Иҫке Аҡҡолай
{{Ук}}
'''Иҫке Аҡҡолай''' ({{lang-ru|Староаккулаево}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Әлшәй районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 232 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452120, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80202822004.
 

== Халыҡ һаны ==
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәттәре буйынса [[башҡорттар]] 97 % тәшкил итә<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1906 йыл||580||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||339||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||279||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||289||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||225||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||234||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||232||122||110||52,6||47,4
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Раевка (Әлшәй районы)|Раевка]]): 8 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Казанка (Әлшәй районы)|Казанка]]): 18 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Раевка (Әлшәй районы)|Раевка]]): 8 км

== Урамдары ==
* Карл Маркс урамы ({{lang-ru|улица Карла Маркса}})
* Механизаторҙар урамы ({{lang-ru|улица Механизаторов}})
* Энгельс урамы ({{lang-ru|улица Энгельса}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/002/000083.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 31 по Республике Башкортостан]</ref>


== Тарихы ==
Аҡҡолай ауылына башҡорт ихтилалы ([[Башҡорт ихтилалдары (1735—1740)|1735—1740]]) йылдарында хөкүмәткә тоғро хеҙмәт иткән сотник Аҡҡолай Бикташев етәкселегендә яйыҡ-ҫыбы-меңдәр тарафынан нигеҙ һалына. Ул [[Ташлы (Әлшәй районы)|Ташлы]] ауылында йәшәгән. Нисек кенә булмаһын, 1745 йылда Ҡармыш мулла, Иҙрис Минәшев (дөрөҫөрәге Муашев), Сураҡай Төркәев һәм Аҡҡолай Бикташев Ташлы ауылына ҡараған. Шунан һуң улустың [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәренең бер өлөшөн [[Сыуаштар|сыуаш]] крәҫтиәндәренә биреү тураһындағы документта 1770 йылда ошо ер килешеүендә ҡатнашыусылар итеп Аҡҡолай ауылы кешеләре, атап әйткәндә, тәүге төпләнеүсенең улы Бәхтегәрәй Аҡҡолаев, Сураш Аҡысев, ә Сураҡай ауылынан сотник Иҙрис Мыуашев күрһәтелә. Шулай итеп, 1745 һәм 1770 йылдар араһында Аҡҡолай ауылы барлыҡҡа килә.

[[1795 йыл]]да 28 йортта 88 ир-егет һәм 80 ҡатын-ҡыҙ иҫәпкә алынған. 1816 йылда 194 башҡорт булһа, 1834 йылда — 306, 1859 йылда — 392, 1870 йылда — 292, Иҫке Аҡҡолайҙа — 329<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/424 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 424.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220414173140/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/424 |date=2022-04-14 }}</ref>.

== Матбуғатта ==
* [[Башҡортостан (гәзит)|Башҡортостан]]. 22 ноябрь 2016 йыл. Күптән түгел Иҫке Аҡҡолай ауылында шәжәрә байрамы үткәрелде<ref>[https://bash.bashgazet.ru/obshestvo/24367-aolay-tuayary.html]</ref>

== Сайтта ==
* Әлшәй районының Аҡҡолай ауылында кейеҙ байрамы үтте<ref>[http://bashgazet.ru/kultura-i-literatura/26875-ky-keye-baylmay-yki-yayrtylan-ksepte-kilsge-ur.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180913002252/http://bashgazet.ru/kultura-i-literatura/26875-ky-keye-baylmay-yki-yayrtylan-ksepte-kilsge-ur.html |date=2018-09-13 }}</ref>.

== Видеофильмдар ==
* Иҫке Аҡҡолай ауылының юбилейы. 6 июль. 2021 йыл{{YouTube|jXbiwddb1ls|logo=1}}
* Башҡорт йыры. Аҡҡолай ауыл мәҙәниәт һарайы үҙешмәкәрҙәре18 август 2020 йыл{{YouTube|x_pHSbVl-gE|logo=1}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Күсәрбай Ҡотоев]] (1794—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.
* [[Суфиянова Сафура Рафиҡ ҡыҙы]] (1.07.1930—19.10.2001), малсылыҡ алдынғыһы. 1959—1989 йылдарҙа «Заветы Ленина» колхозы һауынсыһы. КПСС-тың XXV съезы делегаты. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1971). БАССР-ҙың иң яҡшы һауынсыһы (1963).
* [[Шәрипов Әмир Усман улы]] (3.02.1933—3.09.2007), ғалим-тау инженеры, 1991—2003 йылдарҙа Көнбайыш Себер тәрән разведка быраулау технологияһы ғилми-тикшеренеү һәм проект-конструктор институты директоры. Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһы академигы, техник фәндәр докторы (1993), профессор (1996). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (1999) һәм [[Башҡортостан Республикаһы]]ның (1996) атҡаҙанған фән эшмәкәре, [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған нефтсеһе (1996). Рәсәй Хөкүмәтенең Фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты (2000), [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1971).
* ''Аҡҡолай Бикташев''<ref>[https://ok.ru/group/53401513558225/topic/66880429127121 Альшеевский район (история родного края)]</ref>
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/4136-i-ke-a-olaj-lsh-j-r-nynda-y-auyl}}{{V|30|06|2019}}
* [https://www.komandirovka.ru/cities/staroakkulaevo/ Деревня Староаккулаево, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»]{{ref-ru}} {{V|30|06|2019}}


