27 апрель
'''27 апрель''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 117-се ([[кәбисә йыл]]ында 118-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 248 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-04-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
* {{Ер}} [[Ер]]: Шау-шыуҙан һаҡланыу көнө.
** [[Һуҡырлыҡ|Һуҡырҙарҙы]] йөрөтөүсе [[эт]]тәр көнө.
** Тапирҙар көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{флагификация|АҠШ}}: [[Сэмюэл Морзе|Морзе]] азбукаһы көнө.
* {{Флагификация|Австрия}}: Икенсе Республика көнө.
* {{Флагификация|Израиль}}: Йом Ха-Зикарон.
* {{флагификация|Иран}}: Хәүефһеҙ [[транспорт]] көнө.
* {{флагификация|Россия}}: Парламентаризм көнө.
* {{Флагификация|Словения}}: Милли ҡаршылыҡ көнө.
* {{флагификация|Сьерра-Леоне}}: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
* {{флагификация|Того}}: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
* {{флагификация|Финляндия}}: Ветерандар көнө.
* {{флагификация|ЮАР}}: Азатлыҡ көнө.
==== Төбәк байрамдары ====
* {{флагификация|Якутия}}: Республика көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Ер}} [[Ер]]: Секретарҙар көнө.
* {{Флагификация|Россия}}: Вахта менән эшләүселәр көнө.
** Милли гвардия ғәскәрҙәренең Махсус частары көнө.
}}</onlyinclude>

== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1906]]: [[Рәсәй империяһы]] беренсе [[Рәсәй империяһының Дәүләт думаһы|Дәүләт думаһының]] тәүге ултырышы үтә.
* [[1922]]: [[Яҡут Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы]] ойошторола.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1925]]: [[СССР]] Халыҡ Комиссарҙары Советы «Ҡала биләмәләрендә граждандарҙы теркәү тураһында» тигән ҡарар ҡабул итә.
* [[1960]]: [[Михаил Шолохов]]тың [[Күтәрелгән сиҙәм (роман)|«Күтәрелгән сиҙәм»]] романы буйынса төшөрөлгән фильмдың тәүге ике серияһы СССР экрандарына сыға.
* [[1961]]: Тыныслыҡ фондарының халыҡ-ара ассоциацияһы ойошторола.
* [[1965]]: [[АҠШ]]-та бер тапҡыр ҡулланыла торған «Памперс»ҡа [[Патент хоҡуғы|патент]] алына.
* [[1982]]: [[Өфө]]лә синтетик спирт заводының Мәҙәниәт һарайы асыла (хәҙер Өфө ҡала мәҙәниәт һарайы).
* [[2005]]: [[Франция]]ның «Airbus» A380 пассажир [[самолёт]]ы беренсе осош яһай.  }}

