ޒިމްބާބުވޭ
{{Infobox Country
|native_name = Republic of Zimbabwe
|common_name = Zimbabwe
|image_flag =Flag of Zimbabwe.svg
|image_coat =Coat_of_arms_of_Zimbabwe.svg
|image_map =LocationZimbabwe.svg
|national_motto ="Unity, Freedom, Work"
|national_anthem ={{Lang|sn-Latn|''[[National Anthem of Zimbabwe|Simudzai Mureza wedu WeZimbabwe]]''}}{{Nbsp|2}}<small>([[Shona language|Shona]])</small><br />{{Lang|nd|''[[National Anthem of Zimbabwe|Kalibusiswe Ilizwe leZimbabwe]]''}}{{Nbsp|2}}<small>([[Northern Ndebele language|Sindebele]])<br />"Blessed be the land of Zimbabwe"</small>
|official_languages = [[South African English|English]]
|regional_languages = [[Shona language|Shona]], [[Northern Ndebele language|Ndebele]]
|demonym = Zimbabwean
|capital =[[Harare]]
|latd=17 |latm=50 |latNS=S |longd=31 |longm=3 |longEW=E
|largest_city = Harare
|government_type =[[semi-presidential system|Semi presidential]], [[parliamentary republic|parliamentary]], [[Consociationalism|consociationalist]] [[republic]]
|leader_title1 =[[List of Presidents of Zimbabwe|President]]
|leader_name1 = [[Emmerson Mnangagwa]]e]]
|leader_title2 = [[Prime Minister of Zimbabwe|Prime Minister]]
|leader_name2 = [[Morgan Tsvangirai]]
|leader_title3 = [[Vice President of Zimbabwe|Vice President]]
|leader_name3 = [[Joice Mujuru]]
|leader_title4 = [[Deputy Prime Minister of Zimbabwe|Deputy Prime Minister]]
|leader_name4 = [[Thokozani Khuphe]]<br />[[Arthur Mutambara]]
|area_rank =60th
|area_magnitude =1 E11
|area_km2 =390,757
|area_sq_mi =150,871
|percent_water =1
|population_estimate = 12,521,000<ref name=unpop>{{cite paper | url=http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf | title=World Population Prospects, Table A.1| version=2008 revision  | format=.PDF | publisher=United Nations | author=Department of Economic and Social Affairs
Population Division | date=2009 | accessdate= 2009-03-12}}</ref>
|population_estimate_rank =68th
|population_estimate_year =2009
|population_census=
|population_census_year =
|population_density_km2 =25
|population_density_sq_mi =57
|population_density_rank =170th
|GDP_PPP = $1.925 billion <!---CIA--->
|GDP_PPP_year = 2008
|GDP_PPP_rank = 167th
|GDP_PPP_per_capita = $100 <!---CIA--->
|GDP_PPP_per_capita_rank = 194th
|GDP_nominal = $3.145 billion<ref name=imf2>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=698&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=41&pr.y=11 |title=Zimbabwe|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-10-01}}</ref>
|GDP_nominal_rank = 144th
|GDP_nominal_year = 2008
|GDP_nominal_per_capita = $268<ref name=imf2/>
|GDP_nominal_per_capita_rank = 176th
|sovereignty_type =[[Independence]]
|sovereignty_note =from the [[United Kingdom]]
|established_event1 =[[Southern Rhodesia|Established]]
|established_event2 =[[Unilateral Declaration of Independence (Rhodesia)|Proclaimed]]
|established_event3 =Recognized
|established_date1 =1901
|established_date2 =11 November 1965
|established_date3 =18 April 1980
|Gini =56.8
|Gini_year =2003
|Gini_category =<span style="color:#e0584e;">high</span>
|FSI =110.1 {{Increase}} 1.2
|FSI_year =2007
|FSI_rank =4th
|FSI_category =<span style="color:red;">Alert</span>
|HDI ={{Increase}} 0.513
|HDI_rank =151st
|HDI_year =2007
|HDI_category =<span style="color:#ffcc00">medium</span>
|currency =[[Zimbabwean dollar]] {{ref|a|a}}
|currency_code =ZWD
|country_code =ZW
|time_zone =[[Central Africa Time]]
|cut_offset =+2
|time_zone_DST =Not observed
|c.u.t_offset_DST =+2
|drives_on = left
|cctld =[[.zw]] 
|calling_code = [[+263]]
|footnotes ={{note|a|a}} No longer in active use after it was officially suspended by the government due to [[Hyperinflation in Zimbabwe|hyperinflation]]. The [[United States dollar]], [[South African rand]], [[Botswanan pula]], [[Pound sterling]], and [[Euro]] are now used instead. The US dollar has been adopted as the official currency for all government transactions with the new power-sharing regime.
}}

