Ай (ваҡыт)
{{Башҡа мәғәнәләре|Ай (мәғәнәләр)}}

'''Ай''' — [[календарь|календарҙағы]] [[ваҡыт]] берәмеге, яҡынса [[Ай (күк есеме)|Айҙың]] [[Ер (планета)|Ер]] тирәләй бер тапҡыр әйләнеп сығыу арауығына тигеҙ. 

== [[Календарь|Календарҙ]]а ай исемдәре ==
[[Григориан стиле]]ндә (шулай уҡ [[Юлиан стиле]]ндә лә) [[Ай (күк есеме)|Ай]] фазаһына бәйләнмәгән ай исемдәре ҡулланыла. Был таблицала башҡортса ай атамалары ла бирелә

{{Айҙар}}

== Айҙа көндәр һаны ==
<center>
{| class="wikitable"
|-
|   1
|  2
|     3
|   4
|      5
|     6
|     7
|   8
| 9
|  10
|   11
|  12
|-
! Ғинуар<br />(Һыуығай)
! Февраль<br />(Шаҡай)
! Март<br />(Буранай)
! Апрель<br />(Алағарай)
! Май<br />(Һабанай) 
! Июнь<br />(Һөтай)
! Июль<br />(Майай)
! Август<br />(Урағай)
! Сентябрь<br />(Һарысай)
! Октябрь<br />(Ҡарасай)
! Ноябрь<br />(Ҡырпағай)
! Декабрь<br />(Аҡъюлай)
|-
| 31 көн
| 28 көн
| 31 көн
| 30 көн
| 31 көн
| 30 көн
| 31 көн
| 31 көн
| 30 көн
| 31 көн
| 30 көн
| 31 көн
|-
|
| 29 көн
кәбисә
йылда
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|}
</center>

* Әгәр йыл һаны 4-кә ҡалдыҡһыҙ бүленһә, февралдә 29 көн (кәбисә йылы), әммә 1700, 1800, 1900, 2100, 2200, 2300 йылдар Григориан календарында кәбисә түгел. 
* Кәбисә йылдар: …, 1980, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, [[2012]], [[2016]].
* Яҡындағы кәбисә йылы: [[2024]] .

== Исламда ай атамалары ==

# [[Мөхәррәм]] — {{lang-ar|محـرّ&#160;م}} 30 көн
# [[Сәфәр]] — {{lang-ar2|صفـر}} 29 көн
# [[Рабиғел әүүәл]] — {{lang-ar2|ربـيع الأول}} 30 көн
# [[Рабиғел ахыр]] — {{lang-ar2|ربـيع الآخر}} 29 көн
# [[Йомадиәл әүүәл]] — {{lang-ar2|جمادى الأول}} 30 көн
# [[Йомадиәл ахыр]] — {{lang-ar2|جمادى الآخر}} 29 көн
# [[Рәжәб]] — {{lang-ar2|رجـب}} 30 көн
# [[Шәғбан]] — {{lang-ar2|شعـبا&#160;ن}} 29 көн
# [[Рамаҙан]] — {{lang-ar2|رمضا&#160;ن}} 30 көн
# [[Шәүүәл]] — {{lang-ar2|شوّ&#160;ال}} 29 көн
# [[Зөлҡәғиҙә]] — {{lang-ar2|ذو الـقـعـدة}} 30 көн
# [[Зөлхизә (ай)|Зөлхизә]] — {{lang-ar2|ذو الحجة}} 29-30 көн [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%8F%D1%86] [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%98%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8C]

== Сығанаҡтар ==
*[http://askimam.ru/upload/iblock/958/Islamic-Months.pdf Мухаммад Таки Усмани «Исламские месяцы»]
* [http://direct-time.com/index.php?id=12 Перевод дат исламского календаря в другие календари] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130417082816/http://direct-time.com/index.php?id=12 |date=2013-04-17 }}
* [http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/islam_tabcal.htm Конвертер дат европейского и мусульманского календарей (англ.)]
* [http://creounity.com/apps/time_machine/index.php?go=arab.php&lang=ru Веб-приложение «Creounity Машина Времени»: конвертирование дат из лунной хиджры в григорианский календарь и обратно, а также ещё 24 системы летоисчисления]
* [http://hical.info/lang.php?lang=ru Перевод дат григорианского календаря в даты исламского календаря.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180420001450/http://hical.info/lang.php?lang=ru |date=2018-04-20 }}

== Иҫкәрмәләр ==
{{Примечания}}


[[Категория:Ваҡыт]]
[[Категория:Айҙар]]
[[Категория:Ислам]]
[[Категория:Ислам терминдары]]
[[Категория:Астрономия]]
Ай — календарҙағы ваҡыт берәмеге, яҡынса Айҙың Ер тирәләй бер тапҡыр әйләнеп сығыу арауығына тигеҙ. 

 Календарҙа ай исемдәре 
Григориан стилендә (шулай уҡ Юлиан стилендә лә) Ай фазаһына бәйләнмәгән ай исемдәре ҡулланыла. Был таблицала башҡортса ай атамалары ла бирелә

 Айҙа көндәр һаны 
   1  2     3   4      5     6     7   8 9  10   11  12 Ғинуар(Һыуығай) Февраль(Шаҡай) Март(Буранай) Апрель(Алағарай) Май(Һабанай)  Июнь(Һөтай) Июль(Майай) Август(Урағай) Сентябрь(Һарысай) Октябрь(Ҡарасай) Ноябрь(Ҡырпағай) Декабрь(Аҡъюлай) 31 көн 28 көн 31 көн 30 көн 31 көн 30 көн 31 көн 31 көн 30 көн 31 көн 30 көн 31 көн 29 көн
кәбисә
йылда

 Әгәр йыл һаны 4-кә ҡалдыҡһыҙ бүленһә, февралдә 29 көн (кәбисә йылы), әммә 1700, 1800, 1900, 2100, 2200, 2300 йылдар Григориан календарында кәбисә түгел. 
 Кәбисә йылдар: …, 1980, 1984, 1988, 1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016.
 Яҡындағы кәбисә йылы: 2024 .

 Исламда ай атамалары 

 Мөхәррәм —  30 көн
 Сәфәр —  29 көн
 Рабиғел әүүәл —  30 көн
 Рабиғел ахыр —  29 көн
 Йомадиәл әүүәл —  30 көн
 Йомадиәл ахыр —  29 көн
 Рәжәб —  30 көн
 Шәғбан —  29 көн
 Рамаҙан —  30 көн
 Шәүүәл —  29 көн
 Зөлҡәғиҙә —  30 көн
 Зөлхизә —  29-30 көн  

 Сығанаҡтар 
Мухаммад Таки Усмани «Исламские месяцы»
 Перевод дат исламского календаря в другие календари 
 Конвертер дат европейского и мусульманского календарей (англ.)
 Веб-приложение «Creounity Машина Времени»: конвертирование дат из лунной хиджры в григорианский календарь и обратно, а также ещё 24 системы летоисчисления
 Перевод дат григорианского календаря в даты исламского календаря. 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Ваҡыт
Категория:Айҙар
Категория:Ислам
Категория:Ислам терминдары
Категория:Астрономия