Вознесенка (Учалы районы)
{{ТП-Рәсәй|Вознесенка
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Вознесенка
 |төп исеме             = 
 |изображение           =Село Вознесенка (Башкирия) - panoramio.jpg
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
 |lat_deg = 54 | lat_min = 38 | lat_sec = 43
 |lon_deg = 59 | lon_min = 35 | lon_sec = 13
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Учалы районы
 |вид поселения         = ауыл биләмәһе
 |поселение             = Поляковка ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Поляковка
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 410
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453712
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34791 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80253865002
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Вознесенка''' (''шулай уҡ '''Кинйәкәй'''''; {{lang-ru|Вознесенка}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[Поляковка ауыл Советы (Учалы районы)|Поляковка ауыл Советы]]на ҡарай. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 410 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453712, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253865002.

== Тарихы ==
Вознесенка [[XIX быуат]]тың 30-сы йылдарында Ҡаратабын улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә баҡыр мәғдәне һәм алтын ятҡылыҡтарын эшкәртә башлауға бәйле, Троицк өйәҙендә ҡасаба булараҡ барлыҡҡа килә<ref>{{БЭ2013|83380}}</ref>. Башта Кинйәкәй ауылы булараҡ теркәлә. Был урында элек Кинйәкәй тигән башҡорт ауылы булған. Кинйәкәй ауылының атамаһы 1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе, тархан, мулла [[Бәпәнәй Төрөпбирҙин]]дең кинйә ҡыҙының исемен йөрөткән йылға менән бәйле. Бәпәнәйҙе язалап үлтергәс, Кинйәкәй ауылы нигеҙенә тиклем яндырыла, хәҙер уның урынында [[Вознесенка (Учалы районы)|Вознесенка ауылы]] тора. Йылғаның исеме иһә урыҫ телендә боҙолоп [[:ru:Кизнекей|Кизнекей]] булып киткән<ref>[http://chel-portal.ru/?site=encyclopedia&t=Bepenya&id=1388 Бепеня Трупбердин]</ref>.
Ауыл халҡы баҡыр мәғдәне, һуңынан алтын сығарыу менән шөғөлләнә{{ИСДБ|страница=29}}</ref>.
Вознесенкала улус идараһы урынлашҡан, сиркәү, [[мәктәп]] булған, йәрминкәләр үткәрелгән. 1900 йылда 2177 кеше иҫәпләнгән. Ирҙәр министрлыҡ мәктәбе һәм ҡыҙҙар сиркәү‑мәхәллә мәктәбе теркәлгән<ref>{{БЭ2013|83380}}</ref>.

[[1920 йыл]]да ауылдағы  659 йортта 3421 кеше  иҫәпләнгән<ref>{{ИСДБ|страница=29}}</ref>.

Әлеге ваҡытта Поляковка урта мәктәбенең филиалы — төп мәктәп эшләй, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар<ref>{{БЭ2013|83380}}</ref>. 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||3421||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||2142||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||1123||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||496||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||450||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||410||200||210||48,8||51,2
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[урыҫтар]] (59 %), [[башҡорттар]] (37 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
[[Файл:Церковь Вознесения Господня (действующая).JPG|thumb|left|300px|Вознесенка сиркәүе <br>
(архитектура ҡомарткыһы)<ref>[http://kulturnoe-nasledie.ru/monuments.php?id=0301164000 «Объекты культурного наследия» сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306200657/http://kulturnoe-nasledie.ru/monuments.php?id=0301164000 |date=2016-03-06 }}</ref>]]
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы]]): 65 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Поляковка (Учалы районы)|Поляковка]]): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Ҡорама (Учалы районы)|Ҡорама]]): 20 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>.
Уй йылғаһы ҡушылдығы Кинйәкәй йылғаһы буйыында урынлашҡан.

[[Көньяҡ Урал]]дың Уй-Таш һырты эргәһендә Нәжимтау тауы итәгендә<ref name="autogenerated2">http://www.sgau.ru/assets/files/konferenc/at_2012.pdf#page=11 {{dead link|число=27|месяц=05|год=2015}}</ref>, Вознесенка ауылынан 12 километр алыҫлыҡта [[Яйыҡ йылғаһы башы]] урынлашҡан.

