Киләй
{{ТП-Рәсәй|Киләй
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Киләй
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 55 | lat_min = 17 | lat_sec = 0
  |lon_deg = 53 | lon_min = 50 | lon_sec = 5
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Баҡалы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 498
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452672
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34742 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80207828001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Киләй''' ({{lang-ru|Килеево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баҡалы районы]]ндағы ауыл. [[Киләй ауыл Советы (Баҡалы районы)|Киләй ауыл Советы]]ның административ үҙәге. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 498 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452672, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80207828001.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баҡалы (Баҡалы районы)|Баҡалы]]): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Туймазы]]): 87 км

Киләй ауылы [[Сөн]] ҡушылдығы [[Урза]] йылғаһы буйында, район үҙәгенән төньяҡҡараҡ 12 километрҙа, [[Туймазы]] тимер юл станцияһынан төньяҡҡа табан 87 километрҙа урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|85320}}</ref>.

Ауылдан көнсығышҡа табан 1,5 километр алыҫлыҡта Сөн йылғаһының уң яҡ яр буйында тәбиғәт ҡомартҡыһы — [[Маты йылғаһы тамағы эргәһендәге ҡарағайлыҡтар]] урынлашҡан.

== Тарихы ==
Киләй ауылына [[1735 йыл]]да [[Ҡазан даруғаһы]] [[Бүләр]] улусы [[башҡорттар]]ы үҙҙәренең [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә нигеҙ һалған.

Һуңғараҡ Киләй ауылында [[типтәрҙәр]], удел крәҫтиәндәре, [[Ырымбур казак ғәскәре]] казактары йәшәй башлаған.

[[1795 йыл]]да 9 ир-ат иҫәпкә алынған, [[1865 йыл]]да 144 хужалыҡта 1040 кеше йәшәгән.

[[Игенселек]], [[малсылыҡ]], [[умартасылыҡ]] менән шөғөлләнгәндәр. [[1861 йыл]]дан сиркәү, 2 һыу тирмәне булған.

Киләй ауылы сиркәүе янында сиркәү-мәхәллә училищеһы эшләгән.

[[1788 йыл]] тирәһендә Яңы Киләйгә Демидов заводтарында эшләтеү маҡсатында дәүләт крәҫтиәндәре — Акаев, Ларионов, Коземаслов, Лобанов, Зайцев, Вяткин, Чурбанов, Верховцов, Новиков, Шумбутов, Шулындин, Зарубин, Смирнов, Смородиндарҙың ғаиләләренән 144 ир-ат, 153—ҡатын-ҡыҙ күсерелгән.

[[1906 йыл]]да сиркәү, земство мәктәбе, һыу тирмәне, тимерлек, [[шарап]] һәм бакалея кибеттәре, запас [[икмәк]] һаҡлай торған мөгәзәй теркәлгән. Күп кеше ылау оҙатыу хеҙмәтен үтәп кәсеп иткән.

[[Баҡалы районы]]нан һөрөлгән кулактар исемлегендә Коземаслова Мария телгә алына<ref>[https://ufagen.ru/node/30662 Село Килеево]</ref><ref>Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.)</ref><ref> Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
Киләй ауылында [[урыҫтар]] йәшәй (2002).

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
|1906 йыл ||1729||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||2037||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||1532||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||850||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||495||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||550||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||498||241||257||48,4||51,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Бөгөнгө ауыл ==
Урыҫ милләтле халыҡ йәшәй. Киләй ауылында «Колос» ЯСЙ-тең үҙәк усадьбаһы урынлашҡан. Төп [[мәктәп]], [[балалар баҡсаһы]], фельдшер-акушер пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана, сиркәү бар<ref>{{БЭ2013|85320}}</ref>.

== Билдәле кешеләр ==
[[Лошкарёв Геннадий Константинович]] (01.07.1938, Баҡалы районы, Киләй ауылы-) — Советтар Союзы Геройы. Урыҫ. 1955 йылда 3-сө Баҡалы урта мәктәбен, артабан Төмән хәрби-инженер команда училищеһын (1961), В. В. Куйбышев исемендәге Хәрби-инженер академияһын тамамлаған (1974г.). 1957 йылдан Ҡораллы Көстәрҙә хеҙмәт иткән.

