ދެކުނު ކޮރެއާ
{{Infobox Country
|native_name={{lang|ko-Hang-KR|대한민국}}<br />大韓民國<br />''Daehan-minguk''
|conventional_long_name=Republic of Korea
|common_name=South Korea 
|image_flag=Flag of South Korea.svg
|image_coat=Coat of arms of South Korea.svg
|symbol_type=Coat of arms
|image_map=<!--Do not change without discussing at the Talk page-->Locator map of South Korea.svg<!--Do not change without discussing at the Talk page-->
|national_anthem=''[[Aegukga]]'' {{lang|ko|(애국가)}}<br />The Patriotic Song
|Motto=''[[Hong Ick Yin Gan]]'' {{lang|ko|(홍익인간)}}<br />Benefir All Mankind
|official_languages=[[Korean language|Korean]]
|demonym=South Korean, Korean
|ethnic_groups=
|capital=[[Seoul]]
|latd=37
|latm=35
|latNS=N
|longd=127
|longm=0
|longEW=E
|government_type=[[Presidential system|Presidential]] [[republic]]
|leader_title1=[[President of South Korea|President]]
|leader_title2=[[Prime Minister of South Korea|Prime Minister]]
|leader_name1=[[Park Geun-hye]]
|leader_name2=[[Hwang Kyo-ahn]]
|legislature=[[National Assembly of South Korea|National Assembly]]
|area_rank=108th
|area_magnitude=1 E10 
|area_km2=100,140
|area_sq_mi=38,622 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|percent_water=0.3
|population_estimate=48,379,392  <!--CIA--> 
|population_estimate_rank=26th
|population_density_km2=493
|population_density_sq_mi=1,274 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|population_density_rank=21st
|GDP_PPP=$1.344 trillion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=542&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=45&pr.y=7|title=South Korea|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-10-01}}</ref>
|GDP_PPP_rank=13th
|GDP_PPP_year=2008
|GDP_PPP_per_capita=$27,692<ref name=imf2/>
|GDP_PPP_per_capita_rank=32nd
|GDP_nominal=$929.124 billion<ref name=imf2/>
|GDP_nominal_rank=15th
|GDP_nominal_year=2008
|GDP_nominal_per_capita=$19,136.<ref name=imf2/>
|GDP_nominal_per_capita_rank=36th
|sovereignty_type=[[History of South Korea|Establishment]]
|established_event2=Founding of [[Gojoseon]]
|established_event3=[[Japan–Korea Annexation Treaty|Japan’s occupation of Korea]]
|established_event4=[[March 1st Movement|Independence declared]] 
|established_event5=[[Provisional Government of the Republic of Korea|Provisional Government]] 
|established_event6=[[Division of Korea|Liberation]]
|established_event7=[[Constitution of the Republic of Korea|Constitution]]
|established_event8=[[History of South Korea#First Republic|Government Proclaimed]]
|established_date2=2333 BC<ref>According to Oral Tradition<br />Savada, Andrea Matles. ''South Korea: A Country Study.'' Area handbook series. Federal Research Division, Library of Congress. Washington, D.C.:1992. p109</ref>
|established_date3=August 29, 1910
|established_date4=March 1, 1919
|established_date5=April 13, 1919  
|established_date6=August 15, 1945
|established_date7=July 17, 1948
|established_date8=August 15, 1948
|HDI_year=2007 
|HDI={{increase}} 0.937<ref>http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2009_EN_Complete.pdf Human Development Report 2009[ (p. 171, 204)</ref>
|HDI_rank=26th
|HDI_year=2007
|HDI_category=<font color="#009900">very high</font>
|Gini=31.3 (<font color="#009900">low</font>)<ref name=ciagini>[https://web.archive.org/web/20080813045724/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html Gini index] CIA World Fact Book</ref>
|Gini_year=2007
|currency=[[South Korean won]] (₩)
|currency_code=KRW
|country_code=KOR
|time_zone=[[Korea Standard Time]]
|utc_offset=+9
|time_zone_DST=''not observed''
|utc_offset_DST=+9
|date_format=yyyy년 mm월 dd일<br />yyyy/mm/dd ([[Common Era|CE]])
|drives_on=right
|ac_outlet=220V/60Hz
|cctld=[[.kr]]
|calling_code=82
|footnote1=Mobile phone system CDMA, WCDMA, HSDPA and WiBro
|footnote2=Domestic power supply 220V/60 Hz, CEE 7/7 sockets
}}

ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮރެއާ ނުވަތަ ދެކުނު ކޮރެއާއަކީ އިރުމަތީ އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ. 

== އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް ==
ދެކުނު ކޮރެއާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ކޮރެއާ ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން ދެކުނު ކޮރެއާގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ސައުތު ކޮރެއަންސް ނުވަތަ ކޮރެއަންސްއެވެ.
ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ސޯލްއެވެ. ދެކުނު ކޮރެއާގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް ސޯލްއެވެ. ދެކުނު ކޮރެއާއަކީ ރިޔާސީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 48 މިލިއަނެވެ. 
އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 26 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.1 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ kr. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +82 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ސައުތު ކޮރެއަން ވޮންއެވެ.

== ނަން ==
ދެކުނު ކޮރެއާއަށް ދެކުނު ކޮރެެއާއޭ ކިޔަނީ މިއީ ކޮރެއާ ޕެނިންސޫލާގައި އުފެދިފައިވާ ދެ ޤައުމުގެ ތެރެއިން ދެކުނަށް އޮތް ޤައުމު ކަމުގައިވާތީއެވެ. 

== ޖުޣުރާފީ ==
ދެކުނު ކޮރެއާ އޮންނަނީ ކޮރެއާ ޕެނިންސޫލާގެ ދެކުނު ބައިގައެވެ. ދެކުނު ކޮރެއާގެ ހުޅަނގު ފަރާތުގައި އޮތީ ޗައިނާއެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ޖަޕާނެވެ. އުތުރުގައި އޮތީ އުތުރު ކޮރެއާއެވެ. 
ދެކުނު ކޮރެއާގެ ހުޅަނގުގައި އޮތީ ރީނދޫ ކަނޑެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ޖަޕާނު ކަނޑެވެ.

== ތާރީޚު ==
މިއަދު ދެ ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ދެކުނު ކޮރެއާ އާއި އުތުރު ކޮރެއާއަކީ ކުރީން އެއް ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ތަނެކެވެ. އެހެންކަމުން އުތުރު ކޮރެއާއަކީ ވެސް ދެކުނު ކޮރެއާއަކީ ވެސް ކުރީގެ ގޮތުން ކިޔާ ނަމަ ކޮރެއާއެވެ. 
ކޮރެއާގެ ތާރީޚު ފެށިފައިވަނީ 2333 މކ. ގައި ޑަންގުން ބިިނާކުރެއްވި ޖޯސޮންއިން ފެށިގެންނެވެ.
ކޮރެއާގެ ރަސްކަމާއި ޗައިނާގެ ހަން ޑައިނާސްޓީއާ ދެމެދު ވަރަށް ގިނަ ހަނގުރާމަތަކެއް ހިނގާފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. 
13 ވަނަ ޤަރުނުގައި މޮންގޯލުން ވަނީ ކޮރެއާއަށް ޙަމަލާދީފައެވެ. އޭގެ ފަހުން ކޮރެއާގެ ވެރީން ވެރިކަންކުރައްވަމުން ގެންދެވީ މޮންގޯލުންގެ ބައިވެރީންގެ ގޮތުގައެވެ. މޮންގޯލިޔަނުންގެ ބޮޑުވެރިކަން ވެއްޓިގެން ދިއުމަށްފަހު ވެސް ކޮރެއާގެ ކުރީން މިދެންނެވި ވެރީންގެ ވެރިކަން ދެމިއޮތެވެ. 
އެހެން ނަމަވެސް 1388 ޖޯސޮން ޑައިނާސްޓީ ވެރިކަމަށް އައިސް ކުރީގެ ވެރިންގެ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް ގެނައެވެ. ރަސްގެފާނު ތިއޯޖީ، ކޮރެއާގެ ނަމަކީ ޖޯސޮން ކަމުގައި ހަމަޖެއްސަވާފައިވަނީ ޖޯސޮން ޑައިނާސްޓީގެ ވެރިކަމުގައެވެ.
1592 ވަނަ އަހަރާއި 1598 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު ޖަޕާނުން ކޮރެއާއަށް ޙަމަލާ ދިނެވެ. ޖަޕާނުގެ ލަޝްކަރުތައް ބޭނުންވީ ކޮރެއާ ތެރެއިން ލާފައި އޭޝިޔާއަށް ޙަމަލާދޭށެވެ.
އެހެން ނަމަވެސް ޗައިނާގެ މިންގް ޑައިނާސްޓީގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ޖަޕާނު މީހުންގެ އެދުން ކާމިޔާބުވާ ގޮތެއްނުވިއެވެ.
1943 ވަނަ އަހަރު ޤާހިރާގައި އެއްބަސްވެވުނު ޤަރާރުގައި އެއް ކޮރެއާގެ ގޮތުގައި މި ސަރަޙައްދު އޮތުމަށް ނިންމުނު ކަމުގައި ވިޔަސް ބިދެސީ ނުފޫޒުތަކާހުރެ ކޮރެއާ ބައިބައިވެ ދެ ޤައުމުގެ ގޮތުގައި އުފަންވެގެން ދިޔައެވެ.
25 ޖޫން 1950 ގައި އުތުރު ކޮރެއާއިން އަލުން އެއީ އެއް ޤައުމެއް ކަމުގައި ހެދުމަށްޓަކައި ބާރުގެ ބޭނުންކުރަން ނިންމައި ޢަސްކަރީ ޙަރަކާތްތަކެއް ފެށިއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދެން ފެށިގެން އައީ މަޝްހޫރު ކޮރެއާ ހަނގުރާމައެވެ.

