8 февраль
{{Ук}}
'''8 февраль''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 39-сы көнө. Йыл аҙағына тиклем 326 көн ҡала ([[кәбисә йыл]]ында 327).
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-02-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
* {{Ер}} [[Ер]]: Риэльторҙар көнө.
** Йәш герой-антифашист көнө.
** Хәүефһеҙ интернет көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|АҠШ}}: Бойскауттар көнө.
** Опера көнө.
* {{Флагификация|Ирак}}: Революция көнө.
* {{Флагификация|Катар}}: Спорт көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|Иран}}: Хәрби-һауа көстәре көнө.
* {{Флагификация|Люксембург}}: Инженерҙар көнө.
* {{Флагификация|Россия}}: Фән көнө.
** Хәрби топограф көнө.
}}</onlyinclude>

== {{Ваҡиғалар}} ==
* 421 йыл: Констанций III Көнбайыш Рим империяһының хакимдаш императоры була.
* 1433 йыл: Мәскәү бөйөк кенәзе Василий II һәм Мария Ярославнаның туйы.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* 1575 йыл: [[Нидерланд]]тағы иң боронғо булған [[Лейден университеты]]на нигеҙ һалына.
* 1672 йыл: [[Исаак Ньютон]] төҫ һәм яҡтылыҡ тураһында доклад менән сығыш яһай.
* 1676 йыл: Алексей Михайлович батшаның улы Федор Алексеевич, ағаһы Алексей вафат булғандан һуң, тәхет вариҫы итеп иғлан ителә.
* [[1724]]: [[Пётр I]] Рәсәй империяһы Фәндәр академияһын ойоштороу тураһындағы указға ҡул ҡуя.
* [[1815]]: Вена конгресында [[Ҡоллоҡ|ҡолдар]] менән сауҙа итеүҙе тыйған декларация ҡабул ителә.
* [[1816]]: [[Шотландия]]ның Абердиншир графлығында донъяла тәүге тапҡыр полиция операцияһында [[эт]] файҙаланыла.
* [[1838]] — [[Филадельфия]]ның Франклин университетында Сэмюэл Морзе тәүге тапҡыр халыҡ алдында үҙенең электромагнит телеграф системаһын күрһәтә.
* [[1879]] — [[Канада]] король институты ултырышында сэр Сэндфорд Флеминг тәүге тапҡыр бөтә донъя ваҡытын индереү тураһында фекер әйтә.
* [[1887]] — [[АҠШ]] Конгресы Дэвис актын раҫлай.
* [[1889]] — [[Франция]] астрономы Огюст Шарлуа Ницца обсерваторияһында астероидтар һыҙатының эре астероиды Эмманы аса.
* [[1904]] — Порт-Артур янында [[Рәсәй империяһы]]на [[Япония]] һөжүм итә. [[Рус-япон һуғышы]] башлана. Төнөн, һуғыш рәсми иғлан ителгәнсе, япондар рус флотына торпеда һөжүме яһай, һөҙөмтәлә бер нисә яҡшы карап сафтан сыға.
* [[1906]] — Сидней Соннино [[Италия]]ның премьер-министры була.
* [[1910]] — АҠШ-та бойскауттар ойошмаһы булдырыла ([[Инглиз теле|ингл.]] ''«Boy Scouts of America»'').
* [[1918]] — [[Грузия]]ның иң боронғо юғары уҡыу йорто — Иванэ Джахишвили исемендәге Тбилиси дәүләт университетына нигеҙ һалына.
* [[1919]] — [[РСФСР-ҙың Халыҡ Комиссарҙары Советы]] «Ваҡыт иҫәпләүҙе халыҡ-ара система буйынса алып барыуҙы индереү» тураһында декрет ҡабул итә.
* [[1920]] — Албан милли конгресы ҡарары буйынса [[Тирана]] [[Албания]]ның баш ҡалаһы һәм хөкүмәт резиденцияһы итеп иғлан ителә.
* [[1924]] — АҠШ-тың Невада штатында төрмә теш табибы Тернер тәҡдиме буйынса енәйәтсене язалау өсөн тәүге тапҡыр газ камераһы ҡулланыла.
