[[File:Yersinia pestis fluorescent.jpeg|right|thumb|250px|]]

'''ནད་ཡམས་'''ནི་[[རིམས་ནད་]]གཅིག་རེད།

== ལོ་རྒྱུས། ==
== པར་རིས་བར་འཁྱམས། ==
<center>
<gallery>
File:Scanning Electron Micrograph of a Flea.jpg|
File:Plague -buboes.jpg|
File:Coronaviruses 004 lores.jpg|
File:Necrotizing fasciitis left leg.JPEG|
File:Plague in Ashod.jpg|
File:Doktorschnabel 430px.jpg|

</gallery>
</center>

== ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི། ==
== དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག། ==
== ད་དུང་གཟིགས། ==
འཛམ་གླིང་ཐོག་ཆེས་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་ནད་

1.དབང་རྩའི་ཚིན་སྐྲན།

       ནད་རིགས་འདི་ནི་མཐོང་དཀོན་པའི་གཉན་ནད་ཅིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རིགས་རྒྱུད་ལས་ཆད་པ་ཞིག་ཡིན། ནད་པའི་དབང་རྩ་དང་ལྷག་པར་ཀླད་པའི་ནང་ལྷན་སྐྱེས་ནས་ཡོད་པའི་སྐྲན་འགྱུར་སླ་བའི་མ་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན། ནད་རིགས་འདི་ལུས་པོ་ཞ་སྐུམ་དུ་གྱུར་བའི་ཡུའེ་སེ་ཧྥུ•མེ་ལི་ཁེས་མྱངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན།
        
2.སྐྱེས་འཚར་ཞན་པའི་རུས་མང་ཚི་སྣ་ཅན།

        སྐྱེས་འཚར་ཞན་པའི་རུས་མང་ཚི་སྣ་ཅན་གྱི་ནད་དེ་ནི་རུས་རྐང་གཅིག་ན་བ་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་མ་གཞི་རུས་སྐྱེ་ཡི་གནས་སུ་ཚི་སྣ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ་སྔར་ཡོད་ཀྱི་རུས་པར་རུས་འགྱུར་བྱུང་བའམ་རུས་ཆག་ཏུ་འགྲོ། མཐོང་དཀོན་པའི་ནད་རིགས་འདི་ལུས་ཕུང་གི་རུས་གནས་གང་རུང་དུ་སྐྱེས་སྲིད་མོད།  ཕལ་ཆེ་བ་ཀླད་རུས་དང་རྩིབས་མ།  དཔུང་བ།  ཚང་རུས། བརླ། རྐང་ངར་སོགས་སུ་སྐྱེ་སླ།
        
3.སྤུ་མང་བའི་ནད།

        རྒྱུན་པར་སྤྱང་མིའི་ནད་དམ་སྤུ་མང་ནད་དུ་འབོད་པ་ནི་ལུས་ཧྲིལ་བོར་སྤུས་ཁྱབ་པ་ཞིག་ཡིན།  ནད་འདི་ལྷན་སྐྱེས་སམ་ཕྱིའི་ནད་རྟགས་ཤིག་ཡིན་སྲིད་སྙམ།
        
4.ལྤགས་རྭ།

        དེ་ནི་མཐོང་དཀོན་པའི་སྐྲན་ནད་ཅིག་ཡིན། རྒྱང་རིང་ནས་བལྟས་ན་བྱུར་སྡོང་ངམ་ཤིང་སྡོང་ཞིག་དང་འདྲ། ད་ལྟའི་ཆར་ནད་རིགས་དེ་ལ་རིམ་པ་གསུམ་དུ་བགོས་ཡོད་དེ། ཚབས་ཆུང་བ་དང་ཚབས་ཆེན།  སྐྲན་འགྱུར་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་རྣམ་པ་བཅས་སོ།།
        
5.ཁྲག་རྩའི་སྐྲན་ནད།

        ནད་རིགས་འདིར་སྐྱོན་ཅུང་ཆེན་པོ་མེད་པར་སྣང་ལ།  ལུས་ཕུང་ལ་གནོད་པ་མེད་པས་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་རང་དགར་གྱིས་མེད་པར་འགྱུར་སྲིད་མོད།  ཡིན་ནའང་།  ཕུའུ་ཐའོ་ཡའི་ནད་པ་ཞིག་དེ་ལས་བརྒལ།  རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོའི་ངོ་གདོང་དུ་ཁྲག་རྩ་ཆེ་ཆུང་མང་བོ་ཁྱབ་པ་དང་དེ་ལས་ཁྲག་སྐྲན་ཡང་ཇེ་ཆེར་གྱུར་ནས་ཕྱིས་སུ་བཅོས་ཐབས་མེད་པའི་གནས་སུ་ལྷུང་།
        
