Пәйғәмбәрҙәр
{{Ислам}}
{{Ислам|nocat=1}}
'''Нәби́''' ({{lang+ar|نبي|Пәйғәмбәр}}, күпл. әнбийә', нәбийун) — [[Ислам]]да — бәндәләренә дин хөкөмдәре: ([[вәхи]]) өйрәтеү өсөн [[Аллаһ|Аллаһы Тәғәлә]] тарафынан махсус ебәрелгән кешеләр {{sfn|Ньюби|2007|с=210}}. ''Нәби'' төшөнсәһе [[Ҡөрьән]]дә ''рәсүл'' һүҙе менән рәттән бирелә. Ҡөрьәндә телгә алынған Пәйғәмбәрҙәр араһында: [[Әҙәм]], [[Нух]], [[Ибраһим]], [[Исмәғил]], [[Яҡуп (пәйғәмбәр)|Яҡуп]], [[Йософ]], [[Муса (пәйғәмбәр)|Муса]], [[Дауыт]], [[Сөләймән]], [[Ғайса (пәйғәмбәр)|Ғайса]] (солох уларға)<ref>{{Коран/Ссылка|6|83|86}}, {{Коран/Ссылка|4|463}}</ref>. Һуңғы Пәйғәмбәр — «Пәйғәмбәрҙәр мөһөрө» (хәтим ән-нәбийин) — тип [[Мөхәммәт (Пәйғәмбәр)|Мөхәммәт]] Пәйғәмбәр ﷺ атала{{sfn|Ньюби|2007|с=210}}<ref name=autogenerated2>{{Коран/Ссылка|33|40}}</ref>.

Пәйғәмбәрҙәрҙең тормошо Ислам әҙәбиәтендә киң яҡтыртыла һәм дини әҫәрҙәрҙең айырым категорияһы — ''ҡиссас әл-әнбиә'' барлыҡҡа килә{{sfn|Гогиберидзе|2009|с=163}}. Боронғо Пәйғәмбәрҙәр бер Аллаһҡа ышаныу килтергән һәм һуңғы Пәйғәмбәр Мөхәммәт исемле буласағын әйткән. Ҡөрьәндә йөҙ меңдән ашыуының 28-енең исеме әйтелгән. Туғыҙ Пәйғәмбәр (Нух, Ибраһим, Дауыт, Яҡуб, Йософ, Әйүб, Муса, Ғайса, Мөхәммәт) Ҡөрьәндә «хаҡ» тип атала ([[үлү л-ғәҙыйм ]])<ref>{{Коран/Ссылка|46|35}}</ref>. Ҡайһы бер Пәйғәмбәрҙәргә Изге китаптар бирелгән (сәхифә): Мусаға — [[Тәүрат]], Дауытҡа — [[Зәбур (книга)|Зәбур]], Ғайсаға — [[Инжил]], Мөхәммәт (Аллаһының фатихаһы һәм сәләме булһын уға) — [[Ҡөрьән]]{{sfn|Ислам: ЭС|1991|с=184}}.

== Хәҙистәрҙә телгә алынған Пәйғәмбәрҙәр ==

Шис, Юшағ, Хызыр, Бишер, Даниял, Ышмуил, Әшғиә, Әрмиә.

== Пәйғәмбәр сифаттары ==
Пәйғәмбәрҙәрҙең һәр береһе әҙәми. Йәш ваҡыттарында аҡыллы, зирәк, тоғро, изге тәбиғәтле булалар. Бәлигәт йәшен уҙғас, Аллаһы Тәғәлә уларҙы Пәйғәмбәр ҡыла. Йәғни, Ябраил Фәрештә аша уларға хөкөмдәрен ебәреп, шул хөкөмдәр буйынса бәндәләрҙе Хаҡ дингә, һәм изге ғәмәлдәргә өндәргә бойора. Әҙәм ғәләйһиссәләмдән алып донъяға бик күп Пәйғәмбәрҙәр ебәрелгән. Һәр милләткә ебәрелгән. Иҫәбе беҙгә билдәле түгел.
Иң тәүге Пәйғәмбәребеҙ Әҙәм, һуңғыһы Мөхәммәт ғәләйһиссәләмдән{{sfn|Ислам: ЭС|1991|с=184}}.

