Егетәк
{{ТП-Рәсәй|Егетәк
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Егетәк
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 34 | lat_sec = 56
  |lon_deg = 53 | lon_min = 47 | lon_sec = 59
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Туймазы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл Советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = Собханғол ауыл Советы (Туймазы районы)
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 279
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452774
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34782 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80251861002
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Егетәк''' ({{lang-ru|Зигитяк}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Туймазы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 279 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. [[Собханғол ауыл Советы (Туймазы районы)|Собханғол ауыл Советы]] составына инә.
Почта индексы — 452774, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80251861002.

== Тарихы ==
[[XIX быуат]] башында [[Собханғол (Туймазы районы)|Собханғол]] ауылынан Зигәяҡ (Зиштәк, Собханғол) тип аталған бүлендек тораҡ пункты барлыҡҡа килгән. 1816 йылда ул өс йорттан ғына тора, унда 6 ир-ат типтәр һәм татар йәшәй. 1834 йылда унда татарҙарҙан 4 кеше, 1859 йылда — 352 керҙәш, 1917 йылда — 451 типтәр, 1920 йылда — 456 типтәр йәшәгән.

Халыҡтың иҫәп алыу йылдары буйынса тигеҙ бүленмәүе күҙәтелә, быны типтәрҙәр барыһы ла Собханғол ауылында иҫәпкә алыныуы менән аңлатырға мөмкин, әммә төп өлөшө Егетәк ауылында йәшәгән. Мәҫәлән, 1816 йылда төп ауылда 272 типтәрҙең 84-е генә, ә 1834 йылда 380 типтәрҙән 164-е генә йәшәгән. Ҡалғандары Егетәктә йәшәгән.

Ике тораҡ пунктында йәшәүселәрҙең  генетик бәйләнеше уларҙың ике төрлө атамаһына килтерә: [[Собханғол (Туймазы районы)|Собханғол]]до икенсе төрлө «шулай уҡ Егетәк» тип атағандар<ref>{{ИСДБ|страница=262}}</ref>.

1912—1914 йылдарҙа [[Егетәк ауылы мәсете|ауыл мәсете]] төҙөлә.

2008 йылға тиклем ауыл [[Нөркәй ауыл Советы (Туймазы районы)|Нөркәй ауыл Советы]] составына ингән була<ref>[http://www.gsrb.ru/upload/iblock/f6d/50-2008.doc Закон Республики Башкортостан от 19.11.2008 № 49-з «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населённых пунктов»]</ref>.

== Халыҡ һаны ==
[[Файл:The mosque in the village of Zigityak.jpg|thumb|right|250px|[[Егетәк ауылы мәсете|Ауыл мәсете]]]]
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||279||140||139||50,2||49,8
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
; Милли состав
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса — күпселек [[башҡорттар]] (81 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==
Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Туймазы (ҡала)|Туймазы]]): 9 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Нөркәй]]): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 9 км.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/044/000046.html «Налог Белешмәһе» системаһында Егетәк ауылы]</ref>:
{{Колонки|2}}
* Зөфәр Миназов урамы ({{lang-ru|улица Зуфара Миназова}})
* Муса Гәрәев урамы ({{lang-ru|улица Мусы Гареева}})
* Яр буйы урамы ({{lang-ru|улица Набережная}})
* Нөгөш урамы ({{lang-ru|улица Нугушевская}})
* Шишмә урамы ({{lang-ru|улица Родниковая}})
* Тын урам ({{lang-ru|улица Тихая}})
{{Колонки|конец}}

== Билдәле кешеләре ==
* [[Шәңгәрәев Миңзаһит Мозаһит улы]] ({{lang-ru|Шангареев Минзагит Музагитович}}) — [[17 ноябрь]] [[1946 йыл]]) — [[ауыл хужалығы]] һәм муниципаль хеҙмәт ветераны, ғалим-иҡтисадсы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында [[Башҡортостандың дәүләт суверенитеты тураһында декларация|республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация]] ҡабул иткән [[БАССР-ҙың 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаттары исемлеге|Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы]] депутаты.<ref>Народные депутаты Республики Башкортостан. Двенадцатый созыв. — Уфа, Китап, 1994. — с. 95.</ref> Иҡтисад фәндәре кандидаты (2001). 
* [[Ғарифуллин Ҡәҙим Мөғәллим улы]] (1932), ғалим-[[иҡтисад]]сы. 1986 йылдан хәҙерге [[Ҡазан (Волга буйы) федераль университеты]]ның Иҡтисад һәм финанс институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1995—2000 йылдарҙа — фәнни эштәр буйынса проректор. Иҡтисад фәндәре докторы (1989), профессор (1991). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (2002) һәм [[Татарстан Республикаһы]]ның (1994) атҡаҙанған иҡтисадсыһы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Туймазы районы]] [[Егетәк]] ауылынан.

