Сафакүл районы
{{Административная единица
 |Цвет1                            = {{Цвет|Россия}}
 |Русское название                 = Сафакүл районы
 |Оригинальное название            = 
 |Герб                             = Coat of Arms of Safakulevskiy rayon (Kurganskaya oblast).gif
 |Флаг                             = Flag of Safakulevsky rayon (Kurgan oblast).png
 |Гимн                             =
 |Описание герба                   = Герб Сафакулевского района 
 |Описание флага                   = Флаг Сафакулевского района
 |Страна                           = {{RUS}}
  |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
  |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
  |region     = 
  |type       = 
  |уровень    = 
  |CoordScale = 
 |Статус                           = [[муниципаль район]]
 |Входит в                         = {{s|[[Файл:Flag of Kurgan Oblast.svg|30px]] [[Ҡурған өлкәһе|Ҡурған өлкәһе]]}}
 |Включает                         = {{s|13 [[ауыл биләмәһе|ауыл биләмәһе]]}}
 |Столица                          =  [[Сафакүл]] ауылы
 |Образование                      = [[1940]]
 |Упразднение                      = 
 |Глава                            = Йосопов  Нияз&nbsp;Марс улы
  |Название главы                  = Хакимиәт башлығы
 |Глава2                           = Бакиров Ғата Сафый улы
  |Название главы2                 =  Район Думаһы сәркәтибе
 |ВВП                              = 
  |Год ВВП                         = 
  |Место по ВВП                    = 
  |ВВП на душу населения           = 
  |Место по ВВП на душу населения  = 
 |Язык                             = башҡорт, татар, урыҫ.
 |Население                        = 15 284<ref>[http://www.gks.ru/bgd/regl/b10_109/Main.htm Численность населения Российской Федерации по городам, поселкам городского типа и районам на 1 января 2010 года]</ref> человек
  |Год переписи                    = 2010
  |Процент от населения            = 
  |Место по населению              = 19
  |Плотность                       = 6,9
  |Место по плотности              = 
  |Национальный состав             = [[башҡорттар]] — 43,1%, <br /> [[татарҙар]] — 33,2%, <br /> [[урыҫтар]] — 20,4%
  |Конфессиональный состав         = Сөнни мосолмандар, православие динен тотоусылар.
 |Площадь                          = 2 280
  |Процент от площади              = 
  |Место по площади                = 22
 |Максимальная высота              = 
 |Средняя высота                   = 
 |Минимальная высота               = 
 |Карта                            =   Сафакүл районы.svg
 |Размер карты                     = 
 |Карта административной единицы   = 
  |Размер карты ае                 = 
 |Часовой пояс                     = {{MSK+2}}
 |Аббревиатура                     = 
 |ISO                              = 
 |FIPS                             = 
 |Телефонный код                   = 35243
 |Почтовые индексы                 = 
 |Интернет-домен                   = 
 |Код автомобильных номеров        = 45
 |Сайт                             = http://adm.safakulevo.ru/
 |Категория в Commons              = 
 |Примечания                       = 
 |Название параметра1              = [[ОКАТО]]
 |Параметр1                        = {{ОКАТО|37232}}
}}

'''Сафакүл районы''' — [[Ҡурған өлкәһе]]нең административ-биләмә берәмеге.

Административ үҙәге — [[Сафакүл]] ауылы.

== Географияһы ==
Район Ҡурған өлкәһенең төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. Силәбе өлкәһе һәм дә Ҡурған өлкәһенең Щучье һәм Әлмән райондары менән сикләшә. Эре һыу ятҡылыҡтары: Туҡмаҡты, Сульфатлы (Шәмелә), Күктөбөҙ, Олобаш. Районда берҙән бер йылға — [[Сүмләк (Мейәс ҡушылдығы)]]

== Тарихы ==
Революцияға ҡәҙәре район биләмәһе [[Ырымбур губернаһы]]ның [[Силәбе өйәҙе]]нә ҡараған. Ҡараһыу, Һарт-Ҡалмаҡ, Сухобор улустары булған. [[1919]]—[[1922 йыл]]дарҙа [[Башҡорт АССР-ы|Башҡортостан Автономиялы Республикаһының]] [[Ялан кантоны]]на кергән (күрше [[Әлмән районы]] менән бергә). Үҙәге Тәңрекүл ауылы булған.

