14 февраль
{{Ук}}
'''14 февраль''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 45-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 320 көн ҡала ([[кәбисә йыл]]ында 321).
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-02-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
[[File:Antique_Valentine_1909_01.jpg|thumb|Изге Валентин көнө]]
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара
* {{Ер}} [[Ер]]: [[Файл:Planet Love.gif|25px]] [[Изге Валентин көнө|Бөтә донъя ғашиҡтар көнө]]. 
** Китапхана яратыусылар көнө.
** Бөтә донъя китап бүләк итеү көнө.
** Музыка терапеяһы (тауыш менән дауалау) көнө. 
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|США}}: Компьютерҙы таҙартыу көнө.
* {{Флагификация|Сомали}} {{Флагификация|Судан}} {{Флагификация|Иран}} {{Флагификация|Ирак}} {{Флагификация|Катар}} {{Флагификация|Оман}} {{Флагификация|Сирия}}: Атайҙар көнө.
* {{Флагификация|Финляндия}}: Дуҫтар көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Ер}} [[Ер]]: Компьютерсы һәм программист көнө.
* {{Флагификация|Болгария}}: Виноград үҫтереүселәр көнө — [[:ru:Трифон Зарезан|Трифон Зарезан]].
* {{Флагификация|Украина}}: Радицион, химик һәм биологик һаҡ ғәскәрҙәре көнө. 
}}</onlyinclude> 
== {{Ваҡиғалар}} ==
*  842 йыл: [[Француз теле]]нең тыуған көнө: Людовик II Немец һәм Карл II Пеләш Страсбург анттарын роман (иҫке француз) телендә әйтә.
* 1009 йыл: Тәүге тапҡыр тарихи сығанаҡтарҙа (Кведлинбург анналдарында) [[Литва]] топонимы телгә алына: миссионер Брунон Бонифаций Русь һәм Литва сигендә үлтерелгән, тиелә.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* 1076 йыл: Рим Папаһы Григорий VII [[Рим]]да Синодта [[Изге Рим империяһы]]ның императоры Генрих IV тәхеттән төшөрөлөүе һәм сиркәүҙән ҡыуылыуы тураһында иғлан итә. Ул быны Генрихтың Сиркәүгә ҡаршы баш күтәреүе, тимәк, король була алмауы менән аңлата.
* 1610 йыл: [[Смоленск]] ҡалаһы янында Польша короле һәм Литваның бөйөк кенәзе Сигизмунд III һәм Мәскәү вәкиллеге араһында король улы Владиславтың православиены ҡабул иткәндән һуң рус тәхетенә ултырырға тейешлеге тураһында килешеү төҙөлә. Владислав бер ҡасан да Рәсәй менән идара итмәй, әммә 1634 йылға тиклем батша исемен йөрөтә.
* [[1706]]: [[Мәскәү]]ҙең төньяҡ ситендә Сухарев манараһы артында [[Петр I]] бойороғо менән дарыу үләндәре үҫтереү өсөн Дарыуханасы баҡсаһына нигеҙ һалына. Хәҙер ул — [[Мәскәү дәүләт университеты биология факультетының ботаника баҡсаһы]], Рәсәйҙәге иң тәүге [[ботаника]] ғилми учреждениеларының береһе.
* [[1721]]: Тантаналы рәүештә Урыҫ православие сиркәүенең Изге Синоды асыла.
* [[1735]]: Герцог Карл Фридрих Гольштейн-Готторп үҙенең ҡатыны, Петр I ҡыҙы хөрмәтенә Изге Анна ордены булдыра. Рәсәйгә орден герцогтың улы, буласаҡ император Петр III менән күсә, һәм уның менән тәүге тапҡыр батшабикә Елизавета Петровна фельдмаршал Шереметевтың улын бүләкләй.
* [[1834]]: Лионда туҡыусыларҙың дөйөм стачкаһы башлана, уның барышында эшселәрҙең көрәш символы булараҡ тәүге тапҡыр ҡыҙыл байраҡ күтәрелә.
