Америка Ҡушма Штаттары
{{Дәүләт
 |Башҡортса исеме=Америка Ҡушма Штаттары
 |Оригиналь исеме=United States of America
 |Эйәлек килеш=АҠШ
 |Герб=[[File:US-GreatSeal-Obverse.svg|100px]]
 |Герб урынына=ҙур мисәте
 |Девиз=[[In God We Trust]]»&nbsp;(1956 йылдан)<br><small>«Хоҙайға инанабыҙ»</small><br>«[[E Pluribus Unum]]»&nbsp;<small>([[Латин теле|лат.]],&nbsp;традицион)</small><br><small>ингл. «Out of Many, One», башҡ. «Күптән берлек»</small>
 |Гимн исеме=The Star-Spangled Banner
 |Государственный строй=[[федератив республика]]
 |Аудио=Star-spangled banner.ogg
 |lat_dir = N|lat_deg =40 |lat_min =0 |lat_sec = 0
  |lon_dir = W|lon_deg =100 |lon_min = 0|lon_sec = 0
  |region   = US
  |CoordScale =20000000
 |Картала=United States (orthographic projection).svg
 |Рәсми тел=[[инглиз теле]] (де-факто);<br>(Инглиз теленең америка варианты)<ref>Де-юре рәсми тел юҡ. Көньяҡ штаттарҙың ҡайһы берҙәрендә өҫтәмә тел булып испан теле (де-факто), [[Луизиана]]ла — [[француз теле]] ҡулланыла, Гавайҙарҙа — рәсми тел — [[гавай теле]]: {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html |title=Справочник ЦРУ |archiveurl=http://archive.is/20120628/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html |archivedate=2012-06-28 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226055200/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html |date=2018-12-26 }}{{ref-en}}</ref>
 |Бойондороҡһоҙлок датаһы=[[4 июль]]&nbsp;[[1776 йыл]]
 |тан бойондороҡһоҙлоҡ=[[Бөйөк Британия]]
 |Баш ҡала=[[Вашингтон (Колумбия федераль округы)|Вашингтон]]
 |Эре ҡалалар=[[Нью-Йорк]], [[Лос-Анджелес]], [[Чикаго]], [[Хьюстон]], [[Филадельфия]], [[Финикс]], [[Сан-Антонио]], [[Сан-Диего]], [[Даллас]]
 |Идара итеү төрө = [[Президент республикаһы]]
 |Етәкселәрҙең вазифалары = [[АҠШ президенты|Президент]]<br>[[АҠШ вице-президенты|Вице-президент]]
 |Етәкселәр = [[Дональд Трамп]]<br>[[Джеймс Девид Венс]]
 |Территория буйынса урыны=4
 |Территория=9 518 900<ref>Бойондороҡло [[территория]]ларҙы иҫәпләмәйенсә.</ref>
 |% һыу өҫтө = 6,76
 |Халҡы буйынса урыны=3
 |Халыҡ=313&nbsp;232&nbsp;044<ref name="cia.gov">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html|title=U.S. POPClock Projection|lang=en|archiveurl=http://archive.is/20120628/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html|archivedate=2012-06-28}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226055200/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html |date=2018-12-26 }}</ref>
 |Иҫәп алыу йылы=2010
 |Халыҡ тығыҙлығы=32
 |Этнохороним = америкалы, америкалылар
 |ЭТП=14,256 трлн<ref name="IMF_GDP">{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=111&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=40&pr.y=10|title=United States|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2010-04-21|archiveurl=http://www.webcitation.org/616VUvzha|archivedate=2011-08-21}}</ref>
 |ЭТП-ны иҫәпләү йылы=2009
 |ЭТП буйынса урыны=1
 |Йән башына ЭТП=46 381<ref name="IMF_GDP" />
 |КПҮИ = {{steady}} 0,910<ref name="hdi">[http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf Human Development Index and its components] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121150504/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf |date=2010-11-21 }}</ref>
 |КПҮИ-ны иҫәпләү йылы = 2011
 |КПҮИ буйынса урыны = 4
 |КПҮИ-ны кимәле = <span style="color:#090;">бик юғары</span>
 |Валюта=[[АҠШ доллары]] (USD,код 840)
 |Домендар=[[.us]], [[.mil]], [[.gov]]
 |Телефон коды=1
 |Сәғәт бүлкәтендә=−5…−10
 |Иҫкәрмәләр={{иҫкәрмәләр}}
}}

'''Америка Ҡушма Штаттары''' ({{lang-en|United States of America}}), ҡыҫҡаса '''АҠШ''' ({{lang-en|USA}}), йәки '''Ҡушма Штаттар''' ({{lang-en|United States, U.S.}}, ''ябай телдә'' — '''Америка''') — [[Төньяҡ Америка]]ла урынлашҡан дәүләт. Майҙаны буйынса донъяла дүртенсе (9 518 900 км²), халыҡ һаны буйынса өсөнсө (304 млн кеше) урында тора. Баш ҡалаһы — [[Вашингтон]].

[[Америка]] Ҡушма Штаттары төньяҡта [[Канада]], көньяҡта [[Мексика]] менән сиктәш. Көнбайыш яры [[Тымыҡ океан]], көнсығыш яры [[Атлантик океан]] менән йыуыла. Административ яҡтан ил 50 [[Америка Ҡушма Штаттарының административ бүленеше|штатҡа]] һәм 1 федераль округҡа (Колумбия) бүленә.

АҠШ-ла юридик рәүештә [[рәсми тел]] юҡ.

АҠШ ҙур иҡтисад ҡеүәте, иң ҙур армия менән донъяла тәьҫир итеү үҙәге булып тора. Башҡа илдәргә мәҙәни, фән, йәмғиәт, сәйәсәт яҡтан ҙур йоғонто яһай.

== Дәүләт ҡоролошо ==
[[АҠШ Конституцияһы]]на ярашлы дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.

=== Башҡарма власть ===
{{articlereference| АҠШ федераль башҡарма департаменттар}}
{{articlereference| Америка Ҡушма Штаттары Хөкүмәте}}
{{articlereference| АҠШ Президенты}}
[[АҠШ Президенты]] — ил башлығы һәм иң юғары вазифалы кешеһе.

=== Суд власы ===
{{articlereference| АҠШ Юғары суды}}

=== Закондар сығарыу власы ===
{{articlereference| АҠШ Конгрессы}}
Парламенты — [[АҠШ Конгрессы]].

== Тарих ==
{{төп мәҡәлә|АҠШ тарихы}}
[[Файл:US states by date of statehood3.gif|thumb|300px|left|Штатларҙың АҠШ-ҡа инеү динамикаһы]]

== Административ бүленеше ==
{{төп мәҡәлә|Америка Ҡушма Штаттарының административ бүленеше}}
Америка Ҡушма Штаттары штаттарға, штаттар округтарға бүленәләр.

