Миндәк (Учалы районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Миндәк}}
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | башкирское название         = Миндәк
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Миндяк}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 1 |lat_sec = 59
 | lon_deg                  = 58 |lon_min = 48 |lon_sec = 9
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башкортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Учалы районы{{!}}Учалы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = ауыл советы
 | поселение                = Миндәк ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Миндәк
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 1938
 |Языки                       = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Миндяк | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Миндяк | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав       = [[урыҫтар]], [[башҡорттар]]
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 |  состав села               = 
 | почтовый индекс          = 
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Миндәк''' ({{lang-ru|Миндяк}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[Миндәк ауыл Советы (Учалы районы)|Миндәк ауыл Советы]]ның административ үҙәге. [[2010 йыл]]дың [[14 октябрь|14 октябренә]] халыҡ һаны 2282 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253848001.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы]]): 75 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Урал-Тау (Белорет районы)|Урал-Тау]]): 27 км

Ауылдан төньяҡ-көнсығыштараҡ [[Миһеле (күл)|Миһиле]] күле урынлашҡан.

== Тарихы ==
Благодатный алтын ятҡылығын үҙләштереүгә бәйле, [[XX быуат]]тың 30-сы йылдарында Миндәк руднигы ҡасабаһы булараҡ нигеҙ һалына. [[XX быуат]]тың 50-60-сы йылдарында Миндәк [[XVIII быуат]]тың беренсе яртыһында нигеҙләнгән Килмәк ауылы һәм [[1847 йыл]]да барлыҡҡа килгән сотник Рафиҡ Сәғитов исемен йөрөткән Рафиҡ ауылы менән ҡушылған<ref>{{ИСДБ|страница=22}}</ref> <ref>{{БЭ2013|89159}}</ref>. [[1938 йыл]]дан алып эшселәр ҡасабаһы, [[2005 йыл]]да ауыл статусын ала.

[[2004 йыл]]дың 17 декабрендәге «Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошонда үҙгәрештәр, Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәрен үҙгәртеү һәм үҙгәртеп ҡороу тураһында» 125-з һанлы Башҡортостан Республикаһы Законы менән Миндәк эшселәр ҡасабаһы (Миндәк ҡасаба советы) тораҡ тибын ауыл тип билдәләп, ауыл биләмәһе категорияһына индерелә.

Миндәк ауылында 2 урта [[мәктәп]], [[балалар баҡсаһы]], балалар сәнғәт мәктәбе, участка дауаханаһы, 2 фельдшер-акушерлыҡ  пункты, Мәҙәниәт йорто, 2 клуб, китапхана, 3 [[мәсет]], сиркәү бар.

== Билдәле шәхестәре ==
* Бүләков Рәмил Ханнан улы (20.10.1956), [[ФСБ|именлек органдары]] ветераны, подполковник. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүсе.
* [[Ғәниев Әлмир Әмир улы]] (24.10.1940), ғалим-инженер-металлург. 1973 йылдан [[Өфө авиация институты]] һәм [[Өфө дәүләт авиация техник университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2001—2009 йылдарҙа иретеү производствоһы машиналары һәм технологияһы кафедраһы мөдире. Техник фәндәр докторы (2001), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2007).
* [[Ильясов Йәүҙәт Шәүкәт улы]] (10.02.1959), ғалим-математик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Физика‑математика фәндәре докторы (2000), профессор.
* [[Салауат Низаметдинов]] (3.03.1957—29.07.2013), композитор, [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, [[Башҡортостан]] комсомолының [[Ғәлимов Сәләм исемендәге премия]]һы (1988) лауреаты.
* Әхтәмов Янгул Шәймарҙан улы (12.02.1925—30.09.1953), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, артиллерия дивизияһының миномет полкы телефонисы, ҡыҙылармеец. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүсе (1944). Сығышы менән хәҙер Миндәк ауылы эсендә ҡалған Килмәк ауылынан.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||3687||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||5334||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||3013||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||2949||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||2282||1131||1151||49,6||50,4
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Ревизия материалдары ==
[[1834 йыл]]да<ref>[https://basharchive.ru/census/reviz/53915/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Миндәк ауылында ла ревизия (рәүиз) һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

