Ҡурғашлы (Бөрйән районы)
{{ТП-Рәсәй|Ҡурғашлы
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Ҡурғашлы
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53 | lat_min = 16 | lat_sec = 39
  |lon_deg = 57 | lon_min = 32 | lon_sec = 47
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Бөрйән районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл Советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 307
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453591
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34755 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80219810002
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Ҡурғашлы''' ({{lang-ru|Кургашлы}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Бөрйән районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 307 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.

Почта индексы — 453591, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80219810002.

[[Байназар ауыл Советы (Бөрйән районы)|Байназар ауыл Советы]]<nowiki/>на ҡарай. Ағиҙел йылғаһы буйында урынлашҡан.

'''Халҡы''': 1959 йылда — 136 кеше, 1989—316, 2002—341, 2010—341 кеше йәшәгән. Башҡорттар йәшәй.

Төп мәктәп (хәҙерге көндә башланғыс мәктәп), балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар. Ауылға 20 быуаттың . 50-се йылдарында Бөрйән МТС-ы ойошторолғандан һуң элекке Ҡурғашлы утары. (1939 йылда 13 кеше иҫәпкә алынған) урынында нигеҙ һалына.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||307||150||157||48,9||51,1
|-
|}

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
[[Файл:Ҡурғашлы ауылы мәсете "Нур".jpg|мини|Ҡурғашлы ауылы мәсете «Нур»]]

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Иҫке Собханғол (Бөрйән районы)|Иҫке Собханғол]]): 26 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Байназар]]): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Белорет (ҡала)|Белорет]]): 120 км

== Ауылдың тарихы ==
<!-- {{Hider|title ="Таң" гәзите. 2008, 19 июнь, № 71   Ғ. ИШБУЛАТОВ|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = Ҡурғашлы ауылы Байназар менән [[Нәби]] ауылдары араһында урынлашҡан. Ҡурғашлы ауылы МТС базаһында барлыкка килгән.

1947 йылдың февралендә партия Үҙәк Комитетының «Ауыл хужалығын артабан үҫтереү буйынса кисектергеһеҙ саралар» тигән ҡарары ҡабул ителә. Уға ярашлы, колхоз һәм совхоздарҙың материаль-тех-ник базаһын нығытыу, бының өсөн яңы МТС-тар, ауыл хужалығы техникаһын күпләп етештереү һәм, иң мөһиме, [[Ауыл хужалығы|ауыл хужалығын]] күтәреүҙә туранан-тура ҡатнашырлыҡ кадрҙар әҙерләү планлаштырыла.

Быға тиклем Бөрйән районының үҙ МТС-ы булмай. Республика етәкселеге ҡарары менән 1948 йылда беҙҙең районға [[Петровский (Ишембай районы)|Петровский]] МТС-нан (элекке Маҡар районы) үҙ тракторҙары менән бер бригада механизаторҙар эшкә ебәрелә. Улар буласаҡ Бөрйән МТС-ның нигеҙен тәшкил итергә тейеш булалар. Тәүгеләр булып А. Доронин (механик), Конторшиков, Алексеев һ.б. киләләр. Бригада контораһын ваҡытлыса Байназар 2-се һанлы балалар йортоның бер бинаһына (хәҙерге участка дауаханаһы ултырған ер), ә базаһын Байназар урта мәктәбенең хәҙерге йәшелсә баҡсаһының үрге осона урынлаштырып, гараж һәм бәләкәй генә склад төҙөйҙәр.

1949 йылда Бөрйән районын Сермән МТС-ына беркетәләр. [[Сермән]]дән тракторҙар, автомашиналар, ауыл хужалығы машиналары менән бергә байтаҡ механизаторҙар ебәрелә. Улар араһында тәжрибәле механик М. Р. Нагаев та була. Яңы бригада килеү менән, эштәр бер аҙ рәтләнһә лә, теләгән һөҙөмтәне бирмәй ине, тракторҙар һаны ла аҙ, иҫке булғас, тиҙ ватыла, тәжрибәле механизаторҙар ҙа етешмәй. Райондың үҙендә үҙаллы МТС ойоштороу кәрәклеге килеп тыуа.

1952 йылдың 14 февралендә БАССР Ауыл хужалығы министрлығының 99-сы һанлы приказы нигеҙендә, юғарыла әйтелгән ике МТС базаһында Бөрйән МТС-ын ойоштороу ҡарала. МТС-тың директоры итеп Тулыбаев Йәүҙәт Саҙрислам улы тәғәйенләнә. МТС буйынса 16 февралдә яҙылған 1-се һанлы приказда Й. Тулыбаев үҙ вазифаһында эш башлауы, баш инженер итеп Серафим Иванович Федоровтың, техничка итеп Сәхибә Рәхмәтулла ҡыҙы Сәғәҙиева эшкә ҡабул ителеүе тураһында әйтелә.

15 марттан директорҙың политбүлек буйынса урынбаҫары итеп Йосоп Минһаж улы Мөхәмәтйәнов, мастерской мөдире Мәхмүт Ризуан улы Нагаев, механик Алексей Абрамович Дорониндар тәғәйенләнә. Март — апрель айҙарында МТС хеҙмәткәрҙәре урындағы халыҡ иҫәбенә тулыландырыла. Сәхей Салауатов — завхоз, Муса Хисмәтуллин — участка агрономы, Ағзам Байназаров — ҡарауылсы, Мөхәмәт Хисмәтуллин — нефтебаза мөдире, Самат Сәғитов — баш бугхалтер, Зиннур Хисмәтуллин экономист итеп тәғәйенләнәләр.
Артабан шоферҙар, комбайнерҙар, трактористар йыйнала. Әбделғәни Мөхәмәтйәнов, Динислам Ғазин, Ишморат Салауатов, Мортаза Маликов, Хөрмәт Әҙелбаев, Ғәлимйән Ғафаров  эш башлайҙар.

МТС администрацияһы 1952 йылғы сәсеү эштәрен уңышлы башҡарыу һәм һәр механизаторҙың яуаплылығын күтәреү маҡсатында, трактор бригадалары ойоштора. Беренсе һанлы бригада етәксеһе итеп Ә. Мөхәмәтйәнов, ярҙамсыһы Д. Газин, икенсе бригадаға М. Маликов тәғәйенләнә. Шул уҡ йылдың май — июль айҙарында яңы тракторҙар алына һәм бригадалар һаны ла арта. Июль айына 5 бригада ойошторолоп, уның етәкселәре итеп Ә.Мөхәмәтйәнов, Д. Газин, М.Маликов, X.Әҙелбаев һәм Ғ.Ғафаровтар тәғәйенләнә, һуңғараҡ бригадир булып Зәйнәғәле Айытбаев эш башлай.

