== '''མཚམས་སྦྱོར་དང་པོ།''' ==
[[File:Longchenpa.JPG|mini|right|250px|]]
ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས། (༡༣༠༨–༡༣༦༣) རྩོམ་པ་པོ་མི་གསལ། སུ་རུ་མེ་ཏོག་ནས།<br />
ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་བཀའ་སྲོལ་ཆེས་ཆེར་གསལ་བར་མཛད་པ་པོ་རྙིང་མའི་སློབ་དཔོན་ཀློང་ཆེན་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་རམ། མཚན་གཞན་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཏེ། རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་ཕོ་སྤྲེལ་(སྤྱི་ལོ༡༣༠༨)ལོར་ཡབ་བསྟན་པ་སྲུང་དང་ཡུམ་འབྲོམ་བཟའ་བསོད་ནམས་རྒྱན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་དབུས་ལྷོ་གཡོ་རུ་གྲའི་ཆ་སྟོད་གྲོང་དུ་ སྐུ་བལྟམས། དགུང་ལོ་ལྔའི་སྟེང་ནས་སློབ་གཉེར་གྱི་དབུ་བཙུགས་ཤིང་སྔ་གཞུག་ཏུ་ཀརྨ་པ་རང་ བྱུང་རྡོ་རྗེ། ས་སྐྱ་བདག་ཆེན། རྙིང་མའི་རིག་འཛིན་ཀུ་མཱ་རཱ་ཛ་(ཀུ་མཱ་རཱ་ར་ཛཱ)སོགས་མཁས་གྲུབ་མང་པོ་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན། གཡག་སྡེ་པཎ་ཆེན་གྱི་མདུན་དུ་དོགས་བཀྲོལ་མང་དུ་མཛད། མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་མ་ལུས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་མཁས་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས། དབུས་གཙང་གི་དགོན་གནས་ཕལ་མོ་ཆེ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་དཔལ་ཆུ་བོ་རི་དང་ཨོ་རྒྱན་ཡུལ་སོགས་སུ་ ཞབས་ཀྱིས་བཅགས། འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། ཆུ་སྟག་(སྤྱི་ལོ༡༣༦༢)ལོར་ཆོས་འབྱུང་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད་ཅེས་པ་ཕྱག་རྩོམ་གནང་། དགུང་ལོ་ང་དྲུག་པ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་ཡོས་(སྤྱི་ལོ༡༣༦༣)ལོར་དཔལ་བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུ་རུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བསྡུས་སོ། ། <br />
ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་སྐོར་ལ། ཕྱིའི་གནས་ཐུན་མོང་གི་སྐོར་བསྟན་བཅོས་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ། ནང་གི་གནས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆིག་བརྒྱ་ཉེར་བརྒྱད། གསང་བའི་གནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་སྟེ་བརྩམས་ཆོས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་བཞུགས་སོ། །<br />

ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་མཆོག
 
ཇི་སྐད་དུ། «བཀའ་ཐང་ཤེལ་བྲག་མ་»ལས། <blockquote>སྤྲེའུ་ལོ་བ་བློ་གསལ་ཤེས་རབ་ཅནཿ 

ང་སྤྲུལ་རིན་ཆེན་གླིང་འཕྲད་རྗེས་སུ་འཛིནཿ

བུམ་ཐང་སྨད་ནས་གཏེར་གྱི་སྒོ་ཡང་འབྱེདཿ

