Еҙем-Ҡаран
{{Башҡа мәғәнәләре|Еҙем (мәғәнәләр)}}
{{НП+Россия
|статус                   = Fesk
|русское название         = Еҙем-Ҡаран
|оригинальное название    = {{lang-ru|Зилим-Караново}}
|герб  =
|флаг   =
  |lat_deg=54 |lat_min=14 |lat_sec=6
  |lon_deg=56 |lon_min=33 |lon_sec=7
 |CoordAddon = type:city_region:RU-BA
 |CoordScale = 
|размер карты региона   = 300
|размер карты района      =
|регион  = Башҡортостан
|регион в таблице         = Башҡортостан
|район = Ғафури районы
|район в таблице          = Ғафури районы{{!}}Ғафури
|внутреннее деление =
|глава = 
|дата основания = XVIII быуат
|первое упоминание = 1786
|прежние имена = Яңы Еҙем
|статус с = |площадь = |высота центра НП =
|население = {{ Население | Зилим-Караново | тс }}
|год переписи = {{ Население | Зилим-Караново | г }}
|плотность =
|агломерация =
|национальный состав = башҡорттар, татарҙар
|конфессиональный состав =
|этнохороним =
|почтовый индекс = 453061
|телефонный код = |цифровой идентификатор = 80221816001
|категория в Commons = |сайт =
}}
'''Еҙем-Ҡаран''' ({{lang-ru|Зилим-Караново}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ғафури районы]]ндағы ауыл.  [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 431 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453061, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80221816001.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||431||208||223||48,3||51,7
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
== Тарихы ==
Еҙем-Ҡаран ауыл Советы үҙәге. Район үҙәгенән төньяҡта 46 км һәм Аҡкүл тимер юл станцияһынан төньяҡ‑көнсығышҡа табан 63 саҡрым алыҫлыҡта [[Тәпәреш (йылға)|Тәпәреш]] йылғаһы<ref>Ағиҙел йылғаһы ҡушылдығы</ref> буйында урынлашҡан. .
Ауылға [[Нуғай даруғаһы]] Дыуан-Табын улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә керҙәшлек килешеүе буйынса Күрпәс-Табын улусы Еҙем ауылы башҡорттары нигеҙ һала, 1786 йылдан Яңы Еҙем (Яңы Еҙем-Ҡаран) исеме менән йөрөй. Артабан шул уҡ шарттарҙа бында Кәлсер-Табын улусы башҡорттары һәм яһаҡлы татарҙар килеп урынлаша. Яһаҡлы татарҙар һуңынан типтәрҙәр ҡатламына күсә. XIX быуат башынан хәҙерге исемен йөрөтә. 1865 йылда 75 йортта 437 кеше теркәлгән. Ауыл халҡы игенселек, малсылыҡҡ, умартасылыҡҡ, урман кәсептәре менәнн шөғөлләнгән.. Мәсет, училище, 20 сауҙа кибете булған. 1906 йылда 2 мәсет, 2 тимерлек, 5 бакалея кибете теркәлгән, улус идараһы урынлашҡан. 1920—1922 йылдарҙа — Табын кантонының административ үҙәге. Халҡы: 1906 йылда — 859 кеше; 1920 йылда — 1228 кеше; 1939 йылда — 1022 кеше; 1959 йылда — 737 кеше; 1989 йылда — 517 кеше; 2002 йылда — 494 кеше; 2010 кеше — 431 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002). Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, участка дауаханаһы, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет, Мәжит Ғафури йорт-музейы бар<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/163 А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220424142104/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/163 |date=2022-04-24 }}</ref><ref>[http://bashenc.online/ba/articles/85877/ Башҡорт энциклопедияһы. Еҙем-Ҡаран ауылы]</ref>.

