Әсфәндиәров Әнүәр Закир улы
{{Учёный 
| Имя                  = Әнүәр Закир улы Әсфәндиәров
| Оригинал имени       = 
| Изображение          = Asfandiyarov.jpg
| Ширина               = 
| Описание изображения = 
| Дата рождения        = 15.05.1934
| Место рождения = [[Башҡорт АССР-ы]] {{ТУ|Баймаҡ районы}} [[Сыңғыҙ]] ауылы 
| Дата смерти = 4.02.2014
| Место смерти = [[Башҡортостан Республикаһы]], <br>{{ВБУ|Өфө}} ҡалаһы 
| Гражданство = {{USSR}} → <br>{{Флагификация|Российская Федерация}}
| Научная сфера = [[тарих]]
| Место работы = [[Башҡорт дәүләт университеты]]
 |Учёная степень       = {{Учёная степень|кандидат|исторических наук}}
 |Учёное звание        = 
| Альма-матер = [[Мәскәү дәүләт университеты]] (1958)
| Научный руководитель =
| Знаменитые ученики =
| Известен как =
| Награды и премии = 
{{{!}}
{{!}}{{Халыҡтар дуҫлығы ордены (Башҡортостан)|2009}}{{!!}}{{Орден Салавата Юлаева|2004}}
{{!}}}
| Сайт =
}}
{{ФШ|Әсфәндиәров}} 
'''Әсфәндиәров Әнүәр Закир улы''' ([[15 май]] [[1934 йыл]] — [[4 февраль]] [[2014 йыл]]) — тарихсы ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Тарих фәндәре кандидаты (1970). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985), СССР юғары мәктәбе отличнигы (1984).  [[Башҡортостан Республикаһы]]ның Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (2007), [[Әхмәтзәки Вәлиди Туған|Ә. Вәлиди]] исемендәге халыҡ-ара (1997) һәм [[Бирюков Владимир Павлович|В. П. Бирюков]] исемендәге Урал (1994) премиялары лауреаты. [[Халыҡтар дуҫлығы ордены (Башҡортостан)|Халыҡтар дуҫлығы]], [[Салауат Юлаев ордены|Салауат Юлаев]] (2004) ордендары кавалеры.

== Биографияһы ==
Әнүәр Закир улы Әсфәндиәров 1934 йылдың 15 майында Башҡорт АССР-ының [[Баймаҡ районы]] [[Сыңғыҙ]] ауылында тыуған. 3 йәшлек сағында әсәһе вафат була. [[Бөйөк Ватан һуғышы]] башланып атаһы фронтҡа алынғас, бер аҙ ваҡыт Әнүәрҙе өләсәһе тәрбиәләй. Өләсәһе мәрхүм булғас, [[Баймаҡ]] балалар йортона эләгә. 1950 йылда [[Иркутск өлкәһе]]нә фабрика-завод мәктәбенә уҡырға ебәрелеү маҡсатында, ул башҡа балалар йорто тәрбиәләнеүселәре менән бергә [[Өфө]]гә юллана. Әммә Әнүәр Себергә бармай һәм Өфөнөң [[Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернаты|9-сы башҡорт мәктәбендә]] белем ала<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/84798/ Башҡорт энциклопедияһы —Гимназия-интернат № 1]{{V|11|06|2021}}</ref>. Был мәктәпте 1953 йылда тамамлай<ref>{{cite web|url=http://bsu-hist.ru/index.html_p=koi_asfandiarov_az.html|title=Асфандияров Анвар Закирович|date=|publisher=Башкирский государственный университет, исторический факультет|accessdate=2015-11-27}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140221223257/http://bsu-hist.ru/index.html_p=koi_asfandiarov_az.html |date=2014-02-21 }}</ref>.

1958 йылда [[Мәскәү дәүләт университеты]]ның тарих факультетын тамамлай һәм 1965 йылғаса [[Өфө]] ҡалаһының 1-се интернат-мәктәбендә уҡыта.

1968—1974 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында эшләй.

1974 йылдан башлап [[Башҡорт дәүләт университеты]]нда тарих факультетында уҡыта.

