Әбдрәхим
{{НП+Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Абдрахимово
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Әбдрәхим}}
 | герб                     =
 | флаг                     =
 | lat_deg                  = 55 | lat_min = 49 | lat_sec = 32.88
 | lon_deg                  = 58 | lon_min = 19 | lon_sec = 18.12
 | CoordScale               =
 | регион                   = Башкортостан
 | регион в таблице         = Башкортостан
 | вид района               =
 | район                    = Мәсетле районы
 | район в таблице          = Мәсетле районы{{!}}Мәсетле районы 
 | вид поселения            = ауыл биләмәһе
 | поселение                = Йонос ауыл Советы (Мәсетле районы){{!}}Йонос ауыл Советы 
 | C в регион               = сверху
 | в регион                 = снизу
 | поселение в таблице      =
 | внутреннее деление       =
 | глава                    =
 | дата основания           =
 | первое упоминание        =
 | прежние имена            =
 | статус с                 =
 | площадь                  =
 | высота центра НП         =
 | население                = {{ Население | Абдрахимово | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Абдрахимово | г }}
 | плотность                =
 | агломерация              =
 | национальный состав      =
 | конфессиональный состав  =
 | этнохороним              =
 | почтовый индекс          = 452563
 | почтовые индексы         =
 | телефонный код           =
 | цифровой идентификатор   = 80242850003
 | категория в Commons      =
 | сайт                     = 
}}
 
'''Әбдрәхим''' ({{lang-ru|Абдрахимово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Мәсетле районы]]ндағы ауыл. [[Йонос ауыл Советы (Мәсетле районы)|Йонос ауыл Советы]]на ҡарай.
Почта индексы — 452563, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80242850003.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Оло Ыҡтамаҡ]]): 15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Йонос (Мәсетле районы)|Йонос]]): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Һилейә (ҡасаба)|Һилейә]]): 155 км

Әбдрәхим ауылы [[Әй (йылға)|Әй]] йылғаһының уң ярында, район үҙәге Оло Ыҡтамаҡ ауылынан көньяҡҡа табан һәм [[Һилейә (ҡасаба)|Һилейә]] ([[Силәбе өлкәһе]]) тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 155 километрҙа урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|80248}}</ref>.

== Тарихы ==
Әбдрәхим (Заһим) ауылына Себер даруғаһы Ҡошсо улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә [[XVIII быуат]] башында нигеҙ һалған.

[[1735 йыл|1735]]—[[1740 йыл]]дарҙағы башҡорт ихтилалын баҫтырыу барышында яндырыла, һуңынан тергеҙелә.

Ауыл тәүге төпләнеүсе Әбдрәхим батыр исеме менән аталған. Риүәйәт буйынса, халыҡ Әбдрәхимде ғәҙәттән тыш көскә эйә булғаны өсөн ('''заһим''' (фарсы телендә ''«ғәҙәти булмаған», «көслө»'' тигәнде аңлата), шулай атаған. Ауыл шулай уҡ Миҙәт булараҡ билдәле булған. Ауылдың икенсе исеме — Миҙәт — исеменән сығарылған, уның барлыҡҡа килеүен асыҡлай алманыҡ: тәүге яртыһында ауылда Миҙәт исемле кеше булмаған.
Дыуан улусынан старшина Миндияр Арҡаевтың улы Пугачёв полковнигы Миҙәт Миңдияровтың (гәзит биттәрендә шулай яҙылһа ла) Ҡошсо улусы ауылы атамаһына ҡағылышы юҡ.

Әгәр тәүге төпләнеүсе Әбдрәхимдең улы Солтан Әбдрәхимов 1732—1818 йылдарҙа йәшәһә, ошо исем аҫтындағы ауыл [[XVIII быуат]]тарҙың 30-сы йылдарына тиклем барлыҡҡа килеүе ихтимал, тип раҫларға мөмкин.

Беҙгә 1735—1740 йылдарҙа хөкүмәт ғәскәрҙәренең ҡырғын акциялары ваҡытында юҡ ителгән барлыҡ башҡорт торама пункттарының яҙмышы билдәле. Шуға күрә Әбдрәхим ауылы ғына түгел, башҡа бик күптәр ҙә элекке йәки яңы урындарҙа тергеҙелде. Солтан Әбдрәхимовтың улдары Ғөбәйҙулла Солтанов (1767—1826), уның улдары Сәғәҙин (уның улы — Илсеғол), Ҡотлоҡәҙәм; Фәйзулла Солтанов (1778—1851), уның улы Кәлимулла (уның улы Зәйнулла), Төхвәтулла (уның улы Хисмәтулла), Ғәйнулла, Баймөхәмәт Солтановтар йорт старшиналары булып хеҙмәт иткән һәм йорт яҫауылдары булған.

