Йоматау (Өфө районы)
{{ТП-Рәсәй|Йоматау
 | статус                   = Ауыл
 | русское название         = Йоматау    
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Юматово}}
 | иэображение              = 
 | описание изображения     = 
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 | lat_min = 37 | lat_sec = 15.57
 | lon_deg                  = 55 | lon_min = 39 | lon_sec = 23.02
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = муниципаль район
 | район                    = Өфө районы
 | район в таблице          = Өфө районы
 | вид поселения            = Ауыл биләмәһе
 | поселение                = Йоматау ауыл Советы
 | поселение в таблице      = Йоматау ауыл Советы (Өфө районы)
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Юматово (Башкортостан) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Юматово (Башкортостан) | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав      = башҡорттар, урыҫтар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 450571
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80252880004
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Йоматау''' ({{lang-ru|Юматово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Өфө районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1598 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 450571, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80252880004.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||1598||752||846||47,1||52,9
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Өфө]]): 38 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[БАССР-ҙың 15 йыллығы исемендәге Йоматау шифаханаһы]]): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Санаторная): 0 км
== Тарихы ==
[[Йоматау ауыл Советы (Өфө районы)]] үҙәге, тимер юл станцияһы. Район үҙәгенән көньяҡк-көнбайышҡа табан 38 саҡрым алыҫлыҡта Дим йылғаһы буйында урынлашҡан. Ауылға XVIII быуат башында Өфө өйәҙендә поручик, тыуған яҡты өйрәнеүсе-тарихсы, этнограф, йәмәғәт эшмәкәре [[Юматов Василий Степанович|Василий Степанович Юматов]]тың алпауыт крәҫтиәндәре нигеҙ һала. Ауылға уның фамилияһы бирелгән, шулай уҡ Лагерь, Алағар исемдәре менән билдәле булған. Хәҙерге ауыл урынында алпауыт усадьбаһы һәм 10 ихатаның торағы урынлашҡан. Йоматау ауылының тәүге кешеләре — Емельянов, Васильев, Варламов, Корнилов Михаил, Корнилов Дмитрий, Кудряшов Иван, Корнилов Иван. Һуңынан Ларин үҙ крәҫтиәндәренә ер һатып алған, һөҙөмтәлә ун ике крәҫтиән ихатаһынан урам барлыҡҡа килгән. 1865 йылда 14 йортта 80 кеше йәшәгән. Игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1906 йылда бакалея кибете теркәлгән. Ваҡыт уҙыу менән ауыл үҫешә. Тимер юл быға ҙур этәргес була, шул уҡ исемдәге станция төҙөлә. 1934 йылдан ауылдан 1 саҡрым алыҫлыҡта «Йоматау» шифаханаһы асыла. «Йоматау» шифахана хеҙмәткәрҙәре һәм хеҙмәтләндереүсе персонал иҫәбенә халыҡ һаны арта. [[Бөйөк Ватан һуғышы]] йылдарында ауылға илдең көнбайыш райондарынан ҡасаҡтар күсеп килә, уларҙың күбеһе бында даими йәшәргә ҡала. Ауылда яңы йорттар төҙөлә. 1977 йылда Йоматау ауыл советы барлыҡҡа килә. Уға биш тораҡ пункт инә: Йоматау ауылы, [[Йоматау шифаханаһы ауылы (Өфө районы)|«Йоматау» шифаханаһы]], [[Йоматау ауыл хужалығы техникумы]], [[Йоматау станцияһы]], [[Опто]] ауылы. Әлеге ваҡытта ауылда 3785 кеше йәшәй. Ауыл эргәһендә Йоматау тәжрибә урман культуралары массивы урынлашҡан, ул тәбиғәт ҡомартҡыһы булып тора. Халҡы: 1906 йылда — 181 кеше; 1920 йылда — 199 кеше; 1939 йылда — 229 кеше; 1959 йылда — 329 кеше; 1989 йылда —876 кеше; 2002 йылда —1246 кеше; 2010 йылда — 1598 кеше. Урыҫтар, башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002). Халҡы [[БАССР-ҙың 15 йыллығы исемендәге Йоматау шифаханаһы|«Йоматау» шифаханаһы]]нда эшләй. Урта мәктәп, амбулатория, наркология диспансерының № 1 реабилитация үҙәге бар<ref>[http://yumatovo-ufa.ru/page/history Юматовский сельсовет / Йоматау ауыл Советы]</ref>.