=== АҠШ ҡалалары ===
{{Largest cities
| name         = АҠШ-тың иң ҙур ҡалаларыы
| country      = АҠШ
| stat_ref     = 1 июль 2011 йыл ҡарата ҡала халҡы иҫәбе
| list_by_pop  = 
| class        = nav
| div_name     = Штат
| div_link     =

| city_1 = Нью-Йорк
| div_1 = Нью-Йорк (штат){{!}}Нью-Йорк
| pop_1 = 8,244,910
| img_1 = Top of Rock Cropped.jpg

| city_2 = Лос-Анджелес
| div_2 = Калифорния
| pop_2 = 3,819,702
| img_2 = LA Skyline Mountains2.jpg

| city_3 = Чикаго
| div_3 = Иллинойс
| pop_3 = 2,707,120
| img_3 = ChicagovanafSearsTower.jpg

| city_4 = Хьюстон
| div_4 = Техас
| pop_4 = 2,145,146
| img_4 = Panoramic Houston skyline.jpg

| city_5 = Филадельфия
| div_5 = Пенсильвания
| pop_5 = 1,536,471	

| city_6 = Финикс
| div_6 = Аризона
| pop_6 = 1,469,471

| city_7 = Сан-Антонио
| div_7 = Техас
| pop_7 = 1,359,758

| city_8 = Сан-Диего
| div_8 = Калифорния
| pop_8 = 1,326,179

| city_9 = Даллас
| div_9 = Техас
| pop_9 = 1,223,229

| city_10 = Сан-Хосе (Калифорния){{!}}Сан-Хосе
| div_10 = Калифорния
| pop_10 = 967,487

| city_11 = Джексонвилл
| div_11 = Флорида
| pop_11 = 827,908

| city_12 = Индианаполис
| div_12 = Индиана
| pop_12 = 827,609

| city_13 = Остин (Техас){{!}}Остин
| div_13 = Техас
| pop_13 = 820,611

| city_14 = Сан-Франциско
| div_14 = Калифорния
| pop_14 = 812,826

| city_15 = Колумбус (Огайо){{!}}Колумбус
| div_15 = Огайо 
| pop_15 = 797,434

| city_16 = Форт-Уэрт
| div_16 = Техас
| pop_16 = 758,738

| city_17 = Шарлотт (Төньяҡ Каролина){{!}}Шарлотт
| div_17 = Төньяҡ Каролина
| pop_17 = 751,087

| city_18 = Детройт
| div_18 = Мичиган
| pop_18 = 706,585

| city_19 = Эль-Пасо (Техас){{!}}Эль-Пасо
| div_19 = Техас
| pop_19 = 665,568

| city_20 = Мемфис (Теннесси){{!}}Мемфис
| div_20 = Теннесси
| pop_20 = 652,050
}}

== АҠШ-тың иң эре компаниялары ==

<div class="NavFrame collapsed">
  <div class="NavHead">АҠШ-тын иң эре компаниялары </div>
  <div class="NavContent">