ВЦИК-тың [[1923 йыл]]дың [[3 ноябрь]] һәм [[12 ноябрь]] ҡарарҙары нигеҙендә [[Урал өлкәһе (РСФСР)|Урал өлкәһе]]нең Силәбе округындағы Һарт-Ҡалмаҡ районы булып тергеҙелә.

Уралоблисполкомдың 1924 йылдың 7 апрель ҡарары менән Һарт-Ҡалмаҡ районы Ялан районы тип үҙгәртелә, үҙәге Мартин ауылына күсерелә.

Уралоблисполкомдың 1926 йылдағы 15 сентябрендәге ҡарары менән район үҙәге [[Сафакүл ауылы]]на күсерелә.

ВЦИК-тың 1930 йылдың 20 апрелендәге ҡарары менән Ялан кантоны бөтөрөлә. Уның ҙур өлөшө яңы барлыҡҡа килгән [[Ялан-Ҡатай районы]]на беркетелә. 1934 йылда яңы төҙөлгән [[Силәбе өлкәһе]] биләмәһенә керетелә һәм РСФСР-ҙың Юғары Советы ҡарары менән 1940 йылдың 12-17 декабрендә Ялан-Ҡатай районы бөтөрөлә. Ерҙәре [[Әлмән районы|Әлмән]] һәм [[Сафакүл районы|Сафакүл]] райондарына бүлеп бирелә.

1943 йылдан — [[Ҡурған өлкәһе]] биләмәһендә. 1963 йылдың 1 февралендә район бөтөрөлә. Биләмә [[Щучье районы]]на ҡушыла. 1965 йылдың 12 ғинуары яңынан тергеҙелә.

== Халҡы ==
{{ Население | Сафакулевский район }}
Районда 15 678 кеше иҫәпләнә. Күп милләтле район. Халыҡтың иң күп өлөшөн башҡорттар тәшкил итә. Шулай уҡ татарҙар, урыҫтар, ҡаҙаҡтар, немецтар, молдавандар, украиндар ҙа бар. Башҡорт (шулай уҡ ҡайбер ауылдарҙа урыҫтар ҙа бар) ауылдары: [[Сөләймән (Ҡурған өлкәһе)|Сөләймән]], [[Һарт-Әбдрәш]], [[Оло Солтан]], [[Субботино (Ҡурған өлкәһе)|Субботин]], [[Ҡалмаҡ-Әбдрәш]], [[Абултай]], [[Баҡай (Ҡурған өлкәһе)|Баҡай]], [[Аҙналы (Ҡурған өлкәһе)|Аҙналы]], [[Бикбирҙе]], [[Бормат]], [[Мырҙабай]], [[Баязит (Ҡурған өлкәһе)|Баязит]] һәм башҡалар. Башҡорт-татар ауылдары: [[Сафакүл]], [[Һөлөклө]], [[Атйетәр (Ҡурған өлкәһе)|Атйетәр]], [[Мансур (Ҡурған өлкәһе)|Мансур]], Ҡубаҡай, Ҡараһыу. Бер нисә урыҫ ауылы ла бар: Покровка, Киреевка. Элек немец ауылдары ла булған: Блюменталь, Зеньково, Мавлютовка, Япаҡ.