1953 йылда яңынан-яңы техника алыу дауам итә, бер үк ваҡытта механизаторҙарҙың профессиональ оҫталығын күтәреү буйынса конкрет эштәр башҡарыла. Шул уҡ йылдың май — июль айҙарында яңы тракторҙар алына һәм бригадалар һаны бишәү булып китә. Яңы механизаторҙар әҙерләү, электән эшләгәндәренең квалификацияһын  күтәреү маҡсатында курстар ойошторола. Курстарҙы уңышлы тамамлағандарға беренсе класлы тракторист исеме бирелә. Улар араһында Ғәйнетдин Алтынбаев, Айытбай Байназаров, Ә. Буранбаев, Байбулат Моратшин, Ишморат Салауатовтар була.

Республика етәкселеге лә МТС-ҡа һәр яҡлап, шул иҫәптән тәжрибәле механизаторҙар ебәреү менән ярҙам итә. Белорет заводтарынан, Сермән МТС-нан партия саҡырыуы буйынса эшкә киләләр. Улар араһында Тәлғәт Жданов та була. «1953 йылдың октябрь айында, — тип хәтерләй ул, — ...мине партияның ҡала комитетына саҡырып алып, сиҙәм күтәрергә китергә тәҡдим иттеләр. Ҡурғашлы ауылына барҙыҡ. МТС-тың үҙәге шунда була, тинеләр. Беҙ барғанда, ул ауылда ни бары дүрт кенә өй бар ине».

Ысынлап та, 1953 йылда Байназар һәм Нәби ауылдары араһында Ҡурғашлы йылғаһы буйында Имес туғайы тигән ерҙә Бөрйән МТС-ының буласаҡ базаһы: мастерской бинаһы, контора, складтар, квартиралар, ваҡытлыса ашхана төҙөлә башлай. Төҙөлөш барышы тураһында Т. Жданов иҫтәлектәренән: «Нигеҙ өсөн Ҡурғашлы ауылынан үрҙәрәк ҡаянан таш аҡтарҙыҡ. Уны буласаҡ МТМ урынына трактор менән Талха, Ғизетдин, Ғәйнетдин Алтынбаевтар ташыны. Шул таштарҙан нигеҙ һалып бөтөүгә, май айында Белореттан төҙөлөш бригадаһы килеп, бинаны төҙөп, көҙгә тапшырып та ҡуйҙы».

50-се йылдар урталарына МТС үҙенә йөкмәтелгән бурыстарҙы тулыһынса үтәй башлай. Хеҙмәт алдынғылары ла үҫеп сыға. Улар районда ғына түгел, республика күләмендә танылыу ала. 1954 йылғы күрһәткестәр буйынса Ғайфулла Ибәтуллин һәм Муса Шәмиғоловтар Өфөлә республиканың алдынғы комбайнерҙары кәңәшмәһендә ҡатнашып, ҡиммәтле бүләктәр алалар. Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштереүҙәге фиҙаҡәр хеҙмәттәре өсөн бер төркөм механизаторҙар миҙалға лайыҡ булалар. Улар араһында Абдулла һәм Ғилман Алтыншиндар, Әхмәҙи Бейембәтов, Хөрмәтулла Әҙелбаев, Мөхтәр Ибраһимов, Зәки Иҫәнбаев, Сәйфулла Мырҙабаев, Хәмзә Мырҙағолов, Әбделхай Мәхмүтов, Юлай Маликов, Нәбиулла Хәлитов, Булат Юлмөхәмәтов һ.б. була.

МТС-ың бик күп хеҙмәткәрҙәре юғары дәүләт наградаларына лайыҡ була. Улар араһында «[[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]]» кавалеры, БР атҡаҙанған механизаторы М. Маликов, [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почет билдәһе» ордены]] кавалеры М. Шәмиғолов, «Почет билдәһе» ордены кавалеры, БР атҡаҙанған механизаторы X. Ҡарағолов, «Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены» кавалеры Ә. Мөфтәхетдинов, «Почет билдәһе» ордены кавалерҙары: Ғ. Алтынбаев, Ф. Ҡонафин, А. Алтыншин, БР атҡаҙанған механизаторы Р. Исламғолов хеҙмәт алдынғылары булалар.

Й. С. Тулыбаев, Ә. У. Усманов, Р. Ф. Аллаяров, В. И. Потапов, В. Ю. Юлъяҡшин, Р. Н. Фатыхов, М. Н. Фәтҡуллин, М. О. Йәримов, Ф. Л. Ишбулатов, Ә. X. Буранов, Ә. С. Хәлиуллин, С. Ғ. Ишбулатов, И. Н. Исмәғилев, Ф. М. Хисмәтуллиндар МТС, РТС, РТП директорҙары булып эшләнеләр; С. И. Федоров, Р. Ф. Аллаяров, В. И. Потапов, М. С. Маликов, В. Й. Кинйәкәев, А. Ғ. Ишбулатов, Р. Ғ. Ҡотлобаев һ.б. баш инженер вазифаһын башҡарҙылар.

Иң оҙаҡ йылдар эсендә МТМ мөдире булып эшләүсе П. А. Батраков, С. X. Хөбөтдинов, Ә. X. Хәйбуллиндар техниканың төҙөклөгөн тәьмин итеп торалар.

Й. М. Мөхәмәтйәнов, А. С. Юлчурин, Ғ. Т. Хоҙайбирҙин, Ә. Ғ. Исмаҡовтар партия ойошмаһы менән  етәкселек итәләр<ref> "Таң" гәзите. 2008, 19 июнь, № 71   Ғ. ИШБУЛАТОВ</ref>}}.

=== Иҫтәлектәрҙән ===
{{Hider|title =Мирасова Рәсимә Сәфәрғәли ҡыҙы яҙмаларынан|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content = Бөрйән районы колхоздарын  техник яҡтан  хеҙмәтләндереү өсөн машина – техник станция (МТС) асыла.

1949 йылда ул  Петровскиҙағы МТС – тың филиалы булалар эшләй, ә 1950 – 51 йылдарҙа Сәрмән МТС – ның филиалына әүерелә.

1952 йылдың 14 февралендә Бөрйән МТС-ы ойошторола, уның директоры  итеп Тулыбаев Йәүҙәт Саҙрислам улы ебәрелә.