{| class="standard sortable"
! № <ref name="Легенда">{{Рост}} {{Падение}} ; {{steady}}</ref>
! №, донъяла<ref name="Легенда" />
! Исем
! Логотип
! Штаб-фатир
! Тармаҡ  
! Барлыҡҡа килеү йылы
! Дөйөм килем <br><small>млрд долл.</small>
! Таҙа килем<br><small>млрд долл.</small>
! Активтар<br><small>млрд долл.</small>
! Баҙар һаҡы<br><small>млрд долл.</small>
! Эшселәр һаны<br><small> меңкеше</small>
|-
|align="center"| 1 {{steady}} ||align="center"| 1 {{steady}} || [[JPMorgan Chase]] ||align="center"|[[Файл:J P Morgan Chase Logo 2008 1.svg|150px]] || [[Нью-Йорк]],<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Банк эше,<br>финанстар||align="center"| [[1823 год]]<br>([[2000 год]]) ||align="center"| 115,5 ||align="center"| 17,4 ||align="center"| 2117,6 ||align="center"| 182,2 ||align="center"| 239,8
|-
|align="center"| 2 {{steady}} ||align="center"| 3 {{Падение}} || [[General Electric]] ||align="center"| [[Файл:General Electric logo.svg|60px]] || [[Фэрфилд (Коннектикут)|Фэрфилд]],<br>[[Коннектикут]] || Машиналар төҙөү сәнәғәте,<br>финанстар||align="center"| [[1892 год]] ||align="center"| 150,2 ||align="center"| 11,6 ||align="center"| 751,2 ||align="center"| 216,2 ||align="center"| 287,0
|-
|align="center"| 3 {{Рост}} ||align="center"| 4 {{steady}} || [[ExxonMobil]] ||align="center"|[[Файл:Exxon Mobil Logo.svg|100px]] || [[Ирвинг (Техас)|Ирвинг]],<br>[[Техас]] || Нефть һәм газ, энергетика ||align="center"| [[1870 год]]<br>([[1999 год]]) ||align="center"| 341,6 ||align="center"| 30,5 ||align="center"| 302,5 ||align="center"| 407,2 ||align="center"| 83,6
|-
|align="center"| 4 {{Рост}} ||align="center"| 8 {{Рост}} || [[Berkshire Hathaway]] ||align="center"|[[Файл:Berkshire Hathaway.svg|150px]] || [[Омаха]],<br>[[Небраска]] || Инвестициялар,<br>финанстар||align="center"| [[1955 год]] ||align="center"| 136,2 ||align="center"| 13,0 ||align="center"| 372,2 ||align="center"| 211,0 ||align="center"| 260,0
|-
|align="center"| 5 {{Рост}} ||align="center"| 10 {{Рост}} || [[Citigroup]] ||align="center"| [[Файл:Citibank.svg|100px]] || [[Нью-Йорк]],<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Банк эше,<br>финанстар||align="center"| [[1812 год]] ||align="center"| 111,5 ||align="center"| 10,6 ||align="center"| 1913,9 ||align="center"| 132,8 ||align="center"| 260,0
|-
|align="center"| 6 {{Падение}} ||align="center"| 11 {{Падение}} || [[Wells Fargo]] ||align="center"| [[Файл:Wells Fargo Bank.svg|55px]] || [[Сан-Франциско]],<br>[[Калифорния]] || Банк эше,<br>финанстар|| align="center"| [[1852 год]] ||align="center"| 93,2 ||align="center"| 12,4 ||align="center"| 1258,1 ||align="center"| 170,6 ||align="center"| 272,2
|-
|align="center"| 7 {{Падение}} ||align="center"| 14 {{Падение}} || [[AT&T]] ||align="center"| [[Файл:AT&T logo 2016.svg|55px]] || [[Даллас]],<br>[[Техас]] || Телекоммуникациялар || align="center"| [[1885 год]]<br>([[1983 год]]) ||align="center"| 124,3 ||align="center"| 19,9 ||align="center"| 268,5 ||align="center"| 168,2 ||align="center"| 265,4
|-
|align="center"| 8 {{Рост}} ||align="center"| 16 {{Рост}} || [[Chevron]] ||align="center"| [[Файл:Chevron Logo.svg|55px]] || [[Сан-Рамон (Калифорния)|Сан-Рамон]],<br>[[Калифорния]] || Нефть һәм газ ||align="center"| [[1879 год]]<br>([[1984 год]]) ||align="center"| 189,6 ||align="center"| 19,0 ||align="center"| 184,8 ||align="center"| 200,6 ||align="center"| 62,0
|-
|align="center"| 9 {{Падение}} ||align="center"| 18 {{Падение}} || [[Walmart]] ||align="center"| [[Файл:Walmart logo.svg|100px]] || [[Бентонвилл]],<br>[[Арканзас]] || Сауҙа||align="center"| [[1945 год]]<br>([[1962 год]]) ||align="center"| 421,8 ||align="center"| 16,4 ||align="center"| 180,7 ||align="center"| 187,3 ||align="center"| 2100,0
|-
|align="center"| 10 {{Рост}} ||align="center"| 22 {{Рост}} || [[ConocoPhillips]] ||align="center"| [[Файл:ConocoPhillips Logo.svg|55px]] || [[Хьюстон]],<br>[[Техас]] || Нефть һәм газ||align="center"| [[1917 год]]<br>([[2002 год]]) ||align="center"| 175,8 ||align="center"| 11,4 ||align="center"| 156,3 ||align="center"| 109,1 ||align="center"| 29,7
|-
|align="center"| 11 {{Рост}} ||align="center"| 29 {{Рост}} || [[American International Group]] ||align="center"| [[Файл:AIG wordmark.svg|70px]] || [[Нью-Йорк]],<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Страхование,<br>финанстар|| align="center"| [[1919 год]] ||align="center"| 77,3 ||align="center"| 7,8 ||align="center"| 683,4 ||align="center"| 67,1 ||align="center"| 63,0
|-
|align="center"| 12 {{steady}} ||align="center"| 31 {{Рост}} || [[IBM]] ||align="center"| [[Файл:IBM logo.svg|70px]] || {{Не переведено 3|Армонк (Нью-Йорк)|Армонк|en|Armonk, New York}},<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Электроника,<br>информационн технологиялар|| align="center"| [[1911 год]] ||align="center"| 99,9 ||align="center"| 14,8 ||align="center"| 113,4 ||align="center"| 198,1 ||align="center"| 426,7
|-
|align="center"| 13 {{Падение}} ||align="center"| 35 {{Падение}} || [[Procter & Gamble]] ||align="center"| [[Файл:Procter & Gamble logo.svg|70px]] || [[Цинциннати]],<br>[[Огайо]] || Потребительские товары || align="center"| [[1837 год]] ||align="center"| 79,6 ||align="center"| 11,2 ||align="center"| 134,3 ||align="center"| 172,2 ||align="center"| 127,0
|-
|align="center"| 14 {{Рост}} ||align="center"| 36 {{Рост}} || [[Pfizer]] ||align="center"| [[Файл:Pfizer_(2021).svg|60px]] || [[Нью-Йорк]],<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Фармацевтика || align="center"| [[1849 год]] ||align="center"| 67,8 ||align="center"| 8,3 ||align="center"| 195,0 ||align="center"| 155,7 ||align="center"| 110,6
|-
|align="center"| 15 {{Падение}} ||align="center"| 37 {{Падение}} || [[Goldman Sachs]] ||align="center"| [[Файл:Goldman Sachs.svg|50px]] || [[Нью-Йорк]],<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Банк эше,<br>финанстар|| align="center"| [[1869 год]] ||align="center"| 46,0 ||align="center"| 8,4 ||align="center"| 911,3 ||align="center"| 90,0 ||align="center"| 35,7
|-
|align="center"| 16 {{Падение}} ||align="center"| 42 {{Падение}} || [[Hewlett-Packard]] ||align="center"| [[Файл:HP logo 2012.svg|60px]] || [[Пало-Альто]],<br>[[Калифорния]] || Электроника,<br>информационн технологиялар|| align="center"| [[1939 год]] ||align="center"| 127,2 ||align="center"| 9,1 ||align="center"| 119,9 ||align="center"| 90,3 ||align="center"| 324,6
|-
