Сөләймәнов Хәбир Ғибәҙәтулла улы
{{Персона
| имя              = Хәбир Ғибәҙәтулла улы Сөләймәнов
| изображение          = Сөләймәнов Хәбир Ғибәҙәт улы.jpg
| описание         = Бокс буйынса донъя чемпионы
| дата рождения    = 17.12.1980
| место рождения   = [[Силәбе өлкәһе]], {{ТУ|Арғаяш районы}}, [[Илембәт]] ауылы
| гражданство = {{АҠШ}}{{RUS}}
| подданство =
| религия =
| отец =Ғибәҙәт Сөләймәнов
| мать =Шәһиҙә Сөләймәнова
| супруга =
| дети =
| Rodovid =
}}
{{фамилиялаш|Сөләймәнов}}
'''Сөләймәнов Хәбир Ғибәҙәтулла улы''' ([[17 декабрь]] [[1980 йыл]]) — [[башҡорт]] спортсыһы, профессионал [[бокс]]ёр. Бөтә донъя бокс берлегенең алтын билбауын яулаусы һәм «WBO NABO вакант» титулын алыусы. Кикбоксинг буйынса донъя, бокс буйынса [[Нью-Йорк]] ҡалаһы чемпионы.

== Биографияһы ==
Хәбир Ғибәҙәтулла улы Сөләймәнов 1980 йылдың 17 декабрендә [[Силәбе өлкәһе]] [[Арғаяш районы]]ның [[Илембәт]] ауылында тыуған. Атаһы ''Ғибәҙәт Сөләймәнов'' сығышы менән Дәрүиш ауылынан, ә әсәһе ''Шәһиҙә Сөләймәнова'' — Һабайҙан<ref>Хәҙер Илембәт ауылы составында.</ref><ref name="Хәлфетдинова Г.">{{мәҡәлә |автор= Хәлфетдинова Г.|заглавие=Бөркөттәй улдар үҫтереп |ссылка= http://xn--80aab0anbugatmkc1ftcb.xn--p1ai/archives/315-brktty-uldar-terep.html|язык= |издание= [[Башҡортостан ҡыҙы (журнал)|Башҡортостан ҡыҙы]]|тип= журнал|год= 2013|том= |номер= 3|страницы= |doi= |issn=}}</ref>. Игеҙ туғаны — ''Сөләймәнов Сабир Ғибәҙәт улы'', бокс буйынса Нью-Йорк ҡалаһы чемпионы, һәм ҡустыһы ''Марат'' бар<ref name="Хәлфетдинова Г."/>.

Тыуған ауылының башланғыс мәктәбен тамамлап, күрше Дәрүиш урта мәктәбендә уҡыуын артабан дауам итә<ref name="Хәлфетдинова Г."/>. Туғаны Сабир менән күрше ауылдағы мәктәпкә йыш ҡына йәйәү йөрөй. Буш ваҡытында атаһы менән [[һунар]] иткән. Мәктәптә [[спорт]] менән мауыға башлай, райондың [[шахмат]] буйынса чемпионы була. Юғары белемде [[Силәбе]] ҡалаһының аграр-инженер университетында ала<ref name="Ишбулатов И.">{{мәҡәлә |автор= Ишбулатов И.|заглавие=Америкала башҡорт булып ҡара һин! |ссылка= http://kiskeufa.ru/index.php?dn=down&to=open&id=149|язык= |издание= [[Киске Өфө (гәзит)|Киске Өфө]]|тип= гәзит|год= 2011|том= |номер= 39|страницы= 9|doi= |issn=}}</ref>.

Бокс буйынса беренсе тренеры — билдәле [[спорт]]сы, [[кикбоксинг]] буйынса Рәсәй һәм Европа чемпионы ''Салауат Байрамғәлин'' була. Хәбир игеҙәге Сабир менән бергә 17 йәштән алып үның кикбоксинг мәктәбендә тәрбиәләнә. Башта — Силәбе ҡалаһында, һуңынан — Силәбе өлкәһендә, ә артабан [[Рәсәй]]ҙә лә еңеүҙәр яулай<ref name="Ишбулатов И."/>.

Ярыштарҙың береһендә Рәсәйҙән [[Америка Ҡушма Штаттары|АҠШ-ҡа]] күсеп киткән бер тренер игеҙәктәргә, кикбоксингты ҡалдырып, Америкала киң таралған бокс менән үҙенең мәктәбендә шөғөлләнергә тәҡдим итә. Хәбир һәм Сабир быға риза була һәм АҠШ-ҡа оса. [[Нью-Йорк]] ҡалаһында бокс менән шөғөлләнә башлай. 2005 йылда [[Канзас]] ҡалаһында һәүәҫкәр боксерҙар араһында үткәрелгән «Алтын бирсәткә» исемле ярышта Сабир 54 кг-ға тиклемгеләр араһында — беренсе, ә Хәбир 57 кг-ға тиклемгеләр араһында икенсе урынды яулай. 2006 йылдың декабрендә ошо уҡ турнирҙа бер үк ауырлыҡ категорияла ярышып, Сөләймәновтар финалға сыға һәм чемпион исемен яулайҙар<ref>{{cite web|author=Терновая Л.|datepublished=2012-08-22|url=http://www.bashinform.ru/news/486235-khabir-suleymanov-doma-so-vsemi-starayus-razgovarivat-na-bashkirskom/|title=Хабир Сулейманов: «Дома со всеми стараюсь разговаривать на башкирском»|lang=|publisher=[[Башинформ]]|accessdate=2016-01-19}}</ref>. Һуңыраҡ Хәбир Сөләймәнов Бөтә донъя бокс берлегенең алтын билбауын яулай<ref name="Ишбулатов И."/>.