* [[1930]] — [[ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты]] бюроһы Башҡортостандың тотош коллективлаштырыу райондарында кулак хужалыҡтарын бөтөрөү буйынса саралар тураһында ҡарар ҡабул итә.
* [[1931]] — [[Һиндостан]]дың яңы баш ҡалаһы [[Нью-Дели]]ҙы тантаналы асыу.
* [[1940]] — [[Польша]] биләмәһендә рәсми рәүештә Лодзь геттоһы асыла.
* [[1942]] — [[Бүздәк]] тимер юл станцияһында 120-се миномёт полкы формалаша.
* [[1943]] — [[Икенсе донъя һуғышы]]: [[СССР|совет]] ғәскәрҙәре [[Курск]] ҡалаһын ала.
* [[1944]] — Икенсе донъя һуғышы: совет ғәскәрҙәре Никополь ҡалаһын азат итә.
* [[1945]] — Түбәнге Силезия һөжүм операцияһы: И. С. Коневтың 1-се Украин фронтының Түбәнге Силезия һөжүм операцияһы башлана, ул 1945 йылдың 24 февраленә тиклем дауам итә. Яуҙарҙа совет ғәскәрҙәре [[Одер]] һәм Ныса-Лужицка араһындағы [[Өсөнсө рейх|немец]] ғәскәрҙәрен ҡыйрата һәм Силезия сәнәғәт төбәгенең бер өлөшөн ала.
* Гитлерға ҡаршы коалиция ғәскәрҙәренең Маас-Рейн операцияһы башлана, һөҙөмтәлә немец ғәскәрҙәре [[Рейн]]дан көнбайышҡа бөтә ерҙәрҙе юғалта.
* [[1948]] — Рәсми рәүештә Корея халыҡ армияһы булдырыла.
* Санкт-Морицта V [[Ҡышҡы Олимпия уйындары]] тамамлана, миҙалдар һаны буйынса [[Норвегия|норвегтар]] һәм [[Швеция|шведтар]] алда була.
* [[1950]] — Совет дәүләт именлеге министрлығы өлгөһөндә ГДР дәүләт именлеге министрлығы булдырыла (''[[Немец теле|нем.]] '''Ministerium für Sta ats si cherheit, Шта́зи,''' нем. ''Stasi'').
* [[1955]] — Ҡорал етештереүҙе кәметеү һәм илдә көнкүреш тауарҙарын сығарыуҙы арттырыу ниәте өсөн Г. М. Маленков тәнҡитләнә һәм СССР Министрҙар Советы Рәйесе вазифаһынан бушатыла. Уның урынына Н. А. Булганин тәғәйенләнә.
* [[1956]] — [[Лондон]]да ике ҡатлы автобус (Даблдекер) «Рутмастер» йөрөй башлай.
* [[1960]] — Голливудта "Дан аллеяһы"нда тәүге һигеҙ йондоҙҙо (Оливия Бордендың, Рональд Колмандың, Луис Фазенданың, Престон Фостерҙың, Берт Ланкастерҙың, Эдвард Седжвиктың һәм Эрнест Торренстың) урынлаштыралар.
* [[1969]] — [[Мексика]]ның Чиуауа штатында эре Allende метеориты төшә.
* [[1979]] — Дени Сассу-Нгессо [[Конго Республикаһы]]ның президенты була.
* [[1984]] — [[Сараево]]ла XIV [[Ҡышҡы Олимпия уйындары]] асыла.
* [[1990]] — [[КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты]] бюроһы ағзалары һәм ағзалығына кандидаттар үҙҙәренең коллектив отставкаға китеүҙәре тураһында иғлан итә.
* [[1992]] — [[Альбервиль|Альбервилдә]] XVI [[Ҡышҡы Олимпия уйындары]] асыла.
* [[2002]] — Солт-Лейк-Сити ҡалаһында XIX Ҡышҡы Олимпия уйындары башлана. }}

== {{Тыуым}} ==

=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Мөхәрләмов Рәфис Исхаҡ улы]] (1940—2004), ғалим-инженер-химик. 1970—2004 йылдарҙа Ҡазан химия-технология институтының һәм Ҡазан дәүләт технология университеты уҡытыусыһы. Химия фәндәре кандидаты (1970). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Мәсетле районы]] [[Оло Аҡа]] ауылынан.
