རྟེན་འདི་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་མགོ་སྟེ། བོད་བཙན་པོ་སོ་བདུན་པ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་དང་དུས་མཉམ་པའི་རྒྱ་ནག་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་དྲུག་པ་ཐང་ཤོན་ཙོང་（སྤྱི་ལོ 685 –  762）①གི་སྲིད་དུས་སུ་བྱུང་བའི་ནང་བའི་སློབ་དཔོན་ཧེ་ཐོང་②ཞེས་པས་བཞེངས་པར་གྲགས།

སློབ་དཔོན་ཁོང་རི་ཁྲོད་འགྲིམས་ཏེ་ཨི་མེ་རི་བོ་③ནས་ལེང་ཡོན་དགོན་④དུ་བསྐྱོད་པའི་ལམ་བར་ནས་ལེ་ཡོན་རི་བོ་⑤བརྒྱུད་ཅིང་ཡུལ་དེའི་ས་དཔྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གཟིགས་ནས་གནས་དེར་སྒོམ་སྒྲུབ་ཉམས་ལེན་མཛད།

གཞན་ཡང་གནས་དེ་ནི་ཏཱ་ཏོ་ཆུ་བོ་①དང་། ཆེང་ཡེ་གཙང་བོ།② མེན་ཅང་གཙང་བོ་③གསུམ་གྱི་འདུས་མདོ་རུ་ཡོད་ལ། དུས་རྟག་པར་གཙང་བོ་བྲུག་པའི་གནོད་ཚབ་ཀྱིས་ས་དེའི་གཞིས་ཆགས་ཞིང་བ་ཚོ་རྒྱུན་པར་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ལས་ཐར་བ་མེད་པའི་རང་བྱུང་གི་འཇིགས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར་ཆུ་འཇིགས་འདི་ཇི་ལྟར་སེལ་བའི་ཐབས་ལ་ཐུགས་བསམ་ནན་ཏན་མཛད་མཐར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སེངྒེའི་འགྱིང་སྟབས་སུ་བཞུགས་པའི་ས་དཔྱད་དང་ལྡན་པའི་ལེང་ཡོན་རི་བོའི་ཐུགས་ཀའི་ཚད་དུ་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་མགོན་པོ་རྒྱལ་བོ་ཁྲིར་བཞུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡོད་པ་ཞིག་བཞེངས་པར་ཐུགས་ཐག་བཅད། ལོ་མང་བོའི་རིང་ལ་གསེར་བཙལ་ཅིང་ས་རིན་དུ་རང་གི་སྤྱན་ཡ་གཅིག་ཕུལ་བ་སོགས་གཞན་དོན་དུ་སྐུ་སྲོག་གཏོང་བར་ཡང་ཐེ་མི་ཚོམ་པའི་རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པས་ཐམས་ཅད་ཡིད་དབང་ཕྲོགས་པར་གྱུར་པས་སྐུ་ཚེའི་མཇུག་ཙམ་ལ་བཞེངས་མགོ་རྩོམ་ཐུབ་པར་གྱུར། རྟེན་གྱི་གཙུག་ཏོར་ནས་མར་ཕྲག་པ་ཙམ་ལས་མ་གྲུབ་པར་ཁོང་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་མོད། འོན་ཀྱང་། ཡུལ་དེའི་ཆུ་འཇིགས་ཟླ་རེ་ནས་ལོ་རེ་བཞིན་ཞི་བར་གྱུར་ཏོ། །

ཕྱིས་སུ་དུས་རབས་དགུ་བའི་དུས་མགོ་སྟེ། བོད་བཙན་པོ་སོ་བརྒྱད་པ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནམ་སད་ན་ལེགས་①ཀྱི་སྐུ་དུས་ཙམ་མམ་རྒྱ་ནག་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཐང་ཏི་ཙོང་②གི་སྐབས་སུ་མི་ལོ་བཅུ་དགུར་འབད་བརྩོན་སྒོས་སློབ་དཔོན་ཁོང་གི་སློབ་བརྒྱུད་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་མཇུག་བསྐྱངས་ཏེ་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཞེངས་གྲུབ་རབ་གནས་དང་བཅས་ལེགས་པར་གྲུབ། རྟེན་འདི་བཞེངས་བརྩམས་པ་ནས་གྲུབ་རག་བར་དུ་མི་ལོ་དགུ་བཅུ་（༧༡༣–༨༠༣）འགོར་བར་བཤད་དོ། །དུས་དེ་ནས་ད་བར་དུ་མི་ལོ་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ཡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་བརྐོས་བརྙན་འདིར་ཉེ་ཆར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་སུ་གཟུངས་བཞུགས་དྲུས་པ་ལས་གཞན་ཆག་འཇིག་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་གྲགས་སོ། །