Ғалим [[2014]] йылдың 4 февралендә [[Өфө]] ҡалаһында вафат була.

== Ғилми эшмәкәрлеге ==
{{Врезка
 | Выравнивание    = right
 | Ширина          = 280px
 | Заголовок       = 
 | Содержание      = 
{{oq|ru|«Можно без преувеличения сказать, что количество сделанного Анваром Закировичем не уступает объему работы целого института...Анвар Закирович — летописец истории нашей республики.<ref>{{cite web |author=Сабирова Э.|url=http://www.bashinform.ru/news/605054-skonchalsya-izvestnyy-istorik-professor-bashgu-anvar-asfandiyarov/|title=Скончался известный историк, профессор БашГУ Анвар Асфандияров|date=2014-02-04|publisher=[[Башинформ|«Башинформ»]]|accessdate=2015-11-27}}</ref>»}}
| Подпись         = ''Р. К. Хәбибуллин''
}}
XVII, XVIII һәм XIX быуаттарҙағы башҡорт ғаиләhе тураhында яҙған китабы «Башҡорт халҡының ғаиләhе» тип атала.

Тарих, тел hәм әҙәбиәт институтында эшләгән осорҙа авторҙар коллективы менән берлектә «Өфө тарихы» китабын яҙалар. Ул 1976 йылда донъя күрә. «Өфөгә нигеҙ hалыу», «XIX быуаттың беренсе яртыhында Өфө» тигән бүлектәрҙе яҙғанда халыҡ иҫәбен алыу материалдары менән эшләй.

1990 йылдан 2002 йылға тиклем 10 китабы донъя күрә. Башҡортостандың 54 районының 41-нең [[Башҡортостан ауылдары|ауылдар]] тарихы яҙылды. Ошо китап йоғонтоhонда ауылдар тарихына бағышланған 15-ләп китап донъя күрҙе.

Һуңғы халыҡ иҫәбен алыу алдынан профессор Әсфәндиәров тарафынан Башҡортостандың төньяҡ-көнбайыш өлөшөн этнография һәм тарих йәһәтенән тикшереү үткәрелгән. Уның һөҙөмтәһе булараҡ «Западные башкиры. По переписям 1795—1917 гг.» китабы донъя күрә. Һуңғы йылдарҙа ғалим бик әүҙем эшләй. Башҡортостандың үҙ ирке менән Рәсәй дәүләте составына инеүенең 450 йыллығы уңайынан уның «Башкирия после вхождения в состав России (вторая половина XVI — первая половина XIX в.)», «Кантонное управление в Башкортостане», «Башкирские тарханы» китаптары баҫылып сыға һәм башҡорттар тарихын өйрәнеүҙә ҙур лайыҡлы урын алып тора.

