Һарыш (Әлшәй районы)
{{ТП-Рәсәй|Һарыш
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Һарыш
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53 | lat_min = 54 | lat_sec = 30
  |lon_deg = 55 | lon_min = 2 | lon_sec = 36
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Әлшәй районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 180
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452120
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34754 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80202864005
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Һарыш''' ({{lang-ru|Сарышево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Әлшәй районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 180 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452120, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80202864005.
 

== Халыҡ һаны ==
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәттәре буйынса [[башҡорттар]] 98 % тәшкил итә<ref name='2002F' />.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1816 йыл||112||||||||
|-
| 1834||146||||||||
|-
| 1850||201||||||||
|-
| 1859||240|||||||||
|-
| 1870 йыл||253||||||||
|-
| 1906 йыл||310||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||332||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||429||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||351||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар|||||||||| 
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||238||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||206||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||180||91||89||50,6||49,4
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Раевка (Әлшәй районы)|Раевка]]): 23 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Себенле]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Раевка (Әлшәй районы)|Раевка]]): 25 км

== Урамдары ==
* Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru|улица Мира}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|улица Молодежная}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|улица Центральная}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/002/000094.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 31 по Республике Башкортостан]</ref>

== Тарихы ==
Һарыш — Илекәй-Мең улусы территорияһында Һарыш(Ҡарый)-Ҡыпсаҡ улусынан керҙәш [[башҡорттар|башҡорттарҙың]] торамаһы. Ауыл халҡы үҙҙәре сығыу урынын — [[Ҡаҫмарт|Ҡасмарт]] йылғаһы бассейнын күрһәтә. Тыуған ерҙәренән улар [[1765 йыл]]дар тирәһендә сығып китә.


Ауылдың исеме этнонимдан — Ҡыпсаҡ улусы бүлексәһенән.

[[1795 йыл]]да ауыл 70 башҡорт йәшәгән 14 йорттан торған. 1816 йылда — 112, 1834 йылда — 146, 1850 йылда — 201, 1859 йылда — 240, 1870 йылда — 253, 1920 йылда 332 башҡорт була.

1843 йылда 146 кешегә 560 бот яҙғы иген сәселгән<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/426 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 426] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220417171251/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/426 |date=2022-04-17 }}</ref>.

== Матбуғатта ==
* [[Башҡортостан ҡыҙы (журнал)|Башҡортостан ҡыҙы]]. 8 октябрь 2018, Ҡотло ҡуллы әҙибә<ref>[https://bashkizi.ru/articles/ar-a-ly-atyn-y-aryby/2018-10-08/otlo-ully-ib-779247]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[Йәшлек (гәзит)|Йәшлек]]. 23 октябрь 2015, Шоңҡар төбәге (Фәрит Юнысов)<ref>[https://ye102.ru/articles/litra/2015-10-23/sho-ar-t-b-ge-536331]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

== Видеофильмдар ==
* Әлшәй районы Һарыш ауылы. 21 июль 2021 йыл{{YouTube|K7xpWENu9Ng|logo=1}}
* Һарыш 2019{{YouTube|fhQGAjdJVKU|logo=1}}

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Гөлфиә Юнысова]] (10.09.1948), [[Башҡортостан]]дың халыҡ шағиры (2015).[[Журналистика|Журналист]], [[шиғриәт|шағир]] һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1978—1999 йылдарҙа «[[Башҡортостан ҡыҙы]]» журналының баш мөхәррире, 1990—1995 йылдарҙа [[РСФСР]]ҙың 12-се саҡырылыш (артабан [[Рәсәй Федерацияһы]]ның) Юғары Советы һәм [[Башҡортостан Республикаһы]]ның 3-сө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. 1974 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы|СССР Яҙыусылар]] һәм 1979 йылдан [[СССР]] Журналистар союздары ағзаһы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1984), [[Башҡорт АССР-ы]]ның (1989) һәм Рәсәй Федерацияһының (2005) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһының Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы (2006) һәм [[Миәкә районы]]ның [[Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премия]]һы (2000) лауреаты. Башҡортостандың мәғариф отличнигы (2000).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Әлшәй районы ауылдары}}

[[Категория:Әлшәй районы ауылдары]]
[[Категория:Дим буйындағы тораҡ пункттар]]
Һарыш () — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 180 кеше.
Почта индексы — 452120, ОКАТО коды — 80202864005.
 

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар 98 % тәшкил итә.

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1816 йыл112 1834146 1850201 1859240 1870 йыл253 1906 йыл310 1920 йыл 26 август332 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар429 1959 йыл 15 ғинуар351 1970 йыл 15 ғинуар  1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар238 2002 йыл 9 октябрь206 2010 йыл 14 октябрь180918950,649,4

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Раевка): 23 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Себенле): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Раевка): 25 км

 Урамдары 
 Тыныслыҡ урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Үҙәк урам ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 31 по Республике Башкортостан

 Тарихы 
Һарыш — Илекәй-Мең улусы территорияһында Һарыш(Ҡарый)-Ҡыпсаҡ улусынан керҙәш башҡорттарҙың торамаһы. Ауыл халҡы үҙҙәре сығыу урынын — Ҡасмарт йылғаһы бассейнын күрһәтә. Тыуған ерҙәренән улар 1765 йылдар тирәһендә сығып китә.

Ауылдың исеме этнонимдан — Ҡыпсаҡ улусы бүлексәһенән.

1795 йылда ауыл 70 башҡорт йәшәгән 14 йорттан торған. 1816 йылда — 112, 1834 йылда — 146, 1850 йылда — 201, 1859 йылда — 240, 1870 йылда — 253, 1920 йылда 332 башҡорт була.

1843 йылда 146 кешегә 560 бот яҙғы иген сәселгәнАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 426 .

 Матбуғатта 
 Башҡортостан ҡыҙы. 8 октябрь 2018, Ҡотло ҡуллы әҙибә
 Йәшлек. 23 октябрь 2015, Шоңҡар төбәге (Фәрит Юнысов)

 Видеофильмдар 
 Әлшәй районы Һарыш ауылы. 21 июль 2021 йыл
 Һарыш 2019

 Билдәле шәхестәр 
 Гөлфиә Юнысова (10.09.1948), Башҡортостандың халыҡ шағиры (2015).Журналист, шағир һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1978—1999 йылдарҙа «Башҡортостан ҡыҙы» журналының баш мөхәррире, 1990—1995 йылдарҙа РСФСРҙың 12-се саҡырылыш (артабан Рәсәй Федерацияһының) Юғары Советы һәм Башҡортостан Республикаһының 3-сө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. 1974 йылдан СССР Яҙыусылар һәм 1979 йылдан СССР Журналистар союздары ағзаһы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1984), Башҡорт АССР-ының (1989) һәм Рәсәй Федерацияһының (2005) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһының Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы (2006) һәм Миәкә районының Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премияһы (2000) лауреаты. Башҡортостандың мәғариф отличнигы (2000).

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Әлшәй районы ауылдары
Категория:Дим буйындағы тораҡ пункттар