|align="center"| 17 {{Рост}} ||align="center"| 47 {{Рост}} || [[Apple]] ||align="center"| [[Файл:Apple logo black.svg|45px]] || [[Купертино]],<br>[[Калифорния]] || Электроника,<br>информационн технологиялар|| align="center"| [[1976 год]] ||align="center"| 76,3 ||align="center"| 16,6 ||align="center"| 86,6 ||align="center"| 324,3 ||align="center"| 46,6
|-
|align="center"| 18 {{steady}} ||align="center"| 50 {{Падение}} || [[Microsoft]] ||align="center"| [[Файл:Microsoft_logo_(2012).svg|100px]] || [[Редмонд]],<br>[[Вашингтон (штат)|Вашингтон]] || Информационн технологиялар|| align="center"| [[1975 год]] ||align="center"| 66,7 ||align="center"| 20,6 ||align="center"| 92,3 ||align="center"| 215,8 ||align="center"| 89,0
|-
|align="center"| 19 {{steady}} ||align="center"| 54 {{Рост}} || [[Ford]] ||align="center"| [[Файл:Ford_Motor_Company_Logo.svg|85px]] || [[Дирборн (Мичиган)|Дирборн]],<br>[[Мичиган]] || Автомобильдәр төҙөү || align="center"| [[1903 год]] ||align="center"| 129,0 ||align="center"| 6,6 ||align="center"| 164,7 ||align="center"| 54,3 ||align="center"| 164,0
|-
|align="center"| 20 {{Падение}} ||align="center"| 57 {{Падение}} || [[Johnson & Johnson]] ||align="center"| [[Файл:JohnsonandJohnsonLogo.svg|125px]] || [[Нью-Брансуик (Нью-Джерси)|Нью-Брансуик]],<br>[[Нью-Джерси]] || Фармацевтика,<br>көнкүреш тауарҙар || align="center"| [[1886 год]] ||align="center"| 61,6 ||align="center"| 13,3 ||align="center"| 102,9 ||align="center"| 163,3 ||align="center"| 114,0
|-
|align="center"| 21 {{Рост}} ||align="center"| 61 {{Рост}} || [[General Motors]] ||align="center"| [[Файл:General Motors (2021).svg|60px]] || [[Детройт]],<br>[[Мичиган]] || Автомобильдәр төҙөү || align="center"| [[1908 год]] ||align="center"| 135,6 ||align="center"| 6,2 ||align="center"| 138,9 ||align="center"| 49,8 ||align="center"| 202,0
|-
|align="center"| 22 {{Падение}} ||align="center"| 64 {{Падение}} || [[Verizon Communications]] ||align="center"| [[Файл:Verizon 2015 logo -vector.svg|90px]] || [[Нью-Йорк]],<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Телекоммуникациялар || align="center"| [[1983 год]]<br>([[2000 год]]) ||align="center"| 106,6 ||align="center"| 2,5 ||align="center"| 220,0 ||align="center"| 101,3 ||align="center"| 194,4
|-
|align="center"| 23 {{Рост}} ||align="center"| 81 {{Рост}} || [[Morgan Stanley]] ||align="center"| [[Файл:Morgan Stanley Logo.svg|110px]] || [[Нью-Йорк]],<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Банк эше,<br>финанстар|| align="center"| [[1935 год]] ||align="center"| 38,0 ||align="center"| 4,7 ||align="center"| 807,7 ||align="center"| 43,8 ||align="center"| 62,5
|-
|align="center"| 24 {{Рост}} ||align="center"| 83 {{Рост}} || [[MetLife]] ||align="center"| [[Файл:MetLife.png|100px]] || [[Нью-Йорк]],<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Страхование,<br>финанстар|| align="center"| [[1868 год]] ||align="center"| 52,7 ||align="center"| 2,8 ||align="center"| 730,9 ||align="center"| 48,4 ||align="center"| 66,0
|-
|align="center"| 25 {{Рост}} ||align="center"| 86 {{Рост}} || [[PepsiCo]] ||align="center"| [[Файл:PepsiCo logo.svg|105px]] || {{Не переведено 3|Пёрчейз (Нью-Йорк)|Пёрчейз|en|Purchase, New York}},<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Алкогольһеҙ эсемлектәр || align="center"| [[1965 год]] ||align="center"| 57,8 ||align="center"| 6,3 ||align="center"| 68,2 ||align="center"| 102,6 ||align="center"| 294,0
|-
|align="center"| 26 {{Падение}} ||align="center"| 87 {{Падение}} || [[Cisco Systems]] ||align="center"| || [[Сан-Хосе (Калифорния)|Сан-Хосе]],<br>[[Калифорния]] || Электроника || align="center"| [[1984 год]] ||align="center"| 42,4 ||align="center"| 7,6 ||align="center"| 82,0 ||align="center"| 99,2 ||align="center"| 70,7
|-
|align="center"| 27 {{Рост}} ||align="center"| 91 {{Рост}} || [[The Coca-Cola Company|Coca-Cola]] ||align="center"| [[Файл:The Coca-Cola Company (2020).svg|140px]] || [[Атланта]],<br>[[Джорджия]] || Алкогольһеҙ эсемлектәр || align="center"| [[1892 год]] ||align="center"| 35,1 ||align="center"| 11,8 ||align="center"| 72,9 ||align="center"| 148,7 ||align="center"| 139,6
|-
|align="center"| 28 {{steady}} ||align="center"| 93 {{Рост}} || [[Intel]] ||align="center"| [[Файл:Intel-logo.svg|85px]] || [[Санта-Клара (Калифорния)|Санта-Клара]],<br>[[Калифорния]] || Электроника || align="center"| [[1968 год]] ||align="center"| 43,6 ||align="center"| 11,5 ||align="center"| 63,2 ||align="center"| 114,5 ||align="center"| 82,5
|-
|align="center"| 29 {{Падение}} ||align="center"| 104 {{Падение}} || {{Не переведено 3|Comcast Corporation|Comcast|en|Comcast Corporation}} ||align="center"| [[Файл:Comcast Logo.svg|115px]] || [[Филадельфия]],<br>[[Пенсильвания]] || Телекоммуникациялар,<br>масс-медиа || align="center"| [[1963 год]] ||align="center"| 37,9 ||align="center"| 3,6 ||align="center"| 118,5 ||align="center"| 68,7 ||align="center"| 102,0
|-
|align="center"| 30 {{Рост}} ||align="center"| 105 {{Рост}} || [[Kraft Foods]] ||align="center"| [[Файл:Kraft logo.svg|100px]] || {{Не переведено 3|Нортфилд (Иллинойс)|Нортфилд|en|Northfield, Illinois}},<br>[[Иллинойс]] || Аҙыҡ-түлек || align="center"| [[1903 год]] ||align="center"| 49,2 ||align="center"| 4,1 ||align="center"| 95,3 ||align="center"| 55,4 ||align="center"| 127,0
|-
|align="center"| 31 {{Падение}} ||align="center"| 106 {{Падение}} || {{Не переведено 3|UnitedHealth Group Incorporated|UnitedHealth Group|en|UnitedHealth Group}} ||align="center"| || [[Миннетонка (Миннесота)|Миннетонка]],<br>[[Миннесота]] || Медицина хеҙмәттәр|| align="center"| [[1977 год]] ||align="center"| 94,2 ||align="center"| 4,6 ||align="center"| 63,1 ||align="center"| 47,7 ||align="center"| 87,0
|-
|align="center"| 32 {{Рост}} ||align="center"| 107 {{Рост}} || [[Oracle]] ||align="center"| [[Файл:Oracle wordmark.svg|110px]] || {{Не переведено 3|Редвуд-Сити (Калифорния)|Редвуд-Сити|en|Redwood City, California}},<br>[[Калифорния]] || Информационн технологиялар,<br>электроника || align="center"| [[1977 год]] ||align="center"| 32,0 ||align="center"| 6,8 ||align="center"| 67,2 ||align="center"| 161,2 ||align="center"| 104,5
|-
|align="center"| 33 {{Падение}} ||align="center"| 110 {{Падение}} || [[The Walt Disney Company|Walt Disney]] ||align="center"| [[Файл:TWDC Logo.svg|160px]] || [[Бербанк (Калифорния)|Бербанк]],<br>[[Калифорния]] || Күңел асыу индустрияһы,<br>масс-медиа || align="center"| [[1923 год]] ||align="center"| 39,0 ||align="center"| 4,4 ||align="center"| 71,0 ||align="center"| 81,5 ||align="center"| 149,0