== Китаптары ==
* Олатайҙарҙың бар тарихы… — Өфө: Китап, 1996. — 224 бит. — ISBN 5-295-01672-2.
* История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Книга 1: Учалинский, Абзелиловский, Бурзянский, Аургазинский, Стерлитамакский, Мелеузовский, Куюргазинский районы. Кн. 1. — Уфа: Китап, 1997. — 222 с. ил. — ISBN 5-295-02027-4.
* История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Баймакский, Белорецкий, Архангельский, Ишимбайский, Стерлибишевский, Федоровский, Кугарчинский, Гафурийский, Кармаскалинский, Уфимский, Белтачевский, Краснокамский, Ермекеевский районы. Кн. 2. — Уфа: Башк. кн. изд-во, 1991. — 191 с. ил.. — (История сёл и деревень Башкирской ССР Справочник). — ISBN 5-295-00573-9.
* История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Кн. 3. — Уфа: Китап, 1993—208 с.ил. — На пер. авт. не указан. — ISBN 5-295-01143-7
* История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Книга 4: Шаранский, Туймазинский, Илишевский, Аскинский районы. Кн. 4. — Уфа: Китап, 1993. — 205,[2] с.ил.. — ISBN 5-295-01345-6.
* История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Книга 5: Татышлинский, Янсульский, Бураевский районы. Кн. 5. — Уфа: «Китап», 1994. — 173 с. — ISBN 5-295-01457-6.
* История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Книга 6: Кушнаренковский, Чекмагушевский, Дюртюлинский районы. Кн. 6. — Уфа: «Китап», 1995. — 147,[2] с.карта. — ISBN 5-295-01673-0.
* История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Книга 7: Альшеевский, Миякинский, Нуримановский, Иглинский, Бижбулякский, Давлекановский районы. Кн. 7 — Уфа: «Китап», 1997. — 189,[2] с. — ISBN 5-295-01916-0.
* История сёл и деревень Башкортостана: Книга 8: Башкирские деревни Пермской и Свердловской областей. Кн. 8. — Уфа: Китап, 1999.
* История сёл и деревень Башкортостана: Книга 9: Караидельский, Дуванский, Салаватский, Кигинский, Мечетлинский, Белокатайский районы. Кн. 9 — Уфа: Китап, 2001.
* История сёл и деревень Башкортостана: Книга 10: История башкирских деревень Саратовской и Самарской областей. Кн. 10 — Уфа: Китап, 2002.
* Аулы мензелинских башкир. — Уфа: Китап, 2009. — 600 с. — ISBN 978-5-295-04952-1.
* История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.
* {{книга|автор=|заглавие=Олатайҙарҙың бар тарихы...|место=Өфө|издательство=Китап|год=1996|страниц=224|страницы=179—192|isbn=5-295-01672-2|ref = }}
* Башкирская семья в прошлом (XVIII — первая половина XIX в.) — Уфа: Китап, 1997. — 104 с. — ISBN 5-295-01979-9.
* Западные башкиры. По переписям 1795—1917 гг. — Уфа: Китап, 2001. (авторҙаш)
* {{книга
 |автор         = 
 |заглавие      = Кантонное управление в Башкирии (1798—1865)
 |ссылка        = 
 |ответственный = 
 |место         = Уфа
 |издательство  = Китап
 |год           = 2005
 |том           =
 |страниц       = 256
 |страницы      = 
 |isbn          = 5-295-03586-7
}}
* Башкирские тарханы. — Уфа: Китап, 2006.
* Башкирия после вхождения в состав России (вторая половина XVI — первая половина XIX в.) — Уфа: Китап, 2006.
* [https://pomnirod.ru/materialy-k-statyam/administrativno-territorialnoe-delenie-rossijskoj-imperii/gubernii-rossii/ufimskaya-guberniya/%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8-%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B8-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8C%D0%B8-%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B837/%D0%B0.-3.-%D0%B0%D1%81%D1%84%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%80%D0%BE%D0%B2.-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D1%81%D1%91%D0%BB-%D0%B8-%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%8C-%D0%B1%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%B8-%D1%81%D0%BE%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D1%85-%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%B9.html А. 3. АСФАНДИЯРОВ. ИСТОРИЯ СЕЛ И ДЕРЕВЕНЬ БАШКОРТОСТАНА И СОПРЕДЕЛЬНЫХ ТЕРРИТОРИЙ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191020203348/https://pomnirod.ru/materialy-k-statyam/administrativno-territorialnoe-delenie-rossijskoj-imperii/gubernii-rossii/ufimskaya-guberniya/%25D0%25BA%25D0%25BD%25D0%25B8%25D0%25B3%25D0%25B8-%25D0%25BE%25D1%2587%25D0%25B5%25D1%2580%25D0%25BA%25D0%25B8-%25D1%2581%25D1%2582%25D0%25B0%25D1%2582%25D1%258C%25D0%25B8-%25D0%25BF%25D1%2583%25D0%25B1%25D0%25BB%25D0%25B8%25D0%25BA%25D0%25B0%25D1%2586%25D0%25B8%25D0%25B837/%25D0%25B0.