Бараба
{{Таксон
| name              = 
| regnum            = Хайуандар
 | image file   = Garrulus glandarius B Luc Viatour.jpg
 | image title  = Сойка
| parent            = Garrulus 
| rang              = Төр
| latin             = Garrulus glandarius
| author            = ([[Linnaeus]], 1758)
| syn               = 
| typus             = 
| children name     = 
| children          = 
| range map         = Garrulus_glandarius_distribution.jpg
| range map caption = 
| range map width   = 
| range legend      = 
| iucnstatus        = LC
| wikispecies       = Garrulus glandarius
| commons           = Category:Garrulus glandarius
| iucn              = 146604
| itis              = 560214
| ncbi              = 56783
| eol               = 
| grin             = 
| ipni              = 
}}

'''Бараба''' (урыҫ. '''обыкновенная сойка'''; йәки '''кареза'''; {{lang-la|Garrulus glandarius}}) — барабалар [[ырыу]]ындағы, [[ҡоҙғон]]дар [[ғәилә]]һендәге, [[турғай һымаҡтар]] [[отряд]]ындағы [[ҡош]].

== Ҡылыҡһырлама ==
Ҙурлығы [[күгәрсен]]дәй. Өҙлөкһкҙ [[ағас]]тан ергә, ерҙән кире ағасҡа һикергеләп йөрөй. Ғәҙәттә тупланып йөрөйҙәр. Дөйөм төҫө [[ерән|ерәнһыу]] [[һоро]]. Башында сыбар бүрке бар. Ҡанаттары, ҡойроғо ҡара. Ҡойроҡ төбөндә, ҡанаттарында аҡ таптар бар. Ҡанаттары бөгөлгән урында ҡара арҡыры һыҙатлы ялтырауыҡлы күк тап була. Ҡыжҡылдаҡтан төҫө һәм ҙурлығы менән айырыла. Тауышы тупаҫ: «ҡжжжжҡ- ҡжжжжҡ»

== Тереклек итеүе ==
Урмандарҙа йәшәй. Киң генә таралған ултыраҡ ҡош. Ағас баштарында оялай. Бөжәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерһә, ҡош ояларын туҙҙырып зыян итә.

== Туҡланыуы һәм үрсеүе ==

Ҡарағай һәм шыршы орлоҡтары, сәтләүек, бөжәктәр, ваҡ ҡоштарҙың балаларын ашай. Көрән генә таплы 5-7 йомортҡа һала.
[[Рәсем:Garrulus glandarius 1.jpg|left|thumb|150px|Бараба]]
[[Файл:Garrulus glandarius rufitergum MHNT 232 Weymouth.jpg |thumb|'' Garrulus glandarius '']]

== Диалекттарҙа ==
Диалекттарҙа шундай вариантарры бар: Урман һайҫҡаны, суҡтурғай.

== Иҫкәрмәләр ==

{{примечания}}

== Әҙәбиәт ==
Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары.Өфө-1986й. 69-сы бит.

== Һылтанмалар ==
{{wiktionary|сойка}}
* [http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?birds/485.html Позвоночные животные России: Сойка]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.floranimal.ru/pages/animal/s/1633.html Статья о сойке на floranimal.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103135228/http://floranimal.ru/pages/animal/s/1633.html |date=2012-01-03 }}
* [http://birds.krasu.ru/index.php?f=species&ids=268 Статья о сойке на сайте «Птицы Средней Сибири»]

{{ornitology-stub}}

[[Категория:Ҡоштар]]
[[Категория:Евразия ҡоштары]]
[[Категория:Башҡортостан ҡоштары]]
[[Категория:Төньяҡ Африка фаунаһы]]
[[Категория:1758 йылда тасуирланған хайуандар]]
Бараба (урыҫ. обыкновенная сойка; йәки кареза; ) — барабалар ырыуындағы, ҡоҙғондар ғәиләһендәге, турғай һымаҡтар отрядындағы ҡош.

 Ҡылыҡһырлама 
Ҙурлығы күгәрсендәй. Өҙлөкһкҙ ағастан ергә, ерҙән кире ағасҡа һикергеләп йөрөй. Ғәҙәттә тупланып йөрөйҙәр. Дөйөм төҫө ерәнһыу һоро. Башында сыбар бүрке бар. Ҡанаттары, ҡойроғо ҡара. Ҡойроҡ төбөндә, ҡанаттарында аҡ таптар бар. Ҡанаттары бөгөлгән урында ҡара арҡыры һыҙатлы ялтырауыҡлы күк тап була. Ҡыжҡылдаҡтан төҫө һәм ҙурлығы менән айырыла. Тауышы тупаҫ: «ҡжжжжҡ- ҡжжжжҡ»

 Тереклек итеүе 
Урмандарҙа йәшәй. Киң генә таралған ултыраҡ ҡош. Ағас баштарында оялай. Бөжәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерһә, ҡош ояларын туҙҙырып зыян итә.

 Туҡланыуы һәм үрсеүе 

Ҡарағай һәм шыршы орлоҡтары, сәтләүек, бөжәктәр, ваҡ ҡоштарҙың балаларын ашай. Көрән генә таплы 5-7 йомортҡа һала.
left|thumb|150px|Бараба
thumb| Garrulus glandarius 

 Диалекттарҙа 
Диалекттарҙа шундай вариантарры бар: Урман һайҫҡаны, суҡтурғай.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары.Өфө-1986й. 69-сы бит.

 Һылтанмалар 

 Позвоночные животные России: Сойка
 Статья о сойке на floranimal.ru 
 Статья о сойке на сайте «Птицы Средней Сибири»

Категория:Ҡоштар
Категория:Евразия ҡоштары
Категория:Башҡортостан ҡоштары
Категория:Төньяҡ Африка фаунаһы
Категория:1758 йылда тасуирланған хайуандар