މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)
{{Maldives Island|
ImageExists=Yes|
islandimage=Manadhoo.gif‏|
island=ނ.މަނަދޫ|
atoll=މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރި|
location= |
population=2001|
length=1650 m|
width=950 m|
male-distance=176 [[Kilometre|km]]|
phone= 6560029 960+|
fax= 6560029 960+|
}}
== ނ. މަނަދޫ ( މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ވެރިކަންކުރާރަށް ) ==
މަނަދޫއަކީ ނ.އަތޮޅުގެ މެދުތެރޭގައި އިތުމަތީ ދުނީގައި އޮންނަރަށެކެވެ. ނ. އަތޮޅުގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށަކީވެސް މަނަދޫއެވެ. މަނަދޫގެ އާބާދީގައި 2001 މީހުން ދިރިއުޅެމުންދާއިރު ތަރައްޤީގެގޮތުން މަސްވެރިކަންކުރުމާއި، ދަނޑުވެރިކަމާއި، ފަންގިވިނުން، ރޯނުވެށުމާއި، ގެދޮރު ޢިމާރާތްކުރުމާއި، އަދި ފަތުރުވެރިކަމުގެދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ޢުމުރުގެ ގިނަ ބަޔަކު ހަރަކާތްތެރިވަމުންދެއެވެ. މަނަދޫގައިހުރި އަތޮޅުހޮސްޕިޓަލުން ދެވޭޚިދުމަތްތަކުގެތެރޭގައި ލޭއަޅައިދިނުމުގެ ޚިދުމަތް، އީ.ސީ.ޖީ. ހަދައިދިނުމުގެ ޚިދުމަތް، ލެބޯޓްރީގެ އެކިއެކި ޓެސްޓްތައް ހަދައިދިނުން، އެކިކަހަލަ ކުދިއޮޕަރޭޝަންތައް ކޮށްދިނުމުގެ ޚިދުމަތް، އަދި ތަފާތު ބަލިބައްޔަށް ފަރުވާދިނުން ހިމެނެއެވެ. މަނަދޫގައިހުންނަ ނ. އަތޮޅުމަދަރުސާއަކީ ގްރޭޑް 1 އިންފެށިގެން ގްރޭޑް 10 އަށް ތަޢްލީމްދެވެމުންދާ މަދަރުސާއެކެވެ. މިމަދަރުސާގައި ބޭރުރަށްރަށުގެ ކުދިންވެސް ތަޢްލީމް ޙާޞިލްކުރަމުންދެއެވެ. މަނަދޫއަކީ ސަރުކާރުން ފަޅުކޮނެ ބަނދަރު ހައްދަވައިދެއްވާފައިވާ ރަށެކެވެ. މަނަދޫއާ އެންމެކައިރިއަށް އޮންނަނީ މާފަރާއި މިލަދޫއެވެ.

މަނަދޫ ނިސްބަތްވަނީ މަނަދޫ ދާއިރާއަށެވެ.

== ނ. މަނަދޫގައި ހުންނަ ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާތައް ==
މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ކައުންސިލް އިދާރާ - ފޯނު ނަންބަރު: 6560012  /  6560028

މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ މަނަދޫ ކައުންސިލް އިދާރާ - ފޯނު ނަންބަރު: 6560029

ނ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލް - ފޯނު ނަންބަރު: 6560037

ނ. އަތޮޅު އަތޮޅުމަދަރުސާ - ފޯނު ނަންބަރު: 6560003

ނ. މަނަދޫ ޕޮލިސް ސްޓޭޝަން - ފޯނު ނަންބަރު: 9792039

ނ. އަތޮޅު ފެމެލީ އެންޑް ޗިލްރަން ސާވިސް ސެންޓަރ

ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ނ. މަނަދޫ ބްރާންޗް

ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނ. ގޮފި

މަނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު - ފޯނު ނަންބަރު: 6560097

މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (މީރާ) އޮފީސް

ފެނަކަ މަނަދޫ ބްރާންޗް

----

ރަށުގެ ބޮޑުމިން: 116.92 ހެކްޓަރ

ދިގުމިން:1650މީޓަރ

ފުޅާމިން: 950މިޓަރ

މާލެއާ ދެމެދުގައި ހުރި ދުރުމިން: 175.72ކިލޯމީޓަރ

ލޮންޖިޓިއުޑް:73?24'38"E

ލެޓިޓިއުޑް: 05?45' 46"N

ރަށުގެ ފޯނު، ފެކްސް ނަމްބަރ: 6560029

ޕޯސްޓަލް ކޯޑު ނަންބަރު: 04110

== ރަށް: މަނަދޫ ==
== ތާރީޚު ==
މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ މަނަދޫއަކީ ތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު އާސާރީ ތަރިކަތަކެއް ހުރި ރަށެއްކެވެ. ތާރީޚީ އާސަރުތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ދޭންޖެހޭ ފަރުވާތެރިކަން ނުދިނުމުގެ ސަބަބުން އެތަންތަން ނެތިދަނީއެވެ. ގިނަ މީހުންނަކަށް މަނަދޫގައި ތާރީޚީ ތަރިކަތަކެއް ހުރިކަމެއްވެސް ނޭނގެއެވެ. ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒުން ނެރުއްވާފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާސާރީ ތަންތަނާބެހޭ މައުލޫމާތު ފޮތުގައި މަނަދޫގެ ބައެއް ތަންތަނުގެ ވާހަކަ ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް މާބޮޑު ތަފްސީލެއް ނެތެވެ. މި މަޒުމޫނުގައި މަނަދޫގެ ތާރީޚާއި ތާރީޚީ ތަރިކަތަކާމެދު ފުން ނަޒަރެއް ދެވޭނެއެވެ. މަނަދޫގައި އެންމެ ފަހުން ކަތީބުކަން ކުރެއްވީ މަނަދޫ މާލްރޯޑް އަލްފާޟިލް ސަޢީދު ޤާސިމެވެ. މަނަދޫއަީ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދެމުންދިޔަ ރަށެކެވެ. ފެނެކައާ އިންޖީނުގެ ހަވާލުވިއިރު އެ އިންޖީނުގެއަކީ 24 ގަޑިއިރު ޚިދުމަތްދޭ އިންޖީނު ގެއެކެވެ. އެ އިންޖީނުގޭގައި ހުރި ޖަނަރޭޓަރގެ ކެޕޭސިޓީއަކީ އޭރުގައި 68 ، 85 ، 40 ، 85 އެވެ. ފަހުން ފެނަކައިން ވަނީ ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ވަރަށް ބޮޑަށް ތަރައްޤީ ކޮށްފައެވެ. 
 
== އާބާދީ ==
ބޯހިމެނުން 2014: 677 އަނެހެން، 618 ފިރިހެން (ޖުމުލަ: 1295)   /   ބިދޭސީން: 23 އަންހެން، 78 ފިރިހެން (ޖުމުލަ 102 ބިދޭސީން)

ރަޖިސްޓްރީވެފައިވާ އާބާދީ 2017: 927 އަންހެން، 1013 ފިރިހެން (ޖުމުލަ: 1940)

ދިރިއުޅޭ އާބާދީ 2019: 957 އަންހެން، 1044 ފިރިހެން (ޖުމުލަ: 2001)

 ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ އާބާދީ: 14 އަންހެން، 16 ފިރިހެން (ޖުމުލަ: 30)

== މަނަދޫގައި އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް ==
މަސްވެރިކަން

އިމާރާތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް

ވަޑާން ކުރުން

ދަނޑުވެރިކަން

ފަންގިވިނުން

ރޯނުވެށުން

== މަނަދޫގެ ސިއްޙީ ޙިދުމަތްދޭ ތަންތަން ==
ނ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލް ހުންނަނީ މަނދޫ ގައެވެ. ނ. އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލަކަށް ބަދަލުވީ ( ތާރީޚް ) ގައެވެ. ނ. އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ހުޅުވައި ދެއްވީ 18 ޑިސެމްބަރ 1990 ގައި އޭރުގެ މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު އޮނަރަބުލް އަލްފާޟިލް ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާ ދީދީއެވެ. ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގެ ކުރިން ހުރީ ހެލްތު ސެންޓަރެކެވެ. އެތަން ހުރީ ނ. އަތޮޅުގޭގެ ކުރިންމަތީގައެވެ. އޭރު އެތަނުގައި ހުންނަވަނީ ޖަމާޢަތުގެ ޞިއްޙީ އެހީތެރިއެކެވެ. ނ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލްގައި މިހާރު އެކްސްރޭގެ ޚިދުމަތާއި ލެބޯޓްރީ ޓެސްޓްތައް ކުރެވެއެވެ.

