Мүк еләге
{{Таксон
 | name              = Мүк еләге
 | image file        = VacciniumOxycoccos.jpg
 | image title       = Мүк еләге (Vaccinium oxycoccos)
 | image descr       = Мүк еләге
 | regnum            = Үҫемлектәр 
 | parent            = Vaccinium
 | ref               = 
 | comment           = 
 | rang              = 
 | latin             = ''Vaccinium'' subgen. {{btname|Oxycoccus|([[Hill]]) [[A.Gray]] (1848)}}
 | author            = 
 | syn               = ''Vaccinium'' sect. {{btname|Oxycoccus|([[Hill]]) [[W.D.J.Koch]] (1837)}}
 | typus             = 
 | children name     = Ырыу
 | children          = 
* {{bt-latrus|s=0|[[#erythrocarpum|Vaccinium erythrocarpum]]|Вакциниум красноплодный}}
* {{bt-latrus|s=0|[[#macrocarpon|Vaccinium macrocarpon]]|Клюква крупноплодная}}
* {{bt-latrus|s=0|[[#microcarpum|Vaccinium microcarpum]]|Клюква мелкоплодная}}
* {{bt-latrus|s=0|[[#oxycoccos|Vaccinium oxycoccos]]|txt={{тип}}<ref>[http://botany.si.edu/ing/INGsearch.cfm?searchword=Oxycoccus ''Oxycoccus'' в базе данных Index Nominum Genericorum (ING)]{{ref-en}} {{V|27|5|2009}}</ref>|Клюква обыкновенная}}</div>
 | range map         = Cranberrymap.jpg
 | range map caption = 
 | range legend      =
{{легенда2|#b40b5c| — [[#oxycoccos|клюква обыкновенная]]}}
{{легенда2|#ee8216| — [[#microcarpum|клюквы мелкоплодная]]}}
{{легенда2|#13e515| — [[#macrocarpon|клюквы крупноплодная]]}}

 | iucnstatus        = 
 | iucn              = 
 | wikispecies       = Vaccinium sect. Oxycoccus
 | commons           = Category:Cranberries
 | ictv              = 
 | itis              = 23571<!--Ссылка на род Vaccinium-->
 | ncbi              = 13749<!--Ссылка на род Vaccinium-->
 | eol               = 
 | grin              = 
 | ipni              = 
}}

'''Мүк еләг'''е ({{lang-ru|Клю́ква}}, {{lang-la|Oxycóccus}}) — арса һымаҡтар ғаиләһенән күп йыллыҡ, йыл буйына йәшел,
75 см тиклем оҙонлоҡтағы ҡаты еп рәүешле түшәлеп үҫкән һабаҡлы мәңге йәшел түшәлеүсән [[бәләкәй ҡыуаҡлыҡ]].

== Ҡылыҡһырлама ==
Япрағы оҙонса — йомортҡа формаһында, ҡалын, ҡыҫҡа һаплы. Сәскәһе оҙон сәскә һабында, ал төҫтә; касаһы һәм тажы 4 бүлемле, һеркәсе 8. Сәскәлеге тәлгәш һымаҡ. Май—июндә алһыу ҡыҙыл сәскә ата. Емеше — һутлы ҡарағусҡыл ҡыҙыл еләк, август—сентябрҙә өлгөрә һәм үҫемлектә ҡар аҫтында яҙға тиклем һаҡлана. [[Башҡортостан]]дың [[Урал алды]]ның һәм Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының төньяҡ өлөшөндә күтәренке һәм күсмә һаҙлыҡтарҙа үҫә. Дарыу үҫемлеге. Составында С, В1, В2 витаминдары, каротиндар, органик кислоталар, пектиндар, эфир майҙары булған еләген яңы йыйылған һәм эшкәртелгән килеш аҙыҡ итеп ҡулланалар. Япрағы сәй эсемлеге әҙерләү өсөн файҙаланыла. Яҙға тиклем тәмен юғалтмай. Ваҡ емешле. [[Башҡортостандың Ҡыҙыл китабы|Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабы]]на индерелгән.

