Иҫке Мерәҫ
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = 
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Старомрясово}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 16 |lat_sec = 24
 | lon_deg                  = 55 |lon_min = 31 |lon_sec = 18
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Дәүләкән районы{{!}}Дәүләкән
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = ауыл советы
 | поселение                = Имай-Ҡарамалы ауыл Cоветы (Дәүләкән районы){{!}}Имай-Ҡарамалы 
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = Мерәҫ
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Старомрясово | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Старомрясово | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав = башҡорттар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453427
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80222816009
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}

'''Иҫке Мерәҫ''' ({{lang-ru|Старомрясово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Дәүләкән районы]]ндағы ауыл. [[Имай-Ҡарамалы ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)|Имай-Ҡарамалы]] ауыл Советы биләмәһенә инә. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 259 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453427, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80222816009.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||373||197||176||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||259||125||134||48,3||51,7
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Ауылдың тарихы ==
Ауылға XVIII быуаттың 1‑се яртыһында [[Нуғай даруғаһы]] Өршәк‑Мең улусы башҡорттары аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Көнсығышҡа табан 49 км алыҫлыҡта [[Өршәк]] йылғаһы буйында урынлашҡан. Мерәҫ — тәүге төпләнеүсе улус старшинаһы Мерәҫ Юлымбәтов исеме. [[1815 йыл]]да керҙәшлек килешеүе буйынса бында — ҡаҙаҡтар, 1817 йылда һәм 1832 йылда шундай уҡ шарттарҙа керҙәш башҡорттар килеп ултыра. 1795 йылда 25 йортта 160 кеше йәшәгән, 1865 йылда 71 йортта — 397 кеше.

Ауыл халҡы малсылыҡҡ, умартасылыҡ, игенселек, урман кәсептәре менән шөғөлләнгән. Мәсет, училище, һыу тирмәне булған. 1906 йылда мәсет, министрлыҡ мәктәбе теркәлгән. 1835 йылда Иҫке Мерәҫ 7‑се башҡорт кантонының үҙәге булған. XIX быуат аҙағында — XIX быуат башында [[Яңы Мерәҫ]] ауылы барлыҡҡа килгәндән һуң хәҙерге исемен ала<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/76021/ Иҫке Мерәҫ ауылы, Дәүләкән районындағы ауыл]</ref><ref>{{китап |автор= А.З.Асфандияров  |заглавие=«История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» |место=Өфө |издательство=«Китап» |год=2009 й |страницы=369—370-се б. }}</ref>.

Ҡаҙаш тархан легендаһынан өҙөк:

{{Цитата|Иҫке Мерәҫ – бик боронғо ауыл. Юлымбәт исемле бай Ҡаҙаш тархан нәҫеленән булған. Юғарыла әйтелгән бөтә ауылдар ҙа Ҡаҙаш нәҫеленән, уларҙы Ҡаҙаш тархан башҡорттары тип һанайҙар. Юлымбәт байҙың улы Мерәҫ [[Өршәк]] буйындағы күренекле старшина булған, ул идара иткән осорҙа ауылдарҙа мәҙрәсә, мәхәлләләр һалынған, бик башлы аҡыл эйәһе булған. Уның улы Ибраһим Мерәҫов Салауат яуында ҡатнашҡан, күренекле старшина. Уның улы Усман, 7-се башҡорт кантоны старшинаһы, Ҡаҙморонға ( хәҙер [[Уҫман (Төрөмбәт ауыл советы, Ауырғазы районы)|Уҫман]]) күсә<ref>{{китап |автор= А.М.Хәкимйәнова, Р.Г.Мөхәмәтғәлин  |заглавие=«Дәүләкән ынйылары» |место=Өфө |издательство=«Эшлекле династия» |год=2008 й |страницы=333-сө б. }}</ref>.}}

== Урамдары ==
Исемдәре:<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/059/000067.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Иҫке Мерәҫ ауылы]</ref>
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная (улица)}})

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 49 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Имай-Ҡарамалы]]): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 49 км