Мосолмандар Пәйғәмбәрҙәрҙең биш сифатын белеү мотлаҡ тип һанай<ref name="e-islam">[http://www.e-islam.ru/books/vera/much/islam/uslov/vera/prorok/ Вера в пророков] (из книги Мухаммад бен Юсуф аль-Кок-Кози. [http://www.e-islam.ru/books/vera/ Мухтасар Ильмихал — Сборник религиозных правил в кратком изложении в пятнадцати частях]. — СПб.,2002</ref>:

# сидҡ ({{lang-ar|صدق}}) — тура һүҙлелек; Пәйғәмбәрҙәр тик дөрөҫтө генә һөйләй
# әмәәнә — тоғролоҡ; намыҫ өлгөһө, уларҙа һәр йәһәттән эйәрергә була.
# тәблиғ ({{lang-ar|تبليغ}}) — Аллаһы тәғәлә ҡушҡандарҙы, тыйыуҙарҙы, ниндәй генә ауырлыҡтар булһа ла, кешеләргә тапшырыу һәләте
# фетнәтун: — аҡыл һәм зирәклек; уларҙың был сифаттары башҡа кешеләрҙекенән күпкә юғары.
# исмәтун: — әхләҡлелек һәм гонаһһыҙлыҡ; барса Пәйғәмбәрҙәр гонаһтан алыҫ торған.

Аллаһы тәғәләнең һуңғы Пәйғәмбәренең, [[Мөхәммәт]] с.ғ.с., йәнә биш сифаты билдәле<ref name="e-islam" />:

# Ул башҡа Пәйғәмбәрҙәрҙән өҫтөн;
# Ул ер йөҙөндәге барлыҡ кешеләргә һәм [[ен]]дәргә рәсүл итеп ебәрелгән;
# Ул Пәйғәмбәрҙәрҙең һуңғыһы;
# Ул донъялағы бар нәмәнең рәхмәте итеп ебәрелгән;
# Уның [[Шариат|шәриғәте]] [[ҡиәмәт]]кә тиклем ғәмәлдә буласаҡ.

Хәҙер күп Пәйғәмбәрҙәр исеме [[Иҫке Ғәһед]]тә телгә алынған Пәйғәмбәрҙәр тормошо менән бәйле ҡулланыла.

== Пәйғәмбәрлек төрҙәре ==
Исламда пөйғәмбәрҙәр ''нәби'' йәки ''рәсүл'' һәм ''хаҡ иманлы'' (үл үл-ғәзим) тип бүленә .

=== Нәби ===

'''Нәби''' ({{lang+ar|نبي|вәхи килтереүсе}}), күпл. — «әнбийә», '''Нәбийу-ллаһ''' (Аллаһ хәбәрсеһе) — халҡына Изге Китаптар, элекке Пәйғәмбәрҙәргә бирелгән [[Шариғәт|шәриғәт]]те еткереүсе.

=== Рәсүл ===
'''Рәсүл''' ({{lang+ar|رسول|илсе}}), күплектә — «рүсүли», '''Рәсүлуллаһ''' (Аллаһ илсеһе) — яңы Изге Китап һәм яңы шәриғәт килтергән нәби.

