Уяҙытамаҡ
{{ТП-Рәсәй|Уяҙытамаҡ
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Уяҙытамаҡ
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 22 | lat_sec = 16
  |lon_deg = 53 | lon_min = 25 | lon_sec = 10
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Туймазы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = Ҡарат ауыл Советы (Туймазы районы)
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 565
  |иҫәп алыу йылы       = 2009
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452779
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34782 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80251835004
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Уяҙытамаҡ''' ({{lang-ru|Уязытамак}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Туймазы районы]]ндағы ауыл. [[2009]] йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 565 кеше<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>. [[Ҡарат ауыл Советы (Туймазы районы)|Ҡарат ауыл Советы]] составына инә.
Почта индексы — 452779, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80251835004.

== Тарихы ==
Уяҙытамаҡ ауылы — [[Ҡыр-Йылан|ҡыр-йыландар]] торамаһы, тәүҙә Уяҙы, һуңынан Уяҙытамаҡ ([[Уяҙы]] йылғаһының тамағы) тип атала. 1748 йылдың 14 декабрендә килешеү буйынса улар «башҡалар менән» бергә яһаҡлы татар Смайл Уразметовты үҙ аҫаба ерҙәренә индерәләр. 1786 йылдың 10 майындағы килешеүгә ярашлы, башҡорттар-ҡыр-йыландар ауылдарына 80 йылға яһаҡлы татарҙар Ғабдулатиф һәм Мортаза Ғәбделкәримовтарҙы һәм Әмир Ермәковты 10 йән менән, аҫабаларға ихатанан йылына 15 тин түләү шарты менән, ҡабул итә. Мәскәү ауылынан килгән яһаҡлы татарҙар типтәрҙәр ҡатламына күскән<ref>{{ИСДБ|страница=251}}</ref>..

Малсылыҡ, игенселек, сана эшләү менән шөғөлләнгәндәр. 1870 йылда ауылда мәсе, ике йорт хужаһының һәр береһендә бер тирмән булған. 1834 йылда 248 башҡорт 32 бот ужым, 928 бот ярауай иген, 8 бот картуф сәсә. 1906 йылда мәсет, 3 һыу тирмәне, тимерлек, мөгәзәй теркәлгән<ref>{{БЭ2013|94336}}</ref>.
Ауылда 1795 йылда 66 башҡорт, 10 яһаҡлы татар; 1816 йылда 40 йортта 78 ир-ат башҡорт, 12 ир-ат яһаҡлы татар, 38 ир-ат типтәр; 1834 йылда 26 йортта 248 башҡорт, 58 ир-ат типтәр; 1850 йылда 162 ир-ат башҡорт, 59 ир-ат типтәр; 1859 йылда 193 ир-ат башҡорт, 93 ир-ат типтәр; 1870 йылда 90 йортта 656 башҡорт;
1905 йылда бөтәһе 192 йортта 544 ир-ат һәм 575 ҡатын-ҡыҙ; 1920 йылда 268 йортта 706 ир-ат һәм 768 ҡатын-ҡыҙ башҡорт һәм типтәрҙәр йәшәгән<ref>{{ИСДБ|страница=251}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||1474||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||1172||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||1106||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||597||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||557||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||593||||||||
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса күпселек милләттәр [[башҡорттар]] (48 %), [[татарҙар]] (47 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==
[[Файл:Уязы-Тау - panoramio.jpg|мини|слева]]
Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Туймазы (ҡала)|Туймазы]]): 36 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡарат]]): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 36 км.



== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/044/000097.html «Налог Белешмәһе» системаһында Уяҙытамаҡ ауылы]</ref>:
{{Колонки|3}}
* Имәнлек урамы ({{lang-ru|улица Дубки}})
* Йондоҙло урамы ({{lang-ru|улица Звездная}})
* Йәшел урам ({{lang-ru|улица Зеленая}})
* Ҡыҙыл Түбә урамы ({{lang-ru|улица Красный холм}})
* Туғай тыҡрығы ({{lang-ru|переулок Луговой}})
* Нурлы урамы ({{lang-ru|улица Лучистая}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|улица Молодежная}})
* Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru|улица Мира}})
* Йәйғорло урамы ({{lang-ru|улица Радужная}})
* Алһыу шәфәҡ урамы ({{lang-ru|улица Розовых закатов}})
* Урман урамы ({{lang-ru|улица Лесная}})
* Туғай урамы ({{lang-ru|улица Луговая}})
* Һабантуй урамы ({{lang-ru|улица Сабантуй}})
* Ҡояшлы (урамы) ({{lang-ru|улица Солнечная}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|улица Школьная}})
* Таң урамы ({{lang-ru|улица Утренняя}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|улица Центральная}})
* Таҙа ысыҡ урамы ({{lang-ru|улица Чистых Рос}})
* Көньяҡ СНТ биләмәһе ({{lang-ru| территория СНТ Южный}})
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Әҡбәров Ниғмәтулла Сибәғәтулла улы]] ({{lang-ru|Акбаров Нигматулла Сибагатуллович}}; [[1913]]-19.11.[[1986]])<ref>[https://1418museum.ru/heroes/25763083/ Дорога памяти. Акбаров Нигматулла] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127020053/https://1418museum.ru/heroes/25763083/ |date=2022-11-27 }}</ref> — [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] 60-сы гвардия кавалерия полкы 1-се эскадроны ҡылыссыһы. Ҡыҙылармеец. Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы Уяҙытамаҡ ауылында тыуған.
* [[Баҙамшин Рөстәм Әхмәр улы]] [[Өфө авиация институты]]н тамамлай (1973), инженер-электромеханик. Техник фәндәр докторы (2000), профессор (2004). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2002). СССР уйлап табыусыһы. 

