މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން
[[ފައިލު:Mohamed Zahir Hussain portrait.jpg|thumb|ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން]]
[[ފައިލު:2nd session of the Islamic University of Maldives’ Convocation 2023 (346).jpg|thumb|ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ދަސްވެނިވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި)]]
[[ފައިލު:Mohamed Zahir Hussain receiving the Highest Honour of Service to the Education sector by Mohamed Muizzu.jpg|thumb|ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ އެންމެ މަތިވެރި ޝަރަފު ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަށް  އަރުވަނީ]]
ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަކީ ދިވެހި ސަރުކާރުގައި ވަރަށް ދިގު މުއްދަތަކަށް ޚިދުމަތް ކުރައްވައިފައިވާ އަދި މިހާރު ވެސް ޚިދުމަތުގައި ހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޗާންސެލަރުގެ މަޤާމުގައެވެ. 

ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން، އެންމެ ތުއްޕުޅުއިރު ކިޔަވައި ވިދާޅުވީ، އުފަން ރަށް، ޏ. ފުވައްމުލަކު މަދްރަސަތުލް ފައިދިއްޔާގައެވެ. އޭގެފަހުން، ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށް މާލެއަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިވަޑައިގަތުމާ ގުޅިގެން، މާލެއަށް ވަޑައިގެން ދާރުލް އިޤާމާގައި ކިޔަވައި ވިދާޅުވާން ފެށްޓެވީއެވެ. އެއީ، ޢުމުރުފުޅުން 12 އަހަރުފުޅުގައެވެ. ދާރުލް އިޤާމާ އުވައިލެއްވުމާ ގުޅިގެން، ފަހުން މަދްރަސަތުލް މަޖީދިއްޔާގައި 4 އަހަރެއްހައި ދުވަހު ކިޔަވައި ވިދާޅުވުމަށްފަހު، އިތުރަށް ތަޢުލީމު ޙާޞިކުރެއްވުމަށް މިޞްރަށް ވަޑައިގަތީއެވެ. ފުރަތަމަ ޑިގްރީއާއި މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ހެއްދެވީ، މިޞްރުގެ ޖާމިޢަތުލް އަޒްހަރުންނެވެ. ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ޕީ.އެޗް.ޑީ. ހާސިލުކުރެއްވީ، މެލޭޝިޔާގެ ޔުނިވަރސިޓީ ކެބަންގސާން މެލޭޝިޔާގައި، ތިއޯލޮޖީ އެންޑް ފިލޯސޮފީގެ ރޮނގުން 2001ވަނަ އަހަރުއެވެ. ތީސިސް ލިޔުއްވީ، އިބްނި ސީނާގެ ތިއަރީއާ ބެހޭގޮތުންނެވެ. ޕީ.އެޗް.ޑީ. ޙާޞިލުކުރެއްވުމާ ގުޅިގެން، ސަރުކާރުން ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމު، އެ އަހަރު އެ މަނިކުފާނަށް ވަނީ ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.

މިޞްރުން ކިޔަވައި ވިދާޅުވުމަށްފަހު، ރާއްޖެއަށް ވަޑައިގެން، އެންމެ ފުރަތަމަ ޚިދުމަތް ފެށްޓެވީ، އަމީނިއްޔާ ސްކޫލްގެ އިސްލާމް ޓީޗަރެއްގެ މަގާމުގައި 26 ނޮވެންބަރު 1970 ގައެވެ. އެ މަގާމުގައި 1 އަހަރާއި 8 މަހެއްހާ ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރެއްވިއެވެ. އަމީނިއްޔާ ސްކޫލްގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވަނިކޮށް، ސަރުކާރުން ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ބަދަލުކުރެއްވީ، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ވަކީލު ކަމުގެ މަޤާމަށެވެ. އެއީ، 20 އޮގަސްޓު 1972 ގައެވެ. އެއަށްފަހު، 23 އޮކްޓޫބަރު 1976 ގައި، ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ނައިބުކަމުގެ މަޤާމަށް އެ މަނިކުފާނު ޢައްޔަންކުރެއްވިއެވެ. ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެއްވީ 23 ޖުލައި 1979 ގައެވެ.

ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން، ރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ ވަޒީރުކަން 10 އަހަރާއި 9 މަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އޭގެފަހުން، އެ މަނިކުފާނު ޢައްޔަންކުރެއްވީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ މިނިސްޓަރެއްގެ މަޤާމަށެވެ. އަދި އެއަށްފަހު، މިނިސްޓަރ އޮފް ޔޫތު އެންޑް ސްޕޯޓްސްގެ މަޤާމާއި، މިނިސްޓަރ އޮފް ޔޫތު ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެންޑް ސްޕޯޓްސްގެ މަޤާމު ވެސް ފުރުއްވިއެވެ. އެ މަނިކުފާނު ކުޅިވަރަށް ކޮށްދެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގު ވަޒަން ކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން، 17 މާރިޗު 2022 ގައި އެމަނިކުފާނަށް ވަނީ "ލައިފް ޓައިމް އެޗީވްމަންޓް އެވޯޑު" އަރުވައިފައެވެ.

މީގެއިތުރުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމު ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި، އެ މަނިކުފާނު ވަނީ، ކީރިތި ޤުރްއާން ދިވެހިބަހަށް ތަރުޖަމާކުރާ ކޮމިޓީގައި ވެސް ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ، ހުކުރު ޚުޠުބާ ލިޔުއްވުމާއި، މާލޭގައި ހުކުރު ނަމާދާއި ޢީދު ނަމާދު އިމާމުވެ ކުރެއްވި އަދި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ނެރުއްވި "ދީނުގެ މަގު" ނޫހަށް ވެސް އެކި މައުޟޫޢުތަކަށް މަޒުމޫނުތައް ލިޔުއްވި ބޭފުޅެއް ވެސް މެއެވެ.

ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމަށް ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތައް ވެސް ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ފާހަގަކުރެވެއެވެ. "އަމާޒު"ގެ ނަމުގައި މަޖައްލާއެއް ނެރުއްވިއެވެ. އަދި "ހަވީރު" ނޫހުގެ ނަމުގައި ނޫހެއް ނެރުއްވަން ފެށްޓެވިއެވެ. ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަށް ވަނީ 1989ވަނަ އަހަރު، ނޫސްވެރިކަމުގެ ރޮނގުން ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ ޝަރަފުވެރިކަމުގެ އިނާމު އަރުވައިފައެވެ. އަދި 1990ވަނަ އަހަރު، މިނިވަން 25ގެ ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ އިނާމު ވެސް އަރުވައިފައެވެ. އެ މަނިކުފާނަށް ވަނީ، ނޫސްވެރިކަމުގެ "އަލިމަސް ގަލަން" ވެސް ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.

ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަށް ވަނީ، ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ލަޤަބު ވެސް އަރުވައިފައެވެ. އެއީ، 10 ނޮވެންބަރު 2008 ގައެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޗާންސެލަރ ކަމުގެ މަގާމު ފުރުއްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޗާންސެލަރ ކަމުގެ މަޤާމު އެމަނިކުފާނު މިހާރު ފުރުއްވަމުން އެ ގެންދަވަނީ، 20 އޮގަސްޓު 2019އިން ފެށިގެންނެވެ. އެ މަނިކުފާނު، ދިވެހި ދައުލަތަށް ޚިދުމަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާތާ މިހާރު 48 އަހަރު އަދި ތަޢުލީމީ ދާއިރާގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާތާ 32 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއް ވެއްޖެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ އެންމެ މަތިވެރި ޝަރަފު 2024 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ސަރުކާރުން ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަށް ވަނީ އަރުވައިފައެވެ.

[[ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން]]
[[ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ]]
[[ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން]]
thumb|ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން (ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ދަސްވެނިވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި)
thumb|ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ އެންމެ މަތިވެރި ޝަރަފު ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަށް  އަރުވަނީ
ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަކީ ދިވެހި ސަރުކާރުގައި ވަރަށް ދިގު މުއްދަތަކަށް ޚިދުމަތް ކުރައްވައިފައިވާ އަދި މިހާރު ވެސް ޚިދުމަތުގައި ހުންނެވި ބޭފުޅެކެވެ. މިހާރު ހުންނެވީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޗާންސެލަރުގެ މަޤާމުގައެވެ. 

ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން، އެންމެ ތުއްޕުޅުއިރު ކިޔަވައި ވިދާޅުވީ، އުފަން ރަށް، ޏ. ފުވައްމުލަކު މަދްރަސަތުލް ފައިދިއްޔާގައެވެ. އޭގެފަހުން، ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރެއްވުމަށް މާލެއަށް ވަޑައިގަތުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިވަޑައިގަތުމާ ގުޅިގެން، މާލެއަށް ވަޑައިގެން ދާރުލް އިޤާމާގައި ކިޔަވައި ވިދާޅުވާން ފެށްޓެވީއެވެ. އެއީ، ޢުމުރުފުޅުން 12 އަހަރުފުޅުގައެވެ. ދާރުލް އިޤާމާ އުވައިލެއްވުމާ ގުޅިގެން، ފަހުން މަދްރަސަތުލް މަޖީދިއްޔާގައި 4 އަހަރެއްހައި ދުވަހު ކިޔަވައި ވިދާޅުވުމަށްފަހު، އިތުރަށް ތަޢުލީމު ޙާޞިކުރެއްވުމަށް މިޞްރަށް ވަޑައިގަތީއެވެ. ފުރަތަމަ ޑިގްރީއާއި މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ހެއްދެވީ، މިޞްރުގެ ޖާމިޢަތުލް އަޒްހަރުންނެވެ. ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ޕީ.އެޗް.ޑީ. ހާސިލުކުރެއްވީ، މެލޭޝިޔާގެ ޔުނިވަރސިޓީ ކެބަންގސާން މެލޭޝިޔާގައި، ތިއޯލޮޖީ އެންޑް ފިލޯސޮފީގެ ރޮނގުން 2001ވަނަ އަހަރުއެވެ. ތީސިސް ލިޔުއްވީ، އިބްނި ސީނާގެ ތިއަރީއާ ބެހޭގޮތުންނެވެ. ޕީ.އެޗް.ޑީ. ޙާޞިލުކުރެއްވުމާ ގުޅިގެން، ސަރުކާރުން ދެއްވާ ޚާއްޞަ އިނާމު، އެ އަހަރު އެ މަނިކުފާނަށް ވަނީ ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.

މިޞްރުން ކިޔަވައި ވިދާޅުވުމަށްފަހު، ރާއްޖެއަށް ވަޑައިގެން، އެންމެ ފުރަތަމަ ޚިދުމަތް ފެށްޓެވީ، އަމީނިއްޔާ ސްކޫލްގެ އިސްލާމް ޓީޗަރެއްގެ މަގާމުގައި 26 ނޮވެންބަރު 1970 ގައެވެ. އެ މަގާމުގައި 1 އަހަރާއި 8 މަހެއްހާ ދުވަހު ޚިދުމަތްކުރެއްވިއެވެ. އަމީނިއްޔާ ސްކޫލްގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވަނިކޮށް، ސަރުކާރުން ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ބަދަލުކުރެއްވީ، މިނިސްޓްރީ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ވަކީލު ކަމުގެ މަޤާމަށެވެ. އެއީ، 20 އޮގަސްޓު 1972 ގައެވެ. އެއަށްފަހު، 23 އޮކްޓޫބަރު 1976 ގައި، ޑިޕާޓްމަންޓް އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ ނައިބުކަމުގެ މަޤާމަށް އެ މަނިކުފާނު ޢައްޔަންކުރެއްވިއެވެ. ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން މިނިސްޓަރ އޮފް އެޑިޔުކޭޝަންގެ މަޤާމަށް ޢައްޔަންކުރެއްވީ 23 ޖުލައި 1979 ގައެވެ.

ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން، ރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމީ ވަޒީރުކަން 10 އަހަރާއި 9 މަހަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއްގައި ކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އޭގެފަހުން، އެ މަނިކުފާނު ޢައްޔަންކުރެއްވީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުގެ މިނިސްޓަރެއްގެ މަޤާމަށެވެ. އަދި އެއަށްފަހު، މިނިސްޓަރ އޮފް ޔޫތު އެންޑް ސްޕޯޓްސްގެ މަޤާމާއި، މިނިސްޓަރ އޮފް ޔޫތު ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެންޑް ސްޕޯޓްސްގެ މަޤާމު ވެސް ފުރުއްވިއެވެ. އެ މަނިކުފާނު ކުޅިވަރަށް ކޮށްދެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގު ވަޒަން ކުރެއްވުމުގެ ގޮތުން، 17 މާރިޗު 2022 ގައި އެމަނިކުފާނަށް ވަނީ "ލައިފް ޓައިމް އެޗީވްމަންޓް އެވޯޑު" އަރުވައިފައެވެ.

