Яңы Йәнбәк
{{НП-Россия
 | статус                   = Ауыл
 | русское название         = Яңы Йәнбәк
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Новоянбеково}}
 | изображение  = Яңы Йәнбәк ауылында Билдәһеҙ һалдатҡа һәйкәл.jpg
 | описание изображения  = Яңы Йәнбәк ауылында Билдәһеҙ һалдатҡа һәйкәл
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 11 |lat_sec = 38
 | lon_deg                  = 55 |lon_min = 33 |lon_sec = 39
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Дәүләкән районы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = Ауыл биләмәһе
 | поселение  = Ҡаҙырғол ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           =  XIX быуат аҙағы
 | первое упоминание        = 1902
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Новоянбеково | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Новоянбеково | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав      = башҡорттар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453427
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80222819005
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Яңы Йәнбәк''' ({{lang-ru|Новоянбеково}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Дәүләкән районы]]ндағы ауыл. Халҡы — {{formatnum:{{ Население | Новоянбеково | ч }}}} кеше ({{ Население | Новоянбеково | г }}).

Почта индексы — 453427, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80222819005.

== Халҡы ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||187||92||95||49,2||50,8
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса [[башҡорттар]] (76 %) йәшәй<ref>Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

== Тарихы ==
Район үҙәге Дәүләкәндән 43 саҡрым ауыл Советы үҙәге Ҡаҙырғолдан 5 км алыҫлыҡта [[Өршәк]] йылғаһы буйында урынлашҡан. 1914 йылға тиклем Ҡаҙанғол улусы, 1914—1923 йылдарҙа Имай Ҡарамалы, 1923—1926 Дәүләкән улусы, 1926—1930 йылдарҙа [[Стәрлетамаҡ өйәҙе]] Өршәк-Мең улусы составында була. 1930—1932 йылдарҙа [[Ауырғазы районы]] Яңы Йәнбәк ауыл Советы. 1932 йылдан [[Дәүләкән районы]] составында. 1919—1923 йылдарҙа һәм 1930—1950 йылдарҙа Яңы Йәнбәк ауыл Советы үҙәге. 1952—1965 йылдарҙа Екатерино-Григорьевск, 1965 йылдан [[Ҡаҙырғол ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)|Ҡаҙырғол ауыл Советы]] биләмәһенә инә. 

[[XIX быуат]] аҙағында (1870—1887 йылдар) хәҙерге [[Ҡырмыҫҡалы районы]]ның [[Иҫке Йәнбәк]] ауылынан күсеп килеүселәр нигеҙ һалған. Ауыл тәүге төпләнеүсе Йәнебәк Назаровтың исеме менән йөрөтөлә. «Населённые пункты Башкортостана. Часть I . Уфимская Губерния.1887 г.» белешмәһендә ауыл күрһәтелмәй. Ләкин Бәләбәй өйәҙе земствоһының 1887 йылдың 12 октябрендә Яңы Йәнбәктә мәктәп асыу мөмкинлеген тикшереү буйынса ҡарар ҡабул итеү мәғлүмәте бар. 1891 йылда ауылда мәктәп асыла. 1891 йылда министр мәктәбе теркәлә. Уҡытыусыһы Д. В.Мәмлиев була. 1896 йылда ауыл халҡы 562 дисәтинә ер, 302 дисәтинә урман менән файҙаланған, совет осоронда «Йәштәр», «Өршәк» колхозында эшләй. 1996 йылда ауылға электр уты үткәрелә. 1962 йылда ете йыллыҡ мәктәп һигеҙ йыллыҡҡа үҙгәртелә. 1983 йылда 320 урынлыҡ яңы мәктәп төҙөлә. Халҡы: 1906 йылда — 323 кеше,1920 йылда — 381 кеше, 1923 йыда — 361 кеше, 1932 йылда — 161 кеше, 1939 йылда — 386 кеше, 1959 йылда — 227 кеше, 1989 йылда — 218 кеше, 1999 йылда — 276 кеше, 2002 йылда — 217 кеше, 2009 йылда — 189 кеше, 2010 йылдан — 187 кеше. Башҡорттар — 76 % (2010)<ref>{{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=245—246-сы б.б.}}</ref><ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.470 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220328110950/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 |date=2022-03-28 }}</ref>

