Арыҫлан-Әмәкәс
{{ТП-Рәсәй|Арыҫлан-Әмәкәс
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Арыҫлан-Әмәкәс
 |төп исеме             = Арыҫлан-Әмәкәс
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 52 | lat_min = 39 | lat_sec = 58
  |lon_deg = 56 | lon_min = 6 | lon_sec = 1
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Көйөргәҙе районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = Керәүле-Илюшкин
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 1600 йылдар башы
 |беренсе телгә алыу    = 1770
 |элекке исемдәре       = Уңғар
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 159
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453367
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34758 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80239820003
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Арыҫлан-Әмәкәс''' ({{lang-ru|Арслано-Амекачево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Көйөргәҙе районы]]ндағы ауыл. Керәүле-Илюшкин ауыл советына ҡарай.[[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 159 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453367, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80239820003.

== Ауыл тарихы ==
Арыҫлан-Әмәкәс ауылы [[Керәүле-Илюшкин ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)|Керәүле-Илюшкин ауыл Cоветына]] инә. Район үҙәгенән һәм Ермолаево тимер юлы станцияһынан 28 км көнсығышта урынлашҡан. Халҡы [[1900 йыл]]да 110, [[1920]]—138; [[1939]]—128; [[1959]]—148; [[1989 йыл|1989]]—126; [[2002 йыл]]да 151 кеше тәшкил иткән. [[Башҡорттар]] йәшәй (1989). Ауылды Ҡыпсаҡ волосының Һыуын түбәһе башҡорттары аҫаба ерҙәрендә нигеҙләгән. Икенсе төрлө исеме — Уңғар. 1859 йылға тиклем Арыҫлан һәм Әмәкәс ауылдары айырым булған. Унынсы ревизия ваҡытында ғына был ике ауыл бергә күрһәтелә. Ә Әмәкәс ауылының барлығы [[1794 йыл]]дан билдәле. Ул ваҡыт бында ни бары 5 йорт булған. Был ауылға йөҙ башы (сотник) Әмәкәс Аҡкүбәков нигеҙ һала. Уның Ғөбәйҙулла, Әбделнасир, Әбделваһап тигән улдары барлығы билдәле. Ауыл халҡы малсылыҡ, баҫыусылыҡ менән шөғөлләнгән.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||159||84||75||52,8||47,2
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
Күпселек милләт вәкилдәре — башҡорттар (98 %).

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ермолаевка (Көйөргәҙе районы)|Ермолаевка]]): 28 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Керәүле-Илюшкин (Көйөргәҙе районы)|Керәүле-Илюшкин]]): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 28 км

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Йылға аръяғы урамы ({{lang-ru|Заречная (улица)}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная (улица)}})
* Тау буйы урамы ({{lang-ru|Нагорная (улица)}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная (улица)}})
* Көньяҡ урамы ({{lang-ru|Южная (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/033/000133.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Тарихы ==
Арыҫлан-Әмәкәс ауылы [[1859 йыл|1859 йылға]] тиклем ҡыпсаҡ улусының һәүен түбәһенә ҡараған. Арыҫлан һәм Әмәкәс ауылдадары айырым була. Әмәкәс тораҡ пункты булараҡ [[1794 йыл]]дан алып билдәле. Бер йылдан ауылда 18 кеше йәшәгән 5 йорт булған. VII ревизия 2 йортто ғына күрһәткән. Шуларҙың береһендә беренсе төпләнеүсе 67 йәшлек Әмәкәс Аҡкөбәков йәшәгән, ул поход сотнигы булып хеҙмәт иткән. Уның улдары Ғөбәйҙулла, Әбделнасир һәм Әбделваһап билдәле. VIII ревизияла халыҡ һаны 10 кешегә тиклем кәмегән. Унда шулай уҡ 28 кеше йәшәгән Арыҫлан ауылы билдәләнә. X ревизия 70 кеше йәшәгән 12 йорт менән бергә ошо ике ауылды күрһәтә. 1920 йылда Арыҫлан-Әмәкәстә 27 йортта 138 кеше йәшәгән.

Кантон идаралығы осоронда был ауыл 9-сы кантондың 27-се йортона ингән; 1864 йылдан алып ул [[Стәрлетамаҡ кантоны|Стәрлетамаҡ кантонының]] Ямаш ауыл йәмғиәте, 20 быуаттың 20-се йылдарында Көйөргәҙе улусы составында булған.

1842 йылда 28 кешегә 31 сирек (248 бот) яҙғы иген сәселә<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/74 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с., страница 74] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402062352/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/74 |date=2022-04-02 }}</ref>.

