Мөхәмәтйәнов Шакирйән Юныс улы
{{Военный деятель
|имя = Шакирйән Юныс улы Мөхәмәтйәнов 
|дата рождения = 5.02.1923
|дата смерти = 27.02.1943
|место рождения = [[Башҡорт АССР-ы]] [[Тамъян-Ҡатай кантоны]] (хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]] {{ТУ|Учалы районы}}) [[Ҡунаҡбай (Учалы районы)|Ҡунаҡбай]] ауылы 
|место смерти = {{ВБУ|Псков өлкәһе}} Плетень ауылы
|изображение = Alexander Matveyevich Matrosov.jpg
|ширина = 200 px
|описание изображения = Шакирйән Мөхәмәтйәнов
|принадлежность = {{Флагификация|СССР|армия}}
|годы службы = 1942—1943
|звание = {{РККА, Красноармеец|тип=1943 пехота}}
|род войск = 
|командовал =
|часть =
|сражения = {{s|[[Бөйөк Ватан һуғышы]]}}
|награды =
{{{!}} style="background: transparent"
{{!}} {{Медаль Золотая Звезда}}
{{!}}}
{{{!}} style="background: transparent"
{{!}}-
{{!}} {{Орден Ленина}}
{{!}}}
|связи =
}}
{{фамилиялаш|Мөхәмәтйәнов}}
'''Мөхәмәтйәнов Шакирйән Юныс улы'''  ('''Александр Матвеевич Матросов'''; [[5 февраль]] [[1923 йыл]] — [[27 февраль]] [[1943 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда батырҙарса һәләк булған ҡыҙылармеец, ВЛКСМ ағзаһы. [[Советтар Союзы Геройы]] (1943, үлгәндән һуң)<ref>[https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1943/1943_023.pdf Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 19 июня 1943 года] // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 23 июня (№ 23 (229)). — С. 3</ref>.

== Биографияһы ==
Шакирйән Юныс улы Мөхәмәтйәнов 1923 йылдың (башҡа сығанаҡтар буйынса 1924 йылдың) 5 февралендә [[Башҡорт АССР-ы]] [[Тамъян-Ҡатай кантоны]] [[Ҡунаҡбай (Учалы районы)|Ҡунаҡбай]] ауылында (хәҙерге ваҡытта [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]на ҡарай) тыуған. Рәсми сығанаҡтарҙа Екатеринослав (Днепропетровск) ҡалаһында тыуған тип иҫәпләнә. Милләте башҡорт.

Бәләкәйҙән үк әсәйһеҙ ҡала. Ульяновск өлкәһе [[Иваново]] балалар йортонда, 1940-42 йылдарҙа [[Өфө]]ләге НКВД ҡарамағында булған хеҙмәт колонияһында тәрбиәләнә. Балалар йортонда Александр Матросов тигән яңы исем һәм фамилия ала. 1942 йылдың сентябрендә Ҡыҙыл Армияға саҡырыла һәм Ырымбур янындағы Краснохолмск хәрби-пехота училищеһына уҡырға алына. 1943 йылдың ғинуарында Калинин фронтына 91-се айырым уҡсылар бригадаһына хеҙмәткә ебәрелә.

[[Файл:Шакирйән Мөхәмәтйәновҡа һәйкәл.jpg|мини|слева|Шакирйән Мөхәмәтйәнов һәйкәле]]
1943 йылдың 27 февралендә [[Псков өлкәһе]] Чернушки ауылы өсөн ҡаты һуғышта кәүҙәһе менән дошман амбразураһын ҡаплай һәм үҙенең батальонының уңышлы һөжүмен тәьмин итә. Был батырлығы өсөн ҡыҙылармеец Матросовҡа Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.<ref>{{Подвиг Народа|12055183}}</ref><ref>[ОБД Мемориал|55053408]</ref><ref>[ОБД Мемориал|261003691]</ref>

Батырҙы башта Чернушки ауылы янында ерләйҙәр, һуңынан Великие Луки ҡалаһына күсерәләр. 1943 йылдың 8 сентябрендә герой хеҙмәт иткән 254-се гвардия уҡсылар полкына Александр Матросов исеме бирелә.

== Хәтер ==
[[Файл:Тыуған ил өсөн яуҙа һәләк булыусыларға мәңгелек дан.jpg|мини|Тыуған ил өсөн яуҙа һәләк<br> булыусыларға мәңгелек дан!]]
* Өфөлә Александр Матросовҡа [[Матросов һәйкәле (Өфө)|һәйкәл]] ҡуйылған.
* Салауат ҡалаһында Матросов бульварында Матросовҡа бюст ҡуйылған.
* 2015 йылда [[Учалы районы]]ның [[Ҡунаҡбай (Учалы районы)|Ҡунаҡбай]] ауылында Александр Матросовтың ҡаһарманлығына арналған тәүге хәрби-тарихи реконструкция үтә.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* {{книга
|автор=[[Насиров Рәүеф Хәй улы|Насыров Р. Х.]]
|заглавие=Откуда ты родом, Матросов? [Лит. запись Я. Бурангулова]
|страниц как есть=170,[2] с. ил
|место=Уфа
|издательство=Китап
|год=1994
}}
* {{статья|автор =|заглавие = Шакирйән Мөхәмәтйәнов — Александр Матросов|ссылка = |язык = |издание = [[Ватандаш (журнал)|Ватандаш]]|тип = |год = 1997|том = |номер = 2|страницы = 152—158|doi =|issn = 1683-3554}}
* Юрий Узиков. Исторические памятники Уфы. [https://search.rsl.ru/ru/record/01000613584] (на рус.яз.) «Китап» нәшриәте, 1999, 106-108 с. ISBN 5-295-02294-3.
''Здание, где воспитывался Матросов А. М. Каменская улица, 2''.

