ތައުޙީދު
{{Islam}}
'''ތައުޙީދަކީ''' އިސްލާމް ދީނުގައި [[ﷲ]] ގެ '''[[އެއްކައުވަންތަކަން|އެއްކައުވަންތަކަމުގެ]]''' ޢަޤީދާއެވެ.

== ތަޢުރީފު ==
އެއީ އެންމެހައި ފުރިހަމަ ސިފަފުޅުތަކެއް ޚާއްސަވެގެން ވަނީ އަޅަމެން ހައްދަވައި ގެންގުޅުއްވާ ރައްބަށްކަން އަޅާ ދަނެ، އެ ކަން ހިތުގެ އަޑިން ޤަބޫލުކޮށް، އެ ކަމަށް އިޢުތިރާފުވެ، އެކަމަށް އީމާންވެ، އެ ކަމުގައި އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަކުރުމާއި، އަދި އެއާއެކު، އެކަލާނގެ ފުރިހަމަކަމުގައި އެކަލާނގެއާ އެއްވެސް ޝަރީކަކު، ބައިވެރިއަކު، އަދި އަޅައި­ކިޔޭ މިސާލުޖެހޭ ފަރާތެއް ވެސް ނުވާ ކަމާއި، އެކަލާނގެ ހެއްދެވި އެންމެހައި ޚަލްޤުތަކުންގެ މައްޗަށް އުލޫހިއްޔަތާއި، ޢުބޫދިއްޔަތު ލިބިގެންވަނީ (އެބަހީ: އަޅުކަމާއި އަޅުވެތިކަން ޙައްޤުވެގެން ވަނީ) ހަމައެކަނި އެކަލާނގެއަށް ކަން އިޢުތިޤާދުކޮށް ދެން އެއަށްފަހުގައި އަޅުކަމުގެ އެންމެހައި ބާވަތްތަކުގައި އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަކުރުމެވެ.<ref name=":0">އައްސިޢުދީ، ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ނާޞިރް. سؤال وجواب في أهم المهمات</ref>

== ތައުޙީދު ބެހޭ ބައިތައް ==
[[ކީރިތި ޤުރުއާން|ޤުރުއާނާއި]] [[ސުއްނަތް|ސުންނަތުގައި]] އައިސްފައިވާ ނައްޞުތަކަށް ބެއްލެވުމަށްފަހު ޢިލްމުވެރިން ތައުޙީދު ތިން ބަޔަކަށް ބައްސަވައެވެ.

=== ތައުޙީދުއްރުބޫބިއްޔާ ===
އެއީ ޚަލްޤުކުރެއްވުމާއި، ރިޒުޤުދެއްވުމާއި، ތަދުބީރު ކުރެއްވުމާއި ތަރުބިއްޔަތާއި، މި އެންމެހައި ކަންކަން ލިބިވޮޑިގެންވަނީ ހަމައެކަނި އަޅަމެންގެ ރައްބަށް ކަމާއި، މި ކަންކަމުގައި އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަވެވޮޑިގެންވާކަން، އިޢުތިޤާދުކުރުމެވެ.<ref name=":0" />

