Ахун (Дәүләкән районы)
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Ахун
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Ахуново}}
 |изображение              = Ахун ауылы мәсете.jpg
 |описание изображения     = «Сания» мәсете
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 14 |lat_sec = 55
 | lon_deg                  = 54 |lon_min = 43 |lon_sec = 2
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Дәүләкән районы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = Ауыл биләмәһе
 | поселение                = Мәкәш ауыл Советы (Дәүләкән районы)
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 1925
 | первое упоминание        = 1930
 | прежние имена            = Дөйәкисеүе<ref name="Х." />
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Ахуново (Давлекановский район) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Ахуново (Давлекановский район) | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав  = башҡорттар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453418
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80222831002
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
 

'''Ахун''' ({{lang-ru|Ахуново}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Дәүләкән районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 72 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453418, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80222831002.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||72||43||29||59,7||40,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Тарихы ==
[[Төйлән]] йылғаһы буйында, район үҙәге [[Дәүләкән]]дән — 26 саҡрым, ауыл биләмәһе үҙәге Мәкәштән 3 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Ауыл тәүҙә «Дөйәкисеүе» исемендәге утар булараҡ 1925—1928 йылдарҙа барлыҡҡа килгән. [[1917 йыл]]ғы революциянан һуң ерһеҙ крәҫтиәндәргә ер бүленгән, ер эшкәртеүҙе еңеләйтер өсөн бер нисә кеше бер булып, ерҙәрен һәм булған ҡорамалдарын ҡушып ТОЗ-дарға берләшәләр. [[Мәкәш]] ауылынан Дөйәкисеүгә Ахунйәнов Зариф, Ахунйәнов Мөғәлим, Солтанов Сәйфетдин, Солтанов Мөхөтдин, Нәғимйәнов Латип, Нәғимйәнов Хәбибулла, Сәфәрғәлин Нурғәли, Абзалов Фәррәхетдин ғаиләләре менән күсеп киләләр. 1936 йылда Дөйәкисеүе үҙе бер колхозға берләшә, ауыл Ахун исемен алып китә<ref name="Х.">{{китап |автор= К.М.Хәмиҙуллина  |заглавие=«Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы Мәкәш ауылының тарихы һәм тулы шәжәрәһе» |место=Өфө |издательство=«Мир печати» |год=2012 й |страницы=72  }}</ref>. 1930 йылда [[Горчаки (Дәүләкән районы)|Горчаки]] ауыл Советы, 1935—1936 йылдарҙа [[Әлшәй районы]] [[Ташлы (Әлшәй районы)|Ташлы]] ауыл Советы, 1936 йылдан Дәүләкән районы [[Мәкәш ауыл Советы (Дәүләкән районы)|Мәкәш ауыл Советы]] составына инә.1929 йылда 589,4 га ер майҙаны булған. Ауыл халҡы «Колос» («Жданов») колзозында эшләй. 1960 йылда район башҡарма комитеты «перспективаһыҙ ауыл» тигән ҡарар сығара.1989 йылға ауыл халҡы күсенеп бөтөргә тейеш була. Халыҡ һаны: 1932 йылда 189 кеше,1939 йылда 150 кеше, 1959 йылда — 134 кеше, 1969 йылда — 108 кеше, 1989 йылда — 50 кеше, 1999 йылда — 60 кеше. 2002 йылда — 52 кеше, 2009 йылда — 60 кеше, 2010 йылда — 72 кеше. Башҡорттар 97 % тәшкил итә<ref>{{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=18—19-сы б.б. }}</ref>. 2013 йылдың 12 октябрендә ауылда мәсет асыла <ref>[https://asilikul.ru/articles/obshchestvo/2019-12-11/vot-takim-on-parnem-byl-65094 «Асылыкүл» гәзите «Вот таким парнем он был» Г.Саматова ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220820052524/https://asilikul.ru/articles/obshchestvo/2019-12-11/vot-takim-on-parnem-byl-65094 |date=2022-08-20 }}</ref>.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/059/000005.html «Налог Белешмәһе» системаһында Ахун ауылы ]</ref>
* Ахун урамы ({{lang-ru|Ахуново (улица)}})

