Дүсмәт (Борай районы)
{{ТП-Рәсәй|Дүсмәт
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Дүсмәт
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 55 | lat_min = 52 | lat_sec = 24
  |lon_deg = 55 | lon_min = 28 | lon_sec = 0
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Борай районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 96
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452960
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34756 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80218813003
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}


'''Дүсмәт''' ({{lang-ru|Дюсметово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Борай районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 96 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452960, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80218813003.

== Тарихы ==
Ауылға Борай Ерғужиндың бүләһе Дүсмәт исеме ҡушылған. [[1741 йыл]]да бер туған Дүсмәт һәм Ураз Ураз ауылында йәшәй. Йылан улусынан Ҡарасай Ураҡсин, Дусмәт менән Ураздың аҫаба ерҙәрен тартып алыу маҡсатында, уларҙы Ҡаҙан өйәҙенән килгән татарҙар тип судҡа бирә. Әммә суд тикшереүе барышында Дүсмәт менән Ураздың Борай Ерғужиндың бүләләре булыуы иҫбатлана, һәм улар аҫаба башҡорттар тип таныла. 1795 йылдағы рәүиз ауылдағы 9 ихатала 47 башҡорттоң йәшәүен теркәй. [[1816 й.]] - 136 башҡорт, 1834 й. - 140, 1859 й. - 279, 1870 й. - 318, [[1920 йыл]]да 449 башҡорт иҫәпкә алына<ref name="Борай">{{китап |автор=Коллектив авторов |заглавие=История башкирских родов. Елдяк. |ответственный=Хамидуллин С. И. |ссылка=http://ihtika.ru/index.php/book/istoriya-bashkirskih-rodov-eldek-tom-13-ufa-2015/page/172 |место=Уфа |издательство=Китап |год=2015 |том=13, |страниц=600 |страницы=92-93|тираж = 3 000 |isbn= 978-5-85051-605-5|ref= }}</ref>.

[[1837 йыл]]дың 7 сентябрендә ауылда керҙәштәрҙең (припущенниктар) дә йәшәүе теркәлә. Ерҙәре алпауыт Ильинскийға тапшырылыу сәбәпле, ауыл икенсе урынға күсерелә, шуға ла ул Яңауыл тип тә атала башлай. [[Кальнин улусы]] ерҙәренә күсерелеүгә бәйле ауылдың ир-егеттәре [[1839 йыл]]да йәйге сик буйы һыҙатында хеҙмәт итеүҙән азат ителә. 90 кеше яңы урындан 15 дисәтина ер ала<ref name="Борай" />. 

Зауряд-йөҙ башы Мөхәмәдиәр Ҡорбанғәлин (Ҡазбулат улы) 4 тапҡыр Урал йылғаһы буйындағы сик буйы хеҙмәтенә саҡырыла. [[1917 йыл]]ғы рәүиздә ауылдағы 89 ихатала 488 [[башҡорт]] теркәлә<ref name="Борай" />.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||96||46||50||47,9||52,1
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Борай]]): 4 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Борай]]): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Яңауыл]]): 73 км

== Һылтанмалар ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4{{ref-ru}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4{{ref-ru}}
* {{китап |автор=Коллектив авторов |заглавие=История башкирских родов. Елдяк. |ответственный=Хамидуллин С. И. |ссылка=http://ihtika.ru/index.php/book/istoriya-bashkirskih-rodov-eldek-tom-13-ufa-2015/page/172 |место=Уфа |издательство=Китап |год=2015 |том=13, |страниц=600 |страницы=92-93|тираж = 3 000 |isbn= 978-5-85051-605-5|ref= }}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}


{{Борай районы ауылдары}}

[[Категория:Борай районы ауылдары]]
Дүсмәт () — Башҡортостандың Борай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 96 кеше.
Почта индексы — 452960, ОКАТО коды — 80218813003.

 Тарихы 
Ауылға Борай Ерғужиндың бүләһе Дүсмәт исеме ҡушылған. 1741 йылда бер туған Дүсмәт һәм Ураз Ураз ауылында йәшәй. Йылан улусынан Ҡарасай Ураҡсин, Дусмәт менән Ураздың аҫаба ерҙәрен тартып алыу маҡсатында, уларҙы Ҡаҙан өйәҙенән килгән татарҙар тип судҡа бирә. Әммә суд тикшереүе барышында Дүсмәт менән Ураздың Борай Ерғужиндың бүләләре булыуы иҫбатлана, һәм улар аҫаба башҡорттар тип таныла. 1795 йылдағы рәүиз ауылдағы 9 ихатала 47 башҡорттоң йәшәүен теркәй. 1816 й. - 136 башҡорт, 1834 й. - 140, 1859 й. - 279, 1870 й. - 318, 1920 йылда 449 башҡорт иҫәпкә алына.

1837 йылдың 7 сентябрендә ауылда керҙәштәрҙең (припущенниктар) дә йәшәүе теркәлә. Ерҙәре алпауыт Ильинскийға тапшырылыу сәбәпле, ауыл икенсе урынға күсерелә, шуға ла ул Яңауыл тип тә атала башлай. Кальнин улусы ерҙәренә күсерелеүгә бәйле ауылдың ир-егеттәре 1839 йылда йәйге сик буйы һыҙатында хеҙмәт итеүҙән азат ителә. 90 кеше яңы урындан 15 дисәтина ер ала. 

Зауряд-йөҙ башы Мөхәмәдиәр Ҡорбанғәлин (Ҡазбулат улы) 4 тапҡыр Урал йылғаһы буйындағы сик буйы хеҙмәтенә саҡырыла. 1917 йылғы рәүиздә ауылдағы 89 ихатала 488 башҡорт теркәлә.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь96465047,952,1

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Борай): 4 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Борай): 4 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Яңауыл): 73 км

 Һылтанмалар 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4
 

Категория:Борай районы ауылдары