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Болон урамы ({{lang-ru|Луговая улица}})
* Йәшел урам ({{lang-ru|Зеленая улица}})
* Күмләк урамы ({{lang-ru|улица Кумляк}})
* Урман тыҡрығы урамы ({{lang-ru|Лесной переулок}})
* Совет урамы ({{lang-ru|Советская улица}})
* Сиркәү урамы ({{lang-ru|Церковная улица}})
* Үҙәк урамы ({{lang-ru|Центральная улица}})
* Яр урамы ({{lang-ru|Береговая улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000025.html Госсправка сайтында урамдар исеме]</ref>.
{{Колонки|конец}}

== Билдәле кешеләре ==
* [[Кобельков Николай Васильевич]] (1851—1933) — тыумыштан инвалид (аяҡһыҙ-ҡулһыҙ) булыуына ҡарамаҫтан, атларға яҙырға, һүрәт төшөрөргә өйрәнгән, Рәсәйҙә һәм Европала цирк сығыштарын уңышлы уҙғарған, Венаның билдәле гражданы булған һәм Кобельковтар ғаиләһенә нигеҙ һалған һәм унан Пратер паркындағы участканы мираҫ итеп алған.
* [[Назаров Николай Григорьевич]] (8.08.1946) — Башҡортостандың Учалы районы «Байрамғол» совхозының һауын гурты бригадиры. Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры.

== Тәбиғи ҡомартҡылар ==
Вознесенка ауылы эргәһендәге [[Ҡарағайкүл (күл, Учалы районы)|Ҡарағайкүл]] — тәбиғәт ҡомартҡыһы урынлашҡан. Күлдең диаметры — 2,5 километр, ә тәрәнлеге 6 метрға тиклем етә<ref>[https://kitaptar.bashkort.org/files/ej_yajyq_jort,_yajyq_jort._ofo._1998.pdf Эй, Яйыҡ йорт, Яйыҡ йорт. Әлим Зарипов]</ref>.

== Иҫтәлекле урындары ==
* Ауылда архитектура ҡомартҡыһы — Вознесение храмы урынлашҡан<ref>[http://temples.ru/card.php?ID=3419 Церковь Вознесения Господня в Вознесенке]</ref>.
{{Культурное наследие РФ|0301164000|nocat=1}}
* 1884 йылда ауылда шулай уҡ Александр II һәйкәле ҡуйыла (һаҡланмаған)<ref>К. Г. Сокол. Монументальные памятники Российской империи. — М.: Вагриус +, 2006. — С. 92.</ref>.

== Тирә-яҡ мөхит ==
; Ер-һыу атамалары:
''Тауҙар'':
* Уй-таш тауы

''Йылғалар'':

== Видеояҙмаларҙа ==
* [https://yandex.ru/video/preview/?text=Вознесенка%20%28Учалы%20районы%29%20в%20видеофильмах&path=yandex_search&parent-reqid=1648826406373643-4924125351436701992-sas6-5258-c9c-sas-l7-balancer-8080-BAL-7965&from_type=vast&filmId=5948737248106572280 Свято-Вознесенский храм села Вознесенка Учалинского района.]
* [https://yandex.ru/video/preview/?filmId=16141940109097835628&text=озеро+Ворожеич+в+Учалинском+районе+на+ютубе Озеро Ворожеич]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|83380}}
* {{ИСДБ|страница=29}}
* [http://kulturnoe-nasledie.ru/monuments.php?id=0301164000 «Объекты культурного наследия» сайты. Наименование: ЦЕРКОВЬ. Типология (осн.): Памятники архитектуры Авторы и датировки: ХIХ В.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306200657/http://kulturnoe-nasledie.ru/monuments.php?id=0301164000 |date=2016-03-06 }}{{ref-ru}}{{V|04|01|2016}}

== Сығанаҡтар ==
{{Учалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Вознесенка (шулай уҡ Кинйәкәй; ) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Поляковка ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 410 кеше.
Почта индексы — 453712, ОКАТО коды — 80253865002.