МТС-ты ҡайһы ауылда урынлаштырыу өсөн дә уйланырға тура килә. Тәүҙә [[Яңы Собханғол|Янһары ауылы]] эргәһендә ойоштормаҡсы булалар. Тик ул ваҡыттарҙа  Бөрйәндән түбән яҡтағы ауылдарҙа (Мәндәғол, Ғәҙелгәрәй, Ҡотан һ.б.промартелдар була. Ә иген үҫтереү менән Бөрйәндән үрҙә урынлашҡан колхоздар шөғөлләнә. Мәскәүҙән килгән вәкилдәр Янһарыны һайлаһалар ҙа, генерал  проектировлаусы кире ҡаға. Шулай итеп, МТС тәүҙә Байназарҙа хәҙерге мәктәп янында төҙөлә башлай, бында гаражы, 
ҡырыу цехы, пилорамаһы, электростанцияһы була.

Унда ер ҙә әҙ, ауылды йыш һыуҙа баҫып торғанлыҡтан, ауыл ҡарттары икенсе ер һайларға кәңәш бирәләр. Шундай ер итеп Байназар һәм Нәби ауылдары араһындағы майҙан алына, “Ҡыҙыл таң” колхозы 30 гектар ер бүлеп бирә. 1953 йылда МТС-тың эшселәре Белорет төҙөүселәре менән бергә гараж төҙөй башлайҙар. Күп тә үтмәй, ул файҙаланыуға тапшырыла. Был 1954 йыл була.

МТС асылғанда, уның техникаһы бик аҙ була: кәрәсин менән эшләүсе  6 трактор, 4 “СК-4” комбайны, 3 “Газ-51” автомашинаһы һәм 2 бензин ташығыс машинаһы була.Таҡтанан ғына ашхана, магазин эшләп торалар.

1955 йылда пекарня асыла, унда Мырҙағолов Шәһит бабай эшләй. МТМ менән бер рәттән 3 квартира ла төҙөлә, ул баш белгестәр өсөн була. Хәҙерге ваҡытта ул  квартираларҙың береһе генә бар, унда Нурғәлин Йомағужа ағай эшләгән таҡта йышыу станогы урынлашҡан.

МТС-та эшләүселәр Байназар, Нәби ауылдарының кешеләре була. Ойошманың тәүге контораһы ролен әлеге көндә Мостафин Фәтхулла бабай йәшәгән ерҙә төҙөлгән аласыҡ үтәй. Унан ихласлап контора, магазин, ашхана, квартиралар төҙөй башлайҙар.

1954 йылда Бөрйән урман хужалығының Ағиҙел буйы лесничествоһының контораһы һәм 2 квартираһы ла һалына. Әле ауыл урынлашҡан ерҙә урман булған. Ололар, унда ҡор, ҡуян күп була торғайны, оло урамдың һул яғы, еләклек, сейәлек ине, тип хәтерләйҙәр.

Байназар һәм Нәби араһындағы юл МТМ – ның аръяғынан һәм күпер аҫтындағы кисеүҙән үтә. Тәүҙә ауылда тик квартиралар була, аҙаҡтан кешеләр үҙҙәре лә өй һалып сыға башлайҙар. 60-сы йылдарҙа үҙҙәренең өйөн һалып сығыусылар: М.Ф.Нагаев, Шәмиғолов Муса, Моратшин Ғәли, Мостафин Фәтҡулла, Мөфтәхетдинов Шәрәфетдин, Төлкөбаев Кәлимуллалар була.

МТС-та күп кешеләр эшләп китә.

Оҙаҡ йылдар Бөрйән партия район комитетының 1-се секретары булып эшләгән Р.Ф. Аллаяров та хеҙмәт юлын ошонда механик булып башлай.

Ауылға исем һайлау ҙа ыңғай ғына килеп сыҡмай. Юлсурин Азат Солтангәрәй улы эшләгәндә поселокты “Заря” тип атайҙар. Унан һуң Баймаҡ районынан килгән Ишбирҙин Сәғит ауылдың исемен БАССР Верховный Советында “Октябрьский” тип раҫлаттырып ҡайта. Ауыл халҡы был  2 исемгә риза булмай. Борондан башҡорттар ауылға үҙҙәре һыулаған йылғаның исемен биргәндәр, тип “Ҡурғашлы” исемен һайлағандар.
Ойошма МТС тип аталып йөрөтөлә. 1959 йылдан колхоздарға техника һатыу башланғас, ремонт менән шөғөлләнеүсе ремонт – техник станция (РТС) булып ҡала.

Артабан да исемдәре үҙгәреп тора: “Сельхозтехника”, “Роскомсельхозтехника”, аҙаҡ ремонт – техник предприятие (РТП) тип йөрөтөлә. 1980 йылда “Сельхозтехника” нан техникаһы менән  “Сельхозхимия” айырылып сыға. Һуңынан Агроснаб, Электросеть, АТП төҙөлә.

Ҡурғашлы Бөрйән районы тормошона ҙур йоғонто яһаған ойошмалар урынлашҡан ауылдарҙың береһе. 1960-сы йылдарҙа Ҡурғашлы радиоузеле була, уны Байназарға күсергәс, был йортта башланғыс мәктәп асыла, уҡытыу русса алып барыла, сөнки уҡытыусы булып В.И. Потаповтың ҡатыны Мария Максимовна Потапова эшләй. Ҡурғашлыла ул йылдарҙа һәм хәҙер ҙә бер нисә милләт кешеләре татыу йәшәй һәм эшләй.

Ауыл хәҙер бик ныҡ үҙгәргән: бөтәһе 130-ҙан ашыу йорт, 2 магазин, балалар баҡсаһы, мәҙәниәт йорто бар.

1990 йылдың 14 декабрендә башланғыс мәктәп тулы булмаған урта мәктәп итеп үҙгәртелә. Тик бөгөнгө көндә ул тағы башланғыс мәктәп булып ҡалған.

Илдәге үҙгәрештәр Ҡурғашлыны ла ситләтеп үтмәне: 1994 йылдың аҙағында Агроснаб һәм Сельхозхимия кире РТП-ға ҡушыла<ref> Мирасова Рәсимә Сәфәрғәли ҡыҙы яҙмаларынан</ref>.}}
 -->

== Урамдары ==
Урам исемдәре<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/018/000009.html]</ref>
{{Колонки|3}}
* Миңлеғәле Шайморатов урамы ({{lang-ru|Миннигали Шаймуратова (улица)}}
* Муса Гәрәев урамы ({{lang-ru|Мусы Гареева (улица)}}
* Юрий Гагарин урамы ({{lang-ru|Юрия Гагарина (улица)}}
* Зәки Вәлиди урамы ({{lang-ru|Заки Валиди (улица)}}
* Ялан уй урамы({{lang-ru|Ялан-уй (улица)}}
* Урал урамы ({{lang-ru|Уральская (улица)}}
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная (улица)}}
{{Колонки|конец}}