* [[1859]]: Орегон территорияһы [[АҠШ]]-тың 42-се штаты итеп иғлан ителә.
* [[1876]]: АҠШ-та Александр Грэхем Белл «телмәрҙе һәм башҡа тауыштарҙы электр тулҡындары ярҙамында телеграф буйынса тапшырыу методын һәм аппаратын» тасуирлаған 174465-се патент ала. Асылда һүҙ телефон тураһында бара.
* [[1907]]: Львов сәнғәт галереяһы асыла.
* [[1912]]: Аризона биләмәһе АҠШ-тың 48-се штаты була.
* [[1918]]: Халыҡ Комиссарҙары Советының «Социалистик Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Флоты тураһында» декреты сыға.
* [[1918]]: [[Совет Рәсәйе]]  [[григориан календары]]на күсә ([[юлиан календары]] буйынса 1 февраль).
* [[1933]]: [[Париж]]да тәүге «теүәл ваҡыт» телефон хеҙмәте асыла.
* [[1937]]: [[Мәскәү]]ҙең Горький урамында (әле Тверская) Актёр йорто асыла. Хәҙер ул А. И. Яблочкина исемендәге Үҙәк актёрҙар йорто.
* [[1943]]: Уңышлы хәрби операциялар өсөн [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның исеме «16-сы гвардия кавалерия двизияһы» тип үҙгәртелә.
* [[1943]]: [[Дондағы Ростов]] фашистарҙан тулыһынса азат ителә.
* [[1946]]: [[АҠШ]] армияһының баллистик тикшеренеүҙәр лабораторияһында донъялағы беренсе [[электрон компьютер]] ЭНИАК ([[ENIAC]]) ҡулланыуға индерелә.
* [[1949]]: Тәүге тапҡыр [[Израиль]] парламенты [[Кнессет]] йыйыла.
* [[1950]]: Мәскәүҙә [[СССР]] һәм [[ҠХР]] араһында Дуҫлыҡ, берҙәмлек һәм үҙ-ара ярҙам тураһында килешеүгә ҡул ҡуйыла (1950 йылдың 11 апреленән 1980 йылдың 11 апреленә тиклем ғәмәлдә була).
* [[1956]]: Мәскәүҙә КПСС-тың ХХ съезы асыла. Ул тәү сиратта [[Сталин Иосиф Виссарионович|Сталиндың]] шәхес культын фашлау менән билдәлелек ала.
* [[1958]]: [[Ираҡ]] короле Фейсал II һәм [[Иордания]] короле Хөсәйен Берләштерелгән Ғәрәп Республикаһы барлыҡҡа килеүгә яуап итеп үҙҙәренең ике Хашимит короллеген Ғәрәп Федерацияһына берләштерә.
* [[1961]]: 103-сө [[химик элементтар исемлеге|химик элемент]] [[лоуренсий]] асыла.
* [[1967]]: [[Латин Америкаһы]] һәм Кариб бассейны дәүләттәре башлыҡтарының [[Мехико]]лағы осрашыуында «Латин Америкаһында һәм Кариб бассейнында ядро ҡоралын тыйыу тураһында килешеү»гә ҡул ҡуйыла.
* [[1972]]: «Тени исчезают в полдень» телевизион нәфис фильмының (режиссёрҙары Валерий Усков һәм Владимир Краснопольский) премьераһы була. Һуңғараҡ телесериалдағы «Гляжу в озёра синие» йыры Рәсәйҙең дәүләт гимны варианты итеп тәҡдим ителә.
* [[1975]]: Королева [[Елизавета II]] «Австралия граждандарының һәм башҡа кешеләрҙең ҡаҙаныштарын һәм маҡтаулы хеҙмәтен билдәләү маҡсатында» Австралия орденын булдыра.
