Алғаҙы
{{ТП-Рәсәй|Алғазы
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Алғазы
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 52 | lat_min = 27 | lat_sec = 15
  |lon_deg = 57 | lon_min = 48 | lon_sec = 38
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Баймаҡ районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 175
  |иҫәп алыу йылы       = 2009
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453679
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34751 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80206804002
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Алғаҙы''' ({{lang-ru|Алгазино}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баймаҡ районы]] [[Әбделкәрим ауыл Советы (Баймаҡ районы)|Әбделкәрим ауыл Советы]] составындағы ауыл<ref name="Баймакский край">{{китап |автор=Ред.составитель А. Багуманов |заглавие=Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание |место=Уфа |издательство=[[Китап (нәшриәт)|Башкирское книжное издательство]] |год=2002|страниц=332|ISBN=5-295-03157-8}}</ref>. [[XVIII быуат]]тың 70-се йылдарында нигеҙләнгән<ref name="Әсфәндиәров">{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана|страница =92 }}</ref>. [[2009]] йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 175 кеше<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453679, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80206804002.

== Исеменең килеп сығышы ==
Алғаҙы антропонимынан<ref>Словарь топонимов Башкирской АССР. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1980 г. 23-сө бит</ref>. Ауыл тәүге төпләнеүсе Алғазы Ғүмәровтың исемен йөрөтә<ref name="Әсфәндиәров"></ref>.

== Географик урыны<ref name="Баймакский край"></ref> ==
[[Кесе Юлыҡ]] йылғаһы буйында урынлашҡан.
* [[Әбделкәрим (Баймаҡ районы)|Әбделкәрим ауылынан]] — 7 км.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баймаҡ (ҡала)|Баймаҡ]]) — 50 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай) — 91 км

== Тарихы ==
Утар булараҡ [[XVIII быуат]]тың 70-се йылдарынан билдәле. [[1816 йыл]]да 25 йортта — 150 кеше, VIII ревизия мәғлүмәттәре буйынса — 511, 1859 йылда — 468 кеше йәшәгән<ref name="Әсфәндиәров"></ref>.
Халҡы — [[башҡорттар]].
Ауыл атамаһы нигеҙ һалыусы Алғаҙы Ғүмәровтың (улдары Мәҡсүт, Сәғит, Байдәүләт) исеменән алып бирелгән. Халҡы [[малсылыҡ]], урман кәсептәре, [[һунар]], [[солоҡсолоҡ]] менән шөғөлләнгән. 1842 йылда 511 кеше башына 36 бот ужым һәм 1052 бот ярауай бойҙай сәселә<ref name="Әсфәндиәров"></ref>.

[[ХХ быуат]] башында мәғдән һәм сәсмә алтын ятҡылыҡтарының эшкәртеүе башлана. Коллективлашыуға тиклем ЮУГАО-ның Алғаҙы приискыһы була.

'''Совет осоро'''

1930 йылда крәҫтиәндәр «Ҡыҙыл Октябрь» колхозына берләшә, артабан — ХХ-се партсъезд исемендәге колхоз. 1960 йылда тарҡатыла, уның базаһында Баймаҡ совхозының Алғаҙы бригадаһы ойошторола, һуңынан — «Баймаҡ» СПК-һы. Хужалыҡтың төп йүнәлеше — [[малсылыҡ]]һәм [[Башҡортостанда игенселек|игенселек]]<ref name="Баймакский край"></ref>.
1920 йылда — ике ауылда (Оло Алғаҙы һәм Кесе Алғаҙы) барыһы 637 кеше теркәлгән<ref name="Баймакский край"></ref>. Хәҙерге ваҡытта Оло Алғаҙы ауылы Алғаҙы тип атала.

'''Бөгөнгөһө'''

Алғаҙы Әбделкәрим ауыл биләмәһенә ҡарай<ref name="Илнур Ямалетдинов">[https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2021-05-14/i-d-rend-haly-h-st-re-2265750 Кәримә Усманова. Иңдәрендә — халыҡ хәстәре]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Ауыл балалары Әбделкәримгә мәктәп автобусында йөрөп уҡый. Ауылда йәшәгән халыҡ нисек тә үҙ шөғөлөн асып, шәхси хужалығында мал үрсетеп, йәшелсә үҫтереп йәшәргә тырыша. Ауылда эш юҡлыҡтан, күптәр сит тарафтарға китергә мәжбүр, әммә тырыш кешеләр йүнен таба: Алғаҙы ауылы егете Альфред Моратов күмер һүндереү эшен үҙләштерҙе, Кәбир Ҡунысбаев, Азат Булатовтар ҡымыҙ етештереп һата. Рима Йәнйегетова тормош иптәше менән кәбеҫтә үҫтерәләр. Алғаҙы ауылына зәңгәр яғыулыҡ үткәрелмәгән, проект эштәре башланған<ref name="Илнур Ямалетдинов"></ref>.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||199||103||96||51,8||48,2
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||223||107||116||48||52
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||194||100||94||51,5||48,5
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
; Милли составы
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, [[башҡорттар]] (100 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