== Урамдары ==
Исемдәре:<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/059/000055.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Яңы Йәнбәк ауылы]</ref>
* Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru|Мир (улица)}})

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 43 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡаҙырғол]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 43 км

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Абыҙгилдин Йыһангир Талха улы]] (1875—1938), мосолман дин әһеле, мәғрифәтсе. Ахун (1912).
* [[Ғәзим Туҡаев]] (14.03.1909—7.11.1981), 1935—1981 йылдарҙа [[М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры]] актёры. [[Башҡорт АССР-ы]]ның (1954) һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1969). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1955).
* [[Хужин Рәшит Малик улы]] (29.09.1943), ауыл хужалығы ветераны. 1984—2006 йылдарҙа [[Дәүләкән районы]]ның «Өршәк» колхозы рәйесе. Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Райондың почётлы гражданы.
* [[Әхиәр Хәким]] (1929—2003) — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2001).
* [[Әхмәрова Зәкиә Абдулла ҡыҙы]] (13.03.1919—22.06.2006), театр актёры. 1953 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1940—1990 йылдарҙа [[Салауат башҡорт дәүләт драма театры]] актёры, театрға нигеҙ һалыусыларҙың береһе. [[Башҡорт АССР‑ы]]ның атҡаҙанған артисы (1958)<ref>[http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/17635-khm-rova-z-ki-abdulla-y-y Башҡорт энциклопедияһы — Әхмәрова Зәкиә Абдулла ҡыҙы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|12|03|2019}}</ref>.
* Фазылов Марс Нафиҡ улы (13 октябрь 1946 йыл — ?) — 1992—2015 йылдарҙа Яңы Йәнбәк дөйөм урта белем биреү мәкәбе директоры, Рәсәй Федерацияһының Почётлы мәғариф хеҙмәткәре (2003)<ref name="С.">{{китап |автор= Давлекановский район  |заглавие=«Наши славные педагоги» |место=Уфа |издательство=«Валькирия» |год=2016 г. |страницы=116—117 }}</ref>. 
* Фазылова Данира Нәғим ҡыҙы (3 май 1956 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны, Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2002)<ref name="С." />.
* Шакирова Клара Хәсән ҡыҙы (25 апрель 1960 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны, директор урынбаҫары, Рәсәй Федерацияһының Почётлы мәғариф хеҙмәткәре<ref name="С." />.

== Матбуғатта ==
* [https://amanat.su/articles/bash-ort-yryu-ary/2019-12-27/me-yryuy-41155 «Аманат» Мең ырыуы]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|95034}}{{V|25|03|2022}}
* {{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=245—246-сы б.б. }}
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.470] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220328110950/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 |date=2022-03-28 }}
* [http://ufagen.ru/places/davlekanovskiy/novyanbekovo.html Новоянбеково на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}}
* [https://www.gosspravka.ru/02/059/000055.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Яңы Йәнбәк ауылы]
* {{китап |автор= Давлекановский район  |заглавие=«Наши славные педагоги» |место=Уфа |издательство=«Валькирия» |год=2016 г. |страницы=116—117 }}

{{Дәүләкән районы ауылдары}}

[[Категория:Дәүләкән районы ауылдары]]
Яңы Йәнбәк () — Башҡортостандың Дәүләкән районындағы ауыл. Халҡы —  кеше ().

Почта индексы — 453427, ОКАТО коды — 80222819005.

 Халҡы 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь187929549,250,8

2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (76 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

 Тарихы 
Район үҙәге Дәүләкәндән 43 саҡрым ауыл Советы үҙәге Ҡаҙырғолдан 5 км алыҫлыҡта Өршәк йылғаһы буйында урынлашҡан. 1914 йылға тиклем Ҡаҙанғол улусы, 1914—1923 йылдарҙа Имай Ҡарамалы, 1923—1926 Дәүләкән улусы, 1926—1930 йылдарҙа Стәрлетамаҡ өйәҙе Өршәк-Мең улусы составында була. 1930—1932 йылдарҙа Ауырғазы районы Яңы Йәнбәк ауыл Советы. 1932 йылдан Дәүләкән районы составында. 1919—1923 йылдарҙа һәм 1930—1950 йылдарҙа Яңы Йәнбәк ауыл Советы үҙәге. 1952—1965 йылдарҙа Екатерино-Григорьевск, 1965 йылдан Ҡаҙырғол ауыл Советы биләмәһенә инә. 