== Хәтер ==
«Они вернулись с Победой» белешмә китабында (2 том) һуғышта ҡатнашҡан Коземасловтар билдәләнгән:
* Коземаслов Алексей Михайлович, урож. с. Килеево, рядовой, демобилизован в 1945 г.
* Коземаслов Алексей Федорович, 1914 йылғы.
* Коземаслов Василий Архипович, 1922 йылғы, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған
* Коземаслов Виктор Григорьевич, 1922 йылғы, сержант, 1944 йылда ҡайтҡан.
* Коземаслов Владимир Иванович, 1926 йылғы, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған
* Коземаслов Иван Павлович, 1913 йылғы, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған
* Коземаслов Иван Прокопьевич, 1924 йылғы, өлкән сержант, 1945 йылда демобилизацияланған
* Коземаслов Илья Михайлович, 1900 йылғы, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған
* Коземаслов Прокопий Николаевич, 1898 йылғы, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған
* Коземаслов Степан Алексеевич, 1909 йылғы, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған

== Урамдары ==
{{Колонки|3}}
* Ҙур урам ({{lang-ru|}} Большая (улица)
* Буғаҙы урамы ({{lang-ru|}} Бугады (улица)
* Ивановка урамы — ({{lang-ru|}} Ивановка (улица)
* Туғай урамы ({{lang-ru|}} Луговая (улица)
* Обухово урамы ({{lang-ru|}} Обухово (улица)
* Еңеү урамы — ({{lang-ru|}} Победы (улица)
* Шишмә урамы — ({{lang-ru|}} Родниковая (улица)
* Үҙәк урамы — ({{lang-ru|}} Центральная (улица)
* Сиркәү урамы ({{lang-ru|}} Церковная (улица)
* Чехловка урамы ({{lang-ru|}} Чехловка (улица)<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/bakalinskiy-rayon/selo-kileevo/ Карта д. Килеево. Улицы]</ref>{{Колонки|конец}}.

== Тирә-яҡ мөхит ==
;Ер-һыу атамалары

''Тауҙар:''
''Йылғалар, күлдәр:''
* [[Сөн]]

''Шишмәләр:

''Ялан-бесәнлектәр, юл:''

''Таусыҡтар, түбәләр:''

''Тарихи ҡомартҡылар'':

=== 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары ===
* [https://basharchive.ru/census/1917/10980/ Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Бакалы, Белебеевский уезд, Бакалинская волость; фонд, опись, дело] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }}

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Баҡалы районы]]
* [[Ҡырғыҙ]]

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|85320}}
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}
* Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.)
* [https://ufagen.ru/node/30662 Село Килеево]
* [https://infourok.ru/uchebnoe-posobie-geografiya-bakalinskogo-rayona-1795021.html География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}


{{Баҡалы районы ауылдары}}

[[Категория:Баҡалы районы ауылдары]]
Киләй () — Башҡортостандың Баҡалы районындағы ауыл. Киләй ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 498 кеше.
Почта индексы — 452672, ОКАТО коды — 80207828001.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Баҡалы): 12 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 87 км

Киләй ауылы Сөн ҡушылдығы Урза йылғаһы буйында, район үҙәгенән төньяҡҡараҡ 12 километрҙа, Туймазы тимер юл станцияһынан төньяҡҡа табан 87 километрҙа урынлашҡан.

Ауылдан көнсығышҡа табан 1,5 километр алыҫлыҡта Сөн йылғаһының уң яҡ яр буйында тәбиғәт ҡомартҡыһы — Маты йылғаһы тамағы эргәһендәге ҡарағайлыҡтар урынлашҡан.

 Тарихы 
Киләй ауылына 1735 йылда Ҡазан даруғаһы Бүләр улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған.

Һуңғараҡ Киләй ауылында типтәрҙәр, удел крәҫтиәндәре, Ырымбур казак ғәскәре казактары йәшәй башлаған.

1795 йылда 9 ир-ат иҫәпкә алынған, 1865 йылда 144 хужалыҡта 1040 кеше йәшәгән.

Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 1861 йылдан сиркәү, 2 һыу тирмәне булған.

Киләй ауылы сиркәүе янында сиркәү-мәхәллә училищеһы эшләгән.