-3.-%25D0%25B0%25D1%2581%25D1%2584%25D0%25B0%25D0%25BD%25D0%25B4%25D0%25B8%25D1%258F%25D1%2580%25D0%25BE%25D0%25B2.-%25D0%25B8%25D1%2581%25D1%2582%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25B8%25D1%258F-%25D1%2581%25D1%2591%25D0%25BB-%25D0%25B8-%25D0%25B4%25D0%25B5%25D1%2580%25D0%25B5%25D0%25B2%25D0%25B5%25D0%25BD%25D1%258C-%25D0%25B1%25D0%25B0%25D1%2588%25D0%25BA%25D0%25BE%25D1%2580%25D1%2582%25D0%25BE%25D1%2581%25D1%2582%25D0%25B0%25D0%25BD%25D0%25B0-%25D0%25B8-%25D1%2581%25D0%25BE%25D0%25BF%25D1%2580%25D0%25B5%25D0%25B4%25D0%25B5%25D0%25BB%25D1%258C%25D0%25BD%25D1%258B%25D1%2585-%25D1%2582%25D0%25B5%25D1%2580%25D1%2580%25D0%25B8%25D1%2582%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25B8%25D0%25B9.html |date=2019-10-20 }}{{V|20|12|2020}}
<!--
77. Асфандияров А. З.’’ Башкирские деревни Самарской области / Анвар Асфандияров // Ватандаш. — 2005. — № 4. — С. 192—199. — Библиогр.: 21 назв.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Башкирские деревни Саратовской области / Анвар Асфандияров // Ватандаш. — 2004. — № 4. — С. 182—190. — Библиогр.: 31 назв.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Башкирские деревни Свердловской области / Анвар Асфандияров // Экономика и управление. — 2001. — № 9. — С. 40-47. — Библиогр.: 44 назв.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Западные башкиры / А. Асфандияров // Башҡортостан уҡытыусыћы. — 1990. — № 8. — С. 65-67.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Из истории башкирских деревень Стерлибашевского района / А. Асфандияров // Ватандаш. — 1999. — С. 29-33.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Из истории башкирских и смешанных деревень Ермекеевского района / А. Асфандияров // Ватандаш. — 1999. — № 12. — С. 31-35.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Из истории башкирских и тептярских деревень Шаранского района / А. Асфандияров // Ватандаш. — 1999. — № 4. — С. 22-31.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Из истории башкирских сел и деревень Аскинского района / А. Асфандияров // Ватандаш. — 1998. — № 1. — С. 31-44.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Из истории башкирских сел и деревень Балтачевского района / А. Асфандияров // Ватандаш. — 1998. — № 5. — С. 38-44.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Из истории башкирских сел и деревень Бураевского района : [из кн. А. Асфандиярова «История сел и деревень Башкортостана»] / А. Асфандияров // Ватандаш. — 1998. — № 2. — С. 39-46.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Из истории башкирских сел и деревень Давлекановского района / А. Асфандияров // Ватандаш. — 1999. — № 9. — С. 40-45.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Из истории башкирских сел и деревень Илишевского района / А. Асфандияров // Ватандаш. — 1998. — № 4. — С. 42-56.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Из истории башкирских сел и деревень Караидельского района / А. Асфандияров // Ватандаш. — 1998. — № 6. — С. 22-28.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Из истории башкирских сел и деревень Миякинского района / А. Асфандияров // Ватандаш. — 2000. — № 3. — С. 29-34.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Из истории башкирских сел и деревень Чекмагушевского района / А. Асфандияров // Ватандаш. — № 7. — С. 41-47.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ Из истории сел и деревень Учалинского района / А. Асфандияров // Ватандаш. — 1999. — № 2. — С. 33-45.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ История башкирских сел и деревень Дюртюлинского района / А. Асфандияров // Ватандаш. — 1997. — № 2. — С. 32-41.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ История башкирских сел и деревень Янаульского района // Ватандаш. — 1997. — № 4. — С. 48-58.
* ’‘ Асфандияров А. З.’’ История Бирска и башкирских сел района / А. Асфандияров // Ватандаш. — 1998. — № 3. — С. 33-35. -->

