Әбделмәмбәт (Бөрйән районы)
{{Айыҡ ауыл}}
{{НП+Россия
 | статус                   = Ауыл
 | русское название         = Абдулмамбетово
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Әбделмәмбәт}}
 | изображение              = Әбделмәмбәт дөйөм урта белем биреү мәктәбе.jpg
 | описание изображения     = Мәктәп
 | герб                     =
 | флаг                     =
 | lat_deg                  = 53 | lat_min = 16 | lat_sec = 46
 | lon_deg                  = 57 | lon_min = 43 | lon_sec = 33
 | CoordScale               =
 | регион                   = [[Башҡортостан]]
 | регион в таблице         = [[Башҡортостан Республикаһы]]
 | вид района               =
 | район                    = [[Бөрйән районы]]{{!}}[[Бөрйән]]
 | район в таблице          =
 | вид поселения            = ауыл Советы
 | поселение                = Әбделмәмбәт ауыл Советы (Бөрйән районы){{!}}Әбделмәмбәт
 | поселение в таблице      =
 | внутреннее деление       =
 | вид главы                =
 | глава                    =
 | дата основания           =
 | первое упоминание        =
 | прежние имена            =
 | статус с                 =
 | площадь                  =
 | высота центра НП         =
 | климат                   =
 | население                = {{ Население | Абдулмамбетово (Бурзянский район) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Абдулмамбетово (Бурзянский район) | г }}
 | плотность                =
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = [[Башҡорттар|башҡорттар]]
 | конфессиональный состав  = [[мосолмандар]]
 | этнохороним              = ҡыпсаҡтар
 | почтовый индекс          = 453610
 | телефонный код           =
 | цифровой идентификатор   = 80219820001
 | категория в Commons      =
 | сайт                     = 
}}
'''Әбделмәмбәт''' ({{lang-ru|Абдулмамбетово}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Бөрйән районы]]ндағы ауыл.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Иҫке Собханғол (Бөрйән районы)|Иҫке Собханғол]]): 46 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Белорет (ҡала)|Белорет]]): 120 км
Почта индексы — 453583, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80201840002.

== Тарихы ==
[[Үҙән (йылға)|Үҙән]] йылғаһы буйында 1795—1811 йылдар араһында яңы 2-се Әбделмәмбәт ауылы барлыҡҡа килә. Тәүге күскенселәрҙең береһенең улдарының исемдәре билдәле — Асылбай һәм Ҡуяш Әбделмәмбәтовтар. Ауыл шулай уҡ Үҙән тип тә аталған. Шулай уҡ өсөнсө исеме лә була — Игелек, Игелек Ибраһимовтың (1755—1812) исеме буйынса. Уның балалары Миңлегөл һәм Байрамғол. Нигеҙ һалынған мәлдә ауыл ошо исемде йөрөткән, тип иҫәпләнә. 1816 йылда ауыл 27, 1859 йылда — 59, 1920 йылда — 107 йорттан тора. [[XVIII быуат]] уртаһында — 300, 1920 йылда —935 кеше йәшәгән. Уҙған быуаттың 40-сы йылдарында 55 йортҡа ат — 310, һыйыр — 205, һарыҡ — 169, кәзә — 60 баш тура килә. Икмәк сәселмәгән тиерлек. Ужым ашлыҡ 16 бот, яҙғы ашлыҡ — 240 бот сәселгән<ref>[https://ufagen.ru/places/burzyanskiy/abdulmambetovo2.html Абдулмамбетово 2-е]</ref>.

[[Әбделмәмбәт (Бөрйән районы)|Әбделмәмбәт]] ауылы халыҡ телендә Ҡыпсаҡ тип йөрөтөлә. Сөнки был ерҙәрҙә борон Ҡыпсаҡ ырыуы башҡорттары йәшәгән.

''Игелектең'' улы Килдеғол һуңғараҡ ауылдан 10 км көнсығышта урынлашҡан [[Килдеғол]] ауылына нигеҙ һала. [[Яуымбай]] ҙа [[Әбделмәмбәт (Бөрйән районы)|Әбделмәмбәт]] ауылы кешеләре тарафынан башланған.

== Ауыл бөгөн ==
Ауыл ҙурая, төҙөкләнә, яңы йорттар төҙөлә. Урамдарға асфальт түшәлгән. Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, китапхана, мәсет, 5 магазин, почта бүлексәһе, Көньяҡ Үҙән урман хужалығы контораһы бар. 1996 йылда кирбестән яңы типовой мәктәп төҙөлгән. «Урал» АХК-һы, «Урал» колхозы, Ҡыпсаҡ СПК-һы эшләй, 15 шәхси пилорама бар. Ауылдан [[Иҫке Собханғол (Бөрйән районы)|Иҫке Собханғол]]-[[Белорет]] автомобиль юлына ҡырсынташ юл.

