Ярмунса
{{ТП-Рәсәй|Ярмунса
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Ярмунса
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 38 | lat_sec = 47
  |lon_deg = 54 | lon_min = 14 | lon_sec = 25
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Туймазы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = Бишҡурай ауыл Советы
 |теҙмәләге урынлашыу   = [[Бишҡурай ауыл Советы (Туймазы районы)]]
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 349
  |иҫәп алыу йылы       = 2009
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452793
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34782 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80251805004
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Ярмунса''' ({{lang-ru|Ермунчино}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Туймазы районы]]ндағы ауыл. [[2009]] йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 349 кеше<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>. [[Бишҡурай ауыл Советы (Туймазы районы)|Бишҡурай ауыл Советы]] составына инә.
Почта индексы — 452793, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80251805004.

== Исеме ==
Ауылдың исеме ''Ярмунса'' йылғаһыны исеменән алынған<ref name="автоссылка1">{{книга|автор=[[Хисамитдинова, Фирдаус Гильмитдиновна|Хисаметдинова Ф. Г.]], [[Сиразитдинов, Зиннур Амирович|Сиразитдинов З. А.]]|заглавие=Русско-башкирский словарь справочник названий населенных пунктов Республики Башкортостан|ответственный=|место=[[Уфа]]|издательство=[[Китап (издательство)|Китап]]|год=2001|страницы=264|страниц=320|isbn=978-5-88185-205-4|тираж=10000}}</ref>.

== Тарихы ==
Ярмунса ауылына ошо уҡ исемле йылға буйында типтәрҙәр ҡатламына күскән яһаҡлы татарҙар нигеҙ һала. Был хәл 1738 йылдың 8 февралендә һәм 1745 йылда [[Ҡаңлы]] улусы башҡорттары менән керҙәшлек килешеүе буйынса була. 1795 йылда 26 йортта 184 кеше йәшәгән, 1865 йылда 74 йортта — 514 кеше. Игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған.

[[XVIII быуат]]тың икенсе яртыһында ауылдан алыҫ түгел Ерекле-Ҡаран йылғаһы буйында Ярмунса баҡыр рудниктары үҙләштерелә<ref>{{ИСДБ|страница=265}}</ref>.

== Хәҙерге осор ==
Ауылда башҡорттар йәшәй (2002). Балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты бар<ref>{{БЭ|96394}}</ref>. 
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||1010||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||892||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||703||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||304||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||325||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||340||||||||
|-  
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
;'''Милли состав'''
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса күпселек милләт — [[башҡорттар]] (78 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==
Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Туймазы]]): 50 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Бишҡурай (Туймазы районы)|Бишҡурай]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 25 км.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/044/000084.html «Налог Белешмәһе» системаһында Ярмунса ауылы]</ref>:
{{Колонки|2}}
* Ҡабыҡ Күпер урамы ({{lang-ru|улица Кабык Купер}})
* Гагарин урамы ({{lang-ru|улица Гагарина}})
* Тау башы урамы ({{lang-ru|улица Нагорная}})
* Тау башы тыҡрығы ({{lang-ru|переулок Нагорный}})
* Түбәнге урам ({{lang-ru|улица Нижняя}})
* Мал зыяраты биләмәһе ({{lang-ru|территория Скотомогильник}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|улица Центральная}})
{{Колонки|конец}}