== Таралыуы ==
Мүк еләге һаҙлыкта үҫә, яҡтылыҡ яратыусан. 4 төрө билдәле, [[Евразия]]ның һәм [[Төньяҡ Америка]]ның субарктик һәм уртаса бүлкәттәрендә таралған. Башҡортостанда 2 төрө үҫә. Тик бик һирәк осрай.
{{Биофото|Vaccinum oxycoccos 120604.jpg|left|Сәскә атыусы мүк еләге. Германия|color=lightgreen}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 1255. Achillea millefolium L. — Тысячелистник обыкновенный // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 319. — ISBN 5-87317-163-7.{{ref-ru}}
* Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. −160 б. ISBN 5-295-01499-1
{{Вакциниум ‎}}
[[Категория:Арса һымаҡтар]]
[[Категория:Ҡыуаҡтар]]
[[Категория:Дарыу үҫемлектәре]]
[[Категория:Һаҙлыҡ үҫемлектәре]]
[[Категория:Евразия флораһы]]
[[Категория:Алыҫ Көнсығыш флораһы]]
[[Категория:Төньяҡ Америка флораһы]]
[[Категория:Еләктәр]]
[[Категория:Аҙыҡ үҫемлектәре]]
[[Категория:Ауыл хужалығы культуралары]]


{{Herb-stub}}
Мүк еләге (, ) — арса һымаҡтар ғаиләһенән күп йыллыҡ, йыл буйына йәшел,
75 см тиклем оҙонлоҡтағы ҡаты еп рәүешле түшәлеп үҫкән һабаҡлы мәңге йәшел түшәлеүсән бәләкәй ҡыуаҡлыҡ.

 Ҡылыҡһырлама 
Япрағы оҙонса — йомортҡа формаһында, ҡалын, ҡыҫҡа һаплы. Сәскәһе оҙон сәскә һабында, ал төҫтә; касаһы һәм тажы 4 бүлемле, һеркәсе 8. Сәскәлеге тәлгәш һымаҡ. Май—июндә алһыу ҡыҙыл сәскә ата. Емеше — һутлы ҡарағусҡыл ҡыҙыл еләк, август—сентябрҙә өлгөрә һәм үҫемлектә ҡар аҫтында яҙға тиклем һаҡлана. Башҡортостандың Урал алдының һәм Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының төньяҡ өлөшөндә күтәренке һәм күсмә һаҙлыҡтарҙа үҫә. Дарыу үҫемлеге. Составында С, В1, В2 витаминдары, каротиндар, органик кислоталар, пектиндар, эфир майҙары булған еләген яңы йыйылған һәм эшкәртелгән килеш аҙыҡ итеп ҡулланалар. Япрағы сәй эсемлеге әҙерләү өсөн файҙаланыла. Яҙға тиклем тәмен юғалтмай. Ваҡ емешле. Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән.

 Таралыуы 
Мүк еләге һаҙлыкта үҫә, яҡтылыҡ яратыусан. 4 төрө билдәле, Евразияның һәм Төньяҡ Американың субарктик һәм уртаса бүлкәттәрендә таралған. Башҡортостанда 2 төрө үҫә. Тик бик һирәк осрай.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 1255. Achillea millefolium L. — Тысячелистник обыкновенный // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 319. — ISBN 5-87317-163-7.
 Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. −160 б. ISBN 5-295-01499-1

Категория:Арса һымаҡтар
Категория:Ҡыуаҡтар
Категория:Дарыу үҫемлектәре
Категория:Һаҙлыҡ үҫемлектәре
Категория:Евразия флораһы
Категория:Алыҫ Көнсығыш флораһы
Категория:Төньяҡ Америка флораһы
Категория:Еләктәр
Категория:Аҙыҡ үҫемлектәре
Категория:Ауыл хужалығы культуралары