Һәр Аллаһ илсеһе  (рәсүл) нәби булып тора, мәгәр һәр нәби рәсүл булмаған. Мәҫәлән,  Мөхәммәт с.ғ.с.  — ''рәсүл''<ref>{{Коран/Ссылка|48|29}}</ref>. Рәсүл үҙ халыҡтарына кәрәмәт  һәм Изге Китап менән ебәрелә. Улар араһында [[Нух (пәйғәмбәр)|Нух]], [[Ибраһим (Ислам пәйғәмбәре)|Ибраһим]]<ref>{{Коран/Ссылка|57|26}}</ref>, [[Муса (пәйғәмбәр)|Муса]]<ref>{{Коран/Ссылка|44|18}}, {{Коран/Ссылка|61|5}}</ref>, [[Һуд (пәйғәмбәр)|Һуд]]<ref>{{Коран/Ссылка|26|126}}</ref>, [[Лут]]<ref>{{Коран/Ссылка|26|162}}</ref>, [[Исмәғил пәйғәмбәр|Исмәғил]]<ref>{{Коран/Ссылка|19|54}}</ref>, [[Сәлих (пәйғәмбәр)|Сәлих]]<ref>{{Коран/Ссылка|26|143}}</ref>, [[Шөғәйеп (пәйғәмбәр)|Шөғәйеп]]<ref>{{Коран/Ссылка|26|178}}</ref>, [[Ильяс (пәйғәмбәр)|Ильяс]]<ref>{{Коран/Ссылка|37|123}}</ref>, [[Юныс (пәйғәмбәр)|Юныс]]<ref>{{Коран/Ссылка|37|139}}</ref> һәм [[Ғайса (пәйғәмбәр)|Ғайса]]<ref>{{Коран/Ссылка|57|27}}, {{Коран/Ссылка|61|6}}</ref>. Шулай уҡ Содом һәм Гоморра тураһында хәбәр килтергән фәрештәләр ҙә рәсүл<ref>{{Коран/Ссылка|22|75}}</ref>,<ref>{{Коран/Ссылка|29|33}}</ref>. Һәр халыҡҡа ла ([[Өммәт]]) үҙ рәсүле ебәрелә. 
Аллаһы тәғәлә Мөхәммәт (с.ғ.с.) Пәйғәмбәргә  ''нәби'' тип өндәшә һәм ҡафырҙар менән монафиҡтарға ҡаршы көрәшкә саҡыра  <ref>{{Коран/Ссылка|66|9}}</ref>. Аллаһ Пәйғәмбәрҙәргә  ғәһед  (''мисаҡ'') ебәрә<ref name=autogenerated1>{{Коран/Ссылка|33|7}}</ref>. Мөхәммәт с.ғ.с Пәйғәмбәрҙәр мөһөрө (''хәтәм нәбиин'') тигән дәрәжәгә лайыҡ булған<ref name=autogenerated2 />. Нәбиҙәр иҫәбендә шулай уҡ  [[Нух (пәйғәмбәр)|Нух]], [[Ибраһим (Ислам пәйғәмбәре)|Ибраһим]], [[Муса (пәйғәмбәр)|Муса]]<ref name=autogenerated1 />, [[Иҙрис (пәйғәмбәр)|Иҙрис]], [[Ғайса (пәйғәмбәр)|Ғайса]], [[Һарун (пәйғәмбәр)|Һарун]], [[Исмәғил пәйғәмбәр|Исмәғил]], [[Яҡуп (пәйғәмбәр)|Яҡуп]] һәм [[Исхаҡ (пәйғәмбәр)|Исхаҡ]]<ref>{{Коран/Ссылка|19|30|56}}</ref>.

=== Үлү-л-ғәҙыйм ===
'''Үлү-л-ғәҙыйм''' ({{lang+ar|أولو العزم|тоғро иманлылар}}) — был билдәләмә тәү сиратта Әҙәм, Нух, Ибраһим, Муса, Ғайса һәм Мөхәммәт (с.ғ.с) Пәйғәмбәрҙәргә ҡарата ҡулланыла, улар тик ҙур ауырлыҡтар, ғазаптар аша үтеп, Аллаһ ҡанундарын халыҡҡа еткергән кешеләр.  Пәйғәмбәрҙәрҙең барыһы ла ҡаһарманлыҡ күрһәткән, тик был алтау был йәһәттән уларҙың барыһынан да өҫтөн тора.

== Билдәле Пәйғәмбәрҙәр ==
[[Әҙәм]], Иҙрис, Нух, Һууд, Сәлих, Лут, [[Ибраһим]], Исмәғил, Исхаҡ, Якуп, Йософ, Әйүп, Шөғәйеп, [[Муса (Пәйғәмбәр)|Муса]], Һарун, Дауыт, Сөләймән, [[Юныс]], Ильяс, [[Әльясағ]], Ҙөлкәфил, Зәкәриә, Яхъя, [[Ғайса]], [[Мөхәммәт]].