* [[1979]]: АҠШ-тың [[Афғанстан]]дағы илсеһе Адольф Дабс аманатҡа алына һәм һуңынан үлтерелә. Был ваҡиға АҠШ-тың Афғанстандағы сәйәсәтен ҡырҡа ҡатыландырыуына килтерә һәм башланған [[Афған һуғышы|низағтың]] бер сәбәбе була. [[2002 йыл]]ға тиклем АҠШ-тың был илдә илсеһе булмай.
* [[1988]]: Рәсәй Фәндәр Академияһының [[Ленинград]]тағы китапхана бинаһында янғын сыға. Тәүҙә ут өсөнсө ҡатта урынлашҡан гәзит фондының бер өлөшөн юҡ итә, ә янғын һүндерелгәс, [[15 февраль]] иртәнге бишенсе яртыла 4-се һәм 5-се ҡаттарға ут ҡабына. Китапханаларҙағы янғындар тарихында иң аяуһыҙы була.
* [[1990]]: [[Ҡояш системаһы]] сиген үтеп киткән Voyager I тәүге тапҡыр уны «ситтән» фотоға төшөрә.
* [[1992]]: [[БДБ]] дәүләт башлыҡтарының [[Минск]]иҙағы осрашыуында «Хеҙмәттәшлек нигеҙҙәре тураһында декларация» ҡабул ителә, БДБ-ның Оборона министрҙары советы һәм БДБ-ның Электроэнергетик советы булдырыла.
* [[1992]]: [[Рәсәй Федерацияһы]] һәм [[Украина]] араһында дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыла.
* [[1995]]: Borland Delphi-ҙың тәүге версияһын тәҡдим итә.
* [[2005]]: [[YouTube]] хеҙмәте булдырыла.
* [[2011]]: [[Әхмәтзәки Вәлиди]] көндәрендә ҡатнашыу өсөн [[Халыҡ-ара төрки мәҙәниәте ойошмаһы]] (ТӨРКСОЙ) делегацияһы [[Башҡортостан Республикаһы]]на килә. }}

== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Ҡадир Даян]] (1910—19.10.1975), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан [[башҡорт]] шағиры, яҙыусы һәм драматург. 1936—1941 йылдарҙа [[К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты]]ның (хәҙер [[Башҡорт дәүләт университеты]]) башҡорт филологияһы кафедраһы мөдире. 1938 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]], 1947 йылдан — КПСС ағзаһы. [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1945), ике [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1945, 1955) ордендары кавалеры, [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1969).
* [[Әхмәҙиев Әхәт Абдрахман улы]] (1910—30.09.1989), хужалыҡ эшмәкәре. 1965—1968 йылдарҙа хеҙмәтсәндәр депутаттарының [[Стәрлетамаҡ районы|Стәрлетамаҡ район]] Советы башҡарма комитеты рәйесенең 1-се урынбаҫары — ауыл хужалығы идаралығы начальнигы. [[Совет-фин һуғыштары|Совет-фин]], Бөйөк Ватан һәм совет-япон һуғыштарында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1965). Башҡорт АССР-ының 4-се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1955), I дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] (1985) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1945) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Мәләүез районы]] [[Томансы]] ауылынан.
* [[Сәлимов Мөхәмәт Кәрим улы]] (1925—4.12.2000), төҙөүсе. 1955—1985 йылдарҙа «Уфимтрансстрой» тресы 826-сы төҙөлөш-монтаж поезының балта оҫталары бригадиры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1966). 
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Шакирова Лиә Закир ҡыҙы]] (1921—29.07.2015), [[фән|ғалим]]-[[Педагогика|педагог]]‑методист. 1948—2003 йылдарҙа хәҙерге Ҡазан педагогия университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1965—1990 йылдарҙа [[урыҫ теле]] кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1961—1963 йылдарҙа Милли мәктәптәр ғилми-тикшеренеү институтының [[Татарстан]] филиалы ([[Ҡазан]]) мөдире. Педагогия фәндәре докторы (1974), профессор (1975). [[РСФСР]]-ҙың (1981) һәм [[Татарстан|Татар АССР-ы]]ның (1976) атҡаҙанған фән эшмәкәре, ТАССР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1968), [[СССР]]‑ҙың мәғариф отличнигы (1976). [[Ленин ордены]] кавалеры (1971). [[Башҡорт теле]] [[тел ғилеме|белгесе]] [[Закир Шакиров]]тың ҡыҙы.