2010 йылда Глендейл ([[Калифорния]]) ҡалаһында уҙғарылған Бөтә донъя бокс берекмәһенең WBO NABO вакант титулына лайыҡ була<ref>{{cite web|author=Слезин Д.|datepublished=2011-08-17|url=http://www.bashinform.ru/news/387712-bashkirskiy-bokser-khabir-suleymanov-snyalsya-v-novom-gollivudskom-klipe/|title=Башкирский боксер Хабир Сулейманов снялся в новом голливудском клипе|lang=|publisher=[[Башинформ]]|accessdate=2016-01-19}}</ref>.

Хәбир донъяның ҡайһы мөйөшөндә, ниндәй генә аудитория алдында сығыш яһамаһын, кемгә генә ҡаршы һуғышмаһын — американлығамы, мексиканлығамы — бокс башланыр алдынан [[башҡорт милли кейеме]] — [[елән]] һәм ҡамсат бүрек — кейеп алып, рингты бер-ике тапҡыр урап сыға. Уны бөтә донъяла тап башҡорт милли кейемендә таныйҙар<ref name="Ишбулатов И."/>.

Хәбир Сөләймәнов ''«БашГизхан»'' исемле тарихи [[роман]] яҙа һәм 2015 йылдың февраль аҙағында Өфөлә был китабының исем туйын үткәрә. Авторҙың үҙ әҫәре буйынса [[фильм]] төшөрөргә лә уйы бар<ref>{{cite web|author=Фәйезов Ә.|datepublished=2015-02-27|url=http://www.bashinform.ru/bash/704372/|title=Билдәле боксер Хәбир Сөләймәнов тарихи роман яҙған|lang=|publisher=[[Башинформ]]|accessdate=2016-01-19}}</ref><ref>{{мәҡәлә |автор= Ишбулатов И.|заглавие=Ситтә чемпионлыҡ яулаһан да тыуған ерҙә үҙең булып йәшә |ссылка= http://kiskeufa.ru/index.php?dn=news&to=art&id=2499|язык= |издание= [[Киске Өфө (гәзит)|Киске Өфө]]|тип= гәзит|год= 2015|том= |номер= 8|страницы= |doi= |issn=}}</ref>.

Режиссёр [[Иҫәндәүләтова Вилүрә Әҙеһәм ҡыҙы|Вилүрә Иҫәндәүләтова]] хәбәр итеүенсә, «[[Башҡортостан (киностудия)|Башҡортостан]]» киностудияһы Хәбир Сөләймәнов тураһында фильм төшөрөү өҫтөндә эшләй<ref>{{cite web|author=Ҡотлогилдина З.|datepublished=2016-01-05|url=http://www.bashinform.ru/news/387712-bashkirskiy-bokser-khabir-suleymanov-snyalsya-v-novom-gollivudskom-klipe/|title=Вилүрә Иҫәндәүләтова: «Кино — халҡыңды донъяға танытыуҙың иң отошло юлы»|lang=|publisher=[[Башҡортостан (гәзит)|Башҡортостан]]|accessdate=2016-01-19}}</ref>.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* [[Бокс]] буйынса Нью-Йорк чемпионы
* Бөтә донъя бокс берлегенең алтын билбауы
* Бөтә донъя бокс берекмәһенең WBO NABO вакант титулы
* Кикбоксинг буйынса донъя чемпионы

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* {{мәҡәлә |автор= Ишбулатов И.|заглавие=Америкала башҡорт булып ҡара һин! |ссылка= http://kiskeufa.ru/index.php?dn=down&to=open&id=149|язык= |издание= [[Киске Өфө (гәзит)|Киске Өфө]]|тип= гәзит|год= 2011|том= |номер= 39|страницы= 9|doi= |issn=}}
* [http://bashgazet.ru/blog/archives/12033 Башҡорт батыры Американа яулай. «Башкортостан» гәзите. 2 июль, 2011 й.]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Видеояҙмалар ==
* [http://tv-rb.ru/teleproekty/arkhiv-2012-2013/edu-ya-v-derevnyu/ «Ҡайтайым ауылыма» телетапшырыуы; 2 ғинуар 2014 йыл] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029183659/http://tv-rb.ru/teleproekty/arkhiv-2012-2013/edu-ya-v-derevnyu/ |date=2018-10-29 }}

{{Сифатлы мәҡәлә|Спортсы}}

[[Категория:Башҡортостан боксёрҙары]]
[[Категория:Алфавит буйынса спортсылар]]
[[Категория:Силәбе өлкәһе башҡорттары]]
[[Категория:Арғаяш районында тыуғандар]]
Сөләймәнов Хәбир Ғибәҙәтулла улы (17 декабрь 1980 йыл) — башҡорт спортсыһы, профессионал боксёр. Бөтә донъя бокс берлегенең алтын билбауын яулаусы һәм «WBO NABO вакант» титулын алыусы. Кикбоксинг буйынса донъя, бокс буйынса Нью-Йорк ҡалаһы чемпионы.

