Мордва Республикаһы
{{Рәсәй төбәктәре буйынса мәғлүмәт|
RuNm=Мордовия|
OfNm1={{lang-ba|Мордва Респу́бликаһы}}|
OfNm2=Мордовия Республикась|
OfNm3=&nbsp;|
FSFlag=[[Файл: Flag of Mordovia.svg|160px|Флаг Мордовии]]|
FSCoA=[[Файл: Coat of arms of Mordovia.svg|100px|Герб Мордовии]]|
FlagLnk=Мордовия Флагы|
CoALnk=Мордовия Гербы|
FSMap=[[Файл:Map of Russia (2014–2022) - Mordovia.svg|350px|Мордовия картаһы]]|
FSCtrWhat=Башҡала|
FSCtrNm=[[Саранск]]|
AreaRnk=68-се|
TotArea=26 200|
WaterPrcnt=0,1|
PopRnk=62-се|
PopQty={{кәмей}} 826 624|
PopCtDate=2010|
PopDens=31,6 кеше|
PolStatLnk=Рәсәй Республикалары|
PolStatNm=Республика|
FedDistrNm=[[Волга буйы федераль округы]]|
EcRegNm=[[Урал иҡтисади районы|Урал]]|
CadNo=13, 113|
LangLangs=|
OfLangs=[[Урыҫ теле|урыҫ]],[[Моҡшо теле|моҡшо]],[[эрҙә теле|әрҙә]]|
HeadTtl=Хөкүмәт башлығы|
HeadNm=[[Меркушкин, Николай Иван улы|Николай Меркушкин]]|
ViceTtl=|	
ViceNm=|
LegislTtl=|
LegislNm=|
PhoneCode=|
FSAnthem= {{s|[[Гимн Мордовии|«Мордовия Республикаһы Гимны»]]}} <br /> (''Шумбрат, Мордовия!'')
|награды    = {{орден Ленина|тип=регион}} {{орден Ленина|тип=регион}} {{орден Октябрьской Революции|тип=регион}} {{орден Дружбы Народов|тип=регион}}
|FSUTC=+4}}
{{Listen 
| Имя_файла =National Anthem of Mordovia vocal.ogg
| Название =Мордва Республикаһы гимны
}}
[[Файл:Mordovia03.png|thumb|250px|right]]
'''Мордо́вия, Мордва Республикаһы'''<ref>Мордовия Республикаһы Конституцияһына ярашлы ике исем дә рәсми һәм бер мәғәнәлә, ст. 1, п. 2</ref> ([[моҡшо теле|моҡш.]], [[эрзя теле|эрз.]] ''Мордовия Республикась'') — [[Рәсәй Федерацияһы]] составындағы республика<ref>[http://ru.wikisource.org/wiki/Конституция_Российской_Федерации#.D0.A1.D1.82.D0.B0.D1.82.D1.8C.D1.8F_5 Конституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2]</ref>.

[[Рәсәй]]ҙең Европа өлөшөндә урынлашҡан, Волга буйы федераль округына ҡарай. РСФСР составындағы автономиялы өлкә булараҡ 1930 йылдың 10 ғинуарында ойошторолған. Баш ҡалаһы — [[Саранск]].

Юғары вазифалы кешеһе — республика башлығы.

== География ==
[[Көнсығыш-Европа тигеҙлеге]]нең [[көнбайыш]] өлөшөндә урынлашҡан. Уның [[көнбайыш]] өлөшө [[Ока-Дон тигеҙлеге]]ндә, үҙәк һәм [[көнсығыш]] өлөшө [[Волга буйы ҡалҡыулығы]]нда урынлашҡан. [[Түбәнге Новгород өлкәһе|Түбәнге Новгород]], [[Ульяновск өлкәһе|Ульяновск]], [[Пенза өлкәһе|Пенза]], [[Рязань өлкәһе|Рязань]] өлкәләре һәм [[Сыуашстан]] менән сиктәш.

Республиканың майҙаны — 26,1 мең км², иң бейек нөктәһе — 324 м.

Мордовияла 114 йылға бар. Иң ҙурҙары: Исса ҡушылдығы менән Моҡша йылғаһы, Сивинь, Сатис, Вад һәм Алатырь, Инсар, Руднф ҡушылдыҡтары менән Сура йылғаһы.
Мордовияла 500-ләп күл бар. Иң ҙурҙары Инерка, Татарка.

