Иҫке Собханғол (Туймазы районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Иҫке Собханғол}}
{{НП+Россия
 | статус                   = Ауыл
 | русское название         = Старое Субханкулово
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Иҫке Собханғол}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 33 |lat_sec = 44
 | lon_deg                  = 53 |lon_min = 48 |lon_sec = 45
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 20000
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан Республикаһы
 | вид района               = муниципаль район
 | район                    = Туймазы районы
 | район в таблице          = Туймазы районы{{!}}Туймазы
 | вид поселения            = ауыл биләмәһе
 | поселение                = Собханғол ауыл советы
 | поселение в таблице      = Собханғол ауыл советы (Туймазы районы){{!}}Собханғол ауыл советы
 | C в регион               = өҫтән
 | внутреннее деление       = 
 | вид главы                = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 1740
 | прежние имена            = Собханғол, Зайкин, Егетәк, Смайкин 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | климат                   = 
 | население                = {{ Население | Старое Субханкулово | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Старое Субханкулово | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = 
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 452774
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80251861003
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Иҫке Собханғол''' ({{lang-ru|Старое Субханкулово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Туймазы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 784 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. [[Собханғол ауыл Советы (Туймазы районы)|Собханғол ауыл Советына]] ҡарай.
Почта индексы — 452774, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80251861000.

== Тарихы ==
Ҡаҙан юлы [[Ҡыр-Йылан]] улусы башҡорттары үҙҙәренең ерҙәрендә Собханғол исеме аҫтында ауылға нигеҙ һалған. Собханғол 1740 йылдан билдәле (типтәрҙәрҙе ҡабул итеү датаһы). 1780 йылда ошо уҡ шарттарҙа бында яңы типтәрҙәр төркөмө урынлаша. Шулай уҡ Зайкин, Егетәк, Смайкин исеме аҫтында яҙып алынған.

Ауыл кешеләренең һөйләүҙәре буйынса, Аҙнағол халҡы Собханғол исемле яңы ауылға нигеҙ һалған. Уның элекке кешеһе, хәҙер [[Өфө]]лә йәшәүсе Хәбибулла Муллайәлил улы Муллайәлилов, 1909 йылғы отставкалағы подполковник, атаһы төҙөгән тыуған ауылы тарихы тураһындағы яҙмалар нигеҙендә, уның алыҫ ата-бабаһы Собханғол Мансуров беренсе күскенсе булған, тип раҫлай. Беҙ уның менән бергә 1795 йылғы V ревизия материалдары буйынса эште асабыҙ, унда 56 йәше тулған Собханғол Мансуровтың, йәғни 1739 йылда тыуғанын күрәбеҙ. Ошо уҡ ауылда Мәсәғотов фамилиялы икенсе Собханғол да йәшәгән, ул 1758 йылғы.

Уларҙың береһен шул исемдәге ауылға нигеҙ һалыусы тип иҫәпләү мөмкин түгел, сөнки был ауыл [[XVII быуат]]та билдәле булған. 1748 йылдың 14 декабрендәге һәм 1780 йылдың 1 февралендәге килешеүҙәр буйынса, бында ҡыр-йыландар яңы типтәрҙәр төркөмөн ҡабул итә. Тимәк, [[XVII быуат]]та йәшәгән өсөнсө Собханғол (йәғни йәше буйынса беренсе) булған<ref>{{ИСДБ|страница=262}}</ref>.

1795 йылда 30 ихатала 192 кеше йәшәй, ә 1865 йылда 40 ихатала 392 кеше, 1895 йылда 84 ихатала 527 кеше, 1917 йылда 119 ихатала 674 кеше, ә 1920 йылда 130 ихатала 666 кеше йәшәй. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. 1906 йылда шулай уҡ һыу тирмәне һәм 2 бакалея кибете иҫәпләнә.

2008 йылдың 9 февралендә Собханғол [[Иҫке Собханғол (Туймазы районы)|Иҫке Собханғол]] тип үҙгәртелә<ref>[http://pravo.levonevsky.org/bazaru09/postanovi/sbor03/text03407.htm Правительство Российской Федерации. Постановление от 09.02.2008 № 60]</ref>.