ރިޕަބްލިކް އޮފް ޒިންބާބުވޭ އަކީ އެފްރިކާ ދެކުނަށް ނިސްބަތްވާ ބިން ބަންދު ޤައުމެކެވެ.

== އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް ==
ޒިންބާބުވޭގެ ރަސްމީ ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުގެ އިތުރުން ސަރަޙައްދީ ބަސްތަކެއް ގޮތުގައި ޝޯނާ ބަހާއި އެންޑެބެލޭ ބަސް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. ޝޯނާ ބަހަކީ ބަންޓޫ ދަރިކޮޅަށް ނިސްބަތްވާ ބަހެކެވެ.
އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ޒިންބާބްވިއަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ހަރާރޭއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރި ރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ.
މި ޤައުމަކީ ސެމީ ޕްރެޒިޑެންޝަލް، ޕާލަމެންޓަރީ، ކޮންސޯޝަނަލިސްޓް ރިޕަބްލިކެކެވެ.
ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 12 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 72 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. 
ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.39 މިލިޔަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ވާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ zw. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +263 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ޒިންބާބްވިއަން ޑޮލަރެވެ.

== ނަން ==
ޒިންބާބްވޭ އަށް ކުރީގައި ކިޔާފައިވާ ނަންތަކަށް ބަލާއިރުގައި ސަދަން ރޮޑީޝިޔާ އާއި ރިޕަބްލިކް އޮފް ރޮޑީޝިޔާ އާއި ޒިިންބާބްވޭ ރޮޑީޝިޔާ ހިމެނެއެވެ. ޒިންބާބްވޭ ގެ ނަން ނެގިފައިވަނީ ޒިންބާ ޒަމަ ބްވޭ މި ނަމުންނެވެ. މީގެ މާނައަކީ “ގްރޭޓް ހައުސެސް އޮފް ސްޓޯން” އެވެ.

== ޖުޣުރާފީ ==
ޒިންބާބުވޭގެ ދެކުނުގައި އޮތީ ދެކުނު އެފްރިކާއެވެ. ހުޅަނގު ދެކުނުގައި އޮތީ ބޮޓްސްވާނާއެވެ. ހުޅަނގު އުތުރުގައި އޮތީ ޒެންބިޔާއެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ މުސިންބީއެވެ. 

