ފެމުނު މިޔަރު
<DIV style="font-family: Faruma">

[[ފައިލު:Great white shark south africa.jpg|thumb|250x250px|ފެމުނު މިޔަރު]]
ފެމުނު މިޔަރު، ފެމުނު، ({{sci| Carcharodon carcharias}}) ނުވަތަ ({{en| Great white shark}})، އަދި (ސައިންޓިފިކް ނަން: Galeocerdo cuvier) ނުވަތަ (އިނގިރޭސި ނަން: Tiger shark) އަކީ މިޔަރުގެ ބާވަތެކެވެ. އަދި މިއީ މިޔަރުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގައިވެސް އަދި މުޅި ދުނިޔޭގައިވެސް އުޅޭ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ބާވަތެވެ. މިއީ މިޔަރުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން އޭގެ ދިގުމިނުން ވަރަށް ދިގު މިޔަރެކެވެ. ފެމުނުގެ ދިގުމިނުގައި އާއްމުކޮށް 20 ފޫޓް ހުރެއެވެ. އަދި ބަރުދަނުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 2250ކިލޯ ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް”ވޯރލްޑް ރެކޯޑު“ ފޮތުގައި ލިޔެވިފައިވާ ގޮތުގައި ކެނެޑާއިން 37 ފޫޓުގެ ފެމުނެއް ފެނިފައި ވެއެވެ. ފެމުނު މިޔަރަކީ އޭގެ ނުރައްކާތެރި ކަމުގެ ސަބަބުން ދިވެހި މަސްވެރިންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު މިޔަރެކެވެ.

ފެމުނު މިޔަރު ރަށްރަށުގެ ފަޅު ތެރެއަށް ވަންނަ ކަމަށް ވެއެވެ. މިއީ އެތެރެވަރީގެ ކަނޑުތަކުގައްޔާއި، މާކަނޑުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މިޔަރެކެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ފެމުނަކީ ވަރަށް ބާރަށް ދަތުރުކުރާ މިޔަރެކެވެ. ގިނަ މިޔަރުތަކާއި ޚިލާފަށް، ފެމުނަށް 1 މިނެޓުން 1 ކިލޯމީޓަރަށް ދަތުރުކުރެވެއެވެ.  

ފެމުނު މިޔަރަކީ ވަރުގަދަ ދަތްތަކެއް ލިބިފައިވާ މިޔަރެކެވެ. ފެމުނު މިޔަރުގެ ކާނާގެ ތެރޭގައި އެކިބާވަތް ބާވަތުގެ މިޔަރާއި، މަޑިއާއި، ވެލައާއި، ކަހަނބާއި، ބޯވަ ދިލަމަހާއި ކަނޑު ހަރުފަ ހިމެނެއެވެ. އަދި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ ފެމުނު ކާނާގެ ތެރޭގައި ބޮޑުމަސްވެސް ހިމެނޭކަމެވެ. އަދި ފެމުނުގެ 3،000 ދަތް ހުންނަކަންވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

ފެމުނުގެ ނިގޫފަތާ ދިމާލުން ދެއަރިމަތީގައި ކުރަގަނޑެއް އޮވެއެވެ.  އާންމު ގޮތެއްގައި ފެމުނު ގެ ބޯ އެހެން މިޔަރުތަކުގެ ބޮލަށްވުރެ ބޮޑުވާނެއެވެ. މިމިޔަރު ވިހާ ކޮންމެ ފަަހަރަކު 80-10އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ޅަމިޔަރު ވިހައެވެ. އަދި ވިހާ ޅަމިޔަރުގެ ބޮޑުމިނުގައި 5-3 ފޫޓާއި ދެމެދުގެ ބޮޑުމިނެއް ހުރެއެވެ. 

ފެމުނުގެ ބުރަކަށި މަތީގެ ކުލައަކީ ގަދަ އަޅިކުލައާއި ނޫކުލައާއި ދެމެދުގެ ކުލައެކެވެ. ބަނޑު ދަށްފަރާތް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ.

ވަރުގަދަ ދަތްތަކެއް ލިބިފައިވާ މިވައްތަރުގެ މިޔަރަކީ ވަރަށް ބާރުގަދަ އަދި އެހާމެ ނުރައްކާތެރި މިޔަރުގެ ވައްތަރެއްކަން ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. އެއީ ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް މަދުވެގެން އެކަކު އޭގެ ސަބަބުން މަރުވާތީއެވެ. ފެމުނު ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ހިސާބެއްގެ ކަނޑުތަކުގައި އުޅެއެވެ.