== Муниципаль ҡоролошо ==
Район составына 13 [[ауыл биләмәһе]] (ауыл советтары) керә, улар 33  ауылда йәшәйҙәр:
{| class="wikitable"
|-
! № <br /> п/п
! Ауыл <br /> биләмәһе
! Үҙәк
! Халҡы<br />([[2004]]), кеше.
! Иҫәбе<br />СНП
|-
| 1
| [[Атйетәр ауыл советы|Атйетәр ауыл биләмәһе]]
| [[Атйетәр (Ҡурған өлкәһе)|Атйетәр]] ауылы
| style="text-align:right" |464
| style="text-align:right" |1
|-
| 2
| [[Бахарев ( Ҡубаҡай) ауыл биләмәһе]]
|  Боровичи ауылы
| style="text-align:right" |885
| style="text-align:right" |2
|-
| 3
| [[Ҡамышты ауыл биләмәһе]]
| [[Ҡамышлы (Сафакүл районы)|Ҡамышлы]] ауылы
| style="text-align:right" |1 652
| style="text-align:right" |5
|-
| 4
| [[Ҡараһыу ауыл биләмәһе]]
| Ҡараһыу ауылы
| style="text-align:right" |590
| style="text-align:right" |1
|-
| 5
| [[Мансур ауыл биләмәһе]]
| [[Мансур (Сафакүл районы)|Мансур]] ауылы
| style="text-align:right" |643
| style="text-align:right" |1
|-
| 6
| [[Мартын ауыл биләмәһе]]
| Мартыновка ауылы
| style="text-align:right" |862
| style="text-align:right" |2
|-
| 7
| [[Надеждинка ауылы биләмәһе]]
|  [[Надеждинка (Ҡурған өлкәһе)|Надеждинка]] ауылы
| style="text-align:right" |953
| style="text-align:right" |2
|-
| 8
| [[Һарт-Әбдрәш ауыл биләмәһе]]
| [[Һарт-Әбдрәш]] ауылы
| style="text-align:right" |1 597
| style="text-align:right" |5
|-
| 9
| [[Сафакүл ауыл биләмәһе]]
| [[Сафакүл]] ауылы
| style="text-align:right" |4 201
| style="text-align:right" |2
|-
| 10
| [[Субботино ауыл биләмәһе]]
|  [[Субботино (Ҡурған өлкәһе)|Субботино]] ауылы
| style="text-align:right" |846
| style="text-align:right" |3
|-
| 11
| [[Сөләймән ауыл биләмәһе]]
| [[Сөләймән (Ҡурған өлкәһе)|Сөләймән]] ауылы
| style="text-align:right" |1 145
| style="text-align:right" |3
|-
| 12
| [[Һөлөклө ауыл биләмәһе]]
| [[Һөлөклө]] ауылы
| style="text-align:right" |1 191
| style="text-align:right" |2
|-
| 13
| [[Ялан ауыл биләмәһе]]
| [[Ялан (Ҡурған өлкәһе)|Ялан]] ауылы
| style="text-align:right" |1 617
| style="text-align:right" |4
|}

== Иҡтисады ==
Районда нигеҙҙә ауыл хужалығы продукцияһы етештерелә. Район иҡтисадына мөһим өлөш индереүсе предприятиелар «Зауралье» һәм «Сафакүл» АКХ-лары, улар иген игеү һәм һыйыр малы менән махсуслашҡан. Райондың алдынғы төҙөлөш предприятиеһы «Ритм»

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.oblduma.kurgan.ru/kurgan_obl/regions/safakulevskii/ Район на сайте Курганской областной Думы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111110143011/http://www.oblduma.kurgan.ru/kurgan_obl/regions/safakulevskii/ |date=2011-11-10 }}
* [http://safakulevo.ru/ Первый сайт Сафакулевского района]
* [http://adm.safakulevo.ru/ Официальный сайт Администрации района] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121126123705/http://adm.safakulevo.ru/ |date=2012-11-26 }}
* [http://borovichi.ucoz.com/ Общественная Интернет программа Сафакулевского района «Общенародные идеи»]

{{-}}
{{Сафакүл районы тораҡ пункттары‎}}
{{Курганская область}}
{{Kurgan-obl-geo-stub}}

[[Категория:Сафакүл районы|*]]
Сафакүл районы — Ҡурған өлкәһенең административ-биләмә берәмеге.

Административ үҙәге — Сафакүл ауылы.

 Географияһы 
Район Ҡурған өлкәһенең төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. Силәбе өлкәһе һәм дә Ҡурған өлкәһенең Щучье һәм Әлмән райондары менән сикләшә. Эре һыу ятҡылыҡтары: Туҡмаҡты, Сульфатлы (Шәмелә), Күктөбөҙ, Олобаш. Районда берҙән бер йылға — Сүмләк (Мейәс ҡушылдығы)

 Тарихы 
Революцияға ҡәҙәре район биләмәһе Ырымбур губернаһының Силәбе өйәҙенә ҡараған. Ҡараһыу, Һарт-Ҡалмаҡ, Сухобор улустары булған. 1919—1922 йылдарҙа Башҡортостан Автономиялы Республикаһының Ялан кантонына кергән (күрше Әлмән районы менән бергә). Үҙәге Тәңрекүл ауылы булған.

ВЦИК-тың 1923 йылдың 3 ноябрь һәм 12 ноябрь ҡарарҙары нигеҙендә Урал өлкәһенең Силәбе округындағы Һарт-Ҡалмаҡ районы булып тергеҙелә.