== Урамдары ==
{{Колонки|4}}
* Октябрҙең 50 йыллығы урамы ({{lang-ru|улица 50 лет Октября}})
* 8 Март урамы  ({{lang-ru|улица 8 Марта}})
* Аҡ диңгеҙ урамы  ({{lang-ru|Беломорская улица}})
* Билалов урамы  ({{lang-ru|улица Билалова}})
* Большевик урамы  ({{lang-ru|Большевицкая улица}})
* Үрге Рафиҡ урамы  ({{lang-ru|улица Верхнее Рафиково}})
* Үрге Пролетар урамы  ({{lang-ru|Верхнепролетарская улица}})
* Үрге Өфө урамы  ({{lang-ru|Верхнеуфимская улица}})
* Ғ. Туҡай урамы  ({{lang-ru|улица Г.Тукая}})
* Гагарин урамы  ({{lang-ru|улица Гагарина}})
* Тау урамы  ({{lang-ru|Горная улица}})
* 1-се Тау урамы  ({{lang-ru|Горная 1-я улица}})
* 2-се Тау урамы  ({{lang-ru|Горная 2-я улица}})
* 3-сө Тау урамы  {{lang-ru|Горная 3-я улица}})
* 4-се Тау урамы  ({{lang-ru|Горная 4-я улица}})
* Йәшел урам  ({{lang-ru|Зеленая улица}})
* Киров урамы  ({{lang-ru|улица Кирова}})
* Ҡыҙыл Гужевик урамы  ({{lang-ru|улица Красный Гужевик}})
* Урман урамы  ({{lang-ru|Лесная улица}})
* Ағас бысыу урамы  ({{lang-ru|Лесопильная улица}})
* Ағас бысыу тыҡрығы  ({{lang-ru|Лесопильный переулок}})
* М.Ғафури урамы ({{lang-ru|улица М.Гафури}})
* Йәштәр урамы  ({{lang-ru|Молодежная улица}})
* Яр буйы урамы  ({{lang-ru|Набережная улица}})
* Түбәнге Рафиҡ урамы  ({{lang-ru|улица Нижнее Рафиково}})
* Николаев урамы  ({{lang-ru|Николаевская улица}})
* Яңы урам  ({{lang-ru|Новая улица}})
* Яңы Көс урамы  ({{lang-ru|Новая Силовая улица}})
* Күл урамы  ({{lang-ru|Озерная улица}})
* Октябрь урамы  ({{lang-ru|улица Октябрьская}})
* Партизан урамы  ({{lang-ru|Партизанская улица}})
* Беренсе Май урамы  ({{lang-ru|Первомайская улица}})
* Быуа урамы  ({{lang-ru|Плотинная улица}})
* 1-се Тау аҫты урамы  ({{lang-ru|1-я Подгорная улица}})
* 2-се Тау аҫты урамы  ({{lang-ru|2-я Подгорная улица}})
* Почта урамы  ({{lang-ru|Почтовая улица}})
* Пролетар урамы  ({{lang-ru|Пролетарская улица}})
* Йылға урамы  ({{lang-ru|Речная улица}})
* Сәсмә урамы  ({{lang-ru|улица Россыпь}})
* С.Юлаев урамы  ({{lang-ru|улица С.Юлаева}})
* Баҡса урамы  ({{lang-ru|Садовая улица}})
* Көс урамы  ({{lang-ru|Силовая улица}})
* Совет урамы  ({{lang-ru|Советская улица}})
* Совет тыҡрығы  ({{lang-ru|Советский переулок}}) 
* Урал урамы   ({{lang-ru|Уральская улица}})
* Урал тыҡрығы  ({{lang-ru|Уральский переулок}})
* Өфө урамы  ({{lang-ru|Уфимская улица}}
* 1-се Өфө тыҡрығы  ({{lang-ru|1-й Уфимский переулок}})
* 2-се өфө тыҡрығы ({{lang-ru|2-й Уфимский переулок}})
* 3-сө Өфө тыҡрығы  ({{lang-ru|3-й Уфимский переулок}})
* Фабрика урамы  ({{lang-ru|Фабричная улица}})
* Хисмәтуллин урамы  ({{lang-ru|улица Хисматуллина}})
* Шахта урамы  ({{lang-ru|Шахтная улица}})
* Мәктәп урамы  ({{lang-ru|Школьная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000004.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Инфраструктура ==
Миндәк автостанцияһы.