== Һылтанмалар ==
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан]
* [http://ufagen.ru/places/tuymazy/uyazytamak.html Уязытамак на портале «Генеалогия и Архивы»]
* [https://www.gosspravka.ru/02/044/000097.html «Налог Белешмәһе» системаһында Уяҙытамаҡ ауылы]
* {{ИСДБ|страница=251}}
* <ref>{{БЭ2013|94336}}</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Туймазы районы ауылдары}}

[[Категория:Туймазы районы ауылдары]]
Уяҙытамаҡ () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 565 кешеБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы . Ҡарат ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452779, ОКАТО коды — 80251835004.

 Тарихы 
Уяҙытамаҡ ауылы — ҡыр-йыландар торамаһы, тәүҙә Уяҙы, һуңынан Уяҙытамаҡ (Уяҙы йылғаһының тамағы) тип атала. 1748 йылдың 14 декабрендә килешеү буйынса улар «башҡалар менән» бергә яһаҡлы татар Смайл Уразметовты үҙ аҫаба ерҙәренә индерәләр. 1786 йылдың 10 майындағы килешеүгә ярашлы, башҡорттар-ҡыр-йыландар ауылдарына 80 йылға яһаҡлы татарҙар Ғабдулатиф һәм Мортаза Ғәбделкәримовтарҙы һәм Әмир Ермәковты 10 йән менән, аҫабаларға ихатанан йылына 15 тин түләү шарты менән, ҡабул итә. Мәскәү ауылынан килгән яһаҡлы татарҙар типтәрҙәр ҡатламына күскән..

Малсылыҡ, игенселек, сана эшләү менән шөғөлләнгәндәр. 1870 йылда ауылда мәсе, ике йорт хужаһының һәр береһендә бер тирмән булған. 1834 йылда 248 башҡорт 32 бот ужым, 928 бот ярауай иген, 8 бот картуф сәсә. 1906 йылда мәсет, 3 һыу тирмәне, тимерлек, мөгәзәй теркәлгән.
Ауылда 1795 йылда 66 башҡорт, 10 яһаҡлы татар; 1816 йылда 40 йортта 78 ир-ат башҡорт, 12 ир-ат яһаҡлы татар, 38 ир-ат типтәр; 1834 йылда 26 йортта 248 башҡорт, 58 ир-ат типтәр; 1850 йылда 162 ир-ат башҡорт, 59 ир-ат типтәр; 1859 йылда 193 ир-ат башҡорт, 93 ир-ат типтәр; 1870 йылда 90 йортта 656 башҡорт;
1905 йылда бөтәһе 192 йортта 544 ир-ат һәм 575 ҡатын-ҡыҙ; 1920 йылда 268 йортта 706 ир-ат һәм 768 ҡатын-ҡыҙ башҡорт һәм типтәрҙәр йәшәгән.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август1474 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар1172 1959 йыл 15 ғинуар1106 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар597 2002 йыл 9 октябрь557 2010 йыл 14 октябрь593

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек милләттәр башҡорттар (48 %), татарҙар (47 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Географик урыны 
мини|слева
Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 36 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡарат): 4 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 36 км.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Уяҙытамаҡ ауылы:

 Имәнлек урамы ()
 Йондоҙло урамы ()
 Йәшел урам ()
 Ҡыҙыл Түбә урамы ()
 Туғай тыҡрығы ()
 Нурлы урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Тыныслыҡ урамы ()
 Йәйғорло урамы ()
 Алһыу шәфәҡ урамы ()
 Урман урамы ()
 Туғай урамы ()
 Һабантуй урамы ()
 Ҡояшлы (урамы) ()
 Мәктәп урамы ()
 Таң урамы ()
 Үҙәк урам ()
 Таҙа ысыҡ урамы ()
 Көньяҡ СНТ биләмәһе ()

 Билдәле шәхестәре 
 Әҡбәров Ниғмәтулла Сибәғәтулла улы (; 1913-19.11.1986)Дорога памяти. Акбаров Нигматулла  — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкы 1-се эскадроны ҡылыссыһы. Ҡыҙылармеец. Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы Уяҙытамаҡ ауылында тыуған.
 Баҙамшин Рөстәм Әхмәр улы Өфө авиация институтын тамамлай (1973), инженер-электромеханик. Техник фәндәр докторы (2000), профессор (2004). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2002). СССР уйлап табыусыһы. 

 Һылтанмалар 
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
 Уязытамак на портале «Генеалогия и Архивы»
 «Налог Белешмәһе» системаһында Уяҙытамаҡ ауылы
 
 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Туймазы районы ауылдары