މީލާދުގެ ކުރިން 500 ވަނަ އަހަރާ ހިސާބުގައި މި ސަރަޙައްދުގައި ވަކިވަކީން އުޅުނު ޤަބީލާތައް ވަނީ ރަސްގެފާނު ތެރެސްގެ ވެރިކަމުގައި އެއްބައިވަންތަ ކުރެވިފައެވެ. 
ޢީސާއީ މީލާދުގެ 188 އަހަރު ކުރީން ރޫމީން މި ސަރަޙައްދަށް ޙަމަލާދިނެވެ. އަދި މި ގޮތުން މި ދެމެދުގައި ކުރެވުނު ހަނގުރާމަތައް މީލާދުގެ 45 ވަނަ އަހަރާ ޖެހެންދެން ދެމިގެން ދިޔައެވެ. މީލާދީން 4 ވަނަ ޤަރުނު އައި އިރު މި ސަރަޙައްދުގެ މީހުން ފާހަގަވެފައި އޮތީ ކުރީގެ ޤަދީމީ ޕެގަން އާދަތައް ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ދަމަހައްޓަމުން އައި ރޫމީންގެ ގޮތުގައެވެ.
މީލާދީން 632 ހާ ތާނގައި މެދުތެރޭ އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ބަލްގާރުންގެ ބަޔަކު ޚާން ކުބްރަ^ްގެ ޒަޢާމަތުގެ ދަށުގައި ގްރޭޓް ބަލްގޭރިޔާގެ ގޮތުގައި މިނިވަން ދައުލަތެއް ޤާއިމުކުރިއެވެ. މީލާދީން 680 ވަނަ އަހަރުން 893 ވަނަ އަހަރަށް ދެމިގެން ދިޔަ ބަލްގޭރިޔަން އެމްޕަޔަރގެ ވެރިރަށަކީ ލިސްކާއެވެ.
މީލާދީން 864 ގައި ބޮރިސް 1 ދަ ބެޕްޓިސްޓް ގެ ޤިޔާދަތުގެ ދަށުގައި ބަލްގޭރިޔާގެ މީހުން ވަނީ އީސްޓަން އޮތޮޑޮކްސް ކްރިސްޓިޔަނިޓީ ޤަބޫލުކޮށްފައެވެ.
ބަލްގޭރިޔާގެ ތާރީޚަށް ބަލާއިރު އެ ޤައުމުގެ މީހުންނަކީ ވަރަށް ވެސް ހަނގުރާމަވެރި ޤައުމެކެވެ. އަދި ވަރަށް ގިނަ ހަނގުރާމަތަކެއް ގައި އެމީހުން ވަނީ ބޮޑެތި ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދާފައެވެ.
މީލާދީން 1393 ވަނަ އަހަރު ތުރުކީގައި އޮތް އުސްމާނީ ދައުލަތުން ވަނީ ބަލްގޭރިޔާގެ ދެވަނަ އެމްޕަޔަރގެ ވެރިރަށް ކަމުގައިވާ ތަރްނޯވޯ ހިފާފައެވެ.
1396 ގައި ވިދިންގެ ޒާރްޑަމް ވެއްޓިގެން ދިޔައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މުޅި ބަލްގޭރިޔާ އުސްމާނީންގެ ބާރުގެ ދަށަށް ދިޔައެވެ. 
އުސްމާނީންގެ ދަށުގައި އޮވެގެން އަމިއްލަ ވެރިކަމެެއް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ބަލްގޭރިޔާއަށް ލިބިގެން ދިޔައީ 3 މާރިޗު 1878 ގައެވެ. ބަލްގޭރިޔާގެ ސަރަޙައްދުތައް އެއްބައިވެފައިވަނީ 6 ސެޕްޓެންބަރު 1885 ގައެވެ. އުސްމާނީންގެ ކިބައިން ބަލްގޭރިޔާއަށް މިނިވަންކަން ލިބިފައިވަނީ 22 ސެޕްޓެންބަރު 1908 ގައެވެ. މިނިވަން ދައުލަތެއްގެ ގޮތުގައި ޤަބޫލުކުރެވެން ފެށީ 06 އެޕްރީލު 1909 އަކުން ފެށިގެންނެވެ.

 ޑެމޮގްރަފިކްސް 
ބަލްގޭރިޔާގެ އާބާދީގެ 85% އަކީ ބަލްގޭރިޔަނުންނެވެ. 9.4% އަކީ ތުރުކީ ދަރިކޮޅުގެ މީހުންނެވެ. 4.7% އަކީ ރޯމާ ޖިޕްސީންނެވެ. 0.9% އަކީ އެހެން ނަސްލުތަކުގެ މީހުންނެވެ.

 ސަގާފަތު 
ސަގާފަތަށް ބަލާއިރުގައި ބަލްގޭރިޔާއަކީ އޭޝިޔާ އާއި ޔޫރަޕު ގުޅުވައިދޭ ފާލަމުގައި އޮތް ޤައުމެއް ކަމަށް ވެފައި ބަލްކަން ސަރަޙައްދަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެއް ކަމުން ނުހުރެ ނުދާނޭ ސިފަތަކެއް ބަލްގޭރިޔާގެ ސަގާފަތުން ފެނެއެވެ.

 އިޤްތިޞާދު 
ބަލްގޭރިޔާއަކީ އިންޑަސްޓްރިއަލައިޒްވެފައިވާ ޤައުމެކެވެ. މި ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދަކީ ފްރީ މާކެޓް އިކޮނޮމީއެކެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 11760 ޑޮލަރެވެ.