Умартасылыҡ
'''Умартасылыҡ''' — [[бал]], [[балауыҙ]] һәм башҡа умартасылыҡ продукттарын алыу өсөн тәғәйенләнгән [[ауыл хужалығы]] тармағы.
[[Рәсем:Umarta.jpg|thumb|Күс тотоу өсөн умартасылар дүмәр умарта күтәрәләр]]
== Умартасылыҡ продукттары ==
* [[бал]]
* [[балауыҙ]]
* [[инә ҡорт һөтө]]
* [[ҡорт һитәһе]]
* [[бал ҡорто ағыуы]]
* [[ҡорт елеме]] һ.б.

== Тарихы ==
Умартасылыҡ дәүерендә
солоҡсолоҡ — 
[[Бал ҡорто]] хаҡындағы тәүге мәғлүмәттәр бик боронғо дәүерҙәргә барып тоташа. [[Палеонтология]] белгестәре, бал ҡорто бынан 50 миллион йыл элек барлыҡка килгән, тип раҫлай. 

Боронғо [[Египет]]та күсмә умартасылыҡ ныҡ үҫешкән булған. Боронғо заманда [[Греция]] менән [[Рим (ҡала)|Римдә]] балды [[тәңре]] тарафынан күктән төшөрөлгән илаһи ризыҡ тип иҫәпләгәндәр, уны кешенең аҡылын, зиһенен камиллаштырыусы, дәрт һәм илһам уятыусы сихри ниғмәт булараҡ ҡабул иткәндәр. Бал ҡортон изге йән эйәһе тип иҫәпләп, уның рәсемен [[мәмерйә]] таштарына, ҡаяларға, һауыт-һабаларға, ҡәбер таштарына сүкеп төшөрөр булғандар. Бынан 15 мең йыл элек төшөрөлгән ҡорт һүрәттәре бөгөнгө көнгә тиклем һакланып ҡалған. Әүәлге заманда [[Египет]]та бал ҡорттары тоғролоҡ, ҡаһарманлыҡ [[символ]]ы булып һаналған, сөнки улар, ояларын дошмандан һаҡлағанда, үҙҙәрен һәр ваҡыт үлемесле алышҡа дусар иткән.

Балдың шифаһы күптәнге замандарҙан уҡ билдәле. Мәҫәлән, [[Гиппократ]] ауырыуҙарҙы бал менән дауалаған. Сәләмәтлекте һаҡлау, ғүмерҙе оҙайтыу өсөн уларға көн дә әҙләп бал ашарға тәҡдим иткән. Был кәңәште тотоусыларзың байтағы ғүмер буйы яфаланған ауырыуҙарынан ҡотолған һәм йәшәү өсөн өҫтәмә көс-ҡеүәт алыр булған.
== Бал һәм уны айыртыу ==
<gallery>
Image:Protection.jpg|Умартасы баллы рамды ҡарай
Image:Langstroth Frames.jpg|Өлгөргән баллы рам
Image:Smoker.jpg|Төтәткес менән өрҙөрөү
Image:Broodcomb.jpg|Балалы һәм баллы рам. 
Image:Opening-cells.jpg|Өлгөргән балдың кәрәҙ ҡынаһын асыу
Image:Discovered_honey.jpg|Өлгөргән балдың кәрәҙ ҡынаһын асыу
Image:Fork-Beekeeping.jpg|Махсус сәнске менән асыу
Image:Extractor Beekeeping.jpg|Бал айыртҡыс менән бал алыу
Image:Filtering_of_honey.jpg|Балды һөҙөү
Image:Honey-miel.jpg|Һауытҡа ҡойған саҡ
 File:Умырзая.JPG 
File:Дәдән умартаһы.JPG ‎ 
</gallery>

== Башҡортостанда умартасылыҡ ==

[[Категория:Ауыл хужалығы]]
[[Категория:Бал]]

[[de:Geschichte der Imkerei]]
[[it:Storia dell'apicoltura]]
[[lv:Biškopis]]
[[nl:Honingbij#Het houden van bijen]]
[[tr:Arıcı]]
Умартасылыҡ — бал, балауыҙ һәм башҡа умартасылыҡ продукттарын алыу өсөн тәғәйенләнгән ауыл хужалығы тармағы.
thumb|Күс тотоу өсөн умартасылар дүмәр умарта күтәрәләр
 Умартасылыҡ продукттары 
 бал
 балауыҙ
 инә ҡорт һөтө
 ҡорт һитәһе
 бал ҡорто ағыуы
 ҡорт елеме һ.б.

 Тарихы 
Умартасылыҡ дәүерендә
солоҡсолоҡ — 
Бал ҡорто хаҡындағы тәүге мәғлүмәттәр бик боронғо дәүерҙәргә барып тоташа. Палеонтология белгестәре, бал ҡорто бынан 50 миллион йыл элек барлыҡка килгән, тип раҫлай. 

Боронғо Египетта күсмә умартасылыҡ ныҡ үҫешкән булған. Боронғо заманда Греция менән Римдә балды тәңре тарафынан күктән төшөрөлгән илаһи ризыҡ тип иҫәпләгәндәр, уны кешенең аҡылын, зиһенен камиллаштырыусы, дәрт һәм илһам уятыусы сихри ниғмәт булараҡ ҡабул иткәндәр. Бал ҡортон изге йән эйәһе тип иҫәпләп, уның рәсемен мәмерйә таштарына, ҡаяларға, һауыт-һабаларға, ҡәбер таштарына сүкеп төшөрөр булғандар. Бынан 15 мең йыл элек төшөрөлгән ҡорт һүрәттәре бөгөнгө көнгә тиклем һакланып ҡалған. Әүәлге заманда Египетта бал ҡорттары тоғролоҡ, ҡаһарманлыҡ символы булып һаналған, сөнки улар, ояларын дошмандан һаҡлағанда, үҙҙәрен һәр ваҡыт үлемесле алышҡа дусар иткән.

Балдың шифаһы күптәнге замандарҙан уҡ билдәле. Мәҫәлән, Гиппократ ауырыуҙарҙы бал менән дауалаған. Сәләмәтлекте һаҡлау, ғүмерҙе оҙайтыу өсөн уларға көн дә әҙләп бал ашарға тәҡдим иткән. Был кәңәште тотоусыларзың байтағы ғүмер буйы яфаланған ауырыуҙарынан ҡотолған һәм йәшәү өсөн өҫтәмә көс-ҡеүәт алыр булған.
 Бал һәм уны айыртыу 

 Башҡортостанда умартасылыҡ 

Категория:Ауыл хужалығы
Категория:Бал

de:Geschichte der Imkerei
it:Storia dell'apicoltura
lv:Biškopis
nl:Honingbij#Het houden van bijen
tr:Arıcı