Абдулла (Мәсетле районы)
{{Башҡа мәғәнәләре| Абдулла}} 
{{Ук}}
'''Абдулла''' ({{lang-ru|Абдуллино}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Мәсетле районы]]ндағы ауыл. Абдулла ауыл Советы үҙәге. Почта индексы — 452555, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80242801001.
 
== Дөйөм мәғлүмәт ==
Район үҙәгенән төньяҡ‑көнбайышҡа 25 км һәм Красноуфимск тимер юл станцияһына ([[Свердловск өлкәһе]]) көньяҡҡа табан 91 км алыҫлыҡта Әй йылғаһы буйында урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 1268 кеше; 1920 — 1535; 1939 — 964; 1959 — 884; 1989 — 495; 2002 — 553; 2010 — 510 кеше. Татарҙар, башҡорттар йәшәй (2002). Төп мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

== Тарихы ==
Ауылға 17 быуат аҙағында Себер даруғаһы Ҡошсо олоҫы [[Ҡошсо (ҡәбилә)|Ҡошсо]] ырыуы [[башҡорттар]]ы үҙ ерҙәрендә нигеҙ һалған. [[Ауыл]]ға нигеҙ һалыусы Абдулла исемен йөрөтә. 1690 йылда беренсе тапҡыр телгә алына. 1759, 1776, 1782 йылғы керҙәшлек килешеүҙәр буйынса яһаҡ түләүсе [[татарҙар]] килеп төпләнә. Уларҙың бер өлөшө артабан типтәр ҡатламына күсә.

1795 йылда 70 йортта 343 кеше йәшәгән. 1865 й. ике Абдулла ауылы теркәлгән: береһендә 73 йортта 478 кеше йәшәгән (малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ, арба һәм сана яһау менән шөғөлләнгәндәр; мәсет, училище булған), икенсеһендә 72 йортта — 409 кеше (игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр; мәсет, училище, 4 ат тирмәне булған). 1906 йыл беренсе ауылда 171 йортта 690 кеше йәшәгән, мәсет, 2 бакалея кибете теркәлгән; икенсеһендә 106 йортта — 578 кеше, мәсет, мәктәп, тимерлек, мөгәзәй иҫәпкә алынған. 20 быуаттың 20‑се йылдарында алып был ике ауыл бергә иҫәпләнә. Абдулла янында [[Абдулла ҡаласығы]] урынлашҡан. З.Ғ.Әйүпова ошо ауылда тыуған

== Халыҡ һаны ==
{{Wikidata/Population}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Оло Ыҡтамаҡ]]): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Красноуфимск): 91 км

== Урамдар ==
Урам исеме <ref>[http://www.gosspravka.ru/02/036/000028.html "Налог Белешмәһе" системаһында Абдулла ауылы]</ref>: 
* {{lang-ba|}} Октябрҙең 60 йыллығы (урамы) — {{lang-ru|}} 60 лет Октября ( улица ) 
* {{lang-ba|}} Әй (урамы) — {{lang-ru|}} Айская ( улица ) 
* {{lang-ba|}} Әй (тыҡрығы) — {{lang-ru|}} Айский ( переулок ) 
* {{lang-ba|}} Комсомол (урамы) — {{lang-ru|}} Комсомольская ( улица ) 
* {{lang-ba|}} Комсомол (тыҡрығы) — {{lang-ru|}} Комсомольский ( переулок ) 
* {{lang-ba|}} Ленин (урамы) — {{lang-ru|}} Ленина ( улица ) 
* {{lang-ba|}} Туғай (урамы) — {{lang-ru|}} Луговая ( улица ) 
* {{lang-ba|}} Матросов (урамы) — {{lang-ru|}} Матросова ( улица ) 
* {{lang-ba|}} Йәштәр (урамы) — {{lang-ru|}} Молодежная ( улица ) 
* {{lang-ba|}} Мулланур Вахитов (урамы) — {{lang-ru|}} Мулланура Вахитова ( улица ) 
* {{lang-ba|}} Мулланур Вахитов (тыҡрағы) — {{lang-ru|}} Мулланура Вахитова ( переулок ) 
* {{lang-ba|}} Яңы (урам) — {{lang-ru|}} Новая ( улица )

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Абуталипова Ирина Нурый ҡыҙы]] (4.10.1949), врач-пульманолог, ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре кандидаты (1987). Башҡорт дәүләт медицина университеты доценты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2001).
* [[Ҡаҙыева Розалия Мәүләүи ҡыҙы]] (15.06.1956), [[Педагогика|педагогик]] хеҙмәт ветераны. 1977—2012 йылдарҙа Мәсетле районы [[Яңы Мөслим (Мәсетле районы)|Яңы Мөслим]] урта мәктәбе уҡытыусыһы. [[РСФСР]] мәктәбенең халыҡ мәғарифы отличнигы (1992). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проекты буйынса үткәрелгән «Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусылары» конкурсында еңеүсе (2008).
* Мирсаев Нурый Мирсай улы (22.04.1922 — ????) — педагог, дәүләт эшмәкәре. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда, 1945 йылғы Еңеү Парадында ҡатнашыусы. Ирина Абуталипова, Рафаил һәм Рәмил Мирсаевтарҙың атаһы.
* [[Әйүпова Зилара Ғайса ҡыҙы]] (15.06.1933 — 20.09.2014) — бейеүсе, [[1955]]—[[1975]] йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле]] солисы. БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1959). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] (1955) кавалеры.
* [[Әсәҙуллин Әнис Ҡасим улы]] (2.05.1965), иҡтисадсы, хужалыҡ һәм дәүләт хеҙмәткәре. [[Мәсетле районы]] муниципаль районы хакимиәте башлығы.

