Яҡут
{{Айыҡ ауыл}}
{{ТП-Рәсәй|Яҡут
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Яҡут
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg =  | lat_min =  | lat_sec = 
  |lon_deg =  | lon_min =  | lon_sec = 
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Көйөргәҙе районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 364
  |иҫәп алыу йылы       = 2009
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453365
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34758 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80239835009
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Яҡут''' ({{lang-ru|Якутово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Көйөргәҙе районы]]ндағы ауыл. [[2009]] йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 364 кеше<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453365, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80239835009.
 

== Халыҡ һаны ==
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса [[башҡорттар]] 95 % тәшкил итә<ref name='2002F' />.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1900 йыл ||527||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||847||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||430||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||357||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||291||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||344||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||343||||||||
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ермолаевка (Көйөргәҙе районы)|Ермолаевка]]): 35 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Яңы Мораптал]]): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мурапталово): 6 км

== Тарихы ==
Яҡут ауылы — Бөрйән улусы Байыулы түбәһе [[башҡорттар|башҡорттарының]] торамаһы. Уларҙың ере ҡаҙна ҡулына күскән. Унда [[1834 йыл]]да — 586, 1859 йылда 841 кеше йәшәгән. Ул [[XIX быуат]] уртаһынан Яңы Яҡут ауыл тип аталған. Яңы Мораптал улусы үҙәгенән өс саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан.

1842 йылда 622 кешегә 245 сирек (1960 бот) яҙғы иген сәселә. Аҙансы Әбделфәиз Вәлитов бер үҙе 178 бот иген сәскән<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/78 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 78.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220403190607/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/78 |date=2022-04-03 }}</ref>.

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Баян урамы ({{lang-ru|Баяна (улица)}})
* Гагарин урамы ({{lang-ru|Гагарина (улица)}})
* Мәсәғүт урамы ({{lang-ru|Масягутова (улица)}})
* Йылға урамы ({{lang-ru|Речной (переулок)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/033/000081.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}
 

== Матбуғатта ==
* [[Йәшлек (гәзит)|Йәшлек]]. 14 октябрь 2020. Афарин, Яҡут ауылы халҡы!<ref>[https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2020-10-14/afarin-ya-ut-auyly-hal-y-770640]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

== Видеофильмдар ==
# Батҡаҡ күл, Көйөргәҙе районы, Яҡут ауылы<ref>{{YouTube|HfIFgeW31Sg|logo=1}}</ref>
# Айыҡ Ауыл 2020 — Яҡут ауылы<ref>{{YouTube|559bUyycsGs|logo=1}}</ref>

== Топонимия ==
Яҡут ауылы Ташлытау итәгендә урынлашҡан. Ташлытау Яҡуттың кешеләренә оҡшай, сөнки ҡышын балалар тау шыуа, ә йәйен бында аттарын ебәрәләр. Тау янында [[Юшатыр]] йылғаһы ағып ята. Был тауҙа таштар күп булған өсөн уны Ташлытау тип атағандар. Шулай уҡ Әүлиә тауы ла бар. Ул тауға кешеләрҙе дауалап йөрөүсе әүлиә ерләнгән, тиҙәр. Ҡуянтау тауында ҡуяндар күп булғанға шулай аталған, тиҙәр.

== Сығанаҡтар ==
<references/>

{{Көйөргәҙе районы ауылдары}}

[[Категория:Көйөргәҙе районы ауылдары]]
Яҡут () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 364 кешеБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453365, ОКАТО коды — 80239835009.
 

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар 95 % тәшкил итә.

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1900 йыл 527 1920 йыл 26 август847 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар430 1959 йыл 15 ғинуар357 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар291 2002 йыл 9 октябрь344 2010 йыл 14 октябрь343

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 35 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Мораптал): 2 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мурапталово): 6 км

 Тарихы 
Яҡут ауылы — Бөрйән улусы Байыулы түбәһе башҡорттарының торамаһы. Уларҙың ере ҡаҙна ҡулына күскән. Унда 1834 йылда — 586, 1859 йылда 841 кеше йәшәгән. Ул XIX быуат уртаһынан Яңы Яҡут ауыл тип аталған. Яңы Мораптал улусы үҙәгенән өс саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан.

1842 йылда 622 кешегә 245 сирек (1960 бот) яҙғы иген сәселә. Аҙансы Әбделфәиз Вәлитов бер үҙе 178 бот иген сәскәнАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 78. .

 Урамдары 

 Баян урамы ()
 Гагарин урамы ()
 Мәсәғүт урамы ()
 Йылға урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан

 

 Матбуғатта 
 Йәшлек. 14 октябрь 2020. Афарин, Яҡут ауылы халҡы!

 Видеофильмдар 
 Батҡаҡ күл, Көйөргәҙе районы, Яҡут ауылы
 Айыҡ Ауыл 2020 — Яҡут ауылы

 Топонимия 
Яҡут ауылы Ташлытау итәгендә урынлашҡан. Ташлытау Яҡуттың кешеләренә оҡшай, сөнки ҡышын балалар тау шыуа, ә йәйен бында аттарын ебәрәләр. Тау янында Юшатыр йылғаһы ағып ята. Был тауҙа таштар күп булған өсөн уны Ташлытау тип атағандар. Шулай уҡ Әүлиә тауы ла бар. Ул тауға кешеләрҙе дауалап йөрөүсе әүлиә ерләнгән, тиҙәр. Ҡуянтау тауында ҡуяндар күп булғанға шулай аталған, тиҙәр.

 Сығанаҡтар 

Категория:Көйөргәҙе районы ауылдары