Йылантамыр
{{Taxobox
| name         =  Йылан тамыр
| image file   =  Polygonum-bistorta.jpg
| image descr  =  Йылантамыр сәскәлеге
| regnum       =  Үҫемлектәр 
| divisio      =  [[Ябыҡ орлоҡлолар]]
| classis      =  [[Ике өлөшлөләр]]
| ordo         =  [[Ҡәнәфер сәскәлеләр]]
| familia      =  [[Ҡарабойҙай һымаҡтар]]
| subfamilia   =  ''[[Polygonoideae]]''
| genus        =  Йылантамыр
| species      =  '''Йылантамыр'''
| latin        = Bistorta officinalis

| commons = Bistorta officinalis
| itis = 20850
| ncbi = 125587
}}
[[Рәсем:Bistorta bistortoides, Western bistort, Yosemite.jpg|thumb|справа|Йылантамыр Йосимет милли паркында, [[АҠШ]]]].
'''Йылантамыр, йылан тамыры''' ({{lang-ru|Горе́ц змеиный}}, {{lang-lat|Polýgonum bistorta}}— [[ҡарабойҙай һымаҡтар]] ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 1-1,5 м тирәһе. Июнь-июль айҙарында алһыу сәскә ата, орлоғо июль-август баштарында өлгөрә.

== Таралыуы ==

[[Төньяҡ ярымшар]]ҙың [[уртаса климат]]ында таралған.
Йылан тамыры дымлы урындарҙа, һаҙлыҡлы ерҙә, урман ситтәрендә үҫә. Республикабыҙҙа киң таралған. Белорет, Бөрйән, Ишембай, Ҡариҙел, ДЫыуан райондарында бик йыш осрай.

== Файҙаһы ==
Халыҡ медицинаһында үләндең тамырһабағы ҡулланыла. Үләндә С витамины, каротин, ҡамаштырыу матдәһе, минераль тоҙҙар һ.б. биологик актив матдәләр бар. Тамырһабаҡты сентябрь-октябрь айҙарында ҡаҙып алалар.  Һалҡын һыуҙа йыуып, күләгәле һәм ҡоро урында киптерәләр. Эре тамырһабаҡтар киптерер алдынан буйға ярыла. Дөрөҫ әҙерләгәндә һәм һаҡлағанда кипкән тамырһабаҡ ике йылға тиклем үҙ шифаһын юғалтмай.

Йылантамыр ҡайнатмаһын үт ҡыуығы шешкәндә, ашҡаҙан-эсәк ауырыуы булғанда, эс киткәндә ҡулланырға кәңәш ителә. 

== Ҡайнатманы әҙерләү ==
1 аш ҡалағы киптереп ваҡланған тамырһабаҡты 1 стакан һыуға һалып, 15-20 минут талғын утта ҡайнатыалар.  Ярты сәғәт самаһы ҡалын япма менән томалап тотола.Ҡайнатманы көнөнә өс тапҡыр, ашар алдынан, 1аш ҡалағы эсергә.

Ауыҙ эсе боҙолғанда, теш иҡаҙнаһы ҡанағанда был ҡайнатма менән ауыҙҙы сайҡау файҙалы. Ҡатын-ҡыҙҙарға хас ҡайһы бер ауырыуҙарҙан йылан тамыры ҡайнатмаһы ҡулланыла. Тәндә экзема кеүек аллергик ауырыу барлыҡҡа килгәндә был төнәтмәне ҡушып ванна яһарға мөмкин <ref>Варис Ғүмәров. Тыуған яҡтың шифалы үҫемлектәре —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. − 160 б. </ref>


== Тасуирлама ==
{{Биофото| Illustration Polygonum bistorta0.jpg |left|ш=225|{{Бот.илл.|3}}|color=#BBDD99}}


== Шулай уҡ ҡара ==
* [[Дарыу үҫемлектәре]]
== Иҫкәрмәләр ==
{{Примечания}}

== Әҙәбиәт ==
* Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 452. Polygonum bistorta L. (Bistorta major S.F.Gray) — Горец змеиный, или Раковые шейки //Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2003. — Т. 2. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 50. — ISBN 9-87317-128-9.
* Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫемлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. − 160 б. — ISBN 5-295-01499-1


[[Категория:Дарыу үҫемлектәре]]
[[Категория:Европа флораһы]]
[[Категория:Евразия флораһы]]
[[Категория:Ҡый үләндәре]]
[[Категория:Башҡортостан үҫемлектәре]]
Йылантамыр, йылан тамыры (, — ҡарабойҙай һымаҡтар ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 1-1,5 м тирәһе. Июнь-июль айҙарында алһыу сәскә ата, орлоғо июль-август баштарында өлгөрә.

 Таралыуы 

Төньяҡ ярымшарҙың уртаса климатында таралған.
Йылан тамыры дымлы урындарҙа, һаҙлыҡлы ерҙә, урман ситтәрендә үҫә. Республикабыҙҙа киң таралған. Белорет, Бөрйән, Ишембай, Ҡариҙел, ДЫыуан райондарында бик йыш осрай.

 Файҙаһы 
Халыҡ медицинаһында үләндең тамырһабағы ҡулланыла. Үләндә С витамины, каротин, ҡамаштырыу матдәһе, минераль тоҙҙар һ.б. биологик актив матдәләр бар. Тамырһабаҡты сентябрь-октябрь айҙарында ҡаҙып алалар.  Һалҡын һыуҙа йыуып, күләгәле һәм ҡоро урында киптерәләр. Эре тамырһабаҡтар киптерер алдынан буйға ярыла. Дөрөҫ әҙерләгәндә һәм һаҡлағанда кипкән тамырһабаҡ ике йылға тиклем үҙ шифаһын юғалтмай.

Йылантамыр ҡайнатмаһын үт ҡыуығы шешкәндә, ашҡаҙан-эсәк ауырыуы булғанда, эс киткәндә ҡулланырға кәңәш ителә. 

 Ҡайнатманы әҙерләү 
1 аш ҡалағы киптереп ваҡланған тамырһабаҡты 1 стакан һыуға һалып, 15-20 минут талғын утта ҡайнатыалар.  Ярты сәғәт самаһы ҡалын япма менән томалап тотола.Ҡайнатманы көнөнә өс тапҡыр, ашар алдынан, 1аш ҡалағы эсергә.

Ауыҙ эсе боҙолғанда, теш иҡаҙнаһы ҡанағанда был ҡайнатма менән ауыҙҙы сайҡау файҙалы. Ҡатын-ҡыҙҙарға хас ҡайһы бер ауырыуҙарҙан йылан тамыры ҡайнатмаһы ҡулланыла. Тәндә экзема кеүек аллергик ауырыу барлыҡҡа килгәндә был төнәтмәне ҡушып ванна яһарға мөмкин Варис Ғүмәров. Тыуған яҡтың шифалы үҫемлектәре —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. − 160 б. 

 Тасуирлама 

 Шулай уҡ ҡара 
 Дарыу үҫемлектәре
 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 452. Polygonum bistorta L. (Bistorta major S.F.Gray) — Горец змеиный, или Раковые шейки //Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2003. — Т. 2. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 50. — ISBN 9-87317-128-9.
 Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫемлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. − 160 б. — ISBN 5-295-01499-1

Категория:Дарыу үҫемлектәре
Категория:Европа флораһы
Категория:Евразия флораһы
Категория:Ҡый үләндәре
Категория:Башҡортостан үҫемлектәре