Үрге Муйнаҡ
{{НП-Россия
 |статус                   = ауыл
 |башкирское название         = Үрге Муйнаҡ
 |оригинальное название    = {{lang-ru|Верхний Муйнак}}
 |герб                     =
 |флаг                     =
 |lat_deg = 52 |lat_min = 2 |lat_sec = 0
 |lon_deg = 56 |lon_min = 45 |lon_sec = 17
 |CoordScale =
 |размер карты региона     =
 |размер карты района      =
 |регион                   = Башҡортостан
 |регион в таблице         = Башкортостан
 |вид района               =
 |район                    = Ейәнсура районы{{!}}Ейәнсура
 |район в таблице          =
 |вид поселения            = ауыл советы
 |поселение                = Муйнакский сельсовет (Зианчуринский район){{!}}Муйнаҡ
 |поселение в таблице      =
 |внутреннее деление       =
 |глава                    =
 |дата основания           =
 |первое упоминание        =
 |прежние имена            =
 |статус с                 =
 |площадь                  =
 |высота центра НП         =
 |население               = {{ Население | Верхний Муйнак | тс }}
 |год переписи            = {{ Население | Верхний Муйнак | г }}
 |плотность               =
 |агломерация             =
 |национальный состав     = [[башҡорттар]]
 |конфессиональный состав =
 |этнохороним             =
 |почтовый индекс          = 453390
 |почтовые индексы         =
 |телефонный код           =
 |цифровой идентификатор   = 80226822001
 |категория в Commons      =
 |сайт                     =
}}
 
'''Үрге Муйнаҡ''' ({{lang-ru|Верхний Муйнак}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ейәнсура районы]]ндағы ауыл.
Почта индексы — 453390, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80226822001.

== Тарихы ==
[[Үҫәргән]] башҡорто Нәҙерғәле Хәсән улы Аҡъюловтың яҙыуына ҡарағанда, Үҫәргәндең ике улы Болоҡ менән Таймаҫ урыҫ батшаһы Иван III (1425—1505) хакимлыҡ иткән осорҙа йәшәгән. Таймаҫтың ете улы булған: Шишәй, Бишәй, Аҫҡаҡ, Ҡунаҡ, Абаҙа, Сураш һәм Ҡыҙрас. Сураштың нәҫеле [[Абҙан (Ейәнсура районы)|Абҙан]], Юлдаш, дүрт '''Муйнаҡ''' ауылына, ә Сураштың Ейәнсура тигән улы [[Яңыбай (Ейәнсура районы)|Яңыбай]], [[Юнай]], [[Юлдыбай (Ейәнсура районы)|Юлдыбай]], [[Әлебай]], [[Ғәббәс]] ауылдарына нигеҙ һалған<ref>[https://vk.com/bookmarks?from_menu=1&w=wall-205614669_99%2F7ec9a33b7ed1810d58 Түләбаев М. С. Үҫәргәндәр ере — Ейәнсура.— Өфө, 2000. — 240 бит. ISBN 5-85051-175-Х.]</ref>.

[[1761 йыл]]дан алып (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, [[1707 йыл]]дан алып) билдәле. Тәүге төпләнеүсе сотник Муйнаҡ Сөләймәнов исеме менән аталған. ΧΥΙΙΙ быуаттың 2‑се яртыһында Түбәнге, Урта, Кесе Муйнаҡ ауылдары барлыҡҡа килгәндән һуң, Оло Муйнаҡ булараҡ теркәлгән. Шулай уҡ Туп Муйнаҡ, Ҡужалған исемдәре менән билдәле булған. [[1795 йыл]]да 10 йортта 172 кеше йәшәгән, [[1866 йыл]]да 79 йортта — 365 кеше. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. 1900 йылда тирмән теркәлгән. 20 быуат башынан хәҙерге исемен йөрөтә<ref name="ҮМ">{{БЭ2013|93385}}</ref>.

