Ҡарайған
{{НП+Россия
 | статус                   = Ауыл
 | русское название         = Карайганово
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Ҡарайған}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 53|lat_min = 35 |lat_sec = 44
 | lon_deg                  = 56|lon_min = 2 |lon_sec = 29
 | CoordScale               = 30000 	
 | регион                   = Башҡортостан 
 | регион в таблице         = Башҡортостан Республикаһы
 | район                    = Ишембай районы
 | район в таблице          = Ишембай районы{{!}}Ишембай
 | вид поселения            = торама пункт
 | поселение                = 
 | поселение в таблице      = 
 | C в регион               = нет
 | C в район                = нет
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 1777
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Карайганово | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Карайганово | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = [[башҡорттар]]
 | конфессиональный состав  = [[мосолмандар]]
 | этнохороним              = ҡарайғандар
 | почтовый индекс          = 453239
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80231875002
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = http://www.ishimbaimr.ru
}}
'''Ҡарайған''' ({{lang-ru|Карайганово}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ишембай районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 277 кеше була<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. [[Урман-Бишҡаҙаҡ ауыл советы (Ишембай районы)|Урман-Бишҡаҙаҡ ауыл Советы]] составына инә..
Почта индексы — 453239, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80231875002.

== Атамаһы ==
Ҡарайған ауылы [[Юрматы|Тәлтем-Юрматы]] улусы аҫаба башҡорттарының ышаныслы вәкиле йөҙ башы Ҡарайған Яугилдин исеме менән аталған. Мордваларға һәм поручик Шевкуновҡа (уның олатаһы — Пермь губернаһы Уҫы өйәҙе Тайнин улусының суҡындырылған башҡорто булған) ер һатыуҙа ҡатнашҡан (1777—1787 йылдар).

== Тарихы ==
Башҡорт Аҡсулпановтың [XVIII быуат] аҙағында һатып алынған ерҙәрендә яңы барлыҡҡа килгән Аҡсулпан түбәһе тораҡ пункты. Тарихи яҡтан Ҡарайған халҡы малсылыҡ, умартасылыҡ, игенселек, сана, арба яһау менән шөғөлләнгән. 1795 йылда ауылда 81 кеше йәшәй (27 йорт хужалығы). [[XIX быуат]] уртаһында 279 кеше һәм 43 йорт иҫәпләнә, шул иҫәптән 40 керҙәш башҡорт кешеһе. 1920 йылда халыҡ иҫәбен алыуҙа 333 кеше һәм 63 йорт хужалығы күрһәтелгән.
1839 йылда 264 кеше йәшәгән 46 йортта 551 ат, 239 һыйыр, 47 һарыҡ, 20 кәзә була. Ауылда 249 умарта була. Өс йылдан һуң 176 бот көҙгө һәм 440 бот яҙғы иген сәселгән була<ref>[http://ufagen.ru/places/ishimbayskiy/karayganovo.html Карайганово | Генеалогия и архивы]{{ref-ru}}{{V|19|09|2019}}</ref>. Мәсет, училище булған. 1906 йылда мәсет, мөгәзәй теркәлгән<ref>{{БЭ2013|85986}}</ref>.

== Хәҙерге осор ==
[[Урман-Бишҡаҙаҡ ауыл советы (Ишембай районы)|Урман-Бишҡаҙаҡ ауыл Советы]]на ҡарай. [[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса [[башҡорттар]] (100 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.. Башланғыс мәктәп (Урман-Бишҡаҙаҡ урта мәктәбе филиалы), фельдшер-акушерлыҡ пункты, социаль-мәҙәни үҙәк, «Шатлыҡ» балалар баҡсаһы бар.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||333||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||384||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||419||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||250||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||284||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||277||142||135||51,3||48,7
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
Ауыл [[Ишембай]] — [[Стәрлетамаҡ]] юлы буйында, [[Ағиҙел (Кама ҡушылдығы)|Ағиҙел]] йылғаһы ярында урынлашҡан.

Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ишембай (ҡала)|Ишембай]]): 17 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Урман-Бишҡаҙаҡ]]): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһына тиклем ([[Стәрлетамаҡ (ҡала)|Стәрлетамаҡ]]): 15 км

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/026/000034.html «Налог Белешмәһе» системаһында Ҡарайған ауылы]</ref>:
{{Колонки|2}}
* Ағиҙел урамы {{lang-ru|улица Агидель}})
* Ҡотошев урамы {{lang-ru|улица Кутушева}})
* Йәштәр урамы {{lang-ru|улица Молодёжная}})
* Ялан урамы {{lang-ru|улица} Полевая})
* Еңеү урамы {{lang-ru|улица Победы}})
* Күл урамы {{lang-ru|улица Озерная}})
* Дала урамы {{lang-ru|улица Степная}})
* Уңыш урамы {{lang-ru|улица Урожайная}})
* Юрматы урамы {{lang-ru|улица Юрматинская}})
* Йәшлек урамы {{lang-ru|улица Яшлек}})
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Ҡотошов Рамаҙан Нурғәли улы]] (22.04.1924), партия һәм совет органдары хеҙмәткәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы, журналист. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан отставкалағы полковник. СССР Журналистар союзы ағзаһы. Философия фәндәре кандидаты, доцент.
* [[Ҡотошов Әхмәт Шаһиәхмәт улы]] (2.10.1900—26.06.1973), журналист, тәржемәсе, лексикограф, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1958 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. [[Башҡорт алфавиты]]н латин графикаһынан кириллицаға күсереү буйынса терминология комиссияһы ағзаһы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1949).
* [[Байымов Хажиәхмәт Хаживәли улы]]''' ({{lang-ru|Баемов Хажиахмет Хаживалиевич}}; [[10 ғинуар]] [[1950 йыл]]) — муниципаль хеҙмәткәр, хужалыҡ эшмәкәре, инженер-механик, энергетик. [[Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттары|Башҡортостан Республикаһының беренсе саҡырылыш (1995—1999) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты]]. Милләте — башҡорт.

== Иҫтәлекле урындары ==
Ҡарайған ауылы эргәһендә, [[Ағиҙел (йылға)|Ағиҙел]] йылғаһынан алыҫ түгел, [[Ишембай районы]] символы [[Торатау]] — тәбиғәт ҡомартҡыһы урынлашҡан.

2007 йылда бында [[Башҡортостан]]дың [[Рәсәй империяһы|Рәсәй]]гә үҙ ирке менән инеүенә 450 йыл тулыуға арналған  Castle Rock  рок-музыкаһының республика фестивале үтә<ref>[http://www.agidel.ru/?new=4281 Республика Башкортостан: Деревню Карайганово потряс рок] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928014726/http://www.agidel.ru/?new=4281 |date=2013-09-28 }}</ref>.


== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/8174-araj-an-ishembaj-r-nynda-y-auyl}}{{V|19|09|2019}}
* [http://ufagen.ru/places/ishimbayskiy/karayganovo.html Карайганово | Генеалогия и архивы]{{ref-ru}}{{V|19|09|2019}}
* {{БЭ2013|85986}}
* [http://www.agidel.ru/?new=4281 Республика Башкортостан: Деревню Карайганово потряс рок] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928014726/http://www.agidel.ru/?new=4281 |date=2013-09-28 }}
* [https://www.gosspravka.ru/02/026/000034.html «Налог Белешмәһе» системаһында Ҡарайған ауылы]
{{Ишембай районы ауылдары}}

[[Категория:Ишембай районы ауылдары]]
Ҡарайған () — Башҡортостан Республикаһының Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 277 кеше була. Урман-Бишҡаҙаҡ ауыл Советы составына инә..
Почта индексы — 453239, ОКАТО коды — 80231875002.

 Атамаһы 
Ҡарайған ауылы Тәлтем-Юрматы улусы аҫаба башҡорттарының ышаныслы вәкиле йөҙ башы Ҡарайған Яугилдин исеме менән аталған. Мордваларға һәм поручик Шевкуновҡа (уның олатаһы — Пермь губернаһы Уҫы өйәҙе Тайнин улусының суҡындырылған башҡорто булған) ер һатыуҙа ҡатнашҡан (1777—1787 йылдар).