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы ордены (2009)
* [[Салауат Юлаев (орден)|Салауат Юлаев ордены]] (2004)
* Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге халыҡ-ара премияһы (1997)
* В. П. Бирюков исемендәге Урал премияһы (1994)
* Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985)

== Хәтер ==
* 2021 йылдың 11 июнендә Өфөнөң Менделеев урамындағы Әнүәр Әсфәндиәров йәшәгән йорт стенаһына ғалим хөрмәтенә мемориаль тактаташ ҡуйылды<ref>[https://www.bashinform.ru/news/1605558-v-ufe-ustanovili-memorialnuyu-dosku-uchenogo-istorika-anvara-asfandiyarova/ В Уфе установили мемориальную доску ученого-историка Анвара Асфандиярова. ИА «Башинформ», 11 июня 2021 года]{{ref-ru}}{{V|11|06|2021}}</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ|80801}}{{V|11|06|2021}}  
* {{книга
 | автор         = Хусаинова Г. Т.
 | заглавие      = Асфандияров Анвар Закирович. // Башкортостан: краткая энциклопедия
 | ссылка        = http://ufa-gid.com/encyclopedia/asfan_az.html
 | ответственный = 
 | место         = Уфа
 | издательство  = Башкирская энциклопедия
 | год           = 1996
 | том           = 
 | страниц       = 672
 | страницы      = 131
 | isbn          = 5-88185-001-7
 | ref           = 
}}
* {{мәҡәлә |автор= Сөләймәнов Ф.|заглавие= Мудрая скромность настоящего ученого|ссылка= http://vatandash.ru/index.php?article=2487|язык= |издание= [[Ватандаш (журнал)|Ватандаш]]|тип= журнал|год= 2014|том= |номер= 12|страницы= |doi= |issn=1683-3554}}
* [http://www.yeshlek-gazeta.ru/bashkortostan/yubilei/2884-tarikh-tiklem-tarikhsy.html Билдәле ғалим, тарихсы Әнүәр Закир улы Әсфәндиәровҡа — 75 йәш] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304135333/http://www.yeshlek-gazeta.ru/bashkortostan/yubilei/2884-tarikh-tiklem-tarikhsy.html |date=2016-03-04 }}
* Бураҡаева М. Оло баһаға лайыҡ хеҙмәт : ғалим Әнүәр Закир улы Әсфәндиәров хаҡ. / Мәрйәм Бураҡаева // Башҡортостан. — 2007. — 28 июль
* Ғәлин С. Емешле ижад: [ғалим, тарихсы, проф. Әнүәр Әсфәндиәров хаҡ. / Салауат Ғәлин // Башҡортостан. — 2007. — 13-се
* [http://komartky.ru/ru/personal/24-anvar-zakirovich-asfandiyarov.html Ҡомартҡы сайты]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{cite web|author=Романов В. |url=http://www.bashinform.ru/news/629978-anvar-asfandiyarov-velikiy-truzhenik-nauki-k-80-letiyu-so-dnya-rozhdeniya-uchenogo-istorika/|title=Анвар Асфандияров — великий труженик науки (К 80-летию со дня рождения ученого-историка)|date=2014-05-15|publisher=[[Башинформ|«Башинформ»]]|accessdate=2015-11-27}}

== Видеояҙмалар ==
* {{YouTube|logo=1|ekKzeIVn058|''«Историк Асфандияров»''}}. Автор сценария — [[Хәмиҙуллин Салауат Ишмөхәмәт улы|Салават Хамидуллин]], режиссёр — Айрат Уметбаев. ГУП ТРК «Башкортостан», 2014.

[[Категория:Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре]]
[[Категория:Тарих фәндәре кандидаттары]]
[[Категория:Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатын тамамлаусылар]]
[[Категория:Мәскәү дәүләт университетын тамамлаусылар]]
[[Категория:Башҡортостан тарихы буйынса белгестәр]]
[[Категория:Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусылары]]
[[Категория:В. П. Бирюков исемендәге премия лауреаттары]]
[[Категория:Зәки Вәлиди исемендәге премия лауреаттары]]
Әсфәндиәров Әнүәр Закир улы (15 май 1934 йыл — 4 февраль 2014 йыл) — тарихсы ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Тарих фәндәре кандидаты (1970). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985), СССР юғары мәктәбе отличнигы (1984).  Башҡортостан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы (2007), Ә. Вәлиди исемендәге халыҡ-ара (1997) һәм В. П. Бирюков исемендәге Урал (1994) премиялары лауреаты. Халыҡтар дуҫлығы, Салауат Юлаев (2004) ордендары кавалеры.