6.ཡན་ལག་མང་བའི་འགྱུར་ནད།

         ནད་པ་དེ་རིགས་ཕར་བལྟས་ན་འབུ་སྡོམ་དང་འདྲ་བར་ལུས་ཕུང་གི་མི་འདྲ་བའི་གནས་ནས་ཡན་ལག་མི་འདྲ་བ་སྐྱེས་ཀྱི་ཡོད།
        
7.ཤ་རུལ་འདྲུལ་བའི་ཁ་ཚད།

        ཤ་རུལ་འདྲུལ་བའི་ཁ་ཚད་ནི་ཚབས་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་སོ་རྨ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ནད་འགྱུར་བྱུང་ན་ཁ་ངོ་ནས་ཤ་རུལ་ཏེ་ཤ་རུལ་འདྲུལ་བའི་ཁ་ཚད་དུ་འགྱུར། ནད་དེའི་རིགས་ཕལ་ཆེར་བྱིས་པ་ལོ་༡-༦བར་ལ་བྱུང་བ་ཡིན།
        
8.ལྤགས་སྐྲན་སྐྱེས་པ།

        དེ་ནི་གཟུགས་མེད་ཚོས་ལེན་རྒྱུད་རྒྱུ་དོ་མཉམ་མ་བྱུང་བར་འབྱུང་བའི་ནད་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། མཛེར་དབྱིབས་ཕྱི་ལྤགས་མི་ལེགས་པའི་ནད་པར་བལྟས་ཚོད་ལ་ཤིང་སྡོང་རྩུབ་མོ་ཞིག་དང་འདྲ་བས་མི་རྣམས་ཀྱིས་ནད་པར་ཤིང་མི་ཞེས་འབོད་དོ།།
        
9.མཛུབ་སྐྲན་གཉན་ནད།

        ནད་དེ་རྐང་པའི་མཛུབ་མོ་དང་ལག་པའི་མཛུབ་མོའི་རུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ནད་པ་དེ་རིགས་རུས་སྐྱེས་ཡ་མ་གཟུགས་སུ་འགྱུར་བས་ལྟ་མི་བཟོད་པའི་ཆེར་བསྐྱེད་པ་ཡིན།
ནད་ཡམས་ནི་རིམས་ནད་གཅིག་རེད།

 ལོ་རྒྱུས། 
 པར་རིས་བར་འཁྱམས། 

 ཟིན་ཐོ་འམ་དཔྱད་གཞི། 
 དཔྱད་གཞིའི་དཀར་ཆག། 
 ད་དུང་གཟིགས། 
འཛམ་གླིང་ཐོག་ཆེས་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་ནད་

1.དབང་རྩའི་ཚིན་སྐྲན།

       ནད་རིགས་འདི་ནི་མཐོང་དཀོན་པའི་གཉན་ནད་ཅིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རིགས་རྒྱུད་ལས་ཆད་པ་ཞིག་ཡིན། ནད་པའི་དབང་རྩ་དང་ལྷག་པར་ཀླད་པའི་ནང་ལྷན་སྐྱེས་ནས་ཡོད་པའི་སྐྲན་འགྱུར་སླ་བའི་མ་རྒྱུ་ཞིག་ཡིན། ནད་རིགས་འདི་ལུས་པོ་ཞ་སྐུམ་དུ་གྱུར་བའི་ཡུའེ་སེ་ཧྥུ•མེ་ལི་ཁེས་མྱངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན།
        
2.སྐྱེས་འཚར་ཞན་པའི་རུས་མང་ཚི་སྣ་ཅན།

        སྐྱེས་འཚར་ཞན་པའི་རུས་མང་ཚི་སྣ་ཅན་གྱི་ནད་དེ་ནི་རུས་རྐང་གཅིག་ན་བ་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་པ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་ནི་མ་གཞི་རུས་སྐྱེ་ཡི་གནས་སུ་ཚི་སྣ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ་སྔར་ཡོད་ཀྱི་རུས་པར་རུས་འགྱུར་བྱུང་བའམ་རུས་ཆག་ཏུ་འགྲོ། མཐོང་དཀོན་པའི་ནད་རིགས་འདི་ལུས་ཕུང་གི་རུས་གནས་གང་རུང་དུ་སྐྱེས་སྲིད་མོད།  ཕལ་ཆེ་བ་ཀླད་རུས་དང་རྩིབས་མ།  དཔུང་བ།  ཚང་རུས། བརླ། རྐང་ངར་སོགས་སུ་སྐྱེ་སླ།
        
