7 февраль
{{Ук}}
'''7 февраль''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 38-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 327 көн ҡала ([[кәбисә йыл]]ында 328).
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-02-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
=== Рәсми булмаған ===
{{Ер}} [[Ер]]: {{comment|Ут һүндергестең|огнетушитель}} тыуған көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|Мексика}}: Конституция көнө.
* {{Флагификация|Гренада}}: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
==== Төбәк байрамдары ====
* {{Флагификация|Татарстан}}: [[Татарстан]] гербы көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|Россия}}: Бизнес белеме көнө.
* {{Флагификация|США}}: [[Балет]] көнө.
}}</onlyinclude>

== {{Ваҡиғалар}} ==
* 457 йыл: Лев I Макелла [[Византия империяһы|Византия]] тәхетенә ултыра.
* 1311 йыл: Иоанн Люксембургский Чехия тәхетенә ултыра.
* 1550 йыл: Джованни Мария Чокки дель Монте 221-се Рим папаһы итеп һайлана, «Юлий III» исемен ала.
* [[1780]]: [[Сыктывкар]] ҡалаһына нигеҙ һалына.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1855]]: Симодала [[Рәсәй империяһы]] һәм [[Япония]] араһында «даими тыныслыҡ һәм ихлас дуҫлыҡ» иғлан иткән килешеү төҙөлә.
* [[1863]]: [[АҠШ]] инженеры Алан Крей {{comment|ут һүндергескә|огнетушитель}} патент ала.
* [[1889]]: [[Сан-Франциско]]ла [[Тымыҡ океан]] астрономия йәмғиәте төҙөлә.
* [[1920]]: [[Башҡортостан]]да «[[Ҡарағош яуы]]» ихтилалы тоҡана.
* [[1924]]: [[СССР]] һәм [[Италия]] араһында дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыла.
* [[1926]]: [[Ашҡабад]] кинофабрикаһы булдырыу тураһында ҡарар ҡабул ителә ([[1958 йыл]]дан «Төркмәнфильм»).
* [[1941]]: Совет крейсер дизель-электр һыу аҫты кәмәһе «К-55» һыуға төшөрөлә.
* [[1950]]: СССР-ҙың осоусы аппараты — «Ка-10» вертолеты донъяла тәүге тапҡыр карап палубаһына ултыра.
* [[1972]]: Джек Маршалл [[Яңы Зеландия]] премьер-министры була.
* [[1974]]: [[Гренада]] [[Милләттәр Берләшмәһе]] сиктәрендә бойондороҡһоҙлоҡ ала.
* [[1977]]: Байконур космодромынан «Союз-24» [[СССР|совет]] йыһан карабы осорола.
* [[1984]]: НАСА астронавы Брюс Маккэндлесс (Челленджер STS-41B шаттлының осоу белгесе) асыҡ [[йыһан]] киңлегендә карап менән бер ниндәй бәйләнешһеҙ, ирекле осошта эшләгән тәүге кеше була.
* [[1991]]: Жан-Бертран Аристид [[Гаити Республикаһы|Гаити]] президенты итеп һайлана.
* [[1992]]: [[Рәсәй Федерацияһы]]ның Юғары Советы «Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау тураһында» закон ҡабул итә.
* [[1992]]: Татарстан Совет Социалистик Республикаһының исеме «[[Татарстан Республикаһы]]» тип үҙгәртелә, Татарстан гербы ҡабул ителә.
* [[1996]]: Рене Преваль Гаити президенты итеп иғлан ителә.
* [[1998]]: [[Япония]]ның Нагано ҡалаһында XVIII [[Ҡышҡы Олимпия уйындары]] башлана.
* [[1999]]: Абдулла II ибн Хөсәйен Иордания короле итеп иғлан ителә.
* [[2000]]: [[Хорватия]]ла президент һайлауҙарының икенсе турында Степан Месич еңеп сыға.
* [[2010]]: [[Украина]]лағы президент һайлауҙарының икенсе турында Виктор Янукович иң күп тауыш йыя.
* [[2010]]: [[Коста-Рика]]ла президент һайлауҙарында Лаура Чинчилья еңеп сыға.
* [[2014]]: [[Сочи]] ҡалаһында XXII [[Ҡышҡы Олимпия уйындары]] асыла. }}