25 Пәйғәмбәр исеме [[Ҡөрьәндәге шәхестәр|упҠөрьәндә телгә алынғандар]]. Йәнә 5 Пәйғәмбәр исеме - ([[Шис]], [[Хиҙр]], [[Юша ибн Нун|Йүшә]], [[Шамун]] һәм [[Исмәғил]]) хәҙистәр аша билдәле.  [[Луоҡман]], [[Ғөзәйер]] һәм [[Зөлҡәрнәй]] исемдәрен исемлеккә инмәй, улар Пәйғәмбәр түгел, ә [[Сәлих - (әүлиә)|әүлиә]]<ref name="e-islam" />.
{{Автонумерация
 | Название = Рәсүлдәр һәм нәбиҙәр исемлеге
 | Столбцов = 7
 | Сортировка = 1
 | Оформление = wide sortable
 | Заголовок1 = №
 | Заголовок2 = Исем
 | Заголовок3 = ғәрәп.
 | Заголовок4 = Тәүрәттағы<br /> аналог
 | Заголовок5 = Ҡөрьәндә <br /> телгә алыу 
 | Заголовок6 = Категория 
 | Заголовок7 = Иҫкәрмә
 | | [[Исламда Әҙәм|Әҙәм]] |آدم | [[Әҙәм]] | 25 тап. |үлү-л-ғәҙыйм, рәсүл| беренсе кеше, беренсе Пәйғәмбәр (рәсүл) 
 | | [[Идрис]] |إدريس | [[Енох, сын Иареда|Енох]] | 2 тапҡ. |нәби| ҡәләм менән яҙған беренсе кеше тип һанала, кейем тегеп кейгән, ваҡытты иҫәпләй белгән. 
 | | [[Нух]] |نوح | [[Ной]] | 43 тапҡ. |үлү-л-ғәҙыйм, рәсүл | 
 | | [[Һуд (пророк)|Худ]] |هود | [[Евер]] | 25 тапҡ.  |нәби|[[әдиттәр]]гә ебәрелгән
 | | [[Сәлих]] |صالح | — | 9 раз |нәби| [[сәмүдтәр]]гә ебәрелгән
 | | [[Ибраһим]] |إبراهيم | [[Авраам]] | 69 тап.  |үлү-л-ғәҙыйм, рәсүл | 
 | | [[Лут]] |لوط | [[Лот (Библия)|Лот]] | 27 тап. |нәби|садумиҙарға ебәрелгән 
 | | [[Исмәғил]] |إسماعيل | [[Измаил (в Библии)|Измаил]] | 12 тап. |нәби| 
 | | [[Исхаҡ]] |إسحاق | [[Исаак]] | 17 тап. |нәби|ханаандарға ебәрелгән. 
 | | [[Яҡуб]] |يعقوب | [[Иаков]] | 16 тап. |нәби| 
 | | [[Йософ]] |يوسف | [[Иосиф Прекрасный|Иосиф]] | 27 тап. |нәби|мысырҙарға ебәрелгән
 | | [[Әйүб]] |أيوب | [[Иов]] | 4 тап.|нәби| 
 | | [[Шөғәйеб]] |شعيب | [[Иофор]] | 10 тап |нәби| [[мәдиаәниҙәр|мәдиәниҙәр]]гә ебәрелгән
 | | [[Муса]] |موسى | [[Моисей]] | 136 тап. |үлү-л-ғәҙыйм, рәсүл |мысырҙарға һәм бәни исраил ҡәүеменә ебәрелгән 
 | | [[Һарун]] |موسى | [[Аарон]] | 136 тап. |нәби|мысырҙарға һәм бәни исраил ҡәүеменә ебәрелгән 
 | | [[Юшағ ибн Нун]] |يوشع بن نون | [[Иисус Навин]] | 2 тап. |нәби| 
 | | [[Зөлҡәфил]] |ذو الكفل | [[Иезекииль]] | 2 тап. |нәби| 
 | | [[Дауыт]] |داود | [[Давид]] | 16 тап. |нәби| 
 | | [[Сөләймән]] |سليمان | [[Соломон]] | 17 тап. |нәби| 
 | | [[Ильяс]] |إلياس | [[Илия (пророк)|Илия]] | 2 тап. | нәби| 
 | | [[Әл-Яс|Альяса]] |اليسع | [[Елисей]] |2 тап. |нәби| 
 | | [[Юныс]] |يونس | [[Иона (пророк)|Иона]]|4 тап.|нәби| 
 | | [[Шис]] |شيث | [[Сиф]] | — |нәби|
 | | [[Хызыр (Хидр)]] |الخضر |—|—|нәби|
 | | [[Шамун]] |.| — | — |нәби|
 | | [[Ышмуғил]] | . | [[Самуил]] | —|нәби| 
 | | [[Зәкәриә]] |زكريا | [[Захария (священник)|Захария]] | 7 тап. |нәби| 
 | | {{s|[[Мәрйәм улы Ғайса]]}} |عيسى | [[Иисус Христос]] | 25 тап. |үлү-л-ғәҙыйм, рәсүл | бәни исраил ҡәүеменә ебәрелгән 
 | | [[Яхья]] |يحيى | [[Иоанн Креститель|Иоанн]] | 5 тап. |нәби|бәни исраил ҡәүеменә ебәрелгән 
 | | [[Мөхәммәт]] |محمد | . | 5 раз |үлү-л-ғәҙыйм, рәсүл | «Пәйғәмбәрҙәр мөһөрө», бар кешелеккә ебәрелгән
}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{примечания|2}}

