Ҡышлауйылға
{{Ук}}
'''Ҡышлауйылға''' ({{lang-ru|Кшлау-Елга}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Асҡын районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың [[14 октябрь|14 октябренә]] ҡарата халыҡ һаны 345 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452885, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80204837001.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||345||164||181||47,5||52,5
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Асҡын (Асҡын районы)|Асҡын]]): 48 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Чернушка): 58 км

== Тарихы ==
Ҡышлауйылға ауылы Ҡышлау йылғаһының уң яҡ ярына урынлашҡан.
Ул [[Төлгөҙ|Төлгөҙ йылғаһы]]на ҡоя. Төлгөҙ йылғаһы ауылдан ярты километр самаһы йыраҡлыҡта төньяҡтан үтә. [[Балтик диңгеҙе]] өҫтө менән сағыштырғанда Ҡышлауйылға ауылы 155,20 м бейеклектә урынлашҡан. Тәгәрмән тау башы вышкаһы океан өҫтө тигеҙлегенән 204 метр бейеклектә тора. [[1885 йыл]]дарға ҡәҙәр был ерҙәр ҡалын [[урман]] менән ҡапланған булған. Урманында төрлө хайуандар йәшәгән. Бигрәк тә [[айыуҙар]] менән бүреләр күп булған.<br>
Ҡышлауйылғаһы буйына башта [[Иҫке Ҡаҙансы]] халыҡтары килеп ҡышлап урман ҡырҡып ятҡандар, йылғаны быуып, ҡара урман эсендә һалабаш (диалектта: мунсала) һалдырғандар. Һалабашты көҙ көнө сығарғандар, [[йылға]] буйында ҡыуыш яһап ҡунып ятҡандар. Йәй, көҙ көндәрендә арба менән кереп булмағанлыҡтан, һалабашты ҡар яуғас, ҡыш көнө сана менән ташығандар. Йылғаға Ҡышлау тигән исем биргәндәр. Урман ҡырҡыусылар һуңынан ғаиләләре менән күсеп килә башлағандар.

Ҡышлауйылға ауылы яҡынса [[XX быуат]]тың [[1920 йыл]]дарында барлыҡҡа килгән. Иң беренселәрҙән булып күсеп килеүсе кеше Поварис исемле булған. 1920 йылда ауыл Бөрө кантоны Тәтешле волосына ҡараған. 77 йортта 462 башҡорт йәшәгән<ref>{{ИСДБ|страница=292}}</ref>.

== Ауыл үҙенсәлектәре ==
Ҡышлауйылғаның тирә — яғында дауаланыу өсөн шифалы шишмәләр, быуалар һәм тирә — яҡҡа даны таралған [[«Танып» шифаханаһы]] урнашҡан.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/004/000037.html «Налог Белешмәһе» системаһында Ҡышлауйылға ауылы]</ref>
{{Колонки|2}}
* Йылға аръяғы урамы ({{lang-ru|улица Заречная}})
* Урман урамы ({{lang-ru|улица Лесная}})
* Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru|улица Мира}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|улица Молодежная}})
* Мостай Кәрим урамы ({{lang-ru|улица Мустая Карима}})
* Муса Йәлил урамы ({{lang-ru|улица Мусы Джалиля}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|улица Центральная}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|улица Школьная}})
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Ғәлиев Тимерғәзе Арыҫлан улы]] (30.11.1938), ауыл хужалығы, партия һәм юғары мәктәп эшмәкәре, ғалим-иҡтисадсы. Иҡтисад фәндәре докторы ([[2000 йыл|2000]]), профессор ([[2009 йыл|2009]]). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры ([[1976 йыл|1976]])<ref>[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/3570 Башҡорт энциклопедияһы — Ғәлиев Тимерғәзи Арыҫлан улы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171227035738/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/3570 |date=2017-12-27 }}{{V|28|11|2018}}</ref>.
* [[Шәмсетдинова Мәсғүҙә Ислам ҡыҙы]] (1.07.1955), композитор. [[1982 йыл]]дан СССР Композиторҙар союзы, [[2002 йыл]]дан [[АҠШ]]-тың Вашингтон штаты Композиторҙар союзы ағзаһы. Философия фәндәре кандидаты ([[2001 йыл|2001]]). [[Татарстан Республикаһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре ([[1993 йыл|1993]]).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Ҡышлауйылға ауылы ер - һыу атамалары]]
* [[Асҡын районы ауылдары легендалары]]

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. —] ISBN 978-5-295-04683-4.{{ref-ru}}
* С. И. Хамидуллин, Ю. М. Юсупов, Р. Р. Асылгужин,Р. Р. Шайхеев,И. Р. Саитбатталов,Ф. Х. Гайсина,Р. М. Рыскулов, А. Я. Гумерова, Г. Ю. Галеева, Г. Д. Султанова. история башкирских родов. Танып. Том 6.- Уфа;ГУП РБ Уфимский полиграфкомбинат.2014- 376, стр.81.