=== ތައުޙީދުލް އަސްމާއި ވައްޞިފާތި ===
އެއީ ﷲ ތަޢާލާ އެކަލާނގެ ނަފްސުފުޅަށް ސާބިތުކުރައްވާފައިވާ، އަދި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ އެކަލާނގެއަށް ސާބިތު ކުރައްވާފައިވާ އެންމެހައި ރިވެތި އިސްމުފުޅުތަކާއި އެ އިސްމުފުޅުތަކުން ދަލީލުކޮށްދޭ ސިފަފުޅުތައް، ތަޝްބީހުކުރުމެއް، ތަމްޘީލުކުރުމަކާ<ref group="ނޯޓު">'''ތަމްޘީލުކުރުމާއި ތަޝްބީހުކުރުމުގެ''' މާނަ ދާދި އެއްގޮތެވެ. މިތަނުގައި އޭގެ މާނައީ: އެހެން އެއްޗަކާ ނުވަތަ އެހެން މަޚްލޫޤެއްގެ ސިފައަކާ އެކަލާނގެ ސިފަފުޅަކާ އެއްވައްތަރުކުރުން ނުވަތަ އަޅައިކިޔުމެވެ. [ބައްލަވާ: އަލްޢަޤީދަތުލް ވާސިޠިއްޔާގެ، ޝައިޚް އިބްނު ޢުޘައިމީންގެ ޝަރަޙަ، 1 / 91 </ref> ނުލައި، އަދި ތަޙްރީފުކުރުމެއް<ref group="ނޯޓު">'''ތަޙްރީފުކުރުމަކީ''' އެ އިސްމުފުޅެއް ނުވަތަ ސިފަފުޅެއް، އެއީ ސީދާ އޭގެ ލަފްޡު ވިޔަސް މާނަ ވިޔަސް، އެ ބަދަލުކޮށް އޮޅުވާލުމެވެ. [ބައްލަވާ: އަލްޢަޤީދަތުލް ވާސިޠިއްޔާގެ، ޝައިޚް އިބްނު ޢުޘައިމީންގެ ޝަރަޙަ، 1 / 77 ]</ref> ތަޢްޠީލުކުރުމަކާ<ref group="ނޯޓު">ބަހުގެ ގޮތުން '''ތަޢްޠީލުގެ''' މާނައަކީ: އެއްޗެއް ހުސްކޮށްލުން ނުވަތަ ފަޅުކޮށް، ދޫކޮށްލުމެވެ. މިތަނުގައި ތަޢްޠީލޭ ބުނެވެނީ: ﷲ އެކަލާނގެ ނަފްސުފުޅަށް ސާބިތުކުރައްވާފައިވާ އިސްމުފުޅަކަށް ނުވަތަ ސިފަފުޅަކަށް އިންކާރުކުރުމުގެ މާނައިގައެވެ. އެއީ އެ އެއްކޮށް ނުވަތަ އޭގެ ބައެއް ނަފީކުރުންކަމުގައި ވިޔަސް، އެ ބަދަލުކޮށް އޮޅުވާލައިގެން ކަމުގައި ވިޔަސް، އެއާ ދެކޮޅުހަދައިގެން ކަމުގައި ވިޔަސް މި ހުރިހައި ކަމަކީވެސް ތަޢްޠީލެވެ. [ބައްލަވާ: އަލްޢަޤީދަތުލް ވާސިޠިއްޔާގެ، ޝައިޚް ޢުޘައިމީންގެ ޝަރަޙަ، 1 / 81 ]</ref> ނުލައި އެކަލާނގެއަށް އެ އިސްމުފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތައް ސާބިތުކުރުމެވެ.<ref name=":0" />

=== ތައުޙީދުލް ޢިބާދާ (ތައުޙީދުލް އުލޫހިއްޔާ) ===
އެއީ އަޅުކަމުގެ ހުރިހައި ވައްތަރަކާއި ބާވަތެއް ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަދާކުރުމެވެ. އަދި އަޅުކަމުގައި ﷲ އެއްކައުވަންތަ­­ކުރުމާއެކު، އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ޝަރީކުކުރުމަކާ ނުލައި، އެ އަޅުކަމުން ބައެއް އެޅުމަކާ ނުލައި އެކަން ކުރުމެވެ.<ref name=":0" />

ފަހެ ތައުޙީދުގެ މި ތިން ބަޔަކީ، އަޅާ މި ހުރިހައި ބައެއްގައި ހިފަހައްޓައި މި ޢަޤީދާ­ގައި ކުރިއަށް ގޮސްގެން މެނުވިީ، އެ އަޅާއީ ﷲ އެއްކައުވަންތަކުރާ މުވައްޙިދަކަށް ނުވާނޭ ތިން ބައެވެ.<ref name=":0" />

== ފުޓްނޯޓް ==
{{reflist|group=ނޯޓު}}
== ރެފަރެންސް ==
{{reflist}}
ތައުޙީދަކީ އިސްލާމް ދީނުގައި ﷲ ގެ އެއްކައުވަންތަކަމުގެ ޢަޤީދާއެވެ.