དེ་དུས་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་ཞེས་སུ་གྲགསཿ</blockquote>ཞེས་རྡོ་རྗེ་ལུང་གིས་གསལ་བར་བསྔགས་པ་གངས་ལྗོངས་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ཡ་གྱལ་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་བ་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་ཡིན་ལ། ཁོང་ནི་དབུས་ཕྱོགས་གཡོ་རུ་གྲྭ་ཡི་ཕུ་སྟོད་དུ། ཡབ་སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རང་བྱན་ཚུད་པ་སློབ་དཔོན་བརྟན་པ་སྲུང་དང་། ཡུམ་འབྲོམ་བཟའ་བསོད་རྒྱན་གཉིས་སུ་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ ༡༣༠༨ ལོའི་དབོ་ཟླའི་ཚེས་བཅུའི་ཉིན་སྐུ་འཁྲུངས། དེ་མ་ཐག་ནམ་གྲུ་རེ་མ་ཏིས་ངས་བསྲུང་བ་ཡིན་ཞེས་ཕྱག་ཏུ་བླངས་ཤིང་སླར་ཡུམ་ལ་གཏད་ནས་མི་སྣང་བར་གྱུར། དགུང་ལོ་ལྔ་ཙམ་ནས་འབྲི་ཀློག་ལེགས་པར་མཁྱེན། བཅུ་གཉིས་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་མཚན་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཞེས་གསོལ། འཇམ་དབྱངས་དང་དབྱངས་ཅན་མ་སོགས་ཡི་དམ་གྱི་ལྷའི་ཞལ་གཟིགས་ཤིང་དངོས་གྲུབ་ཐོབ། ལུང་དང་རིག་པའི་གནས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྤོབས་སྤོབས་པ་བརྟས་པས་བསམ་ཡས་ལུང་མང་བ་ཞེས་སུ་གྲགས། ཤི་ཤུ་རྩ་དགུ་པར་ཚེ་རབས་ལས་ཀྱི་བླ་མ་དམ་པ་ཀུ་མ་རཱ་ཛཱས (༡༢༦༦ ནས་ ༡༣༤༣) ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་རྗེས་སུ་བཟུང་། མཁའ་འགྲོ་སྙིང་ཐིག་གི་བཀའ་བབ། བི་མ་ལས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར་དབུ་རུ་ཞཱ་ཡི་ལྷ་ཁང་ཞིག་གསོ་མཛད། མོན་བུམ་ཐང་དུ་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་བཙུགས་པའི་མཚན་ལ་ཐར་བ་གླིང་དུ་བཏགས་ཤིང་སྔ་འགྱུར་སྤྱི་དང་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ཕྱིན་ལས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། དགོངས་གཏེར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀྲལ་བ་མཛོད་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་བདུན་དང་། ངལ་གསོ་སྐོར་གསུམ་སོགས་མདོར་ན་ཐུན་མོང་གི་རིག་གནས་ཡི་གེའི་སྡེབ་སྦྱོར་ནས་བཟུང་ཆེས་ཟབ་པ་སྙིང་ཐིག་ཡ་བཞིའི་ཆོས་སྐོར་བར་ཆོས་ཚན་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་མཛད། དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་བཞེས་པར་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་ཡོས་སྤྱི་ལོ ༡༣༦༣ རྒྱལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་བརྒྱད་ཉིན་མཆིམས་ཕུ་ནགས་ཀྱི་དབེན་ཁྲོད་དུ་གཟུགས་སྐུ་ཆོས་སྐུའི་བཞུགས་སྟངས་ཀྱི་ངང་ནས་དགོངས་པ་གདོད་མའི་དབྱིངས་སུ་མནལ་བའོ།

== '''མཚམས་སྦྱོར་གཉིས་པ།''' ==
'''ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ།''' <br />
ཁོང་﹙༡༣༠༨--༡༣༦༣﹚ནི་སྔ་འགྱུར་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་ཆེན་པོ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཞིག་སྟེ། གཡོ་རུ་གྲྭའི་ཆ་སྟོད་གྲོང་༼ད་ལྟའི་འཕྱོང་རྒྱས།༽དུ་ཡབ་སྔགས་འཆང་བསྟན་པ་སྲུང་དང་། ཡུམ་འབྲོམ་བཟང་བསོད་ནམས་རྒྱན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། མཚན་གཞན་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཏེ་ཀུན་མཁྱེན་ཚུལ་བློ་ཡང་གསོལ། དགུང་