Исмәғил (Дәүләкән районы)
{{значения|Исмәғил}}
{{НП+Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Исмәғил
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Исмагилово}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 15 |lat_sec = 54
 | lon_deg                  = 55 |lon_min = 7 |lon_sec = 44
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = муниципаль район
 | район                    = Дәүләкән районы
 | район в таблице          = Дәүләкән районы
 | вид поселения            = Ауыл биләмәһе
 | поселение                = Ҡаҙанғол ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)
 | поселение в таблице      = Ҡаҙанғол ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)
 | C в регион               =
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 1812
 | первое упоминание        = 1816
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Исмагилово (Давлекановский район) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Исмагилово (Давлекановский район) | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав = башкорттар — 92%
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453416
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80222822005
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}

'''Исмәғил''' ({{lang-ru|Исмагилово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Дәүләкән районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 150 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453416, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80222822005.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||150||70||80||46,7||53,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Тарихы ==
Район үҙәгенән һәм Дәүләкән тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнсығыш табан 12 саҡрым алыҫлыҡта Шунтаҡ күле ([[Дим]] йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан. 1865 йылға тиклем [[Бәләбәй өйәҙе]] Ҡырҡ-Өйлө-Мең улусы, 1895—1897 һәм 1923—1930 йылдарҙа Дәүләкән, 1867—1923 йылдарҙа Ҡаҙанғол улустары составында. Ауылға 1812 йылда Бәләбәй өйәҙе Ҡырҡ-Өйлө‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә [[Ырымбур]] хәрби губернаторы Г. С. Волконский ордеры буйынса [[Троицк өйәҙе]] Исмәғил ауылы башҡорттары нигеҙ һала. 1816 йылда 7 ихатала 40 кеше йәшәгән. 1863 йылда башҡорт ауылдары: Исмәғил, Дәүләкән, Ҡаҙанғол, Шәриптән Дәүләкән ауыл хужалығы йәмғиәте ойошторола. 1895 йылдың 25 ноябрендә үҙ аллы Исмәғил ауыл хужалығы йәмғиәте ойошторола. 1890 йылда ауылда мәсет төҙөлә. 1896 йылда ауыл халҡы 4223 дисәтинә ер, 171 дисәтинә урман менән файҙаланған. Ҡымыҙ әҙерләү һәм дауалау менән билдәле булғандар. Малсылыҡ, игенселек, балыҡсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 1929 йылда ер майҙаны 1496,9 га тәшкил итә. 1930 йылдан ауыл кешеләре «Ҡыҙыл Тормош», Салауат исемендәге, «Дим» колхозында эшләгән. Башланғыс мәктәп (Ҡаҙанғол урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты бар.<br>
Халҡы: 1870 йылда — 180 кеше; 1896 йылда — 249 кеше; 1906 йылда — 293 кеше; 1917 йылда — 292 кеше; 1920 йылда — 347 кеше; 1939 йылда — 265 кеше; 1959 йылда — 244 кеше; 1989 йылда — 135 кеше; 1999 йылда — 136 кеше; 2002 йылда— 137 кеше; 2009 йылда — 148 кеше; 2010 йылда — 150 кеше. Башҡорттар — 92 % (2002). Башланғыс мәктәп (Ҡаҙанғол урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты бар.<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220328110950/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 |date=2022-03-28 }}</ref><ref>{{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=178—181 б.б. }}</ref>

== Урамдары ==
Исемдәре:<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/059/000029.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Исмәғил ауылы]</ref>
* Тимер юл урамы ({{lang-ru|Железнодорожная (улица)}})
* Күл урамы ({{lang-ru|Озёрная (улица)}})

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 12 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡаҙанғол]]): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 12 км

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Әйүпов Мансур Әнүәр улы]] ([[8 июль]] [[1947 йыл]]) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, сәйәсәт белгесе, журналист. 1990—1994 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы]] Премьер-министр урынбаҫары, 1994—1998 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Дәүләт секретары, 1998—2003 һәм 2007—2011 йылдарҙа [[Башҡортостан Президенты]] ҡарамағындағы Дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры. [[Башҡорт АССР-ы]]ның 11-се саҡырылыш Юғары Советы һәм [[Рәсәй Федерацияһы]]ның 4-се саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты. [[Башҡортостан Фәндәр академияһы]] ағза-корреспонденты (2009), [[сәйәсәт]] фәндәре докторы (2004), [[философия]] фәндәре кандидаты, профессор (2009). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997). «Башҡортостан Республикаһы алдында хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры (2012)<ref>[http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/2-statya/7124-ayupov-mansur-anvarovich Аюпов Мансур Анварович — Башкирская энциклопедия] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160407170603/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/2-statya/7124-ayupov-mansur-anvarovich |date=2016-04-07 }}{{ref-ru}}{{V|4|07|2017}}</ref>.
* [[Солтанбәков Рим Миңнулла улы]] ([[1 ғинуар]] [[1947 йыл]]) — прокуратура органдары ветераны. [[1978 йыл|1978]]—[[1996 йыл]]дарҙа Башҡортостан прокуратураһының яуаплы хеҙмәткәре, [[1997 йыл|1997]]—[[2002 йыл]]дарҙа [[Салауат (ҡала)|Салауа]]т ҡала прокуроры. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған юрисы (1989), [[Рәсәй Федерацияһының Прокуратураһы|Рәсәй Федерацияһы Прокуратураһының]] почётлы хеҙмәткәре (1997).
* [[Солтангәрәевтәр]] — Римма Рәүеф ҡыҙы Солтангәрева ([[12 август]] [[1953 йыл]]) — цирк артисы, һыбайлы, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған артисы (1984), «Па-де-труа» номерының етәксеһе.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|87359}}{{V|16|05|2022}}
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220328110950/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 |date=2022-03-28 }}
* {{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=178—181 б.б. }}
* [https://www.gosspravka.ru/02/059/000029.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Исмәғил ауылы]