== {{Тыуым}} ==

=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Закирйән Ханов]] (1920—9.08.1990), театр актёры, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1952—1987 йылдарҙа хәҙерге [[Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры]] актёры. [[Башҡорт АССР-ы]]ның халыҡ артисы (1978). 
* [[Александров Владимир Емельянович]] (1955), хужалыҡ эшмәкәре. 1998—2016 йылдарҙа [[Стәрлетамаҡ районы|Стәрлетамаҡ район]] хакимиәте башлығы урынбаҫары — ауыл хужалығы идаралығы начальнигы. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (2009) һәм [[Башҡортостан Республикаһы]]ның (2000)  атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, райондың почётлы гражданы (2012). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы [[Первомайский (Стәрлетамаҡ районы)|Первомайский]] ауылынан. 
* [[Хәйруллина Флүзә Тимерғәзим ҡыҙы]] (1960), йәмәғәтсе. [[Эстония]]ның баш ҡалаһы [[Таллин]]да эшләп килеүсе «Ағиҙел» [[башҡорт]] мәҙәни ойошмаһы рәйесе. III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаты. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007), [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2015).
* [[Мөхәмәтшина Рәмиҙә Санир ҡыҙы]] (1965), [[бейеү]]се, балетмейстер. 1984—2006 йылдарҙа [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле]] бейеүсеһе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1997), XII Бөтә донъя йәштәр һәм студенттар фестивале дипломанты  (Мәскәү, 1985). «Арлекин» Бөтә Рәсәй милли премияһы (2009) һәм VII Балалар театр сәнғәте Бөтә Рәсәй  фестивале (2010) лауреаты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Яңауыл районы]] [[Яңы Алдар]] ауылынан.
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Нәҙершина Фәнүзә Айытбай ҡыҙы]] (1936), хеҙмәт ветераны, [[фән|ғалим]]-фольклорсы. 1962 йылдан хәҙерге [[Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты]]ның ғилми хеҙмәткәре, 1973 йылдан — өлкән, 1999 йылдан — төп, 2005 йылдан — баш ғилми хеҙмәткәр. Филология фәндәре докторы (1998). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (2000), [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]]ның почётлы академигы (2016), [[Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] лауреаты (1987), [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2007).
* [[Ганченко Владимир Александрович]] (1971), [[спорт]]сы, [[бокс]]ёр. «Ринг Башкортостана» спорт клубы тәрбиәләнеүсеһе. [[СССР]] (1991), [[БДБ]] (1992) һәм [[Рәсәй]] (1992—1996) йыйылма командалары ағзаһы. 1992 йылғы [[Олимпия уйындары]]нда ҡатнашыусы. Бокс буйынса [[Рәсәй]]ҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1995), Рәсәй чемпионы. (1992), [[Германия]]ла халыҡ-ара турнирҙа еңеүсе (Галле ҡалаһы, 1992), СССР Ҡораллы Көстәре чемпионы (1991). Сығышы менән [[Иркутск]] ҡалаһынан.
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Йәнгиров Радмир Мәрүән улы]] (1937), [[фән]] һәм юғары мәктәп ветераны, [[фән|ғалим]]-[[тарих]]сы. [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның элекке уҡытыусыһы. Тарих фәндәре кандидаты (1976), доцент. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. 
* [[Миңлебаева Наилә Мәсғүт ҡыҙы]] (1947), комсомол һәм [[КПСС|партия]] органдары, дәүләт хеҙмәте ветераны. 1968 йылдан комсомол эшендә, шул иҫәптән 1971 йылдан — ВЛКСМ-дың [[Өфө ҡалаһы]] [[Совет районы (Өфө)|Совет район]] комитетының беренсе секретары, 1973 йылдан — ВЛКСМ-дың Өфө ҡала комитеты секретары; 1977 йылдан [[КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты]] инструкторы, 1988 йылдан — яуаплы ойоштороусыһы; 1990 йылдан [[Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы]]ның  яуаплы хеҙмәткәре, артабан 1996—2002 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы]]ның хеҙмәт, мәшғүллек һәм халыҡты социаль яҡлау министры урынбаҫары. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1981). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.   
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Мстислав Ҡулаев]] (1873—1959), табип, [[тел ғилеме|телсе]], [[Башҡорт милли хәрәкәте]] эшмәкәре. [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|граждандар һуғыштарында]] ҡатнашыусы. [[Башҡорт Хөкүмәте]] Рәйесе (26.01.1919—03.1919), Үҙәк Совет власы менән һөйләшеүҙәрҙә Башҡорт Хөкүмәте делегацияһы етәксеһе һәм «Үҙәк Совет власының Башҡорт Хөкүмәте менән Автономиялы Совет Башҡортостаны тураһында килешеүе»нә ҡул ҡуйыуҙа ҡатнашыусы. [[СССР]]-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1943).
* [[Байымов Берйән Сафа улы]] (1948—26.11.2004), [[фән|ғалим]]-фольклорсы, әҙәби тәнҡитсе, [[Әҙип|яҙыусы]] һәм [[Журналистика|журналист]]. 1983—2002 йылдарҙа (өҙөклөк менән) хәҙерге [[Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты]] хеҙмәткәре. 1989 йылдан СССР Журналистар союзы, 1993 йылдан — [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. Филология фәндәре кандидаты (1993).  [[Баймаҡ районы|Баймаҡ район]] гәзитенең [[Сәғит Мифтахов]] исемендәге премияһы лауреаты (1987).  