== Әҙәбиәт ==
* {{книга |автор=[[Гогиберидзе, Георгий Меджидович|Гогиберидзе Г. М.]] |заглавие=Исламский толковый словарь |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=Ростов н/Д |издательство=Феникс|год=2009|страниц=266 |серия=Словари |isbn=978-5-222-15934-7 |тираж=3000 |ref=Гогиберидзе}}
* {{книга |автор=[[Ньюби, Гордон|Ньюби Г.]]|заглавие= Краткая энциклопедия ислама |оригинал=A Concise Encyclopedia of Islam|ссылка=|ответственный=Пер. с англ. |издание= |место=М. |издательство=Фаир-пресс |год=2007|страниц=384|isbn=978-5-8183-1080-0 |тираж=3000|ref=Ньюби}}
* {{ИЭС1991|М. П.|Наби|184}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.al-iman.ru/Blog/?cat=12 Истории о пророках (Видео)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122181228/http://www.al-iman.ru/Blog/?cat=12 |date=2009-01-22 }}
* [http://www.fondihlas.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61 Степени и классификация Пророков] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308225622/http://fondihlas.ru/index.php?id=55&itemid=61&option=com_content&view=article |date=2016-03-08 }}
{{Дин}}
[[Категория:Иман шарттары]]
[[Категория:Пәйғәмбәрҙәр]]
[[Категория:Ҡөрьән персонаждары]]
[[Категория:Ислам терминдары]]
Нәби́ (, күпл. әнбийә', нәбийун) — Исламда — бәндәләренә дин хөкөмдәре: (вәхи) өйрәтеү өсөн Аллаһы Тәғәлә тарафынан махсус ебәрелгән кешеләр . Нәби төшөнсәһе Ҡөрьәндә рәсүл һүҙе менән рәттән бирелә. Ҡөрьәндә телгә алынған Пәйғәмбәрҙәр араһында: Әҙәм, Нух, Ибраһим, Исмәғил, Яҡуп, Йософ, Муса, Дауыт, Сөләймән, Ғайса (солох уларға), . Һуңғы Пәйғәмбәр — «Пәйғәмбәрҙәр мөһөрө» (хәтим ән-нәбийин) — тип Мөхәммәт Пәйғәмбәр ﷺ атала.