== Иҫтәлекле урындары ==
[[Егетәк ауылы мәсете]] — ағас [[мәсет]], [[Башҡортостан]]дың архитектура ҡомартҡыһы.
1912—1914 йылдарҙа мәхәллә кешеләре аҡсаһына төҙөлгән. Үҙенең йөҙ йыл йәшәү дәүерендә мәсеттең манараһы һәм эске йыһаздары һәйбәт һаҡланып ҡалған. Ғибәҙәттәр бында 1936 йылға тиклем башҡарылған. Ун йыл ярым ғына бында рухи тормош гөрләгән. Ҡалған ваҡытта уның төп маҡсаты кешеләрҙе ислам мәҙәниәте һәм ғөрөф-ғәҙәттәренә йәлеп итеү була. 
Һуңынан бында ебәк иләү цехы, иген һаҡлағыс, [[Бөйөк Ватан һуғышы]] йылдарында лазарет, ә һуғыштан һуңғы йылдарҙа пионер лагеры урынлаша. 

Замандаштарҙың иҫтәлектәре буйынса, изге урын үҙ аураһын "аллаһыҙ" йылдарҙа ла һаҡлап ҡалған - яралы һалдаттар аяҡҡа тиҙ баҫҡан, ә балалар өйҙәренә сәламәт һәм киң күңелле булып ҡайтҡандар.

Динде эҙәрлекләү осоронда манараны бер нисә тапҡыр емерергә маташалар, ләкин ауыл халҡы изге урынды һаҡлап ҡала алған. Беҙҙең көнләргә тиклем мәсеттең эске йыһаздары һаҡланып ҡалған. 
Үткән быуаттың  50-се йылдарынан алып бында ҡабаттан намаҙҙар үтә башлай. 2012 йылда мәсеттә капиталь ремонт үткәрелә<ref>[https://tuimazy.bashkortostan.ru/about/places/231051/ Мечеть села Зигитяк] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170221110414/https://tuimazy.bashkortostan.ru/about/places/231051/ |date=2017-02-21 }}</ref><ref>[http://www.bashinform.ru/news/571853-v-sele-zigityak-tuymazinskogo-rayona-otmetili-stoletie-mecheti/ В селе Зигитяк Туймазинского района отметили столетие мечети]</ref><ref>{{Cite web |url=http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/12887-zigityak-selo-v-tujmazinskom-r-ne |title=Село Зигитяк. Мечеть |accessdate=2017-02-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170221105952/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/12887-zigityak-selo-v-tujmazinskom-r-ne |archivedate=2017-02-21 |deadlink=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170221105952/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/12887-zigityak-selo-v-tujmazinskom-r-ne |date=2017-02-21 }}</ref>.

Хәҙерге ваҡытта Егетәк мәсете [[Башҡортостан Республикаһы]]ның архитектура ҡомартҡыһы тип иғлан ителгән.

== Һылтанмалар ==
* {{ИСДБ|страница=262}}
* [https://www.gosspravka.ru/02/044/000046.html «Налог Белешмәһе» системаһында Егетәк ауылы]
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан]
* [http://ufagen.ru/places/tuymazy/zigityak.html Зигитяк на портале «Генеалогия и Архивы»]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Туймазы районы ауылдары}}

[[Категория:Туймазы районы ауылдары]]
Егетәк () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 279 кеше. Собханғол ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452774, ОКАТО коды — 80251861002.

 Тарихы 
XIX быуат башында Собханғол ауылынан Зигәяҡ (Зиштәк, Собханғол) тип аталған бүлендек тораҡ пункты барлыҡҡа килгән. 1816 йылда ул өс йорттан ғына тора, унда 6 ир-ат типтәр һәм татар йәшәй. 1834 йылда унда татарҙарҙан 4 кеше, 1859 йылда — 352 керҙәш, 1917 йылда — 451 типтәр, 1920 йылда — 456 типтәр йәшәгән.

