Башҡортостан АЭС-ы
{{Электростанция
|Тип = АЭС
|Название = Башҡортостан АЭС-ы
|Изображение = 
|Размер изображения = 
|Местоположение = {{флагификация|Россия}}
|Страна = Россия
  |lat_dir =N |lat_deg =55 |lat_min =52 |lat_sec =50 
  |lon_dir =E |lon_deg =53 |lon_min =59 |lon_sec =20
  |region                 = RU
  |CoordScale             =
|Начало строительства = [[1980]]
|Начало эксплуатации = —
|Конец эксплуатации =  [[1990]] йылда төҙөлөш туҡтатыла
|Эксплуатирующая организация = «[[Росэнергоатом]]»  концерны филиалы
|Энергоблоки = 0
|Строится энергоблоков = 3, [[1993]] йылда консервациялана
|Тип реакторов = [[ВВЭР-1000]]
|Эксплуатируемых реакторов = 0
|Мощность = 4000 МВт(планда ҡаралған)
}}

'''Башҡортостан атом электр станцияһы''' (Башҡортостан АЭС-ы) — төҙөлөп бөтмәгән [[АЭС|атом электр станцияһы]]; [[Башҡортостан]]дың төньяҡ-көнбайышында, [[Ағиҙел (йылға)|Ағиҙел]] менән [[Кама (йылға)|Кама]] йылғалары ҡушылған урында, [[Ағиҙел (ҡала)|Ағиҙел ҡалаһы]] янында урынлашҡан.
[[1990]] йылда [[Чернобыль фажиғәһе]]нән һуң башланған йәмәғәтселек хәрәкәте илдә төҙөлөп ятҡан барлыҡ атом электр станцияларын яптырыуҙы талап итә; ошоға сәбәпле бирешеп, Башҡортостан АЭС-ы төҙөлөшө туҡтатыла. Уның бындай яҙмышы шулай уҡ төҙөлөш алып барылған Татарстан һәм Ҡырым АЭС-тарыныҡы менән уртаҡ була.

== Төҙөлөш барышы ==
1960-сы йылдарҙың аҙағында [[СССР]]-ҙа бөтә илдең һәм уның айырым төбәктәрендә яғыулыҡ һәм энергия сығанаҡтарының етешлеге тикшерелә. 10-15 йылдан илдең Европа өлөшөндә АЭСтарҙа етештерелгән энергияһына мохтажлыҡ бик ныҡ арта, тип табыла. Ошо йәһәттән СССР-ҙың Европа өлөшөнән тыш Уралда ла, шул иҫәптән Башҡортостанда ла, АЭС төҙөрлөк ер эҙләй башлайҙар.

Буласаҡ АЭС һалыу урынына бик ҡаты талаптар ҡуйыла. Иң мөһиме, был урында ышаныслы һым арзан һыу сығанағы булырға тейеш була; ошо сәбәптән күл-йылға ярындағы урындар һайлап алына. АЭС-ты урынлаштырыр төбәктәр шулай уҡ [[геология]], юлдар барлығы, ерле халыҡ һаны, ғәҙәттә өргән елдәр йүнәлеше һ.б. иҫәпкә алына. Ошо талаптырҙың барыһына ла [[Башҡорт АССР-ы]]ның [[Краснокама районы]]ндағы майҙан тап килә; ошо урында АЭС һәм уны хеҙмәтләндереүсеэшселәр ҡалаһы һалына.

