Ҡара ҡарлуғас
{{taxobox
| name = Ҡара ҡарлуғас
| image file = Деревенская ласточка (Hirundo rustica), Мелихово.jpg
| image descr = Ҡара ҡарлуғас
| regnum = Хайуандар
| phylum = [[Хордалылар]]
| subphylum = [[Умыртҡалылар]]
| classis = [[Ҡоштар]]
| subclassis = Яңы аңҡаулылар
| ordo = [[Турғай һымаҡтар]]
| familia = [[Ҡарлуғастар]]
| genus =  
| species = '''Ҡара ҡарлуғас'''
| latin = {{btname|Hirundo rustica|[[Linnaeus]], [[1758]]}}
| wikispecies = Hirundo rustica
| commons = Category: Hirundo rustica
| itis = 178448
| ncbi = 43150
| range map = Hirundo rustica.png
| range legend =
{{легенда|#DCCA01|<small>Оя ҡороу ареалы</small>}}
{{легенда|#0075FF|<small>Миграция</small>}}
{{легенда|#007500|<small>Йыл әйләнәһенә</small>}}
}}
{{Международная Красная книга|LC|147947}}

Ҡара ҡарлуғас({{lang-ru|Деревенская ласточка, касатка}}, {{lang-la|Hirundo rustica}}) — ҡыйғас ҡара ҡанатлы, асалы ҡойроҡло, кәйелеп, шәп оса торған ҡош.
[[Файл:Карлугас.jpg|250px|thumb|left|Ҡарлуғас]]
[[Сыйырсыҡ]]тан бәләкәйерәк. Күмәкләшеп йөрөйҙәр. Ергә ҡунмайынса, бөтә ваҡыттарын һауала үткәрәләр. Ҡанаттары тар һәм оҙон, артҡараҡ ҡайырылып тора. Ҡойроғо бер аҙ ярылған. дөм ҡара, тамаһы һарғылт аҡ. Башҡа ҡарлуғастарҙан тигеҙ ҡара төҫлө булыуы менән айырылып тора.Сырылдаҡ тауыш сығара: "сриии-и-и, срии-и" Ояһы ҡая таштарҙа, кәрниздәрҙә, ағас ҡыуыштарында була, уны ҡара балсыҡтан һылап эшләй. Ояһының төҫө буй-ала. Ҡанатлы [[бөжәк]]тәр менән туҡлана, уларҙы һауала ғына тота. Һыуҙы ла осоп барышлай ғына эсә. 2-3 бөртөк аҡ йомортҡаһы була. Зарарлы бөжәктәрҙе аулап файҙа килтерә.

== Ҡарлуғастың төрҙәре ==
* Ҡара ҡарлуғас
* [[Ауыл ҡарлуғасы]]
* Ҡала ҡарлуғасы
* [[Яр ҡарлуғасы]]

Донъяла барлығы 75 төрө билдәле.

== Әҙәбиәт ==
Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары. Өфө, 1986 йыл Өфө, 50-се бит.
[[Файл:Hirundo rustica MHNT.jpg|thumb|'' Hirundo rustica ''|left]]
== Һылтанмалар ==
* [http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?birds/427.html Позвоночные животные России: Деревенская ласточка]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}
* [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Hirundo_rustica.html Dewey, T. and C. Roth. 2002. «Hirundo rustica» (On-line), Animal Diversity Web]{{ref-en}}
* [http://www.apus.ru/site.xp/052049049124050048056053.html Ласточка деревенская] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090217080633/http://www.apus.ru/site.xp/052049049124050048056053.html |date=2009-02-17 }}{{ref-ru}}

{{|en}}
{{|eo}}
{{|fr}}
{{|pt}}
{{|sv}}

[[Категория:Ҡоштар]]
[[Категория:Башҡортостан ҡоштары]]
Ҡара ҡарлуғас(, ) — ҡыйғас ҡара ҡанатлы, асалы ҡойроҡло, кәйелеп, шәп оса торған ҡош.
250px|thumb|left|Ҡарлуғас
Сыйырсыҡтан бәләкәйерәк. Күмәкләшеп йөрөйҙәр. Ергә ҡунмайынса, бөтә ваҡыттарын һауала үткәрәләр. Ҡанаттары тар һәм оҙон, артҡараҡ ҡайырылып тора. Ҡойроғо бер аҙ ярылған. дөм ҡара, тамаһы һарғылт аҡ. Башҡа ҡарлуғастарҙан тигеҙ ҡара төҫлө булыуы менән айырылып тора.Сырылдаҡ тауыш сығара: "сриии-и-и, срии-и" Ояһы ҡая таштарҙа, кәрниздәрҙә, ағас ҡыуыштарында була, уны ҡара балсыҡтан һылап эшләй. Ояһының төҫө буй-ала. Ҡанатлы бөжәктәр менән туҡлана, уларҙы һауала ғына тота. Һыуҙы ла осоп барышлай ғына эсә. 2-3 бөртөк аҡ йомортҡаһы була. Зарарлы бөжәктәрҙе аулап файҙа килтерә.

 Ҡарлуғастың төрҙәре 
 Ҡара ҡарлуғас
 Ауыл ҡарлуғасы
 Ҡала ҡарлуғасы
 Яр ҡарлуғасы

Донъяла барлығы 75 төрө билдәле.

 Әҙәбиәт 
Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары. Өфө, 1986 йыл Өфө, 50-се бит.
thumb| Hirundo rustica |left
 Һылтанмалар 
 Позвоночные животные России: Деревенская ласточка
 Dewey, T. and C. Roth. 2002. «Hirundo rustica» (On-line), Animal Diversity Web
 Ласточка деревенская 

{{|en}}
{{|eo}}
{{|fr}}
{{|pt}}
{{|sv}}

Категория:Ҡоштар
Категория:Башҡортостан ҡоштары