* [[Бикбулатов Наил Вәли улы]] (1931—18.04.1996), ғалим-этнограф. 1957 йылдан [[СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы]]ның [[Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты]] хеҙмәткәре, 1971 йылдан өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1978—1993 йылдарҙа бүлек мөдире. Тарих фәндәре кандидаты (1965).
* [[Абдуллин Миннивасиҡ Ғатаулла улы]] (1946), ветеран-[[спорт]]сы, [[Еңел атлетика|еңел атлет]], ғалим-педагог. 1991 йылдан [[Башҡорт дәүләт педагогия институты]] һәм [[М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты]] уҡытыусыһы, 2001 йылдан — физик культура кафедраһы мөдире. Педагогия фәндәре кандидаты, доцент. СССР-ҙың спорт мастеры (1977). Ике тапҡыр СССР, алты тапҡыр РСФСР чемпионы. 
* [[Ғилманов Александр Йән улы]] (1961), ғалим-[[Биохимия|биохимик]], клиник лаборатор диагностика табибы. 1987 йылдан [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1999 йылдан — биоорганик һәм клиник химия кафедраһы мөдире, 2003 йылдан БДМУ-ның дипломдан һуң белем биреү институтының лаборатор диагностика кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (2001), профессор (2001).Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Масьянов Иван Иванович]] (1907—3.03.1969), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры. [[Дан ордены]]ның тулы кавалеры. 
* [[Хәмиҙуллина Фатима Хәмиҙулла ҡыҙы]] (1917—24.09.1989), [[китап]]ханасы. 1936—1940 йылдарҙа [[Дүртөйлө районы|Дүртөйлө район]] китапханасыһы, 1945—1973 йылдарҙа — китапхана мөдире. [[Ленин ордены]] кавалеры (1967). Сығышы менән ошо райондың [[Иҫке Солтанбәк]] ауылынан.
* [[Пикунова Габриэль Раймондовна]] (1927), [[мәҙәниәт]] өлкәһе ветераны, [[Педагогика|педагог]], [[Сәнғәт фәне|сәнғәт белгесе]]. 1950—1953 йылдарҙа [[Башҡорт театр-художество училищеһы]], 1952—1970 йылдарҙа (өҙөклөктәр менән) [[К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты]] һәм [[Октябрҙең 40 йыллығы исемендәге Башҡорт дәүләт университеты]] уҡытыусыһы, бер үк ваҡытта 1962—1981 йылдарҙа хәҙерге [[М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы]] директоры. 1957 йылдан [[СССР]]-ҙың Театр эшмәкәрҙәре, 1966 йылдан — Рәссамдар союздары ағзаһы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1975). Сығышы менән [[Житомир]] ҡалаһынан. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Әхмәтйәнов Мәхмүт Рәхим улы]] (1927—4.04.2010), [[фән|ғалим]]-педагог, [[Журналистика|журналист]] һәм [[әҙәбиәт|яҙыусы]]. 1959—1970 йылдарҙа [[Ҡазан]]да нәшер ителгән «Совет мәктәбе» журналы редакцияһының бүлек мөдире. 1973—1988 йылдарҙа Ҡазан дәүләт педагогия институты уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре кандидаты. [[Татарстан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998), [[Ҡол Ғәли]] исемендәге халыҡ-ара премия һәм Татарстан Журналистар союзының [[Хөсәйен Ямашев]] исемендәге премияһы лауреаты.  