Халыҡтың иҫәп алыу йылдары буйынса тигеҙ бүленмәүе күҙәтелә, быны типтәрҙәр барыһы ла Собханғол ауылында иҫәпкә алыныуы менән аңлатырға мөмкин, әммә төп өлөшө Егетәк ауылында йәшәгән. Мәҫәлән, 1816 йылда төп ауылда 272 типтәрҙең 84-е генә, ә 1834 йылда 380 типтәрҙән 164-е генә йәшәгән. Ҡалғандары Егетәктә йәшәгән.

Ике тораҡ пунктында йәшәүселәрҙең  генетик бәйләнеше уларҙың ике төрлө атамаһына килтерә: Собханғолдо икенсе төрлө «шулай уҡ Егетәк» тип атағандар.

1912—1914 йылдарҙа ауыл мәсете төҙөлә.

2008 йылға тиклем ауыл Нөркәй ауыл Советы составына ингән булаЗакон Республики Башкортостан от 19.11.2008 № 49-з «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населённых пунктов».

 Халыҡ һаны 
thumb|right|250px|Ауыл мәсете
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь27914013950,249,8

 Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (81 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Географик урыны 
Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 9 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Нөркәй): 2 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 9 км.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Егетәк ауылы:

 Зөфәр Миназов урамы ()
 Муса Гәрәев урамы ()
 Яр буйы урамы ()
 Нөгөш урамы ()
 Шишмә урамы ()
 Тын урам ()

 Билдәле кешеләре 
 Шәңгәрәев Миңзаһит Мозаһит улы () — 17 ноябрь 1946 йыл) — ауыл хужалығы һәм муниципаль хеҙмәт ветераны, ғалим-иҡтисадсы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.Народные депутаты Республики Башкортостан. Двенадцатый созыв. — Уфа, Китап, 1994. — с. 95. Иҡтисад фәндәре кандидаты (2001). 
 Ғарифуллин Ҡәҙим Мөғәллим улы (1932), ғалим-иҡтисадсы. 1986 йылдан хәҙерге Ҡазан (Волга буйы) федераль университетының Иҡтисад һәм финанс институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1995—2000 йылдарҙа — фәнни эштәр буйынса проректор. Иҡтисад фәндәре докторы (1989), профессор (1991). Рәсәй Федерацияһының (2002) һәм Татарстан Республикаһының (1994) атҡаҙанған иҡтисадсыһы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы Егетәк ауылынан.

 Иҫтәлекле урындары 
Егетәк ауылы мәсете — ағас мәсет, Башҡортостандың архитектура ҡомартҡыһы.
1912—1914 йылдарҙа мәхәллә кешеләре аҡсаһына төҙөлгән. Үҙенең йөҙ йыл йәшәү дәүерендә мәсеттең манараһы һәм эске йыһаздары һәйбәт һаҡланып ҡалған. Ғибәҙәттәр бында 1936 йылға тиклем башҡарылған. Ун йыл ярым ғына бында рухи тормош гөрләгән. Ҡалған ваҡытта уның төп маҡсаты кешеләрҙе ислам мәҙәниәте һәм ғөрөф-ғәҙәттәренә йәлеп итеү була. 
Һуңынан бында ебәк иләү цехы, иген һаҡлағыс, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында лазарет, ә һуғыштан һуңғы йылдарҙа пионер лагеры урынлаша. 

Замандаштарҙың иҫтәлектәре буйынса, изге урын үҙ аураһын "аллаһыҙ" йылдарҙа ла һаҡлап ҡалған - яралы һалдаттар аяҡҡа тиҙ баҫҡан, ә балалар өйҙәренә сәламәт һәм киң күңелле булып ҡайтҡандар.

Динде эҙәрлекләү осоронда манараны бер нисә тапҡыр емерергә маташалар, ләкин ауыл халҡы изге урынды һаҡлап ҡала алған. Беҙҙең көнләргә тиклем мәсеттең эске йыһаздары һаҡланып ҡалған. 
Үткән быуаттың  50-се йылдарынан алып бында ҡабаттан намаҙҙар үтә башлай. 2012 йылда мәсеттә капиталь ремонт үткәреләМечеть села Зигитяк В селе Зигитяк Туймазинского района отметили столетие мечети .

Хәҙерге ваҡытта Егетәк мәсете Башҡортостан Республикаһының архитектура ҡомартҡыһы тип иғлан ителгән.

 Һылтанмалар 
 
 «Налог Белешмәһе» системаһында Егетәк ауылы
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
 Зигитяк на портале «Генеалогия и Архивы»

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Туймазы районы ауылдары