Әхмәт (Саҡмағош районы)
{{НП-Россия|Әхмәт}}
'''Әхмәт''' ({{lang-ru|Ахметово}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Саҡмағош районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 326 кеше була<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452225, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80256855002.

== Тарихы ==
Әхмәт ауылы [[Баҙы]] йылғаһынан уң яҡта урынлашҡан. Уға нигеҙ [[XVII — XVIII]] быуаттар араһында Ҡыр-Йылан улусының аҫаба башҡорттары тарафынан һалына, әммә уларҙың байтағы [[XVIII]]  быуат урталарында икенсе урынға күсенеп төпләнә. Ауылда башҡорт-керҙәштәр һәм типтәрҙәр ҡала. Башҡорт-керҙәштәр 1700 йылда Ҡыр-Йылан улусының аҫаба башҡорттары менән килешеү нигеҙендә килеп төпләнгән була. Уларға аҫаба башҡорт Туйҡа Иҫәнғолов үҙ ерҙәренә инергә рөхсәт бирә. Типтәрҙәр иһә [[XVIII]] быуаттың беренсе сирегендә бер ниндәй ҙә документтарһыҙ килеп төпләнә. 1785 йылда аҫаба башҡорт Азамат Йәнәбирҙин алпауыт П. Ф. Квашнин- Самаринға Йылан улусының аҫаба ерҙәренең бер өлөшөн һата. Ауыл халҡы [[1773 -1774]] йылдарҙағы Крәҫтиән һуғышында әүҙем ҡатнаша<ref name="Әхмәт(Саҡмағош районы)">{{китап |автор=Коллектив авторов |заглавие=История башкирских родов. Елан. |ответственный=Хамидуллин С. И. |место=Уфа |издательство=Китап |год=2015 |том=9|ч. 1|страниц=720 |страницы=117—118 |тираж = 3 500 |isbn= 978-5-85051 605 5 |ref= }}</ref>.

Кантон системаһы осоронда йорт старшинаһы Ҡыҙрас Атдимасов, поход есаулы  Ибраһим Үмәрбаев, поход хорунжийы Шаһиәхмәт Ибраһимов, йорт есаулы Смағил Үмәрбаев, поход старшинаһы Әхтәм Үмәрбаев, йорттоң йөҙ башы Ноғоман Атдимасов, мөәзин Ардыуан Зәбировтар ауылдың юғары ҡатламына ҡарай, тип билдәләргә була<ref name="Әхмәт(Саҡмағош районы)" />.

1870 йылда Әхмәт ауылы төрлө исем аҫтында йөрөй: Рафиҡ, Дөмәй. 1795 йылда Әхмәт ауылында 70 башҡорт һәм 14 типтәр, 1816 йылда - 100 башҡорт һәм 28 типтәр, 1834 йылда 117 башҡорт һәм 26 типтәр йәшәй. Ә 1859 йылдағы рәүиз документтарында ауылда йәшәгән 196 кеше башҡорт булараҡ теркәлә. 1870 һәм 1920 йылда ауыл халҡы тулыһынса башҡорт булараҡ теркәлә, һәм ауыл Бәләкәй Әхмәт тип атала<ref name="Әхмәт(Саҡмағош районы)" />.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||326||168||158||51,5||48,5
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Саҡмағош]]): 30 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Тайнаш]]): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Бүздәк]]): 89 км

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Исхаҡов Нәжип Сәхипзада улы]] (1930—2015), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе эшмәкәре. 1959—1990 йылдарҙа [[Бөрйән районы|Бөрйән район]] үҙәк дауаханаһының баш табибы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған табибы (1974), [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры<ref>[https://burzyan.bashkortostan.ru/presscenter/news/164136/ Состоялось открытие мемориальных досок Заслуженным врачам Башкирской АССР. Администрация Бурзянского района РБ, официальный сайт. 11 февраля 2019 года] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220301054921/https://burzyan.bashkortostan.ru/presscenter/news/164136/ |date=2022-03-01 }}{{ref-ru}}{{V|24|11|2020}}</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}{{V|24|11|2020}}   
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.] {{ref-ru}}{{V|24|11|2020}} 

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/17646-khm-t-sa-ma-osh-r-nynda-y-auyl}}{{V|24|11|2020}}  

{{Саҡмағош районы ауылдары}}

[[Категория:Саҡмағош районы ауылдары]]
Әхмәт () — Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 326 кеше була.
Почта индексы — 452225, ОКАТО коды — 80256855002.

 Тарихы 
Әхмәт ауылы Баҙы йылғаһынан уң яҡта урынлашҡан. Уға нигеҙ XVII — XVIII быуаттар араһында Ҡыр-Йылан улусының аҫаба башҡорттары тарафынан һалына, әммә уларҙың байтағы XVIII  быуат урталарында икенсе урынға күсенеп төпләнә. Ауылда башҡорт-керҙәштәр һәм типтәрҙәр ҡала. Башҡорт-керҙәштәр 1700 йылда Ҡыр-Йылан улусының аҫаба башҡорттары менән килешеү нигеҙендә килеп төпләнгән була. Уларға аҫаба башҡорт Туйҡа Иҫәнғолов үҙ ерҙәренә инергә рөхсәт бирә. Типтәрҙәр иһә XVIII быуаттың беренсе сирегендә бер ниндәй ҙә документтарһыҙ килеп төпләнә. 1785 йылда аҫаба башҡорт Азамат Йәнәбирҙин алпауыт П. Ф. Квашнин- Самаринға Йылан улусының аҫаба ерҙәренең бер өлөшөн һата. Ауыл халҡы 1773 -1774 йылдарҙағы Крәҫтиән һуғышында әүҙем ҡатнаша.

Кантон системаһы осоронда йорт старшинаһы Ҡыҙрас Атдимасов, поход есаулы  Ибраһим Үмәрбаев, поход хорунжийы Шаһиәхмәт Ибраһимов, йорт есаулы Смағил Үмәрбаев, поход старшинаһы Әхтәм Үмәрбаев, йорттоң йөҙ башы Ноғоман Атдимасов, мөәзин Ардыуан Зәбировтар ауылдың юғары ҡатламына ҡарай, тип билдәләргә була.

1870 йылда Әхмәт ауылы төрлө исем аҫтында йөрөй: Рафиҡ, Дөмәй. 1795 йылда Әхмәт ауылында 70 башҡорт һәм 14 типтәр, 1816 йылда - 100 башҡорт һәм 28 типтәр, 1834 йылда 117 башҡорт һәм 26 типтәр йәшәй. Ә 1859 йылдағы рәүиз документтарында ауылда йәшәгән 196 кеше башҡорт булараҡ теркәлә. 1870 һәм 1920 йылда ауыл халҡы тулыһынса башҡорт булараҡ теркәлә, һәм ауыл Бәләкәй Әхмәт тип атала.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь32616815851,548,5

 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Саҡмағош): 30 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Тайнаш): 7 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 89 км

 Билдәле шәхестәре 
 Исхаҡов Нәжип Сәхипзада улы (1930—2015), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе эшмәкәре. 1959—1990 йылдарҙа Бөрйән район үҙәк дауаханаһының баш табибы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1974), «Почёт Билдәһе» ордены кавалерыСостоялось открытие мемориальных досок Заслуженным врачам Башкирской АССР. Администрация Бурзянского района РБ, официальный сайт. 11 февраля 2019 года .

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.   
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.  

 Һылтанмалар 
   

Категория:Саҡмағош районы ауылдары