Кинйәбай (Көйөргәҙе районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Кинйәбай (мәғәнәләр)}}
{{ТП-Рәсәй|Кинйәбай
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Кинйәбай
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 52 | lat_min = 40 | lat_sec = 1
  |lon_deg = 56 | lon_min = 10 | lon_sec = 38
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Көйөргәҙе районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = Керәүле - Илюшкин
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = Ҡаҙарма
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 239
  |иҫәп алыу йылы       = 2009
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = Башҡорттар
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453354
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34758 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80239820004
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Кинйәбай''' ({{lang-ru|Кинзябаево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Көйөргәҙе районы]]ндағы ауыл. [[2009]] йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 239 кеше<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453354, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80239820004.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||||||||||
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Урамдары ==
* Урман урамы ({{lang-ru|Лесная (улица)}})
* Шишмә урамы ({{lang-ru|Родниковая (улица)}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/033/000029.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан]</ref>

== Тарихы ==
Ауылдың рәсми булмаған исеме -Ҡаҙарма. Рәсми исеме, йәғни Кинйәбай, ойконим, Сәңкем-Ҡыпсаҡ ырыуы аҫабаһы Кинйәбай Бүләков исеменә (антропонимына) барып тоташа. [(Тәлғәт Шаһманов. Кинйәбай. 2011 йыл).] [[Юшатыр (гәзит)|Юшатыр]].

Кинйәбай — Ҡыпсаҡ улусының Мушулин түбәһенең [[XIX быуат]] башында барлыҡҡа килгән ауылы. Унда VII ревизияла 68 кеше йәшәгән 10 ихата була. 43 йылдан һуң 20 йортта 180 кеше йәшәй. [[Стәрлетамаҡ кантоны]] Көйөргәҙе улусына ҡараған ауылдың [[1920 йыл|1920 йылда]] 59 ихатаһы була, унда 282 кеше йәшәй. XIX быуаттың беренсе яртыһында 9-сы кантондың 27-се йортона инә.

Ауылға 1758 йылғы яҫауыл Кинйәбай Бүләков нигеҙ һалған. Ул йорт старшинаһы ярҙамсыһы булып хеҙмәт иткән. Уның алты улы — Абдуллатиф, Әбдрәхим, Абдрахман, Абдулвәли, Әбйәлил, Әбделвәхит билдәле.

1842 йылда 164 кешегә 35 сирек (280 бот) яҙғы иген сәселә<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/76 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с., страница 76] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220403051800/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/76 |date=2022-04-03 }}</ref>.

== Ауыл мәктәбе тарихы ==
[[XX быуат|ХХ быуат]] башында Кинйәбай (Ҡаҙарма) ауылында [[мәсет]] барлыҡҡа килә, аҙаҡтан уның йортон [[мәктәп]] итәләр, һуңынан интернат яһап, [[Павловка (Көйөргәҙе районы)|Павловкаға]] күсерәләр. Мәктәптең нисәнсе йыл асылғанын аныҡ ҡына билдәләп булманы, ул 30-сы «ликбез» йылдарына тура килә. Ауыл бәләкәй, балалар һаны күп булмағанға күрә,бында мәктәп башланғыстан уҙманы. Уның яңы бинаһы 1970-се йылдар аҙағында төҙөлгәнсе, берҙән-бер мәҙәниәт усағы булып элекке мәсет йорто ҡалды. Ауылдың йөҙөн мәктәп билдәләй, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Кинйәбайҙа бер ваҡытта ла ауыл кешеләренең ихтыяжына яуап бирерлек мәктәп булманы., шуға бик һирәктәргә генә белем алыу тейҙе, уныһы ла ситтә. Ауылда мәсет төҙөлгәс, белемгә ынтылыш көсәйә, мәсеттә малайҙар өсөн мәҙрәсә, абыстайҙың өйөндә ҡыҙҙар өсөн мәҙрәсә эшләй.(Ғәлим Хисамов. Кинйәбай (Ҡаҙарма) ауылы. «Юшатыр» гәзите, 21-23 июнь, 2011 йыл).

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Ғәниева Тамара Әхмәтшәриф ҡыҙы]] (20.06.1971), [[Башҡортостандың халыҡ шағиры]] (2019) һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993). Әҙәби премиялар лауреаты.
* [[Хисамов Ғәлим Афзал улы]] — яҙыусы;
* [[Хисамов Ишмәхәммәт Ғимран улы]] — банк идарасыһы, Башҡортостандың күп предприятиеларында ситтән ҡуйылған идарасы булып танылды;
* Байдәүләтов Марсель — телерадиожурналист.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ермолаевка (Көйөргәҙе районы)|Ермолаевка]]): 35 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Керәүле-Илюшкин (Көйөргәҙе районы)|Керәүле-Илюшкин]]): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 35 км

