Сәйғәфәр
{{ТП-Рәсәй|Сәйғәфәр
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Сәйғәфәр
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 52 | lat_min = 30 | lat_sec = 36
  |lon_deg = 58 | lon_min = 0 | lon_sec = 23
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Баймаҡ районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 674
  |иҫәп алыу йылы       = 2009
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453676
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34751 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80206807005
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Сәйғәфәр''' ({{lang-ru|Сайгафар}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баймаҡ районы]]ндағы ауыл. [[2009]] йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 674 кеше<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453676, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80206807005.

Икенсе исеме '''Комсомол'''

== Исеменең килеп сығышы ==
Исеме ҡыҫҡартылып Сәйетғәфәр антропонимынан алынған<ref name="Баймакский край">{{китап |автор=Ред.составитель А. Багуманов |заглавие=Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание |место=Уфа |издательство=[[Китап (нәшриәт)|Башкирское книжное издательство]] |год=2002|страниц=332|ISBN=5-295-03157-8}}</ref>.

== Географик урыны<ref name="Баймакский край"></ref> ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баймаҡ]]): 28 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Аҡморон]]): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Сибай]]): 69 км

== Тарихы ==
[[Һаҡмар (йылға)|Һаҡмар йылғаһының]] һул яҡ ярында урынлашҡан. Ауыл йорт старшинаһы ''Сәйетғәфәр Байегетовтың'' утары урынында барлыҡҡа килә һәм уның исемен йөрөтә<ref name="Баймакский край"></ref>.
1931 йылдан [[РККА]]-ның 46-сы Баймаҡ йылҡы заводының — Комсомол бүлексәһе, 1956 йылдан — Баймаҡ совхозының, 1997 йылдан — «Баймаҡ» ПСК-һының бүлеге. Халыҡтың төп шөғөлө — [[Башҡортостанда игенселек|игенселек]] һәм [[малсылыҡ]]<ref name="Баймакский край"></ref>. Ауылда бөрйән башҡорттары йәшәй.

'''Бөгөнгөһө'''

Ауылда мәҙәни тормош ҡайнап тора. Клубты ремонтлағандан һуң бигерәк тә әүҙемлелек һиҙелә: һәр урам концерт әҙерләй, ауыл һәүәҫкәрҙәре спектакль әҙерләйҙәр<ref>[https://ye102.ru/articles/mahsus/2015-03-14/be-e-auylda-535030 Лена Алсынбаева. Ә беҙҙең ауылда…]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. «Хазина» ансамбле ойошторолған, ағинәйҙәр ойошмаһы бик әүҙем, йолаларҙы тергеҙеү эшен яҡшы ойоштора<ref>[https://bashgazet.ru/articles/folkloriada/2020-02-02/yl-n-orso-yl-n-645187 «Әйләнә, орсоҡ әйләнә»]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Шәхси эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнгән кешеләр бар<ref>[https://www.ye02.ru/mahsus/11115-uldarynan-maturly-tyua.html Альбина Ҡоҙашева. Ҡулдарынан матурлыҡ тыуа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240814165046/https://www.ye02.ru/mahsus/11115-uldarynan-maturly-tyua.html |date=2024-08-14 }}</ref>. Һаумыһығыҙ, ауылдаштар, йыйындар кеүек мәҙәни саралар, спорт ярыштары, төрлө акциялар, флешмобтар үткәрелә.

<blockquote>«Беҙҙең Һаҡмар буйында муйыл иҫ киткес мул үҫә. Йыл һайын күп итеп йыйып, ит турағыстан үткәреп, ҡышҡылыҡҡа әҙерләп ҡуя инек. Әле лә тыуған яғыма — Баймаҡ районы Сәйғәфәр ауылына, еләк-емештең өлгөргән осорона тура килтереп, ҡайтырға тырышабыҙ, элеккесә муйылға сығабыҙ» (Рәшиҙә Мәһәҙиева<ref name="Башҡортостан ҡыҙы">[https://bashkizi.ru/articles/t-mlek-s/2020-03-10/su-muyyldar-tabyn-t-rend-91994 Суҡ муйылдар — табын түрендә] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220329124832/https://bashkizi.ru/articles/t-mlek-s/2020-03-10/su-muyyldar-tabyn-t-rend-91994 |date=2022-03-29 }}</ref>.)</blockquote>

