Тимер (Туймазы районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Тимер (мәғәнәләр)}}
{{НП+Россия
 | статус                   = ауыл 
 | русское название         = Тимирово 
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Тимер}} 
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 31|lat_sec = 12
 | lon_deg                  = 53 |lon_min =44 |lon_sec = 1
 | CoordScale               = 20000
 | регион                   = Башҡортостан 
 | регион в таблице         = Башҡортостан 
 | вид района               = 
 | район                    = Туймазы районы{{!}}Туймазы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = ауыл биләмәһе
 | поселение                = Ғәфүр ауыл Советы (Туймазы районы) {{!}}Ғәфүр 
 | поселение в таблице      = 
 | C в регион               = юҡ
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = Мугин Ғимазетдинов (2015)<ref name=jubi/>
 | дата основания           = 1775<ref name=jubi>[https://www.bashinform.ru/news/760408-v-bashkirii-derevnya-timirovo-otmechaet-240-letniy-yubiley/ В Башкирии деревня Тимирово отмечает 240-летний юбилей]</ref>
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Тимирово (Туймазинский район) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Тимирово (Туймазинский район) | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = 
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 452754 
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80251817003 
 | цифровой идентификатор 2 = 
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}

'''Тимер''' ({{lang-ru|Тимирово}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Туймазы районы]]ндағы ауыл. [[2009 йыл]]дың 1 ғинуарына халыҡ һаны 125 кеше булған<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>. [[Ғәфүр ауыл Советы (Туймазы районы)|Ғәфүр ауыл Cоветы]] составына инә.
[[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80251817003.

== Тарихы ==
Ҡарамалы-Тамаҡ (Тимер) йәки Ҡарамалы-Тимер —  аҫаба-башҡорттарҙан, шулай уҡ керҙәш-башҡорттарҙан торған тораҡ пункты. Һуңғылары 1775 һәм 1787 йылдарҙа ҡабул ителгән. Аҫабалар 4 ихатаны тәшкил итә: Тимер Масягутов, Ниғмәтулла Аҡсувашев, Ғәли Әхмәров һәм Шаһиәхмәт Ишмөхәмәтов.

Ауыл исеме гидронимдан ([[Ҡарамалы (Ағиҙел ҡушылдығы)|Ҡарамалы]] тамағы) һәм антропонимдан килеп сыҡҡан. Икенсе исеме туранан-тура поход старшинаһы булып хеҙмәт иткән зауряд-сотник Тимер Масягутов (1765—1831) менән бәйле була. Улдары Абдулла (уның улы Ҡурамша) һәм Ғөбәйҙулла исемлеләр.

Был ауылда 1816 йылда — 11, 1834 йылда — 23, 1850 йылда — 42, 1859 йылда — 50 башҡорт ир-ат йәшәгән. 1870 йылда 24 йорт менән 181 кеше теркәлгән, 1920 йылда 38 ихатала 497 башҡорт булған.

Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, һыу тирмәне булған. 1843 йылда 40 башҡортҡа 352 бот ярауай иген сәселә һәм 16 бот картуф ултыртыла.

Ауыл яҙмышы тураһында аныҡ ҡына мәғлүмәт юҡ. Шуға ҡарамаҫтан, [[Туймазы]]нан 13 км алыҫлыҡта урынлашҡан бөгөнгө [[Тимер (Туймазы районы)|Тимер]] ауылы һәм элеккеһе — [[Туймазы]] тимер юл вокзалынан 10 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡаны араһында бер-береһе менән генетик бәйләнеш бар, тип фаразлана<ref>{{ИСДБ|страница=254}}</ref>.

Ауылда тарихы 1880 йылдан башланған мәсет бар. СССР йылдарында бинала иген склады, ҡошсолоҡ фермаһы, клуб урынлаша. 2000 йылда бинала ремонт-тергеҙеү эштәре алып барыла.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||497||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||322||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||303||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||139||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||115||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||132||||||||
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса ауылда [[башҡорттар]] (100 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==
Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Туймазы (ҡала)|Туймазы]]): 13 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Дуҫлыҡ (Туймазы районы)|Дуҫлыҡ]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 13 км.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/044/000031.html «Налог Белешмәһе» системаһында Тимер (Туймазы районы) ауылы]</ref>:
* Үҙәк урамы ({{lang-ru|улица Центральная}})
* Клуб урамы ({{lang-ru|улица Клубная}})
* Дача тыҡрығы ({{lang-ru|переулок Дачный}})
* Үҙәк тыҡрығы ({{lang-ru|переулок Центральный}})
* Яңы урамы ({{lang-ru|улица Новая}})

== Экология ==
* 2006 йылда ауыл янында [[Нижневартовск]] — [[Ҡурған (ҡала)|Ҡурған]] — [[Куйбышев]] нефть үткәргесендә авария була, һөҙөмтәлә [[Бишенде]] йылғаһына 20 тонна самаһы нефть төшә<ref>[https://mkset.ru/news/society/11-03-2006/iz-za-avarii-na-nefteprovode-ekologicheskoe-ravnovesie-v-tuymazinskom-rayone-bashkirii-pod-ugrozoy Из-за аварии на нефтепроводе экологическое равновесие в Туймазинском районе Башкирии под угрозой] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210825050353/https://mkset.ru/news/society/11-03-2006/iz-za-avarii-na-nefteprovode-ekologicheskoe-ravnovesie-v-tuymazinskom-rayone-bashkirii-pod-ugrozoy |date=2021-08-25 }}</ref>.