* [[Баймырҙин Хәмит Хәйербара улы]] (1955), ғалим-педагог, юғары һәм махсус урта мәктәп, йәмәғәт эшмәкәре. 2011 йылдан [[Ишембай нефть колледжы]] директоры, 2006—2011 йылдарҙа ул саҡтағы [[Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһы]] ректоры. Башҡортостан Республикаһының 4-се саҡырылыш [[Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты. Педагогия фәндәре докторы (2001), профессор (2002). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2006), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2004), [[Зәйнәб Биишева исемендәге премия]] лауреаты (2009). [[Спорт ориентирлашыуы]] буйынса [[СССР]]-ҙың спорт мастеры (1984). 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Мәһәҙиева Рәшиҙә Рәфҡәт ҡыҙы]] (1965), ғалим-журналист. 2017 йылдан [[Ватандаш|«Ватандаш» журналы]] мөхәррире, бер үк ваҡытта 2010 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]] уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты. 1995 йылдан Рәсәйҙең һәм Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт  хеҙмәткәре (2004), [[Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия]] лауреаты (1999). }}
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Тоҡомбәтов Мәхмүт Исхаҡ улы]] (1916—25.05.1989), [[фән|ғалим]]-[[ауыл хужалығы]] [[иҡтисад]]сыһы. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1956—1986 йылдарҙа [[СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалы]] ғилми хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1963 йылдан сектор мөдире, 1971—1985 йылдарҙа Иҡтисади тикшеренеүҙәр бүлеге мөдире. Иҡтисад фәндәре докторы (1971), профессор (1974). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1968). Ике [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1966, 1975).
* [[Злотников Рафаил Абрамович]] (1921—24.10.1994), ғалим-[[Философия|философ]]. 1960—1992 йылдарҙа [[Өфө авиация институты]] һәм  [[Өфө дәүләт авиация техник университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1981—1986 йылдарҙа [[Инженерлыҡ эше|инженерлыҡ]] [[педагогика]]һы кафедраһы мөдире. [[Философия сознания|Философия]] фәндәре  докторы (1979), профессор (1980). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1990).  Сығышы менән [[Витебск]] ҡалаһынан. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Майя Таһирова]] (1931—9.06.2003), [[балет]] артисы, [[Педагогика|педагог]]. 1949—1972 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]] солисы, 1978—2000 йылдарҙа хәҙерге [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле]]нең педагог-репетиторы, бер үк ваҡытта 1994 йылдан [[Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография училищеһы]]ның художество етәксеһе. [[РСФСР]]-ҙың атҡаҙанған (1955), [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ (2001) артисы. Бөтә Союз балет артистары конкурсы (1957), Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале (1957), Бөтә Рәсәй эстрада артистары конкурсы (1963) һәм [[Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премияһы]] (1969) лауреаты. Дәүләт эшмәкәре һәм яҙыусы [[Афзал Таһиров]]тың ҡыҙы. 
* [[Кяк Владимир Константинович]] (1941), [[спорт]] һәм хеҙмәт ветераны, тренер. 1967 йылдан [[Өфө]]ләге Гастелло исемендәге спорт клубы тренеры, 1969 йылдан Өфө авиация институты уҡытыусыһы, 1978 йылдан Олимпия резервының 1-се махсуслашҡан балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең  уҡытыусы-тренеры, 1989—2012 йылдарҙа 49-сы урта мәктәптең физик культура уҡытыусыһы, бер үк ваҡытта 1975—1977 йылдарҙа конькиҙа шыуыу спорты буйынса СССР йыйылма командаһы тренеры. Конькиҙа шыуыу спорты буйынса РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1975), велосипед спорты буйынса СССР-ҙың спорт мастеры (1964). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
* [[Анфёров Михаил Анисимович]] (1956), ғалим-[[Инженерлыҡ эше|инженер-механик]]. 1979 йылдан Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты, 2007 йылдан Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарамағындағы Финанс университетының Өфө филиалы, 2017 йылдан [[Өфө дәүләт нефть техник университетының Иҡтисад һәм сервис институты]], бер үк ваҡытта [[Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһы]] уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1997), профессор (2000). Сығышы менән [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Краузе Константин Павлович]] (1877—9.09.1964), [[Педагогика|педагог]]. 1905 йылдан [[Өфө]]ләге 2-се ҡыҙ балалар гимназияһы уҡытыусыһы; 1919—1927 йылдарҙа 4-се Совет мәктәбе мөдире, бер үк ваҡытта 1919—1937 йыдарҙа [[Өфө физика институты]] директоры, [[Башҡортостан ауыл хужалығы институты]]ның (1930—1955), [[Башҡорт дәүләт медицина институты]]ның (1944—1948) [[физика]] кафедраһы мөдире. Профессор (1930). [[Ленин ордены|Ленин]] (1953) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1944) ордендары кавалеры. 