== Ауылдың этимологияһы ==
Ҡурғашлы боронғо [[Нәби]] һәм [[Байназар]] ауылдары араһында ултыра.
Ауыл ерендә ҡасандыр урман булған. [[1949 йыл]]дың яҙында, ерҙе таҙартып, ағастарҙы ҡырҡып, уларҙы төбө-тамыры менән аҡтарып, тау битенә, Ҡурғашлы йылғаһы буйына, өйҙәр һала башлағандар. Ололарҙың хәтерләүҙәренсә, Ҡурғашлы ауылы иң тәүҙә Һаҡау туғайында төҙөлә башлай. Уның исеме бәләкәй генә Ҡурғашлы йылғаһы исеменән алынған. Йылға исемен ололар ике төрлө аңлата. Кемдер, йылғаның башында ҡурғаш бар, ти. Икенселәре, [[башҡорттар]] [[алтын]] сыҡҡан урындарҙы «алтын» һүҙе менән атамаған, ә «ҡурғаш» тип йөрөткән, имеш, ти. Был версияның да дөрөҫ булыуы ихтимал, сөнки 1930 йылда Ҡалмаҡай тигән урында алтын йыуғандар.

«Бер ваҡыт ауылға геологтар килә. Ҡарт геолог Моталовтан лекция һөйләтәләр, йылғаның ошолай аталыуының сәбәбен һорайҙар. Ул ҡулындағы ике таштың береһен сүкеше менән онтай һуға. Унан бармаҡ башы хәтле [[ҡурғаш]] килеп сыға», — тип һөйләй Мөфтәхетдинов Шәрәфетдин бабай. Геологтар килмәҫ элек, ауыл кешеләре был ауылға «Заря» исемен бирергә булалар. Ауыл төҙөлә башлағас, боронғо йолаларға тоғро булып, һыулаған йылғаның исемен ҡушалар. Бына ошонан килеп сыҡҡан да инде ауылым тарихы.

== Ҡурғашлы ауыл мәҙәниәт йорто ==
'''Ҡурғашлы ауыл мәҙәниәт йорто''' 1987 йылда төҙөлә. Уға тиклем РТП контораһында бер бүлмә генә халыҡ араһында мәҙәни-ағартыу эштәрен алып барыу, китапхана, шулай уҡ кинозал булып хеҙмәт иткән. Был дәүерҙә унда күп кенә хеҙмәткәрҙәр эшләп киткән һәм ауыл менән клуб тормошонда үҙ эҙен ҡалдырған.

Тәғзимә Сәғитова.1993 йылдан художество етәксеһе булып, артабан клуб директоры вазифаһында 2013 йылға тиклем Ҡурғашлы мәҙәниәт йортонда эшләгән.

Гүзәл Шәмиғолова. Ҡурғашлы мәҙәниәт йортонда ул 1988 йылдан 1990 йылғаса эшләгән. Артабан Байназар мәҙәниәт йортонда директор вазифаһында эшләп, хаҡлы ялға сыҡҡас, 2013 йылдан алып Ҡурғашлы мәҙәниәт йортонда өс йыл директор вазифаһын башҡара.

1985—2009 йылғдарҙа мәҙәниәт йортонда китапханасы булып Сәлиә Ишбулатова эшләй.

1975—2007 йылдарҙа киномеханик булып Сәғиҙә Асҡарова эшләгән.

== Топонимикаһы ==

=== '''Ҡурғашлы йылғаһы''' ===
'''Ҡурғашлы йылғаһының исемен ике төрлө аңлаталар:'''

— «Йылғаның башында ҡурғаш бар, тиҙәр, шуның өсөн аталған. Ауылға геологтар килә. Ҡарт геолог Моталовтан лекция һөйләтәләр һәм шунда йылғаның ни өсөн шулай аталыуын һорайҙар. Ул ҡулындағы ике таштың береһен сүкеш менән онтай, унан бармаҡ башы хәтлем ҡурғаш килеп сыға», — тип һөйләй Мөфтәхетдинов Шәрәфетдин бабай.

— Муса бабай Шәмиғолов икенсе төрлөрәк аңлата: «Башҡорттар алтын сыҡҡан урындарҙы бер ваҡытта ла „алтын“ һүҙе менән атамағандар, ә Ҡурғашлының башында „Ҡалмаҡай“ тигән ерҙә 1930-сы йылдарҙа алтын йыуып йөрөгәндәр».

=== Шәмәр тауы ===
Байназар һәм Ҡурғашлы ауылдары араһында Шәмәр тауы бар. Был тауҙа үҫкән ағастар ҡышын да, йәйен дә ямғыр алдынан шаулай башлай, йәғни көндөң шәмәреүен (илауын) хәбәр итәләр.

=== Елдарҡа ===
Ауылды уратып алған һәр тауҙың үҙ исеме, тарихы. Ауылды сыҡҡас, һул яҡлап ҡалҡҡан тау — Елдарҡа. Йәғни, елле, ҙур арҡа. Арҡа тигәне — тауҙар бер-береһенә терәлеп тора, шуға тау теҙмәһенең беренсеһе — ''Беренсе Елдарҡа'', икенсеһе — ''Икенсе Елдарҡа'', өсөнсөһө — ''Өсөнсө Елдарҡа''.

=== Ялануй ===
Елдарҡаның ҡаршыһында, ике тау тоташҡан ерҙә, асыҡ, уйылып ҡына йәйелгәндәй киң ялан бар. Уны Ялануй тип йөрөтәләр. Ялануй тигәне — үҙе ялан, үҙе уйҙан, йәғни үҙәктән тороуын аңлата. Был төбәктә инде күптән яңы өйҙәр төҙөлгән, ҙур урам хасил булған. Урам үҙе лә Ялануй исемен йөрөтә.

=== Еләктүбә ===
Ялануйҙан бейек түбә — Еләктүбә башлана. Еләктүбә тауында йыл да еләге лә, көртмәлеһе лә ишелеп уңа. Еләк бешкән ваҡытта, еләк еҫтәре әллә ҡайҙарға тарала — урмандан хуш еҫтәр аңҡып тора.

=== Имес туғайы ===
Ауылдан бер ситтәрәк тау битендә Имес туғайы йәйелгән. Туғайҙы Имес төбө тип тә йөрөтәләр. Атамаһы Имес араһы кешеләре менән бәйле. Ҡурғашлы аҡһаҡалдары аңлатыуынса, был ер [[Мораҙым (Бөрйән районы)|аратауҙарҙыҡы]] булған. Уларҙы аҡтар ҡыҫырыҡлағас, күсеп китергә мәжбүр булғандар.

Байназар ауылы ололары аңлатыуынса, күл янындағы был туғайҙа Имес араһы кешеләре йәшәгән.