== ޑެމޮގްރަފިކްސް ==
އާބާދީގައި 48 މިލިޔަން މީހުން ތިބި ދެކުނު ކޮރެއާއަކީ އާބާދީގެ ގޮތުން ދުނިޔޭގެ 26 ވަނަ ޤައުމެވެ. ބޮޑު އާބާދީއަކާ އެކު ދެކުނު ކޮރެއާ ވެފައިވަނީ އަކަބުރަ އެންމެ ބޮޑު އެއް ޤައުމަށެވެ. އެހެނީ ކޮންމެ އަކަކިލޯމީޓަރަކަށް ޖެހޭ މީހުންގެ ޢަދަދު އުޅެނީ 487 ގައެވެ. 
މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގެ އެވަރެޖަށްވުރެ 10 ގުނަ އިތުރު ޢަދަދެއްމެއެވެ.
1960 ވަނަ އަހަރުގައި ދެކުނު ކޮރެއާގެ އާބާދީއަކީ 25 މިލިޔަނެވެ. އެހެންކަމުން ކޮރެއާގެ އާބާދީ ޑަބަލްވެފައި މިވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 50 އަހަރުންނެވެ.
ދެކުނު ކޮރެއާއަކީ ހޯމޯޖީނަސް ޤައުމެކެވެ. އެ ޤައުމުގައި ތިބީ މުޅިންހެން ކޮރެއާ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ.

== ސަގާފަތު ==
ދެކުނު ކޮރެއާ އާއި އުތުރު ކޮރެއާއަކީ އެއް ސަގާފަތެއް ހިއްސާކުރާ ދެޤައުމެވެ. އެހެން ނަމަވެސް 1945 ގައި ދެ ޤައުމުވަކިވުމަށް ފަހުގައި ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ބަދަލުތަކެއް ސަގާފަތަށް އައިސްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. 

== އިޤްތިޞާދު ==
1960 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 1990 ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް އެންމެ ހަލުވިކަމާއެކު ކުރިއަރަމުން އައި ދެވަނަ އިޤްތިޞާދަކީ ދެކުނު ކޮރެއާގެ އިޤްތިޞާދެވެ. މިއަދު ވެސް ދެކުނު ކޮރެއާއަކީ އިޤްތިޞާދާ ގޮތުންނާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ މަޤާމެއްގައި އޮތް ޤައުމެކެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 19136 ޑޮލަރެވެ.
ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮރެއާ ނުވަތަ ދެކުނު ކޮރެއާއަކީ އިރުމަތީ އޭޝިޔާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ. 

 އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް 
ދެކުނު ކޮރެއާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ކޮރެއާ ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން ދެކުނު ކޮރެއާގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ސައުތު ކޮރެއަންސް ނުވަތަ ކޮރެއަންސްއެވެ.
ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ސޯލްއެވެ. ދެކުނު ކޮރެއާގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް ސޯލްއެވެ. ދެކުނު ކޮރެއާއަކީ ރިޔާސީ ޖުމްހޫރިއްޔާއެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 48 މިލިއަނެވެ. 
އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 26 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.1 މިލިއަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ kr. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +82 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ސައުތު ކޮރެއަން ވޮންއެވެ.

 ނަން 
ދެކުނު ކޮރެއާއަށް ދެކުނު ކޮރެެއާއޭ ކިޔަނީ މިއީ ކޮރެއާ ޕެނިންސޫލާގައި އުފެދިފައިވާ ދެ ޤައުމުގެ ތެރެއިން ދެކުނަށް އޮތް ޤައުމު ކަމުގައިވާތީއެވެ. 

 ޖުޣުރާފީ 
ދެކުނު ކޮރެއާ އޮންނަނީ ކޮރެއާ ޕެނިންސޫލާގެ ދެކުނު ބައިގައެވެ. ދެކުނު ކޮރެއާގެ ހުޅަނގު ފަރާތުގައި އޮތީ ޗައިނާއެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ޖަޕާނެވެ. އުތުރުގައި އޮތީ އުތުރު ކޮރެއާއެވެ. 
ދެކުނު ކޮރެއާގެ ހުޅަނގުގައި އޮތީ ރީނދޫ ކަނޑެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ ޖަޕާނު ކަނޑެވެ.

 ތާރީޚު 
މިއަދު ދެ ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ދެކުނު ކޮރެއާ އާއި އުތުރު ކޮރެއާއަކީ ކުރީން އެއް ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ތަނެކެވެ. އެހެންކަމުން އުތުރު ކޮރެއާއަކީ ވެސް ދެކުނު ކޮރެއާއަކީ ވެސް ކުރީގެ ގޮތުން ކިޔާ ނަމަ ކޮރެއާއެވެ. 
ކޮރެއާގެ ތާރީޚު ފެށިފައިވަނީ 2333 މކ. ގައި ޑަންގުން ބިިނާކުރެއްވި ޖޯސޮންއިން ފެށިގެންނެވެ.
ކޮރެއާގެ ރަސްކަމާއި ޗައިނާގެ ހަން ޑައިނާސްޓީއާ ދެމެދު ވަރަށް ގިނަ ހަނގުރާމަތަކެއް ހިނގާފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. 
13 ވަނަ ޤަރުނުގައި މޮންގޯލުން ވަނީ ކޮރެއާއަށް ޙަމަލާދީފައެވެ. އޭގެ ފަހުން ކޮރެއާގެ ވެރީން ވެރިކަންކުރައްވަމުން ގެންދެވީ މޮންގޯލުންގެ ބައިވެރީންގެ ގޮތުގައެވެ. މޮންގޯލިޔަނުންގެ ބޮޑުވެރިކަން ވެއްޓިގެން ދިއުމަށްފަހު ވެސް ކޮރެއާގެ ކުރީން މިދެންނެވި ވެރީންގެ ވެރިކަން ދެމިއޮތެވެ. 
އެހެން ނަމަވެސް 1388 ޖޯސޮން ޑައިނާސްޓީ ވެރިކަމަށް އައިސް ކުރީގެ ވެރިންގެ ވެރިކަން ނިމުމަކަށް ގެނައެވެ. ރަސްގެފާނު ތިއޯޖީ، ކޮރެއާގެ ނަމަކީ ޖޯސޮން ކަމުގައި ހަމަޖެއްސަވާފައިވަނީ ޖޯސޮން ޑައިނާސްޓީގެ ވެރިކަމުގައެވެ.
1592 ވަނަ އަހަރާއި 1598 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު ޖަޕާނުން ކޮރެއާއަށް ޙަމަލާ ދިނެވެ. ޖަޕާނުގެ ލަޝްކަރުތައް ބޭނުންވީ ކޮރެއާ ތެރެއިން ލާފައި އޭޝިޔާއަށް ޙަމަލާދޭށެވެ.
އެހެން ނަމަވެސް ޗައިނާގެ މިންގް ޑައިނާސްޓީގެ އެހީތެރިކަމާއެކު ޖަޕާނު މީހުންގެ އެދުން ކާމިޔާބުވާ ގޮތެއްނުވިއެވެ.
1943 ވަނަ އަހަރު ޤާހިރާގައި އެއްބަސްވެވުނު ޤަރާރުގައި އެއް ކޮރެއާގެ ގޮތުގައި މި ސަރަޙައްދު އޮތުމަށް ނިންމުނު ކަމުގައި ވިޔަސް ބިދެސީ ނުފޫޒުތަކާހުރެ ކޮރެއާ ބައިބައިވެ ދެ ޤައުމުގެ ގޮތުގައި އުފަންވެގެން ދިޔައެވެ.
25 ޖޫން 1950 ގައި އުތުރު ކޮރެއާއިން އަލުން އެއީ އެއް ޤައުމެއް ކަމުގައި ހެދުމަށްޓަކައި ބާރުގެ ބޭނުންކުރަން ނިންމައި ޢަސްކަރީ ޙަރަކާތްތަކެއް ފެށިއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދެން ފެށިގެން އައީ މަޝްހޫރު ކޮރެއާ ހަނގުރާމައެވެ.

