Ергән
{{Ук}}
'''Ергән''' ({{lang-ru|Зирган}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Мәләүез районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 4125 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453880, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80241830001.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||4125||1977||2148||47,9||52,1
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Мәләүез (ҡала)|Мәләүез]]): 31 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ергән): 0 км

== Тарихы ==
Ергән ауылы 1771 йылдың 21 сентябрендәге Юрматы улусы Аҙнай түбәһе башҡорттары менән яһаҡлы [[татарҙар]] килешеүе нигеҙендә барлыҡҡа килә. Улар 30 йылға урынлашыу хоҡуғына эйә була. 1810 йылдың 28 ноябрендәге һәм 1811 йылдың 21 июнендәге килешеүҙәргә һәм яҙмаларға ярашлы, хеҙмәтле татарҙар төпләнә, 1812 йылда [[сыуаштар]], 1815 йылдың 30 декабрендәге яҙмалар буйынса [[мордвалар]] төпләнә. Сыуаштар һәм мордвалар 60 йылға урынлашырға килешеү төҙөйҙәр. 1799 йылда Ергән ауылында яһаҡлы татарҙар — 77 ир-ат, хеҙмәтле татарҙар — 91 ир-ат, сыуаштар — 70 ир-ат, мордвалар — 202 ир-ат иҫәпкә алынған. 1834 йылдың VIII ревизия мәғлүмәттәре буйынса Ергән ауылында сауҙагәрҙәр — 20 ир-ат, татарҙар — 198 ир-ат, сыуаштар — 103 ир-ат, мордвалар — 328 ир-ат; барыһы 1258 кеше иҫәпләнгән. 1920 йылға халыҡ иҫәбен алыу 724 йортта йәшәгән 5345 кешене иҫәпкә алған. Ауылдың татар халҡы Түбәнге Новгород губернаһы Яндович ауылы (хеҙмәтле татарҙар), [[Ырымбур губернаһы]] [[Бөгөлмә өйәҙе]] Кәкрейылға ауылы (яһаҡлы татарҙар) һәм [[Стәрлетамаҡ өйәҙе]]нең Ҡораласыҡ күскенселәренән, яһаҡлы татарҙарға күсерелгән Сәйет посады (Ҡарғалы) сауҙагәрҙәренән (80 кеше) ойошторолған<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/70 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 70.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327174511/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/70 |date=2022-03-27 }}</ref>.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Банников Василий Васильевич]] (1.11.1925—12.12.1951), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан яугир, уҡсылар полкының орудие командиры, гвардия өлкән сержанты. Дан орденының тулы кавалеры.
* [[Суркин Валерий Андреевич]] (21.11.1939), СССР-ҙың хужалыҡ, [[КПСС|партия]] һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1984—1990 йылдарҙа [[КПСС]]-тың [[Пермь]] ҡала комитетының беренсе секретары. [[РСФСР]]-ҙың 11-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1984—1989). [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1974) һәм [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены|Халыҡтар Дуҫлығы]] (1984) ордендары кавалеры.

== Видеояҙмалар ==
* с. Зирган [https://yandex.ru/video/preview/?filmId=161396466431953905&from=tabbar&parent-reqid=1649835927662929-4433631805725164008-sas2-0796-sas-l7-balancer-8080-BAL2486&text=%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD+%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9+%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD с. Зирган Мелеузовский район]
* Открытие бассейна [https://yandex.ru/video/preview/?text=%D0%B7%D0%B8%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%20%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%83%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9%20%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%20%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE&path=yandex_search&parent-reqid=1649837393200497-2656123697671428828-sas6-5257-7ad-sas-l7-balancer-8080-BAL-74&from_type=vast&filmId=10884103319701195087 Плавательный Бассейн "Агидель"]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/3828-erg-n-m-l-ez-r-nynda-y-auyl}} {{V|25|11|2018}}

{{Мәләүез районы ауылдары}}

[[Категория:Мәләүез районы ауылдары]]
Ергән () — Башҡортостандың Мәләүез районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 4125 кеше.
Почта индексы — 453880, ОКАТО коды — 80241830001.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь41251977214847,952,1

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Мәләүез): 31 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ергән): 0 км

 Тарихы 
Ергән ауылы 1771 йылдың 21 сентябрендәге Юрматы улусы Аҙнай түбәһе башҡорттары менән яһаҡлы татарҙар килешеүе нигеҙендә барлыҡҡа килә. Улар 30 йылға урынлашыу хоҡуғына эйә була. 1810 йылдың 28 ноябрендәге һәм 1811 йылдың 21 июнендәге килешеүҙәргә һәм яҙмаларға ярашлы, хеҙмәтле татарҙар төпләнә, 1812 йылда сыуаштар, 1815 йылдың 30 декабрендәге яҙмалар буйынса мордвалар төпләнә. Сыуаштар һәм мордвалар 60 йылға урынлашырға килешеү төҙөйҙәр. 1799 йылда Ергән ауылында яһаҡлы татарҙар — 77 ир-ат, хеҙмәтле татарҙар — 91 ир-ат, сыуаштар — 70 ир-ат, мордвалар — 202 ир-ат иҫәпкә алынған. 1834 йылдың VIII ревизия мәғлүмәттәре буйынса Ергән ауылында сауҙагәрҙәр — 20 ир-ат, татарҙар — 198 ир-ат, сыуаштар — 103 ир-ат, мордвалар — 328 ир-ат; барыһы 1258 кеше иҫәпләнгән. 1920 йылға халыҡ иҫәбен алыу 724 йортта йәшәгән 5345 кешене иҫәпкә алған. Ауылдың татар халҡы Түбәнге Новгород губернаһы Яндович ауылы (хеҙмәтле татарҙар), Ырымбур губернаһы Бөгөлмә өйәҙе Кәкрейылға ауылы (яһаҡлы татарҙар) һәм Стәрлетамаҡ өйәҙенең Ҡораласыҡ күскенселәренән, яһаҡлы татарҙарға күсерелгән Сәйет посады (Ҡарғалы) сауҙагәрҙәренән (80 кеше) ойошторолғанАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 70. .

 Билдәле шәхестәре 
 Банников Василий Васильевич (1.11.1925—12.12.1951), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, уҡсылар полкының орудие командиры, гвардия өлкән сержанты. Дан орденының тулы кавалеры.
 Суркин Валерий Андреевич (21.11.1939), СССР-ҙың хужалыҡ, партия һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1984—1990 йылдарҙа КПСС-тың Пермь ҡала комитетының беренсе секретары. РСФСР-ҙың 11-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1984—1989). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1974) һәм Халыҡтар Дуҫлығы (1984) ордендары кавалеры.

 Видеояҙмалар 
 с. Зирган с. Зирган Мелеузовский район
 Открытие бассейна Плавательный Бассейн "Агидель"

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
  

Категория:Мәләүез районы ауылдары