Иван-Ҡыуалат
{{Ук}}
'''Иван-Ҡыуалат''' ({{lang-ru|Ивано-Кувалат}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Йылайыр районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың [[14 октябрь|14 октябренә]] халыҡ һаны 430 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
[[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80227819001.
 

== Халыҡ һаны ==
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәттәре буйынса милләттең күпселеген [[урыҫтар]] (74 процент) тәшкил итә<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||543||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||718||325||393||45,3||54,7
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||488||218||270||44,7||55,3
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||505||232||273||45,9||54,1
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||405||205||200||50,6||49,4
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||484||242||242||50,0||50,0
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||499||243||256||48,7||51,3
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||430||205||225||47,7||52,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Йылайыр]]): 57 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 100 км

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Ҙур урам ({{lang-ru|Большая (улица)}})
* Йылайыр урамы ({{lang-ru|Зилаирская (улица)}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная (улица)}})
* Яңы урам ({{lang-ru|Новая (улица)}})
* Сәнәғәт урамы ({{lang-ru|Промышленная (улица)}})
* Баҡса урамы ({{lang-ru|Садовая (улица)}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/FNS/0267.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 37 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Тарихы ==
Ауылға [[1911 йыл|1911 йылда]] Ырымбур урман сауҙа һәм сәнәғәт йәмғиәте хужаһы Пименовтан һатып алынған ерҙәрҙә И. Т. Иванов нигеҙ һала. [[Ырымбур губернаһы]]ның [[Орск өйәҙе|Орск өйәҙенә]] ҡараған<ref>[http://www.enc.cap.ru/?t=world&lnk=708 ЧУВАШСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001084154/http://enc.cap.ru/?t=world&lnk=708 |date=2020-10-01 }}</ref><ref>[http://urgaza.ru/library-portal/articles/293/1891/ К вопросу расселения чувашского населения в Башкирском Зауралье в начале ХХ в.]</ref>.

== Матбуғатта ==

== Видеофильмдар ==
* Иван-Ҡыуалат — тыуған ауылым<ref>[https://vk.com/video262285875_456239022 село мое Ивано-Кувалат]</ref>
* «Бергәләп бәхетлеләр» проекты — Волковтар ғаиләһе. Иван-Ҡыуалат ауылы{{YouTube|n24tI-Mg3YU|logo=1}}
* Иван-Ҡыуалат. Тормош миҙгелдәре. 24 декабрь 2013 йыл{{YouTube|KQMBUReQWYk|logo=1}}

== Сайтта ==
* Хыялдар тормошҡа аша. 26 июль 2018 йыл<ref>[https://zilair.bashkortostan.ru/presscenter/events/3654/ Муниципальный район Зилаирский район Республики Башкортостан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211229005642/https://zilair.bashkortostan.ru/presscenter/events/3654/ |date=2021-12-29 }}</ref>

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Корнилов Геннадий Емельянович]] (1936), ғалим-[[Тел белеме|тел белгесе]]. 1968 йылдан Сыуаш дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1991 йылдан дөйөм һәм сағыштырма-тарихи тел ғилеме кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1996 йылдан филология факультеты деканы. [[Сыуаш Республикаһы]] Фәндәр Академияһы академигы (2008), филология фәндәре докторы (1990), профессор (1992). Сыуаш Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1997), Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған (2011) һәм почётлы (1997) хеҙмәткәре<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/89406/ Башҡорт энциклопедияһы — Корнилов Геннадий Емельянович]{{V|18|03|2021}}</ref>.
* [[Беглова Елена Ивановна]] (1961), ғалим-тел белгесе. 1983 йылдан [[Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы]] уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (2008). Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы (2005), Рәсәй Федерацияһы почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2010)<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/82707/ Башҡорт энциклопедияһы — Беглова Елена Ивановна]{{V|18|03|2021}}</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} {{V|18|03|2021}}
* {{ИСДБ}}{{V|18|03|2021}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ|87353}}{{V|18|03|2021}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Йылайыр районы ауылдары}}

[[Категория:Йылайыр районы ауылдары]]
Иван-Ҡыуалат () — Башҡортостан Республикаһының Йылайыр районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 430 кеше булған.
ОКАТО коды — 80227819001.
 

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса милләттең күпселеген урыҫтар (74 процент) тәшкил итәЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel .

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август543 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар71832539345,354,7 1959 йыл 15 ғинуар48821827044,755,3 1970 йыл 15 ғинуар50523227345,954,1 1979 йыл 17 ғинуар40520520050,649,4 1989 йыл 12 ғинуар48424224250,050,0 2002 йыл 9 октябрь49924325648,751,3 2010 йыл 14 октябрь43020522547,752,3

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Йылайыр): 57 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 100 км

 Урамдары 

 Ҙур урам ()
 Йылайыр урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Яңы урам ()
 Сәнәғәт урамы ()
 Баҡса урамы ()
 Мәктәп урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 37 по Республике Башкортостан

 Тарихы 
Ауылға 1911 йылда Ырымбур урман сауҙа һәм сәнәғәт йәмғиәте хужаһы Пименовтан һатып алынған ерҙәрҙә И. Т. Иванов нигеҙ һала. Ырымбур губернаһының Орск өйәҙенә ҡарағанЧУВАШСКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ К вопросу расселения чувашского населения в Башкирском Зауралье в начале ХХ в..

 Матбуғатта 

 Видеофильмдар 
 Иван-Ҡыуалат — тыуған ауылымсело мое Ивано-Кувалат
 «Бергәләп бәхетлеләр» проекты — Волковтар ғаиләһе. Иван-Ҡыуалат ауылы
 Иван-Ҡыуалат. Тормош миҙгелдәре. 24 декабрь 2013 йыл

 Сайтта 
 Хыялдар тормошҡа аша. 26 июль 2018 йылМуниципальный район Зилаирский район Республики Башкортостан 

 Билдәле шәхестәре 
 Корнилов Геннадий Емельянович (1936), ғалим-тел белгесе. 1968 йылдан Сыуаш дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1991 йылдан дөйөм һәм сағыштырма-тарихи тел ғилеме кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1996 йылдан филология факультеты деканы. Сыуаш Республикаһы Фәндәр Академияһы академигы (2008), филология фәндәре докторы (1990), профессор (1992). Сыуаш Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1997), Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған (2011) һәм почётлы (1997) хеҙмәткәреБашҡорт энциклопедияһы — Корнилов Геннадий Емельянович.
 Беглова Елена Ивановна (1961), ғалим-тел белгесе. 1983 йылдан Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институты һәм Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (2008). Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы (2005), Рәсәй Федерацияһы почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2010)Башҡорт энциклопедияһы — Беглова Елена Ивановна.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 

 Һылтанмалар 
 

Категория:Йылайыр районы ауылдары