* [[Минеев Михаил Иванович]] (1932–16.03.2006), комсомол һәм [[КПСС|партия]] органдары, юғары мәктәп хеҙмәткәре, ғалим-[[тарих]]сы. 1955 йылдан ВЛКСМ-дың [[Стәрлетамаҡ]] ҡала комитетының беренсе секретары, 1960 йылдан — [[ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты]] секретары; 1962 йылдан [[КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты]]ның фән һәм уҡыу йорттары бүлеге инструкторы; 1963 йылдан КПСС-тың Стәрлетамаҡ ҡала комитеты секретары; 1970 йылдан КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты фән һәм уҡыу йорттары бүлегенең мөдир урынбаҫары; 1981—1997 йылдарҙа Октябрҙең 40 йыллығы исемендәге Башҡорт дәүләт университетының киске һәм ситтән тороп уҡыу буйынса проректоры. Тарих фәндәре кандидаты (1970). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1995). Сығышы менән Стәрлетамаҡ ҡалаһынан.
* [[Моратов Фәрит Хәлим улы]] (1937), эшсе. 1965—1998 йылдарҙа [[«Салауатбыяла» берекмәһе]]  быяласыһы. 2-се (1986) һәм 3-сө (1975) дәрәжә [[Хеҙмәт Даны ордены]] кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Бүздәк районы]] [[Ахун (Бүздәк районы)|Ахун]] ауылынан.
* [[Муллағәлләмова Клара Ярулла ҡыҙы]] (1937), табип-инфекционист. 1961—1992 йылдарҙа [[Асҡар (Әбйәлил районы)|Асҡар]] үҙәк район дауаханаһы табибы, шул иҫәптән 1974—1988 йылдарҙа баш табиптың дауалау эштәре буйынса урынбаҫары. РСФСР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1975), [[БАССР Юғары Советы |Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының]] Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (1969), Ленин (1981) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1976) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Бүздәк районының [[Батырша-Ҡобау]] ауылынан.
* [[Хәмиҙуллина Светлана Ғәли ҡыҙы]] (1937—3.04.2002), [[музыка]]нт-пианист, педагог, йәмәғәтсе. 1961—1968 йылдарҙа [[Өфө сәнғәт училищеһы]] уҡытыусыһы, 1974—1978 йылдарҙа — директоры, бер үк ваҡытта 1961 йылдан Мәскәүҙең Гнесиндар исемендәге Музыка-педагогия институтының Өфө уҡыу-консультация пункты, 1968 йылдан — хәҙерге [[Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты]] уҡытыусыһы, доцент. 1998—2002 йылдарҙа Рәсәй мәҙәниәт фондының Башҡортостан филиалы директоры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1974). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
* [[Бабичева Клара Михайловна]] (1942—25.01.1985), [[Металлургия|металлург]], [[спорт]]сы. [[Череповец]] һәм [[Норильск]] металлургия комбинаттарының элекке кран машинисы. [[Саңғы спорты]] буйынса СССР-ҙың спорт мастеры (1963). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Благовар районы]] [[Башбүләк]] ауылынан.
* [[Ғимаев Илдар Рәйес улы]] (1962—16.06.2008), ғалим-хоҡуҡ белгесе-[[иҡтисад]]сы, [[Муниципаль район|муниципаль хеҙмәткәр]], [[дәүләт]] һәм юғары мәктәп эшмәкәре. 1996 йылдан [[Бишбүләк районы]] хакимиәте башлығы, 1999 йылдан [[Башҡортостан Республикаһы Президенты |Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең]] Территориялар һәм кадрҙар менән эшләү буйынса баш идаралығы начальнигы, 2000 йылдан — Хакимиәт етәксеһе; 2003 йылдан [[Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы]], 2007 йылдан — [[Башҡорт дәүләт аграр университеты]] ректоры. Башҡортостан Республикаһының икенсе (1999—2003) һәм дүртенсе (2008—20013) саҡырылыш [[Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты. Юридик фәндәр докторы (2005), иҡтисад фәндәре кандидаты (1997). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2002).
