Яңы Тормош (Дәүләкән районы)
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Яңы Тормош
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Янги-Турмуш}}
 | изображение               = Яңы Тормош.jpg
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 17 |lat_sec = 38
 | lon_deg                  = 54 |lon_min = 35 |lon_sec = 24
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Дәүләкән районы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = Сельсовет
 | поселение                = Алға (Алға ауыл советы, Дәүләкән районы) 
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 1928
 | первое упоминание        = 1932
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Янги-Турмуш | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Янги-Турмуш | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав = башҡорттар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453417
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80222804005
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}

'''Яңы Тормош''' ({{lang-ru|Янги-Турмуш}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Дәүләкән районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 9 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Алға ауыл Советы биләмәһенә инә.
Почта индексы — 453417, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80222804005.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||9||6||3||66,7||33,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
== Тарихы ==
Ауылға 1928 йылда күрше [[Буранғол (Дәүләкән районы)|Буранғол]] ауылынан күсеп ултырған башҡорттар нигеҙ һала. 2005 йылға тиклем ҡасаба, унан һуң ауыл статусында йөрөй. [[Асылыкүл]]дең көньяҡ-көнбайыш ярында урынлашҡан, төньяҡ-көнбайышта район үҙәгенән һәм Дәүләкән тимер юлына 38 саҡрым, ауыл биләмәһе үҙәге [[Алға (Алға ауыл советы, Дәүләкән районы)|Алға]]нан — 4 км алыҫлыҡта. 2010 йылда 9 кеше йәшәгән, башҡорттар 87 % тәшкил итә.Халыҡ һаны :1932 йылда 65 кеше, 1939 йылда 21 кеше, 1959 йылда 81 кеше, 1989 йылда 12 кеше, 1999 йылда 10 кеше, 2002 йылда 8 кеше, 2009 йылда 11 кеше. 1928 йылдан 1960 йылға тиклем Дәүләкән улусы, 1930 йылдан Дәүләкән районы составында. Ауыл халҡы 30-сы йылдарҙа [[Ҡоръятмаҫ]] колхозының балыҡ тотоу артелендә, артабан «Алға», «Россия», «Дружба» колхоздарында эшләй. 1960 йылда Дәүләкән район башҡарма комитеты тарафынан ауыл перспективаһыҙ тигән ҡарар сығарыла, шундай уҡ ҡарар 1979 йылда ҡабатлана. Ауыл йәшәүен 1990 йылға туҡтатырға тейеш була. 1963 йылда ауыл эргәһендә Дәүләкән һунарсылыҡ йәмғиәте 20 урынлыҡ балыҡ тотоу базаһы төҙөй. 1969 йылда ауылға электр уты үткәрелә. Ауылда йәшәгән кешеләр исемлеге:Әхмәровтар, Вәхитовтар, Иҫәнғоловалар, Ҡасимовтар, Леонтьевтар, Насретдиновалар, Усмановтар.<ref>{{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=346—347 б.б. }}</ref><ref name="Д.">[https://kitaptar.bashkort.org/files/Дәүләкән%20ынйылары.pdf «Дәүләкән ынйылары» 92-93-сө б.б.]</ref>
=== Ер-һыу атамалары ===
Ауыл аҡһаҡалы Ҡасимов Солтан Ҡасим улынан (1898 йылғы) яҙып алынған. «Дәүләкән ынйылары» китабына индерелгән<ref name="Д." />.
{{колонки|2}}
* Шәрифҡул
* Ильяс ҡулы
* Ҡар ҡулы
* Сығыр ҡулы
* Иманғол ҡулы
* Мейесташ
* Гөлбикә шишмәһе [[Алға (шишмә)|(Алға]])
* Ҡаҙанаш
{{конец|колонки}}

== Урамдар ==
Урам исемдәре<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/059/000091.html «Налог Белешмәһе статистикаһы» Яңы Тормош (Дәүләкән районы ]</ref>:
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная (улица)}})

== Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары ==
* «Юрмый буйы» әҫәрен 1967 йылда Ҡасимов Солтан Ҡасим улынан (1896 йылғы) М. М. Сәғитов яҙып алған. «Башҡорт халыҡ ижады» Бәйеттәр һәм Ә.Сөләймәновтың «Аҡмулланы биргән мең ҡәүеме» I томға ингән.<ref>{{китап |автор= Әхмәт Сөләймәнов|заглавие=«Аҡмулланың биргән мең ҡәүеме фольклоры» I том |место=Өфө  |издательство= «Аэрокосмос и ноосфера»|год=2006 й |страницы=79-се б. }}</ref>
* «Заятүләк менән Һыуһылыу» эпосының 17-се вариантын 1967 йылда Ҡасимов Солтан Ҡасим улынан яҙып алынған. Дим һөйләше һаҡлап яҙылған, шиғыр менән аралаш прозанан тора. Әҫәрҙең аҙағында Солтан Ҡасимов Асылыкүл тирәләп ултырған [[Бурағол]], [[Сапай (Дәүләкән районы)|Сапай]], [[Ҡыҙрас]] ауылдарының ҡаратабын ырыуына ҡарағанлығы һәм уларҙың Верхне-Уральск өйәҙе Абзан ауылынан (хәҙер Силәбе өлкәһе) күсеп килгәнлеге хаҡында мәғлүмәт бирә<ref>{{китап |автор= Коллектив автор: Әхнәф Харисов, Ким Әхмәтйәнов һ.б.|заглавие=«Башҡорт халыҡ ижады» Эпостар |место=Өфө  |издательство= «Китап»|год=1972 й |страницы=197-228-се б.б. }}</ref>.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 38 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 38 км
== Видеояҙмалар ==
* {{YouTube |Xe8BzFVLFtk|logo=1}}Шарлама 
* {{YouTube|XLPdOZjElKo|logo=1}} Гөлбикә шишмәһе (Алға), Асылыкүл
== Фоторәсемдәр ==
<gallery>
Файл:Гөлбикә шишмәһе.jpg|[[Алға (шишмә)|Алға]] шишмәһе (Гөлбикә шишмәһе)
Файл:Балалар лагеры.jpg|Яңы Тормош эргәһендә «Тәбиғәт дуҫы» балалар лагеры
</gallery>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
*[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/473  Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.473] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220411101532/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/473 |date=2022-04-11 }} 
* [https://kitaptar.bashkort.org/files/Дәүләкән%20ынйылары.pdf «Дәүләкән ынйылары» 92-93-сө б.б.]
* {{китап |автор= Әхмәт Сөләймәнов|заглавие=«Аҡмулланың биргән мең ҡәүеме фольклоры» I том |место=Өфө  |издательство= «Аэрокосмос и ноосфера»|год=2006 й |страницы=146—148-се б.б. }}
* {{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=346—347 б.б. }}
* {{китап |автор= Коллектив автор: Әхнәф Харисов, Ким Әхмәтйәнов һ.б.|заглавие=«Башҡорт халыҡ ижады» Эпостар |место=Өфө  |издательство= «Китап»|год=1972 й |страницы=197-228-се б.б. }}
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* [https://vk.com/video/@1davlekanovotv?z=video-132282709_456239247%2Fclub132282709%2Fpl_-132282709_-2 «Давлеканово ТV» Телевидение. Видео]


{{Дәүләкән районы ауылдары}}

[[Категория:Дәүләкән районы ауылдары]]
Яңы Тормош () — Башҡортостандың Дәүләкән районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 9 кеше. Алға ауыл Советы биләмәһенә инә.
Почта индексы — 453417, ОКАТО коды — 80222804005.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь96366,733,3

