Рәсүл
{{ТП-Рәсәй|Рәсүл
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Рәсүл
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 12 | lat_sec = 47
  |lon_deg = 59 | lon_min = 14 | lon_sec = 9
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Учалы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |вид поселения       = ауыл советы
 |поселение             = Иманғол ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Иманғол
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |милли состав           = [[башҡорттар]]
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 292
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453734
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34791 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80253830004
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Рәсүл''' ({{lang-ru|Расулево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 292 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453734, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253830004.

== Географик урыны ==
Ҡандыболаҡ йылғаһы (Урал йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Иманғол (Учалы районы)|Иманғол]]): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Учалы (станция)|Учалы]]): 27 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>

== Тарихы ==
Рәсүл ауылына Нуғай даруғаһы Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған, XVIII быуаттан, 1776 йылдан, билдәле. Ауылға Пугачёв ихтилалында ҡатнашыусы Ҡаратабын улусы старшинаһы тархан [[Итжыймасов Рәсүл]] нигеҙ һала. Ауылдың икенсе исеме Тайсын. Риүәйәт буйынса Тайсын — Рәсүлдең уллыҡҡа алған ҡалмыҡ малайы. [[XIX быуат]]та Рәсүл ауылында 14 йорт-хужалыҡ була, унда бөтәһе 64 кеше: 32 ир-ат һәм 30 ҡатын-ҡыҙ йәшәй.

Йәйләүгә 250 кешенән торған 34 йорт-хужалыҡ сыҡҡан. Уларҙың 80 аты, 47 һыйыры, 87 һарығы һәм 9 баш кәзәһе булған. Был ауыл халҡы ла яйлап игенселеккә күскән. [[1859 йыл]]да ауылдағы 36 хужалыҡта — 148 кеше, [[1866 йыл]]да 36 хужалыҡта 167 кеше йәшәгән.

Совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында 52 йортта 275 кеше йәшәгән<ref>{{ИСДБ|страница=20}}</ref>.

== Хәҙерге осор ==
Рәсүл ауылы [[Иманғол ауыл Советы (Учалы районы)|Иманғол ауыл Советы]]на ҡарай. Ауылда Иманғол урта мәктәбе филиалы Рәсүл төп мәктәбе, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана, мәсет бар<ref>{{БЭ2013|79063}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||275||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||304||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||318||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||292||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||294||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||292||147||145||50,3||49,7
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[башҡорттар]] (99 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

1900 йылда 219 кеше йәшәгән.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Урамдары ==
{{Колонки|3}}
* Сейә урамы ({{lang-ru|Вишневая улица}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная улица}})
* Күпер урамы ({{lang-ru|Мостовая улица}})
* Тайсын урамы ({{lang-ru|улица Тайсын}})
* Фазулла Шәйәхмәтов урамы ({{lang-ru|улица Фазуллы Шаяхметова}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная улица}})
* Юныс урамы ({{lang-ru|улица Юнус}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000042.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан]</ref>{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Ғайсин Салауат Мөхтәр улы]] (24.02.1940—5.01.2023), элемтәсе, йәмәғәтсе. 1992—2011 йылдарҙа «Башинформсвязь» ойошмаһының генераль директоры. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы, Башҡортостан Республикаһының 3-сө һәм 4-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайы депутаты.
* [[Итжыймасов Рәсүл]], башҡорт тарханы, Иҫәт провинцияһы Ҡара Табын улусы старшинаһы.
* [[Сура Рәсүлев]] (1739—17.02.1774) — [[1771]]—[[1773 йыл]]дарҙағы [[Польша]] походы старшинаһы,[[Емельян Пугачев]] етәкселегендәге [[1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы|1773-1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы]]нда ҡатнашыусы, [[Салауат Юлаев]]тың көрәштәше.

== Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары ==
* ''Рәсул ауылы''. 1962 йылда Учалы районының Рәсүл ауылында С. Мәүлетҡолов яҙып алған. — БЛ, № 91.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|79063}}
* {{ИСДБ|страница=20}}

{{Учалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Рәсүл () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 292 кеше.
Почта индексы — 453734, ОКАТО коды — 80253830004.

 Географик урыны 
Ҡандыболаҡ йылғаһы (Урал йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 15 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иманғол): 10 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 27 км

 Тарихы 
Рәсүл ауылына Нуғай даруғаһы Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған, XVIII быуаттан, 1776 йылдан, билдәле. Ауылға Пугачёв ихтилалында ҡатнашыусы Ҡаратабын улусы старшинаһы тархан Итжыймасов Рәсүл нигеҙ һала. Ауылдың икенсе исеме Тайсын. Риүәйәт буйынса Тайсын — Рәсүлдең уллыҡҡа алған ҡалмыҡ малайы. XIX быуатта Рәсүл ауылында 14 йорт-хужалыҡ була, унда бөтәһе 64 кеше: 32 ир-ат һәм 30 ҡатын-ҡыҙ йәшәй.

Йәйләүгә 250 кешенән торған 34 йорт-хужалыҡ сыҡҡан. Уларҙың 80 аты, 47 һыйыры, 87 һарығы һәм 9 баш кәзәһе булған. Был ауыл халҡы ла яйлап игенселеккә күскән. 1859 йылда ауылдағы 36 хужалыҡта — 148 кеше, 1866 йылда 36 хужалыҡта 167 кеше йәшәгән.

Совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында 52 йортта 275 кеше йәшәгән.

 Хәҙерге осор 
Рәсүл ауылы Иманғол ауыл Советына ҡарай. Ауылда Иманғол урта мәктәбе филиалы Рәсүл төп мәктәбе, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана, мәсет бар.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август275 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар304 1959 йыл 15 ғинуар318 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар292 2002 йыл 9 октябрь294 2010 йыл 14 октябрь29214714550,349,7
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (99 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

1900 йылда 219 кеше йәшәгән.

 Урамдары 

 Сейә урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Күпер урамы ()
 Тайсын урамы ()
 Фазулла Шәйәхмәтов урамы ()
 Мәктәп урамы ()
 Юныс урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан

 Билдәле шәхестәре 
 Ғайсин Салауат Мөхтәр улы (24.02.1940—5.01.2023), элемтәсе, йәмәғәтсе. 1992—2011 йылдарҙа «Башинформсвязь» ойошмаһының генераль директоры. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы, Башҡортостан Республикаһының 3-сө һәм 4-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайы депутаты.
 Итжыймасов Рәсүл, башҡорт тарханы, Иҫәт провинцияһы Ҡара Табын улусы старшинаһы.
 Сура Рәсүлев (1739—17.02.1774) — 1771—1773 йылдарҙағы Польша походы старшинаһы,Емельян Пугачев етәкселегендәге 1773-1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Салауат Юлаевтың көрәштәше.

 Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары 
 Рәсул ауылы. 1962 йылда Учалы районының Рәсүл ауылында С. Мәүлетҡолов яҙып алған. — БЛ, № 91.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 

Категория:Учалы районы ауылдары