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||463||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||630||332||298||52,7||47,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
; Милли составы
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, [[бөрйән]] ырыуы [[башҡорттар]]ы (97 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* З. Вәлиди урамы {{lang-ru| З. Валиди (улица}})
* Тыныслыҡ урамы {{lang-ru| Мира улица}})
* Һаҡмар урамы {{lang-ru| Сакмара улица}})
* Таулы урамы {{lang-ru|Горная улица}})
* Совет урамы {{lang-ru| Советская улица}})
* Түләш урамы {{lang-ru| Туляша улица}})
* Йәштәр урамы {{lang-ru| Молодежная улица}})
* Салауат Юлаев урамы {{lang-ru| Салавата Юлаева улица}})
* Ш. Бабич урамы {{lang-ru| Ш. Бабич улица}})
<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/018/000030.html Улицы]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Ауылдың билдәле кешеләре ==
* Миңлеғәле Райманов — көтөүсе, [[Ленин ордены]] кавалеры.
* Хазина Аҡбулатова — һауынсы, [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]]<ref name="Баймакский край"></ref>
* Рәшиҙә Мәһәҙиева — «Ватандаш» журналының баш мөхәррире, БР атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре, Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге республика журналистар премияһы, «Көмөш ҡауырһын» халыҡ-ара асыҡ ижади конкурсы лауреаты, филология фәндәре кандидаты<ref name="Башҡортостан ҡыҙы"></ref>

== Шулай уҡ уҡығыҙ ==
* [[Сәйғәфәр мәктәбе]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{китап |автор=Ред.составитель А. Багуманов |заглавие=Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание |место=Уфа |издательство=[[Китап (нәшриәт)|Башкирское книжное издательство]] |год=2002|страниц=332|ISBN=5-295-03157-8}}
* Усманова М. Г. Имя отчей земли. Bсторико лингвистическое исследование топонимов бассейна реки Сакмар. — Уфа: Китап, 1994, — 272 стр.. ISBN 5-295-01337-5

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное деление Башкирской АССР (на 1 июня 1952 г.). — [[Китап (нәшриәт)|Башкирское книжное издательство]], Уфа, 1953. C.284
* Назаров, Рауил Әхмәҙулла улы (Хоҙайназаров). Әптекәйҙә-ил яҙмышы : (Сәйғәфәр, Шәмсел, Мырҙабулат ауылдары тарихы) / Р. Ә. Назаров. — Сибай : Сибай ҡала тип., 2011. — 240 б.
* [https://kitaptar.bashkort.org/storage/files/.pdf Өмөтбаев Рамаҙан. Осрашыуҙар — юғалтыуҙар. Публицистик очерктар, 1984—1993 йылдарҙағы иҫтәлекле ваҡиғалар.— Өфө: Башҡортостан «Китап» нәшриәте, 1997.— 248 бит. 15ВМ 5-295-01799-0]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

== Видеояҙмалар ==
* [https://kzread.info/dash/jyjyn-2019-bajma-r-n-s-j-f-r-auyly/rK2Jj61xo9LThc4.html Йыйын-2019. Баймаҡ районы. Сәйғәфәр ауылы.]{{Недоступная ссылка|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{YouTube|IypwdRuE0sE|logo=1}} Сәйғәфәрҙә — Яңы йыл байрамы
* [https://vk.com/video/@saigafar  Сәйғәфәр ауылы видеолары]
{{Баймаҡ районы ауылдары}}
[[Категория:Баймаҡ районының бөткән тораҡ пункттары]]
[[Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы]]
[[Категория:Һаҡмар буйындағы тораҡ пункттар]]
Сәйғәфәр () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 674 кешеБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453676, ОКАТО коды — 80206807005.

Икенсе исеме Комсомол

 Исеменең килеп сығышы 
Исеме ҡыҫҡартылып Сәйетғәфәр антропонимынан алынған.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 28 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Аҡморон): 11 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 69 км

 Тарихы 
Һаҡмар йылғаһының һул яҡ ярында урынлашҡан. Ауыл йорт старшинаһы Сәйетғәфәр Байегетовтың утары урынында барлыҡҡа килә һәм уның исемен йөрөтә.
1931 йылдан РККА-ның 46-сы Баймаҡ йылҡы заводының — Комсомол бүлексәһе, 1956 йылдан — Баймаҡ совхозының, 1997 йылдан — «Баймаҡ» ПСК-һының бүлеге. Халыҡтың төп шөғөлө — игенселек һәм малсылыҡ. Ауылда бөрйән башҡорттары йәшәй.