 Тарихы 
Ауылға 1928 йылда күрше Буранғол ауылынан күсеп ултырған башҡорттар нигеҙ һала. 2005 йылға тиклем ҡасаба, унан һуң ауыл статусында йөрөй. Асылыкүлдең көньяҡ-көнбайыш ярында урынлашҡан, төньяҡ-көнбайышта район үҙәгенән һәм Дәүләкән тимер юлына 38 саҡрым, ауыл биләмәһе үҙәге Алғанан — 4 км алыҫлыҡта. 2010 йылда 9 кеше йәшәгән, башҡорттар 87 % тәшкил итә.Халыҡ һаны :1932 йылда 65 кеше, 1939 йылда 21 кеше, 1959 йылда 81 кеше, 1989 йылда 12 кеше, 1999 йылда 10 кеше, 2002 йылда 8 кеше, 2009 йылда 11 кеше. 1928 йылдан 1960 йылға тиклем Дәүләкән улусы, 1930 йылдан Дәүләкән районы составында. Ауыл халҡы 30-сы йылдарҙа Ҡоръятмаҫ колхозының балыҡ тотоу артелендә, артабан «Алға», «Россия», «Дружба» колхоздарында эшләй. 1960 йылда Дәүләкән район башҡарма комитеты тарафынан ауыл перспективаһыҙ тигән ҡарар сығарыла, шундай уҡ ҡарар 1979 йылда ҡабатлана. Ауыл йәшәүен 1990 йылға туҡтатырға тейеш була. 1963 йылда ауыл эргәһендә Дәүләкән һунарсылыҡ йәмғиәте 20 урынлыҡ балыҡ тотоу базаһы төҙөй. 1969 йылда ауылға электр уты үткәрелә. Ауылда йәшәгән кешеләр исемлеге:Әхмәровтар, Вәхитовтар, Иҫәнғоловалар, Ҡасимовтар, Леонтьевтар, Насретдиновалар, Усмановтар.«Дәүләкән ынйылары» 92-93-сө б.б.
 Ер-һыу атамалары 
Ауыл аҡһаҡалы Ҡасимов Солтан Ҡасим улынан (1898 йылғы) яҙып алынған. «Дәүләкән ынйылары» китабына индерелгән.

 Шәрифҡул
 Ильяс ҡулы
 Ҡар ҡулы
 Сығыр ҡулы
 Иманғол ҡулы
 Мейесташ
 Гөлбикә шишмәһе (Алға)
 Ҡаҙанаш

 Урамдар 
Урам исемдәре«Налог Белешмәһе статистикаһы» Яңы Тормош (Дәүләкән районы :
 Үҙәк урам ()

 Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары 
 «Юрмый буйы» әҫәрен 1967 йылда Ҡасимов Солтан Ҡасим улынан (1896 йылғы) М. М. Сәғитов яҙып алған. «Башҡорт халыҡ ижады» Бәйеттәр һәм Ә.Сөләймәновтың «Аҡмулланы биргән мең ҡәүеме» I томға ингән.
 «Заятүләк менән Һыуһылыу» эпосының 17-се вариантын 1967 йылда Ҡасимов Солтан Ҡасим улынан яҙып алынған. Дим һөйләше һаҡлап яҙылған, шиғыр менән аралаш прозанан тора. Әҫәрҙең аҙағында Солтан Ҡасимов Асылыкүл тирәләп ултырған Бурағол, Сапай, Ҡыҙрас ауылдарының ҡаратабын ырыуына ҡарағанлығы һәм уларҙың Верхне-Уральск өйәҙе Абзан ауылынан (хәҙер Силәбе өлкәһе) күсеп килгәнлеге хаҡында мәғлүмәт бирә.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Дәүләкән): 38 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 38 км
 Видеояҙмалар 
 Шарлама 
  Гөлбикә шишмәһе (Алға), Асылыкүл
 Фоторәсемдәр 

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.473  
 «Дәүләкән ынйылары» 92-93-сө б.б.
 
 
 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 «Давлеканово ТV» Телевидение. Видео

Категория:Дәүләкән районы ауылдары