Башҡортостан АЭС-ы КПСС Үҙәк Комитеты һәм СССР Министрҙар Советының 1980 йылдың 26 июнендә ҡабул ителгән ҡарары нигеҙендә шул уҡ йәйҙә төҙөлә башлай. АЭС эргәһендә 15 мең кешегә иҫәпләнгән Ағиҙел ҡалаһына нигеҙ һалына. Шуның менән Башҡортостан символик “Атом клубы” ағзаһы булып китә. Проект ВВЭР-1000 реакторҙары ҡоролған дүрт энергоблок төҙөүгә нигеҙләнә. Һәр реакторҙың ҡеүәте 1000 МВт тәшкил итә. Артабан реакторҙар һанын алтауға, станцияның дөйөм ҡеүәтен 6000 МВт-ҡа еткереү планлаштырыла. Станцияны Мәскәүҙәге “Атомтеплопроект” институты проектлай. ВВЭР-1000 реакторы проекты авторҙары – И.В. Курчатов исемендәге Атом энергияһы институты (инженер халҡы телендә – “Курчатник”, Мәскәү) һәм “Гидропресс” тәжрибә-конструкторлыҡ бюроһы (Подольск. Был бюроның исеме есеменә тура килмәүе сәйер күренеүе ихтимал: ул, әлбиттә, бер ниндәй ҙә “гидравлик пресс” проектламай, реакторҙар менән генә шөғөлләнә). Реакторҙарҙы етештереүҙә Ленинград өлкәһендәге “Ижора заводы” берекмәһе, Волгодонск ҡалаһындағы “Атоммаш”, Чехословакияның “Шкода” берекмәһе составындағы, В.И. Ленин исемен йөрөткән Пльзень заводы ҡатнаша<ref>[http://bashgazet.ru/ikonomika/26514-atom-kluby-m-bashortostan.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170927003647/http://bashgazet.ru/ikonomika/26514-atom-kluby-m-bashortostan.html |date=2017-09-27 }}</ref>. 

Ун йыл барған ҙур төҙөлөш 1990 йылда БАССР Юғары Советы ҡарары нигеҙендә туҡтатыла. Сәбәбе 1986 йылдың 26 апрелендә Украиналағы Чернобыль атом электр станцияһының 4-се блогында РБМК-1000 реакторы (НИИ № 8, йәғни НИКИЭТ проекты, баш конструктор академик Н.А. Доллежаль) шартлағандан һуң йәмғиәттә күтәрелгән көслө протест тулҡынына бәйле. Бер юлы Татарстандағы һәм Ҡырымдағы оҡшаш төҙөлөштәр ҙә туҡтатыла. Белгестәр был ҡарарҙы нигеҙһеҙ тип баһалай, сөнки Чернобылдәге РБМК-1000 һәм Башҡортостанда ҡуйылырға тейешле ВВЭР-1000 реакторҙары араһында айырма ҙур. Йәнә Чернобыль аварияһы сәбәптәре бик ҙур дәрәжәлә кеше факторына бәйле. 

Проекты буйынса, Башҡорт АЭСы ҡеүәте 4000 МВт тәшкил итергә тейеш була; киләсәктә уны 6000 МВт-ҡаса арттырыу күҙ уңында тотола<ref>[http://www.adm-agidel.info/index/0-23 Ағиҙел ҡалаһының рәсми сайты. Башҡорт АЭСы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101120142949/http://www.adm-agidel.info/index/0-23 |date=2010-11-20 }}</ref>.

<!--
Проектная мощность станции должна была составить 4000 МВт — типовой проект, аналогичный действующей [[Балаковская АЭС|Балаковской АЭС]] и недоведённым до проектных мощностей [[Хмельницкая АЭС|Хмельницкой АЭС]] и [[Волгодонская АЭС|Волгодонской АЭС]], а также [[Недостроенные АЭС|недостроенной]] [[Крымская АЭС|Крымской АЭС]]. Проект предусматривал размещение на площадке станции 4-х [[энергоблок]]ов с [[ядерный реактор|реакторами]] [[ВВЭР-1000]]. Запуск энергоблоков должен был осуществляться по мере их возведения, этот принцип поточного строительства уже был отработан при сооружении Балаковской АЭС.