 ތަޢުރީފު 
އެއީ އެންމެހައި ފުރިހަމަ ސިފަފުޅުތަކެއް ޚާއްސަވެގެން ވަނީ އަޅަމެން ހައްދަވައި ގެންގުޅުއްވާ ރައްބަށްކަން އަޅާ ދަނެ، އެ ކަން ހިތުގެ އަޑިން ޤަބޫލުކޮށް، އެ ކަމަށް އިޢުތިރާފުވެ، އެކަމަށް އީމާންވެ، އެ ކަމުގައި އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަކުރުމާއި، އަދި އެއާއެކު، އެކަލާނގެ ފުރިހަމަކަމުގައި އެކަލާނގެއާ އެއްވެސް ޝަރީކަކު، ބައިވެރިއަކު، އަދި އަޅައި­ކިޔޭ މިސާލުޖެހޭ ފަރާތެއް ވެސް ނުވާ ކަމާއި، އެކަލާނގެ ހެއްދެވި އެންމެހައި ޚަލްޤުތަކުންގެ މައްޗަށް އުލޫހިއްޔަތާއި، ޢުބޫދިއްޔަތު ލިބިގެންވަނީ (އެބަހީ: އަޅުކަމާއި އަޅުވެތިކަން ޙައްޤުވެގެން ވަނީ) ހަމައެކަނި އެކަލާނގެއަށް ކަން އިޢުތިޤާދުކޮށް ދެން އެއަށްފަހުގައި އަޅުކަމުގެ އެންމެހައި ބާވަތްތަކުގައި އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަކުރުމެވެ.އައްސިޢުދީ، ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ނާޞިރް. سؤال وجواب في أهم المهمات

 ތައުޙީދު ބެހޭ ބައިތައް 
ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުގައި އައިސްފައިވާ ނައްޞުތަކަށް ބެއްލެވުމަށްފަހު ޢިލްމުވެރިން ތައުޙީދު ތިން ބަޔަކަށް ބައްސަވައެވެ.

 ތައުޙީދުއްރުބޫބިއްޔާ 
އެއީ ޚަލްޤުކުރެއްވުމާއި، ރިޒުޤުދެއްވުމާއި، ތަދުބީރު ކުރެއްވުމާއި ތަރުބިއްޔަތާއި، މި އެންމެހައި ކަންކަން ލިބިވޮޑިގެންވަނީ ހަމައެކަނި އަޅަމެންގެ ރައްބަށް ކަމާއި، މި ކަންކަމުގައި އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަވެވޮޑިގެންވާކަން، އިޢުތިޤާދުކުރުމެވެ.

