Йәкшәмбе
'''Йәкшәмбе''' — [[аҙна]] эсендә [[шәмбе]] менән [[дүшәмбе]] араһындағы көн исеме. Мәғәнәһе — [[фарсы теле]]нән «''бер-шәмбе''» тип тәржемә ителә<ref>[https://www.wikizero.com/ru/%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8C]</ref>.

Халыҡ-ара ISO 8601 стандарттарына ярашлы, йәкшәмбе [[аҙна]]ның етенсе көнө һанала. [[Мосолман календары]]нда иһә ул аҙнаның икенсе көнө.

== Йәкшәмбе — ял көнө ==
Йәкшәмбе көн [[Рәсәй]]ҙә — ял көнө. Илдәге һайлауҙар йәкшәмбе көнө үткәрелә.

[[1930 йыл]]да [[СССР]]-ҙа дүрт көн эшләп, бишенсе көнө ял тип иғлан ителә. Һәр эшсегә үҙ ялы бирелә, Биш байрам көнөнән башҡа, дөйөм ялдар бөтөрөлә.<ref name="S">[http://statehistory.ru/1556/Sovetskoe-trudovoe-zakonodatelstvo-v-1920-30-e-gody/ Советское трудовое законодательство]</ref>

Етештереү күләме түбәнәйеү сәбәпле, [[1931 йыл]]дың 1 сентябрендә алты көнлөк эш [[аҙна]]һы иғлан ителә.<ref name="S" />

[[1940 йыл]]дың 26 июнендә СССР Юғары Советы указ «Һигеҙ сәғәтлек эш көнөнә, ете көнлөк эш аҙнаһына күсеү һәм эшселәрҙең һәм хеҙмәткәрҙәрҙең предприятиеларҙан һәм учреждениеларҙан үҙ белдегенә китеүен тыйыу тураһында» указ ҡабул ителә, йәкшәмбе йәнә ял көнөнә әүерелә.
 
[[1967 йыл]]дың 7 мартынан илдә биш эш көнө һәм ике ял көнө иғлан ителә. Шул ваҡыттан [[шәмбе]] һәм [[йәкшәмбе]] көндәре даими ял тип рәсмиләштерелә.<ref name="S" />

== Йәкшәмбе — диндә ==
[[Файл:Prayers in Congo.jpg|thumb|right|Нәсраниҙарҙың йәкшәмбе ғибәҙәте ([[Конго Демократик Республикаһы ]])]]

Күп кенә [[Христианлыҡ|христиан илдәрендә]] йәкшәмбе байрам тип һанала, динлеләр был көндә сиркәүгә бара. Күп ерҙәрҙә был көндә эшләргә ярамай тип иҫәпләнелә. Урыҫ теленә был көн «воскресенье» тип ингән, улар инаныуынса, тап аҙнаның ошо көнөндә Ғайса Пәйғәмбәргә яңынан йән ингән<ref>[http://glossword.info/index.php/term/,6ea3ac6f59585e926e6b6a9a5aa4a459955b71a460a6a9545b575aa5589aa2565958989a61a69f5e6e939fa1b05c5bb1af936fa662a29b5a6f5b576858.xhtml] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004213144/http://glossword.info/index.php/term/,6ea3ac6f59585e926e6b6a9a5aa4a459955b71a460a6a9545b575aa5589aa2565958989a61a69f5e6e939fa1b05c5bb1af936fa662a29b5a6f5b576858.xhtml |date=2013-10-04 }}</ref> Халыҡ телендә «йәкшәмбеләр» тип һөйләшеү бар, был христиан динен тотоусылар тигәнде аңлата .

== Әҙәбиәт ==
; урыҫ телендә
* {{книга |автор=Бронзов А. А. |часть=Воскресного дня провождение |ссылка часть=http://www.biblioteka3.ru/biblioteka/pravoslavnaja-bogoslovskaja-jenciklopedija/tom-3/voskresnyj-den-2.html |заглавие=Православная богословская энциклопедия |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=СПб. |издательство=Издание Петроград. Приложение к духовному журналу «Странник» |год=1902 |том=3 |страницы= |столбцы=979 |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref=Бронзов }}
* {{ВТ-ЭСБЕ|Воскресный отдых|Миклашевский А. Н.}}
* {{книга |автор= Петровский А. В.]|часть=Воскресный день (в христианстве) |ссылка часть=http://www.biblioteka3.ru/biblioteka/pravoslavnaja-bogoslovskaja-jenciklopedija/tom-3/voskresnyj-den.html|заглавие=Православная богословская энциклопедия |оригинал= |ссылка= |викитека= |ответственный= |издание= |место=СПб. |издательство=Издание Петроград. Приложение к духовному журналу «Странник» |год=1902 |том=3 |страницы= |столбцы=956 |страниц= |серия= |isbn= |тираж= |ref=Петровский }}
* {{статья|автор=Фасмер М. |заглавие=[http://enc-dic.com/fasmer/Voskresene-2833.html Воскресенье] |автор издания= |ссылка= Этимологический словарь русского языка. Пер. с нем. и доп. О. Н. Трубачева |ответственный=под ред. и с предисл.|издание= Прогресс |год=1986 |том=1 (А — Д) |номер= |страницы=357 |страниц=576 |серия= |ref=Фасмер}}
; башҡа телдәрҙә
* ''Barnhart, Robert K.'' The Barnhart Concise Dictionary of Etymology. Harper Collins, 1995. ISBN 0-06-270084-7