Ҡасандыр уларҙы көслөрәк ырыу кешеләре ҡыҫырыҡлай башлағас, улар ситкә китергә мәжбүр булған. Иместәрҙең бер нисә ғаиләһе Байназарҙа ҡалған.

=== Биреле Күл шишмәһе ===
Ә Елдарҡа тауының иң аҫтында, Имес туғайының осонан ҡуйы урман, эре-эре таштар араһынан терегөмөштәй саф һыулы кескәй генә шишмә сылтырап ағып сыға ла ер өҫтөнән күп тә бармай, бер аҙҙан һыуын һаҙлыҡҡа ҡоя. Һаҙлыҡ бәләкәй генә күл һымаҡ. Ул Бирелекүл, тип атала, һыуы сығып, күлгә әүерелгәс-бирелгәс, шулай Бирелекүл тигәндәр.

=== Аҡташ ===
Ағиҙел буйында, һыу ингән ерҙә, бейек аҡ ҡая бар. Аҡ ҡая тапҡырында һыу төбөндә лә ап-аҡ таштар йәйелеп ята, шуға ла был төбәкте Аҡташ тип йөрөтәләр. Аҡташ ҡаяһы ҡайтауаз биреп тора — бик мәғрур ҡая. Ҡысҡырһаң, тауышың шаңдаҡ булып кире үҙеңә ҡайта.


* Тикшеренеү эше <ref>[https://ba.wikibooks.org/wiki/Ҡурғашлы_ауылы_топонимдары Ҡурғашлы ауылы топонимдары]</ref>

== Ауылдың күренекле кешеләре ==
'''Айытбаев Рәил Зәйнәғәли улы'''— РТП-ла йәбештереүсе булып эшләй башлай. «Һөнәр буйынса иң яҡшылар» дипломы эйәһе. БАССР Президиумы Юғары Советынан почет грамотаһына (1977), дүрт тапҡыр «Социалистик ярыш еңеүсеһе» билдәһенә, «Коммунистик хеҙмәт ударнигы» исеменә лайыҡ булған.

'''Ишбулатов Фәтих Лотфулла улы''' — 1980 йылда Бөрйән «Сельхозтехника»һына инженер-технолог булып эшкә ҡайта. 1981 йылда "Ҡыҙыл таң"колхозының баш инженеры итеп тәғәйенләнә. 1986 йылдан "Сельхозтехника"ның баш инженеры булып, һуңғараҡ директоры булып эшләй.

1989 йылдан яңы ойошторолған «Маяҡ» колхозына рәйес итеп һайланһа, 1991 йылдан «Стронег» АЙ-нең яңы төҙөлгән предприятиеһы — 9-сы механизацияланған күсмә колоннаһына директор итеп күсерелә.

1993 йылдан "Агроснаб"та, 1996 йылдан 2005 йылға тиклем "Агропромэнерго"ла директор булып эшләй. «Агропромэнерго» тарҡалғас, «Башҡортостан юлдаш телекоммуникациялары» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә элемтә системаларын ҡулланыуҙы хеҙмәтләндереү инженеры булып эшләй.

2006 йылда «Юлдаш Телеком» ААЙ етәкселеге тәҡдиме менән шәхси эшҡыуар булып регистрация үтә һәм хеҙмәт килешеүе буйынса районыбыҙҙа ошо ойошманың элемтә системаларын техник хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау менән шөғөлләнә.

'''Әмиров Рәмил Зиннур улы''' — «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урмансыһы» (16.10.2012). 2009 йылдың октябренән 2015 йылдың майына тиклем Башҡортостан Республикаһының Бөрйән урман хужалығында урмансы (директор) булып эшләй.

== МТС (РТП)-ың алдынғы хеҙмәтҡәрҙәре ==
'''Алтыншин Абдулла''' — механизатор. Почет билдәһе ордены кавалеры

'''Исламғолв Рәис''' — Башҡортостандың атҡаҙанған механизаторы.

'''Иҫәнбаев Зәки''' — механизатор. Хеҙмәт Ҡыҙыл байраҡ ордены кавалеры.

'''Ҡарағолов Хәсән''' '''Һаҙый улы''' — Башҡорт АССР-ың атҡаҙанған механизаторы. Почет билдәһе ордены кавалеры.

'''Мәликов Мортаҙа''' — Башҡорт АССР-ың атҡаҙанған механизаторы. Хеҙмәт Ҡыҙыл байраҡ ордены кавалеры.

'''Мөфтәхетдинов Әшрәф''' — механизатор. Хеҙмәт Ҡыҙыл байраҡ ордены кавалеры.

'''Сатвалов Мөжәүир''' — Башҡорт АССР-ың атҡаҙанған механизаторы.

'''Хөбитдинов Солтан''' — МТМ мөдире." Хеҙмәт батырлығы" миҙалы кавлеры

== Һуғыш, тыл һәм хеҙмәт ветерандары, һуғыш балалары ==
1'''.Муллағолова Ғилмихаят Нуретдин ҡыҙы''' — Һуғыш балаһы, тыл һәм хеҙмәт ветераны<ref>[https://ba.wikibooks.org/wiki/%D2%BA%D1%83%D2%93%D1%8B%D1%88_%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B]</ref>

2.'''Алтынбаев Ғәйнетдин Ғибат улы''' (1933) — Һуғыш балаларына ҡарай. Хеҙмәт ветераны. Башта МТС-та, артабан Сельхозхимияла тракторсы булып эшләй. Почет билдәһе ордены, бик күп миҙалдар һәм почет грамоталары менән бүләкләнгән.

3.'''Шәмиғолов Муса Әхмәт улы''' (1927) — Бөйөк Ватан һуғышы һәм хеҙмәт ветераны. Районда тәүге комбайнерҙарҙың береһе. "Сельхозхимия"ла механик-мастер булып эшләй. «Почет билдәһе» ордены кавалеры.

== Сиктән тыш хәлдәр һәм төрлө һуғыш хәрәкәттәрендә ҡатнашыусылар ==
'''Сәғитов Рауил Әхмәтшәриф улы''' — 1986—1987 йылдарҙа Чернобыль фажиғәһе эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашҡан, Батырлыҡ ордены (08.02.2006 г.), «Чернобыль АЭС-ында һәләкәткә 30 йыл» миҙалы, «Чернобыль һәләкәтенә 30 йыл» билдәһе (31.03.2016) менән наградланған.

'''Мөфтәхитдинов Рафаил Шәрәфетдин улы''' — афған һуғышы ветераны. 1974 − 1975 йылда Хабаровскийҙа прапорщикка уҡый. 1975—1982 Ҡаҙағстанда хеҙмәт итә. 1982 − 1984 йылда Афған һуғышына эләгә.1984-1990 йылдар Венгрияла, 1990—1992 йылдар Украинала хеҙмәт итә. 1993 йылдан пенсияға сыға.