== Хәҙерге осор ==
Үрге Муйнаҡ — административ үҙәк. Урта [[мәктәп]], [[балалар баҡсаһы]], фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, [[мәсет]], магазиндар бар<ref name="ҮМ" />.

== Халыҡ һаны ==
Халҡы: [[1900 йыл]]да — 262 кеше, [[1920 йыл]]да 341 кеше йәшәгән<ref name="ҮМ" />. 2009 йылда 620 кеше иҫәпләнгән<ref>— [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.
{{Wikidata/Population}}
;Милли составы
[[2002 йыл]]ғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[башҡорттар]] (99 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==
Үрге Муйнаҡ ауылы [[Өҫкәлек]] йылғаһы ([[Һаҡмар (йылға)|Һаҡмар]] йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан<ref name="ҮМ" />.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Иҫәнғол]]): 28 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Һарыҡташ]]): 64 км

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Ғәйнизаров урамы ({{lang-ru|улица Гайнизарова}})
* Урман урамы ({{lang-ru|Лесная улица}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная улица}})
* Күпер урамы ({{lang-ru|Мостовая улица}})
* Белгестәр урамы ({{lang-ru|улица Специалистов}})
* Сүсән урамы ({{lang-ru|улица Сусян}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная улица}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/022/000032.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Тирә-яҡ мөхит ==
; Ер-һыу атамалары:
* Ҡушалатау тауы
* Үтә тишек тауы
* Өҫкәлек йылғаһы үҙәне
* Таҡырташ тауы
* Ҡарағайтау тауы
* Аҙағуй үҙәне

== Ваҡытлы матбуғатта ==
* [https://zianzori.ru/news/zdravoohranenie/2022-03-28/zianchurinskiy-lekar-2745860 Зианчуринский лекарь]

== Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары ==
* Муйнаҡ — был исем шул уҡ Ейәнсура районында Ф. Хәмитова тарафынан яҙып алынған «Муйнаҡ ҡарт» исемле риүәйәттә (№ 229) урын ала.
Бында ул аҡыллы, абруйлы шәхес итеп һүрәтләнә. Ф. Хәмитова яҙып алған вариантта ваҡиғаларҙың шулай уҡ ҡаҙаҡ-ҡалмаҡ яуҙары менән бәйле булыуын иҫкә алһаҡ, ике риүәйәттә лә бер ук шәхес хаҡында һүҙ барғанлығын төшөнөргә мөмкин. Башҡорт халыҡ ижады. ΙΙ том.<ref>[https://kitaptar.bashkort.org/storage/files/Башҡорт%20халыҡ%20ижады.%20Икенсе%20том.pdf Башҡорт халыҡ ижады.ΙΙ том]</ref>
* Алпамыша" варианты 1960 йылда Башҡортостандың Ейәнсура районы Үрге Муйнаҡ ауылы 80 йәшлек Мөслимә Ваһапованан яҙып алынған<ref>[https://kitaptar.bashkort.org/storage/files/Башҡорт%20халыҡ%20ижады.%20Дүртенсе%20том..pdf Башҡорт халыҡ ижады]</ref>. «Башҡорт халыҡ ижады» китабының 5-се томына индерелгән.

== Видеояҙмаларҙа ==
[https://yandex.ru/video/preview/?text=деревня%20Верхний%20Муйнак%20Зианчуринского%20района%20в%20видеофильмах&path=yandex_search&parent-reqid=1647952858340644-2623318158920673221-sas6-5261-bf6-sas-l7-balancer-8080-BAL-8001&from_type=vast&filmId=9217471025488757200 Видео от Аюпа Юланова]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
== Һылтанмалар ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* {{БЭ|93385}}
* [https://vk.com/doc-73607076_317281216?hash=3a3dc19730813ca9a8&dl=0c923caefb6bc60428  Башҡортостан Республикаһы топонимдар һүҙлеге]

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Ейәнсура районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Ейәнсура районы ауылдары]]
Үрге Муйнаҡ () — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл.
Почта индексы — 453390, ОКАТО коды — 80226822001.