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Ғәбдерәхим Усман әл-Болғари]] (1752—1836) — башҡорт әҙибе.
* [[Ибраһим Мерәҫов]] — [[1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы]]нда ҡатнашҡан [[Мең (ҡәбилә)|Өршәк-Мең]] улусы башҡорт старшинаһы.
* [[Хәбиәхмәтова Миңлегөл Тимерхан ҡыҙы]] (15 декабрь 1951 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, Рәсәй Федерацияһының почетлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.
* [[Йосопов Борис Хафиз улы]] ({{lang-ru|Юсупов Борис Хафизович}}) ([[1 май]] [[1942 йыл]] —?) — [[СССР|совет]] һәм хужалыҡ эшмәкәре, 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында [[Башҡортостандың дәүләт суверенитеты тураһында декларация|Республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация]] ҡабул иткән [[БАССР-ҙың 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаттары исемлеге|Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы]] депутаты. Милләте — [[башҡорттар|башҡорт]]
* Йәғәфәр ишан ([[1747 йыл]]—[[1824 йыл]]) — ҙур ғилем эйәһе һәм дин әһеле, көслө табиб булараҡ даны таралған шәхес йәшәгән һәм Иҫке Мерәҫ зыяратында ерләнгән<ref>{{китап |автор= С.А.Килдин, С.М.Ярмуллин, Ф.Ф.Ғайсина  |заглавие=«Башҡортостан — әүлиәләр иле » Йәғәфәр ишан|место=Өфө |издательство=«Китап» |год=2012 й |страницы= б. }}</ref>.
== Һылтанмалар ==
=== Ревизия мәғлүмәттәре ===
* [https://basharchive.ru/census/reviz/38951/ Материалы ревизских сказок по: Мразова д., Стерлитамакский уезд, 7 к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 525]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/38952/ Материалы ревизских сказок по: Мрясева д., Стерлитамакский уезд, 7 к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 525]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/38952/ Материалы ревизских сказок по: Мрясева д., Стерлитамакский уезд, 7 к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 525]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

=== 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары ===
* [https://basharchive.ru/census/1917/10980/ Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Старо-Мрясево, Белебеевский уезд, Имай-Карамалинская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 1039] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }}
== Халыҡ ижады информаторҙары ==
* «Ерләү йолаһы (Ҡәбер ҡаҙыу)» 1989 йылда Усманов Ибраһим Ибраһим улынан (1905 йыл— ?) [[Солтангәрәева Розалиә Әсфәндиәр ҡыҙы|Р.Ә.Солтангәрәева]] яҙып алған. «Башҡорт халыҡ ижады» Йола фольклоры  I томға һәм «Дәүләкән ынйылары»на ингән .   
* «Кендек инәһенең теләктәре» 317(Ғ) 1988 йылда Сөләймәнова Мәфтуха Миңлеғәле ҡыҙынан (1909 йыл-?) Р.Ә.Солтангәрәева яҙып алған. «Башҡорт халыҡ ижады» Йола фольклоры  I томға һәм «Дәүләкән ынйылары»на ингән.<ref> {{китап |автор= А.М.Хәкимйәнова, Р.Г.Мөхәмәтғәлин  |заглавие=«Дәүләкән ынйылары» |место=Өфө |издательство=«Эшлекле династия» |год=2008 й |страницы= 328 }} {{китап |автор= Әхмәт Сөләймәнов, Розалия Солтәнгәрәеева  |заглавие=«Башҡорт халыҡ ижады» Йола фольклоры I том |место=Өфө |издательство=«Китап» |год=1995 й |страницы=325-сө (357)  }}.   
</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}


== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|76021}}{{V|09|02|2022}}
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/469  А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 469-се б.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220411074809/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/469 |date=2022-04-11 }}
* {{китап |автор= А.М.Хәкимйәнова, Р.Г.Мөхәмәтғәлин  |заглавие=«Дәүләкән ынйылары» |место=Өфө |издательство=«Эшлекле династия» |год=2008 й |страницы=333-сө б. }}
* {{китап |автор= С.А.Килдин, С.М.Ярмуллин, Ф.Ф.Ғайсина  |заглавие=«Башҡортостан — әүлиәләр иле » Йәғәфәр ишан|место=Өфө |издательство=«Китап» |год=2012 й |страницы= б. }}
* [https://vk.com/video/@1davlekanovotv?z=video-132282709_456240006%2Fclub132282709%2Fpl_-132282709_-2 Давлеканово ТV Телевидение «Село, в котором мы живём» Имай-Кармалинский сельсовет{{ref-ru}}]
[[Категория:Дәүләкән районы ауылдары]]
* [http://elib.uraic.ru/bitstream/123456789/12430/1/0016931.pdf Список населённых пунктов БашРеспублики (составлен Центральным Статическим Управлением) издание «Башкниги» Уфа-1926 г. Старо-Мрясово № 136 стр.24,30 ]
* {{китап |автор= Әхмәт Сөләймәнов, Розалия Солтәнгәрәеева  |заглавие=«Башҡорт халыҡ ижады» Йола фольклоры I том |место=Өфө |издательство=«Китап» |год=1995 й |страницы=325-сө (357)  }}
* {{китап |автор= Давлекановский район  |заглавие=«Наши славные педагоги» |место=Уфа |издательство=«Валькирия» |год=2016 г. |страницы=176 }}
{{Дәүләкән районы ауылдары}}
Иҫке Мерәҫ () — Башҡортостандың Дәүләкән районындағы ауыл. Имай-Ҡарамалы ауыл Советы биләмәһенә инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 259 кеше.
Почта индексы — 453427, ОКАТО коды — 80222816009.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август373197176 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь25912513448,351,7