1788 йыл тирәһендә Яңы Киләйгә Демидов заводтарында эшләтеү маҡсатында дәүләт крәҫтиәндәре — Акаев, Ларионов, Коземаслов, Лобанов, Зайцев, Вяткин, Чурбанов, Верховцов, Новиков, Шумбутов, Шулындин, Зарубин, Смирнов, Смородиндарҙың ғаиләләренән 144 ир-ат, 153—ҡатын-ҡыҙ күсерелгән.

1906 йылда сиркәү, земство мәктәбе, һыу тирмәне, тимерлек, шарап һәм бакалея кибеттәре, запас икмәк һаҡлай торған мөгәзәй теркәлгән. Күп кеше ылау оҙатыу хеҙмәтен үтәп кәсеп иткән.

Баҡалы районынан һөрөлгән кулактар исемлегендә Коземаслова Мария телгә алынаСело КилеевоБакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.) Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4.

 Халыҡ һаны 
Киләй ауылында урыҫтар йәшәй (2002).

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)1906 йыл 1729 1920 йыл 26 август2037 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар1532 1959 йыл 15 ғинуар850 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар495 2002 йыл 9 октябрь550 2010 йыл 14 октябрь49824125748,451,6

 Бөгөнгө ауыл 
Урыҫ милләтле халыҡ йәшәй. Киләй ауылында «Колос» ЯСЙ-тең үҙәк усадьбаһы урынлашҡан. Төп мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушер пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана, сиркәү бар.

 Билдәле кешеләр 
Лошкарёв Геннадий Константинович (01.07.1938, Баҡалы районы, Киләй ауылы-) — Советтар Союзы Геройы. Урыҫ. 1955 йылда 3-сө Баҡалы урта мәктәбен, артабан Төмән хәрби-инженер команда училищеһын (1961), В. В. Куйбышев исемендәге Хәрби-инженер академияһын тамамлаған (1974г.). 1957 йылдан Ҡораллы Көстәрҙә хеҙмәт иткән.

 Хәтер 
«Они вернулись с Победой» белешмә китабында (2 том) һуғышта ҡатнашҡан Коземасловтар билдәләнгән:
 Коземаслов Алексей Михайлович, урож. с. Килеево, рядовой, демобилизован в 1945 г.
 Коземаслов Алексей Федорович, 1914 йылғы.
 Коземаслов Василий Архипович, 1922 йылғы, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған
 Коземаслов Виктор Григорьевич, 1922 йылғы, сержант, 1944 йылда ҡайтҡан.
 Коземаслов Владимир Иванович, 1926 йылғы, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған
 Коземаслов Иван Павлович, 1913 йылғы, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған
 Коземаслов Иван Прокопьевич, 1924 йылғы, өлкән сержант, 1945 йылда демобилизацияланған
 Коземаслов Илья Михайлович, 1900 йылғы, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған
 Коземаслов Прокопий Николаевич, 1898 йылғы, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған
 Коземаслов Степан Алексеевич, 1909 йылғы, рядовой, 1945 йылда демобилизацияланған

 Урамдары 

 Ҙур урам ( Большая (улица)
 Буғаҙы урамы ( Бугады (улица)
 Ивановка урамы — ( Ивановка (улица)
 Туғай урамы ( Луговая (улица)
 Обухово урамы ( Обухово (улица)
 Еңеү урамы — ( Победы (улица)
 Шишмә урамы — ( Родниковая (улица)
 Үҙәк урамы — ( Центральная (улица)
 Сиркәү урамы ( Церковная (улица)
 Чехловка урамы ( Чехловка (улица)Карта д. Килеево. Улицы.

 Тирә-яҡ мөхит 
Ер-һыу атамалары

Тауҙар:
Йылғалар, күлдәр:
 Сөн

Шишмәләр:Ялан-бесәнлектәр, юл:Таусыҡтар, түбәләр:Тарихи ҡомартҡылар'':

 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары 
 Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Бакалы, Белебеевский уезд, Бакалинская волость; фонд, опись, дело 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Баҡалы районы
 Ҡырғыҙ

 Һылтанмалар 
 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4
 Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.)
 Село Килеево
 География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Баҡалы районы ауылдары