Тирәкле (Архангел районы)
{{Ук}}
'''Тирәкле''' ({{lang-ru|Тереклы}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Архангел районы]]ндағы ауыл. [[2009 йыл]]дың 1 ғинуарына халыҡ һаны 602 кеше булған<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453039, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80203816006.
 

== Халыҡ һаны ==
1906—698, 1920—866, 1939—1084, 1959—748, 1989—599, 2002—577, 2010—520 кеше йәшәгән<ref>http://bashenc.online/ru/articles/77633/ Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан»</ref>.
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәттәре буйынса [[башҡорттар]] 96 % тәшкил итә<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.


{| class='standard' style='text-align: center;'
| colspan=6 | '''Дөйөм халыҡ һаны'''<ref name='белешмә китабы' />
|--- class='bright'
| colspan=2 | Халыҡ һаны || colspan=2 | 2002—2009 халыҡ үҙгәреше
|--- class='shadow'
| 2002 || 2009 || кеше || %
|---
| 577 || 602 || +25 || +4,33
|}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Архангел (Архангель районы)|Архангел]]): 14 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Баҡалды]]): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 20 км

== Тарихы ==
[[Баҫыу]] йылғаһы буйында Тирәкле — ҡумрыҡ-табындарҙың иң ҙур төп ауылы. Исеменең сығышы — Тирәкленән (йәғни [[тирәк]] үҫкән урын — күк тирәк — тирәк төрө).

«Башҡорт АССР-ы тарихы буйынса материалдар»ҙа 15 тапҡыр ауылдың исеме осрай.

1795 йылда ауылда 353 кеше һәм 50 йорт иҫәпләнгән, 1859 йылда — 492 кеше һәм 81 йорт, 1896 йылда — 562 кеше һәм 105 йорт.

Мәсет эргәһендә мәктәп эшләй.

Ауыл халҡы — малсылар. 1839 йылда 508 кешегә (76 йорт) 280 ат, 105 һыйыр, 25 һарыҡ һәм 30 кәзә тура килә. Дүрт йылдан һуң 48 бот ужым һәм 200 бот яҙғы иген сәселгән. [[XIX быуат]] аҙағында икмәк магазины эшләй башлай. [[Умартасылыҡ]] хужалыҡта һиҙелерлек урын биләгән: 300 умарта һәм 15 солоҡ. Бынан тыш, ауыл халҡы мәғдәнде Архангел заводына, шулай уҡ Өфөгә поташ ташыған.

Ауылда 2 бакалея кибете булған<ref>{{ИСДБ|страница=117}}</ref>.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Мораҙым Абдрахманов]], [[1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы]]нда ҡатнашҡан [[Табын|Ҡумрыҡ-Табын]] улусы башҡорто.
* [[Ғәләүетдинова Наилә Ғизетдин ҡыҙы]] (3.01.1946), радио һәм телевидение дикторы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2020), Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1993).
* [[Фәтих Иҡсанов]] (1.09.1935—19.10.1992), актёр, режиссёр. 1969 йылдан [[СССР]] Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. «Йәдкәр» фольклор төркөмөн ойоштороусыларҙың береһе. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1986)<ref>[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/8-statya/5523-i-sanov-f-tikh-kh-jrulla-uly Башҡорт энциклопедияһы — Иҡсанов Фәтих Хәйрулла улы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405181059/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/8-statya/5523-i-sanov-f-tikh-kh-jrulla-uly |date=2016-04-05 }}{{V|29|08|2018}}</ref>.
* [[Хәбиров Илсур]] — Башҡортостандың халыҡ артисы<ref>[https://nsportal.ru/user/395136/page/bashkortostanga-100-yyl Яҡташ сәнғәт әһелдәре]</ref>

== Матбуғатта ==
* [[Инйәр (гәзит)|Инйәр]]. 20 декабрь 2021 йыл, Тирәклелә — ҙур байрам<ref>[https://inzerarh.ru/articles/novosti/2021-12-20/tir-klel-ur-bayram-2627438] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220701015022/https://inzerarh.ru/articles/novosti/2021-12-20/tir-klel-ur-bayram-2627438 |date=2022-07-01 }}</ref>

== Видеофильмдар ==
* Тирәкле, Архангел районы. 11 февраль 2016йыл{{YouTube|fvsuZxd_sho|logo=1}}
* Тирәкле. 8 август 2021 йыл{{YouTube|ecRzlxLOttM|logo=1}}
* Архангел районы Тирәкле ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбендә 2020 йылда онлайн-сығарылыш{{YouTube|alcGBXIaX2o|logo=1}}
* Германиянан ирле-ҡатынлы Башҡортостанда ранчо төҙөй. 28 октябрь 2020 йыл{{YouTube|TNKquxGKkSs|logo=1}}
* Тирәкле. 28 август 2021 йыл{{YouTube|DfearYyV028|logo=1}}