Пәйғәмбәрҙәрҙең тормошо Ислам әҙәбиәтендә киң яҡтыртыла һәм дини әҫәрҙәрҙең айырым категорияһы — ҡиссас әл-әнбиә барлыҡҡа килә. Боронғо Пәйғәмбәрҙәр бер Аллаһҡа ышаныу килтергән һәм һуңғы Пәйғәмбәр Мөхәммәт исемле буласағын әйткән. Ҡөрьәндә йөҙ меңдән ашыуының 28-енең исеме әйтелгән. Туғыҙ Пәйғәмбәр (Нух, Ибраһим, Дауыт, Яҡуб, Йософ, Әйүб, Муса, Ғайса, Мөхәммәт) Ҡөрьәндә «хаҡ» тип атала (үлү л-ғәҙыйм ). Ҡайһы бер Пәйғәмбәрҙәргә Изге китаптар бирелгән (сәхифә): Мусаға — Тәүрат, Дауытҡа — Зәбур, Ғайсаға — Инжил, Мөхәммәт (Аллаһының фатихаһы һәм сәләме булһын уға) — Ҡөрьән.

 Хәҙистәрҙә телгә алынған Пәйғәмбәрҙәр 

Шис, Юшағ, Хызыр, Бишер, Даниял, Ышмуил, Әшғиә, Әрмиә.

 Пәйғәмбәр сифаттары 
Пәйғәмбәрҙәрҙең һәр береһе әҙәми. Йәш ваҡыттарында аҡыллы, зирәк, тоғро, изге тәбиғәтле булалар. Бәлигәт йәшен уҙғас, Аллаһы Тәғәлә уларҙы Пәйғәмбәр ҡыла. Йәғни, Ябраил Фәрештә аша уларға хөкөмдәрен ебәреп, шул хөкөмдәр буйынса бәндәләрҙе Хаҡ дингә, һәм изге ғәмәлдәргә өндәргә бойора. Әҙәм ғәләйһиссәләмдән алып донъяға бик күп Пәйғәмбәрҙәр ебәрелгән. Һәр милләткә ебәрелгән. Иҫәбе беҙгә билдәле түгел.
Иң тәүге Пәйғәмбәребеҙ Әҙәм, һуңғыһы Мөхәммәт ғәләйһиссәләмдән.

Мосолмандар Пәйғәмбәрҙәрҙең биш сифатын белеү мотлаҡ тип һанайВера в пророков (из книги Мухаммад бен Юсуф аль-Кок-Кози. Мухтасар Ильмихал — Сборник религиозных правил в кратком изложении в пятнадцати частях. — СПб.,2002:

 сидҡ () — тура һүҙлелек; Пәйғәмбәрҙәр тик дөрөҫтө генә һөйләй
 әмәәнә — тоғролоҡ; намыҫ өлгөһө, уларҙа һәр йәһәттән эйәрергә була.
 тәблиғ () — Аллаһы тәғәлә ҡушҡандарҙы, тыйыуҙарҙы, ниндәй генә ауырлыҡтар булһа ла, кешеләргә тапшырыу һәләте
 фетнәтун: — аҡыл һәм зирәклек; уларҙың был сифаттары башҡа кешеләрҙекенән күпкә юғары.
 исмәтун: — әхләҡлелек һәм гонаһһыҙлыҡ; барса Пәйғәмбәрҙәр гонаһтан алыҫ торған.

Аллаһы тәғәләнең һуңғы Пәйғәмбәренең, Мөхәммәт с.ғ.с., йәнә биш сифаты билдәле:

 Ул башҡа Пәйғәмбәрҙәрҙән өҫтөн;
 Ул ер йөҙөндәге барлыҡ кешеләргә һәм ендәргә рәсүл итеп ебәрелгән;
 Ул Пәйғәмбәрҙәрҙең һуңғыһы;
 Ул донъялағы бар нәмәнең рәхмәте итеп ебәрелгән;
 Уның шәриғәте ҡиәмәткә тиклем ғәмәлдә буласаҡ.