ལོ་ལྔ་ལ་ཕེབས་ཚེ་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་རྣམས་བརྡ་སྤྲད་པ་ཙམ་གྱིས་ཚེགས་མེད་དུ་མཁྱེན། དགུང་ལོ་བདུན་ནས་བཟུང་ཡབ་སྔགས་འཆང་གི་དྲུང་ནས་བཀའ་བརྒྱད་བདེར་འདུས། རྟ་མགྲིན། ཕུར་པ། གུ་རུ་ཞི་དྲག་རྣམས་ཀྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས་བཞེས། སྨན་དང་རྩིས་ལ་སོགས་པ་གསན་ནས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་བསམ་ཡས་སུ་མཁན་པོ་བསམ་གྲུབ་རིན་ཆེན་དང་སློབ་དཔོན་ཀུན་དགའ་འོད་ཟེར་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས་ཏེ་མཚན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཞེས་གསོལ། གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་བཙན་དགོན་པ་དང་གཞོན་ནུ་རིན་ཆེན་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཕར་ཕྱིན་དང་ཚད་མ། སློབ་དཔོན་གཞོན་ནུ་རྒྱལ་པོ་ལས་དབུ་མ། དཔང་ལོ་ཆེན་པོ་ལས་མངོན་པ་དང་ཟབ་མོ་མདོ་ལྔའི་བཤད་པ་བཅས་གསན་ནས་གྲྭ་ས་ཆེན་པོའི་སྡེ་ཕལ་ཆེར་གྲྭ་སྐོར་མཛད་པས་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་ཁྱབ། སློབ་དཔོན་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ལས་མདོ་སྒྱུ་སེམས་གསུམ་གྱི་གདམས་པ། སློབ་དཔོན་བཀྲ་ཤིས་རིན་ཆེན་ལས་ལམ་འབྲས་སྐོར་དང་། ཞི་བྱེད། རྫོགས་ཆེན་གྱི་མན་ངག་སོགས་གསན་ཅིང་། གཞན་ཡང་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་དང་། ས་སྐྱའི་བླ་མ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ། བླ་མ་འཇམ་དབྱངས་པ་སོགས་བླ་མ་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་ཙམ་ལ་བསྟེན་ནས་གངས་ལྗོངས་སུ་དར་བའི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡོངས་ལ་གསན་གཞེས་གནང་། ལྷག་པར་དུ་རིག་འཛིན་ཀུ་མཱ་རཱ་ཛའི་དྲུང་ནས་གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་གྱི་གདམས་པ་མཐའ་དག་ཉམས་ཁྲིད་དུ་གསན་ནས་དབེན་གནས་མང་པོར་སྒྲུབ་པ་ཉམས་བཞེས་མཛད་པ་ལས། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་རང་སྣང་རིས་མེད་ཀྱི་ཉམས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་མཐོན་པོར་གཤེགས། གངས་རི་ཐོད་དཀར་དུ་བཞུགས་ནས་སྐལ་ལྡན་གྱི་སློབ་མ་མང་པོ་ལ་སྙིང་ཐིག་གི་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཤིང་། ཡང་ཏིག་སྐོར་གསུམ། རང་གྲོལ་སྐོར་གསུམ། ངལ་གསོ་སྐོར་གསུམ། མཛོད་བདུན་གྱི་ཕལ་ཆེ་བ་སོགས་གནས་འདི་རུ་བརྩམས་པར་མཛད་ཅིང་། དགོན་གནས་བཏབ་པའི་མིང་ལ་ཨོ་རྒྱན་རྫོང་གནས་ཞེས་བཏགས། དེ་ལྟར་བསྟན་འགྲོའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད་ནས་དགོང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་ཐོག་བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུ་རུ་དགོངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས། སྐུ་གདུང་ཞུགས་ལ་ཕུལ་བས༼ སྦྱིན་སྲེག༽ཐུགས་ལྗགས་སྤྱན་གསུམ་མེས་མ་ཚིག་པ་དང་རིང་བསྲེལ་གྲངས་མེད་བྱོན། དེ་དག་ནང་རྟེན་དུ་བྱས་ནས་འདྲ་སྐུ་རིན་པོ་ཆེ་ཞིག་བཞེངས་ཤིང་། དེ་གཟུངས་གཞུག་ཏུ་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཀྱང་གནས་དེ་རུ་བཞེངས་ཡོད། ཞིབ་ཏུ་«གསང་ཆེན་སྔ་འགྱུར་ངེས་དོན་ཟབ་མོའི་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ལེགས་བཤད་»ཅེས་པར་གསལ་བས་དེར་གཟིགས་ཤིག །<br />