2008 йылға тиклем ауыл [[Нөркәй ауыл Советы (Туймазы районы)|Нөркәй ауыл Советы]] составында була<ref>[http://www.gsrb.ru/upload/iblock/f6d/50-2008.doc Закон Республики Башкортостан от 19.11.2008 № 49-з «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населённых пунктов»]</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||666||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||507||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||428||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||310||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||386||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||784||380||404||48,5||51,5
|-   
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/044/000047.html «Налог Белешмәһе» системаһында Иҫке Собханғол (Туймазы районы) ауылы]</ref>:
{{Колонки|3}}
* Асфальт урамы ({{lang-ru|улица Асфальтная}})
* Аҙнағол урамы ({{lang-ru|улица Аднагуловская}})
* Сейәле урамы ({{lang-ru|улица Вишенка}})
* Магистраль гараж кооперативы биләмәһе ({{lang-ru|территория Гаражный кооператив Магистральный}})
* Колхоз урамы ({{lang-ru|улица Колхозная}})
* Сағанлы урамы ({{lang-ru|улица Кленовая}})
* Магистраль урамы ({{lang-ru|улица Магистральная}})
* Тимер юл (урамы) ({{lang-ru|улица Железнодорожная}})
* Тимер юл тыҡрығы ({{lang-ru|переулок Железнодорожная}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|улица Молодежная}})
* Нефтсе массив 5 СНТ биләмәһе ({{lang-ru|территория СНТ Нефтяник массив 5})
* Нефтсе массив 6 СНТ биләмәһе ({{lang-ru|территория СНТ Нефтяник массив 6}})
* Нефтселәр урамы ({{lang-ru|улица Нефтяников}})
* Нуриманов урамы ({{lang-ru|улица Нуриманова}})
* Ҡояшлы урамы ({{lang-ru|улица Солнечная}})
* Спутник гтк ({{lang-ru|гск Спутник}})
* Уҫы урамы ({{lang-ru|улица Усенская}})
* Көньяҡ (урамы) ({{lang-ru|улица Южная}})
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Әйүпов Рәфғәтдин Талип улы]] (15.03.1914—19.12.1987), нефтсе, 1949—1978 йылдарҙа Урал‑Себер магистраль нефть үткәргестәре идаралығының «Собханғол» нефтте һурҙырып бушатыу станцияһы машинисы. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1966).
* [[Ғәлләмов Мөнир Нафиҡ улы]] (26.10.1927—15.09.2021),— инженер-нефтсе. Техник фәндәр кандидаты (1972). РСФСР нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1995), почетлы нефтсе (1985), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһы (1977), И. М. Губкин исемендәге премия лауреаты (1989). [[Октябрь Революцияһы ордены|Октябрь Революцияһы]] (1981), [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1970,1976), [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1966) ордендары кавалеры.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]

== Һылтанмалар ==
* [http://pravo.levonevsky.org/bazaru09/postanovi/sbor03/text03407.htm Правительство Российской Федерации. Постановление от 09.02.2008 № 60]
* [https://www.gosspravka.ru/02/044/000047.html «Налог Белешмәһе» системаһында Иҫке Собханғол (Туймазы районы) ауылы]
* [http://ufagen.ru/places/tuymazy/subhangulovo.html Субханкулово на портале «Генеалогия и Архивы»]
* {{ИСДБ|страница=262}}

{{Туймазы районы ауылдары}}

[[Категория:Туймазы районы ауылдары]]
Иҫке Собханғол () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 784 кеше. Собханғол ауыл Советына ҡарай.
Почта индексы — 452774, ОКАТО коды — 80251861000.

 Тарихы 
Ҡаҙан юлы Ҡыр-Йылан улусы башҡорттары үҙҙәренең ерҙәрендә Собханғол исеме аҫтында ауылға нигеҙ һалған. Собханғол 1740 йылдан билдәле (типтәрҙәрҙе ҡабул итеү датаһы). 1780 йылда ошо уҡ шарттарҙа бында яңы типтәрҙәр төркөмө урынлаша. Шулай уҡ Зайкин, Егетәк, Смайкин исеме аҫтында яҙып алынған.