== އިތުރު ފާލަންތައް ==
{{Commons|Carcharodon carcharias}}
{{Wikispecies|Carcharodon carcharias}}
* ARKive - [https://web.archive.org/web/20060422092856/http://www.arkive.org/species/GES/fish/Carcharodon_carcharias/ Images and movies of the great white shark, ''Carcharodon carcharias'']
* [https://web.archive.org/web/20060924021240/http://www.zoo.co.uk/~z9015043/gws_conserv.html Review of the great white shark] Ian K. Fergusson, Shark Trust & IUCN Shark Specialist Group
* [http://www.sharkattacksurvivors.com/wiki/white.html List of White Shark Related incidents] Operated by shark attack survivors
* [http://sacoast.uwc.ac.za/education/resources/envirofacts/greatwhite.htm Envirofacts: Great white shark]
* [http://www.pbs.org/kqed/oceanadventures/episodes/sharks/indepth-senses.html In-depth article: Shark's Super Senses from the PBS Ocean Adventures site]
* [http://www.sharkinformation.org/sharkprofiles/great-white-shark/ Photos and profile of the great white shark]
* [http://www.livescience.com/animalworld/050426_great_white.html Are great whites descended from mega-sharks?]
* [https://web.archive.org/web/20080526013317/http://www.jawshark.com/great_white_fatalities_by_country_usa.html Great White fatalities by country]
* [http://www.underwater.com.au/article.php/id/7395/ "Great White Sharks - The Truth"] by documentary maker Carly Maple - Australian focus
* [https://web.archive.org/web/20070929101932/http://www.topp.org/species/white_shark/ TOPP, Tagging of Pacific Predators], a research group that tags and studies the habits and migration of the white shark.
* [http://www.sampla.org South African Marine Predator Lab] a research institute studying marine top predators.

=== ވީޑިއޯތައް ===
* [http://www.youtube.com/watch?v=D_EIGI9qFp4 A 2 ޓަން, 15-ފޫޓް ފެމުނު މިޔަރެއް ކޮށްޓަކަށް ވަދެ އޭގެ ދަގަނޑުތައް ހަލާކޮކޮށްފައި ނިކުންނަ މަންޒަރު... ޕެޓްރިކް ވެލްޝް - ފިލްމިން]
* [https://web.archive.org/web/20071226162158/http://www.diveaday.tv/content/view/57/37/ މެކްސިކޯގައި ފިލްމު ކުރެވިފައިވާ މަންޒަރުތަކެއް]
* [http://www.cbsnews.com/stories/2005/12/06/60minutes/main1099368.shtml ކޮށްޓެއްގައި ފެމުނު މިޔަރެއް ތާށިވާތަން/ ޝާކް ޓުއަރިޒަމް އިޝޫ]
* [https://web.archive.org/web/20070628022054/http://www.bbc.co.uk/nature/animals/planetearth/realmedia/video/bb/pe0107_16x9_bb.ram ލަސް މަންޒަރުތަކެއްގައި ފެމުނު މިޔަރު ސީލްތަކަކަށް ހަމަލާ ދޭ މަންޒަރު [[Planet Earth (TV series)|ޕްލެނެޓް އާތް]] އިން]

[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް]]
<DIV style="font-family: Faruma">

thumb|250x250px|ފެމުނު މިޔަރު
ފެމުނު މިޔަރު، ފެމުނު، () ނުވަތަ ()، އަދި (ސައިންޓިފިކް ނަން: Galeocerdo cuvier) ނުވަތަ (އިނގިރޭސި ނަން: Tiger shark) އަކީ މިޔަރުގެ ބާވަތެކެވެ. އަދި މިއީ މިޔަރުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގައިވެސް އަދި މުޅި ދުނިޔޭގައިވެސް އުޅޭ އެންމެ ނުރައްކާތެރި ބާވަތެވެ. މިއީ މިޔަރުގެ ބާވަތްތަކުގެ ތެރެއިން އޭގެ ދިގުމިނުން ވަރަށް ދިގު މިޔަރެކެވެ. ފެމުނުގެ ދިގުމިނުގައި އާއްމުކޮށް 20 ފޫޓް ހުރެއެވެ. އަދި ބަރުދަނުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 2250ކިލޯ ހުންނަކަން ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް”ވޯރލްޑް ރެކޯޑު“ ފޮތުގައި ލިޔެވިފައިވާ ގޮތުގައި ކެނެޑާއިން 37 ފޫޓުގެ ފެމުނެއް ފެނިފައި ވެއެވެ. ފެމުނު މިޔަރަކީ އޭގެ ނުރައްކާތެރި ކަމުގެ ސަބަބުން ދިވެހި މަސްވެރިންގެ ތެރޭގައި ވަރަށް މަޝްހޫރު މިޔަރެކެވެ.