== {{Тыуым}} ==

=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Ғиззәтуллин Сафуан Ғәлләметдин улы]] (1930—30.03.1999), ғалим-агроном. 1963—1994 йылдарҙа [[Башҡортостан ауыл хужалығы институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт аграр университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1978—1993 йылдарҙа агрохимия һәм үҫемлектәрҙе һаҡлау кафедраһы мөдире. [[Ауыл хужалығы]] фәндәре кандидаты (1965), профессор (1991). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1980), [[СССР]]-ҙың уйлап табыусыһы (1987). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Әлшәй районы]] [[Ташлы (Әлшәй районы)|Ташлы]] ауылынан.
* [[Фәритов Айрат Тәбрис улы]] (1965), ғалим-механик-коррозионист. 1987 йылдан [[СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы]]ның Энергресурстарҙы транспортлау проблемалары институты хеҙмәткәре, 2002 йылдан — бүлек начальнигы; 2016 йылдан [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]]ның Стратегик тикшеренеүҙәр институты, бер үк ваҡытта [[Өфө]]ләге «Акрус—М» ғилми производство фирмаһы хеҙмәткәре. Техник фәндәр кандидаты (2006). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе (2010). Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (2005) һәм  И. М. Губкин исемендәге премияһы (2008) лауреаты. Сығышы менән [[Бөрө (ҡала)|Бөрө]] ҡалаһынан.
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Копытова Ефросинья Васильевна]] (1931), [[Педагогика|педагогик]] хеҙмәт ветераны. 1951 йылдан [[Балаҡатай районы]] [[Ҡарлыхан]] урта мәктәбенең, 1962—1983 йылдарҙа [[Нөгөш (Балаҡатай районы)|Нөгөш]] һигеҙ йыллыҡ мәктәбенең [[рус теле]] һәм [[Рус әҙәбиәте|әҙәбиәте]] уҡытыусыһы. [[Башҡортостан]] уҡытыусыларының VI һәм VII съездары делегаты. [[РСФСР]] мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1974), Халыҡ мәғарифы отличнигы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1971). Сығышы менән Нөгөш ауылынан.
* [[Хәзиев Фәнғәт Хаммат улы]] (1936), [[фән|ғалим]]-тупраҡ белгесе, агрохимик, агроэколог. 1963 йылдан [[СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалы]] [[Биология институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)|Биология институты]] хеҙмәткәре, 1969 йылдан өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1977 йылдан — тупраҡ ғилеме лабораторияһы мөдире, 2002 йылдан — баш ғилми хеҙмәткәр; бер үк ваҡытта 1984—1992 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]]ның Биология фәндәре бүлексәһе директорының фәнни эштәр буйынса урынбаҫары, 1995—2002 йылдарҙа экология бүлеге мөдире, 1995—2006 йылдарҙа академик-секретарь. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1991), биология фәндәре докторы (1983), профессор (1989), [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (1997) һәм [[Башҡорт АССР-ы]]ның (1985) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (2001), В. Р. Вильямс исемендәге премия (1983) лауреаты. [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2016).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Сәхәбиева Зөһрә Ҡотдос ҡыҙы]] (1951), [[йыр]]сы, Ҡазан консерваторияһы уҡытыусыһы, 1993-1996 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]] солисы. [[Татарстан|Татар АССР-ы]]ның халыҡ артисы (1984). Сығышы менән хәҙерге [[Татарстан Республикаһы]]ның [[Туҡай районы]] Сәлих-Туҡай ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Мөхәрәмов Миҙхәт Кәрим улы]] (1922—7.03.1993), [[фән|ғалим]]-тарихсы. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1951 йылдан [[СССР]] Фәндәр академияһы [[Ҡазан]] филиалының Тел, әҙәбиәт һәм тарих ғилми-тикшеренеү институты хеҙмәткәре, 1963—1982 йылдарҙа — институт  директоры. Тарих фәндәре докторы (1964), профессор (1967). [[РСФСР]]-ҙың (1982) һәм [[Татар АССР-ы]]ның (1972) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Мәләүез районы]] [[Ергән]] ауылынан.
* [[Исрафилова Фәниә Абдулла ҡыҙы]] (1947), хеҙмәт ветераны. 1968 йылдан [[Әбйәлил районы|Әбйәлил]] үҙәк район китапханаһы китапханасыһы, 1977 йылдан — бүлек мөдире; 1994—2006 йылдарҙа үҙәкләштерелгән китапханалар системаһының директор урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1992). Сығышы менән хәҙерге [[Силәбе өлкәһе]]нең Пласт ҡалаһынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Шакиров Фәрит Шәмсимөхәмәт улы]] (1947—17.06.2020), [[нефть|нефтсе]]. 1965—2002 йылдарҙа «Саҡмағошнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы операторы һәм мастеры. [[Рәсәй Федерацияһы]] Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1997). 3-сө дәрәжә [[Хеҙмәт Даны ордены]] кавалеры (1981). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Илеш районы]] [[Ҡыҙыл Йондоҙ (Илеш районы)|Ҡыҙыл Йондоҙ]] ауылынан. 
* [[Купцова Ғәлиә Закир ҡыҙы]] (1952), [[Педагогика|педагог]], күп [[бала]] әсәһе. 1970 йылдан [[Хәйбулла районы]] мәктәптәре уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1976—2009 йылдарҙа [[Первомайский (Хәйбулла районы)|Первомайский]] урта мәктәбе уҡытыусыһы, директорҙың уҡыу эштәре буйынса урынбаҫары. [[СССР]]-ҙың 2-се дәрәжә «Әсәлек миҙалы» менән бүләкләнеүсе (1987), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1986). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Иглин районы]] [[Түбәнге Ләмәҙ]] ауылынан. 
* [[Лотфуллин Рәмил Йәүит улы]] (1952), ғалим-[[Инженерлыҡ эше|инженер-механик]], юғары мәктәп ветераны. 1974 йылдан [[Өфө авиация институты]] уҡытыусыһы; 1980 йылдан «Тантал» махсус конструкторлыҡ-технология бюроһы, 1986 йылдан — Металдарҙың үтә һығылмалылығы проблемалары институты хеҙмәткәре, 1989 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр, 2005 йылдан — институт директорының фәнни эштәр буйынса урынбаҫары, 2007 йылдан — баш ғилми хеҙмәткәр, 2008 йылдан — лаборатория мөдире; бер үк ваҡытта 2002 йылдан [[Өфө дәүләт авиация техник университеты]] уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1998). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (2001). Сығышы менән хәҙерге [[Хабаровск крайы]]ның Днепровский ҡасабаһынан.