* [[Ҡотоева Йәмилә Ибраһим ҡыҙы]] (1948), [[Педагогика|педагог]]. 1995—2003 йылдарҙа [[Йылайыр районы]] [[Йомағужа (Йылайыр районы)|Йомағужа]] урта мәктәбе директоры. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған уҡытыусыһы. Сығышы менән ошо райондан.
* [[Ғәликәйев Айрат Әғзәм улы]] (1958), [[Малсылыҡ|малсы]], йәмәғәтсе. 1973 йылдан [[Әбйәлил районы]] хужалыҡтарының мал ҡараусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2014). [[Башҡорт АССР-ы]]ның 11-се саҡырылыш (1985—1990) [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. 2-се (1986) һәм 3-сө (1981) дәрәжә [[Хеҙмәт Даны ордены]] кавалеры. Сығышы менән ошо райондың [[Дауыт (Башҡортостан)|Дауыт]] ауылынан.
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Никитин Иван Александрович]] (1929—2006), табип-нейрохирург-[[фән|ғалим]]. [[Санкт-Петербург]] [[ҡала]]һындағы профессор А. Л. Поленов исемендәге Рәсәй нейрохирургия ғилми-тикшеренеү институтының элекке баш ғилми хеҙмәткәре. [[Медицина]] [[фән докторы|фәндәре докторы]] (1989). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған табибы (1997). Сығышы менән [[Белорет]] [[ҡала]]һынан.
* [[Мортаза Рәхимов]] (1934—11.01.2023), [[инженерлыҡ эше|инженер]]-[[нефть|нефтсе]], [[нефть|нефть эшкәртеү тармағы]] хеҙмәткәре, [[дәүләт]] эшмәкәре, [[сәйәсмән]]. 1990 йылдан [[Башҡорт АССР-ы Юғары Советы |Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Рәйесе]], 1993—2010 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Президенты]]. [[РСФСР]]-ҙың атҡаҙанған рационализаторы (1974), [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған нефтсеһе (1977). [[СССР]]-ҙың [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1986), [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1980), Рәсәй Федерацияһының 1-се (2010) һәм 2-се (1999) дәрәжә [[«Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены|«Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн»]], [[Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй)|Дуҫлыҡ]] (1994) һәм [[Башҡортостан]]дың [[«Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены|«Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн»]] (2000), [[Халыҡтар дуҫлығы ордены (Башҡортостан)|Халыҡтар дуҫлығы]] (2009) һәм [[Салауат Юлаев ордены|Салауат Юлаев]] (2004) ордендары кавалеры.  
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Хәмзин Адоль Сағман улы]] (1934—17.05.2020), [[балет]] артисы, [[педагогика|педагог]]. 1953 йылдан [[Ленинград]] Бәләкәй опера һәм балет театры солисы, 1974—1980 йылдарҙа Ленинград боҙ балетының художество етәксеһе, бер үк ваҡытта 1963 йылдан А. Я. Ваганова исемендәге Урыҫ балеты академияһы [[уҡытыусы]]һы. РСФСР‑ҙың атҡаҙанған артисы (1966). Сығышы менән [[Өфө]] ҡалаһынан.
* [[Корзуев Николай Васильевич]] (1944), [[осоу]]сы. 1974—2004 йылдарҙа [[Күмертау авиация етештереү предприятиеһы]]ның инструктор ооусыһы, һынау осоштары станцияһының осоштар етәксеһе, предприятиеның осоу хеҙмәте начальнигы урынбаҫары. Башҡортостандың атҡаҙанған машина эшләүсеһе. Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Мәләүез районы]] «Арыҫлан» совхозының үҙәк усадьбаһы ауылынан.
* [[Шамуратов Мазит Мусинович]] (1949—12.2013), юғары мәктәп хеҙмәткәре. [[Өфө дәүләт авиация техник университеты]]ның элекке административ-хужалыҡ эштәре буйынса проректоры. Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү, Башҡортостандың атҡаҙанған хеҙмәтләндереү өлкәһе хеҙмәткәре (2002). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Миәкә районы]] [[Сатый]] ауылынан.
* [[Сәлихов Ғәфүр Ғөбәй улы]] (1959), [[философия|философ]]-ғалим. 2008 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]], 2022 йылдан [[Өфө фән һәм технологиялар университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2011—2019 йылдарҙа [[БДУ]]-ның [[философия]] һәм [[социология]] факультеты деканы. Философия фәндәре докторы (2011), профессор. Башҡортостандың атҡаҙанған (2022) һәм Рәсәйҙең почётлы [[мәғариф]] хеҙмәткәре (2015).   }}
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:7 февралдә тыуғандар</categorytree>''
* [[1870]]: Альфред Адлер, [[Австрия]] психиатры, психолог, психотерапияға нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
* [[1870]]: Пётр Струве, [[Рәсәй империяһы]] иҡтисадсыһы, философ.
* [[1906]]: [[Пу И]], [[Цин империяһы|Цин дәүләтенең]] һуңғы императоры.
* [[1915]]: Семён Ислюков, [[СССР]]-ҙың [[КПСС|партия]] һәм дәүләт эшмәкәре, 1955—1968 йылдарҙа КПСС-тың [[Сыуашстан]] өлкә комитетының беренсе секретары, 1968—1985 йылдарҙа Сыуаш АССР-ы Юғары Советы Президиумы Рәйесе. .
* [[1935]]: Мәғсүм Гәрәев, яҙыусы, журналист, [[Татарстан]]дың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2005).
* [[1979]]: [[Тавакуль Карман]], [[Йемен]] хоҡуҡ яҡлаусыһы, журналист һәм сәйәсмән.

