Төнгәк (Тол ҡушылдығы)
{{Река
 |Название        = Төнгәк 
 |Оригинальное название 	= 
 |Изображение       = 
 |Подпись        = 
 |Карта          = 
 |Подпись карты     = 
 |Длина          = 22 
 |Площадь бассейна    = 
 |Бассейн         = [[Каспий диңгеҙе]] 
 |Бассейн рек       = Кама 
 |Расход воды       = 
 |Место измерения    = 
 |Исток          = 
 |Местоположение истока = 
 |Высота истока     = 
 |s_lat_dir = N |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = 
 |s_lon_dir = E |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = 
 |Устье          = Тол 
 |Местоположение устья  = һул ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк 
 |Высота устья      = 
 |m_lat_dir = N |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = 
 |m_lon_dir = E |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = 
 |Уклон реки       = 
 |Страна         = Рәсәй 
 |Регион         = Пермь крайы 
  |Район         = 
 |Позиционная карта 			= Рәсәй Пермь крайы 
 |Категория на Викискладе = 
}}

'''Төнгәк ''' — [[Рәсәй]]ҙәге йылға. Пермь крайы Барҙы районы<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Рәсәй гидротехник ҡоролмалар регистры һәм дәүләт һыу кадастры үҙәге}}</ref> биләмәләрендә аға. [[Тол]] йылғаһының һул ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Оҙонлоғо — 22 км. Төнгәк атамаһы йылғанан ауылға ла күскән.

== Топонимикаһы ==
Борон Төнгәк тораҡ урынына яҡын кескәй Бейектүбә ауылы булған. XX быуат башында ул ауылдан халыҡ Төнгәккә<ref name="Асфандияров">Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап. 2009, 615 стр.</ref> күсенгән.

— «Төндөк» ({{lang-ba|Төнгүк, Töngük, Төңгөк}}). Бер яҡтан, башҡорт телендә — сағыраҡ, ҡырғыҙ телендә «түндүк» — тирмәнең түбәһенә түңәрәккә урынлаштырылған рәшәткәле сатраш кеүек конструктив элемент. Көмбәҙҙең ҡабырға элементтарын — уыҡтарҙы тотоп тороу һәм уйым аша ҡояш нуры үтерлек һәм усаҡ төтөнө сығарыу маҡсатында эшләнгән.

— Ҡуйы урман эсендә йылға аға. Ул ''төн кеүек'' йәки ''төнгүк'' ҡараңғы булып күренә.

Һыуҙарын Төнгәк йылғаһына ҡойоусы «Изге шишмә» (халыҡ уны «Раҡы шишмә» тип йөрөтә), «Иреү шишмә» бар.

«Иреү шишмә» (туңмай торған шишмә — инеш көҙгөһө бер ваҡытта ла туңмай).

«Изге шишмә» — был шишмәнең һыуы шифалы дауалау сифатына эйә тигән риүәйәт йәшәй. Төнгүк йылғаһына ҡойоусы барлығы 4 инеш тикшерелгәнк<ref>[https://slide-share.ru/toponimika-odnoj-derevni-glubinki-permskogo-kraya-ee-okresnostej-466963]{{Недоступная ссылка|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.

== Һыу реестры мәғлүмәттәре ==
[[Рәсәй дәүләт һыу реестры]] мәғлүмәте буйынса йылға [[Кама һыу бассейны округы]]нда урынлашҡан, [[һыу хужалығы участкаһы]] — [[Кама]] йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама<ref name='Рәсәй МСР'/>.

[[Һыу ресурстарының федераль агентлығы]] тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса<ref name='Рәсәй МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=181514|title=РФ һыу реестры: Тюндюк }}</ref>:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014790
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101479
* Бассейн коды — 10.01.01.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

== Әҙәбиәт ==
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап. 2009, 615 с.
* Асфандиярова К. М. История башкирских сел Пермской и Свердловской областей. Кн.8. Уфа: Китап, 1999. — 256 с.
* Кулбахтин Н. М. Из истории гайнинских башкир. — Уфа: Китап, 1996. — 64 с.
* Черных А. В., Урстемирова Л. И., Моргун Д. Ф., Плюхин А. А., Мулланурова Д. Д. Тулвинские татары и башкиры. Институт истории и археологии УрО РАН, Пермский государственный педагогический университет. — Пермь, 2004. — 456 с. + Вкл. (36 с.)

== Һылтанмалар ==
* [http://www.mnr.gov.ru/ Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }}
* [https://slide-share.ru/toponimika-odnoj-derevni-glubinki-permskogo-kraya-ee-okresnostej-466963 Төнгүк, Төңгөк]{{Недоступная ссылка|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Пермь крайы йылғалары]]
[[Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы]]


{{hydro-stub}}
Төнгәк  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы Барҙы районы биләмәләрендә аға. Тол йылғаһының һул ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Оҙонлоғо — 22 км. Төнгәк атамаһы йылғанан ауылға ла күскән.

 Топонимикаһы 
Борон Төнгәк тораҡ урынына яҡын кескәй Бейектүбә ауылы булған. XX быуат башында ул ауылдан халыҡ ТөнгәккәАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап. 2009, 615 стр. күсенгән.

— «Төндөк» (). Бер яҡтан, башҡорт телендә — сағыраҡ, ҡырғыҙ телендә «түндүк» — тирмәнең түбәһенә түңәрәккә урынлаштырылған рәшәткәле сатраш кеүек конструктив элемент. Көмбәҙҙең ҡабырға элементтарын — уыҡтарҙы тотоп тороу һәм уйым аша ҡояш нуры үтерлек һәм усаҡ төтөнө сығарыу маҡсатында эшләнгән.

— Ҡуйы урман эсендә йылға аға. Ул төн кеүек йәки төнгүк ҡараңғы булып күренә.

Һыуҙарын Төнгәк йылғаһына ҡойоусы «Изге шишмә» (халыҡ уны «Раҡы шишмә» тип йөрөтә), «Иреү шишмә» бар.

«Иреү шишмә» (туңмай торған шишмә — инеш көҙгөһө бер ваҡытта ла туңмай).

«Изге шишмә» — был шишмәнең һыуы шифалы дауалау сифатына эйә тигән риүәйәт йәшәй. Төнгүк йылғаһына ҡойоусы барлығы 4 инеш тикшерелгәнк.

 Һыу реестры мәғлүмәттәре 
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Кама ГЭС-ынан Воткин һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.

Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
 Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010101012111100014790
 Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101479
 Бассейн коды — 10.01.01.010
 ГӨ буйынса томы — 11
 ГӨ буйынса сығарылыш — 1

 Әҙәбиәт 
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап. 2009, 615 с.
 Асфандиярова К. М. История башкирских сел Пермской и Свердловской областей. Кн.8. Уфа: Китап, 1999. — 256 с.
 Кулбахтин Н. М. Из истории гайнинских башкир. — Уфа: Китап, 1996. — 64 с.
 Черных А. В., Урстемирова Л. И., Моргун Д. Ф., Плюхин А. А., Мулланурова Д. Д. Тулвинские татары и башкиры. Институт истории и археологии УрО РАН, Пермский государственный педагогический университет. — Пермь, 2004. — 456 с. + Вкл. (36 с.)

 Һылтанмалар 
 Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы 
 Төнгүк, Төңгөк

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Пермь крайы йылғалары
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы