Шишмә-Ураҡай
{{ТП-Рәсәй|Шишмә-Ураҡай
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Шишмә-Ураҡай
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 55 | lat_min = 54 | lat_sec = 43
  |lon_deg = 56 | lon_min = 23 | lon_sec = 5
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Асҡын районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 245
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452889
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34771 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80 204 802 002
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Шишмә-Ураҡай''' ({{lang-ru|Чишма-Уракаево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Асҡын районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 245 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452889, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80 204 802 002.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||245||114||131||46,5||53,5
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Асҡын (Асҡын районы)|Асҡын]]): 30 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Арбаш]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 136 км

== Тарихы ==
Шишмә Үрәкәй ауылы (элекке Яңысолтанғол) [[Типтәрҙәр|типтәр]]-[[Мишәрҙәр|мишәр]] биләмәһе булараҡ билдәле. Ауылға [[1723 йыл]]дарҙа [[типтәрҙәр]] нигеҙ һалған. Иң тәүҙә Шишмә -Үрәкәй Якунин ауылы янында урнашҡан.
[[Башҡорттар]] менән [[1782 йыл]]ғы килешеү нигезендә [[Яугилде (Ҡариҙел районы)|Яугилде]] ауылынан [[мишәрҙәр]] күсеп килгәндәр. Килешеүгә Ғомәр Үрәкәев ҡул ҡуйған һәм күсеп килеүселәрҙе лә үрәкәйәлеләр тип атағандар.<br>
ХVIII быуаттың 70-се йылдарында ауыл Шишмә -Үрәкәй исеме алған. Шишмә «родник»,"ключ",Үрәкәй «үр», «юғары» тигән мәғнәлә,йәғни беренсе урнашҡан Яңысолтанғол ауылынан үрҙәрәк урнашҡан тигәнде аңлата. Ауыл янынан [[Екатерина II]] ваҡытында юл төҙөлгән, ул юлдан тотҡондар үткән.<br>
[[1886 йыл]]да [[мәсет]] төҙөлгән.<br>
[[1936 йыл]]да [[мәсет]] ябылып, [[мәктәп]] асыла һәм ул [[1947 йыл]]ға тиклем эшләй.<br>
[[1929 йыл]]да Шишмә -Үрәкәйҙә «Ҡыҙыл Шәреҡ» [[колхоз]]ы төҙөлә.<br>
[[1932 йыл]]да айырым хужалыҡтар берләштерелә. Колхоз «Красный ключ» тип атала. Рәйесе Шакир Әхмәтов була.<br>
[[Бөйөк Ватан һуғышы]]на Шишмә-Үрәкәйҙән 151 кеше китә, 78-е яуҙа һәләк була. Тыуған яҡтарға әйләнеп ҡайтҡан 73 ветерандың 27-һе инвалид булып ҡайта.<br>
[[1978 йыл]]да мәктәпте һүтеп, уның урынына клуб төҙөйҙәр.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/004/000018.html «Налог Белешмәһе» системаһында Шишмә Уракай ауылы]</ref>
* Ғабдулла Тукай урамы (рус. улица Габдуллы Тукая)
* Гагарин урамы (рус. улица Гагарина)
* Беренсе май урамы (рус. улица Первомайская)
* Ирек урамы (рус. улица Свободы)
* Үҙәк урам (рус. улица Центральная)
* Мәктәп урамы (рус. улица Школьная)

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Аҡсурина Тәржимә Имам ҡыҙы]] [[24 октябрь|(24 октябрь]]-[[1947 йыл|1947 йыл)]] — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған табибы[[2001 йыл|(2001)]]
* [[Аскарова Светлана Ғайнулла ҡыҙы]] [[23 июнь|(23 июнь]] [[1959 йыл|1959 йыл)]]- [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған медицина хеҙмәткәре[[2012 йыл|(2012)]]
* [[Зарипов Рәфис Хәжми улы]] [[5 июль|(5 июль]] [[1950 йыл|1950йыл)]]- 4йыл [[Солтанай (Асҡын районы)|Солтанай]] ауылында мәктәп директоры, бер йыл Район мәғариф бүлегендә инспектор, 31 йыл Шишмә-Үрәкәй ауылындамәктәп директоры булып эшләй [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре[[2004 йыл|(2004)]], [[Рәсәй Федерацияһы]]ның халыҡ мәғарифе отличнигы[[1984 йыл|(1984)]], «100 лет образования Республики Башкортостан» миҙалы менән бүләкләнгән
* [[Мостафина Рәзифә Мирзихан ҡыҙы]] [[25 май|(25 май]] [[1954 йыл|1954 йыл)]] — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған табибы[[2021 йыл|(2021 йыл)]]
* [[Мөхәмәтдинова Роза Зиновий ҡыҙы]] [[15 август|(15 август]] [[1956 йыл|1956 йыл)]] — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған медицина хеҙмәткәре[[2007 йыл|(2007)]]

== Һылтанмалар ==
* Әсләмова Сөмбел. Чишмә авыл. Ышаныч. 21 июнь 2016 йыл. Башҡортостан Республикасының «Башкортостан Республикасы» Нәшрият йорты дәүләт унитар предприятиесы.

