Ирландия
{{Дәүләт
|Башҡортса исеме= Ирландия Республикаһы
|Оригиналь исеме= Poblacht na hÉireann<br> Republic of Ireland
|Эйәлек килеш=Ирландияның
|Герб=Coat_of_arms_of_Ireland.svg
<!--|Герб урынына=-->
|Девиз=
|Гимн исеме="[[Әсҡыр йыры]]"<br/>"Amhrán na bhFiann"
<!--|Аудио=-->
|Идара итеү төрө=Парламент республикаһы
|Картала=EU-Ireland.svg
 |картаға яҙыу = '''Ирландияның''' урынлашыуы (йәп-йәшел):<br>— [[Европа]]ла (асыҡ-йәшел һәм ҡара-көлһыу)<br>— [[Европа Берләшмәһе]]ндә (асыҡ-йәшел)
 |lat_dir = N|lat_deg = 53|lat_min = 8|lat_sec = 0
 |lon_dir = W|lon_deg = 8|lon_min = 7|lon_sec = 0
 |region        = IE
 |CoordScale    = 
|Рәсми телдәр=ирланд һәм инглиз
|Бойондороҡһоҙлок датаһы=[[6 декабрь]] [[1922]]
|тан бойондороҡһоҙлоҡ=[[Бөйөк Британия]]
|Баш ҡала=[[Дублин]]
|Эре ҡалалар=[[Дублин]], Корк
|Етәкселәрҙең вазифалары=Президент<br>Премьер-министр
|Етәкселәр=Майкл Д. Хиггинс<br>Энда Кенни
|Территория буйынса урыны=117
|Территория=70273
|% һыу өҫтө=2
|Халҡы буйынса урыны=120
|Халыҡ= 4 581 269
|Иҫәп алыу йылы= 2011
|Халыҡ тығыҙлығы=60,3
|ЭТП=172,5 млрд<ref name="IMF">{{cite web
 | author        = 
 | authorlink    = 
 | datepublished = 
 | url           = http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=178&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=45&pr.y=10#cs1
 | title         = Report for Ireland
 | format        = 
 | work          = 
 | publisher     = International Monetary Fund
 | accessdate    = 2011-02-22
 | lang          = en
 | description   = 
 | archiveurl    = http://www.webcitation.org/66OKU6Rqa
 | archivedate   = 2012-03-24
}}</ref>
|ЭТП-ны иҫәпләү йылы=2010
|ЭТП буйынса урыны=55
|Йән башына ЭТП=39&nbsp;009
 |КПҮИ                    = {{steady}} 0,908<ref name="hdi">[http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Table1.pdf Human Development Index and its components]</ref>
 |КПҮИ-ны иҫәпләү йылы        = 2011
 |КПҮИ буйынса урыны           = 7
 |КПҮИ-ны кимәле            = <span style="color:#090;">бик юғары</span>
|Валюта=[[Евро]] (EUR, код 978)&nbsp;<ref>[[1999]] йылға тиклем &nbsp;— ирланд фунты.</ref>
|Домен=[[.ie]]
|Телефон коды=353
|Сәғәт бүлкәтендә=+0
|Иҫкәрмәләр=
}}
'''Ирла́ндия''', '''Ирла́ндия Респу́бликаһы''' (Éire; {{lang-en|Ireland, Republic of Ireland}}) — Көнбайыш Европала урынлашҡан дәүләт, Ирландия утрауының ҙур өлөшөн биләй. Илдең исеме кельт телендәге Éire — [[дәүләт]] һүҙенән барлыҡҡа килә. Баш ҡалаһы — [[Дублин]], унда яҡынса 1,4 млн.кеше йәшәй. 1973 цылдан алып [[Европа Берләшмәһе]]ндә ағза булып тора.

== Дәүләт ҡоролошо ==
Ирландия парламент республикаһы булы тора.
Ҡануниәт хакимиәтенең юғары органы — ике палатанан (Ирландия йыйылышы һәм Сенаты) ҡоролған парламент (ирл. «Ти́хе-ан-И́ряхташ» — ''Tithe An Oireachtais'' — «шуро», «ҡоролтай»).

Дойл Эренға (Dáil Éireann — «Ирландия йыйылышы») 160 алып 170 тиклем ағза халыҡ менән һайлана.

Ирландия Сенаты (Seanad Éireann) 60 сенаторҙарҙан төҙөлә.

Ирландия президенты (Uachtarán) 7 йылға бер һайланыла. Ул күбенсә церемониаль функцияларҙы үтәй. Ысынында, илдә төп дәүләт башлығы тип Ирландияның Премьер-министры (Taoiseach — «предводитель») булып килә.