Уралоблисполкомдың 1924 йылдың 7 апрель ҡарары менән Һарт-Ҡалмаҡ районы Ялан районы тип үҙгәртелә, үҙәге Мартин ауылына күсерелә.

Уралоблисполкомдың 1926 йылдағы 15 сентябрендәге ҡарары менән район үҙәге Сафакүл ауылына күсерелә.

ВЦИК-тың 1930 йылдың 20 апрелендәге ҡарары менән Ялан кантоны бөтөрөлә. Уның ҙур өлөшө яңы барлыҡҡа килгән Ялан-Ҡатай районына беркетелә. 1934 йылда яңы төҙөлгән Силәбе өлкәһе биләмәһенә керетелә һәм РСФСР-ҙың Юғары Советы ҡарары менән 1940 йылдың 12-17 декабрендә Ялан-Ҡатай районы бөтөрөлә. Ерҙәре Әлмән һәм Сафакүл райондарына бүлеп бирелә.

1943 йылдан — Ҡурған өлкәһе биләмәһендә. 1963 йылдың 1 февралендә район бөтөрөлә. Биләмә Щучье районына ҡушыла. 1965 йылдың 12 ғинуары яңынан тергеҙелә.

 Халҡы 

Районда 15 678 кеше иҫәпләнә. Күп милләтле район. Халыҡтың иң күп өлөшөн башҡорттар тәшкил итә. Шулай уҡ татарҙар, урыҫтар, ҡаҙаҡтар, немецтар, молдавандар, украиндар ҙа бар. Башҡорт (шулай уҡ ҡайбер ауылдарҙа урыҫтар ҙа бар) ауылдары: Сөләймән, Һарт-Әбдрәш, Оло Солтан, Субботин, Ҡалмаҡ-Әбдрәш, Абултай, Баҡай, Аҙналы, Бикбирҙе, Бормат, Мырҙабай, Баязит һәм башҡалар. Башҡорт-татар ауылдары: Сафакүл, Һөлөклө, Атйетәр, Мансур, Ҡубаҡай, Ҡараһыу. Бер нисә урыҫ ауылы ла бар: Покровка, Киреевка. Элек немец ауылдары ла булған: Блюменталь, Зеньково, Мавлютовка, Япаҡ.

 Муниципаль ҡоролошо 
Район составына 13 ауыл биләмәһе (ауыл советтары) керә, улар 33  ауылда йәшәйҙәр:
 №  п/п Ауыл  биләмәһе Үҙәк Халҡы(2004), кеше. ИҫәбеСНП 1 Атйетәр ауыл биләмәһе Атйетәр ауылы4641 2 Бахарев ( Ҡубаҡай) ауыл биләмәһе  Боровичи ауылы8852 3 Ҡамышты ауыл биләмәһе Ҡамышлы ауылы1 6525 4 Ҡараһыу ауыл биләмәһе Ҡараһыу ауылы5901 5 Мансур ауыл биләмәһе Мансур ауылы6431 6 Мартын ауыл биләмәһе Мартыновка ауылы8622 7 Надеждинка ауылы биләмәһе  Надеждинка ауылы9532 8 Һарт-Әбдрәш ауыл биләмәһе Һарт-Әбдрәш ауылы1 5975 9 Сафакүл ауыл биләмәһе Сафакүл ауылы4 2012 10 Субботино ауыл биләмәһе  Субботино ауылы8463 11 Сөләймән ауыл биләмәһе Сөләймән ауылы1 1453 12 Һөлөклө ауыл биләмәһе Һөлөклө ауылы1 1912 13 Ялан ауыл биләмәһе Ялан ауылы1 6174

 Иҡтисады 
Районда нигеҙҙә ауыл хужалығы продукцияһы етештерелә. Район иҡтисадына мөһим өлөш индереүсе предприятиелар «Зауралье» һәм «Сафакүл» АКХ-лары, улар иген игеү һәм һыйыр малы менән махсуслашҡан. Райондың алдынғы төҙөлөш предприятиеһы «Ритм»

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Район на сайте Курганской областной Думы 
 Первый сайт Сафакулевского района
 Официальный сайт Администрации района 
 Общественная Интернет программа Сафакулевского района «Общенародные идеи»

*