* [[Заянчковский Иван Филиппович]] (1917–24.05.2010), [[фән|ғалим]]-[[Ветеринария|ветеринар]] врач, [[Биология|биолог]]-[[Зоология|зоолог]], яҙыусы-натуралист. 1964—1997 йылдарҙа [[Башҡортостан ауыл хужалығы институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт аграр университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1988 йылға тиклем акушерлыҡ һәм хирургия кафедраһы мөдире. [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]]ның почётлы академигы (1995), ветеринария фәндәре докторы (1962), профессор (1963). [[РСФСР]]-ҙың (1977) һәм Башҡорт АССР-ының (1970) атҡаҙанған фән эшмәкәре. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Аҙнағолов Венир Ғәлимйән улы]] (1947), [[ауыл хужалығы]], [[КПСС|партия]] органдары, [[Муниципаль район|муниципаль]] һәм [[дәүләт]] хеҙмәте ветераны, ғалим-[[Политология|политилог]]. 1978—1991 йылдарҙа [[КПСС]]-тың [[Күгәрсен районы|Күгәрсен район]] комитетының икенсе һәм беренсе секретары; 1991 йылдан — халыҡ депутаттарының район Советы рәйесе, 1992 йылдан — район хакимиәте башлығы; 2000—2010 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһының Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] Секретариаты етәксеһе. Башҡорт АССР-ының 11-се (1985—1990) һәм 12-се (1990—1993) саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]], Башҡортостан Республикаһының 1-се (1995—1999) һәм 2-се (1999—2003) саҡырылыш  Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Сәйәси фәндәр кандидаты (2002). Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. 2-се дәрәжә Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн орденының миҙалы, [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры. Күгәрсен районының почётлы гражданы. 
* [[Кәримов Марат Мәғәсүм улы]] (1952), [[мәҙәниәт]] өлкәһе ветераны. [[Бүздәк районы]] [[Ҡаңны-Төркәй]] ауыл мәҙәниәт йорто директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011), [[СССР]]-ҙың мәҙәниәт отличнигы (1989). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Ауырғазы районы]] [[Мораҙым (Ауырғазы районы)|Мораҙым]] ауылынан.  
* [[Мифтахов Ринат Ғариф улы]] (1957), [[төҙөлөш]] тармағы һәм муниципаль хеҙмәт ветераны. «Стронег» төҙөлөш ойошмаһының генераль директоры, 2013—2016 йылдарҙа [[Октябрьский (ҡала)|Октябрьский]] ҡалаһы хакимиәт башлығының төҙөлөш һәм архитектура мәсьәләре буйынса урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (2003). Сығышы менән хәҙерге [[Татарстан Республикаһы]]ның Яңы Шишмә районы Ерекле ауылынан.  
* [[Супряга Наталья Александровна]] (1957), матбуғат ветераны. 1999 йылдан [[«Республика Башкортостан» гәзите]]нең мөхәррир урынбаҫары, 2003 йылдан — мөхәррире, 2011 йылдан — әҙәби мөхөррире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Черенков Александр Александрович]] (1938—28.03.2018), [[Инженерлыҡ эше|инженер]], урман хужалығы, [[КПСС|партия]] һәм [[Муниципаль берәмек|муниципаль]] органдар хеҙмәткәре. 1979 йылдан [[Өфө]] ҡала советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары, 1981 йылдан — ҡала хужалығы идаралығы начальнигы, 1987—1998 йылдарҙа ҡала советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары, ҡала мэры һәм ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары. [[Башҡорт АССР-ы]]ның 12-се саҡырылыш (1990—1993) [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры. [[БАССР Юғары Советы|Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының]] Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (1978). Сығышы менән [[Воронеж]] ҡалаһынан.