'''Ғәзин Венер Нәҙир улы''' — 1984—1986 йылдарҙа Афғанстанда интернациональ бурысын үтәй. «Мәрхәмәтле Афған халҡынан» һәм юбилей миҙалдары менән бүләкләнгән.

'''Ғәзин Хәбир Нәдир улы''' — [[афған һуғышы]] ветераны. 1987 йылда армияға саҡырыла. Батумиҙа хеҙмәт итә. Дүрт айҙан Афғанстанға ебәрелә. [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] кавалеры (№ 528043 13.02.1989)

.'''Айытбаев Рәил Рәжәп улы''' — Чечня ерҙәрендә интернациональ бурысын үтәүсе яугир. 2000 йылда хәрбә хеҙмәткә алына. Самарала әҙерлек үткәс, Чечняға ебәрелә. «Кавказдағы хәрби хеҙмәте өсөн», «Төньяҡ Кавказда хеҙмәте өсөн» миҙалдары менән бүләкләнгән.

'''Ғәзизов Илнур Марат улы''' — Чечняла интернациональ бурысын үтәй. «Кавказдағы хәрби хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән.

'''Шәмиғолов Азат Ғайса улы''' — 1995—1997 йылдарҙа Чечняла интернациональ бурысын үтәй. «Кавказдағы хәрби хеҙмәте өсөн» миҙалы менән наградланған.

== Герой һәм күп балалы әсәләр ==
1'''.Шәрәфетдинова Шәүрә Хайбрахман ҡыҙы''' (3.03.1940) — ун бала әсәһе. Туғыҙы имен-һау, уҙ ғаиләләрен ҡороп, хатта олатай-өләсәй булып йәшәйҙәр. 29 ейән-ейәнсәрҙәр, 21 бүлә-бүләсәрҙәре бар.

'''2.Газина (Ғәйнуллина) Нурихаят Шәйхитдин ҡыҙы''' — ун бер бала әсәһе. Өс «Әсәлек» миҙалы, [[«Әсәлек даны» ордены]], [[«Герой әсә» ордены]], «Хеҙмәт ветераны» миҙалы кавалеры.

3.'''Сәғәҙиева (Исмәғилова) Наҡия Лутфулла ҡыҙы''' (24.06.1928) — туғыҙ бала әсәһе: һигеҙ ҡыҙ һәм бер малай тәрбиәләп үҫтергән.

== Фотогалерия ==
<gallery>

File:РТП-ың ағас ярыу цехы (пилорама) эшселәре.jpg |thumb|РТП—ың ағас ярыу цехы (пилорама) эшселәре
</gallery>

== Видеолар ==
* [https://vk.com/video133244080_456239017 Еңеүҙең 70 йыллығы]

== Сығанаҡтар ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.{{ref-ru}}

== Һылтанма ==
* [https://voingsvg.jimdofree.com/%D0%BE%D0%BA%D1%81%D0%B2%D0%B0-%D0%B2%D0%BE%D0%B8%D0%BD%D1%8B-%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8B-%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B8-%D0%B1%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D1%8B%D1%85-%D0%B4%D0%B5%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B8%D0%B9-%D0%B2-%D0%B0%D1%84%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B5/ Воины-интернационалисты. Афганцы]{{Недоступная ссылка|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Бөрйән районы ауылдары}}

[[Категория:Бөрйән районы ауылдары]]
Ҡурғашлы () — Башҡортостандың Бөрйән районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 307 кеше.

Почта индексы — 453591, ОКАТО коды — 80219810002.

Байназар ауыл Советына ҡарай. Ағиҙел йылғаһы буйында урынлашҡан.

Халҡы: 1959 йылда — 136 кеше, 1989—316, 2002—341, 2010—341 кеше йәшәгән. Башҡорттар йәшәй.

Төп мәктәп (хәҙерге көндә башланғыс мәктәп), балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар. Ауылға 20 быуаттың . 50-се йылдарында Бөрйән МТС-ы ойошторолғандан һуң элекке Ҡурғашлы утары. (1939 йылда 13 кеше иҫәпкә алынған) урынында нигеҙ һалына.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь30715015748,951,1

мини|Ҡурғашлы ауылы мәсете «Нур»

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Иҫке Собханғол): 26 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Байназар): 2 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Белорет): 120 км

 Ауылдың тарихы 

 Урамдары 
Урам исемдәре

 Миңлеғәле Шайморатов урамы (
 Муса Гәрәев урамы (
 Юрий Гагарин урамы (
 Зәки Вәлиди урамы (
 Ялан уй урамы(
 Урал урамы (
 Мәктәп урамы (

 Ауылдың этимологияһы 
Ҡурғашлы боронғо Нәби һәм Байназар ауылдары араһында ултыра.
Ауыл ерендә ҡасандыр урман булған. 1949 йылдың яҙында, ерҙе таҙартып, ағастарҙы ҡырҡып, уларҙы төбө-тамыры менән аҡтарып, тау битенә, Ҡурғашлы йылғаһы буйына, өйҙәр һала башлағандар. Ололарҙың хәтерләүҙәренсә, Ҡурғашлы ауылы иң тәүҙә Һаҡау туғайында төҙөлә башлай. Уның исеме бәләкәй генә Ҡурғашлы йылғаһы исеменән алынған. Йылға исемен ололар ике төрлө аңлата. Кемдер, йылғаның башында ҡурғаш бар, ти. Икенселәре, башҡорттар алтын сыҡҡан урындарҙы «алтын» һүҙе менән атамаған, ә «ҡурғаш» тип йөрөткән, имеш, ти. Был версияның да дөрөҫ булыуы ихтимал, сөнки 1930 йылда Ҡалмаҡай тигән урында алтын йыуғандар.

«Бер ваҡыт ауылға геологтар килә. Ҡарт геолог Моталовтан лекция һөйләтәләр, йылғаның ошолай аталыуының сәбәбен һорайҙар. Ул ҡулындағы ике таштың береһен сүкеше менән онтай һуға. Унан бармаҡ башы хәтле ҡурғаш килеп сыға», — тип һөйләй Мөфтәхетдинов Шәрәфетдин бабай. Геологтар килмәҫ элек, ауыл кешеләре был ауылға «Заря» исемен бирергә булалар. Ауыл төҙөлә башлағас, боронғо йолаларға тоғро булып, һыулаған йылғаның исемен ҡушалар. Бына ошонан килеп сыҡҡан да инде ауылым тарихы.