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/8-statya/8128-yshlaujyl-a-as-yn-r-nynda-y-auyl}} 
* {{ИСДБ|страница=292}}
* [https://www.komandirovka.ru/cities/kshlau_elga_bash._r./ Деревня Кшлау-Елга, Республика Башкортостан. Сайт Командировка.ру]{{ref-ru}} {{V|29|06|2019}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
<references/>

{{Асҡын районы ауылдары}}

[[Категория:Асҡын районы ауылдары]]
Ҡышлауйылға () — Башҡортостан Республикаһының Асҡын районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 345 кеше.
Почта индексы — 452885, ОКАТО коды — 80204837001.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь34516418147,552,5

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Асҡын): 48 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Чернушка): 58 км

 Тарихы 
Ҡышлауйылға ауылы Ҡышлау йылғаһының уң яҡ ярына урынлашҡан.
Ул Төлгөҙ йылғаһына ҡоя. Төлгөҙ йылғаһы ауылдан ярты километр самаһы йыраҡлыҡта төньяҡтан үтә. Балтик диңгеҙе өҫтө менән сағыштырғанда Ҡышлауйылға ауылы 155,20 м бейеклектә урынлашҡан. Тәгәрмән тау башы вышкаһы океан өҫтө тигеҙлегенән 204 метр бейеклектә тора. 1885 йылдарға ҡәҙәр был ерҙәр ҡалын урман менән ҡапланған булған. Урманында төрлө хайуандар йәшәгән. Бигрәк тә айыуҙар менән бүреләр күп булған.
Ҡышлауйылғаһы буйына башта Иҫке Ҡаҙансы халыҡтары килеп ҡышлап урман ҡырҡып ятҡандар, йылғаны быуып, ҡара урман эсендә һалабаш (диалектта: мунсала) һалдырғандар. Һалабашты көҙ көнө сығарғандар, йылға буйында ҡыуыш яһап ҡунып ятҡандар. Йәй, көҙ көндәрендә арба менән кереп булмағанлыҡтан, һалабашты ҡар яуғас, ҡыш көнө сана менән ташығандар. Йылғаға Ҡышлау тигән исем биргәндәр. Урман ҡырҡыусылар һуңынан ғаиләләре менән күсеп килә башлағандар.

Ҡышлауйылға ауылы яҡынса XX быуаттың 1920 йылдарында барлыҡҡа килгән. Иң беренселәрҙән булып күсеп килеүсе кеше Поварис исемле булған. 1920 йылда ауыл Бөрө кантоны Тәтешле волосына ҡараған. 77 йортта 462 башҡорт йәшәгән.

 Ауыл үҙенсәлектәре 
Ҡышлауйылғаның тирә — яғында дауаланыу өсөн шифалы шишмәләр, быуалар һәм тирә — яҡҡа даны таралған «Танып» шифаханаһы урнашҡан.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Ҡышлауйылға ауылы

 Йылға аръяғы урамы ()
 Урман урамы ()
 Тыныслыҡ урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Мостай Кәрим урамы ()
 Муса Йәлил урамы ()
 Үҙәк урам ()
 Мәктәп урамы ()

 Билдәле шәхестәре 
 Ғәлиев Тимерғәзе Арыҫлан улы (30.11.1938), ауыл хужалығы, партия һәм юғары мәктәп эшмәкәре, ғалим-иҡтисадсы. Иҡтисад фәндәре докторы (2000), профессор (2009). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1976)Башҡорт энциклопедияһы — Ғәлиев Тимерғәзи Арыҫлан улы .
 Шәмсетдинова Мәсғүҙә Ислам ҡыҙы (1.07.1955), композитор. 1982 йылдан СССР Композиторҙар союзы, 2002 йылдан АҠШ-тың Вашингтон штаты Композиторҙар союзы ағзаһы. Философия фәндәре кандидаты (2001). Татарстан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1993).

 Иҫкәрмәләр 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Ҡышлауйылға ауылы ер - һыу атамалары
 Асҡын районы ауылдары легендалары

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.
 С. И. Хамидуллин, Ю. М. Юсупов, Р. Р. Асылгужин,Р. Р. Шайхеев,И. Р. Саитбатталов,Ф. Х. Гайсина,Р. М. Рыскулов, А. Я. Гумерова, Г. Ю. Галеева, Г. Д. Султанова. история башкирских родов. Танып. Том 6.- Уфа;ГУП РБ Уфимский полиграфкомбинат.2014- 376, стр.81.

 Һылтанмалар 
  
 
 Деревня Кшлау-Елга, Республика Башкортостан. Сайт Командировка.ру 

Категория:Асҡын районы ауылдары