|-
|align="center"| 34 {{Падение}} ||align="center"| 112 {{Падение}} || [[United Technologies]] ||align="center"| || [[Хартфорд (Коннектикут)|Хартфорд]],<br>[[Коннектикут]] || Машиналар төҙөү || align="center"| [[1929 год]]<br>([[1975 год]]) ||align="center"| 54,3 ||align="center"| 4,4 ||align="center"| 58,5 ||align="center"| 74,8 ||align="center"| 208,2
|-
|align="center"| 35 {{Рост}} ||align="center"| 114 {{steady}} || [[American Express]] ||align="center"| [[Файл:American Express logo (2018).svg|60px]] || [[Нью-Йорк]],<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Финанстар|| align="center"| [[1850 год]] ||align="center"| 30,2 ||align="center"| 4,1 ||align="center"| 147,0 ||align="center"| 53,2 ||align="center"| 61,0
|-
|align="center"| 36 {{Падение}} ||align="center"| 116 {{Падение}} || {{Не переведено 3|Prudential Financial, Inc.|Prudential Financial|en|Prudential Financial}} ||align="center"| || [[Ньюарк (Нью-Джерси)|Ньюарк]],<br>[[Нью-Джерси]] || Страхование,<br>финанстар|| align="center"| [[1875 год]] ||align="center"| 38,4 ||align="center"| 3,2 ||align="center"| 539,9 ||align="center"| 30,7 ||align="center"| 41,0
|-
|align="center"| 37 {{Рост}} ||align="center"| 118 {{Рост}} || [[Boeing]] ||align="center"| [[Файл:Boeing wordmark.svg|100px]] || [[Чикаго]],<br>[[Иллинойс]] || Машиналар төҙөү  || align="center"| [[1916 год]] ||align="center"| 64,3 ||align="center"| 3,3 ||align="center"| 68,6 ||align="center"| 52,7 ||align="center"| 160,5
|-
|align="center"| 38 {{Падение}} ||align="center"| 119 {{Падение}} || [[CVS Caremark]] ||align="center"| [[Файл:CVS Caremark.png|105px]] || [[Вунсокет (Род-Айленд)|Вунсокет]],<br>[[Род-Айленд]] || Сауҙа|| align="center"| [[1892 год]]<br>([[2007 год]]) ||align="center"| 96,4 ||align="center"| 3,4 ||align="center"| 62,2 ||align="center"| 46,5 ||align="center"| 161,5
|-
|align="center"| 39 {{Рост}} ||align="center"| 120 {{steady}} || [[Google (компания)|Google]] ||align="center"| [[Файл:Google 2015 logo.svg|100px]] || [[Маунтин-Вью (Калифорния)|Маунтин-Вью]],<br>[[Калифорния]] || Информационн технологиялар|| align="center"| [[1998 год]] ||align="center"| 29,3 ||align="center"| 8,5 ||align="center"| 57,9 ||align="center"| 185,8 ||align="center"| 24,4
|-
|align="center"| 40 {{Падение}} ||align="center"| 127 {{Падение}} || [[Abbott Laboratories]] ||align="center"| [[Файл:Abbott Laboratories logo.svg|100px]] || {{Не переведено 3|Норт-Чикаго (Иллинойс)|Норт-Чикаго|en|North Chicago, Illinois}},<br>[[Иллинойс]] || Фармацевтика || align="center"| [[1888 год]] ||align="center"| 35,2 ||align="center"| 4,6 ||align="center"| 59,5 ||align="center"| 75,0 ||align="center"| 90,0
|-
|align="center"| 41 {{Падение}} ||align="center"| 131 {{Падение}} || {{Не переведено 3|U.S. Bancorp|US Bancorp|en|U.S. Bancorp}} ||align="center"| [[Файл:U.S. Bancorp logo.svg|115px]] || [[Миннеаполис]],<br>[[Миннесота]] || Банк эше,<br>финанстар|| align="center"| [[1891 год]] ||align="center"| 20,5 ||align="center"| 3,3 ||align="center"| 307,8 ||align="center"| 52,2 ||align="center"| 60,6
|-
|align="center"| 42 {{Рост}} ||align="center"| 138 {{Рост}} || [[Caterpillar]] ||align="center"| [[Файл:Caterpillar logo.svg|100px]] || [[Пеория (Иллинойс)|Пеория]],<br>[[Иллинойс]] || Машиналар төҙөү  || align="center"| [[1925 год]] ||align="center"| 42,6 ||align="center"| 2,7 ||align="center"| 64,0 ||align="center"| 63,9 ||align="center"| 104,5
|-
|align="center"| 43 {{Рост}} ||align="center"| 140 {{Рост}} || [[Dow Chemical]] ||align="center"| [[Файл:Dow Chemical Company logo.svg|110px]] || {{Не переведено 3|Мидленд (Мичиган)|Мидленд|en|Midland, Michigan}},<br>[[Мичиган]] || Химия сәнәғәте || align="center"| [[1897 год]] ||align="center"| 53,7 ||align="center"| 2,3 ||align="center"| 69,6 ||align="center"| 43,0 ||align="center"| 49,5
|-
|align="center"| 44 {{Падение}} ||align="center"| 142 {{Падение}} || [[The Home Depot]] ||align="center"| [[Файл:TheHomeDepot.svg|60px]] || [[Винингс (Джорджия)|Винингс]], [[Джорджия]] || Сауҙа|| align="center"| [[1978 год]] ||align="center"| 68,0 ||align="center"| 3,3 ||align="center"| 40,1 ||align="center"| 60,9 ||align="center"| 189,4
|-
|align="center"| 45 {{Падение}} ||align="center"| 149 {{Падение}} || [[News Corporation]] ||align="center"| || [[Нью-Йорк]],<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Масс-медиа || align="center"| [[1979 год]]<br>([[2004 год]]) ||align="center"| 33,1 ||align="center"| 3,1 ||align="center"| 56,7 ||align="center"| 45,5 ||align="center"| 51,0
|-
|align="center"| 46 {{Рост}} ||align="center"| 151 {{Рост}} || [[Marathon Oil Corporation|Marathon Oil]] ||align="center"| || [[Хьюстон]],<br>[[Техас]] || Нефть һәм газ|| align="center"| [[1887 год]]<br>([[2001 год]]) ||align="center"| 67,1 ||align="center"| 2,6 ||align="center"| 50,0 ||align="center"| 35,6 ||align="center"| 29,7
|-
|align="center"| 47 {{steady}} ||align="center"| 152 {{Падение}} || {{Не переведено 3|PNC Financial Services Group, Inc.|PNC Financial Services|en|PNC Financial Services}} ||align="center"| [[Файл:PNClogo.svg|55px]] || [[Питтсбург]],<br>[[Пенсильвания]] || Финанстар|| align="center"| [[1852 год]] ||align="center"| 17,1 ||align="center"| 3,4 ||align="center"| 264,3 ||align="center"| 33,1 ||align="center"| 44,8
|-
|align="center"| 48 {{Падение}} ||align="center"| 153 {{Падение}} || [[Philip Morris International]] ||align="center"| || [[Нью-Йорк]],<br>[[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]] || Тәмәке сәнәғәте || align="center"| [[1847 год]] ||align="center"| 27,2 ||align="center"| 7,3 ||align="center"| 35,0 ||align="center"| 114,6 ||align="center"| 78,3
|-
|align="center"| 49 {{Падение}} ||align="center"| 154 {{Падение}} || [[United Parcel Service]] ||align="center"| [[Файл:United Parcel Service logo 2014.svg|55px]] || {{Не переведено 3|Сенди-Спрингс (Джорджия)|Сенди-Спрингс|en|Sandy Springs, Georgia}},<br>[[Джорджия]] || Логистика || align="center"| [[1907 год]] ||align="center"| 49,5 ||align="center"| 3,5 ||align="center"| 33,6 ||align="center"| 73,1 ||align="center"| 400,6
|-
|align="center"| 50 {{Падение}} ||align="center"| 155 {{Падение}} || [[Target]] ||align="center"| [[Файл:Target logo.svg|60px]] || [[Миннеаполис]],<br>[[Миннесота]] || Сауҙа|| align="center"| [[1902 год]]<br>([[2000 год]]) ||align="center"| 67,4 ||align="center"| 2,9 ||align="center"| 43,7 ||align="center"| 35,7 ||align="center"| 355,0
|-
|}