གཞན་ཡང་སྤྱི་ལོ ༡༩༦༢ ལོར་རིག་གསར་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ཆག་འཇིག་གི་ཁ་གསབ་གཟུངས་འབུལ་གཟབ་རྒྱས་སུ་གནང་ཡོད་པར་བཤད། ད་དུང་རྟེན་རིན་པོ་ཆེ་འདིར་སྤྱན་ཆབ་ལན་གསུམ་ཤོར་བ་སོགས་ངོ་མཚར་དངོས་བྱུང་གི་གཏམ་རྒྱུད་དང་། བྱམས་བཞེངས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སོགས་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཆ་ནས་དགེ་མཚན་གྱི་གཏམ་མང་དུ་མཆིས་ཀྱང་རེ་ཞིག་དེ་ཙམ་བྱའོ། །

'''རྟེན་འདི་བཞེངས་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད།'''
སློབ་དཔོན་འདི་དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་ད་ལྟའི་ཀོས་ཀྲོའུ་① ས་ཆར་སྐུ་བལྟམས་ཤིང་ཆུང་དུས་ཀྱི་མཚན་ལ་ཆེང་ལཱན་②དུ་འབོད། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་སྟེང་དུ་སློབ་དཔོན་ཧེ་ཅེན་③༼ཤེས་རབ་བཟང་བོ༽ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མདོ་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་གཞུང་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསླབས་ཤིང་སྒོམ་རྟོགས་ཉམས་ལེན་གྱི་གནད་ལ་ཆེས་ཆེར་ཐུགས་གཏད་གནང་། དགུང་ལོ་ཉེར་བཞིའི་སྟེང་ནས་བཟུང་གཅིག་པུར་རི་ཁྲོད་འགྲིམས་ཏེ་ད་ལྟའི་ལེན་ཡོན་རི་བོར་འབྱོར་བ་དང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་བཟང་བོའི་བྱིན་མཐུ་དུས་སུ་སྨིན་ནས་གནས་དེ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མཐོང་ཞིང་རི་དེར་སྒྲུབ་ཕུག་ཅིག་བརྐོས་ཤིང་སྐུ་མཚམས་བཅད། དེ་ནས་བཟུང་ཡུལ་དེའི་ཞིང་བ་ཚོའི་བདེ་སྡུག་ཐུགས་སུ་ཉར་ཏེ་དཀའ་སྤྱད་འབད་འབུངས་ཀྱིས་གཞན་ཕན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མངོན་དུ་མཛད་ཅིང་ལྷག་དོན་ཡུལ་ཁམས་དེའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གཙང་བྲུག་ཀླུང་འཇིགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བའི་འཕྲིན་ལས་བཟང་བོ་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་བརྟན་པར་བྱས་པས་ཀུན་གྱིས་ཁོང་གི་མཚན་ལ་སློབ་དཔོན་འཇིགས་སྐྱོབ་④ཅེས་བཏགས་ཤིང་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་སྐུ་གཤེགས་སོ། །

སྨྲས་པ།
དེང་དུས་ཀུན་ཀྱང་མཐོང་ཐོས་སྟབས་བདེ་ཕྱིར། །
རྟེན་འདི་དངོས་སུ་མཇལ་དང་པར་རིས་སོགས། །
གང་འཚམ་སོ་སོས་མཇལ་བ་མང་མོད་ཀྱང་། །
རྟེན་གྱི་བྱུང་བ་དམིགས་དོན་ངོ་མཚར་གཏམ། །
བོད་དུ་འཛིན་བདེར་བསྒྱུར་པ་མ་མཐོང་ཕྱིར། །
བློ་མཉམ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ལ་སྐྱེས་སུ་ཕུལ། །
རྟེན་འདི་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་མགོ་སྟེ། བོད་བཙན་པོ་སོ་བདུན་པ་ཁྲི་ལྡེ་གཙུག་བཙན་དང་དུས་མཉམ་པའི་རྒྱ་ནག་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་དྲུག་པ་ཐང་ཤོན་ཙོང་（སྤྱི་ལོ 685 –  762）①གི་སྲིད་དུས་སུ་བྱུང་བའི་ནང་བའི་སློབ་དཔོན་ཧེ་ཐོང་②ཞེས་པས་བཞེངས་པར་གྲགས།