3.སྤུ་མང་བའི་ནད།

        རྒྱུན་པར་སྤྱང་མིའི་ནད་དམ་སྤུ་མང་ནད་དུ་འབོད་པ་ནི་ལུས་ཧྲིལ་བོར་སྤུས་ཁྱབ་པ་ཞིག་ཡིན།  ནད་འདི་ལྷན་སྐྱེས་སམ་ཕྱིའི་ནད་རྟགས་ཤིག་ཡིན་སྲིད་སྙམ།
        
4.ལྤགས་རྭ།

        དེ་ནི་མཐོང་དཀོན་པའི་སྐྲན་ནད་ཅིག་ཡིན། རྒྱང་རིང་ནས་བལྟས་ན་བྱུར་སྡོང་ངམ་ཤིང་སྡོང་ཞིག་དང་འདྲ། ད་ལྟའི་ཆར་ནད་རིགས་དེ་ལ་རིམ་པ་གསུམ་དུ་བགོས་ཡོད་དེ། ཚབས་ཆུང་བ་དང་ཚབས་ཆེན།  སྐྲན་འགྱུར་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་རྣམ་པ་བཅས་སོ།།
        
5.ཁྲག་རྩའི་སྐྲན་ནད།

        ནད་རིགས་འདིར་སྐྱོན་ཅུང་ཆེན་པོ་མེད་པར་སྣང་ལ།  ལུས་ཕུང་ལ་གནོད་པ་མེད་པས་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་རང་དགར་གྱིས་མེད་པར་འགྱུར་སྲིད་མོད།  ཡིན་ནའང་།  ཕུའུ་ཐའོ་ཡའི་ནད་པ་ཞིག་དེ་ལས་བརྒལ།  རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོའི་ངོ་གདོང་དུ་ཁྲག་རྩ་ཆེ་ཆུང་མང་བོ་ཁྱབ་པ་དང་དེ་ལས་ཁྲག་སྐྲན་ཡང་ཇེ་ཆེར་གྱུར་ནས་ཕྱིས་སུ་བཅོས་ཐབས་མེད་པའི་གནས་སུ་ལྷུང་།
        
6.ཡན་ལག་མང་བའི་འགྱུར་ནད།

         ནད་པ་དེ་རིགས་ཕར་བལྟས་ན་འབུ་སྡོམ་དང་འདྲ་བར་ལུས་ཕུང་གི་མི་འདྲ་བའི་གནས་ནས་ཡན་ལག་མི་འདྲ་བ་སྐྱེས་ཀྱི་ཡོད།
        
7.ཤ་རུལ་འདྲུལ་བའི་ཁ་ཚད།

        ཤ་རུལ་འདྲུལ་བའི་ཁ་ཚད་ནི་ཚབས་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་སོ་རྨ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ནད་འགྱུར་བྱུང་ན་ཁ་ངོ་ནས་ཤ་རུལ་ཏེ་ཤ་རུལ་འདྲུལ་བའི་ཁ་ཚད་དུ་འགྱུར། ནད་དེའི་རིགས་ཕལ་ཆེར་བྱིས་པ་ལོ་༡-༦བར་ལ་བྱུང་བ་ཡིན།
        
8.ལྤགས་སྐྲན་སྐྱེས་པ།

        དེ་ནི་གཟུགས་མེད་ཚོས་ལེན་རྒྱུད་རྒྱུ་དོ་མཉམ་མ་བྱུང་བར་འབྱུང་བའི་ནད་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། མཛེར་དབྱིབས་ཕྱི་ལྤགས་མི་ལེགས་པའི་ནད་པར་བལྟས་ཚོད་ལ་ཤིང་སྡོང་རྩུབ་མོ་ཞིག་དང་འདྲ་བས་མི་རྣམས་ཀྱིས་ནད་པར་ཤིང་མི་ཞེས་འབོད་དོ།།
        
9.མཛུབ་སྐྲན་གཉན་ནད།

        ནད་དེ་རྐང་པའི་མཛུབ་མོ་དང་ལག་པའི་མཛུབ་མོའི་རུས་པ་ཆེར་སྐྱེས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ནད་པ་དེ་རིགས་རུས་སྐྱེས་ཡ་མ་གཟུགས་སུ་འགྱུར་བས་ལྟ་མི་བཟོད་པའི་ཆེར་བསྐྱེད་པ་ཡིན།