== Климат ==
Климаты [[урта-континенталь]], [[ғинуар]]ҙа уртаса һауа температураһы −11&nbsp;°C, [[июль]]дә +19&nbsp;°C. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм ≈450-500 мм.

== Тарих ==
[[1919]] йылда апрель—авгусында [[Саранск]]иҙа Башҡортостан хәрби‑революцион комитеты һәм [[Бәләкәй Башҡортостан|АСБР]] Хәрби комиссариаты эвакуацияла була; 1‑се, 2‑се Башҡорт кавалерия һәм 1‑се, 2‑се [[Башҡорт айырым кавалерия дивизияһы|Башҡорт уҡсылар полктары]] ойошторола.

[[1928]] йылдың [[16 июль|16 июлендә]] — Мордва округы (Урта Волга крайында) булараҡ ойошторолған;

[[1930]] йылдың [[10 ғинуар]]ында — Мордва автоном өлкәһе;

[[1934]] йылдың [[20 декабрь|20 декабрендә]] — Мордва Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы;

[[1991]] йылдан — Мордва Совет Социалистик Республикаһы;

[[1993]] йылдан — Мордва Республикаһы.

[[1998]] йылда [[Башҡортостан Республикаһы]] Хөкүмәте менән Мордва республикаһы араһында сауҙа‑иҡтисади һәм гуманитар өлкәләрҙә хеҙмәттәшлек тураһында килешеүҙәргә ҡул ҡуйылды. Ике республика араһында сауҙа әйләнеше 2007 йылда 854 млн һум тәшкил итә. [[Башҡортостан]] предприятиелары — «Мордовцемент» «Саранск‑кабель» йәмғиәттәре, [[Саранск]]иҙағы приборҙар эшләү завод һәм механика заводтары,  Мордва ижтимағи берекмәләре һәм Мордва милли‑мәҙәни автономияһы менән хеҙмәттәшлек итә. [[Башҡортостан]]да «Умарина» дәүләт йыр һәм бейеү ансамбле, Мордва Республикаһының «Келу» дәүләт ансамбле һәм Мордва дәүләт филармонияһы гастролдә булды.

== Халыҡ ==
[[Файл:Народы Мордовии.png|thumb|left|400px|Мордовия этник картаһы]]
Халыҡ — 834,8 мең кеше, шул иҫәптән 120 [[башҡорт]] (2010). Халҡының тығыҙлығы — 31,6 кеше/км². Халыҡтың 58,9 % ҡалала йәшәй. Милли составы (%): мордвалар — 40, урыҫтар — 53,1. Дәүләт телдәре — [[Мокша теле|мокша]], [[Эрзя теле|эрзя]] һәм [[Урыҫ теле|урыҫ]] телдәре.

=== Милли составы ===
{| class="standard"
!Халыҡ ||[[1939]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39.php?reg=70</ref>||[[1959]]<ref>[http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=84]</ref>||[[1970]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70.php?reg=28</ref>||[[1979]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=28</ref>||[[1989]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=28</ref>||[[2002]]<ref>http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php?reg=45</ref>|| [[2010]]<ref>http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab7.xls {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120601173256/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab7.xls |date=2012-06-01 }}</ref>
|-
|[[Урыҫтар]]
| align="right" | 719 117 (60,5 %)
| align="right" | 590 557 (59,0 %)
| align="right" | 606 817 (58,9 %)
| align="right" | 591 212 (59,7 %)
| align="right" | 586 147 (60,8 %)
| align="right" | 540 717 (60,8 %)
| align="right" | 443 737 (53,4 %)
|-
|[[Мордвалар]] ([[Мокша]]+[[Эрзя]])
| align="right" | 405 031 (34,1 %)
| align="right" | 357 978 (35,8 %)
| align="right" | 364 689 (35,4 %)
| align="right" | 338 898 (34,2 %)
| align="right" | 313 420 (32,5 %)
| align="right" | 283 861 (31,9 %)
| align="right" | 333 112 (40,0 %)
|-
|[[Татарҙар]]
| align="right" | 47 386 (4,0 %)
| align="right" | 38 636 (3,9 %)
| align="right" | 44 954 (4,4 %)
| align="right" | 45 765 (4,6 %)
| align="right" | 47 328 (4,9 %)
| align="right" | 46 261 (5,2 %)
| align="right" | 43 392 (5,2 %)
|-
|[[Башҡорттар]]
| align="right" | -
| align="right" | -
| align="right" | -
| align="right" | -
| align="right" | -
| align="right" | -
| align="right" | 120
|}

=== Административ-территориаль бүленеше ===
Мордовия Республикаһы составында 7 ҡала һәм 22 муниципаль район иҫәпләнә.

