Боланут
{{Taxobox
| name         = Боланут
| image file   = Epilobium angustifolium 02 ies.jpg
| image title  = Боланут 
| image descr  = Сәскә атыусы үҫемлектең дөйөм күренеше
| regnum       = Үҫемлектәр 
| divisio      = [[Ябыҡ орлоҡлолар]]
| classis      = [[Ике өлөшлөләр]]
| ordo         = [[Ҡыҙылхандар]]
| familia      = [[Боланут һымаҡтар]]
| subfamilia   = ''Onagroideae''
| genus        = '''Боланут'''
| latin        = {{btname|Chamerion|[[Raf.]] ex [[Holub]]}}
| wikispecies = Chamerion
| commons = Category:Chamerion
| itis = 564837
| ncbi = 238243
}}

'''Боланут''' ({{lang-ru|Иван-чай}}, ''кипрей,'' {{lang-la|Chamerion}}— {{bt-ruslat|кыртан һымаҡтар|Onagraceae}}) ғаиләһендәге күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 1-1,5 м тирәһе. Июнь-август айҙарында сәскә ата,

== Таралыуы ==
{{Биофото|Cleaned-Illustration Epilobium angustifolium.jpg|left|ш=175|{{btname|[[Боланут]]}}. <br>{{Бот.илл.|3}}}}
Урман ситендә, юлдар эргәһендә, ҡырҡындыларҙа һәм ташландыҡ ерҙә үҫә. [[Башҡортостан]]да боланут киң таралған.

== Файҙаһы ==
Боланут — дарыу үләне. Уны сит илдәрҙә «урыҫ сәйе» тип тә йөрөткәндәр, сөнки батша заманында күпләп етештереп, сит илдәргә ебәргәндәр. Копорье тигән ауылда әҙерләп, ҡаптарға төрөп оҙатылғанлыҡтан, «копорье сәйе» тигән атамаһы ла бар.

Сәй һаулыҡҡа файҙалы, ҡан яңырыуына, тамырҙары нығыныуына, тәндән ағыуҙы, радиацияны сығарыуға булышлыҡ итә, көс бирә. Ул яраларҙың бөтәшеүенә ярҙам итә, эндокрин системаһы ауырыуҙарына ҡаршы тора, хатта яман шештең барлыҡҡа килеүен тотҡарлай. 
С витамины, каротин күп, тимер, никель, баҡыр, марганец һәм башҡа матдәләр ҡанға ыңғай тәьҫир яһай. 

Боланутты «ирҙәр сәйе» тип тә йөрөтәләр, сөнки енси ҡеүәткә ыңғай тәьҫир яһай, простата ауырыуҙарын дауалауҙа ыңғай һөҙөмтә биреүе билдәле. 

== Әҙәбиәт ==
* [[Ғүмәров Вәрис Зыяҡай улы|Ғүмәров В. З.]] Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. −160 б. ISBN 5-295-01499-1

== Һылтанмалар ==
* [http://bashgazet.ru/sovet/9158-bolanut.html Боланут. Башҡортостан гәзитендә мәҡәлә. 12 июль 2013 йыл.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160309183932/http://bashgazet.ru/sovet/9158-bolanut.html |date=2016-03-09 }}
* {{cite web|author=Кәримә Усманова|datepublished=20.02.2019|url=http://bashgazet.ru/biznes/35749-amash-sje-atyua-sya.html|title=Ҡаҙмаш сәйе һатыуға сыға|lang=|publisher=[[Башҡортостан (гәзит)|«Башҡортостан» гәзите]]|accessdate=2019-02-20}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190223014512/http://bashgazet.ru/biznes/35749-amash-sje-atyua-sya.html |date=2019-02-23 }}



[[Категория:Евразия флораһы]]
[[Категория:Төньяҡ Африка флораһы]]
[[Категория:Төньяҡ Америка флораһы]]
Боланут (, кипрей, — ) ғаиләһендәге күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 1-1,5 м тирәһе. Июнь-август айҙарында сәскә ата,

 Таралыуы 

Урман ситендә, юлдар эргәһендә, ҡырҡындыларҙа һәм ташландыҡ ерҙә үҫә. Башҡортостанда боланут киң таралған.

 Файҙаһы 
Боланут — дарыу үләне. Уны сит илдәрҙә «урыҫ сәйе» тип тә йөрөткәндәр, сөнки батша заманында күпләп етештереп, сит илдәргә ебәргәндәр. Копорье тигән ауылда әҙерләп, ҡаптарға төрөп оҙатылғанлыҡтан, «копорье сәйе» тигән атамаһы ла бар.

Сәй һаулыҡҡа файҙалы, ҡан яңырыуына, тамырҙары нығыныуына, тәндән ағыуҙы, радиацияны сығарыуға булышлыҡ итә, көс бирә. Ул яраларҙың бөтәшеүенә ярҙам итә, эндокрин системаһы ауырыуҙарына ҡаршы тора, хатта яман шештең барлыҡҡа килеүен тотҡарлай. 
С витамины, каротин күп, тимер, никель, баҡыр, марганец һәм башҡа матдәләр ҡанға ыңғай тәьҫир яһай. 

Боланутты «ирҙәр сәйе» тип тә йөрөтәләр, сөнки енси ҡеүәткә ыңғай тәьҫир яһай, простата ауырыуҙарын дауалауҙа ыңғай һөҙөмтә биреүе билдәле. 

 Әҙәбиәт 
 Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. −160 б. ISBN 5-295-01499-1

 Һылтанмалар 
 Боланут. Башҡортостан гәзитендә мәҡәлә. 12 июль 2013 йыл. 
  

Категория:Евразия флораһы
Категория:Төньяҡ Африка флораһы
Категория:Төньяҡ Америка флораһы