== މަނަދޫގެ ބިމާބެހޭ މަޢުލޫމާތު ==
ގެވަޅުގެ ގޮތުގައި ދެވިފައިވާ ބިންބިމުގެ އަދަދު  319
 
ގެދޮރު އިމާރާތްކޮށްފައިވާ ތަންތަން 237
 
ގެދޮރު އިމާރާތް ނުކުރެވިހުރި ތަންތަން 1
 
މަނަދޫގައި ގެވަޅު ލިބެންހުރި އަދަދު 784
 
މިސްކިތް (އަންހެނުންގެ) 2
 
މިސްކިތް (ފިރިހެނުންގެ) 2
 
== ބޮޑެތި ހާދިސާތައް ==
ސުނާމީ ކާރިސާ

2004 ޑިސެމްބަރ 26 ގައި ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި ސުނާމީ ކާރިސާގައި މަނަދޫއަށްވެސް ރާޅު އަރާފައިވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެއްވެސް މީހެއްގެ ފުރާނައަށް ގެއްލުންވެފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި ސުނާމީއާ ގުޅިގެން މީހަކަށް ސީރިއަސް އަނިޔާއެއް ލިބުނުކަމަކަށްވެސް ރެކޯޑް ކުރެވިފައެއްނުވެއެވެ. ތިރީގައިވާ ފޮޓޯތަކަކީ ސުނާމީ ކާރިސާގައި މަނަދޫއަށް ސުނާމީ ރާޅު އެރިވަގުތުގެ ފޮޓޯތަކެކެވެ.

==ގެލެރީ==
<gallery>
 Image:Manadhu 13-08-1996.jpg
 Image:Manadu 22-10-2002.jpg
 Image:Noonu.manadhoo.jpg
 Image:Manadhooisland.jpg
 Image:Manadu6.jpg
 Image:Manadu5.jpg
 Image:Manadu2.jpg
 Image:Atoll cup jokey.JPG
</gallery>

== މަނަދުއާ ގުޅޭ ފާލަންތައް ==
[[ނ. މަނަދޫގައި ތާރީޚީ ތަރިކަތަކެއް]]
<br>
[http://www.allosaeed.blogspot.com އަބްދުﷲ ސަޢީދުގެ ހޯމްޕޭޖް]
<br>
{{Islands of the Maldives}}

[[ޤިސްމު:މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)]]
ނ. މަނަދޫ ( މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ވެރިކަންކުރާރަށް ) 
މަނަދޫއަކީ ނ.އަތޮޅުގެ މެދުތެރޭގައި އިތުމަތީ ދުނީގައި އޮންނަރަށެކެވެ. ނ. އަތޮޅުގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށަކީވެސް މަނަދޫއެވެ. މަނަދޫގެ އާބާދީގައި 2001 މީހުން ދިރިއުޅެމުންދާއިރު ތަރައްޤީގެގޮތުން މަސްވެރިކަންކުރުމާއި، ދަނޑުވެރިކަމާއި، ފަންގިވިނުން، ރޯނުވެށުމާއި، ގެދޮރު ޢިމާރާތްކުރުމާއި، އަދި ފަތުރުވެރިކަމުގެދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ޢުމުރުގެ ގިނަ ބަޔަކު ހަރަކާތްތެރިވަމުންދެއެވެ. މަނަދޫގައިހުރި އަތޮޅުހޮސްޕިޓަލުން ދެވޭޚިދުމަތްތަކުގެތެރޭގައި ލޭއަޅައިދިނުމުގެ ޚިދުމަތް، އީ.ސީ.ޖީ. ހަދައިދިނުމުގެ ޚިދުމަތް، ލެބޯޓްރީގެ އެކިއެކި ޓެސްޓްތައް ހަދައިދިނުން، އެކިކަހަލަ ކުދިއޮޕަރޭޝަންތައް ކޮށްދިނުމުގެ ޚިދުމަތް، އަދި ތަފާތު ބަލިބައްޔަށް ފަރުވާދިނުން ހިމެނެއެވެ. މަނަދޫގައިހުންނަ ނ. އަތޮޅުމަދަރުސާއަކީ ގްރޭޑް 1 އިންފެށިގެން ގްރޭޑް 10 އަށް ތަޢްލީމްދެވެމުންދާ މަދަރުސާއެކެވެ. މިމަދަރުސާގައި ބޭރުރަށްރަށުގެ ކުދިންވެސް ތަޢްލީމް ޙާޞިލްކުރަމުންދެއެވެ. މަނަދޫއަކީ ސަރުކާރުން ފަޅުކޮނެ ބަނދަރު ހައްދަވައިދެއްވާފައިވާ ރަށެކެވެ. މަނަދޫއާ އެންމެކައިރިއަށް އޮންނަނީ މާފަރާއި މިލަދޫއެވެ.