{{clear}}
  </div>
</div>

== Халыҡ һаны ==
* [[1790 йыл]] — 3,9 млн кеше
* [[1860 йыл]] — 31,4 млн кеше
* [[1900 йыл]] — 76,2 млн кеше
* [[1971 йыл]] — 216,8 млн кеше
* [[1983 йыл]] — 234,2 млн кеше
* [[2000 йыл]] — 275,6 млн кеше
* [[2007 йыл]] — 303,3 млн кеше
* [[2008 йыл]] — 305,1 млн кеше
* [[2009 йыл]] — 308,0 млн кеше

==АҠШ-тың виза сәйәсәте==
АҠШ-ның виза сәйәсәте донъяла иң ҡаты булып һанала.
[[Файл:Visa situation to USA.png|thumb|center|740px|{{legend|red|[[АҠШ]]}}{{legend|green|180 көнгә тиклем визаһыҙ}}{{legend|blue|ESTA сайт аша, 14 [[USD]] түләп 90 көнгә визаны алырға мөмкин.}}{{legend|skyblue|виза ESTA аша алына, ләкин [[биометрия паспорт]] кәрәк}}{{legend|purple|визаһыҙ}}]]
Канада граждандары [[АҠШ]]-а 180 көнгә визаһыҙ инергә мөмкин:
* {{CAN}}

Ошо илдәрҙен граждандар ESTA сайт аша, 14 [[USD]] түләп 90 көнгә визаны алырға мөмкин:
{|width=100%
|- valign=top
| width=25% |
* {{AUS}}
* {{AUT}}
* {{AND}}
* {{BEL}}
* {{BRN}}
* {{UK}}
* {{GER}}
| width=25% |
* {{DEN}}
* {{ISL}}
* {{ESP}}
* {{IRL}}
* {{ITA}}
* {{LIE}}
* {{LUX}}
| width=25% |
* {{MON}}
* {{NLD}}
* {{NZL}}
* {{NOR}}
* {{PRT}}
* {{SMR}}
* {{SIN}}
| width=25% |
* {{SVN}}
* {{FIN}}
* {{FRA}}
* {{SUI}}
* {{SWE}}
* {{JPN}}
|}

Ошо граждандарға виза ESTA аша алына, ләкин [[биометрия паспорт]] кәрәк
{|width=100%
|- valign=top
| width=25% |
* {{HUN}}
* {{GRE}}
* {{TWN}}
| width=25% |
* {{LVA}}
* {{LTU}}
* {{MLT}}
| width=25% |
* {{KOR}}
* {{SVK}}
| width=25% |
* {{CZE}}
* {{EST}}
|}

== Рәсәйҙәге АҠШ илселеге ==
[[Файл:United States embassy Mosocw.jpg|thumb|right|300px| Илселектең Мәскәү ҡалаһының[[Новинский бульвары]]ндағы иҫке йорто]]
''' АҠШ-тың Рәсәйҙәге илселеге '''({{lang-en|Embassy of the United States in Russian Federation}}) — [[АҠШ]] дипломатия миссияларының береһе.

1978—1983 йылдарҙа илселектә, СССР-ҙан китеү хоҡуғын көтөп, [[Себер пятидесятниктар]]ы йәшәгән.

=== Илселәр ===
СССР
* [[Уильям Буллит]] (1933—1936)
* [[Джозеф Эдвард Дэвис]] (1936—1938)
* [[Лоуренс Штейнгардт]] (1936—1941)
* [[Уильям Стэндли]] (1942—1943)
* [[Аверелл Гарриман]] (1943—1946)
* [[Уолтер Беделл Смит]] (1946—1948)
* [[Алан Кирк]] (1949—1952)
* [[Кеннан, Джордж Фрост|Джордж Кеннан]] (1952—1953)
* [[Боулен, Чарльз|Чарльз Боулен]] (1953—1957)
* [[Томпсон, Льюллин|Льюллин Томпсон]] (1957—1962)
* [[Копер, Фой|Фой Копер]] (1962—1967)
* [[Томпсон, Льюллин|Льюллин Томпсон]] (1967—1969)
* [[Джейкоб Бим]] (1969—1973)
* [[Стессел, Уолтер|Уолтер Стессел]] (1974—1977)
* [[Туун, Малкольм|Малкольм Туун]] (1977—1979)
* [[Уотсон, Томас|Томас Уотсон]] (1979—1981)
* [[Артур Хартман]] (1981—1987)
* [[Мэтлок, Джек|Джек Мэтлок]] (1987—1991)
* [[Роберт Страус]] (1991—1992)
РФ
* [[Пикеринг, Томас|Томас Пикеринг]] ([[1993]]—[[1996]])
* [[Коллинс, Джеймс|Джеймс Коллинс]] ([[1996]]—[[2001]])
* [[Вершбоу, Александр|Александр Вершбоу]] (июль [[2001]]—[[2005]])
* [[Бёрнс, Уильям Джозеф|Уильям Джозеф Бёрнс]] ([[10 август]] [[2005]] — [[27 июнь]] [[2008 йыл]])
* [[Байерли, Джон|Джон Байерли]] ([[27 июнь]] [[2008]] — [[15 сентябрь]] [[2011]])
* [[Макфол, Майкл|Майкл Макфол]] ([[17 сентябрь]] [[2011]] — [[4 февраль]] [[2014]])

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
== Һылтанмалар ==
* [http://russian.moscow.usembassy.gov/ Рәсәйҙәге АҠШ илселеге сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121015012105/http://russian.moscow.usembassy.gov/ |date=2012-10-15 }}
* [http://www.lasius.narod.ru/index1/died/diplomatsUS2.htm Рәсәйҙәге АҠШ илселәре]

{{АҠШ-тың административ берәмектәре}}
{{Навигационный блок
 | state     = collapsed
 | заголовок = Америка Ҡушма Штаттары
|Төньяҡ Америка илдәре
| G20
|ОЭСР
|НАТО
}}
{{Тышҡы һытанмалар}}
[[Категория:АҠШ]]
[[Категория:Бөйөк Британияның элекке колониялары]]
[[Категория:НАТО дәүләттәре]]
[[Категория:Федератив дәүләттәр]]
[[Категория:Республикалар]]
Америка Ҡушма Штаттары (), ҡыҫҡаса АҠШ (), йәки Ҡушма Штаттар (, ябай телдә — Америка) — Төньяҡ Америкала урынлашҡан дәүләт. Майҙаны буйынса донъяла дүртенсе (9 518 900 км²), халыҡ һаны буйынса өсөнсө (304 млн кеше) урында тора. Баш ҡалаһы — Вашингтон.