Ауыл кешеләренең һөйләүҙәре буйынса, Аҙнағол халҡы Собханғол исемле яңы ауылға нигеҙ һалған. Уның элекке кешеһе, хәҙер Өфөлә йәшәүсе Хәбибулла Муллайәлил улы Муллайәлилов, 1909 йылғы отставкалағы подполковник, атаһы төҙөгән тыуған ауылы тарихы тураһындағы яҙмалар нигеҙендә, уның алыҫ ата-бабаһы Собханғол Мансуров беренсе күскенсе булған, тип раҫлай. Беҙ уның менән бергә 1795 йылғы V ревизия материалдары буйынса эште асабыҙ, унда 56 йәше тулған Собханғол Мансуровтың, йәғни 1739 йылда тыуғанын күрәбеҙ. Ошо уҡ ауылда Мәсәғотов фамилиялы икенсе Собханғол да йәшәгән, ул 1758 йылғы.

Уларҙың береһен шул исемдәге ауылға нигеҙ һалыусы тип иҫәпләү мөмкин түгел, сөнки был ауыл XVII быуатта билдәле булған. 1748 йылдың 14 декабрендәге һәм 1780 йылдың 1 февралендәге килешеүҙәр буйынса, бында ҡыр-йыландар яңы типтәрҙәр төркөмөн ҡабул итә. Тимәк, XVII быуатта йәшәгән өсөнсө Собханғол (йәғни йәше буйынса беренсе) булған.

1795 йылда 30 ихатала 192 кеше йәшәй, ә 1865 йылда 40 ихатала 392 кеше, 1895 йылда 84 ихатала 527 кеше, 1917 йылда 119 ихатала 674 кеше, ә 1920 йылда 130 ихатала 666 кеше йәшәй. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. 1906 йылда шулай уҡ һыу тирмәне һәм 2 бакалея кибете иҫәпләнә.

2008 йылдың 9 февралендә Собханғол Иҫке Собханғол тип үҙгәртеләПравительство Российской Федерации. Постановление от 09.02.2008 № 60.

2008 йылға тиклем ауыл Нөркәй ауыл Советы составында булаЗакон Республики Башкортостан от 19.11.2008 № 49-з «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населённых пунктов».

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август666 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар507 1959 йыл 15 ғинуар428 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар310 2002 йыл 9 октябрь386 2010 йыл 14 октябрь78438040448,551,5

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Иҫке Собханғол (Туймазы районы) ауылы:

 Асфальт урамы ()
 Аҙнағол урамы ()
 Сейәле урамы ()
 Магистраль гараж кооперативы биләмәһе ()
 Колхоз урамы ()
 Сағанлы урамы ()
 Магистраль урамы ()
 Тимер юл (урамы) ()
 Тимер юл тыҡрығы ()
 Йәштәр урамы ()
 Нефтсе массив 5 СНТ биләмәһе ({{lang-ru|территория СНТ Нефтяник массив 5})
 Нефтсе массив 6 СНТ биләмәһе ()
 Нефтселәр урамы ()
 Нуриманов урамы ()
 Ҡояшлы урамы ()
 Спутник гтк ()
 Уҫы урамы ()
 Көньяҡ (урамы) ()

 Билдәле шәхестәре 
 Әйүпов Рәфғәтдин Талип улы (15.03.1914—19.12.1987), нефтсе, 1949—1978 йылдарҙа Урал‑Себер магистраль нефть үткәргестәре идаралығының «Собханғол» нефтте һурҙырып бушатыу станцияһы машинисы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).
 Ғәлләмов Мөнир Нафиҡ улы (26.10.1927—15.09.2021),— инженер-нефтсе. Техник фәндәр кандидаты (1972). РСФСР нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1995), почетлы нефтсе (1985), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһы (1977), И. М. Губкин исемендәге премия лауреаты (1989). Октябрь Революцияһы (1981), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1970,1976), «Почёт Билдәһе» (1966) ордендары кавалеры.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 Правительство Российской Федерации. Постановление от 09.02.2008 № 60
 «Налог Белешмәһе» системаһында Иҫке Собханғол (Туймазы районы) ауылы
 Субханкулово на портале «Генеалогия и Архивы»
 

Категория:Туймазы районы ауылдары