== Билдәле шәхестәре ==
* [[Харисов Фатих Харис улы]] (22.06.1915—1980), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, Кутузов исемендәге 170-се миномет полкы командиры. [[Александр Невский ордены (СССР)|Александр Невский]], I дәрәжә һәм ике II дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]], [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]] һәм [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] ордендары кавалеры<ref>[https://resbash.ru/articles/veteran/V-30-let-stal-komandirom-polka-688949/ В 30 лет стал командиром полка. Газета «Республика Башкортостан», № 21 от 23.02.21г.]{{Недоступная ссылка|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|25|02|2021}}</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} {{V|25|02|2021}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}} {{V|25|02|2021}}

== Һылтанмалар ==
* [http://bashenc.online/ru/articles/77643/ Башкирская энциклопедия — ТИМИРОВО, деревня в Туймазинском р-не]{{ref-ru}}{{V|25|02|2021}}
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан].
* {{ИСДБ|страница=254}}
* {{БЭ2013|77643}}
* [https://mkset.ru/news/society/11-03-2006/iz-za-avarii-na-nefteprovode-ekologicheskoe-ravnovesie-v-tuymazinskom-rayone-bashkirii-pod-ugrozoy Из-за аварии на нефтепроводе экологическое равновесие в Туймазинском районе Башкирии под угрозой] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210825050353/https://mkset.ru/news/society/11-03-2006/iz-za-avarii-na-nefteprovode-ekologicheskoe-ravnovesie-v-tuymazinskom-rayone-bashkirii-pod-ugrozoy |date=2021-08-25 }}
* [https://www.gosspravka.ru/02/044/000031.html «Налог Белешмәһе» системаһында Тимер (Туймазы районы) ауылы]

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Туймазы районы ауылдары}}

[[Категория:Туймазы районы ауылдары]]
Тимер () — Башҡортостан Республикаһының Туймазы районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 125 кеше булғанБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы . Ғәфүр ауыл Cоветы составына инә.
ОКАТО коды — 80251817003.

 Тарихы 
Ҡарамалы-Тамаҡ (Тимер) йәки Ҡарамалы-Тимер —  аҫаба-башҡорттарҙан, шулай уҡ керҙәш-башҡорттарҙан торған тораҡ пункты. Һуңғылары 1775 һәм 1787 йылдарҙа ҡабул ителгән. Аҫабалар 4 ихатаны тәшкил итә: Тимер Масягутов, Ниғмәтулла Аҡсувашев, Ғәли Әхмәров һәм Шаһиәхмәт Ишмөхәмәтов.

Ауыл исеме гидронимдан (Ҡарамалы тамағы) һәм антропонимдан килеп сыҡҡан. Икенсе исеме туранан-тура поход старшинаһы булып хеҙмәт иткән зауряд-сотник Тимер Масягутов (1765—1831) менән бәйле була. Улдары Абдулла (уның улы Ҡурамша) һәм Ғөбәйҙулла исемлеләр.

Был ауылда 1816 йылда — 11, 1834 йылда — 23, 1850 йылда — 42, 1859 йылда — 50 башҡорт ир-ат йәшәгән. 1870 йылда 24 йорт менән 181 кеше теркәлгән, 1920 йылда 38 ихатала 497 башҡорт булған.

Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, һыу тирмәне булған. 1843 йылда 40 башҡортҡа 352 бот ярауай иген сәселә һәм 16 бот картуф ултыртыла.

Ауыл яҙмышы тураһында аныҡ ҡына мәғлүмәт юҡ. Шуға ҡарамаҫтан, Туймазынан 13 км алыҫлыҡта урынлашҡан бөгөнгө Тимер ауылы һәм элеккеһе — Туймазы тимер юл вокзалынан 10 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡаны араһында бер-береһе менән генетик бәйләнеш бар, тип фаразлана.

Ауылда тарихы 1880 йылдан башланған мәсет бар. СССР йылдарында бинала иген склады, ҡошсолоҡ фермаһы, клуб урынлаша. 2000 йылда бинала ремонт-тергеҙеү эштәре алып барыла.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август497 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар322 1959 йыл 15 ғинуар303 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар139 2002 йыл 9 октябрь115 2010 йыл 14 октябрь132

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса ауылда башҡорттар (100 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Географик урыны 
Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 13 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Дуҫлыҡ): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 13 км.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Тимер (Туймазы районы) ауылы:
 Үҙәк урамы ()
 Клуб урамы ()
 Дача тыҡрығы ()
 Үҙәк тыҡрығы ()
 Яңы урамы ()

 Экология 
 2006 йылда ауыл янында Нижневартовск — Ҡурған — Куйбышев нефть үткәргесендә авария була, һөҙөмтәлә Бишенде йылғаһына 20 тонна самаһы нефть төшәИз-за аварии на нефтепроводе экологическое равновесие в Туймазинском районе Башкирии под угрозой .

 Билдәле шәхестәре 
 Харисов Фатих Харис улы (22.06.1915—1980), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, Кутузов исемендәге 170-се миномет полкы командиры. Александр Невский, I дәрәжә һәм ике II дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Байраҡ һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалерыВ 30 лет стал командиром полка. Газета «Республика Башкортостан», № 21 от 23.02.21г..

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4 

 Һылтанмалар 
 Башкирская энциклопедия — ТИМИРОВО, деревня в Туймазинском р-не
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
 
 
 Из-за аварии на нефтепроводе экологическое равновесие в Туймазинском районе Башкирии под угрозой 
 «Налог Белешмәһе» системаһында Тимер (Туймазы районы) ауылы

Категория:Туймазы районы ауылдары