މަނަދޫ ނިސްބަތްވަނީ މަނަދޫ ދާއިރާއަށެވެ.

 ނ. މަނަދޫގައި ހުންނަ ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާތައް 
މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ ކައުންސިލް އިދާރާ - ފޯނު ނަންބަރު: 6560012  /  6560028

މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ މަނަދޫ ކައުންސިލް އިދާރާ - ފޯނު ނަންބަރު: 6560029

ނ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލް - ފޯނު ނަންބަރު: 6560037

ނ. އަތޮޅު އަތޮޅުމަދަރުސާ - ފޯނު ނަންބަރު: 6560003

ނ. މަނަދޫ ޕޮލިސް ސްޓޭޝަން - ފޯނު ނަންބަރު: 9792039

ނ. އަތޮޅު ފެމެލީ އެންޑް ޗިލްރަން ސާވިސް ސެންޓަރ

ބޭންކް އޮފް މޯލްޑިވްސް ނ. މަނަދޫ ބްރާންޗް

ޕްރޮސެކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ނ. ގޮފި

މަނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު - ފޯނު ނަންބަރު: 6560097

މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (މީރާ) އޮފީސް

ފެނަކަ މަނަދޫ ބްރާންޗް

ރަށުގެ ބޮޑުމިން: 116.92 ހެކްޓަރ

ދިގުމިން:1650މީޓަރ

ފުޅާމިން: 950މިޓަރ

މާލެއާ ދެމެދުގައި ހުރި ދުރުމިން: 175.72ކިލޯމީޓަރ

ލޮންޖިޓިއުޑް:73?24'38"E

ލެޓިޓިއުޑް: 05?45' 46"N

ރަށުގެ ފޯނު، ފެކްސް ނަމްބަރ: 6560029

ޕޯސްޓަލް ކޯޑު ނަންބަރު: 04110

 ރަށް: މަނަދޫ 
 ތާރީޚު 
މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ މަނަދޫއަކީ ތާރީޚީ ގޮތުން ބަލާއިރު އާސާރީ ތަރިކަތަކެއް ހުރި ރަށެއްކެވެ. ތާރީޚީ އާސަރުތައް ބެލެހެއްޓުމަށް ދޭންޖެހޭ ފަރުވާތެރިކަން ނުދިނުމުގެ ސަބަބުން އެތަންތަން ނެތިދަނީއެވެ. ގިނަ މީހުންނަކަށް މަނަދޫގައި ތާރީޚީ ތަރިކަތަކެއް ހުރިކަމެއްވެސް ނޭނގެއެވެ. ދިވެހިބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒުން ނެރުއްވާފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާސާރީ ތަންތަނާބެހޭ މައުލޫމާތު ފޮތުގައި މަނަދޫގެ ބައެއް ތަންތަނުގެ ވާހަކަ ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް މާބޮޑު ތަފްސީލެއް ނެތެވެ. މި މަޒުމޫނުގައި މަނަދޫގެ ތާރީޚާއި ތާރީޚީ ތަރިކަތަކާމެދު ފުން ނަޒަރެއް ދެވޭނެއެވެ. މަނަދޫގައި އެންމެ ފަހުން ކަތީބުކަން ކުރެއްވީ މަނަދޫ މާލްރޯޑް އަލްފާޟިލް ސަޢީދު ޤާސިމެވެ. މަނަދޫއަީ ރައްޔިތުންގެ ފަރާތުން ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ދެމުންދިޔަ ރަށެކެވެ. ފެނެކައާ އިންޖީނުގެ ހަވާލުވިއިރު އެ އިންޖީނުގެއަކީ 24 ގަޑިއިރު ޚިދުމަތްދޭ އިންޖީނު ގެއެކެވެ. އެ އިންޖީނުގޭގައި ހުރި ޖަނަރޭޓަރގެ ކެޕޭސިޓީއަކީ އޭރުގައި 68 ، 85 ، 40 ، 85 އެވެ. ފަހުން ފެނަކައިން ވަނީ ކަރަންޓްގެ ޚިދުމަތް ވަރަށް ބޮޑަށް ތަރައްޤީ ކޮށްފައެވެ. 
 
