Өмөтбай (Стәрлебаш районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Өмөтбай}}
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл 
 | русское название         =  Өмөтбай
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Уметбаево}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 53 
|lat_min =22 
|lat_sec = 6.6
 | lon_deg                  = 55 
|lon_min =39 
|lon_sec =19.9 
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 20000
 | регион                   = Башҡортостан 
 | регион в таблице         = Башҡортостан 
 | вид района               = 
 | район                    = Стәрлебаш районы{{!}}Стәрлебашй 
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = ауыл советы 
 | поселение                = Һарайҫа ауыл Советы (Стәрлебаш районы){{!}}Һарайҫа 
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Уметбаево (Стерлибашевский район) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Уметбаево (Стерлибашевский район) | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = башҡорттар 
 | конфессиональный состав  =мосолмандар 
 | этнохороним              = 
 | телефонный код           =34739 
 | почтовый индекс          = 453185 
 | почтовые индексы         = 
 | цифровой идентификатор   = 80248835006 
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Өмөтбай''' ({{lang-ru|Уметбаево}}; башҡа атамалары '''Ҡалмаҡ'''; '''Яхъя''') — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Стәрлебаш районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә  халыҡ һаны 113 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.

Почта индексы — 453185, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80248835006. [[ИФНС|ИФНС коды]] 0268

== Тарихы ==
[[XVIII быуат]] аҙағында Өмөтбай ауылы [[Юрматы]] улусының Аҙнай түбәһенә ҡарай. [[Өфө наместниклығы]]ның [[1786 йыл]]ғы картаһында был ауыл билдәләнмәгән. Тимәк, уға нигеҙ [[1786 йыл]] менән [[1795 йыл]]дар араһында һалынған. Шул мәлгә ауылдың 16 ихатаһында 133 кеше йәшәй. Ауылға нигеҙҙе Өмөтбай уҙаман һала. Уның улдары Әмир (1751 йылда тыуған), Хәмит, Әбделғәзиз һәм Әбделмән дә ғаиләләре менән ошо ауылда көн күрә. Әмирҙең улы Вәлит, Вәлиттең балалары: Алтынбай, Көмөшбай, Хәсән, Ҡаһарман. Хәмиттең улы - Сөләймән   Ә [[1816 йыл]]ғы VII Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу ваҡытына ихаталар һаны 5 берәмеккә кәмей, ә халыҡ һаны 79 кеше генә була. Быны яҡында ғына '''''Яхъя''''' ауылының хасил булыуы менән аңлатырға була. Ауылға нигеҙ һалған Яхъя уҙамандың улы, йорттоң йөҙ башы Абдрахман Яхин (1784 йылда тыуған) ошонда йәшәй. Бергә иҫәпләгәндә 1842 йылда был ике ауылда 199 кеше йәшәй (Өмөтбайҙа - 117, Яхъяла - 82 кеше). Артабанғы рәүиз документтарында был ике ауыл бергә Өмөтбай (Яхъя) ауылы тип кенә атала. [[1917 йыл]]ғы халыҡ иҫәбен алыу мәлендә бындағы 42 ихатала 208 башҡорт, 3 ихатала 17 урыҫ һәм 1 ихатала 10 украин йәшәүе теркәлә.
 
[[1920 йыл]]ғы халыҡ иҫәбен алыуҙа ауыл өсөнсө исеме (Ҡалмаҡ) менән атала. 42 ихатала 200 кеше йәшәй<ref name="Өмөтбай (Стәрлебаш районы)">{{китап |автор=Коллектив авторов |заглавие=История башкирских родов. Юрматы. |ответственный=Хамидуллин С. И. |ссылка=http://ihtika.ru/index.php/book/istoriya-bashkirskih-rodov-yurmaty-tom-30-ch-1--ufa-2018/page/180 |место=Уфа |издательство=Китап |год=2018 |том=30, часть 1 |страниц=840 |страницы=191 |тираж = 2 000 |isbn= 978-5-295-06968-0|ref= }}</ref>.

[[1842 йыл]]да ауылда йәшәгн 199 кешегә 176 бот ужым ашлығы, 614 бот яҙғы ашлыҡ сәселә. Өмөтбай ауылында 260 баш йылҡы, 180 баш һыйыр малыголов, 152 баш һарыҡ, Ә Яхъя ауылында - 200 баш йылҡы, 102 баш һыйыр малы, 36 баш һарыҡ аҫырала.Ауыл халҡы 159 умарта тота<ref>https://ufagen.ru/places/sterlibashevskiy/umetbaevo.html</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||113||57||56||50,4||49,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Стәрлебаш]]): 39 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Йәлембәт (Стәрлебаш районы)|Йәлембәт]]): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Стәрлетамаҡ (ҡала)|Стәрлетамаҡ]]): 36 км

== Ауыл урамдары ==
* Йылға урамы ({{lang-ru|улица Речная}}),

* Сафа Хәсәнов урамы ({{lang-ru|улица Сафы Хасанова}}),

* Төньяҡ урамы ({{lang-ru|улица Северная}}),

* Хоҙайбирҙин урамы ({{lang-ru|улица Худайбердина}})<ref>https://www.gosspravka.ru/02/041/000028.html</ref>.

