Туйсина Рәшиҙә Ғилметдин ҡыҙы
{{фамилиялаш|Туйсин}}
{{Театральный деятель
 |Имя              = Рәшиҙә Туйсина
 |Изображение      = Рашида_Туйсина.jpg
 |Ширина           = 
 |Описание изображения = 
 |Имя при рождении = 
 |Дата рождения    = 10.5.1942
 |Место рождения   = [[Сыңғыҙ]] ауылы, {{МестоРождения|Баймаҡ районы}}, [[Башҡорт АССР-ы]]
 |Дата смерти      = 
 |Место смерти     = 
 |Профессия        = Бейеүсе
 |Гражданство      = {{Флагификация|СССР}} → {{Флагификация|Российская Федерация}}
 |Годы активности  = 
 |Псевдонимы       = 
 |Амплуа           = 
 |Театр            = [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле]]
 |Роли             = 
 |Спектакли        = 
 |Награды          = {{{!}} style="background: transparent"
{{!}} {{Заслуженный артист РСФСР|1978}}{{!!}}{{БАССР халыҡ артисы|1974}}
{{!}}}
{{{!}} style="background: transparent"
{{!}}{{Орден Салавата Юлаева}}
{{!}}-
{{!}} {{Салауат Юлаев исемендәге премияһы|1974}}
{{!}}}
 |Подпись          = 
}}
'''Туйсина Рәшиҙә Ғилметдин ҡыҙы''' ([[10 май]] [[1942 йыл]]) — [[башҡорт]] бейеүсеһе, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1978) һәм [[БАССР]]-ҙың халыҡ артисы (1974), Башҡортостандың [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле|Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле]]нең элекке солисы, [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] лауреаты (1974), [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2012).

== Биографияһы ==
Рәшиҙә Ғилметдин ҡыҙы Туйсина 1942 йылдың 10 майында [[Башҡорт АССР-ы]]ның [[Баймаҡ районы]] [[Сыңғыҙ]] ауылында тыуған.

Рәшиҙә 1960 йылда Баймаҡта пионервожатый булып эшләгән сағында Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбленә бейеүселәр йыйыу тураһында иғлан ишетә. Конкурста үҙе яратып бейегән «Заһиҙа»ны башҡара. Ансамбль етәксеһе [[Фәйзи Ғәскәров]] тал сыбығындай нәҙек, һомғол буйлы йәш ҡыҙҙың киләсәктә башҡорт бейеүе сәнғәтенең ынйыһы буласағын төҫмөрләп ҡала һәм ансамблгә саҡыра. Шунан бирле ошо танылған коллективта оҙаҡ йылдар эшләп, дан һәм шөһрәт ҡаҙанып ҡына ҡалмай, ә башҡорт бейеү сәнғәтен донъя кимәленә күтәрә.

Бейеүсенең репертуарында «Заһиҙа», «Гөлнәзирә», «Ете ҡыҙ», «Шаян ҡыҙҙар» һ.б. бейеүҙәр бар.

1968 йылда Рәшиҙә Туйсина ире Әнүәр Ишбирҙин һәм Салауат Дәүләтбаев менән [[София]]ла Йәштәр һәм студенттарҙың IX Бөтә донъя фестивалендә ҡатнаша. Фестивалдән бейеүсе алтын миҙал алып ҡайта. Шул уҡ йылда уға [[Ғәлимов Сәләм исемендәге премия]] бирелә<ref>[https://haibh.ru/news/m-ni-t/2022-05-12/r-shi-tuysina-a-80-y-sh-2801820 «Хәйбулла хәбәрҙәре» Рәшиҙә Туйсинаға — 80 йәш ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221005084546/https://haibh.ru/news/m-ni-t/2022-05-12/r-shi-tuysina-a-80-y-sh-2801820 |date=2022-10-05 }}</ref><ref>[https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2022-05-06/ihlasly-tyr-uny-asyly-2795357 «Башҡортостан» гәзите «Ихласлыҡтыр уның асылы» (Башҡорт бейеүе алиһәһе күркәм юбилейын билдәләй)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220529114729/https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2022-05-06/ihlasly-tyr-uny-asyly-2795357 |date=2022-05-29 }}</ref>.

[[Мәскәү]]ҙең Кремль һарайы, [[Франция]], [[Һиндостан]], [[Испания]], [[Германия]], [[Швеция]], [[Пакистан]], [[Финляндия]] һәм башҡа илдәр тамашасылары алҡышлай.