== Матбуғатта ==
* Арыҫлан-Әмәкәс ауылында мәсет асыла!<ref>[https://youshatir.ru/articles/iman/2021-09-07/y-ns-2494960 Юшатыр]</ref>

== Сайтта ==
* Йыйылыштарҙың маҡсаты − бер<ref>[https://kuyurgaza.bashkortostan.ru/presscenter/news/43086/ Муниципальный район Куюргазинский район Республики Башкортостан]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* Арыҫлан- Әмәкәс ауылы ағинәйҙәре матур концерт бүләк итте<ref>[https://kultura-kuyurgaza.ru/news/2018/07/2569/ Отдел культуры МР куюргазинский район Республики Башкортостан]</ref>

== Видеофильмдар ==
* Өлгөлө ғаилә<ref>[https://yandex.ru/video/preview/?filmId=17204398041642512852&from=tabbar&reqid=1648900928408570-6704977650995427436-vla1-4279-vla-l7-balancer-8080-BAL-9326&suggest_reqid=213327812164800286609304366962106&text=Арслано-Амекачево%7D Семья Амекачевых, деревня Арслано- Амекачево, Куюргазинский район]</ref>

== Сығанаҡтар ==
<references/>

== Һылтанмалар ==
* [http://ufagen.ru/places/kuyurgazinskiy/kinzeabyzovo.html Ауыл тураһында «Уфаген» сайтында]
{{Көйөргәҙе районы ауылдары}}

[[Категория:Көйөргәҙе районы ауылдары]]
Арыҫлан-Әмәкәс () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. Керәүле-Илюшкин ауыл советына ҡарай.2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 159 кеше.
Почта индексы — 453367, ОКАТО коды — 80239820003.

 Ауыл тарихы 
Арыҫлан-Әмәкәс ауылы Керәүле-Илюшкин ауыл Cоветына инә. Район үҙәгенән һәм Ермолаево тимер юлы станцияһынан 28 км көнсығышта урынлашҡан. Халҡы 1900 йылда 110, 1920—138; 1939—128; 1959—148; 1989—126; 2002 йылда 151 кеше тәшкил иткән. Башҡорттар йәшәй (1989). Ауылды Ҡыпсаҡ волосының Һыуын түбәһе башҡорттары аҫаба ерҙәрендә нигеҙләгән. Икенсе төрлө исеме — Уңғар. 1859 йылға тиклем Арыҫлан һәм Әмәкәс ауылдары айырым булған. Унынсы ревизия ваҡытында ғына был ике ауыл бергә күрһәтелә. Ә Әмәкәс ауылының барлығы 1794 йылдан билдәле. Ул ваҡыт бында ни бары 5 йорт булған. Был ауылға йөҙ башы (сотник) Әмәкәс Аҡкүбәков нигеҙ һала. Уның Ғөбәйҙулла, Әбделнасир, Әбделваһап тигән улдары барлығы билдәле. Ауыл халҡы малсылыҡ, баҫыусылыҡ менән шөғөлләнгән.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь159847552,847,2

Күпселек милләт вәкилдәре — башҡорттар (98 %).

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 28 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Керәүле-Илюшкин): 6 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 28 км

 Урамдары 

 Йылға аръяғы урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Тау буйы урамы ()
 Үҙәк урам ()
 Көньяҡ урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан

 Тарихы 
Арыҫлан-Әмәкәс ауылы 1859 йылға тиклем ҡыпсаҡ улусының һәүен түбәһенә ҡараған. Арыҫлан һәм Әмәкәс ауылдадары айырым була. Әмәкәс тораҡ пункты булараҡ 1794 йылдан алып билдәле. Бер йылдан ауылда 18 кеше йәшәгән 5 йорт булған. VII ревизия 2 йортто ғына күрһәткән. Шуларҙың береһендә беренсе төпләнеүсе 67 йәшлек Әмәкәс Аҡкөбәков йәшәгән, ул поход сотнигы булып хеҙмәт иткән. Уның улдары Ғөбәйҙулла, Әбделнасир һәм Әбделваһап билдәле. VIII ревизияла халыҡ һаны 10 кешегә тиклем кәмегән. Унда шулай уҡ 28 кеше йәшәгән Арыҫлан ауылы билдәләнә. X ревизия 70 кеше йәшәгән 12 йорт менән бергә ошо ике ауылды күрһәтә. 1920 йылда Арыҫлан-Әмәкәстә 27 йортта 138 кеше йәшәгән.

Кантон идаралығы осоронда был ауыл 9-сы кантондың 27-се йортона ингән; 1864 йылдан алып ул Стәрлетамаҡ кантонының Ямаш ауыл йәмғиәте, 20 быуаттың 20-се йылдарында Көйөргәҙе улусы составында булған.

1842 йылда 28 кешегә 31 сирек (248 бот) яҙғы иген сәселәАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с., страница 74 .

 Матбуғатта 
 Арыҫлан-Әмәкәс ауылында мәсет асыла!Юшатыр

 Сайтта 
 Йыйылыштарҙың маҡсаты − берМуниципальный район Куюргазинский район Республики Башкортостан
 Арыҫлан- Әмәкәс ауылы ағинәйҙәре матур концерт бүләк иттеОтдел культуры МР куюргазинский район Республики Башкортостан

 Видеофильмдар 
 Өлгөлө ғаиләСемья Амекачевых, деревня Арслано- Амекачево, Куюргазинский район

 Сығанаҡтар 

 Һылтанмалар 
 Ауыл тураһында «Уфаген» сайтында

Категория:Көйөргәҙе районы ауылдары