Ҡалдар
{{Ук}}
'''Ҡалдар''' ({{lang-ru|Калдарово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Күгәрсен районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 322 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453335, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80238805004.

== Халыҡ һаны ==
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса [[башҡорттар]] 75 %, тәшкил итә<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1900 йыл||250||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||193||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||98||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||225||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||344||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||373||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||322||159||163||49,4||50,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Мораҡ (Күгәрсен районы)|Мораҡ]]): 25 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Волостновка (Башҡортостан)|Волостновка]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Мәләүез (ҡала)|Мәләүез]]): 47 км

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Дуҫлыҡ урамы ({{lang-ru|улица Дружбы }})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|улица Молодежная }})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|улица Школьная }})
* Яу урамы ({{lang-ru|улица Яу}})<ref>[ https://mapdata.ru/bashkortostan/kugarchinskiy-rayon/derevnya-kaldarovo/ Улицы деревни Калдарово]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Тарихы ==
Ерекле йылғаһының уң яҡ ярында (ул уң яҡтан [[Мәнеү (Ағиҙел ҡушылдығы)|Мәнеү]] йылғаһына ҡоя) [[XVIII быуат|XVIII]]—[[XIX быуат]]тар башында Ҡалдар ауылы барлыҡҡа килә. Уға Ҡалдар Ишбулатов нигеҙ һалған (1725—1812). Уның улы Тайыш, 1766 йылғы; Тайыштың балалары Әлибай, Мәүлембирҙе. Тайыш Ҡалдаровтың туғандары Абдулхалиҡ менән Кучак (игеҙәктәр, 1771 йыл), Яныбай һәм Һөйөндөк.

Ауылда 1816 йылда — 13, 1859 йылда — 40 (230 кеше), 1920 йылда 44 ихатаһы булған.

1842 йылда 139 кешегә 58 сирек (464 бот) яҙғы иген сәселә. Уларҙың 320 йылҡыһы, 110 баш һыйыр малы, 7 һарығы булған<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/146 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 146.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220409180521/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/146 |date=2022-04-09 }}</ref>.

== Топонимикаһы ==
Юскаев Ильвир Ильяс улы, 9-сы класс. Ҡалдар ауылының ер-һыу атамалары<ref>[https://distolimp.bspu.ru/data/txtRFiels/1/5044ad84f634ed646f39533514c5ceb9.pdf Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 119 — 124-се биттәр]</ref>.

== Матбуғатта ==
* [[Башҡортостан (гәзит)|Башҡортостан]]. Айырылғанды айыу ашар…11.12.2018<ref>[https://bash.bashgazet.ru/aul/33578-ajyrylandy-ajyu-ashar.html]</ref>
* [[Мораҙым (гәзит)|Мораҙым]]. 29 ноябрь 2019, 00:15
Әсәйҙәргә — дан миҙалы<ref>[https://moradim.ru/articles/y-m-i-t/2019-11-29/s-y-rg-dan-mi-aly-370811] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220702043329/https://moradim.ru/articles/y-m-i-t/2019-11-29/s-y-rg-dan-mi-aly-370811 |date=2022-07-02 }}</ref>

== Видеофильмдар ==
* Моделле китапхана асыу. 10 ғинуар 2013<ref>{{YouTube|6dc76EZTFvo|logo=1}}</ref>

== Һылтанмалар ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}

== Сығанаҡтар ==
<references/>

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Күгәрсен районы ауылдары}}

[[Категория:Күгәрсен районы ауылдары]]
Ҡалдар () — Башҡортостандың Күгәрсен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 322 кеше.
Почта индексы — 453335, ОКАТО коды — 80238805004.

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар 75 %, тәшкил итәЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1900 йыл250 1920 йыл 26 август193 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар98 1959 йыл 15 ғинуар225 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар344 2002 йыл 9 октябрь373 2010 йыл 14 октябрь32215916349,450,6

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Мораҡ): 25 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Волостновка): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мәләүез): 47 км

 Урамдары 

 Дуҫлыҡ урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Мәктәп урамы ()
 Яу урамы ()[ https://mapdata.ru/bashkortostan/kugarchinskiy-rayon/derevnya-kaldarovo/ Улицы деревни Калдарово]

 Тарихы 
Ерекле йылғаһының уң яҡ ярында (ул уң яҡтан Мәнеү йылғаһына ҡоя) XVIII—XIX быуаттар башында Ҡалдар ауылы барлыҡҡа килә. Уға Ҡалдар Ишбулатов нигеҙ һалған (1725—1812). Уның улы Тайыш, 1766 йылғы; Тайыштың балалары Әлибай, Мәүлембирҙе. Тайыш Ҡалдаровтың туғандары Абдулхалиҡ менән Кучак (игеҙәктәр, 1771 йыл), Яныбай һәм Һөйөндөк.

Ауылда 1816 йылда — 13, 1859 йылда — 40 (230 кеше), 1920 йылда 44 ихатаһы булған.

1842 йылда 139 кешегә 58 сирек (464 бот) яҙғы иген сәселә. Уларҙың 320 йылҡыһы, 110 баш һыйыр малы, 7 һарығы булғанАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 146. .

 Топонимикаһы 
Юскаев Ильвир Ильяс улы, 9-сы класс. Ҡалдар ауылының ер-һыу атамаларыТыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 119 — 124-се биттәр.

 Матбуғатта 
 Башҡортостан. Айырылғанды айыу ашар…11.12.2018
 Мораҙым. 29 ноябрь 2019, 00:15
Әсәйҙәргә — дан миҙалы 

 Видеофильмдар 
 Моделле китапхана асыу. 10 ғинуар 2013

 Һылтанмалар 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4

 Сығанаҡтар 

Категория:Күгәрсен районы ауылдары