== Сығанаҡтар ==
<references/>
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
<references/>

{{Асҡын районы ауылдары}}

[[Категория:Асҡын районы ауылдары]]
Шишмә-Ураҡай () — Башҡортостандың Асҡын районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 245 кеше.
Почта индексы — 452889, ОКАТО коды — 80 204 802 002.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь24511413146,553,5

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Асҡын): 30 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Арбаш): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 136 км

 Тарихы 
Шишмә Үрәкәй ауылы (элекке Яңысолтанғол) типтәр-мишәр биләмәһе булараҡ билдәле. Ауылға 1723 йылдарҙа типтәрҙәр нигеҙ һалған. Иң тәүҙә Шишмә -Үрәкәй Якунин ауылы янында урнашҡан.
Башҡорттар менән 1782 йылғы килешеү нигезендә Яугилде ауылынан мишәрҙәр күсеп килгәндәр. Килешеүгә Ғомәр Үрәкәев ҡул ҡуйған һәм күсеп килеүселәрҙе лә үрәкәйәлеләр тип атағандар.
ХVIII быуаттың 70-се йылдарында ауыл Шишмә -Үрәкәй исеме алған. Шишмә «родник»,"ключ",Үрәкәй «үр», «юғары» тигән мәғнәлә,йәғни беренсе урнашҡан Яңысолтанғол ауылынан үрҙәрәк урнашҡан тигәнде аңлата. Ауыл янынан Екатерина II ваҡытында юл төҙөлгән, ул юлдан тотҡондар үткән.
1886 йылда мәсет төҙөлгән.
1936 йылда мәсет ябылып, мәктәп асыла һәм ул 1947 йылға тиклем эшләй.
1929 йылда Шишмә -Үрәкәйҙә «Ҡыҙыл Шәреҡ» колхозы төҙөлә.
1932 йылда айырым хужалыҡтар берләштерелә. Колхоз «Красный ключ» тип атала. Рәйесе Шакир Әхмәтов була.
Бөйөк Ватан һуғышына Шишмә-Үрәкәйҙән 151 кеше китә, 78-е яуҙа һәләк була. Тыуған яҡтарға әйләнеп ҡайтҡан 73 ветерандың 27-һе инвалид булып ҡайта.
1978 йылда мәктәпте һүтеп, уның урынына клуб төҙөйҙәр.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Шишмә Уракай ауылы
 Ғабдулла Тукай урамы (рус. улица Габдуллы Тукая)
 Гагарин урамы (рус. улица Гагарина)
 Беренсе май урамы (рус. улица Первомайская)
 Ирек урамы (рус. улица Свободы)
 Үҙәк урам (рус. улица Центральная)
 Мәктәп урамы (рус. улица Школьная)

 Билдәле шәхестәре 
 Аҡсурина Тәржимә Имам ҡыҙы (24 октябрь-1947 йыл) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы(2001)
 Аскарова Светлана Ғайнулла ҡыҙы (23 июнь 1959 йыл)- Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған медицина хеҙмәткәре(2012)
 Зарипов Рәфис Хәжми улы (5 июль 1950йыл)- 4йыл Солтанай ауылында мәктәп директоры, бер йыл Район мәғариф бүлегендә инспектор, 31 йыл Шишмә-Үрәкәй ауылындамәктәп директоры булып эшләй Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре(2004), Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифе отличнигы(1984), «100 лет образования Республики Башкортостан» миҙалы менән бүләкләнгән
 Мостафина Рәзифә Мирзихан ҡыҙы (25 май 1954 йыл) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы(2021 йыл)
 Мөхәмәтдинова Роза Зиновий ҡыҙы (15 август 1956 йыл) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған медицина хеҙмәткәре(2007)

 Һылтанмалар 
 Әсләмова Сөмбел. Чишмә авыл. Ышаныч. 21 июнь 2016 йыл. Башҡортостан Республикасының «Башкортостан Республикасы» Нәшрият йорты дәүләт унитар предприятиесы.

 Сығанаҡтар 

Категория:Асҡын районы ауылдары