Америка Ҡушма Штаттары төньяҡта Канада, көньяҡта Мексика менән сиктәш. Көнбайыш яры Тымыҡ океан, көнсығыш яры Атлантик океан менән йыуыла. Административ яҡтан ил 50 штатҡа һәм 1 федераль округҡа (Колумбия) бүленә.

АҠШ-ла юридик рәүештә рәсми тел юҡ.

АҠШ ҙур иҡтисад ҡеүәте, иң ҙур армия менән донъяла тәьҫир итеү үҙәге булып тора. Башҡа илдәргә мәҙәни, фән, йәмғиәт, сәйәсәт яҡтан ҙур йоғонто яһай.

 Дәүләт ҡоролошо 
АҠШ Конституцияһына ярашлы дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә.

 Башҡарма власть 

АҠШ Президенты — ил башлығы һәм иң юғары вазифалы кешеһе.

 Суд власы 

 Закондар сығарыу власы 

Парламенты — АҠШ Конгрессы.

 Тарих 

thumb|300px|left|Штатларҙың АҠШ-ҡа инеү динамикаһы

 Административ бүленеше 

Америка Ҡушма Штаттары штаттарға, штаттар округтарға бүленәләр.

 АҠШ ҡалалары 

 АҠШ-тың иң эре компаниялары 

  АҠШ-тын иң эре компаниялары 
   №   ;  №, донъяла Исем Логотип Штаб-фатир Тармаҡ   Барлыҡҡа килеү йылы Дөйөм килем млрд долл. Таҙа килеммлрд долл. Активтармлрд долл. Баҙар һаҡымлрд долл. Эшселәр һаны меңкеше 1   1   JPMorgan Chase 150px  Нью-Йорк,Нью-Йорк  Банк эше,финанстар 1823 год(2000 год)  115,5  17,4  2117,6  182,2  239,8 2   3   General Electric  60px  Фэрфилд,Коннектикут  Машиналар төҙөү сәнәғәте,финанстар 1892 год  150,2  11,6  751,2  216,2  287,0 3   4   ExxonMobil 100px  Ирвинг,Техас  Нефть һәм газ, энергетика  1870 год(1999 год)  341,6  30,5  302,5  407,2  83,6 4   8   Berkshire Hathaway 150px  Омаха,Небраска  Инвестициялар,финанстар 1955 год  136,2  13,0  372,2  211,0  260,0 5   10   Citigroup  100px  Нью-Йорк,Нью-Йорк  Банк эше,финанстар 1812 год  111,5  10,6  1913,9  132,8  260,0 6   11   Wells Fargo  55px  Сан-Франциско,Калифорния  Банк эше,финанстар 1852 год  93,2  12,4  1258,1  170,6  272,2 7   14   AT&T  55px  Даллас,Техас  Телекоммуникациялар  1885 год(1983 год)  124,3  19,9  268,5  168,2  265,4 8   16   Chevron  55px  Сан-Рамон,Калифорния  Нефть һәм газ  1879 год(1984 год)  189,6  19,0  184,8  200,6  62,0 9   18   Walmart  100px  Бентонвилл,Арканзас  Сауҙа 1945 год(1962 год)  421,8  16,4  180,7  187,3  2100,0 10   22   ConocoPhillips  55px  Хьюстон,Техас  Нефть һәм газ 1917 год(2002 год)  175,8  11,4  156,3  109,1  29,7 11   29   American International Group  70px  Нью-Йорк,Нью-Йорк  Страхование,финанстар 1919 год  77,3  7,8  683,4  67,1  63,0 12   31   IBM  70px  ,Нью-Йорк  Электроника,информационн технологиялар 1911 год  99,9  14,8  113,4  198,1  426,7 13   35   Procter & Gamble  70px  Цинциннати,Огайо  Потребительские товары  1837 год  79,6  11,2  134,3  172,2  127,0 14   36   Pfizer  60px  Нью-Йорк,Нью-Йорк  Фармацевтика  1849 год  67,8  8,3  195,0  155,7  110,6 15   37   Goldman Sachs  50px  Нью-Йорк,Нью-Йорк  Банк эше,финанстар 1869 год  46,0  8,4  911,3  90,0  35,7 16   42   Hewlett-Packard  60px  Пало-Альто,Калифорния  Электроника,информационн технологиялар 1939 год  127,2  9,1  119,9  90,3  324,6 17   47   Apple  45px  Купертино,Калифорния  Электроника,информационн технологиялар 1976 год  76,3  16,6  86,6  324,3  46,6 18   50   Microsoft  100px  Редмонд,Вашингтон  Информационн технологиялар 1975 год  66,7  20,6  92,3  215,8  89,0 19   54   Ford  85px  Дирборн,Мичиган  Автомобильдәр төҙөү  1903 год  129,0  6,6  164,7  54,3  164,0 20   57   Johnson & Johnson  125px  Нью-Брансуик,Нью-Джерси  Фармацевтика,көнкүреш тауарҙар  1886 год  61,6  13,3  102,9  163,3  114,0 21   61   General Motors  60px  Детройт,Мичиган  Автомобильдәр төҙөү  1908 год  135,6  6,2  138,9  49,8  202,0 22   64   Verizon Communications  90px  Нью-Йорк,Нью-Йорк  Телекоммуникациялар  1983 год(2000 год)  106,6  2,5  220,0  101,3  194,4 23   81   Morgan Stanley  110px  Нью-Йорк,Нью-Йорк  Банк эше,финанстар 1935 год  38,0  4,7  807,7  43,8  62,5 24   83   MetLife  100px  Нью-Йорк,Нью-Йорк  Страхование,финанстар 1868 год  52,7  2,8  730,9  48,4  66,0 25   86   PepsiCo  105px  ,Нью-Йорк  Алкогольһеҙ эсемлектәр  1965 год  57,8  6,3  68,2  102,6  294,0 26   87   Cisco Systems   Сан-Хосе,Калифорния  Электроника  1984 год  42,4  7,6  82,0  99,2  70,7 27   91   Coca-Cola  140px  Атланта,Джорджия  Алкогольһеҙ эсемлектәр  1892 год  35,1  11,8  72,9  148,7  139,6 28   93   Intel  85px  Санта-Клара,Калифорния  Электроника  1968 год  43,6  11,5  63,2  114,5  82,5 29   104     115px  Филадельфия,Пенсильвания  Телекоммуникациялар,масс-медиа  1963 год  37,9  3,6  118,5  68,7  102,0 30   105   Kraft Foods  100px  ,Иллинойс  Аҙыҡ-түлек  1903 год  49,2  4,1  95,3  55,4  127,0 31   106      Миннетонка,Миннесота  Медицина хеҙмәттәр 1977 год  94,2  4,6  63,1  47,7  87,0 32   107   Oracle  110px  ,Калифорния  Информационн технологиялар,электроника  1977 год  32,0  6,8  67,2  161,2  104,5 33   110   Walt Disney  160px  Бербанк,Калифорния  Күңел асыу индустрияһы,масс-медиа  1923 год  39,0  4,4  71,0  81,5  149,0 34   112   United Technologies   Хартфорд,Коннектикут  Машиналар төҙөү  1929 год(1975 год)  54,3  4,4  58,5  74,8  208,2 35   114   American Express  60px  Нью-Йорк,Нью-Йорк  Финанстар 1850 год  30,2  4,1  147,0  53,2  61,0 36   116      Ньюарк,Нью-Джерси  Страхование,финанстар 1875 год  38,4  3,2  539,9  30,7  41,0 37   118   Boeing  100px  Чикаго,Иллинойс  Машиналар төҙөү   1916 год  64,3  3,3  68,6  52,7  160,5 38   119   CVS Caremark  105px  Вунсокет,Род-Айленд  Сауҙа 1892 год(2007 год)  96,4  3,4  62,2  46,5  161,5 39   120   Google  100px  Маунтин-Вью,Калифорния  Информационн технологиялар 1998 год  29,3  8,5  57,9  185,8  24,4 40   127   Abbott Laboratories  100px  ,Иллинойс  Фармацевтика  1888 год  35,2  4,6  59,5  75,0  90,0 41   131     115px  Миннеаполис,Миннесота  Банк эше,финанстар 1891 год  20,5  3,3  307,8  52,2  60,6 42   138   Caterpillar  100px  Пеория,Иллинойс  Машиналар төҙөү   1925 год  42,6  2,7  64,0  63,9  104,5 43   140   Dow Chemical  110px  ,Мичиган  Химия сәнәғәте  1897 год  53,7  2,3  69,6  43,0  49,5 44   142   The Home Depot  60px  Винингс, Джорджия  Сауҙа 1978 год  68,0  3,3  40,1  60,9  189,4 45   149   News Corporation   Нью-Йорк,Нью-Йорк  Масс-медиа  1979 год(2004 год)  33,1  3,1  56,7  45,5  51,0 46   151   Marathon Oil   Хьюстон,Техас  Нефть һәм газ 1887 год(2001 год)  67,1  2,6  50,0  35,6  29,7 47   152     55px  Питтсбург,Пенсильвания  Финанстар 1852 год  17,1  3,4  264,3  33,1  44,8 48   153   Philip Morris International   Нью-Йорк,Нью-Йорк  Тәмәке сәнәғәте  1847 год  27,2  7,3  35,0  114,6  78,3 49   154   United Parcel Service  55px  ,Джорджия  Логистика  1907 год  49,5  3,5  33,6  73,1  400,6 50   155   Target  60px  Миннеаполис,Миннесота  Сауҙа 1902 год(2000 год)  67,4  2,9  43,7  35,7  355,0

