Үрғуян
{{taxobox
| name = Урғуян
| image file = Feldhase.jpg
| image descr = 
| regnum = Хайуандар
| phylum = [[Хордалылар]]
| subphylum = [[Умыртҡалылар]]
| classis = [[Һөтимәрҙәр]]
| infraclassis = [[Плаценталылар]]
| ordo = [[Ҡуян һымаҡтар]]
| familia = [[Ҡуяндар]]
| genus = [[Ҡуяндар]]
| species = '''Үрғуян'''
| latin={{btname|Lepus europaeus|([[Pallas]], [[1778]])}}
| wikispecies=Lepus europaeus
| commons = Lepus europaeus
| itis = 552501
| ncbi = 9983
| range map = Lepus europaeus range Map.png
}}
{{Международная Красная книга|LC|41280}}
'''Үрғуян''' ({{lang-la|Lepus europaeus}}) — һөтимәрҙәр ырыуындағы, ҡуяндар ғаиләһендәге йенлек.

== Ҡылыҡһырлама ==
Эре ҡуяндар нәҫеленән. Кәүҙәһенең оҙонлоғо 57—68 см; ауырлығы 4—6, һирәк осраҡта хатта 7 кг тарта. Рәсәй биләмәһендә иң эре ҡуяндар Себерҙә һәм Көнсығыш себерҙә осрай. Аҡ ҡуяндан оҙон ҡолаҡлы, ҡойроғоноң да оҙонораҡ булыуы менән айырыла.
Йомшаҡ ҡарлы, шулай уҡ ҡар ҡатламы йоҡа булған урындарҙы үҙ итә.
Йәй көнөндә тиреһе һоро, ерән һоро төҫтәрҙә була. Тыштан ялтырап тора.
[[Файл:Running hare.jpg|right|300px|thumb|Үрғуян]]

== Төләүе ==
Башҡа ҡуяндар кеүек үк үрғуян марттың икенсе яртыһында (75—80 көн) һәм ноябрь аҙағында. Әгәр ҡыш йылы килһә декабрҙә лә төләйҙәр.

== Йәшәү рәүеше ==
Яланда һәм далала йәшәй. Төнгө йәшәү тормошон алып бара. Төрлө үҫемлектәр менән туҡлана. Йөклөлөк ваүыты 4-48 көн. Инә үрғуян йылына 2-4 тапҡыр үрсем килтерә. 1-6-шар бала тыуҙыра.
[[Файл:OurHoliday 126.JPG|right|thumb|Үрғуян өшәләге.]]

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?Mammals/87.html Позвоночные животные России: Заяц-русак] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151226070636/http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?Mammals%2F87.html |date=2015-12-26 }}{{ref-ru}}
* [http://zoomet.ru/grom/gromov_I_1_2_3.html Млекопитающие фауны России и сопредельных территорий: Заяц-русак]{{ref-ru}}
* [http://sprohotnik.agava.ru/ohota02.htm Охота на зайцев] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050220103851/http://www.sprohotnik.agava.ru/ohota02.htm |date=2005-02-20 }}{{ref-ru}}

[[Файл:Belarus-1992-Bill-1-Obverse.jpg|thumb|right|[[Белорусский рубль|Белорусс купюраһы]] [[1 рубль]] «ҡуян», [[1992]]]]


[[Категория:Ҡуян һымаҡтар]]
[[Категория:Төньяҡ Америка һөтимәрҙәре]]
[[Категория:Евразия һөтимәрҙәре]]
[[Категория:1778 йылда тасуирланған хайуандар]]
Үрғуян () — һөтимәрҙәр ырыуындағы, ҡуяндар ғаиләһендәге йенлек.

 Ҡылыҡһырлама 
Эре ҡуяндар нәҫеленән. Кәүҙәһенең оҙонлоғо 57—68 см; ауырлығы 4—6, һирәк осраҡта хатта 7 кг тарта. Рәсәй биләмәһендә иң эре ҡуяндар Себерҙә һәм Көнсығыш себерҙә осрай. Аҡ ҡуяндан оҙон ҡолаҡлы, ҡойроғоноң да оҙонораҡ булыуы менән айырыла.
Йомшаҡ ҡарлы, шулай уҡ ҡар ҡатламы йоҡа булған урындарҙы үҙ итә.
Йәй көнөндә тиреһе һоро, ерән һоро төҫтәрҙә була. Тыштан ялтырап тора.
right|300px|thumb|Үрғуян

 Төләүе 
Башҡа ҡуяндар кеүек үк үрғуян марттың икенсе яртыһында (75—80 көн) һәм ноябрь аҙағында. Әгәр ҡыш йылы килһә декабрҙә лә төләйҙәр.

 Йәшәү рәүеше 
Яланда һәм далала йәшәй. Төнгө йәшәү тормошон алып бара. Төрлө үҫемлектәр менән туҡлана. Йөклөлөк ваүыты 4-48 көн. Инә үрғуян йылына 2-4 тапҡыр үрсем килтерә. 1-6-шар бала тыуҙыра.
right|thumb|Үрғуян өшәләге.

 Һылтанмалар 
 Позвоночные животные России: Заяц-русак 
 Млекопитающие фауны России и сопредельных территорий: Заяц-русак
 Охота на зайцев 

thumb|right|Белорусс купюраһы 1 рубль «ҡуян», 1992

Категория:Ҡуян һымаҡтар
Категория:Төньяҡ Америка һөтимәрҙәре
Категория:Евразия һөтимәрҙәре
Категория:1778 йылда тасуирланған хайуандар