སློབ་དཔོན་ཁོང་རི་ཁྲོད་འགྲིམས་ཏེ་ཨི་མེ་རི་བོ་③ནས་ལེང་ཡོན་དགོན་④དུ་བསྐྱོད་པའི་ལམ་བར་ནས་ལེ་ཡོན་རི་བོ་⑤བརྒྱུད་ཅིང་ཡུལ་དེའི་ས་དཔྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གཟིགས་ནས་གནས་དེར་སྒོམ་སྒྲུབ་ཉམས་ལེན་མཛད།

གཞན་ཡང་གནས་དེ་ནི་ཏཱ་ཏོ་ཆུ་བོ་①དང་། ཆེང་ཡེ་གཙང་བོ།② མེན་ཅང་གཙང་བོ་③གསུམ་གྱི་འདུས་མདོ་རུ་ཡོད་ལ། དུས་རྟག་པར་གཙང་བོ་བྲུག་པའི་གནོད་ཚབ་ཀྱིས་ས་དེའི་གཞིས་ཆགས་ཞིང་བ་ཚོ་རྒྱུན་པར་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ལས་ཐར་བ་མེད་པའི་རང་བྱུང་གི་འཇིགས་པ་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར་ཆུ་འཇིགས་འདི་ཇི་ལྟར་སེལ་བའི་ཐབས་ལ་ཐུགས་བསམ་ནན་ཏན་མཛད་མཐར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སེངྒེའི་འགྱིང་སྟབས་སུ་བཞུགས་པའི་ས་དཔྱད་དང་ལྡན་པའི་ལེང་ཡོན་རི་བོའི་ཐུགས་ཀའི་ཚད་དུ་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་མགོན་པོ་རྒྱལ་བོ་ཁྲིར་བཞུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཡོད་པ་ཞིག་བཞེངས་པར་ཐུགས་ཐག་བཅད། ལོ་མང་བོའི་རིང་ལ་གསེར་བཙལ་ཅིང་ས་རིན་དུ་རང་གི་སྤྱན་ཡ་གཅིག་ཕུལ་བ་སོགས་གཞན་དོན་དུ་སྐུ་སྲོག་གཏོང་བར་ཡང་ཐེ་མི་ཚོམ་པའི་རྒྱལ་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པས་ཐམས་ཅད་ཡིད་དབང་ཕྲོགས་པར་གྱུར་པས་སྐུ་ཚེའི་མཇུག་ཙམ་ལ་བཞེངས་མགོ་རྩོམ་ཐུབ་པར་གྱུར། རྟེན་གྱི་གཙུག་ཏོར་ནས་མར་ཕྲག་པ་ཙམ་ལས་མ་གྲུབ་པར་ཁོང་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་མོད། འོན་ཀྱང་། ཡུལ་དེའི་ཆུ་འཇིགས་ཟླ་རེ་ནས་ལོ་རེ་བཞིན་ཞི་བར་གྱུར་ཏོ། །

ཕྱིས་སུ་དུས་རབས་དགུ་བའི་དུས་མགོ་སྟེ། བོད་བཙན་པོ་སོ་བརྒྱད་པ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནམ་སད་ན་ལེགས་①ཀྱི་སྐུ་དུས་ཙམ་མམ་རྒྱ་ནག་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་བོ་བཅུ་གཅིག་པ་ཐང་ཏི་ཙོང་②གི་སྐབས་སུ་མི་ལོ་བཅུ་དགུར་འབད་བརྩོན་སྒོས་སློབ་དཔོན་ཁོང་གི་སློབ་བརྒྱུད་རྣམས་ཀྱིས་བླ་མའི་མཛད་འཕྲིན་གྱི་མཇུག་བསྐྱངས་ཏེ་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཞེངས་གྲུབ་རབ་གནས་དང་བཅས་ལེགས་པར་གྲུབ། རྟེན་འདི་བཞེངས་བརྩམས་པ་ནས་གྲུབ་རག་བར་དུ་མི་ལོ་དགུ་བཅུ་（༧༡༣–༨༠༣）འགོར་བར་བཤད་དོ། །དུས་དེ་ནས་ད་བར་དུ་མི་ལོ་ཆིག་སྟོང་སུམ་བརྒྱ་ཡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་བརྐོས་བརྙན་འདིར་ཉེ་ཆར་རིག་གནས་གསར་བརྗེའི་སྐབས་སུ་གཟུངས་བཞུགས་དྲུས་པ་ལས་གཞན་ཆག་འཇིག་གང་ཡང་མ་བྱུང་བར་གྲགས་སོ། །