Хәҙер күп Пәйғәмбәрҙәр исеме Иҫке Ғәһедтә телгә алынған Пәйғәмбәрҙәр тормошо менән бәйле ҡулланыла.

 Пәйғәмбәрлек төрҙәре 
Исламда пөйғәмбәрҙәр нәби йәки рәсүл һәм хаҡ иманлы (үл үл-ғәзим) тип бүленә .

 Нәби 

Нәби (), күпл. — «әнбийә», Нәбийу-ллаһ (Аллаһ хәбәрсеһе) — халҡына Изге Китаптар, элекке Пәйғәмбәрҙәргә бирелгән шәриғәтте еткереүсе.

 Рәсүл 
Рәсүл (), күплектә — «рүсүли», Рәсүлуллаһ (Аллаһ илсеһе) — яңы Изге Китап һәм яңы шәриғәт килтергән нәби.

Һәр Аллаһ илсеһе  (рәсүл) нәби булып тора, мәгәр һәр нәби рәсүл булмаған. Мәҫәлән,  Мөхәммәт с.ғ.с.  — рәсүл. Рәсүл үҙ халыҡтарына кәрәмәт  һәм Изге Китап менән ебәрелә. Улар араһында Нух, Ибраһим, Муса, , Һуд, Лут, Исмәғил, Сәлих, Шөғәйеп, Ильяс, Юныс һәм Ғайса, . Шулай уҡ Содом һәм Гоморра тураһында хәбәр килтергән фәрештәләр ҙә рәсүл,. Һәр халыҡҡа ла (Өммәт) үҙ рәсүле ебәрелә. 
Аллаһы тәғәлә Мөхәммәт (с.ғ.с.) Пәйғәмбәргә  нәби тип өндәшә һәм ҡафырҙар менән монафиҡтарға ҡаршы көрәшкә саҡыра  . Аллаһ Пәйғәмбәрҙәргә  ғәһед  (мисаҡ) ебәрә. Мөхәммәт с.ғ.с Пәйғәмбәрҙәр мөһөрө (хәтәм нәбиин) тигән дәрәжәгә лайыҡ булған. Нәбиҙәр иҫәбендә шулай уҡ  Нух, Ибраһим, Муса, Иҙрис, Ғайса, Һарун, Исмәғил, Яҡуп һәм Исхаҡ.

 Үлү-л-ғәҙыйм 
Үлү-л-ғәҙыйм () — был билдәләмә тәү сиратта Әҙәм, Нух, Ибраһим, Муса, Ғайса һәм Мөхәммәт (с.ғ.с) Пәйғәмбәрҙәргә ҡарата ҡулланыла, улар тик ҙур ауырлыҡтар, ғазаптар аша үтеп, Аллаһ ҡанундарын халыҡҡа еткергән кешеләр.  Пәйғәмбәрҙәрҙең барыһы ла ҡаһарманлыҡ күрһәткән, тик был алтау был йәһәттән уларҙың барыһынан да өҫтөн тора.

 Билдәле Пәйғәмбәрҙәр 
Әҙәм, Иҙрис, Нух, Һууд, Сәлих, Лут, Ибраһим, Исмәғил, Исхаҡ, Якуп, Йософ, Әйүп, Шөғәйеп, Муса, Һарун, Дауыт, Сөләймән, Юныс, Ильяс, Әльясағ, Ҙөлкәфил, Зәкәриә, Яхъя, Ғайса, Мөхәммәт.

25 Пәйғәмбәр исеме упҠөрьәндә телгә алынғандар. Йәнә 5 Пәйғәмбәр исеме - (Шис, Хиҙр, Йүшә, Шамун һәм Исмәғил) хәҙистәр аша билдәле.  Луоҡман, Ғөзәйер һәм Зөлҡәрнәй исемдәрен исемлеккә инмәй, улар Пәйғәмбәр түгел, ә әүлиә.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 
 
 

 Һылтанмалар 
 Истории о пророках (Видео) 
 Степени и классификация Пророков 

Категория:Иман шарттары
Категория:Пәйғәмбәрҙәр
Категория:Ҡөрьән персонаждары
Категория:Ислам терминдары