XIX быуат аҙағында (1870—1887 йылдар) хәҙерге Ҡырмыҫҡалы районының Иҫке Йәнбәк ауылынан күсеп килеүселәр нигеҙ һалған. Ауыл тәүге төпләнеүсе Йәнебәк Назаровтың исеме менән йөрөтөлә. «Населённые пункты Башкортостана. Часть I . Уфимская Губерния.1887 г.» белешмәһендә ауыл күрһәтелмәй. Ләкин Бәләбәй өйәҙе земствоһының 1887 йылдың 12 октябрендә Яңы Йәнбәктә мәктәп асыу мөмкинлеген тикшереү буйынса ҡарар ҡабул итеү мәғлүмәте бар. 1891 йылда ауылда мәктәп асыла. 1891 йылда министр мәктәбе теркәлә. Уҡытыусыһы Д. В.Мәмлиев була. 1896 йылда ауыл халҡы 562 дисәтинә ер, 302 дисәтинә урман менән файҙаланған, совет осоронда «Йәштәр», «Өршәк» колхозында эшләй. 1996 йылда ауылға электр уты үткәрелә. 1962 йылда ете йыллыҡ мәктәп һигеҙ йыллыҡҡа үҙгәртелә. 1983 йылда 320 урынлыҡ яңы мәктәп төҙөлә. Халҡы: 1906 йылда — 323 кеше,1920 йылда — 381 кеше, 1923 йыда — 361 кеше, 1932 йылда — 161 кеше, 1939 йылда — 386 кеше, 1959 йылда — 227 кеше, 1989 йылда — 218 кеше, 1999 йылда — 276 кеше, 2002 йылда — 217 кеше, 2009 йылда — 189 кеше, 2010 йылдан — 187 кеше. Башҡорттар — 76 % (2010)Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.470  

 Урамдары 
Исемдәре:«Налог Белешмәһе» статистикаһында Яңы Йәнбәк ауылы
 Тыныслыҡ урамы ()

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Дәүләкән): 43 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Ҡаҙырғол): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 43 км

 Билдәле шәхестәр 
 Абыҙгилдин Йыһангир Талха улы (1875—1938), мосолман дин әһеле, мәғрифәтсе. Ахун (1912).
 Ғәзим Туҡаев (14.03.1909—7.11.1981), 1935—1981 йылдарҙа М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры. Башҡорт АССР-ының (1954) һәм РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1969). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1955).
 Хужин Рәшит Малик улы (29.09.1943), ауыл хужалығы ветераны. 1984—2006 йылдарҙа Дәүләкән районының «Өршәк» колхозы рәйесе. Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Райондың почётлы гражданы.
 Әхиәр Хәким (1929—2003) — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2001).
 Әхмәрова Зәкиә Абдулла ҡыҙы (13.03.1919—22.06.2006), театр актёры. 1953 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1940—1990 йылдарҙа Салауат башҡорт дәүләт драма театры актёры, театрға нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған артисы (1958)Башҡорт энциклопедияһы — Әхмәрова Зәкиә Абдулла ҡыҙы.
 Фазылов Марс Нафиҡ улы (13 октябрь 1946 йыл — ?) — 1992—2015 йылдарҙа Яңы Йәнбәк дөйөм урта белем биреү мәкәбе директоры, Рәсәй Федерацияһының Почётлы мәғариф хеҙмәткәре (2003). 
 Фазылова Данира Нәғим ҡыҙы (3 май 1956 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны, Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2002).
 Шакирова Клара Хәсән ҡыҙы (25 апрель 1960 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны, директор урынбаҫары, Рәсәй Федерацияһының Почётлы мәғариф хеҙмәткәре.

 Матбуғатта 
 «Аманат» Мең ырыуы
 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 
 
 Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.470 
 Новоянбеково на портале «Генеалогия и Архивы»
 «Налог Белешмәһе» статистикаһында Яңы Йәнбәк ауылы
 

Категория:Дәүләкән районы ауылдары