* [[Ғәбитова Зәкиә Муллағәле ҡыҙы]] (1962), педагог, методист. Башҡортостан Мәғарифты үҫтереү институтының башҡорт һәм башҡа туған телдәр һәм әҙәбиәттәр кафедраһы мөдире. Филология фәндәре кандидаты (2004) доцент. Рәсәйҙең почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре. [[Зәйнәб Биишева исемендәге премия]] лауреаты (2016). 
* [[Ғөбәйҙуллина Гөлназ Радик ҡыҙы]] (1992), заманса бишалыш менән шөғөллөнеүсе спортсы. 2016 йылда [[Рио-де-Жанейро]] ҡалаһында үткән 31-се [[Йәйге Олимпия уйындары]]нда ҡатнашыусы. [[Ер|Донъя]] чемпионы (2017). }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Ҡол Ғәли]] (1183—1236), [[Шиғриәт|шағир]] һәм мәғрифәтсе. Боронғо шиғри ҡомартҡы — [[Ҡисса-и Йософ|«Ҡисса-и-Йософ»]] әҫәренең авторы. Сығышы менән [[әйле]] ырыуынан.
* [[Ташкин Михаил Александрович]] (1918—30.04.1945), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда һәләк булған яугир, уҡсылар бригадаһының орудие командиры, [[өлкән сержант]]. [[Советтар Союзы Геройы]] (1946, үлгәндән һуң). 1937—1940 йылдарҙа [[СССР]] Дәүләт банкыһының [[Учалы районы]] [[Учалы (ауыл)|Учалы]] ауылындағы бүлексәһе хеҙмәткәре. Сығышы менән хәҙерге [[Силәбе өлкәһе]] [[Ҡыҙыл районы]]ның Һырт ауылынан.
* [[Йәнгилдин Әхтәм Хәйретдинович]] (1943), [[ауыл хужалығы]] хеҙмәткәре. 1957 йылдан [[Баймаҡ районы]] «Һәүәнәк» совхозы эшсеһе, 1961 йылдан [[трактор]]сы, 2000—2003 йылдарҙа – [[Агрономия|агроном]]. 3-сө дәрәжә [[Хеҙмәт Даны ордены]] кавалеры (1979). Сығышы менән ошо райондың [[Семеновка (Баймаҡ районы)|Семёновка]] ауылынан.    
* [[Сологуб Валерий Александрович]] (1948), [[Төҙөлөш|төҙөүсе]]. «Уфажилремстрой» тресының генераль директоры. [[Башҡорт АССР-ы]]ның ун икенсе саҡырылыш (1990—1993) [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған төҙөүсеһе. 
* [[Андреев Иван Ильич]] (1953), [[Авиация|авиатор]]. 1999 йылдан «Башаэронавигация» дәүләт унитар предприятиеһы генераль директорының беренсе урынбаҫары. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.
* [[Маджар Сергей Владимирович]] (1958), рәссам, график, педагог. 2002 йылдан [[Өфө сәнғәт училищеһы]], 2007—2010 йылдарҙа [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]] уҡытыусыһы. 1993 йылдан Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2013). 
* [[Жданов Константин Валерьевич]] (1968), хәрби табип, медицина хеҙмәте полковнигы. С. М. Киров исемендәге Хәрби-медицина академияһының кафедра начальнигы. [[Рәсәй Фәндәр академияһы]]ның ағза-корреспонденты (2016), Рәсәйҙең атҡаҙанған фән эшмәкәре (2021). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
* [[Сәмситова Луиза Хәмзә ҡыҙы]] (1973), [[фән|ғалим]]-[[Тел ғилеме|тел белгесе]]. 2000 йылдан [[М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты]] уҡытыусыһы, 2007 йылдан [[башҡорт теле]] кафедраһы мөдире, 2012 йылдан — башҡорт [[филология]]һы факультеты деканы; 2022 йылдан Башҡортостан Республикаһы Стратегик тикшеренеүҙәр институтының баш ғилми хеҙмәткәре. Филология фәндәре докторы (2015), профессор. Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2010) һәм Фән һәм техника өлкәһендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2007). 