== Билдәле шәхестәре == 
* [[Хәсәнов Сафа Хөзәм улы]] (26.06.1916—24.09.1973), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры. [[16‑сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһы]]ның миномёт взводы командиры, гвардия өлкән лейтенанты, [[Советтар Союзы Геройы]] (1944){{V|29|09|2019}}.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} {{V|29|09|2019}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.] {{ref-ru}} {{V|29|09|2019}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/9954-m-tbaj-st-rlebash-r-nynda-y-auyl}}{{V|29|09|2019}}
* [http://ufagen.ru/places/sterlibashevskiy/umetbaevo.html Уметбаево (Яхино) на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}}{{V|29|09|2019}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Стәрлебаш районы ауылдары}}

[[Категория:Стәрлебаш районы ауылдары]]
Өмөтбай (; башҡа атамалары Ҡалмаҡ; Яхъя) — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә  халыҡ һаны 113 кеше булған.

Почта индексы — 453185, ОКАТО коды — 80248835006. ИФНС коды 0268

 Тарихы 
XVIII быуат аҙағында Өмөтбай ауылы Юрматы улусының Аҙнай түбәһенә ҡарай. Өфө наместниклығының 1786 йылғы картаһында был ауыл билдәләнмәгән. Тимәк, уға нигеҙ 1786 йыл менән 1795 йылдар араһында һалынған. Шул мәлгә ауылдың 16 ихатаһында 133 кеше йәшәй. Ауылға нигеҙҙе Өмөтбай уҙаман һала. Уның улдары Әмир (1751 йылда тыуған), Хәмит, Әбделғәзиз һәм Әбделмән дә ғаиләләре менән ошо ауылда көн күрә. Әмирҙең улы Вәлит, Вәлиттең балалары: Алтынбай, Көмөшбай, Хәсән, Ҡаһарман. Хәмиттең улы - Сөләймән   Ә 1816 йылғы VII Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу ваҡытына ихаталар һаны 5 берәмеккә кәмей, ә халыҡ һаны 79 кеше генә була. Быны яҡында ғына Яхъя ауылының хасил булыуы менән аңлатырға була. Ауылға нигеҙ һалған Яхъя уҙамандың улы, йорттоң йөҙ башы Абдрахман Яхин (1784 йылда тыуған) ошонда йәшәй. Бергә иҫәпләгәндә 1842 йылда был ике ауылда 199 кеше йәшәй (Өмөтбайҙа - 117, Яхъяла - 82 кеше). Артабанғы рәүиз документтарында был ике ауыл бергә Өмөтбай (Яхъя) ауылы тип кенә атала. 1917 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәлендә бындағы 42 ихатала 208 башҡорт, 3 ихатала 17 урыҫ һәм 1 ихатала 10 украин йәшәүе теркәлә.
 
1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыуҙа ауыл өсөнсө исеме (Ҡалмаҡ) менән атала. 42 ихатала 200 кеше йәшәй.

1842 йылда ауылда йәшәгн 199 кешегә 176 бот ужым ашлығы, 614 бот яҙғы ашлыҡ сәселә. Өмөтбай ауылында 260 баш йылҡы, 180 баш һыйыр малыголов, 152 баш һарыҡ, Ә Яхъя ауылында - 200 баш йылҡы, 102 баш һыйыр малы, 36 баш һарыҡ аҫырала.Ауыл халҡы 159 умарта тотаhttps://ufagen.ru/places/sterlibashevskiy/umetbaevo.html.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь113575650,449,6

 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 39 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Йәлембәт): 2 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 36 км

 Ауыл урамдары 
 Йылға урамы (),

 Сафа Хәсәнов урамы (),

 Төньяҡ урамы (),

 Хоҙайбирҙин урамы ()https://www.gosspravka.ru/02/041/000028.html.

 Билдәле шәхестәре  
 Хәсәнов Сафа Хөзәм улы (26.06.1916—24.09.1973), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. 16‑сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһының миномёт взводы командиры, гвардия өлкән лейтенанты, Советтар Союзы Геройы (1944).

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.  

 Һылтанмалар 
 
 Уметбаево (Яхино) на портале «Генеалогия и Архивы»

Категория:Стәрлебаш районы ауылдары