Moncak
'''Moncak''' on ima sada [[seni beladiri]] na adong i [[Kabupaten Mandailing Natal|Mandailing Natal]], sangape I [[mandailing godang]], [[mandailing julu]], dohot [[mandailing angkola]] moncak on na miripan on songkonon [[bela diri]] ni [[silat]], parbedaan ni silat dohot moncak on ima i iring-iringan ni [[musik]] nai. Moncak totop dei i iringi dohot musik jadi na alak na marmoncak totop dei marmoncak I iringi dohot musik nai acara moncak nai les totop dei imaen kon salama musik nai les imaenkon dope I luar arena ni parmoncak-an nai.
 
Jadina moncak inda nung sekedar seni beladiri sajo i budayo mandailing moncak on juo marupaon tarian juo na Gerakan nai I sasuaion dohot music pangiring nai, moncak on mandung masuk mon manjadi [[kesenian]] na mandung I turunkon sian ompung ni ompung ta samuloi on na jolo i mandailing on.<ref><nowiki>http://digilib.unimed.ac.id/4669/8/8.%20NIM.%202113340023%20CHAPTER%20I.pdf</nowiki></ref>

== Sejarah ==
Pula maligina tu  sejarah nai ima na idokon askolani sabagai ahli adat Mandailing rona moncak on tu Mandailing Julu, Mandailing Godang dohot Mandailing Angkola. Ima rona sian [[Minang kabau]] dohot [[aceh]]. I bagasan [[budaya mandailing]], moncak lobi dor doon ipake ima I acara adat maiya on, sampe sannari indape binto naga samuloi on abad papiga do moncak on mandung adong I mandailing on sampe sannari indape adong dapot catatan-catatan na marhubungan dohot awal ni parroan ni moncak on I tano Mandailing Natal on. Moncak on biasona imaenkon dua halak I sada partarungan manombo ju adong sei tolu halak pemaen na na saling marhadapan, sude pamaen na halak lai do I baru halak na maen moncak on ima halak na mandung malo mon seni beladiri dohot Gerakan ni moncak namandung ipalajari alai on halak na mandung jago moncak.
 
Ima I tahun 1960-an I tano mandailing on mandung manjadi kabiasoan ni halak moon I ari-ari nia I [[huta]] nalaian ima asong dei halak na mandung mahir mamake moncak on ima idokon ma halai I parmoncak (halak na mandung ahli marmoncak), arana halak-halak na ipiyo parmoncak biasona inda unjuk on absen sian acara adat na patidaon moncak I acara nai. 

== Waktuna Itampilkon ==
Moncak on biasona I maenkon ima pas I acara [[horja godang]] sangape marbagas, panyambutan ni tamu, lahir anak, dohot proses adat mangkoyok [[orbo]]. Salain on pe I taon 1960-an acara moncak on dordoon imaenkon ilapangan ima ibaen hiburan tu masyarakat I [[huta]], moncak on imaen kon ima pas I ari pasadana [[idul fitri]] ima pas I potang-potang ni ari on sangape I ''sore'' ari on, onpe imaenkon salama saminggu ma satiob potang ari marmoncak.

== Baju nai ==
Baju na biaso ipake pe ima saragam na marpola warna ni budaya mandailing ima na biasona na lara, na lomlom dohot na bontar, biasona baju na onan ipake ima iacara moncak na resmi doon ima songkonon na idokon na iginjang I, tai pula tu acara namarsifat manghibur rakyat ima songkonon I arirayo idul fitri ina iawjibkon I mamake baju na rara, lomlom dohot na bontar arana pamaen nai indadong I itontuon naga isepe manjadi pamaen na. arana isepe na manonton isi bisa doi dot maen marmoncak I lapangan I, baru pula adong pe isi na mamake baju parmoncak i biasona panitia domai na memang mandung mamake na samuloi on awal acara nai.<ref>https://www.mandailingonline.com/moncak-di-mandailing/#:~:text=Moncak%20adalah%20seni%20bela%20diri,Moncak%20(baca%3A%20Mossak).</ref>