== Рәсемдәр ==
<gallery>
Әбделмәмбәт ауыл мәҙәниәт йорто.jpg|Әбделмәмбәт ауыл мәҙәниәт йорто
Ауыл мәсете.jpg|Ауыл мәсете
Әбделмәмбәт дөйөм урта белем биреү мәктәбе.jpg|Әбделмәмбәт дөйөм урта белем биреү мәктәбе
Батырҙарҙы иҫкә алыу урыны.jpg|Батырҙарҙы иҫкә алыу урыны
Мин Ҡыпсаҡты яратам.jpg|Мин Ҡыпсаҡты яратам
</gallery>

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/018/000015.html «Налог Белешмәһе» системаһында Әбделмәмбәт ауылы]</ref>:
{{Колонки|3}}
* Бабсаҡ урамы ({{lang-ru|улица Бабсак}})
* Тау урамы ({{lang-ru|улица Горная}})
* Дуҫлыҡ урамы ({{lang-ru|улица Дружбы }})
* Ҡамабар урамы ({{lang-ru|улица Камабар}})
* Ҡараташ урамы ({{lang-ru|улица Караташ}})
* Колхоз урамы ({{lang-ru|улица Колхозная}})
* Урман урамы ({{lang-ru|улица Лесная}})
* Туғай урамы ({{lang-ru|улица Луговая}})
* Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru|улица Мира}})
* С. Мөхәмәтҡолов урамы ({{lang-ru|улица С. Мухаметкулова}})
* Салауат Юлаев урамы ({{lang-ru|улица Салавата Юлаева}})
* Үҙән урамы ({{lang-ru|улица Узян}})
{{Колонки|конец}}

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||629||328||301||52,1||47,9
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Ер-һыуы ==
* Ҡыпсаҡ ауылының ер-һыу атамалары. Минең тыуған төйәгем. (Түңәрәктә шөғөлләнеүсе балаларҙың эштәре)<ref>[https://ba.wikibooks.org/wiki/Ҡыпсаҡ_ауылының_ер-һыу_атамалары Ҡыпсаҡ ауылының ер-һыу атамалары]</ref>
* Бөрйән районы Әбделмәмбәт ауылы ер-һыу атамалары<ref>[https://ba.wikibooks.org/wiki/Бөрйән_районы_Әбделмәмбәт_ауылы_ер-һыу_атамалары Бөрйән районы Әбделмәмбәт ауылы ер-һыу атамалары]</ref>

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Боҫҡонов Зиннур Ғүмәр улы]] ([[14 ғинуар]] [[1972 йыл]]) — педагог. Рәсәй Федерацияһының Почетлы тәрбиә һәм мәғариф хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы физик культура һәм спорт хеҙмәткәре.
* Заһитов Йәүҙәт Ғаяз улы (10.08.1978), отставкалағы эске хеҙмәт капитаны, «Рәсәй Федерацияһы Яза башҡарыу хеҙмәтенең иң яҡшы хеҙмәткәре» почётлы билдә эйәһе. Рәсәй ДОСААФ-ының Белорет өлгөлө автомәктәбе начальнигы урынбаҫары.<br>
* [[Үтәбаев Инсур Рәмил улы]] (23.08.1979) — «Башҡортостан Республиканың мәғариф отличнигы» билдәһе менән бүләкләнгән (2011). Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған уҡытыусыһы (2019). 2001—2011 йылдан алып [[Килдеғол]] урта мәктәбе уҡытыусыһы һәм директоры. 2011 йылдан алып [[Әбделмәмбәт (Бөрйән районы)|Әбделмәмбәт]] урта дөйөм белем биреү мәктәбе директоры.
* [[Ҡасимова Миңнур Мөхәмәтйән ҡыҙы]] ([[15 июль]] [[1966 йыл]]) — уҡытыусы, яҙыусы һәм үҙешмәкәр композитор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2008).
* [[Мөхәмәтҡолов Сабирйән Мөхәмәтзакир улы]] (1890—1934) — сәсән, ҡобайырсы, шағир, композитор, оҫта ҡурайсы һәм ҡумыҙсы, мөғәллим, мәғрифәтсе.
* [[Бүләкова Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙы]] ([[11 апрель]] [[1957 йыл]]) — ғалим-әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты (1990). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2012).
* [[Тимашева Гөлшат Фаат ҡыҙы]] (1960), дәүләт хеҙмәткәре. 1988 йылдан Ғаиләгә һәм балаларға социаль ярҙам күрһәтеү үҙәге һәм Төньяҡ-көнбайыш район-ара «Ғаилә» үҙәге директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡты социаль яҡлау хеҙмәткәре.
* [[Шәмиғолов Фәнил Булат улы]] (24 март 1965 йыл) — ғалим-хирург, медицина фәндәре докторы (2001), профессор (2008), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2003).
* [[Байрамғолов Арыҫланғәле Шәйхиғәлләм улы]] (6 ғинуар 1924 йыл — ???) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, [[«Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР)|«Батырлыҡ өсөн»]], [[«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы|«1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн»]] миҙалдары менән бүләкләнеүсе.