== Матбуғатта ==
* [[Башҡортостан (гәзит)|Башҡортостан]]. 18 ноябрь 2020. Ут яна, юл һалына<ref>[https://bashgazet.ru/articles/intsident/2020-11-18/ut-yana-yul-alyna-701287] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241114214828/https://bashgazet.ru/articles/intsident/2020-11-18/ut-yana-yul-alyna-701287 |date=2024-11-14 }}</ref>

== Сайтта ==
Кинйәбайҙар килен төшөрҙө<ref>[https://kurultai.ru/ba/content/2893-v-kinzyabaevo-vstretili-nevestu/ Кинйәбайҙар килен төшөрҙө]</ref>

== Видеояҙмалар ==
# {{YouTube|Af_GGKVhIec|logo=1}} Тамара Ғәниева менән Көйөргәҙе районы Кинйәбай ауылына ҡайта

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==

== Сығанаҡтар ==
<references/>

{{Көйөргәҙе районы ауылдары}}

[[Категория:Көйөргәҙе районы ауылдары]]
Кинйәбай () — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 239 кешеБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453354, ОКАТО коды — 80239820004.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь

 Урамдары 
 Урман урамы ()
 Шишмә урамы ()
 Үҙәк урам ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан

 Тарихы 
Ауылдың рәсми булмаған исеме -Ҡаҙарма. Рәсми исеме, йәғни Кинйәбай, ойконим, Сәңкем-Ҡыпсаҡ ырыуы аҫабаһы Кинйәбай Бүләков исеменә (антропонимына) барып тоташа. [(Тәлғәт Шаһманов. Кинйәбай. 2011 йыл).] Юшатыр.

Кинйәбай — Ҡыпсаҡ улусының Мушулин түбәһенең XIX быуат башында барлыҡҡа килгән ауылы. Унда VII ревизияла 68 кеше йәшәгән 10 ихата була. 43 йылдан һуң 20 йортта 180 кеше йәшәй. Стәрлетамаҡ кантоны Көйөргәҙе улусына ҡараған ауылдың 1920 йылда 59 ихатаһы була, унда 282 кеше йәшәй. XIX быуаттың беренсе яртыһында 9-сы кантондың 27-се йортона инә.

Ауылға 1758 йылғы яҫауыл Кинйәбай Бүләков нигеҙ һалған. Ул йорт старшинаһы ярҙамсыһы булып хеҙмәт иткән. Уның алты улы — Абдуллатиф, Әбдрәхим, Абдрахман, Абдулвәли, Әбйәлил, Әбделвәхит билдәле.

1842 йылда 164 кешегә 35 сирек (280 бот) яҙғы иген сәселәАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с., страница 76 .

 Ауыл мәктәбе тарихы 
ХХ быуат башында Кинйәбай (Ҡаҙарма) ауылында мәсет барлыҡҡа килә, аҙаҡтан уның йортон мәктәп итәләр, һуңынан интернат яһап, Павловкаға күсерәләр. Мәктәптең нисәнсе йыл асылғанын аныҡ ҡына билдәләп булманы, ул 30-сы «ликбез» йылдарына тура килә. Ауыл бәләкәй, балалар һаны күп булмағанға күрә,бында мәктәп башланғыстан уҙманы. Уның яңы бинаһы 1970-се йылдар аҙағында төҙөлгәнсе, берҙән-бер мәҙәниәт усағы булып элекке мәсет йорто ҡалды. Ауылдың йөҙөн мәктәп билдәләй, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Кинйәбайҙа бер ваҡытта ла ауыл кешеләренең ихтыяжына яуап бирерлек мәктәп булманы., шуға бик һирәктәргә генә белем алыу тейҙе, уныһы ла ситтә. Ауылда мәсет төҙөлгәс, белемгә ынтылыш көсәйә, мәсеттә малайҙар өсөн мәҙрәсә, абыстайҙың өйөндә ҡыҙҙар өсөн мәҙрәсә эшләй.(Ғәлим Хисамов. Кинйәбай (Ҡаҙарма) ауылы. «Юшатыр» гәзите, 21-23 июнь, 2011 йыл).

 Билдәле шәхестәр 
 Ғәниева Тамара Әхмәтшәриф ҡыҙы (20.06.1971), Башҡортостандың халыҡ шағиры (2019) һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993). Әҙәби премиялар лауреаты.
 Хисамов Ғәлим Афзал улы — яҙыусы;
 Хисамов Ишмәхәммәт Ғимран улы — банк идарасыһы, Башҡортостандың күп предприятиеларында ситтән ҡуйылған идарасы булып танылды;
 Байдәүләтов Марсель — телерадиожурналист.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 35 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Керәүле-Илюшкин): 12 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ермолаево): 35 км

 Матбуғатта 
 Башҡортостан. 18 ноябрь 2020. Ут яна, юл һалына 

 Сайтта 
Кинйәбайҙар килен төшөрҙөКинйәбайҙар килен төшөрҙө

 Видеояҙмалар 
  Тамара Ғәниева менән Көйөргәҙе районы Кинйәбай ауылына ҡайта

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Сығанаҡтар 

Категория:Көйөргәҙе районы ауылдары