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Крупская Надежда Константиновна]] (1869—27.02.1939), революционер, [[дәүләт]] органдары хеҙмәткәре, [[педагогика|педагог]]. 1898 йылдан РСДРП ағзаһы. 1898 йылда [[Өфө губернаһы]]на һөргөнгә ебәрелә, 1900—1901 йылдарҙа тимер юл оҫтаханаларындағы социал‑демократик түңәрәктә дәрестәр алып бара, «Искра» гәзитенең терәк пунктына, [[А. Д. Цюрупа]] менән берлектә [[Өфө]] социал-демократик ойошмаһына етәкселек итә. [[Ленин]]дың ҡатыны.
* [[Төхвәт Йәнәби]] (1894—10.07.1938), [[журналистика|журналист]], [[шиғриәт|шағир]], [[яҙыусы]] һәм йәмәғәтсе. 1927—1930 һәм 1932—1937 йылдарҙа [[Башҡортостан (гәзит)|«Башҡортостан» гәзитенең]] яуаплы мөхәррире. [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар һуғышында]] ҡатнашыусы. совет яҙыусыларының 1‑се Бөтә Союз съезы ([[Мәскәү]], 1934) делегаты. Сәйәси золом ҡорбаны.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Заһиҙуллин Зариф Шакир улы]] (1904—4.08.1982), терапевт-[[фән|ғалим]]. 1934 йылдан [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] [[уҡытыусы]]һы, шул иҫәптән 1956 йылдан госпиталь терапеяһы кафедраһы мөдире. [[Медицина]] [[фән докторы|фәндәре докторы]] (1961), профессор (1962). [[РСФСР]]‑ҙың атҡаҙанған табибы (1946), [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1956). Ике [[«Почёт Билдәһе» ордены]] (1949, 1955) кавалеры. Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
* [[Макаев Ғариф Дәүләт улы]] (1904—22.01.1981, хәрби хеҙмәткәр, полковник. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның 313-сө кавалерия полкы командиры. [[Ленин ордены|Ленин]] (1951), [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]] (1946), 1-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] һәм ике [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1942, 1944) ордены кавалеры.
* [[Таһир Күсимов]] (1909—10.05.1986), хәрби хеҙмәткәр, кавалерист, генерал-майор (1969). [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1963—1969 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының хәрби комиссары. [[РСФСР]]-ҙың 2-се һәм 3‑сө, Төрөкмән ССР‑ының 4‑се һәм Башҡорт АССР-ының 7‑се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советтары]] депутаты. [[Советтар Союзы Геройы]] (1944). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]] [[Әбйәлил районы]]ның [[Күсем (Әбйәлил районы)|Күсем]] [[ауыл]]ынан.
* [[Ғиззәтуллина Мәстүрә Зиннәт ҡыҙы]] (1919—2005), [[педагогика|педагог]]. 1938—1974 йылдарҙа [[Баймаҡ районы]] [[мәктәп]]тәре уҡытыусыһы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы. 
* [[Демидов Николай Иванович]] (1924—23.06.1989), педагог, [[КПСС|партия]] органдары, матбуғат, [[ауыл хужалығы]]  һәм [[мәғариф]] хеҙмәткәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1946 йылдан [[Хәйбулла районы]]ның «Знамя Победы» [[гәзит]]е мөхәррире, 1954 йылдан партия район комитеты секретары, 1957 йылдан «Маҡан» [[совхоз]]ы директоры, 1959 йылдан [[КПСС]] район комитетының 2-се секретары, 1962 йылдан район советы башҡарма комитеты рәйесе һәм колхоз-совхоз идаралығы начальнигы, 1964 йылдан [[Аҡъяр (Хәйбулла районы)|Аҡъярҙағы]] 1-се [[мәктәп директоры]]ның производствоға өйрәтеү буйынса урынбаҫары, 1976—1980 йылдарҙа 2-се мәктәп уҡытыусыһы. [[БАССР Юғары Советы |Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының]] ике (1962, 1964) Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе. 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1957) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1968) ордендары кавалеры. Райондың атҡаҙанған сиҙәмсеһе (1974). Сығышы менән [[Яңы Петровка (Хәйбулла районы) |Яңы Петровка]] ауылынан.