* [[Фәүхиев Фәхәл Карам улы]] (1952), нефть сәнәғәте ветераны. 2-се һәм 3-сө дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры, Рәсәйҙең Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре. «Миллиард тонна Башҡортостан нефте» билдәһе эйәһе. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Яңауыл районы]] [[Асауҙыбаш]] ауылынан. 
* [[Минғазов Рәмил Сәғит улы]] (1957—12.09.2016), ғалим-хирург. 1985 йылдан [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] уҡытыусыһы. Медицина фәндәре кандидаты (1998), доцент (2002). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы. Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Монасипов Салауат Тайып улы]] (1933—2.12.2001), [[Педагогика|педагог]], [[мәғариф]] һәм [[КПСС|партия]] органдары хеҙмәткәре. 1956 йылдан [[Баймаҡ районы]] хәҙерге [[Урғаҙа мәктәбе]] уҡытыусыһы;  1960 йылдан [[КПСС]] район комитеты пропагандисы, пропаганда һәм агитация бүлеге мөдире, 1963 йылдан [[КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты]] инструкторы; 1965 йылдан [[Өфө]] ҡала мәктәптәре директоры, 1989—2001 йылдарҙа ҡала мәғариф бүлеге методисы, белгесе. [[Башҡорт АССР-ы]] мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1989), [[РСФСР]]-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1972), [[БАССР Юғары Советы|Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының]] Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (1989). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. Сығышы менән [[Баймаҡ]] ҡалаһынан. 
* [[Сәйетова Гөлшат Абдулла ҡыҙы]] (1953), педагог. 1989 йылдан Өфө ҡалаһының 119-сы урта мәктәбе, 2000—2011 йылдарҙа 144-се башҡорт гимназияһы уҡытыусыһы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған уҡытыусыһы (2008). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Хәйбулла районы]] [[Әҙел (Хәйбулла районы)|Әҙел]] ауылынан.
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Ваһапова Хәлимә Мөжәүир ҡыҙы]] (1914—1988), хирург-табип, йәмәғәтсе. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, хәрби госпиталдең хирургия бүлеге начальнигы, [[медицина]] [[Хәрби эш|хеҙмәтенең]] гвардия [[капитан]]ы. 1946—1958 йылдарҙа [[Учалы районы|Учалы район]] үҙәк [[дауахана]]һының баш табибы. [[Башҡорт АССР‑ы]]ның 2-се саҡырылыш (1947—1951) [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] (1985) һәм [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1944) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның Учалы районы [[Ахун (Учалы районы)|Ахун]] [[ауыл]]ынан.
* [[Мархасин Илья Львович]] (1919—21.04.1988), [[физика|физик]]-[[ғалим]]. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1952 йылдан [[Өфө нефть ғилми-тикшеренеү институты|Өфө нефть сәнәғәте ғилми-тикшеренеү институты]] хеҙмәткәре, 1968 йылдан — [[Өфө нефть институты]] [[уҡытыусы]]һы, [[физика]] кафедраһы мөдире. [[Техник фәндәр]] [[фән докторы|докторы]] (1966), [[профессор]] (1968). [[Башҡорт АССР‑ы]]ның атҡаҙанған [[нефть|нефтсеһе]] (1967), [[СССР]]‑ҙың юғары мәктәп (1979) һәм нефть сәнәғәте (1980) отличнигы. [[И. М. Губкин]] исемендәге премия лауреаты (1971). 1-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] кавалеры (1985).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Клявлин Марс Сәлих улы]] (1949), [[Инженерлыҡ эше|инженер]]‑[[Технология|технолог]]-ғалим. 1972 йылдан Өфө нефть институты һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]] уҡытыусыһы. [[Химия]] фәндәре докторы (1994), профессор (2000). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1999). [[Бөтә Союз]] уйлап табыусылар һәм рационализаторҙар йәмғиәте премияһы лауреаты (1978).
* [[Ғүмәров Миңлеғәли Ишмөхәмәт улы]] (1954), табип-ғалим. 1978 йылдан [[Баймаҡ]] ҡалаһы поликлиникаһының [[бала]]лар хирургы, 1985 йылдан ҡала үҙәк дауаханаһының хирургия бүлеге мөдире, 2007—2017 йылдарҙа — баш табибы. Медицина фәндәре кандидаты (2003). [[Рәсәй]]ҙең (2012) һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, һаулыҡ һаҡлау отличнигы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Баймаҡ районы]] [[Байым (Баймаҡ районы)|Байым]] ауылынан.
* [[Зарипова Резида Фидай ҡыҙы]] (1974), [[театр]] артисы. 1993 йылдан [[Өфө «Нур» татар дәүләт театры]] [[актриса]]һы. [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2023). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Ҡариҙел районы]] [[Һөйөндөк (Ҡариҙел районы)|Һөйөндөк]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:27 апрелдә тыуғандар</categorytree>''
* [[1765]]: Николай Тучков (1765), [[Рәсәй империяһы]]ның хәрби эшмәкәре, [[1812 йылғы Ватан һуғышы]] геройы.
* [[1791]]: [[Сэмюэл Морзе]], электромагнит тулҡындарын яҙыусы телеграф ("Морзе аппараты"н) уйлап табыусы.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1820]]: Герберт Спенсер, [[Британия]] [[Философия|философы]], [[Социология|социолог]].
* [[1840]]: Эдвард Уимпер, Британия [[сәйәхәт]]сеһе, альпинист һәм рәссам.
* [[1855]]: Леонид Бельский, Рәсәй империяһы [[Шиғриәт|шағиры]], [[тәржемә]]се һәм әҙәбиәт белгесе.
* [[1865]]: Владимир Богораз, Рәсәй империяһы һәм [[СССР]] этнографы, [[Лингвистика|лингвист]] һәм яҙыусы.
* [[1910]]: Виктор Маслов, СССР [[футбол]]сыһы, тренер.
* [[1915]]: Артур Димитерс, Латвия ССР-ы актёры, режиссёр.
* [[1935]]: Тео Ангелопулос, [[Греция]] кинорежиссёры, сценарист һәм продюсер.
* [[1936]]: [[Фазле Хәсән Абед]], [[Бангладеш]]тың социаль хеҙмәткәре.
* [[1940]]: Хәлим Йәләлов, СССР-ҙың [[театр]] актёры, [[Татарстан]]дың халыҡ артисы (1992).  }}