== ތާރީޚު ==
މެދު ޒަމާނުގައި މި ސަރަޙައްދު އޮތީ ބަންޓޫ ދަރިކޮޅުގެ މީހުން އާބާދުވެފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ގްރޭޓް ޒިންބާބްވޭ އާއި މިއަދުގެ ޒިންބާބްވޭގައި ވެސް ފެންނަން ހުރި އާސާރީ ތަންތަނުން މިކަމަށް ހެކި ލިބެއެވެ.
މީލާދީން 10 ވަނަ ޤަރުނާ ހިސާބުގައި ޢަރަބި މުސްލިމް ވިޔަފާރިވެރީންނާއި ޒިންބާބްވޭއާ ދެމެދު ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތްތައް ހިނގަން ފެށިއެވެ. 
އިސްތިޢުމާރުގެ ކުރިޔަށް ބަލާއިރު މީލާދީން 1000 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މީލާދީން 1887 ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް ޒިންބާބްވޭގެ ސަރަޙައްދުގައި ވެރިކަން ކޮށްފައިވަނީ އެތަނުގެ މީހުންނެވެ. އިސްތިޢުމާރުގެ ދަށުގައި ނެތް ދުވަސްވަރު ވެސް ޒިންބާބްވޭ އާއި ޔޫރަޕުގެ ޤައުމުތަކާ ދެމެދު، ޚާއްޞަކޮށް ޕޯޗުގީޒުންނާ ދެމެދު ވިޔަފާރީގެ ގުޅުންތައް ހިނގާފައިވެއެވެ.
މި ގޮތުން ރަނާއި އެތް ދަތާއި ލޮޔާއި ފޮއްޗާއި ބިއްލޫރީގެ ވިޔަފާރި ވަރަށް ފުޅާކޮށް ކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. 
މީލާދީން 1250 އިން 1450 އާ ދެމެދު ކުރީގައި ބާރުގަދަކޮށް އޮތް މަޕުންގުބްވޭ ރަސްކަމުގެ މައްޗަށް ޒިންބާބްވޭގެ ރަސްކަމުގެ ހިޔަނި ވަނީ އެޅިފައެވެ. 
މީލާދީން 1450 އިން 1760 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު އޮތީ މުތަޕާގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރެވެ. 
މީލާދީން 1880 ވަނަ އަހަރު ސިސިލް ރޯޑީސްގެ ބްރިޓިޝް ސައު^ް އެފްރިކާ ކޮންޕެނީ މީހުން ޒިންބާބްވޭއަށް ފޭބިއެވެ. 1898 ވަނަ އަހަރުގައި މިތަނުގެ ނަމަކީ ސައު^ް ރޮޮޑީޝިޔާ ކަމުގައި ހަމަޖެހިގެން ދިޔައެވެ. 
ނޮދަން ރޮޑީޝިޔާ އަކީ މިހާރުގެ ޒެންބިޔާއެވެ. 1923 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ދެކުނު ރޮޑީޝިޔާއަކީ އަމިއްލައަށް ވެރިކަން ހިންގާ، އެހެނަސް އިނގިރޭސި ކޮލޮނީއެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހިގެން ދިޔައެވެ. އިނގިރޭސީންގެ ކިބައިން ޒިންބާބްވޭ އަށް ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމެއް ލިބިފައިވަނީ 18 އެޕްރީލް 1980 ގައެވެ. 1980 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގައި ބޭއްވި އިންތިޚާބުގައި ރޮބަޓް މުގާބޭ ކާމިޔާބު ހޯއްދެވިއެވެ. 
އޭރުއްސުރެ މިހާތަނަށް ވެސް ޒިންބާބްވޭގެ ވެރިކަމުގައި ހުރީ ރޮބަޓް މުގާބޭއެވެ. މުގާބޭއަކީ މުޅި ދުނިޔެ ވެސް ނުދެކޭ ފަދަ ޚުދުމުޚްތާރު، އަނިޔާވެރި ވެރިއެކެވެ.

== ޑެމޮގްރަފިކްސް ==
ޒިންބާބްވޭގެ އާބާދީގެ 85% މީހުންނަކީ ކްރިސްޓިޔަނުންނެވެ. އާބާދީގެ 98% މީހުންނަކީ ކަޅު މީހުންނެވެ. 
ސަގާފަތު
ޒިންބާބްވޭގެ ސަގާފަތަށް ބަންޓޫ ދަރިކޮޅުގެ މީހުންގެ ސަގާފަތުގެ އަސަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ކޮށްފައިވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިއަދު ވެސް ޝޯނާއިންގެ ބައެއް ޢީދުތައް ފާހަގަ ކުރުން އޮވެއެވެ.

== އިޤްތިޞާދު ==
މިއަދު ޒިންބާބްވޭއަކީ މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް އޮތް އެންމެ ފަޤީރު އެއް ޤައުމެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 200 ޑޮލަރެވެ. މީގެ މާނައަކީ ޒިންބާބްވޭގެ އިޤްތިޞާދުގައި ދައުރުވާ ފައިސާގެ ނިސްބަތަކީ އަހަރަކަށް އެޤައުމުގެ ކޮންމެ މީހަކަށް 200 ޑޮލަރެވެ. މިއީ ދުވާލަކަށް އެންމެ ޑޮލަރަކަށް ވުުރެ ވެސް ދަށް ޢަދަދެކެވެ.