 Тарихы 
Вознесенка XIX быуаттың 30-сы йылдарында Ҡаратабын улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә баҡыр мәғдәне һәм алтын ятҡылыҡтарын эшкәртә башлауға бәйле, Троицк өйәҙендә ҡасаба булараҡ барлыҡҡа килә. Башта Кинйәкәй ауылы булараҡ теркәлә. Был урында элек Кинйәкәй тигән башҡорт ауылы булған. Кинйәкәй ауылының атамаһы 1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе, тархан, мулла Бәпәнәй Төрөпбирҙиндең кинйә ҡыҙының исемен йөрөткән йылға менән бәйле. Бәпәнәйҙе язалап үлтергәс, Кинйәкәй ауылы нигеҙенә тиклем яндырыла, хәҙер уның урынында Вознесенка ауылы тора. Йылғаның исеме иһә урыҫ телендә боҙолоп Кизнекей булып киткәнБепеня Трупбердин.
Ауыл халҡы баҡыр мәғдәне, һуңынан алтын сығарыу менән шөғөлләнә</ref>.
Вознесенкала улус идараһы урынлашҡан, сиркәү, мәктәп булған, йәрминкәләр үткәрелгән. 1900 йылда 2177 кеше иҫәпләнгән. Ирҙәр министрлыҡ мәктәбе һәм ҡыҙҙар сиркәү‑мәхәллә мәктәбе теркәлгән.

1920 йылда ауылдағы  659 йортта 3421 кеше  иҫәпләнгән.

Әлеге ваҡытта Поляковка урта мәктәбенең филиалы — төп мәктәп эшләй, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар. 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август3421 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар2142 1959 йыл 15 ғинуар1123 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар496 2002 йыл 9 октябрь450 2010 йыл 14 октябрь41020021048,851,2
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — урыҫтар (59 %), башҡорттар (37 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Географик урыны 
thumb|left|300px|Вознесенка сиркәүе 
(архитектура ҡомарткыһы)«Объекты культурного наследия» сайты 
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 65 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Поляковка): 10 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡорама): 20 км.
Уй йылғаһы ҡушылдығы Кинйәкәй йылғаһы буйыында урынлашҡан.

Көньяҡ Уралдың Уй-Таш һырты эргәһендә Нәжимтау тауы итәгендәhttp://www.sgau.ru/assets/files/konferenc/at_2012.pdf#page=11 , Вознесенка ауылынан 12 километр алыҫлыҡта Яйыҡ йылғаһы башы урынлашҡан.

 Урамдары 

 Болон урамы ()
 Йәшел урам ()
 Күмләк урамы ()
 Урман тыҡрығы урамы ()
 Совет урамы ()
 Сиркәү урамы ()
 Үҙәк урамы ()
 Яр урамы ()Госсправка сайтында урамдар исеме.

 Билдәле кешеләре 
 Кобельков Николай Васильевич (1851—1933) — тыумыштан инвалид (аяҡһыҙ-ҡулһыҙ) булыуына ҡарамаҫтан, атларға яҙырға, һүрәт төшөрөргә өйрәнгән, Рәсәйҙә һәм Европала цирк сығыштарын уңышлы уҙғарған, Венаның билдәле гражданы булған һәм Кобельковтар ғаиләһенә нигеҙ һалған һәм унан Пратер паркындағы участканы мираҫ итеп алған.
 Назаров Николай Григорьевич (8.08.1946) — Башҡортостандың Учалы районы «Байрамғол» совхозының һауын гурты бригадиры. Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры.

 Тәбиғи ҡомартҡылар 
Вознесенка ауылы эргәһендәге Ҡарағайкүл — тәбиғәт ҡомартҡыһы урынлашҡан. Күлдең диаметры — 2,5 километр, ә тәрәнлеге 6 метрға тиклем етәЭй, Яйыҡ йорт, Яйыҡ йорт. Әлим Зарипов.

 Иҫтәлекле урындары 
 Ауылда архитектура ҡомартҡыһы — Вознесение храмы урынлашҡанЦерковь Вознесения Господня в Вознесенке.

 1884 йылда ауылда шулай уҡ Александр II һәйкәле ҡуйыла (һаҡланмаған)К. Г. Сокол. Монументальные памятники Российской империи. — М.: Вагриус +, 2006. — С. 92..

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары
Тауҙар:
 Уй-таш тауы

Йылғалар:

 Видеояҙмаларҙа 
 Свято-Вознесенский храм села Вознесенка Учалинского района.
 Озеро Ворожеич

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 
 «Объекты культурного наследия» сайты. Наименование: ЦЕРКОВЬ. Типология (осн.): Памятники архитектуры Авторы и датировки: ХIХ В. 

 Сығанаҡтар 

Категория:Учалы районы ауылдары