[[1795 йыл]]да Әбдрәхим ауылындағы 15 йортта 78 кеше, [[1816 йыл]]да — 22 йортта 149 кеше йәшәгән. Ауыл халҡы малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған.

[[1842 йыл]]да Әбдрәхимдә 152 кешегә 41 сирек ужым һәм 251 сирек яҙғы иген сәселгән. Картуф сәсеү әлегә таралмаған<ref>{{ИСДБ|страница=556}}</ref><ref>Сборник статистических сведений по Уфимской губер­нии. Т. 6. Златоустовский уезд. С. 36. Башкортостан. 21 ноября 1998. ЦГИА РБ. Ф. 138. Оп. 2. Д. 345, 4485. Давлетбаев Б. С. Твое шежере. С. 12—19</ref>.

== Биләмә берәмектәренә инеүе ==
<!-- {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100 %;margin:0;" --><!-- Төрөлөп ҡуйыла торған таблица башы -->
{| class="wikitable"
|-
! Теркәү йылы !! Улус, ауыл советы !! Өйәҙ, кантон, район !! Губерна, Республика !! Дәүләт
|-
| [[1757]] ||Ҡошсо улусы || Троицк өйәҙе || Ырымбур губернаһы || Рәсәй Империяһы
|-
| [[1816]] || -се йорт || 4-се Башҡорт кантоны || Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
| [[1834]] || -се йорт || 4-се Башҡорт кантоны || Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1847]] || -се йорт || 4-се Башҡорт кантоны ||  Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1859]] || -се йорт || 4-се Башҡорт кантоны || Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1895]] || Ҡошсо улусы || Златоуст өйәҙе || Өфө губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1920]] || биләмәһе || Үрге Ҡыйғы өйәҙе || Автономлы Башҡорт ССР-ы (Бәләкәй Башҡортостан) ||[[Файл:Emblem of the Russian SFSR (1978–1991), Emblem of Russia (1991–1992).svg|20px]] РСФСР
|-
|[[1926]] || Ҡошсо улусы || Мәсәғүт кантоны || Автономлы Башҡорт ССР-ы ||{{СССР}} СССР
|-
|[[1935]] || Йонос ауыл Советы || Мәсетле районы || Башҡорт АССР-ы ||{{СССР}} СССР
|-
|[[1941]] || Йонос ауыл Советы|| Мәсетле районы|| Башҡорт АССР-ы || {{СССР}} СССР
|-
|[[1990]] || Йонос ауыл Советы || Мәсетле районы ||[[Башҡортостан|Башҡортостан Республикаһы]] ||{{Россия}} Рәсәй Федерацияһы
|-

|-
| || || || ||
|}

== Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше ==
1859 йылда Әбдрәхим ауылындағы 46 йортонда 236 кеше, 1865 йылда 44 йортта 248, 1895 йылда — 62 йортта 376 кеше йәшәгән.

[[XIX быуат]] аҙағында Әбдрәхимдә 4 һуҡҡыс һәм 2 елгәргес булған. 29 йортта 147 ат, 106 һыйыр, 140 һарыҡ, 29 кәзә аҫырағандар. Ҡайһы бер хужалыҡтарҙа 11 умарта һәм 4 солоҡ булған<ref>{{ИСДБ|страницы=556}}</ref><ref>{{БЭ2013|80248}}</ref>.

== Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше ==
[[1906 йыл]]да шулай уҡ бакалея кибете теркәлгән. 1920 йылда 98 йортта 567 кеше йәшәгән<ref>{{ИСДБ|страницы=556}}</ref>.

Әлеге ваҡытта Әбдрәхим ауылында [[Оло Ыҡтамаҡ]] башҡорт гимназияһының филиалы — Әбдрәхим төп мәктәбе, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар<ref>{{БЭ2013|80248}}</ref>.

== Халҡы ==
Әбдрәхим ауылында башҡорттар йәшәй (2002).

