Ҡуһа (йылға)
{{БМ|Ҡуҫа (мәғәнәләр)}}
{{Река
 |Название                = Ҡуһа 
  |Оригинальное название 	= 
 |Изображение             = 
  |Подпись                = 
 |Карта                   = 
  |Подпись карты          = 
 |Длина                   = 59 
 |Площадь бассейна        = 621 
 |Бассейн                 = [[Каспий диңгеҙе]] 
 |Бассейн рек             = [[Әй (йылға)|Әй]]→ [[Ҡариҙел (йылға)|Ҡариҙел]]→ [[Ағиҙел (йылға)|Ағиҙел]]→ [[Кама]]→ [[Волга]]
 |Расход воды             = 
  |Место измерения        = 
 |Исток                   = 
  |Местоположение истока  = 
  |Высота истока          = 
  |s_lat_dir = N |s_lat_deg = 55.455942 |s_lat_min = |s_lat_sec = 
  |s_lon_dir = E |s_lon_deg = 59.725407 |s_lon_min = |s_lon_sec = 
 |Устье                   = Әй (КАС/ВОЛГА/1804/177/487/382/388) 
  |Местоположение устья   =   
  |Высота устья           = 
  |m_lat_dir = N |m_lat_deg = 55.332023 |m_lat_min = |m_lat_sec = 
  |m_lon_dir = E |m_lon_deg = 59.421184 |m_lon_min = |m_lon_sec = 
 |Уклон реки              = 
 |Страна                  = Рәсәй 
  |Регион                 =  Силәбе өлкәһе
   |Район                 = 
 |Категория на Викискладе = 
}}

'''Ҡуһа''' — {{lang-ru|Куса}} - [[Рәсәй]]ҙәге йылға. Силәбе өлкәһе<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Рәсәй гидротехник ҡоролмалар регистры һәм дәүләт һыу кадастры үҙәге}}</ref> биләмәләрендә аға. Йылға тамағы: КАС/ВОЛГА/1804/177/487/382/388. Йылға оҙонлоғо 59 км.

== Һыу реестры мәғлүмәттәре ==
[[Рәсәй дәүләт һыу реестры]] мәғлүмәте буйынса йылға [[Кама һыу бассейны округы]]нда урынлашҡан, [[һыу хужалығы участкаһы]] — [[Әй (йылға)|Әй]] йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама<ref name='Рәсәй МСР'/>.

[[Һыу ресурстарының федераль агентлығы]] тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса<ref name='Рәсәй МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=182672|title=РФ һыу реестры: Ҡуҫа}}</ref>:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201012111100021597
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102159
* Бассейн коды — 10.01.02.010
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

== Этимологияһы ==
Гидронимдың килеп сығышы буйынса аныҡ ҡына фараздар булмаған ваҡытта Силәбе географы һәм топонимисы [[Шувалов Николай Иванович]] "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә  шундай аңлатма яҙған булған: ''Куса, река, правый приток Ая; город районного подчинения, районный центр, основанный в 1778 г. со строительством железоделательного завода, 1943 г.— город.
Обычно сближается с башкирским кусеу — «кочевать», «переходить с места на место». Однако полной убедительности в этом объяснении нет. Лингвисты (Р. З. Шакуров) отмечают, что слово куса необъяснимо из башкирского. Скорее всего, оно из иранского языка: куча — «поселок», «улица». В башкирском языке закономерен переход звука «ч» в «с». Топоним куча (куса) встречается в Башкортостане и других районах страны''<ref>Шувалов Н. И. От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7</ref>.<ref>От Парижа до Берлина по карте Челябинской области.Куса[http://old.toposural.ru/html/a.htm]</ref>.

Мәгәр 1990-сы йылдарҙағы эҙләнеүҙәр һөҙөмтәһендә урыҫса Куса тип аталған гидронимдың сығышы асыҡланған: ''Ҡуһа – башҡорттарҙың диалект һөйләшендә «ҡамыш» тигәнде аңлата. Тимәк, Ҡуһа – ҡамышлы йылға тигән мәғәнә бирә'', тип яҙған тел белгесе М.Ғ. Усманова <ref> М.Г.Усманова. «Имя отчей земли», Уфа, Китап, 1994</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{reflist}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.mnr.gov.ru/ Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }}

== Сығанаҡтар ==
* М.Г.Усманова. «Имя отчей земли», Уфа, Китап, 1994
* Шувалов Н. И. От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7
{{Әй бассейны‎}}
[[Категория:Силәбе өлкәһе йылғалары]]
[[Категория:Әй ҡушылдыҡтары]]
Ҡуһа —  - Рәсәйҙәге йылға. Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға тамағы: КАС/ВОЛГА/1804/177/487/382/388. Йылға оҙонлоғо 59 км.

 Һыу реестры мәғлүмәттәре 
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.

Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
 Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201012111100021597
 Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111102159
 Бассейн коды — 10.01.02.010
 ГӨ буйынса томы — 11
 ГӨ буйынса сығарылыш — 1

 Этимологияһы 
Гидронимдың килеп сығышы буйынса аныҡ ҡына фараздар булмаған ваҡытта Силәбе географы һәм топонимисы Шувалов Николай Иванович "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә  шундай аңлатма яҙған булған: Куса, река, правый приток Ая; город районного подчинения, районный центр, основанный в 1778 г. со строительством железоделательного завода, 1943 г.— город.
Обычно сближается с башкирским кусеу — «кочевать», «переходить с места на место». Однако полной убедительности в этом объяснении нет. Лингвисты (Р. З. Шакуров) отмечают, что слово куса необъяснимо из башкирского. Скорее всего, оно из иранского языка: куча — «поселок», «улица». В башкирском языке закономерен переход звука «ч» в «с». Топоним куча (куса) встречается в Башкортостане и других районах страныШувалов Н. И. От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7.От Парижа до Берлина по карте Челябинской области.Куса.

Мәгәр 1990-сы йылдарҙағы эҙләнеүҙәр һөҙөмтәһендә урыҫса Куса тип аталған гидронимдың сығышы асыҡланған: Ҡуһа – башҡорттарҙың диалект һөйләшендә «ҡамыш» тигәнде аңлата. Тимәк, Ҡуһа – ҡамышлы йылға тигән мәғәнә бирә, тип яҙған тел белгесе М.Ғ. Усманова  М.Г.Усманова. «Имя отчей земли», Уфа, Китап, 1994.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы 

 Сығанаҡтар 
 М.Г.Усманова. «Имя отчей земли», Уфа, Китап, 1994
 Шувалов Н. И. От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7

Категория:Силәбе өлкәһе йылғалары
Категория:Әй ҡушылдыҡтары