 Биографияһы 
Әнүәр Закир улы Әсфәндиәров 1934 йылдың 15 майында Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Сыңғыҙ ауылында тыуған. 3 йәшлек сағында әсәһе вафат була. Бөйөк Ватан һуғышы башланып атаһы фронтҡа алынғас, бер аҙ ваҡыт Әнүәрҙе өләсәһе тәрбиәләй. Өләсәһе мәрхүм булғас, Баймаҡ балалар йортона эләгә. 1950 йылда Иркутск өлкәһенә фабрика-завод мәктәбенә уҡырға ебәрелеү маҡсатында, ул башҡа балалар йорто тәрбиәләнеүселәре менән бергә Өфөгә юллана. Әммә Әнүәр Себергә бармай һәм Өфөнөң 9-сы башҡорт мәктәбендә белем алаБашҡорт энциклопедияһы —Гимназия-интернат № 1. Был мәктәпте 1953 йылда тамамлай .

1958 йылда Мәскәү дәүләт университетының тарих факультетын тамамлай һәм 1965 йылғаса Өфө ҡалаһының 1-се интернат-мәктәбендә уҡыта.

1968—1974 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында эшләй.

1974 йылдан башлап Башҡорт дәүләт университетында тарих факультетында уҡыта.

Ғалим 2014 йылдың 4 февралендә Өфө ҡалаһында вафат була.

 Ғилми эшмәкәрлеге 

XVII, XVIII һәм XIX быуаттарҙағы башҡорт ғаиләhе тураhында яҙған китабы «Башҡорт халҡының ғаиләhе» тип атала.

Тарих, тел hәм әҙәбиәт институтында эшләгән осорҙа авторҙар коллективы менән берлектә «Өфө тарихы» китабын яҙалар. Ул 1976 йылда донъя күрә. «Өфөгә нигеҙ hалыу», «XIX быуаттың беренсе яртыhында Өфө» тигән бүлектәрҙе яҙғанда халыҡ иҫәбен алыу материалдары менән эшләй.

1990 йылдан 2002 йылға тиклем 10 китабы донъя күрә. Башҡортостандың 54 районының 41-нең ауылдар тарихы яҙылды. Ошо китап йоғонтоhонда ауылдар тарихына бағышланған 15-ләп китап донъя күрҙе.

Һуңғы халыҡ иҫәбен алыу алдынан профессор Әсфәндиәров тарафынан Башҡортостандың төньяҡ-көнбайыш өлөшөн этнография һәм тарих йәһәтенән тикшереү үткәрелгән. Уның һөҙөмтәһе булараҡ «Западные башкиры. По переписям 1795—1917 гг.» китабы донъя күрә. Һуңғы йылдарҙа ғалим бик әүҙем эшләй. Башҡортостандың үҙ ирке менән Рәсәй дәүләте составына инеүенең 450 йыллығы уңайынан уның «Башкирия после вхождения в состав России (вторая половина XVI — первая половина XIX в.)», «Кантонное управление в Башкортостане», «Башкирские тарханы» китаптары баҫылып сыға һәм башҡорттар тарихын өйрәнеүҙә ҙур лайыҡлы урын алып тора.