== Sumberna ==

Moncak on ima sada seni beladiri na adong i Mandailing Natal, sangape I mandailing godang, mandailing julu, dohot mandailing angkola moncak on na miripan on songkonon bela diri ni silat, parbedaan ni silat dohot moncak on ima i iring-iringan ni musik nai. Moncak totop dei i iringi dohot musik jadi na alak na marmoncak totop dei marmoncak I iringi dohot musik nai acara moncak nai les totop dei imaen kon salama musik nai les imaenkon dope I luar arena ni parmoncak-an nai.
 
Jadina moncak inda nung sekedar seni beladiri sajo i budayo mandailing moncak on juo marupaon tarian juo na Gerakan nai I sasuaion dohot music pangiring nai, moncak on mandung masuk mon manjadi kesenian na mandung I turunkon sian ompung ni ompung ta samuloi on na jolo i mandailing on.http://digilib.unimed.ac.id/4669/8/8.%20NIM.%202113340023%20CHAPTER%20I.pdf

 Sejarah 
Pula maligina tu  sejarah nai ima na idokon askolani sabagai ahli adat Mandailing rona moncak on tu Mandailing Julu, Mandailing Godang dohot Mandailing Angkola. Ima rona sian Minang kabau dohot aceh. I bagasan budaya mandailing, moncak lobi dor doon ipake ima I acara adat maiya on, sampe sannari indape binto naga samuloi on abad papiga do moncak on mandung adong I mandailing on sampe sannari indape adong dapot catatan-catatan na marhubungan dohot awal ni parroan ni moncak on I tano Mandailing Natal on. Moncak on biasona imaenkon dua halak I sada partarungan manombo ju adong sei tolu halak pemaen na na saling marhadapan, sude pamaen na halak lai do I baru halak na maen moncak on ima halak na mandung malo mon seni beladiri dohot Gerakan ni moncak namandung ipalajari alai on halak na mandung jago moncak.
 
Ima I tahun 1960-an I tano mandailing on mandung manjadi kabiasoan ni halak moon I ari-ari nia I huta nalaian ima asong dei halak na mandung mahir mamake moncak on ima idokon ma halai I parmoncak (halak na mandung ahli marmoncak), arana halak-halak na ipiyo parmoncak biasona inda unjuk on absen sian acara adat na patidaon moncak I acara nai. 

 Waktuna Itampilkon 
Moncak on biasona I maenkon ima pas I acara horja godang sangape marbagas, panyambutan ni tamu, lahir anak, dohot proses adat mangkoyok orbo. Salain on pe I taon 1960-an acara moncak on dordoon imaenkon ilapangan ima ibaen hiburan tu masyarakat I huta, moncak on imaen kon ima pas I ari pasadana idul fitri ima pas I potang-potang ni ari on sangape I sore ari on, onpe imaenkon salama saminggu ma satiob potang ari marmoncak.

 Baju nai 
Baju na biaso ipake pe ima saragam na marpola warna ni budaya mandailing ima na biasona na lara, na lomlom dohot na bontar, biasona baju na onan ipake ima iacara moncak na resmi doon ima songkonon na idokon na iginjang I, tai pula tu acara namarsifat manghibur rakyat ima songkonon I arirayo idul fitri ina iawjibkon I mamake baju na rara, lomlom dohot na bontar arana pamaen nai indadong I itontuon naga isepe manjadi pamaen na. arana isepe na manonton isi bisa doi dot maen marmoncak I lapangan I, baru pula adong pe isi na mamake baju parmoncak i biasona panitia domai na memang mandung mamake na samuloi on awal acara nai.https://www.mandailingonline.com/moncak-di-mandailing/#:~:text=Moncak%20adalah%20seni%20bela%20diri,Moncak%20(baca%3A%20Mossak).

 Sumberna