* [[Фәрхетдинов Рәфәғәт Рауил улы]] (1949), [[биофизика|биофизик]]-ғалим, патофизиолог. 1975 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты уҡытыусыһы, 1978 йылдан — өлкән, 1989 йылдан — төп ғилми хеҙмәткәр, 2010 йылдан — үҙәк фәнни тикшеренеү лабораторияһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (1988), профессор (2000). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
* [[Ивлиев Владимир Михайлович]] (1959), [[инженерлыҡ эше|инженер]]-[[металлургия|металлург]]. [[Силәбе өлкәһе]] [[Магнитогорск]] металлургия комбинатының [[ҡорос]] иретеүсеһе. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған металлургы. Г. И. Носов исемендәге премия лауреаты. 
* [[Азамат Тимеров]] (1969), [[йыр]]сы. [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]] солисы, [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2006), төрлө кимәл ижади конкурстар лауреаты.  }}
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:14 февралдә тыуғандар</categorytree>''
* [[1825]]: Ҡәйүм Насыри, [[татарҙар|татар]] мәғрифәтсеһе.
* [[1855]]: Всеволод Гаршин, [[Рәсәй империяһы]] яҙыусыһы, шағир һәм әҙәби тәнҡитсе.
* [[1870]]: Фёдор Крюков, Рәсәй империяһы яҙыусыһы.
* [[1915]]: Мария Мордасова, йырсы, [[СССР]]-ҙың халыҡ артисы (1981), [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1987).
* [[1935]]: Григорий Виеру, СССР һәм [[Молдавия]] шағиры, йыр текстары авторы. [[Молдова]]ның халыҡ яҙыусыһы (1992).

== {{Үлем}} == 
''<categorytree depth="0">Категория:14 февралдә вафат булғандар</categorytree>''
* [[1779]]: [[Джеймс Кук]], [[Бөйөк Британия]] диңгеҙ сәйәхәтсеһе, донъя тирәләй ойошторолған экспедиция етәксеһе.

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|Б14]]
[[Категория:14 февраль]]
14 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 45-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 320 көн ҡала (кәбисә йылында 321).

 
  
  842 йыл: Француз теленең тыуған көнө: Людовик II Немец һәм Карл II Пеләш Страсбург анттарын роман (иҫке француз) телендә әйтә.
 1009 йыл: Тәүге тапҡыр тарихи сығанаҡтарҙа (Кведлинбург анналдарында) Литва топонимы телгә алына: миссионер Брунон Бонифаций Русь һәм Литва сигендә үлтерелгән, тиелә.

  
 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1825: Ҡәйүм Насыри, татар мәғрифәтсеһе.
 1855: Всеволод Гаршин, Рәсәй империяһы яҙыусыһы, шағир һәм әҙәби тәнҡитсе.
 1870: Фёдор Крюков, Рәсәй империяһы яҙыусыһы.
 1915: Мария Мордасова, йырсы, СССР-ҙың халыҡ артисы (1981), Социалистик Хеҙмәт Геройы (1987).
 1935: Григорий Виеру, СССР һәм Молдавия шағиры, йыр текстары авторы. Молдованың халыҡ яҙыусыһы (1992).

   

 1779: Джеймс Кук, Бөйөк Британия диңгеҙ сәйәхәтсеһе, донъя тирәләй ойошторолған экспедиция етәксеһе.

  

Б14
Категория:14 февраль