 ތައުޙީދުލް އަސްމާއި ވައްޞިފާތި 
އެއީ ﷲ ތަޢާލާ އެކަލާނގެ ނަފްސުފުޅަށް ސާބިތުކުރައްވާފައިވާ، އަދި އެކަލާނގެ ރަސޫލާ މުޙައްމަދު ﷺ އެކަލާނގެއަށް ސާބިތު ކުރައްވާފައިވާ އެންމެހައި ރިވެތި އިސްމުފުޅުތަކާއި އެ އިސްމުފުޅުތަކުން ދަލީލުކޮށްދޭ ސިފަފުޅުތައް، ތަޝްބީހުކުރުމެއް، ތަމްޘީލުކުރުމަކާތަމްޘީލުކުރުމާއި ތަޝްބީހުކުރުމުގެ މާނަ ދާދި އެއްގޮތެވެ. މިތަނުގައި އޭގެ މާނައީ: އެހެން އެއްޗަކާ ނުވަތަ އެހެން މަޚްލޫޤެއްގެ ސިފައަކާ އެކަލާނގެ ސިފަފުޅަކާ އެއްވައްތަރުކުރުން ނުވަތަ އަޅައިކިޔުމެވެ. [ބައްލަވާ: އަލްޢަޤީދަތުލް ވާސިޠިއްޔާގެ، ޝައިޚް އިބްނު ޢުޘައިމީންގެ ޝަރަޙަ، 1 / 91  ނުލައި، އަދި ތަޙްރީފުކުރުމެއްތަޙްރީފުކުރުމަކީ އެ އިސްމުފުޅެއް ނުވަތަ ސިފަފުޅެއް، އެއީ ސީދާ އޭގެ ލަފްޡު ވިޔަސް މާނަ ވިޔަސް، އެ ބަދަލުކޮށް އޮޅުވާލުމެވެ. [ބައްލަވާ: އަލްޢަޤީދަތުލް ވާސިޠިއްޔާގެ، ޝައިޚް އިބްނު ޢުޘައިމީންގެ ޝަރަޙަ، 1 / 77 ] ތަޢްޠީލުކުރުމަކާބަހުގެ ގޮތުން ތަޢްޠީލުގެ މާނައަކީ: އެއްޗެއް ހުސްކޮށްލުން ނުވަތަ ފަޅުކޮށް، ދޫކޮށްލުމެވެ. މިތަނުގައި ތަޢްޠީލޭ ބުނެވެނީ: ﷲ އެކަލާނގެ ނަފްސުފުޅަށް ސާބިތުކުރައްވާފައިވާ އިސްމުފުޅަކަށް ނުވަތަ ސިފަފުޅަކަށް އިންކާރުކުރުމުގެ މާނައިގައެވެ. އެއީ އެ އެއްކޮށް ނުވަތަ އޭގެ ބައެއް ނަފީކުރުންކަމުގައި ވިޔަސް، އެ ބަދަލުކޮށް އޮޅުވާލައިގެން ކަމުގައި ވިޔަސް، އެއާ ދެކޮޅުހަދައިގެން ކަމުގައި ވިޔަސް މި ހުރިހައި ކަމަކީވެސް ތަޢްޠީލެވެ. [ބައްލަވާ: އަލްޢަޤީދަތުލް ވާސިޠިއްޔާގެ، ޝައިޚް ޢުޘައިމީންގެ ޝަރަޙަ، 1 / 81 ] ނުލައި އެކަލާނގެއަށް އެ އިސްމުފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތައް ސާބިތުކުރުމެވެ.

 ތައުޙީދުލް ޢިބާދާ (ތައުޙީދުލް އުލޫހިއްޔާ) 
އެއީ އަޅުކަމުގެ ހުރިހައި ވައްތަރަކާއި ބާވަތެއް ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަދާކުރުމެވެ. އަދި އަޅުކަމުގައި ﷲ އެއްކައުވަންތަ­­ކުރުމާއެކު، އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ޝަރީކުކުރުމަކާ ނުލައި، އެ އަޅުކަމުން ބައެއް އެޅުމަކާ ނުލައި އެކަން ކުރުމެވެ.

ފަހެ ތައުޙީދުގެ މި ތިން ބަޔަކީ، އަޅާ މި ހުރިހައި ބައެއްގައި ހިފަހައްޓައި މި ޢަޤީދާ­ގައި ކުރިއަށް ގޮސްގެން މެނުވިީ، އެ އަޅާއީ ﷲ އެއްކައުވަންތަކުރާ މުވައްޙިދަކަށް ނުވާނޭ ތިން ބައެވެ.

 ފުޓްނޯޓް 

 ރެފަރެންސް