[[Файл:"Тимербатыр" робот техникаһы түңәрәге.jpg|мини|«Тимербатыр» робот техникаһы түңәрәге]]

== Матбуғатта ==
* [[Таң (гәзит)|Таң гәзите]], 21 декабрь 2022 [https://tanburz.ru/articles/-il/2022-12-21/byna-tig-n-olatay-ul-3080866  Бына тигән олатай ул!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230218134941/https://tanburz.ru/articles/-il/2022-12-21/byna-tig-n-olatay-ul-3080866 |date=2023-02-18 }}
* [[Таң (гәзит)|Таң гәзите]], 9 декабрь 2022 [https://tanburz.ru/articles/m-arif/2022-12-09/be-internatskiy-buldy-3064239 Беҙ ҙә «интернатский» булдыҡ]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Фоторәсемдәр ==
* [http://vk.com/im?act=browse_images&id=5553 Зиннур Боҫҡонов фотоальбомы — ауыл күренеше]
* [http://vk.com/id37401174?z=albums37401174 Зиннур Боҫҡонов фотоальбомы — тулыһынса]
* [https://vk.com/kipcak.sovet Ҡыпсаҡ ауыл советы төркөмө] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818024914/https://vk.com/kipcak.sovet |date=2019-08-18 }}

== Сығанаҡтар ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.{{ref-ru}}
* [[Файл:Уфаген.png|60px]][https://ufagen.ru/places Деревни. Уфаген]

== Һылтанмалар ==
* [https://ufagen.ru/places/burzyanskiy/abdulmambetovo2.html Абдулмамбетово 2-е]
* [https://www.gosspravka.ru/02/018/000015.html «Налог Белешмәһе» системаһында Әбделмәмбәт ауылы]
* [https://vk.com/abdulmambet Вконтакте сайтында Әбделмәмбәт ауылы]
* [https://vk.com/abdulmambet_school Вконтакте сайтында Әбделмәмбәт мәктәбе (Ҡыпсаҡ)]
* [https://vk.com/club201234065 Әбделмәмбәт урта мәктәбе]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Бөрйән районы ауылдары}}

[[Категория:Бөрйән районы ауылдары]]
Әбделмәмбәт () — Башҡортостан Республикаһының Бөрйән районындағы ауыл.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Иҫке Собханғол): 46 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Белорет): 120 км
Почта индексы — 453583, ОКАТО коды — 80201840002.

 Тарихы 
Үҙән йылғаһы буйында 1795—1811 йылдар араһында яңы 2-се Әбделмәмбәт ауылы барлыҡҡа килә. Тәүге күскенселәрҙең береһенең улдарының исемдәре билдәле — Асылбай һәм Ҡуяш Әбделмәмбәтовтар. Ауыл шулай уҡ Үҙән тип тә аталған. Шулай уҡ өсөнсө исеме лә була — Игелек, Игелек Ибраһимовтың (1755—1812) исеме буйынса. Уның балалары Миңлегөл һәм Байрамғол. Нигеҙ һалынған мәлдә ауыл ошо исемде йөрөткән, тип иҫәпләнә. 1816 йылда ауыл 27, 1859 йылда — 59, 1920 йылда — 107 йорттан тора. XVIII быуат уртаһында — 300, 1920 йылда —935 кеше йәшәгән. Уҙған быуаттың 40-сы йылдарында 55 йортҡа ат — 310, һыйыр — 205, һарыҡ — 169, кәзә — 60 баш тура килә. Икмәк сәселмәгән тиерлек. Ужым ашлыҡ 16 бот, яҙғы ашлыҡ — 240 бот сәселгәнАбдулмамбетово 2-е.

Әбделмәмбәт ауылы халыҡ телендә Ҡыпсаҡ тип йөрөтөлә. Сөнки был ерҙәрҙә борон Ҡыпсаҡ ырыуы башҡорттары йәшәгән.

Игелектең улы Килдеғол һуңғараҡ ауылдан 10 км көнсығышта урынлашҡан Килдеғол ауылына нигеҙ һала. Яуымбай ҙа Әбделмәмбәт ауылы кешеләре тарафынан башланған.

