27 февраль
{{Ук}}
'''27 февраль''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 58-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 307 көн ҡала ([[кәбисә йыл]]ында 308).
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-02-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
* {{Ер}} [[Ер]]: Оптимистар көнө.
* {{Ер}} [[Ер]]: Хөкүмәткә ҡарамаған ойошмалар көнө.
* {{Ер}} [[Ер]]: Аҡ айыу көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|Доминиканская Республика}}: Мөстәҡиллек иғлан ителгән көн.
* {{Флагификация|Сахарская Арабская Демократическая Республика}}: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
==== Төбәк байрамдары ====
* [[Ингушетия]]: Конституция көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{флагификация|Россия}}: Оборона министрлығының Махсус операция көстәре көнө. 
}}</onlyinclude> 
== {{Ваҡиғалар}} ==
* 380 йыл: [[Рим империяһы]] башлығы Бөйөк Феодосий I [[христианлыҡ]]ты Никей инаныуы формаһында дәүләт дине итеп раҫлай.
* 425 йыл: [[Константинополь|Константинополдә]] университет асыла. 
* 1598 йыл: Земство соборы ҡарары менән [[Борис Годунов]] батша итеп һайлана.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* 1617 йыл: 1614—1617 йылдарҙағы урыҫ-швед һуғышы Столбов солохо төҙөү менән тамамлана, уның буйынса [[Бөйөк Новгород|Новгород]] Рәсәйгә ҡайтарыла.
* 1693 йыл: [[Лондон]]да ҡатын-ҡыҙҙар өсөн донъялағы тәүге [[журнал]] сыға (The Ladies' Mercury).
* [[1781]]: [[Екатерина II]] [[Санкт-Петербург]]та «ҡала мәктәптәре» — [[Рәсәй империяһы]]нда халыҡ өсөн асыҡ тәүге мәктәптәр асыу хаҡында ҡарар сығара.
* [[1813]]: Рәсәй империяһы һәм [[Пруссия]] араһында [[Наполеон I|Наполеонға]] ҡаршы Калиш союз трактатына ҡул ҡуйыла.
* [[1825]]: [[Александр Сергеевич Пушкин]]дың «Евгений Онегин» поэмаһының беренсе бүлеге баҫыла.
* [[1844]]: [[Доминика Республикаһы]] [[Гаити Республикаһы|Гаитиҙан]] бойондорҡһоҙлоҡ ала. 
* [[1875]]: Өфө губерна земство йыйылышының тәүге ултырышы була.
* [[1882]]: Рәсәй империяһында шәхси кешеләргә телефон менән файҙаланырға рөхсәт ителә.
* [[1883]]: Сигара төрә торған автоматҡа патент алына.
* [[1897]]: Яһалма татлыландырғыс шәкәрин эшләп сығарыла.
* [[1900]]: [[Германия]]ның «Бавария Мюнхен» футбол клубы ойошторола.
* [[1915]]: Себер уҡсы дивизиялары немецтарҙы Прасныш янында ҡыйрата, уларҙы Көнсығыш Пруссияға сигендерә.
* [[1917]]: Рәсәйҙә Февраль революцияһы башлана.
* [[1919]]: [[Сембер]]ҙә Көнсығыш фронт революцион хәрби советы ағзалары (И. Т. Смилга, С. И. Гусев, С. С. Каменев) һәм Башҡорт хөкүмәте вәкилдәре ([[Мстислав Ҡулаев|М. А. Ҡулаев]], [[Халиҡов Муллайән Дәүләтша улы|М. Д. Халиҡов]], [[Әбдрәшит Бикбауов|Ә. И. Бикбауов]]) араһында Башҡортостан автономияһы шарттары һәм гарантиялары тураһында предварительный договор төҙөлә.
* [[1919]]: [[Вильнюс]]та Литва-Белорус Совет Социалистик Республикаһы (Литбел) төҙөлөү тураһында иғлан ителә.
* [[1932]]: [[Харьков өлкәһе]] (Харьковщина) ойошторола.
* [[1932]]: Джеймс Чедвик нейтронды аса.
* [[1935]]: [[Әлшәй районы|Әлшәй район]] гәзите сыға башлай.
* [[1942]]: Джеймс Хей ҡояш радионурланышын теркәй.
* [[1951]]: [[Израиль|Израилдә]] Ашкелон ҡалаһына нигеҙ һалына.
* [[1964]]: Донъялағы тәүге туристик һыу аҫты аппараты «Огюст Пикар» мезоскафы һыуға төшөрөлә.
* [[1965]]: Ан-22 («Антей») транспорт самолетының тәүге осошо.
* [[2000]]: [[Тажикстан]] парламентының түбәнге палатаһына һайлауҙар үтә.
* [[2002]]: [[Рәсәй]]ҙә «Диңгеҙ хеҙмәте өсөн» ордены булдырыла.  }}

== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Буйлов Александр Сергеевич]] (1950), хеҙмәт ветераны. 2002—2005 йылдарҙа «БелЗАН» йәмғиәтенең генераль директорының урынбаҫары. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған машина эшләүсеһе (2010). [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены]] кавалеры (1981), «Башҡортостан Республикаһында фиҙакәр хеҙмәте өсөн» отличие билдәһе эйәһе (2006). [[Бәләбәй]] ҡалаһының почётлы гражданы (2010). Сығышы менән хәҙерге [[Ырымбур өлкәһе]]нең [[Абдулла районы]] Ерекле ауылынан.
* [[Антипина Наталья Климентьевна]] (1965), оркестр артисы. 1985 йылдан [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]]ның әйҙәүсе сәхнә оҫтаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2008).   
* [[Мамедова Татьяна Султановна]] (1965), [[опера]] артисы. 1999 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры вокалсыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2014). Сығышы менән хәҙерге [[Һарытау өлкәһе]]нең ҡала тибындағы Баҙар-Ҡараболаҡ ҡасабаһынан.
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Иҙрисова Гөлфиә Фәйзелҡәүи ҡыҙы]] (1956), табип-гигиенист, һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны, йәмәғәтсе. 2013 йылдан [[Башҡортостан Республикаһы]]ның СПИД-ты һәм йоғошло ауырыуҙарҙы иҫкәртеү һәм уларға ҡаршы көрәш үҙәгенең баш табип урынбаҫары. 2017 йылдан һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветерандарының республика советы президиумы ағзаһы. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2003), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2013) һәм һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2007). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан. 
* [[Хромченко Эвелина Леонидовна]] (1971), [[Рәсәй]] [[Журналистика|журналисы]], яҙыусы, телевидение тапшырыуҙарын алып барыусы. Сығышы менән Өфөнән.
* [[Раян Алтыншин]] (1976), [[йыр]]сы, [[Нефтекама дәүләт филармонияһы]]ның артист-вокалсыһы, «Ҡәрҙәштәр» башҡорт эстрада төркөмө етәксеһе. [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2021). 
* [[Зинов Аркадий Владимирович]] (1976), балет артисы, мәҙәниәт һәм дәүләт эшмәкәре. 2018 йылдың октябренән [[Красноярск крайы]]ның мәҙәниәт министры. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған (2011), [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы|Башҡортостан Республикаһының халыҡ]] (2002) артисы.
* [[Йәрмөхәмәтов Рөстәм Зиннур улы]] (1976), [[фән|ғалим]]-[[иҡтисад]]сы. 2002 йылдан [[Башҡорт дәүләт университетының Сибай институты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2004 йылдан дәүләт һәм хоҡуҡ теорияһы һәм тарихы кафедраһы мөдире. Юридик фәндәр кандидаты (2002), иҡтисад фәндәре докторы (2007). Сығышы менән [[Сибай]] ҡалаһынан.
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Чанышев Яҡуп Йыһангир улы]] (1892—6.11.1987), хәрби хеҙмәткәр. Генерал-лейтенант (1944). [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]], [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|граждандар]] һәм [[Бөйөк Ватан һуғышы|Бөйөк Ватан]] һуғыштарында ҡатнашыусы. 4-се дәрәжә [[Георгий тәреһе]], ике [[Ленин ордены|Ленин]] (1945, 1945), дүрт [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]] (1920, 1944, 1945, 1947), 2-се дәрәжә Суворов (1944), 1-се дәрәжә Кутузов (1944), Үзбәк ССР-ының Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1923), һәм ике [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1967, 1968) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ауырғазы районы]] [[Туҡай (Ауырғазы районы)|Туҡай]] ауылынан. 
* [[Вәлиханов Әғзәм Вәлихан улы]] (1927—5.10.2006), нефтсе, хужалыҡ эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1965 йылдан «[[Татнефть]]» берекмәһе начальнигы, 1977 йылдан — [[СССР]] газ һәм нефть сәнәғәте министры урынбаҫары, 1985—1987 йылдарҙа Бөтә Союз нефть һәм газ сәнәғәте иҡтисадын ойоштороу ғилми-тикшеренеү институты директоры. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1971). [[Татар АССР-ы]]ның атҡаҙанған нефтсеһе, академик И. М. Губкин исемендәге премия лауреаты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Мишкә районы]] [[Бабай (Мишкә районы)|Бабай]] ауылынан. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Моряков Юрий Петрович]] (1937—5.03.1997), [[ауыл хужалығы]] алдынғыһы. 1973 йылдан [[Баймаҡ районы]] Ленин орденлы «Йылайыр» совхозының баш агрономы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған агрономы (1980), [[РСФСР]]-ҙың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры (1976). 
* [[Приказчиков Василий Иванович]] (1937), хеҙмәт ветераны. 1973—1998 йылдарҙа «Күмертаугаз» предприятиеһы директоры. [[Башҡортостан]] хеҙмәтләндереү өлкәһенең атҡаҙанған хеҙмәткәре, [[Күмертау]] ҡалаһының почётлы гражданы.
* [[Морозов Юрий Дмитриевич]] (1942) [[сәнәғәт]] өлкәһе ветераны. 1966 йылдан [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһындағы [[«Каустик» берекмәһе|«Каустик» производство берекмәһе]] технологы, цех начальнигы, баш технологы һәм баш инженеры, 1986—2010 йылдарҙа «Технолог» ғилми-производство берекмәһенең генераль директоры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уйлап табыусыһы, [[Рәсәй]]ҙең почётлы химигы. 