== {{Үлем}} ==
''<categorytree depth="0">Категория:7 февралдә вафат булғандар</categorytree>''

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|Б07]]
[[Категория:7 февраль]]
7 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 38-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 327 көн ҡала (кәбисә йылында 328).

  
 457 йыл: Лев I Макелла Византия тәхетенә ултыра.
 1311 йыл: Иоанн Люксембургский Чехия тәхетенә ултыра.
 1550 йыл: Джованни Мария Чокки дель Монте 221-се Рим папаһы итеп һайлана, «Юлий III» исемен ала.
 1780: Сыктывкар ҡалаһына нигеҙ һалына.

  

 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1870: Альфред Адлер, Австрия психиатры, психолог, психотерапияға нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
 1870: Пётр Струве, Рәсәй империяһы иҡтисадсыһы, философ.
 1906: Пу И, Цин дәүләтенең һуңғы императоры.
 1915: Семён Ислюков, СССР-ҙың партия һәм дәүләт эшмәкәре, 1955—1968 йылдарҙа КПСС-тың Сыуашстан өлкә комитетының беренсе секретары, 1968—1985 йылдарҙа Сыуаш АССР-ы Юғары Советы Президиумы Рәйесе. .
 1935: Мәғсүм Гәрәев, яҙыусы, журналист, Татарстандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2005).
 1979: Тавакуль Карман, Йемен хоҡуҡ яҡлаусыһы, журналист һәм сәйәсмән.

  

  

Б07
Категория:7 февраль