=== Муниципаль райондар ===
[[Рәсем:Mordovia districts numbered.svg|right|thumb|400px|Мордовияның административ бүленеше]]
{| | class="wikitable sortable" cellpadding="6" cellspacing="0"
! №
! Муниципаль <br /> ойоштороу
! Административ <br /> үҙәге
! Халыҡ һаны
! Майдан
|-
|  1
| [[Ардатов районы (Мордовия)|Ардатов районы]]
| align="center" | [[Ардатов (Мордовия)|Ардатов]]
| align="center" | 28350
| align="center" | 1192,5
|-
|  2
|  [[Атюрьево районы]]
| align="center" | [[Атюрьево]]
| align="center" | 9933
| align="center" | 826,1
|-
|  3
|  [[Әтәш районы]]
| align="center" | [[Әтәш]]
| align="center" | 19476
| align="center" | 1 095,8
|-
|  4
|  [[Оло Березники районы]]
| align="center" | [[Оло Березники]]
| align="center" | 13572
| align="center" | 957,7
|-
|  5
|  [[Оло Игнат районы]]
| align="center" | [[Оло Игнат]]
| align="center" | 8439
| align="center" | 834,2
|-
|  6
|  [[Дубёнки районы]]
| align="center" | [[Дубёнки]]
| align="center" | 13684
| align="center" | 896,9
|-
|  7
|  [[Ельники районы]]
| align="center" | [[Ельники]]
| align="center" | 11917
| align="center" | 1056
|-
|  8
| [[Зубова Поляна районы]]
| align="center" | [[Зубова Поляна]]
| align="center" | 60532
| align="center" | 2710
|-
|  9
| [[Инсар районы]]
| align="center" | [[Инсар (ҡала)|Инсар]]
| align="center" | 13707
| align="center" | 968,6
|-
| 10
| [[Ичалки районы]]
| align="center" | [[Кемля]]
| align="center" | 20793
| align="center" | 1265
|-
| 11
| [[Кадошкино районы]]
| align="center" | [[Кадошкино]]
| align="center" | 7706
| align="center" | 618,6
|-
| 12
| [[Ковылкино районы]]
| align="center" | [[Ковылкино]]
| align="center" | 48000
| align="center" | 2015,7
|-
| 13
| [[Кочкурово районы]]
| align="center" | [[Кочкурово]]
| align="center" | 10640
| align="center" | 816,46
|-
| 14
| [[Краснослободск районы]]
| align="center" | [[Краснослободск (Мордовия)|Краснослободск]]
| align="center" | 26521
| align="center" |1379,4
|-
| 15
| [[Ләмбрә районы]]
| align="center" | [[Ләмбрә]]
| align="center" | 32883
| align="center" | 852
|-
| 16
| [[Рузай районы]]
| align="center" | [[Рузай]]
| align="center" | 66537
| align="center" | 1089,5
|-
| 17
| [[Ромоданово районы]]
| align="center" | [[Ромоданово]]
| align="center" | 20347
| align="center" | 820,8
|-
| 18
| [[Иҫке Шайгово районы]]
| align="center" | [[Иҫке Шайгово]]
| align="center" | 13604
| align="center" | 1419,4
|-
| 19
| [[Темников районы]]
| align="center" | [[Темников]]
| align="center" | 17397
| align="center" | 1936,8
|-
| 20
| [[Теньгушево районы]]
| align="center" | [[Теньгушево]]
| align="center" | 12494
| align="center" | 845,94
|-
| 21
| [[Тәрби районы]]
| align="center" | [[Тәрби]]
| align="center" | 21184
| align="center" | 1128,92
|-
| 22
| [[Чамзинка районы]]
| align="center" | [[Чамзинка]]
| align="center" | 31724
| align="center" | 1009,5
|}