== Транспорт ==
Автобус юлы.

== Видеояҙмаларҙа ==
* [https://yandex.ru/video/preview/?text=миндяково%20учалинский%20район&path=yandex_search&parent-reqid=1648400280198049-6321179223088037344-sas3-0841-245-sas-l7-balancer-8080-BAL-1827&from_type=vast&filmId=13730755505542604259 п. Миндяк. Учалинский район. Башкортостан.]

== Тирә-яҡ мөхит ==
''Йылғалар''
* Мараҙы йылғаһы
* Миһеле күле
* Шәғәр йылғаһы
''Тауҙар''
* Әғәсташ тауы
* Миндәк тауы
* Ташъяр тауы
* Мәйәрҙәк тауы<ref>[https://vk.com/doc-73607076_317281216?hash=INwlBoOE7UGfkhhUdkWBBi2QVL8ffS8fggrOoQOLqfT&dl=KiWE8k9GLg0xKmMxk4AxLMhMgRAHAVq69iZ8EmLVYVk Башҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге]</ref>

== Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары ==
* Аҡсатүбә. 1965 йылда Учалы р-ны Миндәк поселогында прииск эшсеһе Байғаҙин Нәжип Ғәбделлатип улынан (1906 йылғы) Б. Шәрипов яҙып алған, — Ск. Башк., 1969, с. 100; БХИ, РЛ, № 87 (Р. Ғарипов тәржемәһендә)<ref>[https://kitaptar.bashkort.org/storage/files/Башҡорт%20халыҡ%20ижады.%20Икенсе%20том.pdf Башҡорт халыҡ ижады.ΙΙ том]</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* {{БЭ|89159}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|89159}}
* 1834 йылғы [https://basharchive.ru/census/reviz/53915/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.komandirovka.ru/cities/mindyak/ Село Миндяк расположено в Учалинском районе Республики Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»]
* {{ИСДБ|страница=22}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Учалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}
Миндәк () — Башҡортостан Республикаһының Учалы районындағы ауыл. Миндәк ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 2282 кеше булған. ОКАТО коды — 80253848001.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 75 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 27 км

Ауылдан төньяҡ-көнсығыштараҡ Миһиле күле урынлашҡан.

 Тарихы 
Благодатный алтын ятҡылығын үҙләштереүгә бәйле, XX быуаттың 30-сы йылдарында Миндәк руднигы ҡасабаһы булараҡ нигеҙ һалына. XX быуаттың 50-60-сы йылдарында Миндәк XVIII быуаттың беренсе яртыһында нигеҙләнгән Килмәк ауылы һәм 1847 йылда барлыҡҡа килгән сотник Рафиҡ Сәғитов исемен йөрөткән Рафиҡ ауылы менән ҡушылған . 1938 йылдан алып эшселәр ҡасабаһы, 2005 йылда ауыл статусын ала.

2004 йылдың 17 декабрендәге «Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошонда үҙгәрештәр, Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәрен үҙгәртеү һәм үҙгәртеп ҡороу тураһында» 125-з һанлы Башҡортостан Республикаһы Законы менән Миндәк эшселәр ҡасабаһы (Миндәк ҡасаба советы) тораҡ тибын ауыл тип билдәләп, ауыл биләмәһе категорияһына индерелә.

Миндәк ауылында 2 урта мәктәп, балалар баҡсаһы, балалар сәнғәт мәктәбе, участка дауаханаһы, 2 фельдшер-акушерлыҡ  пункты, Мәҙәниәт йорто, 2 клуб, китапхана, 3 мәсет, сиркәү бар.