== Урамдар ==
{{Колонки|2}}
* Салауат Юлаев (урамы) ({{lang-ru| Салавата Юлаева улица}})
* Йәнтүрә (урамы) ({{lang-ru|Янтуры улица}})
<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/006/000089.html Улицы]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [http://urgaza.ru/library-portal/articles/207/1846/ К вопросу о добыче золота на территории Башкирии в конце XIX — начале XX вв. ]
* {{китап |автор=Ред.составитель А. Багуманов |заглавие=Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание |место=Уфа |издательство=[[Китап (нәшриәт)|Башкирское книжное издательство]] |год=2002|страниц=332|ISBN=5-295-03157-8}}

== Әҙәбиәт ==
* {{Китап:История сёл и деревень Башкортостана|страница =92 }}
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Словарь топонимов Башкирской АССР. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1980 г.
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Баймаҡ районы ауылдары}}
[[Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы]]
[[Категория:1770 йылда нигеҙләнгән тораҡ пункттар]]
[[Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары]]
[[Категория:Баймаҡ районы ауылдары]]
Алғаҙы () — Башҡортостандың Баймаҡ районы Әбделкәрим ауыл Советы составындағы ауыл. XVIII быуаттың 70-се йылдарында нигеҙләнгән. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 175 кешеБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453679, ОКАТО коды — 80206804002.

 Исеменең килеп сығышы 
Алғаҙы антропонимынанСловарь топонимов Башкирской АССР. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1980 г. 23-сө бит. Ауыл тәүге төпләнеүсе Алғазы Ғүмәровтың исемен йөрөтә.

 Географик урыны 
Кесе Юлыҡ йылғаһы буйында урынлашҡан.
 Әбделкәрим ауылынан — 7 км.
 Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ) — 50 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай) — 91 км

 Тарихы 
Утар булараҡ XVIII быуаттың 70-се йылдарынан билдәле. 1816 йылда 25 йортта — 150 кеше, VIII ревизия мәғлүмәттәре буйынса — 511, 1859 йылда — 468 кеше йәшәгән.
Халҡы — башҡорттар.
Ауыл атамаһы нигеҙ һалыусы Алғаҙы Ғүмәровтың (улдары Мәҡсүт, Сәғит, Байдәүләт) исеменән алып бирелгән. Халҡы малсылыҡ, урман кәсептәре, һунар, солоҡсолоҡ менән шөғөлләнгән. 1842 йылда 511 кеше башына 36 бот ужым һәм 1052 бот ярауай бойҙай сәселә.

ХХ быуат башында мәғдән һәм сәсмә алтын ятҡылыҡтарының эшкәртеүе башлана. Коллективлашыуға тиклем ЮУГАО-ның Алғаҙы приискыһы була.

Совет осоро

1930 йылда крәҫтиәндәр «Ҡыҙыл Октябрь» колхозына берләшә, артабан — ХХ-се партсъезд исемендәге колхоз. 1960 йылда тарҡатыла, уның базаһында Баймаҡ совхозының Алғаҙы бригадаһы ойошторола, һуңынан — «Баймаҡ» СПК-һы. Хужалыҡтың төп йүнәлеше — малсылыҡһәм игенселек.
1920 йылда — ике ауылда (Оло Алғаҙы һәм Кесе Алғаҙы) барыһы 637 кеше теркәлгән. Хәҙерге ваҡытта Оло Алғаҙы ауылы Алғаҙы тип атала.

Бөгөнгөһө

Алғаҙы Әбделкәрим ауыл биләмәһенә ҡарайКәримә Усманова. Иңдәрендә — халыҡ хәстәре. Ауыл балалары Әбделкәримгә мәктәп автобусында йөрөп уҡый. Ауылда йәшәгән халыҡ нисек тә үҙ шөғөлөн асып, шәхси хужалығында мал үрсетеп, йәшелсә үҫтереп йәшәргә тырыша. Ауылда эш юҡлыҡтан, күптәр сит тарафтарға китергә мәжбүр, әммә тырыш кешеләр йүнен таба: Алғаҙы ауылы егете Альфред Моратов күмер һүндереү эшен үҙләштерҙе, Кәбир Ҡунысбаев, Азат Булатовтар ҡымыҙ етештереп һата. Рима Йәнйегетова тормош иптәше менән кәбеҫтә үҫтерәләр. Алғаҙы ауылына зәңгәр яғыулыҡ үткәрелмәгән, проект эштәре башланған.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар1991039651,848,2 2002 йыл 9 октябрь2231071164852 2010 йыл 14 октябрь1941009451,548,5

 Милли составы
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, башҡорттар (100 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

 Урамдар 

 Салауат Юлаев (урамы) ()
 Йәнтүрә (урамы) ()
Улицы

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 К вопросу о добыче золота на территории Башкирии в конце XIX — начале XX вв. 
 

 Әҙәбиәт 
 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Словарь топонимов Башкирской АССР. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1980 г.

Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы
Категория:1770 йылда нигеҙләнгән тораҡ пункттар
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары
Категория:Баймаҡ районы ауылдары