== Урамдары ==
Исемдәре:<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/019/000060.html Налог Белешмәһе статистикаһында Еҙем-Ҡаран ауылы]</ref>
{{колонки|2}}
Базар урамы ({{lang-ru|Базарная (улица)}})

Дуҫлыҡ урамы ({{lang-ru|Дружбы (улица)}})

Зәки Вәлиди урамы ({{lang-ru|Заки Валиди (улица)}})

Урман урамы ({{lang-ru|Лесная (улица)}})

Мәжит Ғафури урамы ({{lang-ru|Мажита Гафури (улица)}})

Тыныслыҡ урамы  ({{lang-ru|Мира (улица)}})

Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная (улица)}})

Еңеү урамы {{lang-ru|Победы (улица)}})

Ялан урамы ({{lang-ru|Полевая (улица)}}

Йылға урамы ({{lang-ru|Речная  улица)}})

Йылға тыҡрығы ({{lang-ru|Речной (переулок)}})

Саттаров урамы ({{lang-ru|Саттарова (улица)}})
{{конец|колонки}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Красноусольский]]): 46 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Аҡкүл (Ғафури районы)|Аҡкүл]]): 63 км
== Билдәле шәхестәр ==
* [[Ғафуров Ғәбделмәжит Нурғәни улы]], [[Мәжит Ғафури]] — Башҡортостандың халыҡ шағиры.
* [[Сафин Станислав Ғәзиз улы]] (1950) — физик. Техник фәндәре докторы (2008), профессор (2008).
* [[Сафин Станислав Ғәзиз улы]] ([[17 июнь]] [[1950 йыл]]) — физик. Техник фәндәре докторы (2008), профессор (2008). РАЕН ағза-корреспонденты, фәнни-техник өлкәһе эксперттарының федераль реестры эксперты, Рус география йәмғиәтенең ғәмәлдәге ағзаһы, Рус география йәмғиәтенең Архангельск бүлеге президиумы ағзаһы.
* [[Ғафуров Ғәббәс Мәһәҙи улы]] ([[31 декабрь]] [[1908 йыл]] — [[11 апрель]] [[1995 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан хәрби табип, медицина хеҙмәте майоры. [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]] (1953) һәм [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1947) ордендары кавалеры. [[Башҡортостандың халыҡ шағиры|Башҡортостандың беренсе халыҡ шағиры]] [[Мәжит Ғафури]]ҙың ағаһының улы.
* [[Әбделмәнов Исмәғил Абдулла улы]] ({{lang-ru|Абдульманов Исмагил Абдуллович}}) ([[1910]]-) — [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]нда хеҙмәт иткән. Гвардия рядовойы, ҡыҙылармеец.
* [[Сафин Станислав Ғәзиз улы]] ([[17 июнь]] [[1950 йыл]]) — физик. Техник фәндәре докторы (2008), профессор (2008). РАЕН ағза-корреспонденты, фәнни-техник өлкәһе эксперттарының федераль реестры эксперты, Рус география йәмғиәтенең ғәмәлдәге ағзаһы, Рус география йәмғиәтенең Архангельск бүлеге президиумы ағзаһы.
* [[Таһиров  Фәхрәзи Әхмәҙиә улы]]  ([[23 май]] [[1928 йыл]] — [[2019|2019 йыл]]) — Башҡортостан Республикаһының «Башкирэнерго» РЭС-ы электр линияһының Бикет учпасткаһы мастеры, электрик, [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1971). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған энергетигы (1975).

== Иҫтәлекле урындары ==
<gallery>
ЗилимКараново парк имени Гафури.jpg|Ғафури исемендәге парк

Дом-музей Мажита Гафури в Зилим-Караново.jpg|Мәжит Ғафуриҙың Йорт-музейы

ЗилимКараново.jpg|<small>Еҙем-Ҡаран ауылында Ғафуриҙың илһам шишмәһе</small>
</gallery>
* [[Мәжит Ғафури музейы (Еҙем-Ҡаран ауылы)]]
* Халыҡ шағирының илһам шишмәһе

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}


== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|85877}}{{V|23|04|2022|}}
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/163 А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 163-сө б.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220424142104/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/163 |date=2022-04-24 }}
* [https://www.gosspravka.ru/02/019/000060.html Налог Белешмәһе статистикаһында Еҙем-Ҡаран ауылы]</ref>

{{Ғафури районы ауылдары}}

[[Категория:Ғафури районы ауылдары]]
Еҙем-Ҡаран () — Башҡортостандың Ғафури районындағы ауыл.  2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 431 кеше.
Почта индексы — 453061, ОКАТО коды — 80221816001.
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь43120822348,351,7