 އާބާދީ 
ބޯހިމެނުން 2014: 677 އަނެހެން، 618 ފިރިހެން (ޖުމުލަ: 1295)   /   ބިދޭސީން: 23 އަންހެން، 78 ފިރިހެން (ޖުމުލަ 102 ބިދޭސީން)

ރަޖިސްޓްރީވެފައިވާ އާބާދީ 2017: 927 އަންހެން، 1013 ފިރިހެން (ޖުމުލަ: 1940)

ދިރިއުޅޭ އާބާދީ 2019: 957 އަންހެން، 1044 ފިރިހެން (ޖުމުލަ: 2001)

 ޚާއްޞަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ އާބާދީ: 14 އަންހެން، 16 ފިރިހެން (ޖުމުލަ: 30)

 މަނަދޫގައި އާމްދަނީ ހޯދުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް 
މަސްވެރިކަން

އިމާރާތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް

ވަޑާން ކުރުން

ދަނޑުވެރިކަން

ފަންގިވިނުން

ރޯނުވެށުން

 މަނަދޫގެ ސިއްޙީ ޙިދުމަތްދޭ ތަންތަން 
ނ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލް ހުންނަނީ މަނދޫ ގައެވެ. ނ. އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލަކަށް ބަދަލުވީ ( ތާރީޚް ) ގައެވެ. ނ. އަތޮޅު ޞިއްޙީ މަރުކަޒު ހުޅުވައި ދެއްވީ 18 ޑިސެމްބަރ 1990 ގައި އޭރުގެ މިނިސްޓަރ އޮފް ހެލްތު އޮނަރަބުލް އަލްފާޟިލް ޢަބްދުއްސައްތާރު މޫސާ ދީދީއެވެ. ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގެ ކުރިން ހުރީ ހެލްތު ސެންޓަރެކެވެ. އެތަން ހުރީ ނ. އަތޮޅުގޭގެ ކުރިންމަތީގައެވެ. އޭރު އެތަނުގައި ހުންނަވަނީ ޖަމާޢަތުގެ ޞިއްޙީ އެހީތެރިއެކެވެ. ނ. އަތޮޅު ހޮސްޕިޓަލްގައި މިހާރު އެކްސްރޭގެ ޚިދުމަތާއި ލެބޯޓްރީ ޓެސްޓްތައް ކުރެވެއެވެ.

 މަނަދޫގެ ބިމާބެހޭ މަޢުލޫމާތު 
ގެވަޅުގެ ގޮތުގައި ދެވިފައިވާ ބިންބިމުގެ އަދަދު  319
 
ގެދޮރު އިމާރާތްކޮށްފައިވާ ތަންތަން 237
 
ގެދޮރު އިމާރާތް ނުކުރެވިހުރި ތަންތަން 1
 
މަނަދޫގައި ގެވަޅު ލިބެންހުރި އަދަދު 784
 
މިސްކިތް (އަންހެނުންގެ) 2
 
މިސްކިތް (ފިރިހެނުންގެ) 2
 
 ބޮޑެތި ހާދިސާތައް 
ސުނާމީ ކާރިސާ

2004 ޑިސެމްބަރ 26 ގައި ރާއްޖެއަށް ކުރިމަތިވި ސުނާމީ ކާރިސާގައި މަނަދޫއަށްވެސް ރާޅު އަރާފައިވެއެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެއްވެސް މީހެއްގެ ފުރާނައަށް ގެއްލުންވެފައެއް ނުވެއެވެ. އަދި ސުނާމީއާ ގުޅިގެން މީހަކަށް ސީރިއަސް އަނިޔާއެއް ލިބުނުކަމަކަށްވެސް ރެކޯޑް ކުރެވިފައެއްނުވެއެވެ. ތިރީގައިވާ ފޮޓޯތަކަކީ ސުނާމީ ކާރިސާގައި މަނަދޫއަށް ސުނާމީ ރާޅު އެރިވަގުތުގެ ފޮޓޯތަކެކެވެ.

ގެލެރީ

 މަނަދުއާ ގުޅޭ ފާލަންތައް 
ނ. މަނަދޫގައި ތާރީޚީ ތަރިކަތަކެއް

އަބްދުﷲ ސަޢީދުގެ ހޯމްޕޭޖް

ޤިސްމު:މަނަދޫ (ނ. އަތޮޅު)