== Һылтанмалар ==
* [http://ufagen.ru/places/mechetlinsy/abdullino_mechetly.html Абдулла ауылы Геналогия и архивы сайтында ({{lang-ru|}})] 
* [http://www.odnoklassniki.ru/group/53956504322071/topics Абдуллалылар Синыфташтар сайтында]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Мәсетле районы ауылдары}}

[[Категория:Мәсетле районы ауылдары]]
[[Категория:Әй буйындағы тораҡ пункттар]]
Абдулла () — Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районындағы ауыл. Абдулла ауыл Советы үҙәге. Почта индексы — 452555, ОКАТО коды — 80242801001.
 
 Дөйөм мәғлүмәт 
Район үҙәгенән төньяҡ‑көнбайышҡа 25 км һәм Красноуфимск тимер юл станцияһына (Свердловск өлкәһе) көньяҡҡа табан 91 км алыҫлыҡта Әй йылғаһы буйында урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 1268 кеше; 1920 — 1535; 1939 — 964; 1959 — 884; 1989 — 495; 2002 — 553; 2010 — 510 кеше. Татарҙар, башҡорттар йәшәй (2002). Төп мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

 Тарихы 
Ауылға 17 быуат аҙағында Себер даруғаһы Ҡошсо олоҫы Ҡошсо ырыуы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ауылға нигеҙ һалыусы Абдулла исемен йөрөтә. 1690 йылда беренсе тапҡыр телгә алына. 1759, 1776, 1782 йылғы керҙәшлек килешеүҙәр буйынса яһаҡ түләүсе татарҙар килеп төпләнә. Уларҙың бер өлөшө артабан типтәр ҡатламына күсә.

1795 йылда 70 йортта 343 кеше йәшәгән. 1865 й. ике Абдулла ауылы теркәлгән: береһендә 73 йортта 478 кеше йәшәгән (малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ, арба һәм сана яһау менән шөғөлләнгәндәр; мәсет, училище булған), икенсеһендә 72 йортта — 409 кеше (игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр; мәсет, училище, 4 ат тирмәне булған). 1906 йыл беренсе ауылда 171 йортта 690 кеше йәшәгән, мәсет, 2 бакалея кибете теркәлгән; икенсеһендә 106 йортта — 578 кеше, мәсет, мәктәп, тимерлек, мөгәзәй иҫәпкә алынған. 20 быуаттың 20‑се йылдарында алып был ике ауыл бергә иҫәпләнә. Абдулла янында Абдулла ҡаласығы урынлашҡан. З.Ғ.Әйүпова ошо ауылда тыуған

 Халыҡ һаны 

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Оло Ыҡтамаҡ): 25 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Красноуфимск): 91 км

 Урамдар 
Урам исеме "Налог Белешмәһе" системаһында Абдулла ауылы: 
  Октябрҙең 60 йыллығы (урамы) —  60 лет Октября ( улица ) 
  Әй (урамы) —  Айская ( улица ) 
  Әй (тыҡрығы) —  Айский ( переулок ) 
  Комсомол (урамы) —  Комсомольская ( улица ) 
  Комсомол (тыҡрығы) —  Комсомольский ( переулок ) 
  Ленин (урамы) —  Ленина ( улица ) 
  Туғай (урамы) —  Луговая ( улица ) 
  Матросов (урамы) —  Матросова ( улица ) 
  Йәштәр (урамы) —  Молодежная ( улица ) 
  Мулланур Вахитов (урамы) —  Мулланура Вахитова ( улица ) 
  Мулланур Вахитов (тыҡрағы) —  Мулланура Вахитова ( переулок ) 
  Яңы (урам) —  Новая ( улица )

 Билдәле шәхестәре 
 Абуталипова Ирина Нурый ҡыҙы (4.10.1949), врач-пульманолог, ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре кандидаты (1987). Башҡорт дәүләт медицина университеты доценты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2001).
 Ҡаҙыева Розалия Мәүләүи ҡыҙы (15.06.1956), педагогик хеҙмәт ветераны. 1977—2012 йылдарҙа Мәсетле районы Яңы Мөслим урта мәктәбе уҡытыусыһы. РСФСР мәктәбенең халыҡ мәғарифы отличнигы (1992). Рәсәй Федерацияһының «Мәғариф» өҫтөнлөклө милли проекты буйынса үткәрелгән «Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусылары» конкурсында еңеүсе (2008).
 Мирсаев Нурый Мирсай улы (22.04.1922 — ????) — педагог, дәүләт эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында, 1945 йылғы Еңеү Парадында ҡатнашыусы. Ирина Абуталипова, Рафаил һәм Рәмил Мирсаевтарҙың атаһы.
 Әйүпова Зилара Ғайса ҡыҙы (15.06.1933 — 20.09.2014) — бейеүсе, 1955—1975 йылдарҙа Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы. БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1959). «Почёт Билдәһе» ордены (1955) кавалеры.
 Әсәҙуллин Әнис Ҡасим улы (2.05.1965), иҡтисадсы, хужалыҡ һәм дәүләт хеҙмәткәре. Мәсетле районы муниципаль районы хакимиәте башлығы.

 Һылтанмалар 
 Абдулла ауылы Геналогия и архивы сайтында () 
 Абдуллалылар Синыфташтар сайтында
 Иҫкәрмәләр 

Категория:Мәсетле районы ауылдары
Категория:Әй буйындағы тораҡ пункттар