 Билдәле шәхестәре 
 Бүләков Рәмил Ханнан улы (20.10.1956), именлек органдары ветераны, подполковник. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүсе.
 Ғәниев Әлмир Әмир улы (24.10.1940), ғалим-инженер-металлург. 1973 йылдан Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2001—2009 йылдарҙа иретеү производствоһы машиналары һәм технологияһы кафедраһы мөдире. Техник фәндәр докторы (2001), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2007).
 Ильясов Йәүҙәт Шәүкәт улы (10.02.1959), ғалим-математик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Физика‑математика фәндәре докторы (2000), профессор.
 Салауат Низаметдинов (3.03.1957—29.07.2013), композитор, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы (1988) лауреаты.
 Әхтәмов Янгул Шәймарҙан улы (12.02.1925—30.09.1953), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, артиллерия дивизияһының миномет полкы телефонисы, ҡыҙылармеец. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүсе (1944). Сығышы менән хәҙер Миндәк ауылы эсендә ҡалған Килмәк ауылынан.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар3687 1959 йыл 15 ғинуар5334 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар3013 2002 йыл 9 октябрь2949 2010 йыл 14 октябрь22821131115149,650,4

 Ревизия материалдары 
1834 йылдаревизия материалдары Миндәк ауылында ла ревизия (рәүиз) һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

 Урамдары 

 Октябрҙең 50 йыллығы урамы ()
 8 Март урамы  ()
 Аҡ диңгеҙ урамы  ()
 Билалов урамы  ()
 Большевик урамы  ()
 Үрге Рафиҡ урамы  ()
 Үрге Пролетар урамы  ()
 Үрге Өфө урамы  ()
 Ғ. Туҡай урамы  ()
 Гагарин урамы  ()
 Тау урамы  ()
 1-се Тау урамы  ()
 2-се Тау урамы  ()
 3-сө Тау урамы  )
 4-се Тау урамы  ()
 Йәшел урам  ()
 Киров урамы  ()
 Ҡыҙыл Гужевик урамы  ()
 Урман урамы  ()
 Ағас бысыу урамы  ()
 Ағас бысыу тыҡрығы  ()
 М.Ғафури урамы ()
 Йәштәр урамы  ()
 Яр буйы урамы  ()
 Түбәнге Рафиҡ урамы  ()
 Николаев урамы  ()
 Яңы урам  ()
 Яңы Көс урамы  ()
 Күл урамы  ()
 Октябрь урамы  ()
 Партизан урамы  ()
 Беренсе Май урамы  ()
 Быуа урамы  ()
 1-се Тау аҫты урамы  ()
 2-се Тау аҫты урамы  ()
 Почта урамы  ()
 Пролетар урамы  ()
 Йылға урамы  ()
 Сәсмә урамы  ()
 С.Юлаев урамы  ()
 Баҡса урамы  ()
 Көс урамы  ()
 Совет урамы  ()
 Совет тыҡрығы  () 
 Урал урамы   ()
 Урал тыҡрығы  ()
 Өфө урамы  (
 1-се Өфө тыҡрығы  ()
 2-се өфө тыҡрығы ()
 3-сө Өфө тыҡрығы  ()
 Фабрика урамы  ()
 Хисмәтуллин урамы  ()
 Шахта урамы  ()
 Мәктәп урамы  ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан

 Инфраструктура 
Миндәк автостанцияһы.

 Транспорт 
Автобус юлы.

 Видеояҙмаларҙа 
 п. Миндяк. Учалинский район. Башкортостан.

 Тирә-яҡ мөхит 
Йылғалар
 Мараҙы йылғаһы
 Миһеле күле
 Шәғәр йылғаһы
Тауҙар
 Әғәсташ тауы
 Миндәк тауы
 Ташъяр тауы
 Мәйәрҙәк тауыБашҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге

 Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары 
 Аҡсатүбә. 1965 йылда Учалы р-ны Миндәк поселогында прииск эшсеһе Байғаҙин Нәжип Ғәбделлатип улынан (1906 йылғы) Б. Шәрипов яҙып алған, — Ск. Башк., 1969, с. 100; БХИ, РЛ, № 87 (Р. Ғарипов тәржемәһендә)Башҡорт халыҡ ижады.ΙΙ том.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 

 Һылтанмалар 
 
 1834 йылғы ревизия материалдары
 Село Миндяк расположено в Учалинском районе Республики Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»