=== Торама пункттар ===

<p style="text-align:center;">'''Мордовиянең эре орама пункттар'''</p>
{| class="infobox" style="text-align:center; width:97%; margin-right:10px; font-size:90%; border-collapse:collapse;"
|-
! rowspan=11 | {{Tnavbar|Крупнейшие города РФ|plain=1}}
[[Рәсем:Saransk from Ferris wheel.JPG|border|115px|Саранск]]<br />Саранск<br />[[Рәсем:World War II Memorial (Saransk).JPG|border|115px|Саранск]]<br />Саранск<br />
! align=center style="background:#e9e9e9; border-right: 1px solid #ddd; border-bottom: 1px solid #ddd;" | №
! align=left style="background:#f5f5f5; border-right: 1px solid #ddd; border-bottom: 1px solid #ddd; padding: 0px 5px" | Ҡала
! align=center style="background:#f5f5f5; border-right: 1px solid #ddd; border-bottom: 1px solid #ddd;" | Халыҡ һаны
! align=center style="background:#e9e9e9; border-right: 1px solid #ddd; border-bottom: 1px solid #ddd;" | №
! align=left style="background:#f5f5f5; border-right: 1px solid #ddd; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd; padding: 0px 5px" | Ҡала
! align=center style="background:#f5f5f5; border-right: 1px solid #ddd; border-bottom: 1px solid #ddd; border-left: 1px solid #ddd" | Халыҡ һаны
! rowspan=11 | {{Tnavbar|Крупнейшие города РФ|plain=1}}
[[Рәсем:Успенская церковь в Темникове.JPG|border|128px|Темников, чиркәү]]<br />Темников
|-
| align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd " | 1 ||align=left style="padding: 0px 5px" | '''[[Саранск]]''' || 297 425 || align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd; border-left: 1px solid #ddd" | 11 ||align=left style="padding: 0px 5px" | '''[[Инсар (шәһәр)|Инсар]]''' || 8 687
|-
| align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd" | 2 ||align=left style="padding: 0px 5px" | '''[[Рузай]]''' || 47 529 || align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd; border-left: 1px solid #ddd" | 12 ||align=left style="padding: 0px 5px" | Луховка || 8 638
|-
| align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd" | 3 ||align=left style="padding: 0px 5px" | '''[[Ковылкино]]''' || 21 347 || align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd; border-left: 1px solid #ddd" | 13 || align=left style="padding: 0px 5px" | [[Ләмбрә]] || 8 457
|-
| align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd" | 4 ||align=left style="padding: 0px 5px" | [[Комсомольский (Мордовия)|Комсомольский]] || 13 513 || align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd; border-left: 1px solid #ddd" | 14 ||align=left style="padding: 0px 5px" | Явас || 7 917
|-
| align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd" | 5 ||align=left style="padding: 0px 5px" | Зубова Поляна || 10 310 || align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd; border-left: 1px solid #ddd" | 15 ||align=left style="padding: 0px 5px" | '''[[Темников]]''' || 7 247
|-
| align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd" | 6 ||align=left style="padding: 0px 5px" | '''[[Краснослободск (Мордовия)|Краснослободск]]''' || 10 151 || align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd; border-left: 1px solid #ddd" | 16 ||align=left style="padding: 0px 5px" | Олы Березники || 6 393
|-
| align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd" | 7 ||align=left style="padding: 0px 5px" | [[Чамзинка]] ||  9 465 || align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd; border-left: 1px solid #ddd" | 17 ||align=left style="padding: 0px 5px" | [[Әтәш]] || 6 246
|-
| align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd" | 8 ||align=left style="padding: 0px 5px" | [[Ромоданово]] || 9 410 || align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd; border-left: 1px solid #ddd" | 18 ||align=left style="padding: 0px 5px" | Ельники || 5 905
|-
| align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd" | 9 ||align=left style="padding: 0px 5px" | '''[[Ардатов (Мордовия)|Ардатов]]''' || 9 400 || align=center style="background:#f0f0f0; border-bottom: 1px solid #ddd; border-right: 1px solid #ddd; border-left: 1px solid #ddd" | 19 ||align=left style="padding: 0px 5px" | Ялга || 5 672
|-
| align=center style="background:#f0f0f0; border-right: 1px solid #ddd" | 10 ||align=left style="padding: 0px 5px" | [[Тәрби]] || 9 370|| align=center style="background:#f0f0f0; border-right: 1px solid #ddd; border-left: 1px solid #ddd" | 20 ||align=left style="padding: 0px 5px" | Тургенево || 5 260
|-
| colspan="11" align=right style="background:#f5f5f5; border-top: 1px solid #ddd; padding: 0 10px" | ''2010 йылдың халыҡ иҫәбен алыу''
|}<noinclude>
{{clear}}