В сентябре [[1990 год|1990]] года строительство Башкирской АЭС было прекращено на основании Постановления Верховного Совета [[Башкирская АССР|Башкирской АССР]] «О прекращении строительства Башкирской атомной станции», инициированного [[Госкомитет СССР по охране природы|Госкомитетом СССР по охране природы]], который доложил [[Совет Министров СССР|Совету Министров СССР]] письмом от 14.12.90 г о невозможности «осуществления строительства БашАЭС по проекту, разработанному на основе устаревших нормативных документов и без учета результатов оценки воздействия на окружающую среду»<ref>[http://www.ugatu.ac.ru/science/conf/PB/sec/dmitriev.php УГАТУ :: Проблемы обеспечения безопасности АЭС, атомных и радиационно опасных объектов]</ref>. К этому времени на сооружение промышленных и социально-культурных объектов было затрачено около 800 млн долларов<ref>[http://adm-agidel.info/index/0-39 Официальный сайт администрации города Агидель — Планы нередко срываются]</ref>.

[[Ядерное топливо]] не завозилось, станция радиационной опасности не представляет.

== События, происходившие после остановки строительных работ ==
Башкирская АЭС находится в ведении концерна «[[Росэнергоатом]]»: филиал «Дирекция строящейся Башкирской АЭС»<ref>[http://gde24.ru/company/card/BgF8qpCpAQwdTJ88-ArSYpJup/ ФЛ «БАШКИРСКАЯ АЭС» ОАО «КОНЦЕРН ЭНЕРГОАТОМ», Агидель г., Коммерческая деятельность и управление — консультирование]</ref>, директор — Владимир Андреевич Дмитриев. Филиал занимается разработкой документации по возобновлению строительства атомной станции, ведет изыскательские работы, занимается поддержанием более 230 объектов станции и связанной с ней инфраструктуры. На балансе дирекции строящейся БашАЭС находится более чем на миллиард рублей (ценах [[2006 год|2006]] года) основных средств и незавершённого строительства.

В [[1998 год|1998]] году Госсобрание [[Башкортостан|Республики Башкортостан]] сняло запрет на строительство [[АЭС]] в Башкортостане. В [[2001 год|2001]] году было достигнуто соглашение между Росэнергоатомом и руководством республики о возобновлении строительства: в апреле [[2001 год|2001]] года вышел приказ № 244 министра РФ по атомной энергии «Об организации работ по строительству Башкирской АЭС». В [[2002 год|2002]] году Минатом России и Кабинет Министров РБ подписали Соглашение о взаимном сотрудничестве и Декларацию о намерениях по сооружению Башкирской АЭС. В том же году Башкортостан был принят в состав «Союза территорий и предприятий по атомной энергетике Российской Федерации». В декабре 2003 года переданы в концерн «Росэнергоатом» разработанные «Обоснования инвестиций в строительство Башкирской АЭС».

В настоящее время строительная площадка Башкирской АЭС по оценке специалистов концерна «Росэнергоатом» является одной из наиболее перспективных. Её техническое состояние, уровень обеспеченности промышленными базами и инженерными коммуникациями позволили бы снизить капиталовложения на сооружение энергоблока на 15-20 % (по оценке — около $200 млн). Результаты изыскательских работ, которые ведутся в настоящее время, подтверждают надёжность площадки, выбранной под строительство станции, по тектоническим, сейсмическим, инженерно-геологическим, гидрогеологическим и другим условиям<ref>[http://adm-agidel.info/index/0-18 Официальный сайт администрации города Агидель — К 30-летию Агидели и АЭС]</ref>.