 ޑެމޮގްރަފިކްސް 
އާބާދީގައި 48 މިލިޔަން މީހުން ތިބި ދެކުނު ކޮރެއާއަކީ އާބާދީގެ ގޮތުން ދުނިޔޭގެ 26 ވަނަ ޤައުމެވެ. ބޮޑު އާބާދީއަކާ އެކު ދެކުނު ކޮރެއާ ވެފައިވަނީ އަކަބުރަ އެންމެ ބޮޑު އެއް ޤައުމަށެވެ. އެހެނީ ކޮންމެ އަކަކިލޯމީޓަރަކަށް ޖެހޭ މީހުންގެ ޢަދަދު އުޅެނީ 487 ގައެވެ. 
މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގެ އެވަރެޖަށްވުރެ 10 ގުނަ އިތުރު ޢަދަދެއްމެއެވެ.
1960 ވަނަ އަހަރުގައި ދެކުނު ކޮރެއާގެ އާބާދީއަކީ 25 މިލިޔަނެވެ. އެހެންކަމުން ކޮރެއާގެ އާބާދީ ޑަބަލްވެފައި މިވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް 50 އަހަރުންނެވެ.
ދެކުނު ކޮރެއާއަކީ ހޯމޯޖީނަސް ޤައުމެކެވެ. އެ ޤައުމުގައި ތިބީ މުޅިންހެން ކޮރެއާ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ.

 ސަގާފަތު 
ދެކުނު ކޮރެއާ އާއި އުތުރު ކޮރެއާއަކީ އެއް ސަގާފަތެއް ހިއްސާކުރާ ދެޤައުމެވެ. އެހެން ނަމަވެސް 1945 ގައި ދެ ޤައުމުވަކިވުމަށް ފަހުގައި ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ބަދަލުތަކެއް ސަގާފަތަށް އައިސްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. 

 އިޤްތިޞާދު 
1960 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން 1990 ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް އެންމެ ހަލުވިކަމާއެކު ކުރިއަރަމުން އައި ދެވަނަ އިޤްތިޞާދަކީ ދެކުނު ކޮރެއާގެ އިޤްތިޞާދެވެ. މިއަދު ވެސް ދެކުނު ކޮރެއާއަކީ އިޤްތިޞާދާ ގޮތުންނާއި ޓެކްނޮލޮޖީގެ ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަދަ މަޤާމެއްގައި އޮތް ޤައުމެކެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 19136 ޑޮލަރެވެ.