== Урамдары ==
Исемдәре:<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/001/000089.htm «Налог Белешмәһе» статистикаһында Йоматау ауылы]</ref>
{{колонки|3}}
Ҡайын урамы {{lang-en|Березовая (улица)}}

Яҙғы урам ({{lang-ru|Весенняя (улица)}})

Сейә урамы  ({{lang-ru|Вишневая (улица)}})

Высоковольтная  урамы  ({{lang-ru|Высоковольтная (улица)}})

Гагарин урамы ({{lang-ru|Гагарина (улица)}})

Арғы урам  ({{lang-ru|Дальняя (улица)}})

Тимер юл урамы ({{lang-ru|Железнодорожная (улица)}})

Йондоҙ урамы ({{lang-ru|Звездная (улица)}}) 

Ҡыҫҡа урам( {{lang-ru|Короткая (улица)}})

Локомотив-1 (тер. ДНТ) ({{lang-ru|Локомотив-1 (тер. ДНТ)}}) 

Туғай урамы ({{lang-ru|Луговая (улица)}})

Миңзәлә урамы ({{lang-ru|Минзелинская (улица)}})

Тыныслыҡ урамы (({{lang-ru|Мира (улица)}}))

Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная (улица)}})

Йәштәр тыҡрығы ({{lang-ru|Молодежный (переулок)}}) 

Нева урамы ({{lang-ru|Невская (улица)}}) 

Яңы урам ({{lang-ru|Новая (улица)}})

Күл урамы  ({{lang-ru|Озёрная (улица)}})

Парк урамы ({{lang-ru|Парковая (улица)}}) 

Переезд урамы ({{lang-ru|Переездная (улица)}})

Ялан урамы ({{lang-ru|Полевая (улица)}})

Йәйғор урамы ({{lang-ru|Радужная (улица)}})

Шишмә урамы ({{lang-ru|Родниковая (улица)}})

Шишмә тыҡрығы ({{lang-ru|Родниковый (переулок)}})

Рәсәй урамы ({{lang-ru|Российская (улица)}})

Яҡты урам ({{lang-ru|Светлая (улица)}})

Ауыл урамы {{lang-ru|Сельская (улица)}}

Дан урамы ({{lang-ru|Славы (улица)}})

Уральская (улица) ({{lang-ru|Уральская (улица)}})

Фрунзе урамы ({{lang-ru|Фрунзе (улица)}})

Сәскә урамы ({{lang-ru|Цветочная (улица)}})

Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная (улица)}}) 

Үҙәк тыҡрыҡ ({{lang-ru|Центральный (переулок)}})

Мәктәп урамы  ({{lang-ru|Школьная (улица)}})

Шоссе урамы ({{lang-ru|Шоссейная (улица)}}) 

Көньяҡ урам ({{lang-ru|Южная (улица)}})

Йоматау урамы ({{lang-ru|Юматовская (улица)}}) 
{{конец|колонки}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Кокин Валерий Иванович]] ([[18 сентябрь]] [[1956 йыл]] — [[15 ғинуар]] [[2012 йыл]]) — хәрби хеҙмәткәр һәм дәүләт эшмәкәре, ғалим-философ. 2006—2012 йылдарҙа Наркотиктарҙың законһыҙ әйләнешен контролдә тотоу буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе, полиция генерал-лейтенанты. Философия фәндәре кандидаты.
=== Эшләгән билдәле шәхестәр ===
* [[Исламов Фидус Әмир улы]] ({{lang-ru|Исламов Фидус Амирович}}; [[19 август]] [[1946 йыл]]) — ғалим-зоотехник, дәүләт хеҙмәткәре, юғары һәм махсус урта мәктәп эшмәкәре. [[1986 йыл]]дан Башҡорт АССР-ы Ауыл хужалығы министрлығының баш зоотехнигы, [[1991 йыл]]дан — [[Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы|Министрҙар Советы]]ның баш белгесе, 1994 йылдан — Министрҙар Кабинетының бүлек мөдире урынбаҫары, 2001 йылдан — Башҡортостан ауыл хужалығы кадрҙарын яңынан әҙерләү һәм уларҙың квалификацияһын күтәреү институты проректоры, [[2003 йыл]]дан — [[Йоматау сельхозтехникумы|Йоматау]] аграр техникумы директоры. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2000), профессор (2001).

== Фоторәсемдәр ==
<gallery>
Файл:Yumatovo center 2.jpg|«Йоматау» шифаханаһы

Файл:Sanatornaya Ufa-Chismy.jpg|Йоматау станцияһы

</gallery>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|75375}}{{V|22|04|2022}}
* [http://yumatovo-ufa.ru/page/history Юматовский сельсовет/ Йоматау ауыл Советы]
* [https://www.gosspravka.ru/02/001/000089.htm «Налог Белешмәһе» статистикаһында Йоматау ауылы]
{{Өфө районы ауылдары}}

[[Категория:Өфө районы ауылдары]]
[[Категория:Дим буйындағы тораҡ пункттар]]
Йоматау () — Башҡортостандың Өфө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1598 кеше.
Почта индексы — 450571, ОКАТО коды — 80252880004.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь159875284647,152,9