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 26 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Мәкәш]]): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 26 км

== Ер-һыу атамалары ==
Исемдәре<ref name="Х." />:
{{колонки|2}}
* Ахун быуаһы
* Берҡаҙан һаҙлығы
* Төйлән йылғаһы, Берҡаҙандан юл ала
* Ҡара ҡойо
* Асылыкүл
* Дөндөк быуаһы
* Айыу баҫыуы
* Үрнә буйы
{{конец|колонки}}

== Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары ==
* «Йәйләүгә күсеү, тирмә ҡороу ҡороу» йолаһын, «Ауыҙлыҡ,йотҡолоҡ булғанда имләү» доғаһын Нәғимйәнова Хәмдиә Ғәбделгәрәй ҡыҙынан (1909 йылғы) яҙып алынған. «Дәүләкән ынйылары» китабына № 241 ингән<ref>[https://kitaptar.bashkort.org/files/Дәүләкән%20ынйылары.pdf «Дәүләкән ынйылары» 21-се, 74-се б.б. № 241 ]]</ref>.
== Билдәле кешеләре ==
* Мостафин Урал Мосаир улы (?—[[июнь]] [[1919 йыл]]) — төҙөүсе, шәхси эшҡыуар, ауылда үҙ аҡсаһына мәсет төҙөгән.
* Тимеров Рият Хәмиҙулла улы () — Башҡортостан Республикаһының халыҡ ижады исеме алған «Берҡаҙан» өлгөлө ҡурайсылар ансамбле етәксеһе, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* Тимерова Миңзилә Яҡуп ҡыҙы (15 март 1964 йыл)— педагогик хеҙмәт ветераны, Башҡртостан Республикаһының Мәғариф министрлығының Почёт грамотаһы менән бүләкләнгән (2009)<ref> {{китап |автор= Давлекановский район  |заглавие=«Наши славные педагоги» |место=Уфа |издательство=«Валькирия» |год=2016 г. |страницы=114 }}</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* [https://www.gosspravka.ru/02/059/000005.html «Налог Белешмәһе» системаһында Ахун ауылы ]
* {{китап |автор= Давлекановский район  |заглавие=«Наши славные педагоги» |место=Уфа |издательство=«Валькирия» |год=2016 г. |страницы=114 }}
* [https://kitaptar.bashkort.org/files/Дәүләкән%20ынйылары.pdf «Дәүләкән ынйылары» 2-се, 74-се б.б. ]
* {{китап |автор= К.М.Хәмиҙуллина  |заглавие=«Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы Мәкәш ауылының тарихы һәм тулы шәжәрәһе» |место=Өфө |издательство=«Мир печати» |год=2012 й |страницы=72  }}
* {{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=18—19-сы б.б. }}
*[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/473  Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.473] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220411101532/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/473 |date=2022-04-11 }}
* [https://asilikul.ru/articles/obshchestvo/2019-12-11/vot-takim-on-parnem-byl-65094 «Асылыкүл» гәзите «Вот таким он парнем был» Г.Саматова]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Дәүләкән районы ауылдары}}
[[Категория:Дәүләкән районы ауылдары]]
Ахун () — Башҡортостандың Дәүләкән районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 72 кеше.
Почта индексы — 453418, ОКАТО коды — 80222831002.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь72432959,740,3

