Күгәрсен (Ейәнсура районы)
{{ТП-Рәсәй
 |статус                   = ауыл
 |башкирское название         = Күгәрсен
 |оригинальное название    = {{lang-ru|Кугарчи}}
 |герб                     =
 |флаг                     =
 |lat_deg = 52 |lat_min = 8 |lat_sec = 54
 |lon_deg = 56 |lon_min = 49 |lon_sec = 54
 |CoordAddon =
 |CoordScale =
 |размер карты страны      = 310
 |размер карты региона     = 310
 |размер карты района      = 310
 |регион                   = Башҡортостан
 |регион в таблице         = Башкортостан
 |вид района               = муниципаль район
 |район                    = Ейәнсура районы
 |район в таблице          = Ейәнсура районы{{!}}Ейәнсура
 |вид поселения            = ауыл биләмәһе
 |поселение                = Һүрәм ауыл Советы
 |поселение в таблице      = Һүрәм ауыл Советы (Зианчуринский район){{!}}Һүрәм ауыл Советы
 |внутреннее деление       =
 |глава                    =
 |дата основания           =
 |первое упоминание        =
 |прежние имена            =
 |статус с                 =
 |площадь                  =
 |высота центра НП         =
 |население               = {{ Население | Кугарчи (Зианчуринский район) | тс }}
 |год переписи            = {{ Население | Кугарчи (Зианчуринский район) | г }}
 |плотность               =
 |агломерация             =
 |национальный состав     = татарҙар, башҡорттар
 |конфессиональный состав = мосолман-сөнниҙәр
 |этнохороним             =
 |почтовый индекс          = 453383
 |почтовые индексы         =
 |телефонный код           =
 |цифровой идентификатор   = 80226834001
 |категория в Commons      =
 |сайт                     =
}}
'''Күгәрсен''' ({{lang-ru|Кугарчи}}; элекке атамалары '''Сәлих''', '''Аҡҡондоҙ''') — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ейәнсура районы]]ндағы ауыл.  
[[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80226834001.

== Географик урыны ==
Күгәрсен ауылы [[Оло Һүрәм]] йылғаһы ҡушылдығы Ямашлы йылғаһы тамағында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Иҫәнғол]]): 24 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Һарыҡташ]]): 78 км

== Тарихы ==
Ауылға ΧΙΧ быуат башында (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, ΧΥΙΙΙ быуаттың 2‑се яртыһы), бер мәғлүмәт буйынса, [[Ырымбур өйәҙе]] [[Үҫәргән]] улусы башҡорттары үҙҙәренең [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә, икенсе мәғлүмәткә ярашлы, [[Керҙәштәр|керҙәш]]лек килешеүе буйынса [[Минзәлә өйәҙе]] Ҡарамалы ауылы кешеләре нигеҙ һала. [[1812 йыл]]да керҙәшлек шарттарында бында [[Бөгөлмә өйәҙе]] Яңы Митрәй ауылы кешеләре килеп урынлаша. Ауыл шулай уҡ Сәлих (Аҡҡондоҙ) атамалары менән дә теркәлгән. [[1866 йыл]]да 31 йортта 301 кеше йәшәгән. [[Малсылыҡ]], [[игенселек]] менән шөғөлләнгәндәр. [[Мәсет]] булған. [[XX быуат]]тың 30‑сы йылдарынан хәҙерге исемен йөрөтә. [[1935 йыл|1935]]—[[1936 йыл]]дарҙа [[Ейәнсура районы]]ның административ үҙәге булған<ref name="К">{{БЭ2013|86938}}</ref>.

== Хәҙерге осор ==
Күгәрсен ауылы [[Һүрәм ауыл Советы (Ейәнсура районы)|Һүрәм ауыл Советы]]на ҡарай. Ауылда урта [[мәктәп]], [[балалар баҡсаһы]], амбулатория, мәҙәниәт йорто, китапхана, [[мәсет]], магазиндар, "Ямашла" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең ял базаһы бар.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Ғүмәров Хәйҙәр Сәғит улы]] (10.02.1936) — хеҙмәт һәм юғары мәктәп ветераны, [[фән|ғалим]]-[[Инженерлыҡ эше|инженер-механик]]. 1958–1995 йылдарҙа «Мотор» ғилми производство предприятиеһы хеҙмәткәре, бер үк ваҡытта 1982 йылдан [[Өфө нефть институты]]ның һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]] уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1989), профессор (1990). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1980). [[Октябрь Революцияһы ордены|Октябрь  Революцияһы]] (1984) һәм [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1976) ордендары кавалеры<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/83242/ Башҡорт энциклопедияһы — Ғүмәров Хәйҙәр Сәғит улы]</ref>.
* Дурасов Владимир Александрович (14.07.1935) — совет дәүләт эшмәкәре. 1986—1989 йылдарҙа СССР-ҙың төҫлө металлургия министры, 1989—1991 йылдарҙы СССР-ҙың Дәүләт план комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары — СССР Министры. Ике [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры.
* [[Кәримов Марат Нәби улы]] (9.01.1930) — шағир, тәржемәсе, журналист. 1958 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ шағиры (2003) һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1994). Фәтих Кәрим исемендәге премия лауреаты (2001).
* [[Кәримов Нәбиулла Ғимаҙелислам улы]] (15.09.1887—10.10.1971) — педагог. РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1949). [[Ленин ордены]] кавалеры (1949).
* [[Хөсәйенов Айҙар Гайдар улы]] (28.02.1965) — журналист, шағир, драматург һәм тәржемәсе. 2012 йылдан «Истоки» гәзитенең баш мөхәррире.
* [[Әбделминев Ким Ғимаҙи улы]] (5.01.1947) — СССР һәм Рәсәй химиктехнологы һәм уҡытыусы. Техник фәндәр докторы (1998), профессор (2003).