 Тарихы 
Үҫәргән башҡорто Нәҙерғәле Хәсән улы Аҡъюловтың яҙыуына ҡарағанда, Үҫәргәндең ике улы Болоҡ менән Таймаҫ урыҫ батшаһы Иван III (1425—1505) хакимлыҡ иткән осорҙа йәшәгән. Таймаҫтың ете улы булған: Шишәй, Бишәй, Аҫҡаҡ, Ҡунаҡ, Абаҙа, Сураш һәм Ҡыҙрас. Сураштың нәҫеле Абҙан, Юлдаш, дүрт Муйнаҡ ауылына, ә Сураштың Ейәнсура тигән улы Яңыбай, Юнай, Юлдыбай, Әлебай, Ғәббәс ауылдарына нигеҙ һалғанТүләбаев М. С. Үҫәргәндәр ере — Ейәнсура.— Өфө, 2000. — 240 бит. ISBN 5-85051-175-Х..

1761 йылдан алып (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 1707 йылдан алып) билдәле. Тәүге төпләнеүсе сотник Муйнаҡ Сөләймәнов исеме менән аталған. ΧΥΙΙΙ быуаттың 2‑се яртыһында Түбәнге, Урта, Кесе Муйнаҡ ауылдары барлыҡҡа килгәндән һуң, Оло Муйнаҡ булараҡ теркәлгән. Шулай уҡ Туп Муйнаҡ, Ҡужалған исемдәре менән билдәле булған. 1795 йылда 10 йортта 172 кеше йәшәгән, 1866 йылда 79 йортта — 365 кеше. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. 1900 йылда тирмән теркәлгән. 20 быуат башынан хәҙерге исемен йөрөтә.

 Хәҙерге осор 
Үрге Муйнаҡ — административ үҙәк. Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет, магазиндар бар.

 Халыҡ һаны 
Халҡы: 1900 йылда — 262 кеше, 1920 йылда 341 кеше йәшәгән. 2009 йылда 620 кеше иҫәпләнгән— Excel форматында ҡушымта.

Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (99 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Географик урыны 
Үрге Муйнаҡ ауылы Өҫкәлек йылғаһы (Һаҡмар йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 28 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һарыҡташ): 64 км

 Урамдары 

 Ғәйнизаров урамы ()
 Урман урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Күпер урамы ()
 Белгестәр урамы ()
 Сүсән урамы ()
 Үҙәк урам ()
 Мәктәп урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары
 Ҡушалатау тауы
 Үтә тишек тауы
 Өҫкәлек йылғаһы үҙәне
 Таҡырташ тауы
 Ҡарағайтау тауы
 Аҙағуй үҙәне

 Ваҡытлы матбуғатта 
 Зианчуринский лекарь

 Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары 
 Муйнаҡ — был исем шул уҡ Ейәнсура районында Ф. Хәмитова тарафынан яҙып алынған «Муйнаҡ ҡарт» исемле риүәйәттә (№ 229) урын ала.
Бында ул аҡыллы, абруйлы шәхес итеп һүрәтләнә. Ф. Хәмитова яҙып алған вариантта ваҡиғаларҙың шулай уҡ ҡаҙаҡ-ҡалмаҡ яуҙары менән бәйле булыуын иҫкә алһаҡ, ике риүәйәттә лә бер ук шәхес хаҡында һүҙ барғанлығын төшөнөргә мөмкин. Башҡорт халыҡ ижады. ΙΙ том.Башҡорт халыҡ ижады.ΙΙ том
 Алпамыша" варианты 1960 йылда Башҡортостандың Ейәнсура районы Үрге Муйнаҡ ауылы 80 йәшлек Мөслимә Ваһапованан яҙып алынғанБашҡорт халыҡ ижады. «Башҡорт халыҡ ижады» китабының 5-се томына индерелгән.

 Видеояҙмаларҙа 
Видео от Аюпа Юланова

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 
  Башҡортостан Республикаһы топонимдар һүҙлеге

Категория:Ейәнсура районы ауылдары