* [[Ганцева Хәлиҙә Хәнәфи ҡыҙы]] (1948), [[фән|ғалим]]-терапевт, [[аллергология|аллерголог]]-иммунолог. 1980 йылдан [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2003—2011 йылдарҙа уҡытыу-методика идаралығы начальнигы, бер үк ваҡытта 2004 йылдан эске ағза ауырыуҙары кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре  докторы (1997), профессор (1998). [[Рәсәй]] юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (2006).  
* [[Байғужин Ғимран Фатих улы]] (1953), инженер, урман хужалығы, партия, муниципаль һәм [[дәүләт]] органдары хеҙмәткәре. 2001 йылдан [[Ейәнсура районы|Ейәнсура район]] хакимиәте башлығы урынбаҫары — финанс идаралығы начальнигы, 2005 йылдан [[Рәсәй Федерацияһы]] Пенсия фондының Ейәнсура районы буйынса идаралығы етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡты социаль яҡлау хеҙмәткәре, Рәсәй Пенсия фондының почётлы хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе. Сығышы менән ошо райондың [[Күгәрсен (Ейәнсура районы)|Күгәрсен]] ауылынан.
* [[Вазиғәтов Илшат Әғзәм улы]] (1968), [[ауыл хужалығы]], [[Муниципаль район (Рәсәй)|муниципаль]] һәм дәүләт органдары хеҙмәткәре. 2008—2023 йылдарҙа [[Яңауыл районы]] хакимиәте башлығы. Башҡортостан Республикаһының етенсе саҡырылыш (2023—2028) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәтте файҙаланыу буйынса комитет рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2012), [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2012). Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (2018) һәм [[Халыҡтар дуҫлығы ордены (Башҡортостан)|Халыҡтар дуҫлығы ордены]] кавалеры (2019). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан. 
* [[Макаренко Илона Анатольевна]] (1968), ғалим-[[хоҡуҡ]] белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы, дәүләт хеҙмәткәре. [[Башҡорт дәүләт университеты]] Хоҡуҡ институтының элекке директоры, 2019 йылдан Башҡортостан Республикаһының Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе. Юридик фәндәр докторы (2006), профессор. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан. 
* [[Семёнов Александр Андреевич]] (1968), балалайкасы-[[музыка]]нт, [[Педагогика|педагог]]. 1993 йылдан [[Салауат музыка колледжы]] уҡытыусыһы, бер үк ваҡытта 2001 йылдан «Ағиҙел» халыҡ бейеү ансамбле оркестры солисы, 2006—2015 йылдарҙа — художество етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2012). Сығышы менән ошо ҡаланан. 
* [[Шәфиев Таһир Әмирйән улы]] (1968), [[спорт]]сы, [[тренер]]. [[Күмертау]] ҡалаһының балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының [[Кикбоксинг]] һәм [[бокс]] федерацияһы президенты. Кикбоксинг буйынса Рәсәйҙең спорт мастеры. Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы тренеры.


}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Юртов Авксентий Филиппович]] (1854—20.04.1916), [[эрзә]] [[мәғрифәтселек дәүере|мәғрифәтсеһе]], [[педагогика|педагог]], [[этнография|этнограф]], дин әһеле. [[Кириллица]]ға нигеҙләнгән тәүге эрзә [[әлифба]]һын төҙөүсе. 1891—1916 йылдарҙа [[Өфө губернаһы]]ның [[Өфө өйәҙе]] Андреевка (хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]] [[Ҡырмыҫҡалы районы]] [[Илтирәк]]) ауылындағы сиркәү руханийы. 
* [[Кузнецова Валентина Георгиевна]] (1949), керамика оҫтаһы, биҙәү-ҡулланма сәнғәте [[һынлы сәнғәт|рәссамы]], [[педагогика|педагог]]. 1968 йылдан [[Стәрлетамаҡ]] [[ҡала]]һы Балалар сәнғәт мәктәбе [[уҡытыусы]]һы, 1979—1988 йылдарҙа [[Өфө]]ләге М. И. Калинин исемендәге [[мәҙәниәт|мәҙәниәт йортоноң]] һынлы сәнғәт студияһы етәксеһе, 2000 йылдан [[Мәскәү]] һынлы сәнғәт студиялары уҡытыусыһы. 1983 йылдан [[СССР]] Рәссамдар союзы ағзаһы. [[Рәсәй]] Сәнғәт академияһының мөхбир ағзаһы (2012). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1997). 