ཁོང་གིས་སྐུ་ཚེ་གང་ལ་མཛོད་བདུན་དང་། ངལ་གསོ་སྐོར་གསུམ། རང་གྲོལ་སྐོར་གསུམ། མུན་སེལ་སྐོར་གསུམ། སྙིང་ཐིག་ཡ་བཞི། ཡང་ཏིག་སྐོར་གསུམ་སོགས་མང་དུ་བརྩམས་པ་དེ་དག་ད་ལྟ་སྡེ་དགེ་པར་ཁང་ཆེན་མོར་བཞུགས། གཞན་ཡང་། ཁམས་པ་ཆོས་གྲགས་བཟང་པོས་མཛད་པའི་«ཀུན་མཁྱེན་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་གྱི་རྣམ་ཐར་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་»ཞེས་པའི་ནང་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་ན། ཀུན་མཁྱེན་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་གྲས་སུ་ཕྱིའི་རིག་གནས་ཐུན་མོང་གི་སྐོར་བསྟན་བཅོས་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ་དང་ནང་གི་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་བསྟན་བཅོས་བརྒྱ་དང་ཉེར་བརྒྱད། གསང་བའི་རིག་གནས་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་སྟེ། ཁྱོན་ཆོས་ཚན་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ང་གསུམ་ཡོད་པར་གསུངས།<br />
ཀུན་མཁྱེན་འདིའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་དང་། ཀློང་གསལ་དྲི་མེད། རྡོ་རྗེ་གཟི་བརྗིད། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ། དྲི་མེད་འོད་ཟེར། བློ་གྲོས་མཆོག་ལྡན། ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས། ངག་གི་དབང་པོ། པདྨ་ལས་གྲོལ། སྣ་ཚོགས་རང་གྲོལ། བསམ་ཡས་པ་སོགས་མང་ངོ་།
མཚམས་སྦྱོར་དང་པོ། 
mini|right|250px|
ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས། (༡༣༠༨–༡༣༦༣) རྩོམ་པ་པོ་མི་གསལ། སུ་རུ་མེ་ཏོག་ནས།
ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་བཀའ་སྲོལ་ཆེས་ཆེར་གསལ་བར་མཛད་པ་པོ་རྙིང་མའི་སློབ་དཔོན་ཀློང་ཆེན་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་རམ། མཚན་གཞན་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཏེ། རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་ཕོ་སྤྲེལ་(སྤྱི་ལོ༡༣༠༨)ལོར་ཡབ་བསྟན་པ་སྲུང་དང་ཡུམ་འབྲོམ་བཟའ་བསོད་ནམས་རྒྱན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་དབུས་ལྷོ་གཡོ་རུ་གྲའི་ཆ་སྟོད་གྲོང་དུ་ སྐུ་བལྟམས། དགུང་ལོ་ལྔའི་སྟེང་ནས་སློབ་གཉེར་གྱི་དབུ་བཙུགས་ཤིང་སྔ་གཞུག་ཏུ་ཀརྨ་པ་རང་ བྱུང་རྡོ་རྗེ། ས་སྐྱ་བདག་ཆེན། རྙིང་མའི་རིག་འཛིན་ཀུ་མཱ་རཱ་ཛ་(ཀུ་མཱ་རཱ་ར་ཛཱ)སོགས་མཁས་གྲུབ་མང་པོ་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན། གཡག་སྡེ་པཎ་ཆེན་གྱི་མདུན་དུ་དོགས་བཀྲོལ་མང་དུ་མཛད། མདོ་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་མ་ལུས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་མཁས་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས། དབུས་གཙང་གི་དགོན་གནས་ཕལ་མོ་ཆེ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་དཔལ་ཆུ་བོ་རི་དང་ཨོ་རྒྱན་ཡུལ་སོགས་སུ་ ཞབས་ཀྱིས་བཅགས། འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། ཆུ་སྟག་(སྤྱི་ལོ༡༣༦༢)ལོར་ཆོས་འབྱུང་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད་ཅེས་པ་ཕྱག་རྩོམ་གནང་། དགུང་ལོ་ང་དྲུག་པ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་ཡོས་(སྤྱི་ལོ༡༣༦༣)ལོར་དཔལ་བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུ་རུ་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བསྡུས་སོ། ། 
ཁོང་གི་གསུང་རྩོམ་སྐོར་ལ། ཕྱིའི་གནས་ཐུན་མོང་གི་སྐོར་བསྟན་བཅོས་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ། ནང་གི་གནས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆིག་བརྒྱ་ཉེར་བརྒྱད། གསང་བའི་གནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་སྟེ་བརྩམས་ཆོས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་བཞུགས་སོ། །

ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་མཆོག
 
ཇི་སྐད་དུ། «བཀའ་ཐང་ཤེལ་བྲག་མ་»ལས། སྤྲེའུ་ལོ་བ་བློ་གསལ་ཤེས་རབ་ཅནཿ 

ང་སྤྲུལ་རིན་ཆེན་གླིང་འཕྲད་རྗེས་སུ་འཛིནཿ

བུམ་ཐང་སྨད་ནས་གཏེར་གྱི་སྒོ་ཡང་འབྱེདཿ

དེ་དུས་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་ཞེས་སུ་གྲགསཿཞེས་རྡོ་རྗེ་ལུང་གིས་གསལ་བར་བསྔགས་པ་གངས་ལྗོངས་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་གསུམ་དུ་གྲགས་པའི་ཡ་གྱལ་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་བ་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་དཔལ་བཟང་པོ་མཆོག་ཡིན་ལ། ཁོང་ནི་དབུས་ཕྱོགས་གཡོ་རུ་གྲྭ་ཡི་ཕུ་སྟོད་དུ། ཡབ་སྔགས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རང་བྱན་ཚུད་པ་སློབ་དཔོན་བརྟན་པ་སྲུང་དང་། ཡུམ་འབྲོམ་བཟའ་བསོད་རྒྱན་གཉིས་སུ་རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ས་སྤྲེལ་སྤྱི་ལོ ༡༣༠༨ ལོའི་དབོ་ཟླའི་ཚེས་བཅུའི་ཉིན་སྐུ་འཁྲུངས། དེ་མ་ཐག་ནམ་གྲུ་རེ་མ་ཏིས་ངས་བསྲུང་བ་ཡིན་ཞེས་ཕྱག་ཏུ་བླངས་ཤིང་སླར་ཡུམ་ལ་གཏད་ནས་མི་སྣང་བར་གྱུར། དགུང་ལོ་ལྔ་ཙམ་ནས་འབྲི་ཀློག་ལེགས་པར་མཁྱེན། བཅུ་གཉིས་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་མཚན་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཞེས་གསོལ། འཇམ་དབྱངས་དང་དབྱངས་ཅན་མ་སོགས་ཡི་དམ་གྱི་ལྷའི་ཞལ་གཟིགས་ཤིང་དངོས་གྲུབ་ཐོབ། ལུང་དང་རིག་པའི་གནས་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལ་མི་འཇིགས་པའི་སྤོབས་སྤོབས་པ་བརྟས་པས་བསམ་ཡས་ལུང་མང་བ་ཞེས་སུ་གྲགས། ཤི་ཤུ་རྩ་དགུ་པར་ཚེ་རབས་ལས་ཀྱི་བླ་མ་དམ་པ་ཀུ་མ་རཱ་ཛཱས (༡༢༦༦ ནས་ ༡༣༤༣) ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་རྗེས་སུ་བཟུང་། མཁའ་འགྲོ་སྙིང་ཐིག་གི་བཀའ་བབ། བི་མ་ལས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར་དབུ་རུ་ཞཱ་ཡི་ལྷ་ཁང་ཞིག་གསོ་མཛད། མོན་བུམ་ཐང་དུ་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་བཙུགས་པའི་མཚན་ལ་ཐར་བ་གླིང་དུ་བཏགས་ཤིང་སྔ་འགྱུར་སྤྱི་དང་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ཕྱིན་ལས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། དགོངས་གཏེར་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཀྲལ་བ་མཛོད་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་བདུན་དང་། ངལ་གསོ་སྐོར་གསུམ་སོགས་མདོར་ན་ཐུན་མོང་གི་རིག་གནས་ཡི་གེའི་སྡེབ་སྦྱོར་ནས་བཟུང་ཆེས་ཟབ་པ་སྙིང་ཐིག་ཡ་བཞིའི་ཆོས་སྐོར་བར་ཆོས་ཚན་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་མཛད། དགུང་ལོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་དྲུག་བཞེས་པར་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་ཡོས་སྤྱི་ལོ ༡༣༦༣ རྒྱལ་ཟླའི་ཚེས་བཅོ་བརྒྱད་ཉིན་མཆིམས་ཕུ་ནགས་ཀྱི་དབེན་ཁྲོད་དུ་གཟུགས་སྐུ་ཆོས་སྐུའི་བཞུགས་སྟངས་ཀྱི་ངང་ནས་དགོངས་པ་གདོད་མའི་དབྱིངས་སུ་མནལ་བའོ།

 མཚམས་སྦྱོར་གཉིས་པ། 
ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ། 
ཁོང་﹙༡༣༠༨--༡༣༦༣﹚ནི་སྔ་འགྱུར་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེ་ཆེན་པོ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ཞིག་སྟེ། གཡོ་རུ་གྲྭའི་ཆ་སྟོད་གྲོང་༼ད་ལྟའི་འཕྱོང་རྒྱས།༽དུ་ཡབ་སྔགས་འཆང་བསྟན་པ་སྲུང་དང་། ཡུམ་འབྲོམ་བཟང་བསོད་ནམས་རྒྱན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། མཚན་གཞན་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཏེ་ཀུན་མཁྱེན་ཚུལ་བློ་ཡང་གསོལ། དགུང་ལོ་ལྔ་ལ་ཕེབས་ཚེ་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་རྣམས་བརྡ་སྤྲད་པ་ཙམ་གྱིས་ཚེགས་མེད་དུ་མཁྱེན། དགུང་ལོ་བདུན་ནས་བཟུང་ཡབ་སྔགས་འཆང་གི་དྲུང་ནས་བཀའ་བརྒྱད་བདེར་འདུས། རྟ་མགྲིན། ཕུར་པ། གུ་རུ་ཞི་དྲག་རྣམས་ཀྱི་དབང་ལུང་མན་ངག་སོགས་བཞེས། སྨན་དང་རྩིས་ལ་སོགས་པ་གསན་ནས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་བསམ་ཡས་སུ་མཁན་པོ་བསམ་གྲུབ་རིན་ཆེན་དང་སློབ་དཔོན་ཀུན་དགའ་འོད་ཟེར་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་བཞེས་ཏེ་མཚན་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས་ཞེས་གསོལ། གཞན་ཡང་སློབ་དཔོན་བཙན་དགོན་པ་དང་གཞོན་ནུ་རིན་ཆེན་གཉིས་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཕར་ཕྱིན་དང་ཚད་མ། སློབ་དཔོན་གཞོན་ནུ་རྒྱལ་པོ་ལས་དབུ་མ། དཔང་ལོ་ཆེན་པོ་ལས་མངོན་པ་དང་ཟབ་མོ་མདོ་ལྔའི་བཤད་པ་བཅས་གསན་ནས་གྲྭ་ས་ཆེན་པོའི་སྡེ་ཕལ་ཆེར་གྲྭ་སྐོར་མཛད་པས་མཁས་པའི་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་ཁྱབ། སློབ་དཔོན་གཞོན་ནུ་དོན་གྲུབ་ལས་མདོ་སྒྱུ་སེམས་གསུམ་གྱི་གདམས་པ། སློབ་དཔོན་བཀྲ་ཤིས་རིན་ཆེན་ལས་ལམ་འབྲས་སྐོར་དང་། ཞི་བྱེད། རྫོགས་ཆེན་གྱི་མན་ངག་སོགས་གསན་ཅིང་། གཞན་ཡང་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་དང་། ས་སྐྱའི་བླ་མ་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ། བླ་མ་འཇམ་དབྱངས་པ་སོགས་