== Информация об энергоблоках ==
{| class="wikitable" width="100%"
|-
! rowspan="2" style="width: 19%; background-color: #CFCFCF;"| Энергоблок
! rowspan="2" style="width: 13%; background-color: #CFCFCF;"| Тип реакторов
! colspan="2" style="width: 20%; background-color: #CFCFCF;"| Мощность
! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Начало<br />строительства
! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Подключение к сети
! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Ввод в эксплуатацию
! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Закрытие
|-
! style="width: 10%; background-color: #CFCFCF;"| Чистый
! style="width: 10%; background-color: #CFCFCF;"| Брутто
|-
| Башкир-1<ref>{{cite web
 | author      = 
 | date        = 
 | url         = http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=RU&refno=60
 | title       = Nuclear Power Reactor Details - BASHKIRSK-1
 | work        = Power Reactor Information System
 | publisher   = [[IAEA]]
 | accessdate  = 2011-05-21
 | lang        = en
}}</ref>
| align="center" | ВВЭР-1000/320
| align="right" | 950 МВт
| align="right" | 1000 МВт
| align="right" | 01.01.1983
| align="center" colspan="3" | Строительство остановлено 01.12.1993
|-
| Башкир-2<ref>{{cite web
 | author      = 
 | date        = 
 | url         = http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=RU&refno=85
 | title       = Nuclear Power Reactor Details - BASHKIRSK-2
 | work        = Power Reactor Information System
 | publisher   = [[IAEA]]
 | accessdate  = 2011-05-21
 | lang        = en
}}</ref>
| align="center" | ВВЭР-1000/320
| align="right" | 950 МВт
| align="right" | 1000 МВт
| align="right" | 01.12.1983
| align="center" colspan="3" | Строительство остановлено 01.12.1993
|-
| Башкир-3<ref>{{cite web
 | author      = 
 | date        = 
 | url         = http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=RU&refno=86
 | title       = Nuclear Power Reactor Details - BASHKIRSK-3
 | work        = Power Reactor Information System
 | publisher   = [[IAEA]]
 | accessdate  = 2011-05-21
 | lang        = en
}}</ref>
| align="center" | ВВЭР-1000/320
| align="right" | 950 МВт
| align="right" | 1000 МВт
| align="center" colspan="4" | Подготовка к сооружению остановлена 01.12.1993
|-
| Башкир-4<ref>{{cite web
 | author      = 
 | date        = 
 | url         = http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=RU&refno=87
 | title       = Nuclear Power Reactor Details - BASHKIRSK-4
 | work        = Power Reactor Information System
 | publisher   = [[IAEA]]
 | accessdate  = 2011-05-21
 | lang        = en
}}</ref>
| align="center" | ВВЭР-1000/320
| align="right" | 950 МВт
| align="right" | 1000 МВт
| align="center" colspan="4" | Строительство не начиналось
|-
|}

== Возобновление строительства АЭС ==
Федеральной целевой программой «Развитие атомного энергопромышленного комплекса России на 2007—2010 годы и на перспективу до 2015 года» было предусмотрено финансирование только на поддержание консервации Башкирской АЭС, однако строительство атомной электростанции мощностью 2 млн кВт в Агидели предусмотрено в одобренной Правительством РФ программе «Стратегия развития атомной энергетики России в первой половине XXI века».

Одной из причин остановки строительства станции называлось размещение её в зоне возможной сейсмической активности. Однако позднее на основании материалов по уточнённому дообследованию площадки, выполненных в [[1990 год|1990]]—[[1991 год|1991]] годах Академией наук СССР было выдано заключение о том, что по тектоническим сейсмическим условиям площадка Башкирской АЭС удовлетворяет нормативным документам.

Предположительно, станция будет оснащена более мощными реакторами, кроме того по новому проекту первый энергоблок сдвинется на 100—200 метров, его возведение будет выполняться по новым строительным нормативам. Старая площадка пойдет под стройбазу или хранилище, то есть под вспомогательные сооружения.

Принципиально за возобновление строительства БашАЭС высказался первый президент Республики Башкортостан [[Рахимов, Муртаза Губайдуллович|М.Г. Рахимов]] в ходе рабочего визита в [[Агидель (город)|Агидель]] летом [[2006 год|2006]] года.

Нынешний президент Башкортостана [[Хамитов, Рустэм Закиевич|Р.З. Хамитов]] на встрече с главой Росатома Сергеем Кириенко обсудили дальнейший план развития АЭС.  По словам С. Кириенко, программа строительства атомных станций в России уже сформирована до 2020 года, и Башкирская АЭС не попала в эту программу. 