{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Әлшәй районы ауылдары}}

[[Категория:Әлшәй районы ауылдары]]
Иҫке Аҡҡолай () — Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 232 кеше.
Почта индексы — 452120, ОКАТО коды — 80202822004.
 

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар 97 % тәшкил итәЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1906 йыл580 1920 йыл 26 август339 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар279 1959 йыл 15 ғинуар289 1970 йыл 15 ғинуар225 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь234 2010 йыл 14 октябрь23212211052,647,4

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Раевка): 8 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Казанка): 18 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Раевка): 8 км

 Урамдары 
 Карл Маркс урамы ()
 Механизаторҙар урамы ()
 Энгельс урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 31 по Республике Башкортостан

 Тарихы 
Аҡҡолай ауылына башҡорт ихтилалы (1735—1740) йылдарында хөкүмәткә тоғро хеҙмәт иткән сотник Аҡҡолай Бикташев етәкселегендә яйыҡ-ҫыбы-меңдәр тарафынан нигеҙ һалына. Ул Ташлы ауылында йәшәгән. Нисек кенә булмаһын, 1745 йылда Ҡармыш мулла, Иҙрис Минәшев (дөрөҫөрәге Муашев), Сураҡай Төркәев һәм Аҡҡолай Бикташев Ташлы ауылына ҡараған. Шунан һуң улустың аҫаба ерҙәренең бер өлөшөн сыуаш крәҫтиәндәренә биреү тураһындағы документта 1770 йылда ошо ер килешеүендә ҡатнашыусылар итеп Аҡҡолай ауылы кешеләре, атап әйткәндә, тәүге төпләнеүсенең улы Бәхтегәрәй Аҡҡолаев, Сураш Аҡысев, ә Сураҡай ауылынан сотник Иҙрис Мыуашев күрһәтелә. Шулай итеп, 1745 һәм 1770 йылдар араһында Аҡҡолай ауылы барлыҡҡа килә.

1795 йылда 28 йортта 88 ир-егет һәм 80 ҡатын-ҡыҙ иҫәпкә алынған. 1816 йылда 194 башҡорт булһа, 1834 йылда — 306, 1859 йылда — 392, 1870 йылда — 292, Иҫке Аҡҡолайҙа — 329Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 424. .

 Матбуғатта 
 Башҡортостан. 22 ноябрь 2016 йыл. Күптән түгел Иҫке Аҡҡолай ауылында шәжәрә байрамы үткәрелде

 Сайтта 
 Әлшәй районының Аҡҡолай ауылында кейеҙ байрамы үтте .

 Видеофильмдар 
 Иҫке Аҡҡолай ауылының юбилейы. 6 июль. 2021 йыл
 Башҡорт йыры. Аҡҡолай ауыл мәҙәниәт һарайы үҙешмәкәрҙәре18 август 2020 йыл

 Билдәле шәхестәре 
 Күсәрбай Ҡотоев (1794—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.
 Суфиянова Сафура Рафиҡ ҡыҙы (1.07.1930—19.10.2001), малсылыҡ алдынғыһы. 1959—1989 йылдарҙа «Заветы Ленина» колхозы һауынсыһы. КПСС-тың XXV съезы делегаты. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971). БАССР-ҙың иң яҡшы һауынсыһы (1963).
 Шәрипов Әмир Усман улы (3.02.1933—3.09.2007), ғалим-тау инженеры, 1991—2003 йылдарҙа Көнбайыш Себер тәрән разведка быраулау технологияһы ғилми-тикшеренеү һәм проект-конструктор институты директоры. Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһы академигы, техник фәндәр докторы (1993), профессор (1996). Рәсәй Федерацияһының (1999) һәм Башҡортостан Республикаһының (1996) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Башҡортостандың атҡаҙанған нефтсеһе (1996). Рәсәй Хөкүмәтенең Фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты (2000), «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1971).
 Аҡҡолай БикташевАльшеевский район (история родного края)
 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 
 Деревня Староаккулаево, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру» 

Категория:Әлшәй районы ауылдары