== Билдәле шәхестәре ==
* [[Латыпова Земфира Үзбәк ҡыҙы]] (26.02.1955—24.11.2021), [[хоҡуҡ]] белгесе, беренсе класлы судья. 1988 йылдан [[Башҡортостан Республикаһы]] Юғары суды судьяһы, 2009 йылдан — Юғары суд рәйесе урынбаҫары, 2018 йылдан — Юғары суд рәйесе вазифаһын башҡарыусы, 2019 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Юғары суды рәйесе. Судьяларҙың 9-сы Бөтә Рәсәй съезы делегаты (2016). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы. II  дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы кавалеры<ref>[http://vs.bkr.sudrf.ru/modules.php?name=press_dep&op=1&did=2098 Некролог в связи со смертью Председателя Верховного Суда Республики Башкортостан Земфиры Узбековны Латыповой. Верховный Суд Республики Башкортостан. ПРЕСС-СЛУЖБА. Официальный сайт. 24.11.2021г.]{{ref-ru}}{{V|27|11|2021}}</ref>. 
* [[Шафиҡов Бәхтегәрәй Сәлимгәрәй улы]] (15.12.1932) — [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған төҙөүсеһе, [[Күмертау]] ҡалаһының почётлы гражданы, [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры (1971).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ|96394}}{{V|27|11|2021}}  
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125203210/http://www.asmo-rb.ru/ |date=2020-11-25 }}
* {{ИСДБ|страница=265}}
* [https://www.gosspravka.ru/02/044/000084.html «Налог Белешмәһе» системаһында Ярмунса ауылы]
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Туймазы районы ауылдары}}

[[Категория:Туймазы районы ауылдары]]
Ярмунса () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 349 кешеБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы . Бишҡурай ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452793, ОКАТО коды — 80251805004.

 Исеме 
Ауылдың исеме Ярмунса йылғаһыны исеменән алынған.

 Тарихы 
Ярмунса ауылына ошо уҡ исемле йылға буйында типтәрҙәр ҡатламына күскән яһаҡлы татарҙар нигеҙ һала. Был хәл 1738 йылдың 8 февралендә һәм 1745 йылда Ҡаңлы улусы башҡорттары менән керҙәшлек килешеүе буйынса була. 1795 йылда 26 йортта 184 кеше йәшәгән, 1865 йылда 74 йортта — 514 кеше. Игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған.

XVIII быуаттың икенсе яртыһында ауылдан алыҫ түгел Ерекле-Ҡаран йылғаһы буйында Ярмунса баҡыр рудниктары үҙләштерелә.

 Хәҙерге осор 
Ауылда башҡорттар йәшәй (2002). Балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты бар. 
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август1010 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар892 1959 йыл 15 ғинуар703 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар304 2002 йыл 9 октябрь325 2010 йыл 14 октябрь340

Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек милләт — башҡорттар (78 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Географик урыны 
Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 50 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Бишҡурай): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 25 км.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Ярмунса ауылы:

 Ҡабыҡ Күпер урамы ()
 Гагарин урамы ()
 Тау башы урамы ()
 Тау башы тыҡрығы ()
 Түбәнге урам ()
 Мал зыяраты биләмәһе ()
 Үҙәк урам ()

 Билдәле шәхестәре 
 Латыпова Земфира Үзбәк ҡыҙы (26.02.1955—24.11.2021), хоҡуҡ белгесе, беренсе класлы судья. 1988 йылдан Башҡортостан Республикаһы Юғары суды судьяһы, 2009 йылдан — Юғары суд рәйесе урынбаҫары, 2018 йылдан — Юғары суд рәйесе вазифаһын башҡарыусы, 2019 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Юғары суды рәйесе. Судьяларҙың 9-сы Бөтә Рәсәй съезы делегаты (2016). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы. II  дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы кавалерыНекролог в связи со смертью Председателя Верховного Суда Республики Башкортостан Земфиры Узбековны Латыповой. Верховный Суд Республики Башкортостан. ПРЕСС-СЛУЖБА. Официальный сайт. 24.11.2021г.. 
 Шафиҡов Бәхтегәрәй Сәлимгәрәй улы (15.12.1932) — Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған төҙөүсеһе, Күмертау ҡалаһының почётлы гражданы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1971).

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978-5-295-04683-4

 Һылтанмалар 
   
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
 
 «Налог Белешмәһе» системаһында Ярмунса ауылы

Категория:Туймазы районы ауылдары