По словам главы Росатома, возможно, после 2020 года строительство башкирской атомной станции будет продолжено, пока же это экономически нецелесообразно.

== Информация об энергоблоках (новый проект) ==
{| class="wikitable" width="100%"
|-
! rowspan="2" style="width: 19%; background-color: #CFCFCF;"| Энергоблок
! rowspan="2" style="width: 13%; background-color: #CFCFCF;"| Тип реакторов
! colspan="2" style="width: 20%; background-color: #CFCFCF;"| Мощность
! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Начало<br />строительства
! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Подключение к сети
! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Ввод в эксплуатацию
! rowspan="2" style="width: 12%; background-color: #CFCFCF;"| Закрытие
|-
! style="width: 10%; background-color: #CFCFCF;"| Чистый
! style="width: 10%; background-color: #CFCFCF;"| Брутто
|-
| Башкир-1 (план)<ref>{{cite web
 | author      = 
 | date        = 
 | url         = http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=RU&refno=202
 | title       = Nuclear Power Reactor Details - BASHKIR-1
 | work        = Power Reactor Information System
 | publisher   = [[IAEA]]
 | accessdate  = 2011-05-21
 | lang        = en
}}</ref>
| align="center" | ВВЭР-1200/392M
| align="right" | 1115 МВт
| align="right" | 1200 МВт
| align="right" | 
| align="right" | (01.01.2021)
| align="right" | 
| align="right" | 
|-
| Башкир-2 (план)<ref>{{cite web
 | author      = 
 | date        = 
 | url         = http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=RU&refno=203
 | title       = Nuclear Power Reactor Details - BASHKIR-2
 | work        = Power Reactor Information System
 | publisher   = [[IAEA]]
 | accessdate  = 2011-05-21
 | lang        = en
}}</ref>
| align="center" | ВВЭР-1200/392M
| align="right" | 1115 МВт
| align="right" | 1200 МВт
| align="right" | 
| align="right" | (01.01.2026)
| align="right" | 
| align="right" | 
|-
|}
-->

== Иҫкәрмәләр ==
<references/>

== Һылтанмалар ==
* [http://www.agidel.ru/?param1=7785&tab=3 «Агидель: путь в будущее». «Республика Башкортостан» ижтимағи-сәйәси гәзите, 23.11.06 һаны] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160216085228/http://www.agidel.ru/?param1=7785&tab=3 |date=2016-02-16 }}

[[Категория:Башҡортостан электростанциялары]]
[[Категория:Рәсәйҙәң атом электр станциялар]]
Башҡортостан атом электр станцияһы (Башҡортостан АЭС-ы) — төҙөлөп бөтмәгән атом электр станцияһы; Башҡортостандың төньяҡ-көнбайышында, Ағиҙел менән Кама йылғалары ҡушылған урында, Ағиҙел ҡалаһы янында урынлашҡан.
1990 йылда Чернобыль фажиғәһенән һуң башланған йәмәғәтселек хәрәкәте илдә төҙөлөп ятҡан барлыҡ атом электр станцияларын яптырыуҙы талап итә; ошоға сәбәпле бирешеп, Башҡортостан АЭС-ы төҙөлөшө туҡтатыла. Уның бындай яҙмышы шулай уҡ төҙөлөш алып барылған Татарстан һәм Ҡырым АЭС-тарыныҡы менән уртаҡ була.

 Төҙөлөш барышы 
1960-сы йылдарҙың аҙағында СССР-ҙа бөтә илдең һәм уның айырым төбәктәрендә яғыулыҡ һәм энергия сығанаҡтарының етешлеге тикшерелә. 10-15 йылдан илдең Европа өлөшөндә АЭСтарҙа етештерелгән энергияһына мохтажлыҡ бик ныҡ арта, тип табыла. Ошо йәһәттән СССР-ҙың Европа өлөшөнән тыш Уралда ла, шул иҫәптән Башҡортостанда ла, АЭС төҙөрлөк ер эҙләй башлайҙар.