ފެމުނު މިޔަރު ރަށްރަށުގެ ފަޅު ތެރެއަށް ވަންނަ ކަމަށް ވެއެވެ. މިއީ އެތެރެވަރީގެ ކަނޑުތަކުގައްޔާއި، މާކަނޑުތަކުގައި ދިރިއުޅޭ މިޔަރެކެވެ. އަދި މީގެ އިތުރުން ފެމުނަކީ ވަރަށް ބާރަށް ދަތުރުކުރާ މިޔަރެކެވެ. ގިނަ މިޔަރުތަކާއި ޚިލާފަށް، ފެމުނަށް 1 މިނެޓުން 1 ކިލޯމީޓަރަށް ދަތުރުކުރެވެއެވެ.  

ފެމުނު މިޔަރަކީ ވަރުގަދަ ދަތްތަކެއް ލިބިފައިވާ މިޔަރެކެވެ. ފެމުނު މިޔަރުގެ ކާނާގެ ތެރޭގައި އެކިބާވަތް ބާވަތުގެ މިޔަރާއި، މަޑިއާއި، ވެލައާއި، ކަހަނބާއި، ބޯވަ ދިލަމަހާއި ކަނޑު ހަރުފަ ހިމެނެއެވެ. އަދި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ ފެމުނު ކާނާގެ ތެރޭގައި ބޮޑުމަސްވެސް ހިމެނޭކަމެވެ. އަދި ފެމުނުގެ 3،000 ދަތް ހުންނަކަންވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.

ފެމުނުގެ ނިގޫފަތާ ދިމާލުން ދެއަރިމަތީގައި ކުރަގަނޑެއް އޮވެއެވެ.  އާންމު ގޮތެއްގައި ފެމުނު ގެ ބޯ އެހެން މިޔަރުތަކުގެ ބޮލަށްވުރެ ބޮޑުވާނެއެވެ. މިމިޔަރު ވިހާ ކޮންމެ ފަަހަރަކު 80-10އާއި ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ޅަމިޔަރު ވިހައެވެ. އަދި ވިހާ ޅަމިޔަރުގެ ބޮޑުމިނުގައި 5-3 ފޫޓާއި ދެމެދުގެ ބޮޑުމިނެއް ހުރެއެވެ. 

ފެމުނުގެ ބުރަކަށި މަތީގެ ކުލައަކީ ގަދަ އަޅިކުލައާއި ނޫކުލައާއި ދެމެދުގެ ކުލައެކެވެ. ބަނޑު ދަށްފަރާތް ހުންނަނީ ހުދުކުލައިގައެވެ.

ވަރުގަދަ ދަތްތަކެއް ލިބިފައިވާ މިވައްތަރުގެ މިޔަރަކީ ވަރަށް ބާރުގަދަ އަދި އެހާމެ ނުރައްކާތެރި މިޔަރުގެ ވައްތަރެއްކަން ވަނީ ފާހަގަ ކުރެވިފައެވެ. އެއީ ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް މަދުވެގެން އެކަކު އޭގެ ސަބަބުން މަރުވާތީއެވެ. ފެމުނު ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ހިސާބެއްގެ ކަނޑުތަކުގައި އުޅެއެވެ.

 އިތުރު ފާލަންތައް 

 ARKive - Images and movies of the great white shark, Carcharodon carcharias
 Review of the great white shark Ian K. Fergusson, Shark Trust & IUCN Shark Specialist Group
 List of White Shark Related incidents Operated by shark attack survivors
 Envirofacts: Great white shark
 In-depth article: Shark's Super Senses from the PBS Ocean Adventures site
 Photos and profile of the great white shark
 Are great whites descended from mega-sharks?
 Great White fatalities by country
 "Great White Sharks - The Truth" by documentary maker Carly Maple - Australian focus
 TOPP, Tagging of Pacific Predators, a research group that tags and studies the habits and migration of the white shark.
 South African Marine Predator Lab a research institute studying marine top predators.

 ވީޑިއޯތައް 
 A 2 ޓަން, 15-ފޫޓް ފެމުނު މިޔަރެއް ކޮށްޓަކަށް ވަދެ އޭގެ ދަގަނޑުތައް ހަލާކޮކޮށްފައި ނިކުންނަ މަންޒަރު... ޕެޓްރިކް ވެލްޝް - ފިލްމިން
 މެކްސިކޯގައި ފިލްމު ކުރެވިފައިވާ މަންޒަރުތަކެއް
 ކޮށްޓެއްގައި ފެމުނު މިޔަރެއް ތާށިވާތަން/ ޝާކް ޓުއަރިޒަމް އިޝޫ
 ލަސް މަންޒަރުތަކެއްގައި ފެމުނު މިޔަރު ސީލްތަކަކަށް ހަމަލާ ދޭ މަންޒަރު ޕްލެނެޓް އާތް އިން

ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގައި އުޅޭ މަސްތައް