{{Дәүләкән районы ауылдары}}

[[Категория:Дәүләкән районы ауылдары]]
[[Категория:Дим буйындағы тораҡ пункттар]]
Исмәғил () — Башҡортостандың Дәүләкән районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 150 кеше.
Почта индексы — 453416, ОКАТО коды — 80222822005.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь150708046,753,3

 Тарихы 
Район үҙәгенән һәм Дәүләкән тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнсығыш табан 12 саҡрым алыҫлыҡта Шунтаҡ күле (Дим йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан. 1865 йылға тиклем Бәләбәй өйәҙе Ҡырҡ-Өйлө-Мең улусы, 1895—1897 һәм 1923—1930 йылдарҙа Дәүләкән, 1867—1923 йылдарҙа Ҡаҙанғол улустары составында. Ауылға 1812 йылда Бәләбәй өйәҙе Ҡырҡ-Өйлө‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә Ырымбур хәрби губернаторы Г. С. Волконский ордеры буйынса Троицк өйәҙе Исмәғил ауылы башҡорттары нигеҙ һала. 1816 йылда 7 ихатала 40 кеше йәшәгән. 1863 йылда башҡорт ауылдары: Исмәғил, Дәүләкән, Ҡаҙанғол, Шәриптән Дәүләкән ауыл хужалығы йәмғиәте ойошторола. 1895 йылдың 25 ноябрендә үҙ аллы Исмәғил ауыл хужалығы йәмғиәте ойошторола. 1890 йылда ауылда мәсет төҙөлә. 1896 йылда ауыл халҡы 4223 дисәтинә ер, 171 дисәтинә урман менән файҙаланған. Ҡымыҙ әҙерләү һәм дауалау менән билдәле булғандар. Малсылыҡ, игенселек, балыҡсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 1929 йылда ер майҙаны 1496,9 га тәшкил итә. 1930 йылдан ауыл кешеләре «Ҡыҙыл Тормош», Салауат исемендәге, «Дим» колхозында эшләгән. Башланғыс мәктәп (Ҡаҙанғол урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты бар.
Халҡы: 1870 йылда — 180 кеше; 1896 йылда — 249 кеше; 1906 йылда — 293 кеше; 1917 йылда — 292 кеше; 1920 йылда — 347 кеше; 1939 йылда — 265 кеше; 1959 йылда — 244 кеше; 1989 йылда — 135 кеше; 1999 йылда — 136 кеше; 2002 йылда— 137 кеше; 2009 йылда — 148 кеше; 2010 йылда — 150 кеше. Башҡорттар — 92 % (2002). Башланғыс мәктәп (Ҡаҙанғол урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты бар.А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б.  

 Урамдары 
Исемдәре:«Налог Белешмәһе» статистикаһында Исмәғил ауылы
 Тимер юл урамы ()
 Күл урамы ()

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Дәүләкән): 12 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡаҙанғол): 6 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 12 км

 Билдәле шәхестәре 
 Әйүпов Мансур Әнүәр улы (8 июль 1947 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, сәйәсәт белгесе, журналист. 1990—1994 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Премьер-министр урынбаҫары, 1994—1998 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Дәүләт секретары, 1998—2003 һәм 2007—2011 йылдарҙа Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы ректоры. Башҡорт АССР-ының 11-се саҡырылыш Юғары Советы һәм Рәсәй Федерацияһының 4-се саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты. Башҡортостан Фәндәр академияһы ағза-корреспонденты (2009), сәйәсәт фәндәре докторы (2004), философия фәндәре кандидаты, профессор (2009). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997). «Башҡортостан Республикаһы алдында хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры (2012)Аюпов Мансур Анварович — Башкирская энциклопедия .
 Солтанбәков Рим Миңнулла улы (1 ғинуар 1947 йыл) — прокуратура органдары ветераны. 1978—1996 йылдарҙа Башҡортостан прокуратураһының яуаплы хеҙмәткәре, 1997—2002 йылдарҙа Салауат ҡала прокуроры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (1989), Рәсәй Федерацияһы Прокуратураһының почётлы хеҙмәткәре (1997).
 Солтангәрәевтәр — Римма Рәүеф ҡыҙы Солтангәрева (12 август 1953 йыл) — цирк артисы, һыбайлы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1984), «Па-де-труа» номерының етәксеһе.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б.  
 
 «Налог Белешмәһе» статистикаһында Исмәғил ауылы

Категория:Дәүләкән районы ауылдары
Категория:Дим буйындағы тораҡ пункттар