གཞན་ཡང་སྤྱི་ལོ ༡༩༦༢ ལོར་རིག་གསར་སྐབས་སུ་བྱུང་བའི་ཆག་འཇིག་གི་ཁ་གསབ་གཟུངས་འབུལ་གཟབ་རྒྱས་སུ་གནང་ཡོད་པར་བཤད། ད་དུང་རྟེན་རིན་པོ་ཆེ་འདིར་སྤྱན་ཆབ་ལན་གསུམ་ཤོར་བ་སོགས་ངོ་མཚར་དངོས་བྱུང་གི་གཏམ་རྒྱུད་དང་། བྱམས་བཞེངས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སོགས་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་གཉིས་ཆ་ནས་དགེ་མཚན་གྱི་གཏམ་མང་དུ་མཆིས་ཀྱང་རེ་ཞིག་དེ་ཙམ་བྱའོ། །

རྟེན་འདི་བཞེངས་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད།
སློབ་དཔོན་འདི་དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་ད་ལྟའི་ཀོས་ཀྲོའུ་① ས་ཆར་སྐུ་བལྟམས་ཤིང་ཆུང་དུས་ཀྱི་མཚན་ལ་ཆེང་ལཱན་②དུ་འབོད། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་སྟེང་དུ་སློབ་དཔོན་ཧེ་ཅེན་③༼ཤེས་རབ་བཟང་བོ༽ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མདོ་ཕྱོགས་བསྟན་པའི་གཞུང་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསླབས་ཤིང་སྒོམ་རྟོགས་ཉམས་ལེན་གྱི་གནད་ལ་ཆེས་ཆེར་ཐུགས་གཏད་གནང་། དགུང་ལོ་ཉེར་བཞིའི་སྟེང་ནས་བཟུང་གཅིག་པུར་རི་ཁྲོད་འགྲིམས་ཏེ་ད་ལྟའི་ལེན་ཡོན་རི་བོར་འབྱོར་བ་དང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་བཟང་བོའི་བྱིན་མཐུ་དུས་སུ་སྨིན་ནས་གནས་དེ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་མཐོང་ཞིང་རི་དེར་སྒྲུབ་ཕུག་ཅིག་བརྐོས་ཤིང་སྐུ་མཚམས་བཅད། དེ་ནས་བཟུང་ཡུལ་དེའི་ཞིང་བ་ཚོའི་བདེ་སྡུག་ཐུགས་སུ་ཉར་ཏེ་དཀའ་སྤྱད་འབད་འབུངས་ཀྱིས་གཞན་ཕན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མངོན་དུ་མཛད་ཅིང་ལྷག་དོན་ཡུལ་ཁམས་དེའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གཙང་བྲུག་ཀླུང་འཇིགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་གཏན་དུ་བྲལ་བའི་འཕྲིན་ལས་བཟང་བོ་སྲིད་མཐའི་བར་དུ་བརྟན་པར་བྱས་པས་ཀུན་གྱིས་ཁོང་གི་མཚན་ལ་སློབ་དཔོན་འཇིགས་སྐྱོབ་④ཅེས་བཏགས་ཤིང་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་སྐུ་གཤེགས་སོ། །

སྨྲས་པ།
དེང་དུས་ཀུན་ཀྱང་མཐོང་ཐོས་སྟབས་བདེ་ཕྱིར། །
རྟེན་འདི་དངོས་སུ་མཇལ་དང་པར་རིས་སོགས། །
གང་འཚམ་སོ་སོས་མཇལ་བ་མང་མོད་ཀྱང་། །
རྟེན་གྱི་བྱུང་བ་དམིགས་དོན་ངོ་མཚར་གཏམ། །
བོད་དུ་འཛིན་བདེར་བསྒྱུར་པ་མ་མཐོང་ཕྱིར། །
བློ་མཉམ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ལ་སྐྱེས་སུ་ཕུལ། །