Һунағара
{{taxobox
| name        = Һунағара
| image file  = Circaetus gallicus in Kiev Zoo.jpg
| image descr = Өлкән һунағара
| regnum      = Хайуандар
| phylum      = [[Хордалылар]]
| classis     = [[Ҡоштар]]
| ordo        = [[Ыласындар]]
| familia     = [[Ҡарсығалар]]
| subfamilia  = [[Circaetinae|Һунағаралар]]
| genus       = [[Circaetus|Һунағара]]
| species     = '''Һунағара'''
| latin       = {{btname|Circaetus gallicus|(Gmelin, [[1788]])}}
| wikispecies = Circaetus gallicus
| commons     = Circaetus gallicus
| itis        = 175502 
| ncbi        = 43465
| range map   = Circaetus gallicus distribution map.png
| range legend =
{{легенда|#00FF00|Бала сығарыу урындары}}
{{легенда|#007500|Йыл буйы йәшәйҙәр}}
{{легенда|#0075FF|Ҡышлау урындары}}
}}
'''Һунағара''' ({{lang-lat|Circaetus gallicus, Circaetus ferox}}, {{lang-ru|Змееяд}}<ref>Бёме Р. Л., Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова — М.: Рус. яз., «РУССО», 1994. — Б. 42. — 2030 экз. — <nowiki>ISBN 5-200-00643-0</nowiki>.</ref>) — ыласындар отрядының, ҡарсығалар ғаиләһендәге йыртҡыс ҡош .

== Ҡылыҡһырлама ==
Бик һирәк осрай торған юҡҡа сыға барған ҡош төрө, Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабына<ref />  һәм Беларуссияның Ҡыҙыл китабына<ref /> индерелгән.

Ҡанатлы йыртҡыстар араһында кешегә ҡарата иң шикләнеүсән һәм өркәк ҡоштарҙың береһе. 

Дөйөм оҙонлоғо — 67-72 см, ҡанат йәйеме 160-190 см, ҡанатының оҙонлоғо 52-60 см. Ата ҡоштар инәләренән ҙурыраҡ, әммә улар менән бер төрлө буялған. Ҡоштоң арҡа яғының төҫө — һорғолт көрән, йәш ҡоштар төҫө буйынса өлкән ҡоштарға оҡшаш<ref>Птицы Казахстана — Обыкновенный змееяд (Circaetus gallicus)</ref><ref>Клуб исследователей русских пернатых хищников</ref>.

Ҡаҙ ҙурлығында. Осҡанда оҙон ҡойроғо, ҡанат осондағы йәйелгән бармаҡтарға оҡшаған ҡауырһындары күҙгә ташлана.Ҡайһы ваҡыт ҡанаттарын йыш-йыш ҡағып, һауала бер урында туҡтап ҡала — «бейей». Ултырған ҡоштоң ҡауырһындары ҡабарынҡы булғанға, ул ҙур һымаҡ күренә.

Ҡатнаш урман һәм урман-дала зоналарында йәшәй. Төньяҡ-көнбайыш Африкала, Үҙәк Европаның көньяғында, Кавказда, Бәләкәй Азияла, Яҡын Көнсығышта, Ҡаҙағстанда һәм Урта Азияла, Көньяҡ-Көнбайыш Себерҙә, Монголияның төньяғында, көньяҡта  Пакистанға һәм Һиндостанға тиклем оялай. Оялау өлкәһенең төньяғында (Рәсәй, Үҙәк Европа) [[Ҡоштарҙың миграцияһы|күсмә ҡош]]. Төньяҡта урманда, көньяҡта ҡоро һирәк булһала ағаслы урындарҙы һайлай. Рәсәйҙә ысын барлыҡта, йәки фараз ителеүсә Башҡортостандың, Брянскийҙың урмандарында, Кавказда, Калуга ҡырҡындыларында, Мордовия, Ока һәм Хопер ҡурсаулыҡтарында һәм заказникарында оялай<ref>Особо охраняемые природные территории Российской Федерации.</ref>.

