Ямантау
{{Башҡа мәғәнәләре|Ямантау (мәғәнәләр)}}
{{Вершина
 |Название                = Ямантау
  |Национальное название  = 
 |Изображение             = Yamantau.JPG
  |Подпись                = 
 |Координаты              = 54/15/18/N/58/6/7.2/E
  |CoordScale             = 
 |Страна = Башҡортостан  
  |Регион                 = 
 |Горная система          = Көньяҡ Урал
  |Хребет или массив      = 
  |Высота                 = 1638
  |Источник высоты        = 
  |Первое восхождение     = 
}}
'''Ямантау''' — [[Башҡортостан]]да тау массивы.

Төньяҡ-көнбатышҡа һуҙылған, киңлеге — 3 км, оҙонлоғо — 5 км. Тау түбәләре — Оло Ямантау (1640 м) һәм Кесе Ямантау (1510 м). «Оло Ямантау» [[Көньяҡ Урал]]дың иң бейек нөктәһе. Башҡортостандың [[Белорет районы]] [[Көньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы| Көньяҡ Урал ҡурсаулығы]] биләмәһендә урынлашҡан.

Йыллыҡ яуым-төшөм миҡдары 700—1100 мм. Ҡар ҡатламы 80—100 см һәм уртаса 180-ҙән 205 көнгә тиклем ята. Ландшафттың юғарыла биллелеге билдәләнә. Ғинуарҙа уртаса температура −14—17&nbsp;°C, июлдә +9—16&nbsp;°C.

Тау итәгендә [[Межгорье (ҡала)|Межгорье]] ҡалаһы (ябыҡ административ-территориальберәмек) урынлашҡан, ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса эре масштаблы серле ер аҫты төҙөлөшө башҡарыла. Ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса, был ракета осороу шахтаһы, башҡалары буйынса — VIP-бункер. Халыҡта «Путин бункеры» тип атала<ref>Ульяна Петрова. [http://new.monitor.bg/article?id=154948 Ноевият ковчег на руския президент]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 24.04.2008 {{ref-bg}}</ref><ref>{{cite web
 | url           = http://web.archive.org/web/20001210032600/www.fas.org/news/russia/1996/druma104_s96004.htm
 | title         = What Is That There Under the Mountain?
 | publisher     = «Белорецкий рабочий», 24 марта 1996
 | accessdate    = 19 мая 2009
}} {{ref-en}}</ref><ref>[http://www.nytimes.com/1996/04/16/world/despite-cold-war-s-end-russia-keeps-building-a-secret-complex.html?scp=139&sq=&st=nyt Despite Cold War’s End, Russia Keeps Building a Secret Complex. The New York Times]{{ref-en}}</ref>.

== Топонимика ==
[[Башҡорттар]] йыш осраҡта географик объект исемдәренә ғәмәли мәғәнә һалған. «Яман тау» исеме, бәлки, көтөү көтөргә мөмкинлек бирмәгән һаҙлы һәм ваҡ ташлы тау бите булғанға көндәлек тормошҡа кереп ҡалғандыр. Шулай уҡ урындағы башҡорттар араһында, тау башына менгән ваҡытта аттар үлә, тигән ышаныс йәшәй. Ниһайәт, тау битендә йәшәгән күп һанлы айыуҙар булыуы мөһим ысынбарлыҡ.

[[П. И. Рычков]] үҙенең «Ырымбур топографияһы»нда былай тип яҙа:
<blockquote> Ноғай даругаһындағы Яман Тау, йәғни әшәке тау, уҫал тауҙа һәр ваҡыт ҡарҙар ята…</blockquote>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* ''Рычков П. И.'' Топография Оренбургская. — {{СПб.}}, 1762. — С. 243.

== Һылтанмалар ==
* [http://www.panoramio.com/photo/38370951 Ямантау фотолары Panoramio'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101010044813/http://www.panoramio.com/photo/38370951 |date=2010-10-10 }}
* [http://www.southural.ru/region/80.html Көньяҡ Уралдың иң бейек тауы — Ямантау]
* [http://southural.ru/photos/show_theme.html?theme_id=6 Ямантау фтолары]
* [http://www.southural.ru/maps/n-40-069.jpg Карта окрестностей Ямантау]
* [http://www.globalsecurity.org/wmd/world/russia/yamantau.htm Ямантау] {{ref-en}}
* [http://www.viewzone.com/yamantau.html Что происходит на Ямантау?] {{ref-en}}
* [http://i-beloret.narod.ru/istoria5.htm История выбора: Иримель или Ямантау. 60 — е годы прошлого века.]

[[Категория:Көньяҡ Уралдың тау түбәләре]]
[[Категория:Башҡортостандың тау түбәләре]]
[[Категория:Белорет районы географияһы]]


{{Bashkir-geo-stub}}
Ямантау — Башҡортостанда тау массивы.

Төньяҡ-көнбатышҡа һуҙылған, киңлеге — 3 км, оҙонлоғо — 5 км. Тау түбәләре — Оло Ямантау (1640 м) һәм Кесе Ямантау (1510 м). «Оло Ямантау» Көньяҡ Уралдың иң бейек нөктәһе. Башҡортостандың Белорет районы  Көньяҡ Урал ҡурсаулығы биләмәһендә урынлашҡан.

Йыллыҡ яуым-төшөм миҡдары 700—1100 мм. Ҡар ҡатламы 80—100 см һәм уртаса 180-ҙән 205 көнгә тиклем ята. Ландшафттың юғарыла биллелеге билдәләнә. Ғинуарҙа уртаса температура −14—17 °C, июлдә +9—16 °C.

Тау итәгендә Межгорье ҡалаһы (ябыҡ административ-территориальберәмек) урынлашҡан, ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса эре масштаблы серле ер аҫты төҙөлөшө башҡарыла. Ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса, был ракета осороу шахтаһы, башҡалары буйынса — VIP-бункер. Халыҡта «Путин бункеры» тип аталаУльяна Петрова. Ноевият ковчег на руския президент 24.04.2008  Despite Cold War’s End, Russia Keeps Building a Secret Complex. The New York Times.

 Топонимика 
Башҡорттар йыш осраҡта географик объект исемдәренә ғәмәли мәғәнә һалған. «Яман тау» исеме, бәлки, көтөү көтөргә мөмкинлек бирмәгән һаҙлы һәм ваҡ ташлы тау бите булғанға көндәлек тормошҡа кереп ҡалғандыр. Шулай уҡ урындағы башҡорттар араһында, тау башына менгән ваҡытта аттар үлә, тигән ышаныс йәшәй. Ниһайәт, тау битендә йәшәгән күп һанлы айыуҙар булыуы мөһим ысынбарлыҡ.

П. И. Рычков үҙенең «Ырымбур топографияһы»нда былай тип яҙа:
 Ноғай даругаһындағы Яман Тау, йәғни әшәке тау, уҫал тауҙа һәр ваҡыт ҡарҙар ята…

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Рычков П. И. Топография Оренбургская. — , 1762. — С. 243.

 Һылтанмалар 
 Ямантау фотолары Panoramio''' 
 Көньяҡ Уралдың иң бейек тауы — Ямантау
 Ямантау фтолары
 Карта окрестностей Ямантау
 Ямантау 
 Что происходит на Ямантау? 
 История выбора: Иримель или Ямантау. 60 — е годы прошлого века.

Категория:Көньяҡ Уралдың тау түбәләре
Категория:Башҡортостандың тау түбәләре
Категория:Белорет районы географияһы