== Халыҡ һаны ==
Халҡы: 1900 йылда — 737 кеше, 1920 йылда — 918 кеше иҫәпләнгән. Татарҙар (69 %), башҡорттар (30 %) йәшәй (2002)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.<ref name="К" />
{{Wikidata/Population}}

== Урамдары ==
* Ҡарабаш урамы  ({{lang-ru|улица Карабаш}})
* Ҡарасаған урамы  ({{lang-ru|улица Карасаган}})
* Комсомол урамы  ({{lang-ru|Комсомольская улица}})
* Тыныслыҡ урамы  ({{lang-ru|улица Мира}})
* Йәштәр урамы  ({{lang-ru|Молодежная улица}})
* Үҙәк урам  ({{lang-ru|Центральная улица}}) 
* Шоссе урамы  ({{lang-ru|Шоссейная улица}}) 
* Ямашлы урамы  ({{lang-ru|Ямашлинская улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/022/000054.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан]</ref>

== Тирә-яҡ мөхит ==
;Ер-һыу атамалары:
* '''Йылантау''' тауы

== Видеояҙмаларҙа ==
* [https://yandex.ru/video/preview/?text=Кугарчи%20в%20видеофильмах&path=yandex_search&parent-reqid=1647803032238181-13691499536081591467-sas3-0718-025-sas-l7-balancer-8080-BAL-3056&from_type=vast&filmId=2634756047895140279 Кугарчи]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|86938}}{{V|9|02|2021}}   

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Ейәнсура районы ауылдары}}

[[Категория:Ейәнсура районы ауылдары]]
Күгәрсен (; элекке атамалары Сәлих, Аҡҡондоҙ) — Башҡортостан Республикаһының Ейәнсура районындағы ауыл.  
ОКАТО коды — 80226834001.

 Географик урыны 
Күгәрсен ауылы Оло Һүрәм йылғаһы ҡушылдығы Ямашлы йылғаһы тамағында урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 24 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һарыҡташ): 78 км

 Тарихы 
Ауылға ΧΙΧ быуат башында (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, ΧΥΙΙΙ быуаттың 2‑се яртыһы), бер мәғлүмәт буйынса, Ырымбур өйәҙе Үҫәргән улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә, икенсе мәғлүмәткә ярашлы, керҙәшлек килешеүе буйынса Минзәлә өйәҙе Ҡарамалы ауылы кешеләре нигеҙ һала. 1812 йылда керҙәшлек шарттарында бында Бөгөлмә өйәҙе Яңы Митрәй ауылы кешеләре килеп урынлаша. Ауыл шулай уҡ Сәлих (Аҡҡондоҙ) атамалары менән дә теркәлгән. 1866 йылда 31 йортта 301 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. XX быуаттың 30‑сы йылдарынан хәҙерге исемен йөрөтә. 1935—1936 йылдарҙа Ейәнсура районының административ үҙәге булған.

 Хәҙерге осор 
Күгәрсен ауылы Һүрәм ауыл Советына ҡарай. Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, амбулатория, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет, магазиндар, "Ямашла" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең ял базаһы бар.

 Билдәле шәхестәре 
 Ғүмәров Хәйҙәр Сәғит улы (10.02.1936) — хеҙмәт һәм юғары мәктәп ветераны, ғалим-инженер-механик. 1958–1995 йылдарҙа «Мотор» ғилми производство предприятиеһы хеҙмәткәре, бер үк ваҡытта 1982 йылдан Өфө нефть институтының һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1989), профессор (1990). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1980). Октябрь  Революцияһы (1984) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1976) ордендары кавалерыБашҡорт энциклопедияһы — Ғүмәров Хәйҙәр Сәғит улы.
 Дурасов Владимир Александрович (14.07.1935) — совет дәүләт эшмәкәре. 1986—1989 йылдарҙа СССР-ҙың төҫлө металлургия министры, 1989—1991 йылдарҙы СССР-ҙың Дәүләт план комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары — СССР Министры. Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.
 Кәримов Марат Нәби улы (9.01.1930) — шағир, тәржемәсе, журналист. 1958 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ шағиры (2003) һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1994). Фәтих Кәрим исемендәге премия лауреаты (2001).
 Кәримов Нәбиулла Ғимаҙелислам улы (15.09.1887—10.10.1971) — педагог. РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1949). Ленин ордены кавалеры (1949).
 Хөсәйенов Айҙар Гайдар улы (28.02.1965) — журналист, шағир, драматург һәм тәржемәсе. 2012 йылдан «Истоки» гәзитенең баш мөхәррире.
 Әбделминев Ким Ғимаҙи улы (5.01.1947) — СССР һәм Рәсәй химиктехнологы һәм уҡытыусы. Техник фәндәр докторы (1998), профессор (2003).

 Халыҡ һаны 
Халҡы: 1900 йылда — 737 кеше, 1920 йылда — 918 кеше иҫәпләнгән. Татарҙар (69 %), башҡорттар (30 %) йәшәй (2002)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Урамдары 
 Ҡарабаш урамы  ()
 Ҡарасаған урамы  ()
 Комсомол урамы  ()
 Тыныслыҡ урамы  ()
 Йәштәр урамы  ()
 Үҙәк урам  () 
 Шоссе урамы  () 
 Ямашлы урамы  ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан

 Тирә-яҡ мөхит 
Ер-һыу атамалары
 Йылантау тауы

 Видеояҙмаларҙа 
 Кугарчи

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978-5-295-04683-4

 Һылтанмалар 
    

Категория:Ейәнсура районы ауылдары