 Ҡурғашлы ауыл мәҙәниәт йорто 
Ҡурғашлы ауыл мәҙәниәт йорто 1987 йылда төҙөлә. Уға тиклем РТП контораһында бер бүлмә генә халыҡ араһында мәҙәни-ағартыу эштәрен алып барыу, китапхана, шулай уҡ кинозал булып хеҙмәт иткән. Был дәүерҙә унда күп кенә хеҙмәткәрҙәр эшләп киткән һәм ауыл менән клуб тормошонда үҙ эҙен ҡалдырған.

Тәғзимә Сәғитова.1993 йылдан художество етәксеһе булып, артабан клуб директоры вазифаһында 2013 йылға тиклем Ҡурғашлы мәҙәниәт йортонда эшләгән.

Гүзәл Шәмиғолова. Ҡурғашлы мәҙәниәт йортонда ул 1988 йылдан 1990 йылғаса эшләгән. Артабан Байназар мәҙәниәт йортонда директор вазифаһында эшләп, хаҡлы ялға сыҡҡас, 2013 йылдан алып Ҡурғашлы мәҙәниәт йортонда өс йыл директор вазифаһын башҡара.

1985—2009 йылғдарҙа мәҙәниәт йортонда китапханасы булып Сәлиә Ишбулатова эшләй.

1975—2007 йылдарҙа киномеханик булып Сәғиҙә Асҡарова эшләгән.

 Топонимикаһы 

 Ҡурғашлы йылғаһы 
Ҡурғашлы йылғаһының исемен ике төрлө аңлаталар:

— «Йылғаның башында ҡурғаш бар, тиҙәр, шуның өсөн аталған. Ауылға геологтар килә. Ҡарт геолог Моталовтан лекция һөйләтәләр һәм шунда йылғаның ни өсөн шулай аталыуын һорайҙар. Ул ҡулындағы ике таштың береһен сүкеш менән онтай, унан бармаҡ башы хәтлем ҡурғаш килеп сыға», — тип һөйләй Мөфтәхетдинов Шәрәфетдин бабай.

— Муса бабай Шәмиғолов икенсе төрлөрәк аңлата: «Башҡорттар алтын сыҡҡан урындарҙы бер ваҡытта ла „алтын“ һүҙе менән атамағандар, ә Ҡурғашлының башында „Ҡалмаҡай“ тигән ерҙә 1930-сы йылдарҙа алтын йыуып йөрөгәндәр».

 Шәмәр тауы 
Байназар һәм Ҡурғашлы ауылдары араһында Шәмәр тауы бар. Был тауҙа үҫкән ағастар ҡышын да, йәйен дә ямғыр алдынан шаулай башлай, йәғни көндөң шәмәреүен (илауын) хәбәр итәләр.

 Елдарҡа 
Ауылды уратып алған һәр тауҙың үҙ исеме, тарихы. Ауылды сыҡҡас, һул яҡлап ҡалҡҡан тау — Елдарҡа. Йәғни, елле, ҙур арҡа. Арҡа тигәне — тауҙар бер-береһенә терәлеп тора, шуға тау теҙмәһенең беренсеһе — Беренсе Елдарҡа, икенсеһе — Икенсе Елдарҡа, өсөнсөһө — Өсөнсө Елдарҡа.

 Ялануй 
Елдарҡаның ҡаршыһында, ике тау тоташҡан ерҙә, асыҡ, уйылып ҡына йәйелгәндәй киң ялан бар. Уны Ялануй тип йөрөтәләр. Ялануй тигәне — үҙе ялан, үҙе уйҙан, йәғни үҙәктән тороуын аңлата. Был төбәктә инде күптән яңы өйҙәр төҙөлгән, ҙур урам хасил булған. Урам үҙе лә Ялануй исемен йөрөтә.

 Еләктүбә 
Ялануйҙан бейек түбә — Еләктүбә башлана. Еләктүбә тауында йыл да еләге лә, көртмәлеһе лә ишелеп уңа. Еләк бешкән ваҡытта, еләк еҫтәре әллә ҡайҙарға тарала — урмандан хуш еҫтәр аңҡып тора.

 Имес туғайы 
Ауылдан бер ситтәрәк тау битендә Имес туғайы йәйелгән. Туғайҙы Имес төбө тип тә йөрөтәләр. Атамаһы Имес араһы кешеләре менән бәйле. Ҡурғашлы аҡһаҡалдары аңлатыуынса, был ер аратауҙарҙыҡы булған. Уларҙы аҡтар ҡыҫырыҡлағас, күсеп китергә мәжбүр булғандар.

Байназар ауылы ололары аңлатыуынса, күл янындағы был туғайҙа Имес араһы кешеләре йәшәгән.

Ҡасандыр уларҙы көслөрәк ырыу кешеләре ҡыҫырыҡлай башлағас, улар ситкә китергә мәжбүр булған. Иместәрҙең бер нисә ғаиләһе Байназарҙа ҡалған.

 Биреле Күл шишмәһе 
Ә Елдарҡа тауының иң аҫтында, Имес туғайының осонан ҡуйы урман, эре-эре таштар араһынан терегөмөштәй саф һыулы кескәй генә шишмә сылтырап ағып сыға ла ер өҫтөнән күп тә бармай, бер аҙҙан һыуын һаҙлыҡҡа ҡоя. Һаҙлыҡ бәләкәй генә күл һымаҡ. Ул Бирелекүл, тип атала, һыуы сығып, күлгә әүерелгәс-бирелгәс, шулай Бирелекүл тигәндәр.

 Аҡташ 
Ағиҙел буйында, һыу ингән ерҙә, бейек аҡ ҡая бар. Аҡ ҡая тапҡырында һыу төбөндә лә ап-аҡ таштар йәйелеп ята, шуға ла был төбәкте Аҡташ тип йөрөтәләр. Аҡташ ҡаяһы ҡайтауаз биреп тора — бик мәғрур ҡая. Ҡысҡырһаң, тауышың шаңдаҡ булып кире үҙеңә ҡайта.

 Тикшеренеү эше Ҡурғашлы ауылы топонимдары

 Ауылдың күренекле кешеләре 
Айытбаев Рәил Зәйнәғәли улы— РТП-ла йәбештереүсе булып эшләй башлай. «Һөнәр буйынса иң яҡшылар» дипломы эйәһе. БАССР Президиумы Юғары Советынан почет грамотаһына (1977), дүрт тапҡыр «Социалистик ярыш еңеүсеһе» билдәһенә, «Коммунистик хеҙмәт ударнигы» исеменә лайыҡ булған.

Ишбулатов Фәтих Лотфулла улы — 1980 йылда Бөрйән «Сельхозтехника»һына инженер-технолог булып эшкә ҡайта. 1981 йылда "Ҡыҙыл таң"колхозының баш инженеры итеп тәғәйенләнә. 1986 йылдан "Сельхозтехника"ның баш инженеры булып, һуңғараҡ директоры булып эшләй.

