Иҫке Ҡәлмиәр
{{ТП-Рәсәй|Иҫке Ҡәлмиәр
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Иҫке Ҡәлмиәр
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 56 | lat_min = 10 | lat_sec = 8
  |lon_deg = 56 | lon_min = 2 | lon_sec = 12
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Тәтешле районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 410
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452837
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34778 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80250830001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Иҫке Ҡәлмиәр''' ({{lang-ru|Старокальмиярово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Тәтешле районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 410 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452837, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80250830001.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||410||192||218||46,8||53,2
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса — күпселек [[удмурттар]] (98 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Тәтешле]]): 20 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 40 км

== Ауыл тарихы ==
[[Удмурттар]]ҙың тәүге торамаһы - Кәлмиәр ауылы (шул уҡ исемле йылға буйында барлыҡҡа килгән). Был ауылға нигеҙ һалыныу датаһы 1813 йылдың 27 апрелендә Өфө-Танып улусы Һалтанып түбәһе  башҡорттарының үҙ ерҙәрен һатыуы тураһындағы килешеүҙән асыҡлана.  [[1673 йыл]]да [[башҡорттар]]  «мәңгелеккә һәм нәҫелдән күсә килгән ер» итеп һатҡан ерҙә  барлыҡҡа килгән удмурт ауылы. Был яҙманың тексы һаҡланмаған, әммә ошолар билдәле: тәүге төпләнеүселәрҙең бер өлөшө ерҙе милеккә һатып алған. Ләкин уларҙың ҡайһы берҙәрен 1712 йылдың 12 февралендәге һәм 1727 йылдың 27 сентябрендәге килешеүҙәр буйынса башҡорттар индергән. Һуңғы ике килешеү буйынса удмурттар типтәрҙәр булып киткән, йәғни улар, общинаны ҡалдырып, яһаҡлы удмурт ҡатламынан сыҡҡан һәм типтәр ҡатламына ингән. Кәлмиәр ауылына удмурттарҙың ҡайһы берҙәрен башҡорттар 1790 йылдың 29 майында үҙ теләге менән ҡабул иткән.

[[1748 йыл]]да Кәлмиәр ауылы [[Яңы Ҡәлмиәр]] йылғаһы буйында урынлашҡан ауыл, шулай уҡ «Данилова тож» тип йөрөтөлә. Ул ваҡытта 66 ир-ат иҫәпләнгән. [[1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы|Е.И. Пугачев ихтилалында]] 86 ҡәлмиәр ҡатнаша. 1816-сы йылдарҙа 192 ир-ат, 1834-се йылдарҙа 293 ир-ат иҫәпләнгән. Ревизия 134 йортта 827 кеше йәшәгәнен күрһәткән. 1870 йылда 857 удмурт иҫәпкә алынған (141 йортта). 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу 2 ауылды теркәгән: 724 кеше йәшәгән [[Иҫке Ҡәлмиәр]] (137 йорт) һәм 61 йорттағы 306 удмурт менән Яңы Кәлмиәр. [[Яңы Ҡәлмәир]] ауылы 1910-1919 йылдар араһында барлыҡҡа килгән.

1842 йылда Кәлмиәр халҡы 30 дисәтинә усадьба, 6740 дисәтинә һөрөнтө ер, 200 дисәтинә сабынлыҡ биләмәһе, 670 дисәтинә урманға хужа була. 2630 дисәтинә ер «уңайһыҙ» тип иҫәпләнгән. Уларҙа 80 йортҡа (574 кеше) 35 ат, 248 һыйыр, 430 һарыҡ һәм 400 кәзә тура килгән.<ref name="асф">{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана}} стр.317</ref>

202 йылға мәғлүмәт буйынса [[удмурттар]] йәшәй . Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.<ref>{{БЭ|77585}}</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Тәтешле районы ауылдары}}

[[Категория:Тәтешле районы ауылдары]]
Иҫке Ҡәлмиәр () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 410 кеше.
Почта индексы — 452837, ОКАТО коды — 80250830001.
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь41019221846,853,2

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек удмурттар (98 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 20 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 40 км

 Ауыл тарихы 
Удмурттарҙың тәүге торамаһы - Кәлмиәр ауылы (шул уҡ исемле йылға буйында барлыҡҡа килгән). Был ауылға нигеҙ һалыныу датаһы 1813 йылдың 27 апрелендә Өфө-Танып улусы Һалтанып түбәһе  башҡорттарының үҙ ерҙәрен һатыуы тураһындағы килешеүҙән асыҡлана.  1673 йылда башҡорттар  «мәңгелеккә һәм нәҫелдән күсә килгән ер» итеп һатҡан ерҙә  барлыҡҡа килгән удмурт ауылы. Был яҙманың тексы һаҡланмаған, әммә ошолар билдәле: тәүге төпләнеүселәрҙең бер өлөшө ерҙе милеккә һатып алған. Ләкин уларҙың ҡайһы берҙәрен 1712 йылдың 12 февралендәге һәм 1727 йылдың 27 сентябрендәге килешеүҙәр буйынса башҡорттар индергән. Һуңғы ике килешеү буйынса удмурттар типтәрҙәр булып киткән, йәғни улар, общинаны ҡалдырып, яһаҡлы удмурт ҡатламынан сыҡҡан һәм типтәр ҡатламына ингән. Кәлмиәр ауылына удмурттарҙың ҡайһы берҙәрен башҡорттар 1790 йылдың 29 майында үҙ теләге менән ҡабул иткән.

1748 йылда Кәлмиәр ауылы Яңы Ҡәлмиәр йылғаһы буйында урынлашҡан ауыл, шулай уҡ «Данилова тож» тип йөрөтөлә. Ул ваҡытта 66 ир-ат иҫәпләнгән. Е.И. Пугачев ихтилалында 86 ҡәлмиәр ҡатнаша. 1816-сы йылдарҙа 192 ир-ат, 1834-се йылдарҙа 293 ир-ат иҫәпләнгән. Ревизия 134 йортта 827 кеше йәшәгәнен күрһәткән. 1870 йылда 857 удмурт иҫәпкә алынған (141 йортта). 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыу 2 ауылды теркәгән: 724 кеше йәшәгән Иҫке Ҡәлмиәр (137 йорт) һәм 61 йорттағы 306 удмурт менән Яңы Кәлмиәр. Яңы Ҡәлмәир ауылы 1910-1919 йылдар араһында барлыҡҡа килгән.

1842 йылда Кәлмиәр халҡы 30 дисәтинә усадьба, 6740 дисәтинә һөрөнтө ер, 200 дисәтинә сабынлыҡ биләмәһе, 670 дисәтинә урманға хужа була. 2630 дисәтинә ер «уңайһыҙ» тип иҫәпләнгән. Уларҙа 80 йортҡа (574 кеше) 35 ат, 248 һыйыр, 430 һарыҡ һәм 400 кәзә тура килгән. стр.317

202 йылға мәғлүмәт буйынса удмурттар йәшәй . Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Тәтешле районы ауылдары