 Биографияһы 
Хәбир Ғибәҙәтулла улы Сөләймәнов 1980 йылдың 17 декабрендә Силәбе өлкәһе Арғаяш районының Илембәт ауылында тыуған. Атаһы Ғибәҙәт Сөләймәнов сығышы менән Дәрүиш ауылынан, ә әсәһе Шәһиҙә Сөләймәнова — ҺабайҙанХәҙер Илембәт ауылы составында.. Игеҙ туғаны — Сөләймәнов Сабир Ғибәҙәт улы, бокс буйынса Нью-Йорк ҡалаһы чемпионы, һәм ҡустыһы Марат бар.

Тыуған ауылының башланғыс мәктәбен тамамлап, күрше Дәрүиш урта мәктәбендә уҡыуын артабан дауам итә. Туғаны Сабир менән күрше ауылдағы мәктәпкә йыш ҡына йәйәү йөрөй. Буш ваҡытында атаһы менән һунар иткән. Мәктәптә спорт менән мауыға башлай, райондың шахмат буйынса чемпионы була. Юғары белемде Силәбе ҡалаһының аграр-инженер университетында ала.

Бокс буйынса беренсе тренеры — билдәле спортсы, кикбоксинг буйынса Рәсәй һәм Европа чемпионы Салауат Байрамғәлин була. Хәбир игеҙәге Сабир менән бергә 17 йәштән алып үның кикбоксинг мәктәбендә тәрбиәләнә. Башта — Силәбе ҡалаһында, һуңынан — Силәбе өлкәһендә, ә артабан Рәсәйҙә лә еңеүҙәр яулай.

Ярыштарҙың береһендә Рәсәйҙән АҠШ-ҡа күсеп киткән бер тренер игеҙәктәргә, кикбоксингты ҡалдырып, Америкала киң таралған бокс менән үҙенең мәктәбендә шөғөлләнергә тәҡдим итә. Хәбир һәм Сабир быға риза була һәм АҠШ-ҡа оса. Нью-Йорк ҡалаһында бокс менән шөғөлләнә башлай. 2005 йылда Канзас ҡалаһында һәүәҫкәр боксерҙар араһында үткәрелгән «Алтын бирсәткә» исемле ярышта Сабир 54 кг-ға тиклемгеләр араһында — беренсе, ә Хәбир 57 кг-ға тиклемгеләр араһында икенсе урынды яулай. 2006 йылдың декабрендә ошо уҡ турнирҙа бер үк ауырлыҡ категорияла ярышып, Сөләймәновтар финалға сыға һәм чемпион исемен яулайҙар. Һуңыраҡ Хәбир Сөләймәнов Бөтә донъя бокс берлегенең алтын билбауын яулай.

2010 йылда Глендейл (Калифорния) ҡалаһында уҙғарылған Бөтә донъя бокс берекмәһенең WBO NABO вакант титулына лайыҡ була.

Хәбир донъяның ҡайһы мөйөшөндә, ниндәй генә аудитория алдында сығыш яһамаһын, кемгә генә ҡаршы һуғышмаһын — американлығамы, мексиканлығамы — бокс башланыр алдынан башҡорт милли кейеме — елән һәм ҡамсат бүрек — кейеп алып, рингты бер-ике тапҡыр урап сыға. Уны бөтә донъяла тап башҡорт милли кейемендә таныйҙар.

Хәбир Сөләймәнов «БашГизхан» исемле тарихи роман яҙа һәм 2015 йылдың февраль аҙағында Өфөлә был китабының исем туйын үткәрә. Авторҙың үҙ әҫәре буйынса фильм төшөрөргә лә уйы бар.

Режиссёр Вилүрә Иҫәндәүләтова хәбәр итеүенсә, «Башҡортостан» киностудияһы Хәбир Сөләймәнов тураһында фильм төшөрөү өҫтөндә эшләй.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Бокс буйынса Нью-Йорк чемпионы
 Бөтә донъя бокс берлегенең алтын билбауы
 Бөтә донъя бокс берекмәһенең WBO NABO вакант титулы
 Кикбоксинг буйынса донъя чемпионы

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 Башҡорт батыры Американа яулай. «Башкортостан» гәзите. 2 июль, 2011 й.

 Видеояҙмалар 
 «Ҡайтайым ауылыма» телетапшырыуы; 2 ғинуар 2014 йыл 

Категория:Башҡортостан боксёрҙары
Категория:Алфавит буйынса спортсылар
Категория:Силәбе өлкәһе башҡорттары
Категория:Арғаяш районында тыуғандар