 Тарихы 
Еҙем-Ҡаран ауыл Советы үҙәге. Район үҙәгенән төньяҡта 46 км һәм Аҡкүл тимер юл станцияһынан төньяҡ‑көнсығышҡа табан 63 саҡрым алыҫлыҡта Тәпәреш йылғаһыАғиҙел йылғаһы ҡушылдығы буйында урынлашҡан. .
Ауылға Нуғай даруғаһы Дыуан-Табын улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә керҙәшлек килешеүе буйынса Күрпәс-Табын улусы Еҙем ауылы башҡорттары нигеҙ һала, 1786 йылдан Яңы Еҙем (Яңы Еҙем-Ҡаран) исеме менән йөрөй. Артабан шул уҡ шарттарҙа бында Кәлсер-Табын улусы башҡорттары һәм яһаҡлы татарҙар килеп урынлаша. Яһаҡлы татарҙар һуңынан типтәрҙәр ҡатламына күсә. XIX быуат башынан хәҙерге исемен йөрөтә. 1865 йылда 75 йортта 437 кеше теркәлгән. Ауыл халҡы игенселек, малсылыҡҡ, умартасылыҡҡ, урман кәсептәре менәнн шөғөлләнгән.. Мәсет, училище, 20 сауҙа кибете булған. 1906 йылда 2 мәсет, 2 тимерлек, 5 бакалея кибете теркәлгән, улус идараһы урынлашҡан. 1920—1922 йылдарҙа — Табын кантонының административ үҙәге. Халҡы: 1906 йылда — 859 кеше; 1920 йылда — 1228 кеше; 1939 йылда — 1022 кеше; 1959 йылда — 737 кеше; 1989 йылда — 517 кеше; 2002 йылда — 494 кеше; 2010 кеше — 431 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002). Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, участка дауаханаһы, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет, Мәжит Ғафури йорт-музейы барА.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б. Башҡорт энциклопедияһы. Еҙем-Ҡаран ауылы.

 Урамдары 
Исемдәре:Налог Белешмәһе статистикаһында Еҙем-Ҡаран ауылы

Базар урамы ()

Дуҫлыҡ урамы ()

Зәки Вәлиди урамы ()

Урман урамы ()

Мәжит Ғафури урамы ()

Тыныслыҡ урамы  ()

Йәштәр урамы ()

Еңеү урамы )

Ялан урамы (

Йылға урамы ()

Йылға тыҡрығы ()

Саттаров урамы ()

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Красноусольский): 46 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 63 км
 Билдәле шәхестәр 
 Ғафуров Ғәбделмәжит Нурғәни улы, Мәжит Ғафури — Башҡортостандың халыҡ шағиры.
 Сафин Станислав Ғәзиз улы (1950) — физик. Техник фәндәре докторы (2008), профессор (2008).
 Сафин Станислав Ғәзиз улы (17 июнь 1950 йыл) — физик. Техник фәндәре докторы (2008), профессор (2008). РАЕН ағза-корреспонденты, фәнни-техник өлкәһе эксперттарының федераль реестры эксперты, Рус география йәмғиәтенең ғәмәлдәге ағзаһы, Рус география йәмғиәтенең Архангельск бүлеге президиумы ағзаһы.
 Ғафуров Ғәббәс Мәһәҙи улы (31 декабрь 1908 йыл — 11 апрель 1995 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби табип, медицина хеҙмәте майоры. Ҡыҙыл Байраҡ (1953) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1947) ордендары кавалеры. Башҡортостандың беренсе халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриҙың ағаһының улы.
 Әбделмәнов Исмәғил Абдулла улы () (1910-) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында хеҙмәт иткән. Гвардия рядовойы, ҡыҙылармеец.
 Сафин Станислав Ғәзиз улы (17 июнь 1950 йыл) — физик. Техник фәндәре докторы (2008), профессор (2008). РАЕН ағза-корреспонденты, фәнни-техник өлкәһе эксперттарының федераль реестры эксперты, Рус география йәмғиәтенең ғәмәлдәге ағзаһы, Рус география йәмғиәтенең Архангельск бүлеге президиумы ағзаһы.
 Таһиров  Фәхрәзи Әхмәҙиә улы  (23 май 1928 йыл — 2019 йыл) — Башҡортостан Республикаһының «Башкирэнерго» РЭС-ы электр линияһының Бикет учпасткаһы мастеры, электрик, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған энергетигы (1975).

 Иҫтәлекле урындары 

 Мәжит Ғафури музейы (Еҙем-Ҡаран ауылы)
 Халыҡ шағирының илһам шишмәһе

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 163-сө б. 
 Налог Белешмәһе статистикаһында Еҙем-Ҡаран ауылы</ref>

Категория:Ғафури районы ауылдары