 Ауыл бөгөн 
Ауыл ҙурая, төҙөкләнә, яңы йорттар төҙөлә. Урамдарға асфальт түшәлгән. Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, китапхана, мәсет, 5 магазин, почта бүлексәһе, Көньяҡ Үҙән урман хужалығы контораһы бар. 1996 йылда кирбестән яңы типовой мәктәп төҙөлгән. «Урал» АХК-һы, «Урал» колхозы, Ҡыпсаҡ СПК-һы эшләй, 15 шәхси пилорама бар. Ауылдан Иҫке Собханғол-Белорет автомобиль юлына ҡырсынташ юл.

 Рәсемдәр 

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Әбделмәмбәт ауылы:

 Бабсаҡ урамы ()
 Тау урамы ()
 Дуҫлыҡ урамы ()
 Ҡамабар урамы ()
 Ҡараташ урамы ()
 Колхоз урамы ()
 Урман урамы ()
 Туғай урамы ()
 Тыныслыҡ урамы ()
 С. Мөхәмәтҡолов урамы ()
 Салауат Юлаев урамы ()
 Үҙән урамы ()

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь62932830152,147,9

 Ер-һыуы 
 Ҡыпсаҡ ауылының ер-һыу атамалары. Минең тыуған төйәгем. (Түңәрәктә шөғөлләнеүсе балаларҙың эштәре)Ҡыпсаҡ ауылының ер-һыу атамалары
 Бөрйән районы Әбделмәмбәт ауылы ер-һыу атамаларыБөрйән районы Әбделмәмбәт ауылы ер-һыу атамалары

 Билдәле шәхестәр 
 Боҫҡонов Зиннур Ғүмәр улы (14 ғинуар 1972 йыл) — педагог. Рәсәй Федерацияһының Почетлы тәрбиә һәм мәғариф хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы физик культура һәм спорт хеҙмәткәре.
 Заһитов Йәүҙәт Ғаяз улы (10.08.1978), отставкалағы эске хеҙмәт капитаны, «Рәсәй Федерацияһы Яза башҡарыу хеҙмәтенең иң яҡшы хеҙмәткәре» почётлы билдә эйәһе. Рәсәй ДОСААФ-ының Белорет өлгөлө автомәктәбе начальнигы урынбаҫары.
 Үтәбаев Инсур Рәмил улы (23.08.1979) — «Башҡортостан Республиканың мәғариф отличнигы» билдәһе менән бүләкләнгән (2011). Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған уҡытыусыһы (2019). 2001—2011 йылдан алып Килдеғол урта мәктәбе уҡытыусыһы һәм директоры. 2011 йылдан алып Әбделмәмбәт урта дөйөм белем биреү мәктәбе директоры.
 Ҡасимова Миңнур Мөхәмәтйән ҡыҙы (15 июль 1966 йыл) — уҡытыусы, яҙыусы һәм үҙешмәкәр композитор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2008).
 Мөхәмәтҡолов Сабирйән Мөхәмәтзакир улы (1890—1934) — сәсән, ҡобайырсы, шағир, композитор, оҫта ҡурайсы һәм ҡумыҙсы, мөғәллим, мәғрифәтсе.
 Бүләкова Ғәҙилә Мөҙәрис ҡыҙы (11 апрель 1957 йыл) — ғалим-әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты (1990). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2012).
 Тимашева Гөлшат Фаат ҡыҙы (1960), дәүләт хеҙмәткәре. 1988 йылдан Ғаиләгә һәм балаларға социаль ярҙам күрһәтеү үҙәге һәм Төньяҡ-көнбайыш район-ара «Ғаилә» үҙәге директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡты социаль яҡлау хеҙмәткәре.
 Шәмиғолов Фәнил Булат улы (24 март 1965 йыл) — ғалим-хирург, медицина фәндәре докторы (2001), профессор (2008), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2003).
 Байрамғолов Арыҫланғәле Шәйхиғәлләм улы (6 ғинуар 1924 йыл — ???) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, «Батырлыҡ өсөн», «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалдары менән бүләкләнеүсе.

мини|«Тимербатыр» робот техникаһы түңәрәге

 Матбуғатта 
 Таң гәзите, 21 декабрь 2022  Бына тигән олатай ул! 
 Таң гәзите, 9 декабрь 2022 Беҙ ҙә «интернатский» булдыҡ

 Фоторәсемдәр 
 Зиннур Боҫҡонов фотоальбомы — ауыл күренеше
 Зиннур Боҫҡонов фотоальбомы — тулыһынса
 Ҡыпсаҡ ауыл советы төркөмө 

 Сығанаҡтар 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.
 60pxДеревни. Уфаген

 Һылтанмалар 
 Абдулмамбетово 2-е
 «Налог Белешмәһе» системаһында Әбделмәмбәт ауылы
 Вконтакте сайтында Әбделмәмбәт ауылы
 Вконтакте сайтында Әбделмәмбәт мәктәбе (Ҡыпсаҡ)
 Әбделмәмбәт урта мәктәбе

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Бөрйән районы ауылдары