 Тарихы 
Төйлән йылғаһы буйында, район үҙәге Дәүләкәндән — 26 саҡрым, ауыл биләмәһе үҙәге Мәкәштән 3 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Ауыл тәүҙә «Дөйәкисеүе» исемендәге утар булараҡ 1925—1928 йылдарҙа барлыҡҡа килгән. 1917 йылғы революциянан һуң ерһеҙ крәҫтиәндәргә ер бүленгән, ер эшкәртеүҙе еңеләйтер өсөн бер нисә кеше бер булып, ерҙәрен һәм булған ҡорамалдарын ҡушып ТОЗ-дарға берләшәләр. Мәкәш ауылынан Дөйәкисеүгә Ахунйәнов Зариф, Ахунйәнов Мөғәлим, Солтанов Сәйфетдин, Солтанов Мөхөтдин, Нәғимйәнов Латип, Нәғимйәнов Хәбибулла, Сәфәрғәлин Нурғәли, Абзалов Фәррәхетдин ғаиләләре менән күсеп киләләр. 1936 йылда Дөйәкисеүе үҙе бер колхозға берләшә, ауыл Ахун исемен алып китә. 1930 йылда Горчаки ауыл Советы, 1935—1936 йылдарҙа Әлшәй районы Ташлы ауыл Советы, 1936 йылдан Дәүләкән районы Мәкәш ауыл Советы составына инә.1929 йылда 589,4 га ер майҙаны булған. Ауыл халҡы «Колос» («Жданов») колзозында эшләй. 1960 йылда район башҡарма комитеты «перспективаһыҙ ауыл» тигән ҡарар сығара.1989 йылға ауыл халҡы күсенеп бөтөргә тейеш була. Халыҡ һаны: 1932 йылда 189 кеше,1939 йылда 150 кеше, 1959 йылда — 134 кеше, 1969 йылда — 108 кеше, 1989 йылда — 50 кеше, 1999 йылда — 60 кеше. 2002 йылда — 52 кеше, 2009 йылда — 60 кеше, 2010 йылда — 72 кеше. Башҡорттар 97 % тәшкил итә. 2013 йылдың 12 октябрендә ауылда мәсет асыла «Асылыкүл» гәзите «Вот таким парнем он был» Г.Саматова  .

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Ахун ауылы 
 Ахун урамы ()

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Дәүләкән): 26 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Мәкәш): 6 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 26 км

 Ер-һыу атамалары 
Исемдәре:

 Ахун быуаһы
 Берҡаҙан һаҙлығы
 Төйлән йылғаһы, Берҡаҙандан юл ала
 Ҡара ҡойо
 Асылыкүл
 Дөндөк быуаһы
 Айыу баҫыуы
 Үрнә буйы

 Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары 
 «Йәйләүгә күсеү, тирмә ҡороу ҡороу» йолаһын, «Ауыҙлыҡ,йотҡолоҡ булғанда имләү» доғаһын Нәғимйәнова Хәмдиә Ғәбделгәрәй ҡыҙынан (1909 йылғы) яҙып алынған. «Дәүләкән ынйылары» китабына № 241 ингән«Дәүләкән ынйылары» 21-се, 74-се б.б. № 241 ].
 Билдәле кешеләре 
 Мостафин Урал Мосаир улы (?—июнь 1919 йыл) — төҙөүсе, шәхси эшҡыуар, ауылда үҙ аҡсаһына мәсет төҙөгән.
 Тимеров Рият Хәмиҙулла улы () — Башҡортостан Республикаһының халыҡ ижады исеме алған «Берҡаҙан» өлгөлө ҡурайсылар ансамбле етәксеһе, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
 Тимерова Миңзилә Яҡуп ҡыҙы (15 март 1964 йыл)— педагогик хеҙмәт ветераны, Башҡртостан Республикаһының Мәғариф министрлығының Почёт грамотаһы менән бүләкләнгән (2009) .

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 «Налог Белешмәһе» системаһында Ахун ауылы 
 
 «Дәүләкән ынйылары» 2-се, 74-се б.б. 
 
 
 Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.473 
 «Асылыкүл» гәзите «Вот таким он парнем был» Г.Саматова

Категория:Дәүләкән районы ауылдары