Буласаҡ АЭС һалыу урынына бик ҡаты талаптар ҡуйыла. Иң мөһиме, был урында ышаныслы һым арзан һыу сығанағы булырға тейеш була; ошо сәбәптән күл-йылға ярындағы урындар һайлап алына. АЭС-ты урынлаштырыр төбәктәр шулай уҡ геология, юлдар барлығы, ерле халыҡ һаны, ғәҙәттә өргән елдәр йүнәлеше һ.б. иҫәпкә алына. Ошо талаптырҙың барыһына ла Башҡорт АССР-ының Краснокама районындағы майҙан тап килә; ошо урында АЭС һәм уны хеҙмәтләндереүсеэшселәр ҡалаһы һалына.

Башҡортостан АЭС-ы КПСС Үҙәк Комитеты һәм СССР Министрҙар Советының 1980 йылдың 26 июнендә ҡабул ителгән ҡарары нигеҙендә шул уҡ йәйҙә төҙөлә башлай. АЭС эргәһендә 15 мең кешегә иҫәпләнгән Ағиҙел ҡалаһына нигеҙ һалына. Шуның менән Башҡортостан символик “Атом клубы” ағзаһы булып китә. Проект ВВЭР-1000 реакторҙары ҡоролған дүрт энергоблок төҙөүгә нигеҙләнә. Һәр реакторҙың ҡеүәте 1000 МВт тәшкил итә. Артабан реакторҙар һанын алтауға, станцияның дөйөм ҡеүәтен 6000 МВт-ҡа еткереү планлаштырыла. Станцияны Мәскәүҙәге “Атомтеплопроект” институты проектлай. ВВЭР-1000 реакторы проекты авторҙары – И.В. Курчатов исемендәге Атом энергияһы институты (инженер халҡы телендә – “Курчатник”, Мәскәү) һәм “Гидропресс” тәжрибә-конструкторлыҡ бюроһы (Подольск. Был бюроның исеме есеменә тура килмәүе сәйер күренеүе ихтимал: ул, әлбиттә, бер ниндәй ҙә “гидравлик пресс” проектламай, реакторҙар менән генә шөғөлләнә). Реакторҙарҙы етештереүҙә Ленинград өлкәһендәге “Ижора заводы” берекмәһе, Волгодонск ҡалаһындағы “Атоммаш”, Чехословакияның “Шкода” берекмәһе составындағы, В.И. Ленин исемен йөрөткән Пльзень заводы ҡатнаша . 

Ун йыл барған ҙур төҙөлөш 1990 йылда БАССР Юғары Советы ҡарары нигеҙендә туҡтатыла. Сәбәбе 1986 йылдың 26 апрелендә Украиналағы Чернобыль атом электр станцияһының 4-се блогында РБМК-1000 реакторы (НИИ № 8, йәғни НИКИЭТ проекты, баш конструктор академик Н.А. Доллежаль) шартлағандан һуң йәмғиәттә күтәрелгән көслө протест тулҡынына бәйле. Бер юлы Татарстандағы һәм Ҡырымдағы оҡшаш төҙөлөштәр ҙә туҡтатыла. Белгестәр был ҡарарҙы нигеҙһеҙ тип баһалай, сөнки Чернобылдәге РБМК-1000 һәм Башҡортостанда ҡуйылырға тейешле ВВЭР-1000 реакторҙары араһында айырма ҙур. Йәнә Чернобыль аварияһы сәбәптәре бик ҙур дәрәжәлә кеше факторына бәйле. 

Проекты буйынса, Башҡорт АЭСы ҡеүәте 4000 МВт тәшкил итергә тейеш була; киләсәктә уны 6000 МВт-ҡаса арттырыу күҙ уңында тотолаАғиҙел ҡалаһының рәсми сайты. Башҡорт АЭСы .

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 «Агидель: путь в будущее». «Республика Башкортостан» ижтимағи-сәйәси гәзите, 23.11.06 һаны 

Категория:Башҡортостан электростанциялары
Категория:Рәсәйҙәң атом электр станциялар