 Тарихы 
Башҡорт Аҡсулпановтың [XVIII быуат] аҙағында һатып алынған ерҙәрендә яңы барлыҡҡа килгән Аҡсулпан түбәһе тораҡ пункты. Тарихи яҡтан Ҡарайған халҡы малсылыҡ, умартасылыҡ, игенселек, сана, арба яһау менән шөғөлләнгән. 1795 йылда ауылда 81 кеше йәшәй (27 йорт хужалығы). XIX быуат уртаһында 279 кеше һәм 43 йорт иҫәпләнә, шул иҫәптән 40 керҙәш башҡорт кешеһе. 1920 йылда халыҡ иҫәбен алыуҙа 333 кеше һәм 63 йорт хужалығы күрһәтелгән.
1839 йылда 264 кеше йәшәгән 46 йортта 551 ат, 239 һыйыр, 47 һарыҡ, 20 кәзә була. Ауылда 249 умарта була. Өс йылдан һуң 176 бот көҙгө һәм 440 бот яҙғы иген сәселгән булаКарайганово | Генеалогия и архивы. Мәсет, училище булған. 1906 йылда мәсет, мөгәзәй теркәлгән.

 Хәҙерге осор 
Урман-Бишҡаҙаҡ ауыл Советына ҡарай. Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар (100 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.. Башланғыс мәктәп (Урман-Бишҡаҙаҡ урта мәктәбе филиалы), фельдшер-акушерлыҡ пункты, социаль-мәҙәни үҙәк, «Шатлыҡ» балалар баҡсаһы бар.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август333 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар384 1959 йыл 15 ғинуар419 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар250 2002 йыл 9 октябрь284 2010 йыл 14 октябрь27714213551,348,7

 Географик урыны 
Ауыл Ишембай — Стәрлетамаҡ юлы буйында, Ағиҙел йылғаһы ярында урынлашҡан.

Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 17 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Урман-Бишҡаҙаҡ): 8 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһына тиклем (Стәрлетамаҡ): 15 км

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Ҡарайған ауылы:

 Ағиҙел урамы )
 Ҡотошев урамы )
 Йәштәр урамы )
 Ялан урамы {{lang-ru|улица} Полевая})
 Еңеү урамы )
 Күл урамы )
 Дала урамы )
 Уңыш урамы )
 Юрматы урамы )
 Йәшлек урамы )

 Билдәле шәхестәре 
 Ҡотошов Рамаҙан Нурғәли улы (22.04.1924), партия һәм совет органдары хеҙмәткәре, юғары мәктәп уҡытыусыһы, журналист. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан отставкалағы полковник. СССР Журналистар союзы ағзаһы. Философия фәндәре кандидаты, доцент.
 Ҡотошов Әхмәт Шаһиәхмәт улы (2.10.1900—26.06.1973), журналист, тәржемәсе, лексикограф, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1958 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡорт алфавитын латин графикаһынан кириллицаға күсереү буйынса терминология комиссияһы ағзаһы. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1949).
 Байымов Хажиәхмәт Хаживәли улы''' (; 10 ғинуар 1950 йыл) — муниципаль хеҙмәткәр, хужалыҡ эшмәкәре, инженер-механик, энергетик. Башҡортостан Республикаһының беренсе саҡырылыш (1995—1999) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Милләте — башҡорт.

 Иҫтәлекле урындары 
Ҡарайған ауылы эргәһендә, Ағиҙел йылғаһынан алыҫ түгел, Ишембай районы символы Торатау — тәбиғәт ҡомартҡыһы урынлашҡан.

2007 йылда бында Башҡортостандың Рәсәйгә үҙ ирке менән инеүенә 450 йыл тулыуға арналған  Castle Rock  рок-музыкаһының республика фестивале үтәРеспублика Башкортостан: Деревню Карайганово потряс рок .

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 
 Карайганово | Генеалогия и архивы
 
 Республика Башкортостан: Деревню Карайганово потряс рок 
 «Налог Белешмәһе» системаһында Ҡарайған ауылы

Категория:Ишембай районы ауылдары