== {{Үлем}} ==
''<categorytree depth="0">Категория:27 апрелдә вафат булғандар</categorytree>
* [[1521]]: [[Фернан Магеллан]], [[Португалия]] һәм [[Испания]] диңгеҙ сәйәхәтсеһе.
* [[1972]]: [[Кваме Нкрума]], [[Гана]]ның беренсе премьер-министры (1957—1960) һәм тәүге президенты (1960—1966).

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|Г27]]
[[Категория:27 апрель]]
27 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 117-се (кәбисә йылында 118-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 248 көн ҡала.

  
 1906: Рәсәй империяһы беренсе Дәүләт думаһының тәүге ултырышы үтә.
 1922: Яҡут Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы ойошторола.

  

 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1765: Николай Тучков (1765), Рәсәй империяһының хәрби эшмәкәре, 1812 йылғы Ватан һуғышы геройы.
 1791: Сэмюэл Морзе, электромагнит тулҡындарын яҙыусы телеграф ("Морзе аппараты"н) уйлап табыусы.

  
''
 1521: Фернан Магеллан, Португалия һәм Испания диңгеҙ сәйәхәтсеһе.
 1972: Кваме Нкрума, Гананың беренсе премьер-министры (1957—1960) һәм тәүге президенты (1960—1966).

  

Г27
Категория:27 апрель