== ރެފަރެންސް ==
{{Reflist}}
ރިޕަބްލިކް އޮފް ޒިންބާބުވޭ އަކީ އެފްރިކާ ދެކުނަށް ނިސްބަތްވާ ބިން ބަންދު ޤައުމެކެވެ.

 އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް 
ޒިންބާބުވޭގެ ރަސްމީ ބަހަކީ އިނގިރޭސި ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުގެ އިތުރުން ސަރަޙައްދީ ބަސްތަކެއް ގޮތުގައި ޝޯނާ ބަހާއި އެންޑެބެލޭ ބަސް ބޭނުން ކުރެވެއެވެ. ޝޯނާ ބަހަކީ ބަންޓޫ ދަރިކޮޅަށް ނިސްބަތްވާ ބަހެކެވެ.
އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ޒިންބާބްވިއަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ހަރާރޭއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރި ރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ.
މި ޤައުމަކީ ސެމީ ޕްރެޒިޑެންޝަލް، ޕާލަމެންޓަރީ، ކޮންސޯޝަނަލިސްޓް ރިޕަބްލިކެކެވެ.
ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 12 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދުނިޔޭގައި 72 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. 
ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 0.39 މިލިޔަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ވާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ zw. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +263 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ޒިންބާބްވިއަން ޑޮލަރެވެ.

 ނަން 
ޒިންބާބްވޭ އަށް ކުރީގައި ކިޔާފައިވާ ނަންތަކަށް ބަލާއިރުގައި ސަދަން ރޮޑީޝިޔާ އާއި ރިޕަބްލިކް އޮފް ރޮޑީޝިޔާ އާއި ޒިިންބާބްވޭ ރޮޑީޝިޔާ ހިމެނެއެވެ. ޒިންބާބްވޭ ގެ ނަން ނެގިފައިވަނީ ޒިންބާ ޒަމަ ބްވޭ މި ނަމުންނެވެ. މީގެ މާނައަކީ “ގްރޭޓް ހައުސެސް އޮފް ސްޓޯން” އެވެ.

 ޖުޣުރާފީ 
ޒިންބާބުވޭގެ ދެކުނުގައި އޮތީ ދެކުނު އެފްރިކާއެވެ. ހުޅަނގު ދެކުނުގައި އޮތީ ބޮޓްސްވާނާއެވެ. ހުޅަނގު އުތުރުގައި އޮތީ ޒެންބިޔާއެވެ. އިރުމަތީގައި އޮތީ މުސިންބީއެވެ. 