== Бүләктәре ==
* [[Ленин ордены]] (11 декабрь 1965)
* [[Ленин ордены]] (10 июль 1985)
* [[Октябрь РеволюцияҺы ордены]] (1980)
* [[Халыҡтар дуҫлығы ордены]] (29 декабрь 1972)

== Әҙәбиәт ==
* Мурзабулатов М. В. Мордовское население Башкортостана: исследования и материалы. Уфа, 1995.

== Иҫкәрмәләр ==
<references />

{{Рәсәйҙең федератив төҙөлөшө}}

[[Категория:Рәсәй Федерацияһы республикалары]]
[[Категория:Мордовия]]
Мордо́вия, Мордва РеспубликаһыМордовия Республикаһы Конституцияһына ярашлы ике исем дә рәсми һәм бер мәғәнәлә, ст. 1, п. 2 (моҡш., эрз. Мордовия Республикась) — Рәсәй Федерацияһы составындағы республикаКонституция Российской Федерации. Ст. 5, пп. 1, 2.

Рәсәйҙең Европа өлөшөндә урынлашҡан, Волга буйы федераль округына ҡарай. РСФСР составындағы автономиялы өлкә булараҡ 1930 йылдың 10 ғинуарында ойошторолған. Баш ҡалаһы — Саранск.

Юғары вазифалы кешеһе — республика башлығы.

 География 
Көнсығыш-Европа тигеҙлегенең көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан. Уның көнбайыш өлөшө Ока-Дон тигеҙлегендә, үҙәк һәм көнсығыш өлөшө Волга буйы ҡалҡыулығында урынлашҡан. Түбәнге Новгород, Ульяновск, Пенза, Рязань өлкәләре һәм Сыуашстан менән сиктәш.

Республиканың майҙаны — 26,1 мең км², иң бейек нөктәһе — 324 м.

Мордовияла 114 йылға бар. Иң ҙурҙары: Исса ҡушылдығы менән Моҡша йылғаһы, Сивинь, Сатис, Вад һәм Алатырь, Инсар, Руднф ҡушылдыҡтары менән Сура йылғаһы.
Мордовияла 500-ләп күл бар. Иң ҙурҙары Инерка, Татарка.

 Климат 
Климаты урта-континенталь, ғинуарҙа уртаса һауа температураһы −11 °C, июльдә +19 °C. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм ≈450-500 мм.

 Тарих 
1919 йылда апрель—авгусында Саранскиҙа Башҡортостан хәрби‑революцион комитеты һәм АСБР Хәрби комиссариаты эвакуацияла була; 1‑се, 2‑се Башҡорт кавалерия һәм 1‑се, 2‑се Башҡорт уҡсылар полктары ойошторола.

1928 йылдың 16 июлендә — Мордва округы (Урта Волга крайында) булараҡ ойошторолған;

1930 йылдың 10 ғинуарында — Мордва автоном өлкәһе;

1934 йылдың 20 декабрендә — Мордва Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы;

1991 йылдан — Мордва Совет Социалистик Республикаһы;

1993 йылдан — Мордва Республикаһы.

1998 йылда Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән Мордва республикаһы араһында сауҙа‑иҡтисади һәм гуманитар өлкәләрҙә хеҙмәттәшлек тураһында килешеүҙәргә ҡул ҡуйылды. Ике республика араһында сауҙа әйләнеше 2007 йылда 854 млн һум тәшкил итә. Башҡортостан предприятиелары — «Мордовцемент» «Саранск‑кабель» йәмғиәттәре, Саранскиҙағы приборҙар эшләү завод һәм механика заводтары,  Мордва ижтимағи берекмәләре һәм Мордва милли‑мәҙәни автономияһы менән хеҙмәттәшлек итә. Башҡортостанда «Умарина» дәүләт йыр һәм бейеү ансамбле, Мордва Республикаһының «Келу» дәүләт ансамбле һәм Мордва дәүләт филармонияһы гастролдә булды.

