Ниғмәтулла
{{НП-Россия
 | статус                   = Ауыл
 | русское название         = Ниғмәтулла     
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Нигматуллино}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 0 |lat_sec = 43
 | lon_deg                  = 55 |lon_min = 20 |lon_sec = 55
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Әлшәй районы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = Ауыл биләмәһе
 | поселение                = Ниғмәтулла ауыл Советы (Әлшәй районы)
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 1793
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = Маляш, Миляш
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Нигматуллино | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Нигматуллино | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав      = татарҙар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 452117
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80202843001
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Ниғмәтулла''' ({{lang-ru|Нигматуллино}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Әлшәй районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 553 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
[[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80202843001.
 

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Раевка (Әлшәй районы)|Раевка]]): 33 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Раевка (Әлшәй районы)|Раевка]]): 33 км

== Урамдары ==
Урам исемдәре:<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/002/000049.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 31 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|2}}
* Көнсығыш урамы ({{lang-ru|Восточная (улица)}})
* Тау урамы ({{lang-ru|Горная (улица)}})
* Йылға аръяғы урамы ({{lang-ru|Заречная| (улица)}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная (улица)}})
* Яр буйы урамы ({{lang-ru|Набережная (улица)}})
* Һартйылға урамы ({{lang-ru|Сарт Елга (улица)}})
* Үҙәк урамы ({{lang-ru|Центральная (улица)}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная (улица)}})
{{Колонки|конец}}

== Халыҡ һаны ==
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәттәре буйынса [[татарҙар]] 89 % тәшкил итә<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1816 йыл||558||||||||
|-
| 1834 йыл||882||||||||
|-
| 1859 йыл||1435||||||||
|-
| 1865 йыл||1559||||||||
|-
| 1870 йыл||1559||||||||
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1906 йыл||2535||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||2963||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||2963||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||1902||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||1072||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||664||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||614||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||553||264||289||47,7||52,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Тарихы ==
Ниғмәтулла (Мәләш, Миляш) ауылына 1793 йылда Яйыҡ-Ҫыбы-Мең улусы башҡорттарының керҙәшлеге тураһында килешеүе буйынса мишәр поручик Ниғмәтулла Янышев тарафынан нигеҙ һалына. Әммә ундай тораҡ пункты ул саҡта булмаған. [[1811 йыл]]да улус башҡорттарының икенсе килешеүе буйынса Ниғмәтулла менән уның улы Исхаҡ [[мишәрҙәр|мишәрҙәрҙе]] индерә башлай. Яңы ауылды 1812 йылда Сәлих ауылы мишәрҙәре төҙөй. 1830 йылдың 12 февралендәге ҫыбы-меңдәр менән өсөнсө килешеү ҙә төҙөй, уның буйынса бында мишәрҙәрҙең яңы төркөмө ҡабул ителә. Мишәрҙәр бында [[Боҙаяҙ]], [[Йәрми (Шишмә районы)|Йәрми]], [[Байтимер]], Сәлих, Яңы, Суйынсы ауылдарынан килгән.

1816 йылда бында 229 ир-егет һәм шул сама уҡ ҡатын-ҡыҙ булған. 1834 йылда — 882, 1859 йылда — 1435, 1870 йылда — 1559, 1920 йылда — 563 йортта 2963 мишәр булған.

1843 йылда 882 мишәргә 1720 бот ужым һәм 10048 бот яҙғы иген сәселгән<ref>{{ИСДБ|страница=429}}</ref>.