  

 Халыҡ һаны 
 1790 йыл — 3,9 млн кеше
 1860 йыл — 31,4 млн кеше
 1900 йыл — 76,2 млн кеше
 1971 йыл — 216,8 млн кеше
 1983 йыл — 234,2 млн кеше
 2000 йыл — 275,6 млн кеше
 2007 йыл — 303,3 млн кеше
 2008 йыл — 305,1 млн кеше
 2009 йыл — 308,0 млн кеше

АҠШ-тың виза сәйәсәте
АҠШ-ның виза сәйәсәте донъяла иң ҡаты булып һанала.
thumb|center|740px|
Канада граждандары АҠШ-а 180 көнгә визаһыҙ инергә мөмкин:
 

Ошо илдәрҙен граждандар ESTA сайт аша, 14 USD түләп 90 көнгә визаны алырға мөмкин:
 
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 

Ошо граждандарға виза ESTA аша алына, ләкин биометрия паспорт кәрәк
 
 
  
 
  
  
 

 Рәсәйҙәге АҠШ илселеге 
thumb|right|300px| Илселектең Мәскәү ҡалаһыныңНовинский бульварындағы иҫке йорто
 АҠШ-тың Рәсәйҙәге илселеге () — АҠШ дипломатия миссияларының береһе.

1978—1983 йылдарҙа илселектә, СССР-ҙан китеү хоҡуғын көтөп, Себер пятидесятниктары йәшәгән.

 Илселәр 
СССР
 Уильям Буллит (1933—1936)
 Джозеф Эдвард Дэвис (1936—1938)
 Лоуренс Штейнгардт (1936—1941)
 Уильям Стэндли (1942—1943)
 Аверелл Гарриман (1943—1946)
 Уолтер Беделл Смит (1946—1948)
 Алан Кирк (1949—1952)
 Джордж Кеннан (1952—1953)
 Чарльз Боулен (1953—1957)
 Льюллин Томпсон (1957—1962)
 Фой Копер (1962—1967)
 Льюллин Томпсон (1967—1969)
 Джейкоб Бим (1969—1973)
 Уолтер Стессел (1974—1977)
 Малкольм Туун (1977—1979)
 Томас Уотсон (1979—1981)
 Артур Хартман (1981—1987)
 Джек Мэтлок (1987—1991)
 Роберт Страус (1991—1992)
РФ
 Томас Пикеринг (1993—1996)
 Джеймс Коллинс (1996—2001)
 Александр Вершбоу (июль 2001—2005)
 Уильям Джозеф Бёрнс (10 август 2005 — 27 июнь 2008 йыл)
 Джон Байерли (27 июнь 2008 — 15 сентябрь 2011)
 Майкл Макфол (17 сентябрь 2011 — 4 февраль 2014)

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Рәсәйҙәге АҠШ илселеге сайты 
 Рәсәйҙәге АҠШ илселәре

Категория:АҠШ
Категория:Бөйөк Британияның элекке колониялары
Категория:НАТО дәүләттәре
Категория:Федератив дәүләттәр
Категория:Республикалар