== Галерея ==
<gallery>
Image:Circaetus_pectoralis.jpg|
Image:Circaetus_gallicus_01.JPG|
Circaetus gallicus MHNT.ZOO.2010.11.87.5.jpg |Museum specimen 
</gallery>

== Әҙәбиәт ==
* [[Э. Ф. Ишбирҙин]]. Башҡортостан ҡоштары. 1986.
* [http://ecoclub.nsu.ru/raptors/publicat/circ_gal/Karyakin_circ_gal_1998.pdf И. В. Карякин. Змееяд (Circaetus gallicus) // Пернатые хищники Уральского региона. Соколообразные (Falconiformes) и Совообразные (Strigiformes). Пермь: Центр полевых исследований Союза охраны животных Урала / Социально-экологический союз, 1998. — 483 с.]
* [http://ecoclub.nsu.ru/raptors/publicat/circ_gal/Dem_gallicus.pdf Г. П. Дементьев. Змееяд (Circaetus gallicus) // Птицы Советского Союза, т.1. — М.: Сов. наука. 1951]
* Галушин, В. М. — Хищные птицы леса (М., 1990)

{{Ornitology-stub}}
[[Төркөм:Башҡортостан ҡоштары]]
[[Категория:Башҡортостандың Ҡыҙыл китабы:Ҡоштар]]
[[Категория:1788 йылда тасуирланған хайуандар]]
Һунағара (, Бёме Р. Л., Флинт В. Е. Пятиязычный словарь названий животных. Птицы. Латинский, русский, английский, немецкий, французский. / под общей редакцией акад. В. Е. Соколова — М.: Рус. яз., «РУССО», 1994. — Б. 42. — 2030 экз. — ISBN 5-200-00643-0.) — ыласындар отрядының, ҡарсығалар ғаиләһендәге йыртҡыс ҡош .

 Ҡылыҡһырлама 
Бик һирәк осрай торған юҡҡа сыға барған ҡош төрө, Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабына  һәм Беларуссияның Ҡыҙыл китабына индерелгән.

Ҡанатлы йыртҡыстар араһында кешегә ҡарата иң шикләнеүсән һәм өркәк ҡоштарҙың береһе. 

Дөйөм оҙонлоғо — 67-72 см, ҡанат йәйеме 160-190 см, ҡанатының оҙонлоғо 52-60 см. Ата ҡоштар инәләренән ҙурыраҡ, әммә улар менән бер төрлө буялған. Ҡоштоң арҡа яғының төҫө — һорғолт көрән, йәш ҡоштар төҫө буйынса өлкән ҡоштарға оҡшашПтицы Казахстана — Обыкновенный змееяд (Circaetus gallicus)Клуб исследователей русских пернатых хищников.

Ҡаҙ ҙурлығында. Осҡанда оҙон ҡойроғо, ҡанат осондағы йәйелгән бармаҡтарға оҡшаған ҡауырһындары күҙгә ташлана.Ҡайһы ваҡыт ҡанаттарын йыш-йыш ҡағып, һауала бер урында туҡтап ҡала — «бейей». Ултырған ҡоштоң ҡауырһындары ҡабарынҡы булғанға, ул ҙур һымаҡ күренә.

Ҡатнаш урман һәм урман-дала зоналарында йәшәй. Төньяҡ-көнбайыш Африкала, Үҙәк Европаның көньяғында, Кавказда, Бәләкәй Азияла, Яҡын Көнсығышта, Ҡаҙағстанда һәм Урта Азияла, Көньяҡ-Көнбайыш Себерҙә, Монголияның төньяғында, көньяҡта  Пакистанға һәм Һиндостанға тиклем оялай. Оялау өлкәһенең төньяғында (Рәсәй, Үҙәк Европа) күсмә ҡош. Төньяҡта урманда, көньяҡта ҡоро һирәк булһала ағаслы урындарҙы һайлай. Рәсәйҙә ысын барлыҡта, йәки фараз ителеүсә Башҡортостандың, Брянскийҙың урмандарында, Кавказда, Калуга ҡырҡындыларында, Мордовия, Ока һәм Хопер ҡурсаулыҡтарында һәм заказникарында оялайОсобо охраняемые природные территории Российской Федерации..

 Галерея 

 Әҙәбиәт 
 Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары. 1986.
 И. В. Карякин. Змееяд (Circaetus gallicus) // Пернатые хищники Уральского региона. Соколообразные (Falconiformes) и Совообразные (Strigiformes). Пермь: Центр полевых исследований Союза охраны животных Урала / Социально-экологический союз, 1998. — 483 с.
 Г. П. Дементьев. Змееяд (Circaetus gallicus) // Птицы Советского Союза, т.1. — М.: Сов. наука. 1951
 Галушин, В. М. — Хищные птицы леса (М., 1990)

Төркөм:Башҡортостан ҡоштары
Категория:Башҡортостандың Ҡыҙыл китабы:Ҡоштар
Категория:1788 йылда тасуирланған хайуандар