== Матбуғатта ==

== Видеофильмдар ==
* Ниғмәтулла ауылының 210 йыллығы. Әлшәй районы. Мәләш ауылы. Тыуған яҡ. Гүзәл Әхмәтова. 2021 йылдың 23 июне{{YouTube|xbBVIcDXO0A|logo=1}}
* Ниғмәтулла ауылына 210 йыл. Әлшәй ТВ{{YouTube|2zyyFQDiXg8|logo=1}}
* Ниғмәтулла. БСТ каналы.{{YouTube|eq5Ux7BZOdM|logo=1}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Ғәлиев Ғатаулла Фәсхетдин улы]] (16.9.1861—1939), шағир-импровизатор<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/84526/ Башҡорт энциклопедияһы — Ғәлиев Ғатаулла Фәсхетдин улы]{{V|27|01|2021}}</ref>.
* [[Садиҡов Фәнис Ғилман улы]] (1.02.1936), хеҙмәт ветераны, ғалим-балалар хирургы. 1970—2015 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1984 йылдан — педиатрия факультеты деканы, 1990—2011 йылдарҙа Дипломдан һуң белем биреү институтының педиатрия һәм балалар хирургияһы кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (1990), профессор (1992). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1986), СССР-ҙың (1986) һәм [[Башҡортостан Республикаһы]]ның (2006) һаулыҡ һаҡлау отличнигы<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/92209/ Башҡорт энциклопедияһы — Садиҡов Фәнис Ғилман улы]{{V|27|01|2021}}</ref>.
* [[Солтанаев Хәмит Рахман улы]] (31.05.1900—26.04.1994), ғалим-зоотехник, юғары мәктәп эшмәкәре. 1935—1974 йылдарҙа [[Башҡортостан ауыл хужалығы институты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1945 йылға тиклем, 1948—1951 һәм 1959—1971 йылдарҙа — [[ауыл хужалығы]] малдарын үрсетеү кафедраһы мөдире, 1945—1948 һәм 1951—1959 йылдарҙа — институт директорының уҡыу-уҡытыу һәм фәнни эштәр буйынса урынбаҫары. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1940). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1960). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1944)<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/79806/ Башҡорт энциклопедияһы — Солтанаев Хәмит Рахман улы]{{V|27|01|2021}}</ref>.
* [[Нәҡиев Әғлә Рахман улы|Наҡиев Әғләм Рахман улы]] ([[11 июль]] [[1908 йыл]] — [[4 июнь]] [[1976 йыл]]) — Башҡортостан һөт һәм сусҡасылыҡ совхоздары тресының баш агрономы, директор урынбаҫары. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]]. [[Башҡорт АССР-ы Юғары Советы]]ның бишенсе саҡырылыш депутаты (1959—1963).
* [[Йосопов Хәмит Ғәббәс улы]] ([[15 июнь]] [[1917 йыл]] — [[21 ғинуар]] [[1993 йыл]]) — [[Газпром Нефтехим Салауат|Салауат нефть химияһы комбинаты]] төҙөлөш механизацияһы идаралығының төҙөлөш буйынса контораһы бульдозерисы, [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1958). [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} {{V|27|01|2021}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 98-104 с. — 304 с. — ISBN 5—295—02843—7{{ref-ru}}{{V|27|01|2021}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|88914}}{{V|27|01|2021}}
* [http://ufagen.ru/places/alsheevskiy/nigmatullino.html Нигматуллино (Маляш, Миляш) на портале «Генеалогия и Архивы»]{{V|27|01|2021}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Әлшәй районы ауылдары}}

[[Категория:Әлшәй районы ауылдары]]
Ниғмәтулла () — Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 553 кеше булған.
ОКАТО коды — 80202843001.
 

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Раевка): 33 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Раевка): 33 км

 Урамдары 
Урам исемдәре:Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 31 по Республике Башкортостан

 Көнсығыш урамы ()
 Тау урамы ()
 Йылға аръяғы урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Яр буйы урамы ()
 Һартйылға урамы ()
 Үҙәк урамы ()
 Мәктәп урамы ()

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса татарҙар 89 % тәшкил итәЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1816 йыл558 1834 йыл882 1859 йыл1435 1865 йыл1559 1870 йыл1559 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1906 йыл2535 1920 йыл 26 август2963 1926 йыл 17 декабрь2963 1939 йыл 17 ғинуар1902 1959 йыл 15 ғинуар1072 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар664 2002 йыл 9 октябрь614 2010 йыл 14 октябрь55326428947,752,3