 Ауылдың тарихы 
Ауылға XVIII быуаттың 1‑се яртыһында Нуғай даруғаһы Өршәк‑Мең улусы башҡорттары аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Көнсығышҡа табан 49 км алыҫлыҡта Өршәк йылғаһы буйында урынлашҡан. Мерәҫ — тәүге төпләнеүсе улус старшинаһы Мерәҫ Юлымбәтов исеме. 1815 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса бында — ҡаҙаҡтар, 1817 йылда һәм 1832 йылда шундай уҡ шарттарҙа керҙәш башҡорттар килеп ултыра. 1795 йылда 25 йортта 160 кеше йәшәгән, 1865 йылда 71 йортта — 397 кеше.

Ауыл халҡы малсылыҡҡ, умартасылыҡ, игенселек, урман кәсептәре менән шөғөлләнгән. Мәсет, училище, һыу тирмәне булған. 1906 йылда мәсет, министрлыҡ мәктәбе теркәлгән. 1835 йылда Иҫке Мерәҫ 7‑се башҡорт кантонының үҙәге булған. XIX быуат аҙағында — XIX быуат башында Яңы Мерәҫ ауылы барлыҡҡа килгәндән һуң хәҙерге исемен алаИҫке Мерәҫ ауылы, Дәүләкән районындағы ауыл.

Ҡаҙаш тархан легендаһынан өҙөк:

 Урамдары 
Исемдәре:«Налог Белешмәһе» статистикаһында Иҫке Мерәҫ ауылы
 Үҙәк урам ()

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Дәүләкән): 49 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Имай-Ҡарамалы): 10 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 49 км

 Билдәле шәхестәре 
 Ғәбдерәхим Усман әл-Болғари (1752—1836) — башҡорт әҙибе.
 Ибраһим Мерәҫов — 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан Өршәк-Мең улусы башҡорт старшинаһы.
 Хәбиәхмәтова Миңлегөл Тимерхан ҡыҙы (15 декабрь 1951 йыл) — педагогик хеҙмәт ветераны, Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы, Рәсәй Федерацияһының почетлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.
 Йосопов Борис Хафиз улы () (1 май 1942 йыл —?) — совет һәм хужалыҡ эшмәкәре, 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында Республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте — башҡорт
 Йәғәфәр ишан (1747 йыл—1824 йыл) — ҙур ғилем эйәһе һәм дин әһеле, көслө табиб булараҡ даны таралған шәхес йәшәгән һәм Иҫке Мерәҫ зыяратында ерләнгән.
 Һылтанмалар 
 Ревизия мәғлүмәттәре 
 Материалы ревизских сказок по: Мразова д., Стерлитамакский уезд, 7 к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 525
 Материалы ревизских сказок по: Мрясева д., Стерлитамакский уезд, 7 к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 525
 Материалы ревизских сказок по: Мрясева д., Стерлитамакский уезд, 7 к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 525

 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары 
 Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Старо-Мрясево, Белебеевский уезд, Имай-Карамалинская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 1039 
 Халыҡ ижады информаторҙары 
 «Ерләү йолаһы (Ҡәбер ҡаҙыу)» 1989 йылда Усманов Ибраһим Ибраһим улынан (1905 йыл— ?) Р.Ә.Солтангәрәева яҙып алған. «Башҡорт халыҡ ижады» Йола фольклоры  I томға һәм «Дәүләкән ынйылары»на ингән .   
 «Кендек инәһенең теләктәре» 317(Ғ) 1988 йылда Сөләймәнова Мәфтуха Миңлеғәле ҡыҙынан (1909 йыл-?) Р.Ә.Солтангәрәева яҙып алған. «Башҡорт халыҡ ижады» Йола фольклоры  I томға һәм «Дәүләкән ынйылары»на ингән.  .   

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
  А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 469-се б. 
 
 
 Давлеканово ТV Телевидение «Село, в котором мы живём» Имай-Кармалинский сельсовет
Категория:Дәүләкән районы ауылдары
 Список населённых пунктов БашРеспублики (составлен Центральным Статическим Управлением) издание «Башкниги» Уфа-1926 г. Старо-Мрясово № 136 стр.24,30