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:8 февралдә тыуғандар</categorytree>''
* [[1834]]: [[Менделеев Дмитрий Иванович]], [[Рәсәй империяһы]] химигы, педагог һәм йәмәғәт эшмәкәре.
* [[1828]]: [[Жюль Верн]], [[Франция]] яҙыусыһы, фәнни фантастикаға нигеҙ һалыусы.
* [[1895]]: Хорлогийн Чойбалсан, [[Монголия]]ның сәйәси һәм дәүләт эшмәкәре.
* [[1900]]: Иван Иванов-Вано, [[СССР]] режиссёры, рәссам, сценарист, совет мультипликацияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
* [[1931]]: [[Джеймс Дин]], [[АҠШ]] актёры.
* [[1965]]: Игорь Прокопенко, СССР һәм [[Рәсәй]] журналисы, яҙыусы.

== {{Үлем}} ==
''<categorytree depth="0">Категория:8 февралдә вафат булғандар</categorytree>''

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|Б08]]
[[Категория:8 февраль]]
8 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 39-сы көнө. Йыл аҙағына тиклем 326 көн ҡала (кәбисә йылында 327).

  
 421 йыл: Констанций III Көнбайыш Рим империяһының хакимдаш императоры була.
 1433 йыл: Мәскәү бөйөк кенәзе Василий II һәм Мария Ярославнаның туйы.
{{Hider|title = тулы исемлек|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
 1575 йыл: Нидерландтағы иң боронғо булған Лейден университетына нигеҙ һалына.
 1672 йыл: Исаак Ньютон төҫ һәм яҡтылыҡ тураһында доклад менән сығыш яһай.
 1676 йыл: Алексей Михайлович батшаның улы Федор Алексеевич, ағаһы Алексей вафат булғандан һуң, тәхет вариҫы итеп иғлан ителә.
 1724: Пётр I Рәсәй империяһы Фәндәр академияһын ойоштороу тураһындағы указға ҡул ҡуя.
 1815: Вена конгресында ҡолдар менән сауҙа итеүҙе тыйған декларация ҡабул ителә.
 1816: Шотландияның Абердиншир графлығында донъяла тәүге тапҡыр полиция операцияһында эт файҙаланыла.
 1838 — Филадельфияның Франклин университетында Сэмюэл Морзе тәүге тапҡыр халыҡ алдында үҙенең электромагнит телеграф системаһын күрһәтә.
 1879 — Канада король институты ултырышында сэр Сэндфорд Флеминг тәүге тапҡыр бөтә донъя ваҡытын индереү тураһында фекер әйтә.
 1887 — АҠШ Конгресы Дэвис актын раҫлай.
 1889 — Франция астрономы Огюст Шарлуа Ницца обсерваторияһында астероидтар һыҙатының эре астероиды Эмманы аса.
 1904 — Порт-Артур янында Рәсәй империяһына Япония һөжүм итә. Рус-япон һуғышы башлана. Төнөн, һуғыш рәсми иғлан ителгәнсе, япондар рус флотына торпеда һөжүме яһай, һөҙөмтәлә бер нисә яҡшы карап сафтан сыға.
 1906 — Сидней Соннино Италияның премьер-министры була.
 1910 — АҠШ-та бойскауттар ойошмаһы булдырыла (ингл. «Boy Scouts of America»).
 1918 — Грузияның иң боронғо юғары уҡыу йорто — Иванэ Джахишвили исемендәге Тбилиси дәүләт университетына нигеҙ һалына.
 1919 — РСФСР-ҙың Халыҡ Комиссарҙары Советы «Ваҡыт иҫәпләүҙе халыҡ-ара система буйынса алып барыуҙы индереү» тураһында декрет ҡабул итә.
 1920 — Албан милли конгресы ҡарары буйынса Тирана Албанияның баш ҡалаһы һәм хөкүмәт резиденцияһы итеп иғлан ителә.