Бөгөнгөһө

Ауылда мәҙәни тормош ҡайнап тора. Клубты ремонтлағандан һуң бигерәк тә әүҙемлелек һиҙелә: һәр урам концерт әҙерләй, ауыл һәүәҫкәрҙәре спектакль әҙерләйҙәрЛена Алсынбаева. Ә беҙҙең ауылда…. «Хазина» ансамбле ойошторолған, ағинәйҙәр ойошмаһы бик әүҙем, йолаларҙы тергеҙеү эшен яҡшы ойоштора«Әйләнә, орсоҡ әйләнә». Шәхси эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнгән кешеләр барАльбина Ҡоҙашева. Ҡулдарынан матурлыҡ тыуа . Һаумыһығыҙ, ауылдаштар, йыйындар кеүек мәҙәни саралар, спорт ярыштары, төрлө акциялар, флешмобтар үткәрелә.

«Беҙҙең Һаҡмар буйында муйыл иҫ киткес мул үҫә. Йыл һайын күп итеп йыйып, ит турағыстан үткәреп, ҡышҡылыҡҡа әҙерләп ҡуя инек. Әле лә тыуған яғыма — Баймаҡ районы Сәйғәфәр ауылына, еләк-емештең өлгөргән осорона тура килтереп, ҡайтырға тырышабыҙ, элеккесә муйылға сығабыҙ» (Рәшиҙә МәһәҙиеваСуҡ муйылдар — табын түрендә .)

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь463 2010 йыл 14 октябрь63033229852,747,3

 Милли составы
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, бөрйән ырыуы башҡорттары (97 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

 Урамдары 

 З. Вәлиди урамы )
 Тыныслыҡ урамы )
 Һаҡмар урамы )
 Таулы урамы )
 Совет урамы )
 Түләш урамы )
 Йәштәр урамы )
 Салауат Юлаев урамы )
 Ш. Бабич урамы )
Улицы

 Ауылдың билдәле кешеләре 
 Миңлеғәле Райманов — көтөүсе, Ленин ордены кавалеры.
 Хазина Аҡбулатова — һауынсы, Социалистик Хеҙмәт Геройы
 Рәшиҙә Мәһәҙиева — «Ватандаш» журналының баш мөхәррире, БР атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре, Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге республика журналистар премияһы, «Көмөш ҡауырһын» халыҡ-ара асыҡ ижади конкурсы лауреаты, филология фәндәре кандидаты

 Шулай уҡ уҡығыҙ 
 Сәйғәфәр мәктәбе

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 Усманова М. Г. Имя отчей земли. Bсторико лингвистическое исследование топонимов бассейна реки Сакмар. — Уфа: Китап, 1994, — 272 стр.. ISBN 5-295-01337-5

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное деление Башкирской АССР (на 1 июня 1952 г.). — Башкирское книжное издательство, Уфа, 1953. C.284
 Назаров, Рауил Әхмәҙулла улы (Хоҙайназаров). Әптекәйҙә-ил яҙмышы : (Сәйғәфәр, Шәмсел, Мырҙабулат ауылдары тарихы) / Р. Ә. Назаров. — Сибай : Сибай ҡала тип., 2011. — 240 б.
 Өмөтбаев Рамаҙан. Осрашыуҙар — юғалтыуҙар. Публицистик очерктар, 1984—1993 йылдарҙағы иҫтәлекле ваҡиғалар.— Өфө: Башҡортостан «Китап» нәшриәте, 1997.— 248 бит. 15ВМ 5-295-01799-0

 Видеояҙмалар 
 Йыйын-2019. Баймаҡ районы. Сәйғәфәр ауылы.
  Сәйғәфәрҙә — Яңы йыл байрамы
  Сәйғәфәр ауылы видеолары

Категория:Баймаҡ районының бөткән тораҡ пункттары
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы
Категория:Һаҡмар буйындағы тораҡ пункттар