 Халыҡ 
thumb|left|400px|Мордовия этник картаһы
Халыҡ — 834,8 мең кеше, шул иҫәптән 120 башҡорт (2010). Халҡының тығыҙлығы — 31,6 кеше/км². Халыҡтың 58,9 % ҡалала йәшәй. Милли составы (%): мордвалар — 40, урыҫтар — 53,1. Дәүләт телдәре — мокша, эрзя һәм урыҫ телдәре.

 Милли составы 
Халыҡ 1939http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39.php?reg=7019591970http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70.php?reg=281979http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=281989http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=282002http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php?reg=45 2010http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab7.xls Урыҫтар 719 117 (60,5 %) 590 557 (59,0 %) 606 817 (58,9 %) 591 212 (59,7 %) 586 147 (60,8 %) 540 717 (60,8 %) 443 737 (53,4 %)Мордвалар (Мокша+Эрзя) 405 031 (34,1 %) 357 978 (35,8 %) 364 689 (35,4 %) 338 898 (34,2 %) 313 420 (32,5 %) 283 861 (31,9 %) 333 112 (40,0 %)Татарҙар 47 386 (4,0 %) 38 636 (3,9 %) 44 954 (4,4 %) 45 765 (4,6 %) 47 328 (4,9 %) 46 261 (5,2 %) 43 392 (5,2 %)Башҡорттар - - - - - - 120

 Административ-территориаль бүленеше 
Мордовия Республикаһы составында 7 ҡала һәм 22 муниципаль район иҫәпләнә.

 Муниципаль райондар 
right|thumb|400px|Мордовияның административ бүленеше
 № Муниципаль  ойоштороу Административ  үҙәге Халыҡ һаны Майдан  1 Ардатов районы Ардатов 28350 1192,5  2  Атюрьево районы Атюрьево 9933 826,1  3  Әтәш районы Әтәш 19476 1 095,8  4  Оло Березники районы Оло Березники 13572 957,7  5  Оло Игнат районы Оло Игнат 8439 834,2  6  Дубёнки районы Дубёнки 13684 896,9  7  Ельники районы Ельники 11917 1056  8 Зубова Поляна районы Зубова Поляна 60532 2710  9 Инсар районы Инсар 13707 968,6 10 Ичалки районы Кемля 20793 1265 11 Кадошкино районы Кадошкино 7706 618,6 12 Ковылкино районы Ковылкино 48000 2015,7 13 Кочкурово районы Кочкурово 10640 816,46 14 Краснослободск районы Краснослободск 265211379,4 15 Ләмбрә районы Ләмбрә 32883 852 16 Рузай районы Рузай 66537 1089,5 17 Ромоданово районы Ромоданово 20347 820,8 18 Иҫке Шайгово районы Иҫке Шайгово 13604 1419,4 19 Темников районы Темников 17397 1936,8 20 Теньгушево районы Теньгушево 12494 845,94 21 Тәрби районы Тәрби 21184 1128,92 22 Чамзинка районы Чамзинка 31724 1009,5

 Торама пункттар 

Мордовиянең эре орама пункттар
 
border|115px|СаранскСаранскborder|115px|СаранскСаранск № Ҡала Халыҡ һаны № Ҡала Халыҡ һаны 
border|128px|Темников, чиркәүТемников 1  Саранск  297 425  11  Инсар  8 687 2  Рузай  47 529  12  Луховка  8 638 3  Ковылкино  21 347  13  Ләмбрә  8 457 4  Комсомольский  13 513  14  Явас  7 917 5  Зубова Поляна  10 310  15  Темников  7 247 6  Краснослободск  10 151  16  Олы Березники  6 393 7  Чамзинка   9 465  17  Әтәш  6 246 8  Ромоданово  9 410  18  Ельники  5 905 9  Ардатов  9 400  19  Ялга  5 672 10  Тәрби  9 370 20  Тургенево  5 260 2010 йылдың халыҡ иҫәбен алыу<noinclude>

 Бүләктәре 
 Ленин ордены (11 декабрь 1965)
 Ленин ордены (10 июль 1985)
 Октябрь РеволюцияҺы ордены (1980)
 Халыҡтар дуҫлығы ордены (29 декабрь 1972)

 Әҙәбиәт 
 Мурзабулатов М. В. Мордовское население Башкортостана: исследования и материалы. Уфа, 1995.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Рәсәй Федерацияһы республикалары
Категория:Мордовия