བླ་མ་བཅུ་ཕྲག་ལྷག་ཙམ་ལ་བསྟེན་ནས་གངས་ལྗོངས་སུ་དར་བའི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡོངས་ལ་གསན་གཞེས་གནང་། ལྷག་པར་དུ་རིག་འཛིན་ཀུ་མཱ་རཱ་ཛའི་དྲུང་ནས་གསང་སྔགས་སྔ་འགྱུར་གྱི་གདམས་པ་མཐའ་དག་ཉམས་ཁྲིད་དུ་གསན་ནས་དབེན་གནས་མང་པོར་སྒྲུབ་པ་ཉམས་བཞེས་མཛད་པ་ལས། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་རང་སྣང་རིས་མེད་ཀྱི་ཉམས་རྟོགས་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་གྲུབ་པའི་གོ་འཕང་མཐོན་པོར་གཤེགས། གངས་རི་ཐོད་དཀར་དུ་བཞུགས་ནས་སྐལ་ལྡན་གྱི་སློབ་མ་མང་པོ་ལ་སྙིང་ཐིག་གི་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཤིང་། ཡང་ཏིག་སྐོར་གསུམ། རང་གྲོལ་སྐོར་གསུམ། ངལ་གསོ་སྐོར་གསུམ། མཛོད་བདུན་གྱི་ཕལ་ཆེ་བ་སོགས་གནས་འདི་རུ་བརྩམས་པར་མཛད་ཅིང་། དགོན་གནས་བཏབ་པའི་མིང་ལ་ཨོ་རྒྱན་རྫོང་གནས་ཞེས་བཏགས། དེ་ལྟར་བསྟན་འགྲོའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད་ནས་དགོང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ང་དྲུག་ཐོག་བསམ་ཡས་མཆིམས་ཕུ་རུ་དགོངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས། སྐུ་གདུང་ཞུགས་ལ་ཕུལ་བས༼ སྦྱིན་སྲེག༽ཐུགས་ལྗགས་སྤྱན་གསུམ་མེས་མ་ཚིག་པ་དང་རིང་བསྲེལ་གྲངས་མེད་བྱོན། དེ་དག་ནང་རྟེན་དུ་བྱས་ནས་འདྲ་སྐུ་རིན་པོ་ཆེ་ཞིག་བཞེངས་ཤིང་། དེ་གཟུངས་གཞུག་ཏུ་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་ཀྱང་གནས་དེ་རུ་བཞེངས་ཡོད། ཞིབ་ཏུ་«གསང་ཆེན་སྔ་འགྱུར་ངེས་དོན་ཟབ་མོའི་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ལེགས་བཤད་»ཅེས་པར་གསལ་བས་དེར་གཟིགས་ཤིག །
ཁོང་གིས་སྐུ་ཚེ་གང་ལ་མཛོད་བདུན་དང་། ངལ་གསོ་སྐོར་གསུམ། རང་གྲོལ་སྐོར་གསུམ། མུན་སེལ་སྐོར་གསུམ། སྙིང་ཐིག་ཡ་བཞི། ཡང་ཏིག་སྐོར་གསུམ་སོགས་མང་དུ་བརྩམས་པ་དེ་དག་ད་ལྟ་སྡེ་དགེ་པར་ཁང་ཆེན་མོར་བཞུགས། གཞན་ཡང་། ཁམས་པ་ཆོས་གྲགས་བཟང་པོས་མཛད་པའི་«ཀུན་མཁྱེན་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་གྱི་རྣམ་ཐར་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་»ཞེས་པའི་ནང་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་ན། ཀུན་མཁྱེན་མཆོག་གི་གསུང་རྩོམ་གྲས་སུ་ཕྱིའི་རིག་གནས་ཐུན་མོང་གི་སྐོར་བསྟན་བཅོས་དགུ་བཅུ་གོ་ལྔ་དང་ནང་གི་རིག་གནས་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་བསྟན་བཅོས་བརྒྱ་དང་ཉེར་བརྒྱད། གསང་བའི་རིག་གནས་སྟོན་པའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་སྟེ། ཁྱོན་ཆོས་ཚན་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ང་གསུམ་ཡོད་པར་གསུངས།
ཀུན་མཁྱེན་འདིའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ལ་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་དང་། ཀློང་གསལ་དྲི་མེད། རྡོ་རྗེ་གཟི་བརྗིད། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ། དྲི་མེད་འོད་ཟེར། བློ་གྲོས་མཆོག་ལྡན། ཚུལ་ཁྲིམས་བློ་གྲོས། ངག་གི་དབང་པོ། པདྨ་ལས་གྲོལ། སྣ་ཚོགས་རང་གྲོལ། བསམ་ཡས་པ་སོགས་མང་ངོ་།