Ҡуян (Яңы Килбаҡты ауыл советы, Ҡалтасы районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Ҡуян (мәғәнәләр)}}
{{ТП-Рәсәй|Ҡуян
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Ҡуян
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 55 | lat_min = 57 | lat_sec = 35
  |lon_deg = 55 | lon_min = 5 | lon_sec = 25
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Ҡалтасы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 57
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452855
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34779 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80233846002
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Ҡуян''' ({{lang-ru|Куяново}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ҡалтасы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 57 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452855, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80233846002.

== Халыҡ һаны ==

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||459||206||253||44,9||55,1
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||420||187||233||44,5||55,5
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||270||133||137||49,3||50,7
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||180||86||94||47,8||52,2
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||72||27||45||37,5||62,5
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||90||46||44||51,1||48,9
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||57||28||29||49,1||50,9
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
== Ауыл тарихы ==
Ҡуян ауылы XX быуаттың 60-сы йылдарында үҫешә башлай. 1957 йылдың август айында Яңы Хажи эргәһендәге скважинанан нефть урғыла. Шулай Арлан нефть ятҡылығының көньяҡ өлөшөндә яңы «ҡара алтын» майҙаны асыла. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә 17 йорттан торған Ҡуян ауылында 50 ике фатирлы йорт төҙөйҙәр. 70-се йылдарҙа төҙөлөш әүҙемләшә. Башҡортостандың төрлө райондарынан һәм күрше өлкәләрҙән килеп урынлашалар бында.
Ҡуян башҡорттары менән әңгәмәләшкәндән һуң кеше исемдәрендә [з] урынына [д] өнөн йышыраҡ ҡулланылыуына иғтибар иттек: Зәбир – Дәбир, Зинира – Динира, Земфира – Демфира, Мирзәлиф – Мирдәлиф... 
Бындағы милләттәштәребеҙ төньяҡ-көнбайыш диалектында һөйләшһә лә, төрлө яҡтан килеү сәбәпле, үҙҙәренең элек йәшәгән төбәктәрендә ҡулланылған һүҙ­ҙәр­ҙе файҙалана. Мәҫәлән, күп­лектә «лар» ялғауын ҡушалар: ат-лар, китап-лар; диалект һүҙҙәр ҙә килеп инә: инеү/кереү, алыҫ/йыраҡ, ыңғай/уңай, сәңгелдәк/бишек, муйыл/шоморт, ҡарағай/нарат; [с] өнө урынына – [ч], [һ] урынына [с] өнөн ҡулланалар: чәй//сәй, сөртә//һөртә. 
Татар, мари, урыҫ халҡы менән аралашып йәшәүҙәре лә телгә йоғонто яһаған. Бик күп уртаҡ һүҙҙәр бар.
Ҡуян ауылында йәшәүсе халыҡтың 38 проценты – баш­ҡорттар.<ref name=autogenerated1>[http://yanshishma.ru/index.php?catid=45:2011-07-05-13-47-01&id=3373:2014-04-03-12-54-54&Itemid=45&option=com_content&view=article]{{Недоступная ссылка|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Ҡалтасы (Ҡалтасы районы)|Ҡалтасы]]): 23 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Яңы Килбакты]]): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Яңауыл (ҡала)|Яңауыл]]): 49 км

== Ауылдан сыҡҡан арҙаҡлы шәхестәр ==

* [[Рәимов Риф Мөхсин улы]] — (1904 йылдың 30 декабре — 1953 йылдың 15 феврале) — [[Башҡортостан]]дың билдәле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, тәүге  [[башҡорт]] совет тарихсыларының береһе, тарих фәндәре докторы (1950).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Ҡалтасы районы ауылдары}}

[[Категория:Ҡалтасы районы ауылдары]]
Ҡуян () — Башҡортостандың Ҡалтасы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 57 кеше.
Почта индексы — 452855, ОКАТО коды — 80233846002.

 Халыҡ һаны 

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар45920625344,955,1 1959 йыл 15 ғинуар42018723344,555,5 1970 йыл 15 ғинуар27013313749,350,7 1979 йыл 17 ғинуар180869447,852,2 1989 йыл 12 ғинуар72274537,562,5 2002 йыл 9 октябрь90464451,148,9 2010 йыл 14 октябрь57282949,150,9

 Ауыл тарихы 
Ҡуян ауылы XX быуаттың 60-сы йылдарында үҫешә башлай. 1957 йылдың август айында Яңы Хажи эргәһендәге скважинанан нефть урғыла. Шулай Арлан нефть ятҡылығының көньяҡ өлөшөндә яңы «ҡара алтын» майҙаны асыла. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә 17 йорттан торған Ҡуян ауылында 50 ике фатирлы йорт төҙөйҙәр. 70-се йылдарҙа төҙөлөш әүҙемләшә. Башҡортостандың төрлө райондарынан һәм күрше өлкәләрҙән килеп урынлашалар бында.
Ҡуян башҡорттары менән әңгәмәләшкәндән һуң кеше исемдәрендә [з] урынына [д] өнөн йышыраҡ ҡулланылыуына иғтибар иттек: Зәбир – Дәбир, Зинира – Динира, Земфира – Демфира, Мирзәлиф – Мирдәлиф... 
Бындағы милләттәштәребеҙ төньяҡ-көнбайыш диалектында һөйләшһә лә, төрлө яҡтан килеү сәбәпле, үҙҙәренең элек йәшәгән төбәктәрендә ҡулланылған һүҙ­ҙәр­ҙе файҙалана. Мәҫәлән, күп­лектә «лар» ялғауын ҡушалар: ат-лар, китап-лар; диалект һүҙҙәр ҙә килеп инә: инеү/кереү, алыҫ/йыраҡ, ыңғай/уңай, сәңгелдәк/бишек, муйыл/шоморт, ҡарағай/нарат; [с] өнө урынына – [ч], [һ] урынына [с] өнөн ҡулланалар: чәй//сәй, сөртә//һөртә. 
Татар, мари, урыҫ халҡы менән аралашып йәшәүҙәре лә телгә йоғонто яһаған. Бик күп уртаҡ һүҙҙәр бар.
Ҡуян ауылында йәшәүсе халыҡтың 38 проценты – баш­ҡорттар..
 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Ҡалтасы): 23 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Килбакты): 6 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 49 км

 Ауылдан сыҡҡан арҙаҡлы шәхестәр 

 Рәимов Риф Мөхсин улы — (1904 йылдың 30 декабре — 1953 йылдың 15 феврале) — Башҡортостандың билдәле дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, тәүге  башҡорт совет тарихсыларының береһе, тарих фәндәре докторы (1950).

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Ҡалтасы районы ауылдары