މީގެއިތުރުން ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމު ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން އަދާކުރައްވައިފައިވެއެވެ. އަދި، އެ މަނިކުފާނު ވަނީ، ކީރިތި ޤުރްއާން ދިވެހިބަހަށް ތަރުޖަމާކުރާ ކޮމިޓީގައި ވެސް ދިގު މުއްދަތެއްގައި ޚިދުމަތްކުރައްވައިފައެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ، ހުކުރު ޚުޠުބާ ލިޔުއްވުމާއި، މާލޭގައި ހުކުރު ނަމާދާއި ޢީދު ނަމާދު އިމާމުވެ ކުރެއްވި އަދި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އޮފީހުން ނެރުއްވި "ދީނުގެ މަގު" ނޫހަށް ވެސް އެކި މައުޟޫޢުތަކަށް މަޒުމޫނުތައް ލިޔުއްވި ބޭފުޅެއް ވެސް މެއެވެ.

ރާއްޖޭގެ ނޫސްވެރިކަމަށް ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިން ކުރެއްވި ޚިދުމަތްތައް ވެސް ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ފާހަގަކުރެވެއެވެ. "އަމާޒު"ގެ ނަމުގައި މަޖައްލާއެއް ނެރުއްވިއެވެ. އަދި "ހަވީރު" ނޫހުގެ ނަމުގައި ނޫހެއް ނެރުއްވަން ފެށްޓެވިއެވެ. ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަށް ވަނީ 1989ވަނަ އަހަރު، ނޫސްވެރިކަމުގެ ރޮނގުން ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ ޝަރަފުވެރިކަމުގެ އިނާމު އަރުވައިފައެވެ. އަދި 1990ވަނަ އަހަރު، މިނިވަން 25ގެ ޢާންމު ޚިދުމަތުގެ އިނާމު ވެސް އަރުވައިފައެވެ. އެ މަނިކުފާނަށް ވަނީ، ނޫސްވެރިކަމުގެ "އަލިމަސް ގަލަން" ވެސް ލިބިވަޑައިގެންފައެވެ.

ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަށް ވަނީ، ނިޝާން ޢިއްޒުއްދީނުގެ ޢިއްޒަތުގެ ލަޤަބު ވެސް އަރުވައިފައެވެ. އެއީ، 10 ނޮވެންބަރު 2008 ގައެވެ. އެ މަނިކުފާނަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޗާންސެލަރ ކަމުގެ މަގާމު ފުރުއްވައިފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިސްލާމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޗާންސެލަރ ކަމުގެ މަޤާމު އެމަނިކުފާނު މިހާރު ފުރުއްވަމުން އެ ގެންދަވަނީ، 20 އޮގަސްޓު 2019އިން ފެށިގެންނެވެ. އެ މަނިކުފާނު، ދިވެހި ދައުލަތަށް ޚިދުމަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާތާ މިހާރު 48 އަހަރު އަދި ތަޢުލީމީ ދާއިރާގައި ޚިދުމަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާތާ 32 އަހަރަށްވުރެ ދިގު މުއްދަތެއް ވެއްޖެއެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަޢުލީމަށް ޚިދުމަތްކުރުމުގެ އެންމެ މަތިވެރި ޝަރަފު 2024 ވަނަ އަހަރު ދިވެހި ސަރުކާރުން ޑރ. މުޙައްމަދު ޒާހިރު ޙުސައިނަށް ވަނީ އަރުވައިފައެވެ.

ޤިސްމު:ޕީއެޗްޑީ ހަދާފައިވާ ދިވެހިން
ޤިސްމު:ޙަޔާތުނާމާ
ޤިސްމު:ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދީނީ ޢިލްމުވެރީން