== Сайтта ==
* Архангел районының Тирәкле ауылында мәсет төҙөләсәк. 14 ноябрь 2012 йыл<ref>[https://bash.bashinform.ru/news/politics/2012-11-14/arhangel-rayonyny-tir-kle-auylynda-m-set-t-l-s-k-1696884 Башинформ]</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} {{V|9|12|2020}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. —] ISBN 978-5-295-04683-4.{{ref-ru}} {{V|9|12|2020}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/14218-tir-kle-arkhangel-r-nynda-y-auyl}} {{V|9|12|2020}}
* [http://ufagen.ru/places/arhangelskiy/terekly.html Тереклы на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}} {{V|9|12|2020}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
<references/>

{{Архангел районы ауылдары}}

[[Категория:Архангел районы ауылдары]]
Тирәкле () — Башҡортостан Республикаһының Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 602 кеше булғанБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453039, ОКАТО коды — 80203816006.
 

 Халыҡ һаны 
1906—698, 1920—866, 1939—1084, 1959—748, 1989—599, 2002—577, 2010—520 кеше йәшәгәнhttp://bashenc.online/ru/articles/77633/ Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан».
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар 96 % тәшкил итәЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

 Дөйөм халыҡ һаны Халыҡ һаны  2002—2009 халыҡ үҙгәреше 2002  2009  кеше  % 577  602  +25  +4,33

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 14 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Баҡалды): 4 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 20 км

 Тарихы 
Баҫыу йылғаһы буйында Тирәкле — ҡумрыҡ-табындарҙың иң ҙур төп ауылы. Исеменең сығышы — Тирәкленән (йәғни тирәк үҫкән урын — күк тирәк — тирәк төрө).

«Башҡорт АССР-ы тарихы буйынса материалдар»ҙа 15 тапҡыр ауылдың исеме осрай.

1795 йылда ауылда 353 кеше һәм 50 йорт иҫәпләнгән, 1859 йылда — 492 кеше һәм 81 йорт, 1896 йылда — 562 кеше һәм 105 йорт.

Мәсет эргәһендә мәктәп эшләй.

Ауыл халҡы — малсылар. 1839 йылда 508 кешегә (76 йорт) 280 ат, 105 һыйыр, 25 һарыҡ һәм 30 кәзә тура килә. Дүрт йылдан һуң 48 бот ужым һәм 200 бот яҙғы иген сәселгән. XIX быуат аҙағында икмәк магазины эшләй башлай. Умартасылыҡ хужалыҡта һиҙелерлек урын биләгән: 300 умарта һәм 15 солоҡ. Бынан тыш, ауыл халҡы мәғдәнде Архангел заводына, шулай уҡ Өфөгә поташ ташыған.

Ауылда 2 бакалея кибете булған.

 Билдәле шәхестәре 
 Мораҙым Абдрахманов, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан Ҡумрыҡ-Табын улусы башҡорто.
 Ғәләүетдинова Наилә Ғизетдин ҡыҙы (3.01.1946), радио һәм телевидение дикторы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2020), Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1993).
 Фәтих Иҡсанов (1.09.1935—19.10.1992), актёр, режиссёр. 1969 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. «Йәдкәр» фольклор төркөмөн ойоштороусыларҙың береһе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1986)Башҡорт энциклопедияһы — Иҡсанов Фәтих Хәйрулла улы .
 Хәбиров Илсур — Башҡортостандың халыҡ артисыЯҡташ сәнғәт әһелдәре

 Матбуғатта 
 Инйәр. 20 декабрь 2021 йыл, Тирәклелә — ҙур байрам 

 Видеофильмдар 
 Тирәкле, Архангел районы. 11 февраль 2016йыл
 Тирәкле. 8 август 2021 йыл
 Архангел районы Тирәкле ауылы урта дөйөм белем биреү мәктәбендә 2020 йылда онлайн-сығарылыш
 Германиянан ирле-ҡатынлы Башҡортостанда ранчо төҙөй. 28 октябрь 2020 йыл
 Тирәкле. 28 август 2021 йыл

 Сайтта 
 Архангел районының Тирәкле ауылында мәсет төҙөләсәк. 14 ноябрь 2012 йылБашинформ

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

 Һылтанмалар 
  
 Тереклы на портале «Генеалогия и Архивы» 

Категория:Архангел районы ауылдары