 1924 — АҠШ-тың Невада штатында төрмә теш табибы Тернер тәҡдиме буйынса енәйәтсене язалау өсөн тәүге тапҡыр газ камераһы ҡулланыла.
 1930 — ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты бюроһы Башҡортостандың тотош коллективлаштырыу райондарында кулак хужалыҡтарын бөтөрөү буйынса саралар тураһында ҡарар ҡабул итә.
 1931 — Һиндостандың яңы баш ҡалаһы Нью-Делиҙы тантаналы асыу.
 1940 — Польша биләмәһендә рәсми рәүештә Лодзь геттоһы асыла.
 1942 — Бүздәк тимер юл станцияһында 120-се миномёт полкы формалаша.
 1943 — Икенсе донъя һуғышы: совет ғәскәрҙәре Курск ҡалаһын ала.
 1944 — Икенсе донъя һуғышы: совет ғәскәрҙәре Никополь ҡалаһын азат итә.
 1945 — Түбәнге Силезия һөжүм операцияһы: И. С. Коневтың 1-се Украин фронтының Түбәнге Силезия һөжүм операцияһы башлана, ул 1945 йылдың 24 февраленә тиклем дауам итә. Яуҙарҙа совет ғәскәрҙәре Одер һәм Ныса-Лужицка араһындағы немец ғәскәрҙәрен ҡыйрата һәм Силезия сәнәғәт төбәгенең бер өлөшөн ала.
 Гитлерға ҡаршы коалиция ғәскәрҙәренең Маас-Рейн операцияһы башлана, һөҙөмтәлә немец ғәскәрҙәре Рейндан көнбайышҡа бөтә ерҙәрҙе юғалта.
 1948 — Рәсми рәүештә Корея халыҡ армияһы булдырыла.
 Санкт-Морицта V Ҡышҡы Олимпия уйындары тамамлана, миҙалдар һаны буйынса норвегтар һәм шведтар алда була.
 1950 — Совет дәүләт именлеге министрлығы өлгөһөндә ГДР дәүләт именлеге министрлығы булдырыла (нем. Ministerium für Sta ats si cherheit, Шта́зи, нем. Stasi).
 1955 — Ҡорал етештереүҙе кәметеү һәм илдә көнкүреш тауарҙарын сығарыуҙы арттырыу ниәте өсөн Г. М. Маленков тәнҡитләнә һәм СССР Министрҙар Советы Рәйесе вазифаһынан бушатыла. Уның урынына Н. А. Булганин тәғәйенләнә.
 1956 — Лондонда ике ҡатлы автобус (Даблдекер) «Рутмастер» йөрөй башлай.
 1960 — Голливудта "Дан аллеяһы"нда тәүге һигеҙ йондоҙҙо (Оливия Бордендың, Рональд Колмандың, Луис Фазенданың, Престон Фостерҙың, Берт Ланкастерҙың, Эдвард Седжвиктың һәм Эрнест Торренстың) урынлаштыралар.
 1969 — Мексиканың Чиуауа штатында эре Allende метеориты төшә.
 1979 — Дени Сассу-Нгессо Конго Республикаһының президенты була.
 1984 — Сараевола XIV Ҡышҡы Олимпия уйындары асыла.
 1990 — КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты бюроһы ағзалары һәм ағзалығына кандидаттар үҙҙәренең коллектив отставкаға китеүҙәре тураһында иғлан итә.
 1992 — Альбервилдә XVI Ҡышҡы Олимпия уйындары асыла.
 2002 — Солт-Лейк-Сити ҡалаһында XIX Ҡышҡы Олимпия уйындары башлана. }}

  

 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек  1834: Менделеев Дмитрий Иванович, Рәсәй империяһы химигы, педагог һәм йәмәғәт эшмәкәре.
 1828: Жюль Верн, Франция яҙыусыһы, фәнни фантастикаға нигеҙ һалыусы.
 1895: Хорлогийн Чойбалсан, Монголияның сәйәси һәм дәүләт эшмәкәре.
 1900: Иван Иванов-Вано, СССР режиссёры, рәссам, сценарист, совет мультипликацияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
 1931: Джеймс Дин, АҠШ актёры.
 1965: Игорь Прокопенко, СССР һәм Рәсәй журналисы, яҙыусы.

  ''

  

Б08
Категория:8 февраль