* [[Хаустов Анатолий Тихонович]] (1942—21.08.2017), актёр. 1965—2017 йылдарҙа Башҡортостандың [[Рус дәүләт академия драма театры]] актёры. 1966 йылдан [[СССР]] Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. [[Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы]] (1984).
* [[Емельянов Евгений Иванович]] (1952), [[спорт]] ветераны, тренер. [[Фехтование]] буйынса РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1989), СССР-ҙың спорт мастеры (1971). Рәсәйҙең (2010) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре. 1-се (2006) һәм 2-се (1998) дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» орден  миҙалдары, [[Халыҡтар дуҫлығы ордены (Башҡортостан)|Халыҡтар дуҫлығы]] (2004) һәм [[Салауат Юлаев (орден)|Салауат Юлаев]] (2016) ордендары кавалеры. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан. 
* [[Шәүәлиев Вәлиәхмәт Миншакир улы]] (1952), [[төҙөлөш]] тармағы һәм муниципаль хеҙмәт ветераны. 1978—2000 йылдарҙа [[Бүздәк]] күсмә механизацияланған колоннаһының ПТО начальнигы, баш инженеры һәм начальнигы, 2003 йылдан [[Бүздәк районы|Бүздәк район]] хакимиәте башлығы урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе. Сығышы менән хәҙерге [[Татарстан Республикаһы]]нан.
* [[Ғәзим Ильясов]] (1967), [[йыр]]сы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2012) һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997), халыҡ-ара, төбәк-ара һәм республика йыр бәйгеләре еңеүсеһе, [[Күгәрсен районы]]ның [[Зәйнәб Биишева исемендәге премия]]һы лауреаты (2012).
* [[Семёнова Әлфиә Наил ҡыҙы]] (1977), спортсы, Башҡортостандың йыйылма командаһы ағзаһы. Үтә еңел авиация спорты буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры. Донъя чемпионы, Европа чемпионы һәм призёры, Рәсәй чемпионаты еңеүсеһе. Сығышы менән хәҙерге [[Үзбәкстан]]дың  Сәмәрҡәнд өлкәһе Кәттәҡурған ҡалаһынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Зеркина Анастасия Васильевна]] (1943), [[математик]], [[Педагогика|педагог]]. 1968 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]] һәм [[Өфө фән һәм технологиялар университеты]] уҡытыусыһы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған уҡытыусыһы (1991), [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре 2003. Сығышы менән [[Баймаҡ]] ҡалаһынан.
* [[Мөхәмәтшин Урал Ғүмәр улы]] (1953—1.01.2017), рәссам. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2006), [[Рәсәй]] Рәссамдар союзының  «Духовность. Традиции. Мастерство» алтын миҙалы менән бүләкләнеүсе (2014). 
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} ||
* [[Исанбаев Николай Исанбаевич]] (1929—24.09.2020), [[тел ғилеме|телсе]]-[[фән|ғалим]]. 1996 йылдан [[Мари дәүләт университеты]], 2002—2013 йылдарҙа — университеттың Милли мәҙәниәт һәм мәҙәни-ара коммуникациялар институты [[уҡытыусы]]һы. [[Филология]] [[фән докторы|фәндәре докторы]] (1993), профессор (2002). [[Мари Республикаһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1999). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ҡалтасы районы]] [[Түбәнге Ҡасмаш]] [[ауыл]]ынан.
* [[Хәкимова Флүрә Басим ҡыҙы]] (1929—2013), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе хеҙмәткәре. 1956—1989 йылдарҙа [[Ҡариҙел (ауыл)|Ҡариҙел]] район үҙәк дауаханаһы акушеркаһы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Проскурин Леонид Иванович]] (1934), [[педагогика|педагог]], 1960—1994 йылдарҙа [[Дыуан]] [[ауыл хужалығы]] техникумының директор урынбаҫары. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған уҡытыусыһы. 
* [[Кондрашев Олег Фёдорович]] (1949), [[физика|физик]]-ғалим. 1971 йылдан [[Өфө нефть институты]] һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]] уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (2005), доцент. Сығышы менән [[Ҡытай]]ҙың Порт-Артур ҡалаһынан.
* [[Кирәева Лүзә Кәшәфетдин ҡыҙы]] (1959), педагог. [[Өфө ҡалаһы]]ның [[М. Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейы]]ның [[тарих]] уҡытыусыһы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған уҡытыусыһы (2019).
* [[Мостафина Сәймә Фәхер ҡыҙы]] (1959), [[китапхана]]сы. [[Өфө дәүләт авиация техник университеты]] һәм [[Өфө фән һәм технологиялар университеты]]ның ғилми-техник китапханаһы директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған [[мәҙәниәт]] хеҙмәткәре.
* [[Шәрипов Фәиз Вилдан улы]] (1979), [[ҡурай]]сы. 2003 йылдан хәҙерге [[Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты]] уҡытыусыһы, доцент (2016). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Республика, [[Бөтә Рәсәй]] һәм халыҡ-ара конкурстар лауреаты һәм дипломанты.  }}
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:27 февралдә тыуғандар</categorytree>''
* [[1870]]: [[Башкиров Василий Николаевич]], [[Рәсәй империяһы]] архитекторы.
* [[1932]]: [[Элизабет Тейлор]], кино актёры, «Голливуд королеваһы» исемен һәм өс тапҡыр «Оскар» премияһын яулаусы. 
* [[1956]]: [[Анне Вески]], йырсы, Эстония ССР-ының атҡаҙанған артисы, [[Рәсәй]]ҙең [[Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй)|Дуҫлыҡ ордены]] (2011) кавалеры.

