Урҙан
{{Таксон
| name               = Урҙан
| regnum             = Хайуандар
| image file         = Чомга-мать с ребёнком, Царицыно.jpg
| image title        = 
| image descr        = 
| parent             = Podiceps
| rang               = Төр
| latin              = Podiceps cristatus
| author             = ([[Линней, Карл|Linnaeus]], [[1758]])
| syn                =
| typus              =
| children           =
| range map          = Podiceps cristatus.svg
| range legend       = 
| iucnstatus         = LC
| wikispecies        = Podiceps cristatus
| commons            = Category:Podiceps cristatus
| iucn               = 106003639
| itis               = 174491
| ncbi               = 345573
| eol                = 1049443
}}
[[File:Great crested grebe (Podiceps cristatus) in the wild.webm |thumb |Podiceps cristatus]]
[[File:Podiceps cristatus MHNT.ZOO.2010.11.38.1.jpg|thumb| ''Podiceps cristatus'']]

'''Урҙан, ҙур сыпҡай, сыбыҡай, оло сумҡа, тирҫаяҡ''' ({{lang-la|Чомга}}, {{lang-la|Podiceps cristatus}}) — сыпҡайҙар ғаиләһендәге һыу ҡошо.

== Ҡылыҡһырлама ==
[[Өйрәк]]тән бәләкәйерәк, яҡшы сумыусы һыу [[ҡош]]о. Ғүмерен башлыса һыуҙа үткәрә, ерҙән атлап йөрөй алмай. Яҙғыһын ата ҡоштоң түбәһендә ҡауырһындан ике мөгөҙ, ә сикәләрендә ерәнһыу ҡара «яҡа»лар үҫеп сыға. һырты [[ҡара]] таплы ҡара-көрән, елкәһе һәм ҡойроғо ҡара. Муйынының алғы яғы, түше, ҡорһағы көмөш кеүек тоноҡ йылмылдаҡлы аҡ. Башҡа сыпҡайҙарҙан ҙурлығы һәм яҙғы яҡалары менән айырыла. 

== Тауышы ==
Тауышы ҡыҫҡа ғына: «кейк», «кйәйк» йәки «көйәк». 

== Йәшәү рәүеше ==
Үҫемлеккә бай күлдәр һәм йылға ятыуҙарында йәшәй. Балыҡ, тәлмәрйен, һыу бөжәктәре менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ояһы [[һыу]] өҫтөндә йөҙөп йөрөй йәки [[ҡамыш]]тарға беркетелә. 3—4 бөртөк йәшкелт [[аҡ]] [[йомртҡа]] һала. Ҡиммәтле- ҡорһаҡ һәм түш тиреһе өсөн аулайҙар.
== Әҙәбиәт ==
* Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
* ''Акимушкин И.'' Мир животных. Птицы, рыбы, земноводные и пресмыкающиеся. — М.: Мысль, 1995.
* ''Бейчек В., Штясны К.'' Птицы. Иллюстрированная энциклопедия. — М.: Лабиринт-пресс.

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?birds/10.html Позвоночные животные России: Большая поганка] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211130180556/http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?birds%2F10.html |date=2021-11-30 }}
* http://www.uic.nnov.ru/pustyn/red_book/pages/246.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090908013015/http://www.uic.nnov.ru/pustyn/red_book/pages/246.html |date=2009-09-08 }}
* [http://www.birdsmaryno.msk.ru/opredelitel_P.cristatus.HTM Чомга] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221230150/http://birdsmaryno.msk.ru/opredelitel_P.cristatus.HTM |date=2009-02-21 }} с сайта птицы Марьино
* [http://www.youtube.com/watch?v=Y4qOUXVoDRg Чомга (Большая поганка) в Кусково / Great-crested grebe at Kouskovo]
{{ornitology-stub}}

[[Категория:Ҡоштар]]
[[Категория:Евразия ҡоштары]]
[[Категория:Африка ҡоштары]]
[[Категория:Австралия ҡоштары]]
[[Категория:Башҡортостан ҡоштары]]
[[Категория:Сыпҡайҙар]]
thumb| Podiceps cristatus

Урҙан, ҙур сыпҡай, сыбыҡай, оло сумҡа, тирҫаяҡ (, ) — сыпҡайҙар ғаиләһендәге һыу ҡошо.

 Ҡылыҡһырлама 
Өйрәктән бәләкәйерәк, яҡшы сумыусы һыу ҡошо. Ғүмерен башлыса һыуҙа үткәрә, ерҙән атлап йөрөй алмай. Яҙғыһын ата ҡоштоң түбәһендә ҡауырһындан ике мөгөҙ, ә сикәләрендә ерәнһыу ҡара «яҡа»лар үҫеп сыға. һырты ҡара таплы ҡара-көрән, елкәһе һәм ҡойроғо ҡара. Муйынының алғы яғы, түше, ҡорһағы көмөш кеүек тоноҡ йылмылдаҡлы аҡ. Башҡа сыпҡайҙарҙан ҙурлығы һәм яҙғы яҡалары менән айырыла. 

 Тауышы 
Тауышы ҡыҫҡа ғына: «кейк», «кйәйк» йәки «көйәк». 

 Йәшәү рәүеше 
Үҫемлеккә бай күлдәр һәм йылға ятыуҙарында йәшәй. Балыҡ, тәлмәрйен, һыу бөжәктәре менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ояһы һыу өҫтөндә йөҙөп йөрөй йәки ҡамыштарға беркетелә. 3—4 бөртөк йәшкелт аҡ йомртҡа һала. Ҡиммәтле- ҡорһаҡ һәм түш тиреһе өсөн аулайҙар.
 Әҙәбиәт 
 Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
 Акимушкин И. Мир животных. Птицы, рыбы, земноводные и пресмыкающиеся. — М.: Мысль, 1995.
 Бейчек В., Штясны К. Птицы. Иллюстрированная энциклопедия. — М.: Лабиринт-пресс.

 Һылтанмалар 
 Позвоночные животные России: Большая поганка 
 http://www.uic.nnov.ru/pustyn/red_book/pages/246.html 
 Чомга  с сайта птицы Марьино
 Чомга (Большая поганка) в Кусково / Great-crested grebe at Kouskovo

Категория:Ҡоштар
Категория:Евразия ҡоштары
Категория:Африка ҡоштары
Категория:Австралия ҡоштары
Категория:Башҡортостан ҡоштары
Категория:Сыпҡайҙар