[[Башҡорт]] бейеү [[сәнғәт]]ен юғары кимәлгә күтәргәне өсөн Рәшиҙә Туйсинаға [[Башҡортостан]]дың [[Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы|Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] бирелә<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/94451/ Башҡорт энциклопедияһы /_Туйсина Рәшиҙә Ғилметдин ҡыҙы]</ref>.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* [[БАССР]]-ҙың атҡаҙанған артисы (1972)
* [[БАССР]]-ҙың халыҡ артисы (1974)
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1978)
* Йәштәр һәм студенттарҙың IX Бөтә донъя фестиваленең (София) алтын миҙалы (1968)
* [[Ғәлимов Сәләм исемендәге премия]] (1968)
* [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] (1974)
* [[Салауат Юлаев ордены]] (2012)
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
[[Ишбирҙин Хәлил Әнүәр улы]]

[[Заһиҙә (бейеү)]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|94451}}{{V|29|05|2022}}
* [https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2022-05-06/ihlasly-tyr-uny-asyly-2795357 «Башҡортостан» гәзите «Ихласлыҡтыр уның асылы» (Башҡорт бейеүе алиһәһе күркәм юбилейын билдәләй)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220529114729/https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2022-05-06/ihlasly-tyr-uny-asyly-2795357 |date=2022-05-29 }}
* [http://www.rbtl.ru/encikl/t/tuisina.htm Башкортостандың ҡыҫҡаса энциклопедияһы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071022192650/http://www.rbtl.ru/encikl/t/tuisina.htm |date=2007-10-22 }}
* [http://www.hrono.info/text/2007/uzi04_07.html «Бельские просторы» журналы]
*[http://bashgazet.ru/kultura-i-literatura/print:page,1,3136-beyey-beyey-donya-yaulany.html Бейей-бейей донъя яуланы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Категория:Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артистары]]
[[Категория:Ғәлимов Сәләм исемендәге премия лауреаттары]]
[[Категория:Башҡортостан бейеүселәре]]
Туйсина Рәшиҙә Ғилметдин ҡыҙы (10 май 1942 йыл) — башҡорт бейеүсеһе, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1978) һәм БАССР-ҙың халыҡ артисы (1974), Башҡортостандың Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбленең элекке солисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1974), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2012).

 Биографияһы 
Рәшиҙә Ғилметдин ҡыҙы Туйсина 1942 йылдың 10 майында Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Сыңғыҙ ауылында тыуған.

Рәшиҙә 1960 йылда Баймаҡта пионервожатый булып эшләгән сағында Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбленә бейеүселәр йыйыу тураһында иғлан ишетә. Конкурста үҙе яратып бейегән «Заһиҙа»ны башҡара. Ансамбль етәксеһе Фәйзи Ғәскәров тал сыбығындай нәҙек, һомғол буйлы йәш ҡыҙҙың киләсәктә башҡорт бейеүе сәнғәтенең ынйыһы буласағын төҫмөрләп ҡала һәм ансамблгә саҡыра. Шунан бирле ошо танылған коллективта оҙаҡ йылдар эшләп, дан һәм шөһрәт ҡаҙанып ҡына ҡалмай, ә башҡорт бейеү сәнғәтен донъя кимәленә күтәрә.

Бейеүсенең репертуарында «Заһиҙа», «Гөлнәзирә», «Ете ҡыҙ», «Шаян ҡыҙҙар» һ.б. бейеүҙәр бар.

1968 йылда Рәшиҙә Туйсина ире Әнүәр Ишбирҙин һәм Салауат Дәүләтбаев менән Софияла Йәштәр һәм студенттарҙың IX Бөтә донъя фестивалендә ҡатнаша. Фестивалдән бейеүсе алтын миҙал алып ҡайта. Шул уҡ йылда уға Ғәлимов Сәләм исемендәге премия бирелә«Хәйбулла хәбәрҙәре» Рәшиҙә Туйсинаға — 80 йәш  «Башҡортостан» гәзите «Ихласлыҡтыр уның асылы» (Башҡорт бейеүе алиһәһе күркәм юбилейын билдәләй) .

Мәскәүҙең Кремль һарайы, Франция, Һиндостан, Испания, Германия, Швеция, Пакистан, Финляндия һәм башҡа илдәр тамашасылары алҡышлай.

Башҡорт бейеү сәнғәтен юғары кимәлгә күтәргәне өсөн Рәшиҙә Туйсинаға Башҡортостандың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы биреләБашҡорт энциклопедияһы /_Туйсина Рәшиҙә Ғилметдин ҡыҙы.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1972)
 БАССР-ҙың халыҡ артисы (1974)
 РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы (1978)
 Йәштәр һәм студенттарҙың IX Бөтә донъя фестиваленең (София) алтын миҙалы (1968)
 Ғәлимов Сәләм исемендәге премия (1968)
 Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1974)
 Салауат Юлаев ордены (2012)
 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
Ишбирҙин Хәлил Әнүәр улы

Заһиҙә (бейеү)

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 «Башҡортостан» гәзите «Ихласлыҡтыр уның асылы» (Башҡорт бейеүе алиһәһе күркәм юбилейын билдәләй) 
 Башкортостандың ҡыҫҡаса энциклопедияһы 
 «Бельские просторы» журналы
Бейей-бейей донъя яуланы

Категория:Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артистары
Категория:Ғәлимов Сәләм исемендәге премия лауреаттары
Категория:Башҡортостан бейеүселәре