== Һылтанмалар ==
{{Навигация}}
* {{Warheroes|id=597}}
* {{БЭ2013|88105}}
* [https://news-press24.com/history/minoborony-raskrylo-neizvestnye-podrobnosti-podviga-aleksandra-matrosova/full/ Минобороны раскрыло неизвестные подробности подвига Александра Матросова. Сайт «News-press24»] {{ref-ru}} {{V|3|07|2019}}
* [http://bashgazet.ru/obshestvo/7347-batyrarybyan-oyalabymy.html Батырҙарыбыҙҙан оялабыҙмы? «Башҡортостан» гәзите, 23-02-2013] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308014411/http://bashgazet.ru/obshestvo/7347-batyrarybyan-oyalabymy.html |date=2016-03-08 }}
* {{статья|автор= Бондаренко-Снитин О.|заглавие= Правда и вымысел|ссылка= http://vatandash.ru/index.php?article=1263|язык = |издание = [[Ватандаш (журнал)|Ватандаш]]|тип = журнал|год= 2005|том = |номер= 2|страницы= 107—112|doi= |issn= 1683-3554}}
* [http://www.bashinform.ru/bash/696693/ Учалы районында Александр Матросовтың ҡаһарманлығы тергеҙеләсәк]

{{внешние ссылки}}
[[Категория:Псков өлкәһендә ерләнгәндәр]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булғандар]]
[[Категория:Советтар Союзы Геройҙары (Башҡортостан)]]
[[Категория:Башҡорттарҙан Советтар Союзы Геройҙары]]
[[Категория:ВЛКСМ ағзалары]]
[[Категория:Почта маркаларында шәхестәр]]
Мөхәмәтйәнов Шакирйән Юныс улы  (Александр Матвеевич Матросов; 5 февраль 1923 йыл — 27 февраль 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған ҡыҙылармеец, ВЛКСМ ағзаһы. Советтар Союзы Геройы (1943, үлгәндән һуң)Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза начальствующему и рядовому составу Красной Армии» от 19 июня 1943 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1943. — 23 июня (№ 23 (229)). — С. 3.

 Биографияһы 
Шакирйән Юныс улы Мөхәмәтйәнов 1923 йылдың (башҡа сығанаҡтар буйынса 1924 йылдың) 5 февралендә Башҡорт АССР-ы Тамъян-Ҡатай кантоны Ҡунаҡбай ауылында (хәҙерге ваҡытта Башҡортостандың Учалы районына ҡарай) тыуған. Рәсми сығанаҡтарҙа Екатеринослав (Днепропетровск) ҡалаһында тыуған тип иҫәпләнә. Милләте башҡорт.

Бәләкәйҙән үк әсәйһеҙ ҡала. Ульяновск өлкәһе Иваново балалар йортонда, 1940-42 йылдарҙа Өфөләге НКВД ҡарамағында булған хеҙмәт колонияһында тәрбиәләнә. Балалар йортонда Александр Матросов тигән яңы исем һәм фамилия ала. 1942 йылдың сентябрендә Ҡыҙыл Армияға саҡырыла һәм Ырымбур янындағы Краснохолмск хәрби-пехота училищеһына уҡырға алына. 1943 йылдың ғинуарында Калинин фронтына 91-се айырым уҡсылар бригадаһына хеҙмәткә ебәрелә.

мини|слева|Шакирйән Мөхәмәтйәнов һәйкәле
1943 йылдың 27 февралендә Псков өлкәһе Чернушки ауылы өсөн ҡаты һуғышта кәүҙәһе менән дошман амбразураһын ҡаплай һәм үҙенең батальонының уңышлы һөжүмен тәьмин итә. Был батырлығы өсөн ҡыҙылармеец Матросовҡа Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.[ОБД Мемориал|55053408][ОБД Мемориал|261003691]

Батырҙы башта Чернушки ауылы янында ерләйҙәр, һуңынан Великие Луки ҡалаһына күсерәләр. 1943 йылдың 8 сентябрендә герой хеҙмәт иткән 254-се гвардия уҡсылар полкына Александр Матросов исеме бирелә.

 Хәтер 
мини|Тыуған ил өсөн яуҙа һәләк булыусыларға мәңгелек дан!
 Өфөлә Александр Матросовҡа һәйкәл ҡуйылған.
 Салауат ҡалаһында Матросов бульварында Матросовҡа бюст ҡуйылған.
 2015 йылда Учалы районының Ҡунаҡбай ауылында Александр Матросовтың ҡаһарманлығына арналған тәүге хәрби-тарихи реконструкция үтә.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 
 
 Юрий Узиков. Исторические памятники Уфы.  (на рус.яз.) «Китап» нәшриәте, 1999, 106-108 с. ISBN 5-295-02294-3.
Здание, где воспитывался Матросов А. М. Каменская улица, 2.

 Һылтанмалар 

 
 
 Минобороны раскрыло неизвестные подробности подвига Александра Матросова. Сайт «News-press24»  
 Батырҙарыбыҙҙан оялабыҙмы? «Башҡортостан» гәзите, 23-02-2013 
 
 Учалы районында Александр Матросовтың ҡаһарманлығы тергеҙеләсәк

Категория:Псков өлкәһендә ерләнгәндәр
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булғандар
Категория:Советтар Союзы Геройҙары (Башҡортостан)
Категория:Башҡорттарҙан Советтар Союзы Геройҙары
Категория:ВЛКСМ ағзалары
Категория:Почта маркаларында шәхестәр