{{ Население | Абдрахимово | Столбцов= 9}}
{{ Население | Абдрахимово | график }}

== Билдәле кешеләре ==
* [[Шафиҡов Ивний Вәхит улы]] ([[14 июль]] [[1936 йыл]]) — ауыл хужалығы һәм фән ветераны, ғалим-умартасы. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1978), доцент (1981)

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Әй урамы ({{lang-ru| Айская (улица)}})
* Октябрь урамы ({{lang-ru| Октябрьская (улица)}})
* Ҡыҙыл Байраҡ урамы ({{lang-ru| Красного Знамени (улица)}})
* Салауат Юлаев урамы ({{lang-ru| Салавата Юлаева (улица)}})
* Йәшлек урамы ({{lang-ru| Молодёжная (улица)}})
<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/mechetlinskiy-rayon/derevnya-abdrahimovo/ Карта д. Абдрахимово. Улица]</ref>{{Колонки|конец}}

== Тирә-яҡ мөхит ==
'''Ер-һыу атамалары'''
''Тауҙар:''

''Урмандар:''

''Йылғалар:''
* [[Әй (йылға)|Әй]]

''Шишмәләр:''

''Ялан-бесәнлектәр:''

''Таусыҡтар, түбәләр:''

''Тәбиғәт һәйкәлдәре:''

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Әйле]]
* [[Ҡошсо]]

== Әҙәбиәт ==
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 194—195 с. (История д. Тугузлы)
* Хисамитдинова Ф. Г. Башкирская ойконимия XVI—XIX вв. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1991

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|80248}}
* {{ИСДБ|страницы=556}}
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан].
* [https://mapdata.ru/bashkortostan/mechetlinskiy-rayon/derevnya-abdrahimovo/ Карта д. Абдрахимово. Улицы]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
{{Мәсетле районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}
{{Bashkir-geo-stub}}
{{Мечетлинский район Башкортостана}}

[[Категория:Мәсетле районы ауылдары]]
[[Категория:Әй буйындағы тораҡ пункттар]]
Әбдрәхим () — Башҡортостандың Мәсетле районындағы ауыл. Йонос ауыл Советына ҡарай.
Почта индексы — 452563, ОКАТО коды — 80242850003.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Оло Ыҡтамаҡ): 15 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Йонос): 6 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һилейә): 155 км

Әбдрәхим ауылы Әй йылғаһының уң ярында, район үҙәге Оло Ыҡтамаҡ ауылынан көньяҡҡа табан һәм Һилейә (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 155 километрҙа урынлашҡан.

 Тарихы 
Әбдрәхим (Заһим) ауылына Себер даруғаһы Ҡошсо улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә XVIII быуат башында нигеҙ һалған.

1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалын баҫтырыу барышында яндырыла, һуңынан тергеҙелә.

Ауыл тәүге төпләнеүсе Әбдрәхим батыр исеме менән аталған. Риүәйәт буйынса, халыҡ Әбдрәхимде ғәҙәттән тыш көскә эйә булғаны өсөн (заһим (фарсы телендә «ғәҙәти булмаған», «көслө» тигәнде аңлата), шулай атаған. Ауыл шулай уҡ Миҙәт булараҡ билдәле булған. Ауылдың икенсе исеме — Миҙәт — исеменән сығарылған, уның барлыҡҡа килеүен асыҡлай алманыҡ: тәүге яртыһында ауылда Миҙәт исемле кеше булмаған.
Дыуан улусынан старшина Миндияр Арҡаевтың улы Пугачёв полковнигы Миҙәт Миңдияровтың (гәзит биттәрендә шулай яҙылһа ла) Ҡошсо улусы ауылы атамаһына ҡағылышы юҡ.

Әгәр тәүге төпләнеүсе Әбдрәхимдең улы Солтан Әбдрәхимов 1732—1818 йылдарҙа йәшәһә, ошо исем аҫтындағы ауыл XVIII быуаттарҙың 30-сы йылдарына тиклем барлыҡҡа килеүе ихтимал, тип раҫларға мөмкин.

Беҙгә 1735—1740 йылдарҙа хөкүмәт ғәскәрҙәренең ҡырғын акциялары ваҡытында юҡ ителгән барлыҡ башҡорт торама пункттарының яҙмышы билдәле. Шуға күрә Әбдрәхим ауылы ғына түгел, башҡа бик күптәр ҙә элекке йәки яңы урындарҙа тергеҙелде. Солтан Әбдрәхимовтың улдары Ғөбәйҙулла Солтанов (1767—1826), уның улдары Сәғәҙин (уның улы — Илсеғол), Ҡотлоҡәҙәм; Фәйзулла Солтанов (1778—1851), уның улы Кәлимулла (уның улы Зәйнулла), Төхвәтулла (уның улы Хисмәтулла), Ғәйнулла, Баймөхәмәт Солтановтар йорт старшиналары булып хеҙмәт иткән һәм йорт яҫауылдары булған.