 Тарихы 
Ниғмәтулла (Мәләш, Миляш) ауылына 1793 йылда Яйыҡ-Ҫыбы-Мең улусы башҡорттарының керҙәшлеге тураһында килешеүе буйынса мишәр поручик Ниғмәтулла Янышев тарафынан нигеҙ һалына. Әммә ундай тораҡ пункты ул саҡта булмаған. 1811 йылда улус башҡорттарының икенсе килешеүе буйынса Ниғмәтулла менән уның улы Исхаҡ мишәрҙәрҙе индерә башлай. Яңы ауылды 1812 йылда Сәлих ауылы мишәрҙәре төҙөй. 1830 йылдың 12 февралендәге ҫыбы-меңдәр менән өсөнсө килешеү ҙә төҙөй, уның буйынса бында мишәрҙәрҙең яңы төркөмө ҡабул ителә. Мишәрҙәр бында Боҙаяҙ, Йәрми, Байтимер, Сәлих, Яңы, Суйынсы ауылдарынан килгән.

1816 йылда бында 229 ир-егет һәм шул сама уҡ ҡатын-ҡыҙ булған. 1834 йылда — 882, 1859 йылда — 1435, 1870 йылда — 1559, 1920 йылда — 563 йортта 2963 мишәр булған.

1843 йылда 882 мишәргә 1720 бот ужым һәм 10048 бот яҙғы иген сәселгән.

 Матбуғатта 

 Видеофильмдар 
 Ниғмәтулла ауылының 210 йыллығы. Әлшәй районы. Мәләш ауылы. Тыуған яҡ. Гүзәл Әхмәтова. 2021 йылдың 23 июне
 Ниғмәтулла ауылына 210 йыл. Әлшәй ТВ
 Ниғмәтулла. БСТ каналы.

 Билдәле шәхестәре 
 Ғәлиев Ғатаулла Фәсхетдин улы (16.9.1861—1939), шағир-импровизаторБашҡорт энциклопедияһы — Ғәлиев Ғатаулла Фәсхетдин улы.
 Садиҡов Фәнис Ғилман улы (1.02.1936), хеҙмәт ветераны, ғалим-балалар хирургы. 1970—2015 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1984 йылдан — педиатрия факультеты деканы, 1990—2011 йылдарҙа Дипломдан һуң белем биреү институтының педиатрия һәм балалар хирургияһы кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (1990), профессор (1992). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1986), СССР-ҙың (1986) һәм Башҡортостан Республикаһының (2006) һаулыҡ һаҡлау отличнигыБашҡорт энциклопедияһы — Садиҡов Фәнис Ғилман улы.
 Солтанаев Хәмит Рахман улы (31.05.1900—26.04.1994), ғалим-зоотехник, юғары мәктәп эшмәкәре. 1935—1974 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1945 йылға тиклем, 1948—1951 һәм 1959—1971 йылдарҙа — ауыл хужалығы малдарын үрсетеү кафедраһы мөдире, 1945—1948 һәм 1951—1959 йылдарҙа — институт директорының уҡыу-уҡытыу һәм фәнни эштәр буйынса урынбаҫары. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1940). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1960). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1944)Башҡорт энциклопедияһы — Солтанаев Хәмит Рахман улы.
 Наҡиев Әғләм Рахман улы (11 июль 1908 йыл — 4 июнь 1976 йыл) — Башҡортостан һөт һәм сусҡасылыҡ совхоздары тресының баш агрономы, директор урынбаҫары. Социалистик Хеҙмәт Геройы. Башҡорт АССР-ы Юғары Советының бишенсе саҡырылыш депутаты (1959—1963).
 Йосопов Хәмит Ғәббәс улы (15 июнь 1917 йыл — 21 ғинуар 1993 йыл) — Салауат нефть химияһы комбинаты төҙөлөш механизацияһы идаралығының төҙөлөш буйынса контораһы бульдозерисы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1958). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 98-104 с. — 304 с. — ISBN 5—295—02843—7

 Һылтанмалар 
 
 Нигматуллино (Маляш, Миляш) на портале «Генеалогия и Архивы»

Категория:Әлшәй районы ауылдары