1989 йылдан яңы ойошторолған «Маяҡ» колхозына рәйес итеп һайланһа, 1991 йылдан «Стронег» АЙ-нең яңы төҙөлгән предприятиеһы — 9-сы механизацияланған күсмә колоннаһына директор итеп күсерелә.

1993 йылдан "Агроснаб"та, 1996 йылдан 2005 йылға тиклем "Агропромэнерго"ла директор булып эшләй. «Агропромэнерго» тарҡалғас, «Башҡортостан юлдаш телекоммуникациялары» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә элемтә системаларын ҡулланыуҙы хеҙмәтләндереү инженеры булып эшләй.

2006 йылда «Юлдаш Телеком» ААЙ етәкселеге тәҡдиме менән шәхси эшҡыуар булып регистрация үтә һәм хеҙмәт килешеүе буйынса районыбыҙҙа ошо ойошманың элемтә системаларын техник хеҙмәтләндереү һәм ремонтлау менән шөғөлләнә.

Әмиров Рәмил Зиннур улы — «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урмансыһы» (16.10.2012). 2009 йылдың октябренән 2015 йылдың майына тиклем Башҡортостан Республикаһының Бөрйән урман хужалығында урмансы (директор) булып эшләй.

 МТС (РТП)-ың алдынғы хеҙмәтҡәрҙәре 
Алтыншин Абдулла — механизатор. Почет билдәһе ордены кавалеры

Исламғолв Рәис — Башҡортостандың атҡаҙанған механизаторы.

Иҫәнбаев Зәки — механизатор. Хеҙмәт Ҡыҙыл байраҡ ордены кавалеры.

Ҡарағолов Хәсән Һаҙый улы — Башҡорт АССР-ың атҡаҙанған механизаторы. Почет билдәһе ордены кавалеры.

Мәликов Мортаҙа — Башҡорт АССР-ың атҡаҙанған механизаторы. Хеҙмәт Ҡыҙыл байраҡ ордены кавалеры.

Мөфтәхетдинов Әшрәф — механизатор. Хеҙмәт Ҡыҙыл байраҡ ордены кавалеры.

Сатвалов Мөжәүир — Башҡорт АССР-ың атҡаҙанған механизаторы.

Хөбитдинов Солтан — МТМ мөдире." Хеҙмәт батырлығы" миҙалы кавлеры

 Һуғыш, тыл һәм хеҙмәт ветерандары, һуғыш балалары 
1.Муллағолова Ғилмихаят Нуретдин ҡыҙы — Һуғыш балаһы, тыл һәм хеҙмәт ветераны

2.Алтынбаев Ғәйнетдин Ғибат улы (1933) — Һуғыш балаларына ҡарай. Хеҙмәт ветераны. Башта МТС-та, артабан Сельхозхимияла тракторсы булып эшләй. Почет билдәһе ордены, бик күп миҙалдар һәм почет грамоталары менән бүләкләнгән.

3.Шәмиғолов Муса Әхмәт улы (1927) — Бөйөк Ватан һуғышы һәм хеҙмәт ветераны. Районда тәүге комбайнерҙарҙың береһе. "Сельхозхимия"ла механик-мастер булып эшләй. «Почет билдәһе» ордены кавалеры.

 Сиктән тыш хәлдәр һәм төрлө һуғыш хәрәкәттәрендә ҡатнашыусылар 
Сәғитов Рауил Әхмәтшәриф улы — 1986—1987 йылдарҙа Чернобыль фажиғәһе эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашҡан, Батырлыҡ ордены (08.02.2006 г.), «Чернобыль АЭС-ында һәләкәткә 30 йыл» миҙалы, «Чернобыль һәләкәтенә 30 йыл» билдәһе (31.03.2016) менән наградланған.

Мөфтәхитдинов Рафаил Шәрәфетдин улы — афған һуғышы ветераны. 1974 − 1975 йылда Хабаровскийҙа прапорщикка уҡый. 1975—1982 Ҡаҙағстанда хеҙмәт итә. 1982 − 1984 йылда Афған һуғышына эләгә.1984-1990 йылдар Венгрияла, 1990—1992 йылдар Украинала хеҙмәт итә. 1993 йылдан пенсияға сыға.

Ғәзин Венер Нәҙир улы — 1984—1986 йылдарҙа Афғанстанда интернациональ бурысын үтәй. «Мәрхәмәтле Афған халҡынан» һәм юбилей миҙалдары менән бүләкләнгән.

Ғәзин Хәбир Нәдир улы — афған һуғышы ветераны. 1987 йылда армияға саҡырыла. Батумиҙа хеҙмәт итә. Дүрт айҙан Афғанстанға ебәрелә. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (№ 528043 13.02.1989)

.Айытбаев Рәил Рәжәп улы — Чечня ерҙәрендә интернациональ бурысын үтәүсе яугир. 2000 йылда хәрбә хеҙмәткә алына. Самарала әҙерлек үткәс, Чечняға ебәрелә. «Кавказдағы хәрби хеҙмәте өсөн», «Төньяҡ Кавказда хеҙмәте өсөн» миҙалдары менән бүләкләнгән.

Ғәзизов Илнур Марат улы — Чечняла интернациональ бурысын үтәй. «Кавказдағы хәрби хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән.

Шәмиғолов Азат Ғайса улы — 1995—1997 йылдарҙа Чечняла интернациональ бурысын үтәй. «Кавказдағы хәрби хеҙмәте өсөн» миҙалы менән наградланған.

 Герой һәм күп балалы әсәләр 
1.Шәрәфетдинова Шәүрә Хайбрахман ҡыҙы (3.03.1940) — ун бала әсәһе. Туғыҙы имен-һау, уҙ ғаиләләрен ҡороп, хатта олатай-өләсәй булып йәшәйҙәр. 29 ейән-ейәнсәрҙәр, 21 бүлә-бүләсәрҙәре бар.

2.Газина (Ғәйнуллина) Нурихаят Шәйхитдин ҡыҙы — ун бер бала әсәһе. Өс «Әсәлек» миҙалы, «Әсәлек даны» ордены, «Герой әсә» ордены, «Хеҙмәт ветераны» миҙалы кавалеры.

3.Сәғәҙиева (Исмәғилова) Наҡия Лутфулла ҡыҙы (24.06.1928) — туғыҙ бала әсәһе: һигеҙ ҡыҙ һәм бер малай тәрбиәләп үҫтергән.

 Фотогалерия 

 Видеолар 
 Еңеүҙең 70 йыллығы

 Сығанаҡтар 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанма 
 Воины-интернационалисты. Афганцы

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Бөрйән районы ауылдары