1795 йылда Әбдрәхим ауылындағы 15 йортта 78 кеше, 1816 йылда — 22 йортта 149 кеше йәшәгән. Ауыл халҡы малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған.

1842 йылда Әбдрәхимдә 152 кешегә 41 сирек ужым һәм 251 сирек яҙғы иген сәселгән. Картуф сәсеү әлегә таралмағанСборник статистических сведений по Уфимской губер­нии. Т. 6. Златоустовский уезд. С. 36. Башкортостан. 21 ноября 1998. ЦГИА РБ. Ф. 138. Оп. 2. Д. 345, 4485. Давлетбаев Б. С. Твое шежере. С. 12—19.

 Биләмә берәмектәренә инеүе 

 Теркәү йылы  Улус, ауыл советы  Өйәҙ, кантон, район  Губерна, Республика  Дәүләт 1757 Ҡошсо улусы  Троицк өйәҙе  Ырымбур губернаһы  Рәсәй Империяһы 1816  -се йорт  4-се Башҡорт кантоны  Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы 1834  -се йорт  4-се Башҡорт кантоны  Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1847  -се йорт  4-се Башҡорт кантоны   Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1859  -се йорт  4-се Башҡорт кантоны  Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1895  Ҡошсо улусы  Златоуст өйәҙе  Өфө губернаһы  Рәсәй империяһы1920  биләмәһе  Үрге Ҡыйғы өйәҙе  Автономлы Башҡорт ССР-ы (Бәләкәй Башҡортостан) 20px РСФСР1926  Ҡошсо улусы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы  СССР1935  Йонос ауыл Советы  Мәсетле районы  Башҡорт АССР-ы  СССР1941  Йонос ауыл Советы Мәсетле районы Башҡорт АССР-ы   СССР1990  Йонос ауыл Советы  Мәсетле районы Башҡортостан Республикаһы  Рәсәй Федерацияһы    

 Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше 
1859 йылда Әбдрәхим ауылындағы 46 йортонда 236 кеше, 1865 йылда 44 йортта 248, 1895 йылда — 62 йортта 376 кеше йәшәгән.

XIX быуат аҙағында Әбдрәхимдә 4 һуҡҡыс һәм 2 елгәргес булған. 29 йортта 147 ат, 106 һыйыр, 140 һарыҡ, 29 кәзә аҫырағандар. Ҡайһы бер хужалыҡтарҙа 11 умарта һәм 4 солоҡ булған.

 Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше 
1906 йылда шулай уҡ бакалея кибете теркәлгән. 1920 йылда 98 йортта 567 кеше йәшәгән.

Әлеге ваҡытта Әбдрәхим ауылында Оло Ыҡтамаҡ башҡорт гимназияһының филиалы — Әбдрәхим төп мәктәбе, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.

 Халҡы 
Әбдрәхим ауылында башҡорттар йәшәй (2002).

 Билдәле кешеләре 
 Шафиҡов Ивний Вәхит улы (14 июль 1936 йыл) — ауыл хужалығы һәм фән ветераны, ғалим-умартасы. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1978), доцент (1981)

 Урамдары 

 Әй урамы ()
 Октябрь урамы ()
 Ҡыҙыл Байраҡ урамы ()
 Салауат Юлаев урамы ()
 Йәшлек урамы ()
Карта д. Абдрахимово. Улица

 Тирә-яҡ мөхит 
Ер-һыу атамалары
Тауҙар:

Урмандар:

Йылғалар:
 Әй

Шишмәләр:

Ялан-бесәнлектәр:

Таусыҡтар, түбәләр:

Тәбиғәт һәйкәлдәре:

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Әйле
 Ҡошсо

 Әҙәбиәт 
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 194—195 с. (История д. Тугузлы)
 Хисамитдинова Ф. Г. Башкирская ойконимия XVI—XIX вв. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1991

 Һылтанмалар 
 
 
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
 Карта д. Абдрахимово. Улицы

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Мәсетле районы ауылдары
Категория:Әй буйындағы тораҡ пункттар