 ތާރީޚު 
މެދު ޒަމާނުގައި މި ސަރަޙައްދު އޮތީ ބަންޓޫ ދަރިކޮޅުގެ މީހުން އާބާދުވެފައިވާ ތަނެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ގްރޭޓް ޒިންބާބްވޭ އާއި މިއަދުގެ ޒިންބާބްވޭގައި ވެސް ފެންނަން ހުރި އާސާރީ ތަންތަނުން މިކަމަށް ހެކި ލިބެއެވެ.
މީލާދީން 10 ވަނަ ޤަރުނާ ހިސާބުގައި ޢަރަބި މުސްލިމް ވިޔަފާރިވެރީންނާއި ޒިންބާބްވޭއާ ދެމެދު ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތްތައް ހިނގަން ފެށިއެވެ. 
އިސްތިޢުމާރުގެ ކުރިޔަށް ބަލާއިރު މީލާދީން 1000 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މީލާދީން 1887 ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް ޒިންބާބްވޭގެ ސަރަޙައްދުގައި ވެރިކަން ކޮށްފައިވަނީ އެތަނުގެ މީހުންނެވެ. އިސްތިޢުމާރުގެ ދަށުގައި ނެތް ދުވަސްވަރު ވެސް ޒިންބާބްވޭ އާއި ޔޫރަޕުގެ ޤައުމުތަކާ ދެމެދު، ޚާއްޞަކޮށް ޕޯޗުގީޒުންނާ ދެމެދު ވިޔަފާރީގެ ގުޅުންތައް ހިނގާފައިވެއެވެ.
މި ގޮތުން ރަނާއި އެތް ދަތާއި ލޮޔާއި ފޮއްޗާއި ބިއްލޫރީގެ ވިޔަފާރި ވަރަށް ފުޅާކޮށް ކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. 
މީލާދީން 1250 އިން 1450 އާ ދެމެދު ކުރީގައި ބާރުގަދަކޮށް އޮތް މަޕުންގުބްވޭ ރަސްކަމުގެ މައްޗަށް ޒިންބާބްވޭގެ ރަސްކަމުގެ ހިޔަނި ވަނީ އެޅިފައެވެ. 
މީލާދީން 1450 އިން 1760 ވަނަ އަހަރާ ދެމެދު އޮތީ މުތަޕާގެ ރަސްކަމުގެ ދުވަސްވަރެވެ. 
މީލާދީން 1880 ވަނަ އަހަރު ސިސިލް ރޯޑީސްގެ ބްރިޓިޝް ސައު^ް އެފްރިކާ ކޮންޕެނީ މީހުން ޒިންބާބްވޭއަށް ފޭބިއެވެ. 1898 ވަނަ އަހަރުގައި މިތަނުގެ ނަމަކީ ސައު^ް ރޮޮޑީޝިޔާ ކަމުގައި ހަމަޖެހިގެން ދިޔައެވެ. 
ނޮދަން ރޮޑީޝިޔާ އަކީ މިހާރުގެ ޒެންބިޔާއެވެ. 1923 ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހުގެ ތެރޭގައި ދެކުނު ރޮޑީޝިޔާއަކީ އަމިއްލައަށް ވެރިކަން ހިންގާ، އެހެނަސް އިނގިރޭސި ކޮލޮނީއެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހިގެން ދިޔައެވެ. އިނގިރޭސީންގެ ކިބައިން ޒިންބާބްވޭ އަށް ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމެއް ލިބިފައިވަނީ 18 އެޕްރީލް 1980 ގައެވެ. 1980 ވަނަ އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ މަހުގައި ބޭއްވި އިންތިޚާބުގައި ރޮބަޓް މުގާބޭ ކާމިޔާބު ހޯއްދެވިއެވެ. 
އޭރުއްސުރެ މިހާތަނަށް ވެސް ޒިންބާބްވޭގެ ވެރިކަމުގައި ހުރީ ރޮބަޓް މުގާބޭއެވެ. މުގާބޭއަކީ މުޅި ދުނިޔެ ވެސް ނުދެކޭ ފަދަ ޚުދުމުޚްތާރު، އަނިޔާވެރި ވެރިއެކެވެ.

 ޑެމޮގްރަފިކްސް 
ޒިންބާބްވޭގެ އާބާދީގެ 85% މީހުންނަކީ ކްރިސްޓިޔަނުންނެވެ. އާބާދީގެ 98% މީހުންނަކީ ކަޅު މީހުންނެވެ. 
ސަގާފަތު
ޒިންބާބްވޭގެ ސަގާފަތަށް ބަންޓޫ ދަރިކޮޅުގެ މީހުންގެ ސަގާފަތުގެ އަސަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ކޮށްފައިވެއެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މިއަދު ވެސް ޝޯނާއިންގެ ބައެއް ޢީދުތައް ފާހަގަ ކުރުން އޮވެއެވެ.

 އިޤްތިޞާދު 
މިއަދު ޒިންބާބްވޭއަކީ މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް އޮތް އެންމެ ފަޤީރު އެއް ޤައުމެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 200 ޑޮލަރެވެ. މީގެ މާނައަކީ ޒިންބާބްވޭގެ އިޤްތިޞާދުގައި ދައުރުވާ ފައިސާގެ ނިސްބަތަކީ އަހަރަކަށް އެޤައުމުގެ ކޮންމެ މީހަކަށް 200 ޑޮލަރެވެ. މިއީ ދުވާލަކަށް އެންމެ ޑޮލަރަކަށް ވުުރެ ވެސް ދަށް ޢަދަދެކެވެ.

 ރެފަރެންސް