Рысыҡай
{{ТП-Рәсәй|Рысыҡай
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Рысыҡай
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
 |изображение = Rysakaevo, Respublika Bashkortostan, Russia, 453538 - panoramio.jpg
  |lat_deg = 53 | lat_min = 47 | lat_sec = 56
  |lon_deg = 58 | lon_min = 16 | lon_sec = 8
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Белорет районы
 |теҙмәләге район       = 
 |вид поселения      = ауыл советы
 |поселение             = Сосновка ауыл Советы {{!}}Сосновка
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |милли состав           = [[башҡорттар]]
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 379
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453539
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34792 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80211846005
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Рысыҡай''' ({{lang-ru|Рысакаево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Белорет районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 379 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Почта индексы — 453539, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80211846005.

== Тарихы ==
Рысыҡай ауылы (Үрге һәм Түбәнге Әрүәк) Әрүәк йылғаһы буйында урынлаша,ҡатай ырыуы башҡорттары йәшәй . 
1795 йылда ауыл 37 кеше йәшәгән 9 йорттан торған. 55 йылдан һуң 37 йортта 276 кеше иҫәпләнгән. 1920 йылда беренсе совет халыҡ иҫәбен алыу 548 кеше һәм 146 йортто асыҡлаған. Рысыҡайҙың улдары һәм ейәндәре билдәле. Көҫәпҡол Рысыҡай 1771—1847 йылдарҙа йәшәгән, уның балалары Мөхәмәтшәриф һәм Рамаҙан. Теләпҡол Рысыҡаев, 1773 йылғы, уның улдары Юлбирҙе һәм Юныс. Телгә алынған даталар ауылдың барлыҡҡа килеүенә күрһәтә — был [[XVIII быуат]]тың икенсе яртыһы.

Ауыл халҡы башлыса ярым күсмә тормош алып барған, Малсылыҡ, һунар, урман кәсептәре менән шөғөлләнгән. 1848 йылда 38 йорттағы 205 кешегә 250 ат, 200 һыйыр, 70 һарыҡ, 50 кәзә тура килгән. [[Үткәл (йылға)|Үткәл йылғаһы]] һәм Урал тауҙары буйлап күсенеп йөрөгәндәр. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр<ref>{{ИСДБ|страница=108}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||379||196||183||51,7||48,3
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[башҡорттар]] (100 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.


{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Белорет (ҡала)|Белорет]]): 31 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Сосновка (Белорет районы)|Сосновка]]): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Белорецк): 13 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>

== Урамдары ==
{{Колонки|3}}
* Ҡайын урамы ({{lang-ru|Березовая улица}})
* Ленин урамы ({{lang-ru|улица Ленина}})
* Урман урамы ({{lang-ru|Лесная улица}})
* Магистраль урамы ({{lang-ru|Магистральная улица}})
* Тыныслыҡ урамы  ({{lang-ru|улица Мира}}) 
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная улица}}) 
* Баҫыу урамы ({{lang-ru|Полевая улица}}) 
* Азатлыҡ урамы  ({{lang-ru|улица Свободы}}) 
* Ҡояш урамы ({{lang-ru|Солнечная улица}})
* Талип Латыпов урамы ({{lang-ru|улица Талипа Латыпова}}) 
* Тракт урамы ({{lang-ru|Трактовая улица}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная улица}})
* Шайморатов урамы  ({{lang-ru|улица Шаймуратова}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/011/000058.html Госсправка сайтында урамдар исеме]</ref> 
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Юлбарыҫ Бикбулатов]] (1766—?) — [[Рәсәй империяһы]]ның хәрби эшмәкәре. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында 15-се Башҡорт атлы полкының командиры.
* [[Фәриха Вәлиуллина]] (27.01.1956), [[журналистика]] ветераны, 1989 йылдан [[СССР]] Журналистар союзы ағзаһы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2000)<ref>[http://libmap.bashnl.ru/node/160 Литературная карта Республики Башкортостан. ВАЛИУЛЛИНА ФАРИХА НАЗЫРБАЕВНА]{{ref-ru}}{{V|24|01|2018}}</ref>.

== Видеояҙмаларҙа ==
*{{YouTube|aV7NWiKyXZo|logo=1}}Инвентаризация в селе Рысыкаево
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
<references/>
* {{ИСДБ|страница=108}}
{{Белорет районы ауылдары}}

[[Категория:Белорет районы ауылдары]]
Рысыҡай () — Башҡортостандың Белорет районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 379 кеше. Почта индексы — 453539, ОКАТО коды — 80211846005.

 Тарихы 
Рысыҡай ауылы (Үрге һәм Түбәнге Әрүәк) Әрүәк йылғаһы буйында урынлаша,ҡатай ырыуы башҡорттары йәшәй . 
1795 йылда ауыл 37 кеше йәшәгән 9 йорттан торған. 55 йылдан һуң 37 йортта 276 кеше иҫәпләнгән. 1920 йылда беренсе совет халыҡ иҫәбен алыу 548 кеше һәм 146 йортто асыҡлаған. Рысыҡайҙың улдары һәм ейәндәре билдәле. Көҫәпҡол Рысыҡай 1771—1847 йылдарҙа йәшәгән, уның балалары Мөхәмәтшәриф һәм Рамаҙан. Теләпҡол Рысыҡаев, 1773 йылғы, уның улдары Юлбирҙе һәм Юныс. Телгә алынған даталар ауылдың барлыҡҡа килеүенә күрһәтә — был XVIII быуаттың икенсе яртыһы.

Ауыл халҡы башлыса ярым күсмә тормош алып барған, Малсылыҡ, һунар, урман кәсептәре менән шөғөлләнгән. 1848 йылда 38 йорттағы 205 кешегә 250 ат, 200 һыйыр, 70 һарыҡ, 50 кәзә тура килгән. Үткәл йылғаһы һәм Урал тауҙары буйлап күсенеп йөрөгәндәр. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь37919618351,748,3
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Белорет): 31 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Сосновка): 6 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Белорецк): 13 км

 Урамдары 

 Ҡайын урамы ()
 Ленин урамы ()
 Урман урамы ()
 Магистраль урамы ()
 Тыныслыҡ урамы  () 
 Йәштәр урамы () 
 Баҫыу урамы () 
 Азатлыҡ урамы  () 
 Ҡояш урамы ()
 Талип Латыпов урамы () 
 Тракт урамы ()
 Үҙәк урам ()
 Шайморатов урамы  ()
 Мәктәп урамы ()Госсправка сайтында урамдар исеме 

 Билдәле шәхестәр 
 Юлбарыҫ Бикбулатов (1766—?) — Рәсәй империяһының хәрби эшмәкәре. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында 15-се Башҡорт атлы полкының командиры.
 Фәриха Вәлиуллина (27.01.1956), журналистика ветераны, 1989 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2000)Литературная карта Республики Башкортостан. ВАЛИУЛЛИНА ФАРИХА НАЗЫРБАЕВНА.

 Видеояҙмаларҙа 
Инвентаризация в селе Рысыкаево
 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 

 

Категория:Белорет районы ауылдары