== {{Үлем}} == 
''<categorytree depth="0">Категория:27 февралдә вафат булғандар</categorytree>''
* [[1936]]: [[Иван Петрович Павлов]], рус физиологы, физиология һәм медицина буйынса [[Нобель премияһы]] лауреаты (1904).
* [[1943]]: [[Мөхәмәтйәнов Шәкирйән Юныс улы]] (Александр Матросов), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугире, [[Советтар Союзы Геройы]] (1943).

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|Б27]]
[[Категория:27 февраль]]
27 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 58-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 307 көн ҡала (кәбисә йылында 308).

 
  
 380 йыл: Рим империяһы башлығы Бөйөк Феодосий I христианлыҡты Никей инаныуы формаһында дәүләт дине итеп раҫлай.
 425 йыл: Константинополдә университет асыла. 
 1598 йыл: Земство соборы ҡарары менән Борис Годунов батша итеп һайлана.

  
 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1870: Башкиров Василий Николаевич, Рәсәй империяһы архитекторы.
 1932: Элизабет Тейлор, кино актёры, «Голливуд королеваһы» исемен һәм өс тапҡыр «Оскар» премияһын яулаусы. 
 1956: Анне Вески, йырсы, Эстония ССР-ының атҡаҙанған артисы, Рәсәйҙең Дуҫлыҡ ордены (2011) кавалеры.

   

 1936: Иван Петрович Павлов, рус физиологы, физиология һәм медицина буйынса Нобель премияһы лауреаты (1904).
 1943: Мөхәмәтйәнов Шәкирйән Юныс улы (Александр Матросов), Бөйөк Ватан һуғышы яугире, Советтар Союзы Геройы (1943).

  

Б27
Категория:27 февраль