== Башҡорт исемдәрендә — «йәкшәмбе» ==
Башҡорт халҡында баланың ниндәй көндә донъяға килеүенә ҡарап ҡушылған [[исем]]дәр булған. Шулар араһында йәкшәмбе лә бар, ул фамилияларҙа осрай — Йәкшәмбәт, Йәкшәмбәтов<ref>Т. Кусимова, С. Бикҡолова. Башҡорт исемдәре. — Өфө, 2010. — 229 бит</ref>

== Сығанаҡтар ==
* Башҡорт теленең һүҙлеге. 1-се том. — Мәскәү, 1993.
* Иранский календарь [https://www.wikizero.com/ru/%D0%98%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%80%D1%8C]
* Т. Кусимова, С. Бикҡолова. Башҡорт исемдәре. — Өфө, 2010. — 229 бит

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Аҙна}}

[[Категория:Аҙна көндәре]]
Йәкшәмбе — аҙна эсендә шәмбе менән дүшәмбе араһындағы көн исеме. Мәғәнәһе — фарсы теленән «бер-шәмбе» тип тәржемә ителә.

Халыҡ-ара ISO 8601 стандарттарына ярашлы, йәкшәмбе аҙнаның етенсе көнө һанала. Мосолман календарында иһә ул аҙнаның икенсе көнө.

 Йәкшәмбе — ял көнө 
Йәкшәмбе көн Рәсәйҙә — ял көнө. Илдәге һайлауҙар йәкшәмбе көнө үткәрелә.

1930 йылда СССР-ҙа дүрт көн эшләп, бишенсе көнө ял тип иғлан ителә. Һәр эшсегә үҙ ялы бирелә, Биш байрам көнөнән башҡа, дөйөм ялдар бөтөрөлә.Советское трудовое законодательство

Етештереү күләме түбәнәйеү сәбәпле, 1931 йылдың 1 сентябрендә алты көнлөк эш аҙнаһы иғлан ителә.

1940 йылдың 26 июнендә СССР Юғары Советы указ «Һигеҙ сәғәтлек эш көнөнә, ете көнлөк эш аҙнаһына күсеү һәм эшселәрҙең һәм хеҙмәткәрҙәрҙең предприятиеларҙан һәм учреждениеларҙан үҙ белдегенә китеүен тыйыу тураһында» указ ҡабул ителә, йәкшәмбе йәнә ял көнөнә әүерелә.
 
1967 йылдың 7 мартынан илдә биш эш көнө һәм ике ял көнө иғлан ителә. Шул ваҡыттан шәмбе һәм йәкшәмбе көндәре даими ял тип рәсмиләштерелә.

 Йәкшәмбе — диндә 
thumb|right|Нәсраниҙарҙың йәкшәмбе ғибәҙәте (Конго Демократик Республикаһы )

Күп кенә христиан илдәрендә йәкшәмбе байрам тип һанала, динлеләр был көндә сиркәүгә бара. Күп ерҙәрҙә был көндә эшләргә ярамай тип иҫәпләнелә. Урыҫ теленә был көн «воскресенье» тип ингән, улар инаныуынса, тап аҙнаның ошо көнөндә Ғайса Пәйғәмбәргә яңынан йән ингән  Халыҡ телендә «йәкшәмбеләр» тип һөйләшеү бар, был христиан динен тотоусылар тигәнде аңлата .

 Әҙәбиәт 
 урыҫ телендә
 
 
 
 
 башҡа телдәрҙә
 Barnhart, Robert K. The Barnhart Concise Dictionary of Etymology. Harper Collins, 1995. ISBN 0-06-270084-7

 Башҡорт исемдәрендә — «йәкшәмбе» 
Башҡорт халҡында баланың ниндәй көндә донъяға килеүенә ҡарап ҡушылған исемдәр булған. Шулар араһында йәкшәмбе лә бар, ул фамилияларҙа осрай — Йәкшәмбәт, ЙәкшәмбәтовТ. Кусимова, С. Бикҡолова. Башҡорт исемдәре. — Өфө, 2010. — 229 бит

 Сығанаҡтар 
 Башҡорт теленең һүҙлеге. 1-се том. — Мәскәү, 1993.
 Иранский календарь 
 Т. Кусимова, С. Бикҡолова. Башҡорт исемдәре. — Өфө, 2010. — 229 бит

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Аҙна көндәре