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Өфө): 38 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (БАССР-ҙың 15 йыллығы исемендәге Йоматау шифаханаһы): 8 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Санаторная): 0 км
 Тарихы 
Йоматау ауыл Советы (Өфө районы) үҙәге, тимер юл станцияһы. Район үҙәгенән көньяҡк-көнбайышҡа табан 38 саҡрым алыҫлыҡта Дим йылғаһы буйында урынлашҡан. Ауылға XVIII быуат башында Өфө өйәҙендә поручик, тыуған яҡты өйрәнеүсе-тарихсы, этнограф, йәмәғәт эшмәкәре Василий Степанович Юматовтың алпауыт крәҫтиәндәре нигеҙ һала. Ауылға уның фамилияһы бирелгән, шулай уҡ Лагерь, Алағар исемдәре менән билдәле булған. Хәҙерге ауыл урынында алпауыт усадьбаһы һәм 10 ихатаның торағы урынлашҡан. Йоматау ауылының тәүге кешеләре — Емельянов, Васильев, Варламов, Корнилов Михаил, Корнилов Дмитрий, Кудряшов Иван, Корнилов Иван. Һуңынан Ларин үҙ крәҫтиәндәренә ер һатып алған, һөҙөмтәлә ун ике крәҫтиән ихатаһынан урам барлыҡҡа килгән. 1865 йылда 14 йортта 80 кеше йәшәгән. Игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1906 йылда бакалея кибете теркәлгән. Ваҡыт уҙыу менән ауыл үҫешә. Тимер юл быға ҙур этәргес була, шул уҡ исемдәге станция төҙөлә. 1934 йылдан ауылдан 1 саҡрым алыҫлыҡта «Йоматау» шифаханаһы асыла. «Йоматау» шифахана хеҙмәткәрҙәре һәм хеҙмәтләндереүсе персонал иҫәбенә халыҡ һаны арта. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ауылға илдең көнбайыш райондарынан ҡасаҡтар күсеп килә, уларҙың күбеһе бында даими йәшәргә ҡала. Ауылда яңы йорттар төҙөлә. 1977 йылда Йоматау ауыл советы барлыҡҡа килә. Уға биш тораҡ пункт инә: Йоматау ауылы, «Йоматау» шифаханаһы, Йоматау ауыл хужалығы техникумы, Йоматау станцияһы, Опто ауылы. Әлеге ваҡытта ауылда 3785 кеше йәшәй. Ауыл эргәһендә Йоматау тәжрибә урман культуралары массивы урынлашҡан, ул тәбиғәт ҡомартҡыһы булып тора. Халҡы: 1906 йылда — 181 кеше; 1920 йылда — 199 кеше; 1939 йылда — 229 кеше; 1959 йылда — 329 кеше; 1989 йылда —876 кеше; 2002 йылда —1246 кеше; 2010 йылда — 1598 кеше. Урыҫтар, башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002). Халҡы «Йоматау» шифаханаһында эшләй. Урта мәктәп, амбулатория, наркология диспансерының № 1 реабилитация үҙәге барЮматовский сельсовет / Йоматау ауыл Советы.

 Урамдары 
Исемдәре:«Налог Белешмәһе» статистикаһында Йоматау ауылы

Ҡайын урамы 

Яҙғы урам ()

Сейә урамы  ()

Высоковольтная  урамы  ()

Гагарин урамы ()

Арғы урам  ()

Тимер юл урамы ()

Йондоҙ урамы () 

Ҡыҫҡа урам( )

Локомотив-1 (тер. ДНТ) () 

Туғай урамы ()

Миңзәлә урамы ()

Тыныслыҡ урамы (())

Йәштәр урамы ()

Йәштәр тыҡрығы () 

Нева урамы () 

Яңы урам ()

Күл урамы  ()

Парк урамы () 

Переезд урамы ()

Ялан урамы ()

Йәйғор урамы ()

Шишмә урамы ()

Шишмә тыҡрығы ()

Рәсәй урамы ()

Яҡты урам ()

Ауыл урамы 

Дан урамы ()

Уральская (улица) ()

Фрунзе урамы ()

Сәскә урамы ()

Үҙәк урам () 

Үҙәк тыҡрыҡ ()

Мәктәп урамы  ()

Шоссе урамы () 

Көньяҡ урам ()

Йоматау урамы () 

 Билдәле шәхестәре 
 Кокин Валерий Иванович (18 сентябрь 1956 йыл — 15 ғинуар 2012 йыл) — хәрби хеҙмәткәр һәм дәүләт эшмәкәре, ғалим-философ. 2006—2012 йылдарҙа Наркотиктарҙың законһыҙ әйләнешен контролдә тотоу буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе, полиция генерал-лейтенанты. Философия фәндәре кандидаты.
 Эшләгән билдәле шәхестәр 
 Исламов Фидус Әмир улы (; 19 август 1946 йыл) — ғалим-зоотехник, дәүләт хеҙмәткәре, юғары һәм махсус урта мәктәп эшмәкәре. 1986 йылдан Башҡорт АССР-ы Ауыл хужалығы министрлығының баш зоотехнигы, 1991 йылдан — Министрҙар Советының баш белгесе, 1994 йылдан — Министрҙар Кабинетының бүлек мөдире урынбаҫары, 2001 йылдан — Башҡортостан ауыл хужалығы кадрҙарын яңынан әҙерләү һәм уларҙың квалификацияһын күтәреү институты проректоры, 2003 йылдан — Йоматау аграр техникумы директоры. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2000), профессор (2001).

 Фоторәсемдәр 

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 Юматовский сельсовет/ Йоматау ауыл Советы
 «Налог Белешмәһе» статистикаһында Йоматау ауылы

Категория:Өфө районы ауылдары
Категория:Дим буйындағы тораҡ пункттар