 Китаптары 
 Олатайҙарҙың бар тарихы… — Өфө: Китап, 1996. — 224 бит. — ISBN 5-295-01672-2.
 История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Книга 1: Учалинский, Абзелиловский, Бурзянский, Аургазинский, Стерлитамакский, Мелеузовский, Куюргазинский районы. Кн. 1. — Уфа: Китап, 1997. — 222 с. ил. — ISBN 5-295-02027-4.
 История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Баймакский, Белорецкий, Архангельский, Ишимбайский, Стерлибишевский, Федоровский, Кугарчинский, Гафурийский, Кармаскалинский, Уфимский, Белтачевский, Краснокамский, Ермекеевский районы. Кн. 2. — Уфа: Башк. кн. изд-во, 1991. — 191 с. ил.. — (История сёл и деревень Башкирской ССР Справочник). — ISBN 5-295-00573-9.
 История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Кн. 3. — Уфа: Китап, 1993—208 с.ил. — На пер. авт. не указан. — ISBN 5-295-01143-7
 История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Книга 4: Шаранский, Туймазинский, Илишевский, Аскинский районы. Кн. 4. — Уфа: Китап, 1993. — 205,[2] с.ил.. — ISBN 5-295-01345-6.
 История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Книга 5: Татышлинский, Янсульский, Бураевский районы. Кн. 5. — Уфа: «Китап», 1994. — 173 с. — ISBN 5-295-01457-6.
 История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Книга 6: Кушнаренковский, Чекмагушевский, Дюртюлинский районы. Кн. 6. — Уфа: «Китап», 1995. — 147,[2] с.карта. — ISBN 5-295-01673-0.
 История сёл и деревень Башкортостана: Справочник. Книга 7: Альшеевский, Миякинский, Нуримановский, Иглинский, Бижбулякский, Давлекановский районы. Кн. 7 — Уфа: «Китап», 1997. — 189,[2] с. — ISBN 5-295-01916-0.
 История сёл и деревень Башкортостана: Книга 8: Башкирские деревни Пермской и Свердловской областей. Кн. 8. — Уфа: Китап, 1999.
 История сёл и деревень Башкортостана: Книга 9: Караидельский, Дуванский, Салаватский, Кигинский, Мечетлинский, Белокатайский районы. Кн. 9 — Уфа: Китап, 2001.
 История сёл и деревень Башкортостана: Книга 10: История башкирских деревень Саратовской и Самарской областей. Кн. 10 — Уфа: Китап, 2002.
 Аулы мензелинских башкир. — Уфа: Китап, 2009. — 600 с. — ISBN 978-5-295-04952-1.
 История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.
 
 Башкирская семья в прошлом (XVIII — первая половина XIX в.) — Уфа: Китап, 1997. — 104 с. — ISBN 5-295-01979-9.
 Западные башкиры. По переписям 1795—1917 гг. — Уфа: Китап, 2001. (авторҙаш)
 
 Башкирские тарханы. — Уфа: Китап, 2006.
 Башкирия после вхождения в состав России (вторая половина XVI — первая половина XIX в.) — Уфа: Китап, 2006.
 А. 3. АСФАНДИЯРОВ. ИСТОРИЯ СЕЛ И ДЕРЕВЕНЬ БАШКОРТОСТАНА И СОПРЕДЕЛЬНЫХ ТЕРРИТОРИЙ 

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы ордены (2009)
 Салауат Юлаев ордены (2004)
 Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге халыҡ-ара премияһы (1997)
 В. П. Бирюков исемендәге Урал премияһы (1994)
 Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985)

 Хәтер 
 2021 йылдың 11 июнендә Өфөнөң Менделеев урамындағы Әнүәр Әсфәндиәров йәшәгән йорт стенаһына ғалим хөрмәтенә мемориаль тактаташ ҡуйылдыВ Уфе установили мемориальную доску ученого-историка Анвара Асфандиярова. ИА «Башинформ», 11 июня 2021 года.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
   
 
 
 Билдәле ғалим, тарихсы Әнүәр Закир улы Әсфәндиәровҡа — 75 йәш 
 Бураҡаева М. Оло баһаға лайыҡ хеҙмәт : ғалим Әнүәр Закир улы Әсфәндиәров хаҡ. / Мәрйәм Бураҡаева // Башҡортостан. — 2007. — 28 июль
 Ғәлин С. Емешле ижад: [ғалим, тарихсы, проф. Әнүәр Әсфәндиәров хаҡ. / Салауат Ғәлин // Башҡортостан. — 2007. — 13-се
 Ҡомартҡы сайты
 

 Видеояҙмалар 
 . Автор сценария — Салават Хамидуллин, режиссёр — Айрат Уметбаев. ГУП ТРК «Башкортостан», 2014.

Категория:Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре
Категория:Тарих фәндәре кандидаттары
Категория:Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатын тамамлаусылар
Категория:Мәскәү дәүләт университетын тамамлаусылар
Категория:Башҡортостан тарихы буйынса белгестәр
Категория:Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусылары
Категория:В. П. Бирюков исемендәге премия лауреаттары
Категория:Зәки Вәлиди исемендәге премия лауреаттары