== Халҡы ==
Ирландияның төп халҡы сығышы менән кельт халҡына ҡарай. Дөйөм халыҡ һаны — 4,24 миллион кеше.
Халыҡтың яҡынса 58 % ҡалалрҙа йәшәй.
Илдә ҡырҡтан ашыу милләт көн күрә, әммә уларҙың 88,6 % самаһы — ирландтар. Ҡалғандары [[Европа]]нан, [[Африка]]нан, [[Азия]]нан сыҡҡан эмигранттар: поляктар (1,5 %), литвалар (0,6 %), нигерийҙар (0,4 %), латыштар (0,3 %), американдар (0,29 %), ҡытайҙар (0,27 %), немецтар (0,24 %).

== Ирландия байрамдары ==
Ирландияла иң төп милли байрам булып Изге Патрик көнө һынала. Унан башҡа христиан байрамдары (Пасха, Раштыуа), дәүләт көнө һ.б. билдәләнә.

== Яҙыусылары ==
* [[Грегори Изабелла Огаста]]

== Галерея ==
<div align="center"><gallery>
Рәсем:Cliffs of Moher, Clare.jpg|Көнбайыш яр буйҙары
Рәсем:Lough-lene1.jpg|Лене күле
Рәсем:Dublin O'Connell Street2.jpg|Ирландияның баш ҡалаһы — Дублин
Рәсем:Dublin Ireland Night.JPG|Киске Дублин
Рәсем:DublinAirportfromtheair.jpg|Дублин аэропорты
Рәсем:Uccquadrangle.jpg|Корк университеты
Рәсем:DublinPort.jpg|Дублин диңгеҙ порты
</gallery></div>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.president.ie Ирландия президентының сайты]
* [http://www.gov.ie/en/ Ирландия Хөкүмәтенең сайты]
* [http://www.oireachtas.ie Ирландия парлменты]

{{Библиоинформация}}

{{Навигационный блок
 | state     = collapsed
 | заголовок = Ирландия
| Европа илдәре
| Европа Берләшмәһе
| Нейтраль дәүләттәр
|Урта диңгеҙ буйы өсөн союз
}}

[[Категория:Ирландия]]
[[Категория:Европа берләшмәһе ағзалары]]
[[Категория:Утрауҙағы дәүләттәр]]
Ирла́ндия, Ирла́ндия Респу́бликаһы (Éire; ) — Көнбайыш Европала урынлашҡан дәүләт, Ирландия утрауының ҙур өлөшөн биләй. Илдең исеме кельт телендәге Éire — дәүләт һүҙенән барлыҡҡа килә. Баш ҡалаһы — Дублин, унда яҡынса 1,4 млн.кеше йәшәй. 1973 цылдан алып Европа Берләшмәһендә ағза булып тора.

 Дәүләт ҡоролошо 
Ирландия парламент республикаһы булы тора.
Ҡануниәт хакимиәтенең юғары органы — ике палатанан (Ирландия йыйылышы һәм Сенаты) ҡоролған парламент (ирл. «Ти́хе-ан-И́ряхташ» — Tithe An Oireachtais — «шуро», «ҡоролтай»).

Дойл Эренға (Dáil Éireann — «Ирландия йыйылышы») 160 алып 170 тиклем ағза халыҡ менән һайлана.

Ирландия Сенаты (Seanad Éireann) 60 сенаторҙарҙан төҙөлә.

Ирландия президенты (Uachtarán) 7 йылға бер һайланыла. Ул күбенсә церемониаль функцияларҙы үтәй. Ысынында, илдә төп дәүләт башлығы тип Ирландияның Премьер-министры (Taoiseach — «предводитель») булып килә.

 Халҡы 
Ирландияның төп халҡы сығышы менән кельт халҡына ҡарай. Дөйөм халыҡ һаны — 4,24 миллион кеше.
Халыҡтың яҡынса 58 % ҡалалрҙа йәшәй.
Илдә ҡырҡтан ашыу милләт көн күрә, әммә уларҙың 88,6 % самаһы — ирландтар. Ҡалғандары Европанан, Африканан, Азиянан сыҡҡан эмигранттар: поляктар (1,5 %), литвалар (0,6 %), нигерийҙар (0,4 %), латыштар (0,3 %), американдар (0,29 %), ҡытайҙар (0,27 %), немецтар (0,24 %).

 Ирландия байрамдары 
Ирландияла иң төп милли байрам булып Изге Патрик көнө һынала. Унан башҡа христиан байрамдары (Пасха, Раштыуа), дәүләт көнө һ.б. билдәләнә.

 Яҙыусылары 
 Грегори Изабелла Огаста

 Галерея 

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Ирландия президентының сайты
 Ирландия Хөкүмәтенең сайты
 Ирландия парлменты

Категория:Ирландия
Категория:Европа берләшмәһе ағзалары
Категория:Утрауҙағы дәүләттәр