Мәскәү дәүләт университеты
{{Карточка университета
 |название             = М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты
 |сокращение           = МГУ (МДУ)
 |эмблема              = [[Рәсем:Estatua de Mijaíl V. Lomonósov frente al edificio principal de la Universidad Estatal de Moscú.JPG|center|200px]]
 |изображение          = Мәскәү дәүләт университетының баш йорто
 |оригинал             = 
 |междуназвание        = Lomonosov Moscow State University
 |прежнее              = 
 |девиз                = Наука есть ясное познание истины, просвещение разума<ref>«Афоризмы. Золотой фонд мудрости.» Еремишин О. - М.: Просвещение; 2006.</ref>
 |основан              = 1755
 |реорганизован        = 
 |год реорганизации    = 
 |тип                  = Дәүләт 
 |наименование должности =Ректор
 |фио должности        = В. А. Садовничий
 |президент            = 
 |научный руководитель = 
 |студенты             = 
|иностранные студенты = 
 |специалитет          = 
 |бакалавриат          = 
 |магистратура         = 
 |аспирантура          = 
 |докторантура         = 
 |расположение         = {{RUS}}, [[Мәскәү]]
 |кампус               = 
  |адрес                = {{s|119991, Российская Федерация,}} Москва, ГСП-1, Ленинские горы, МГУ имени М.В.Ломоносова<ref>[http://www.msu.ru/address/ Адреса подразделений МГУ имени М.В.Ломоносова]</ref>
 |сайт                 = http://www.msu.ru/
 |награды              = {{орден Ленина|тип=организация}} {{орден Октябрьской Революции|тип=организация}} {{орден Трудового Красного Знамени|тип=организация}}
 |lat_dir = N |lat_deg = 55 |lat_min = 42 |lat_sec = 11 
 |lon_dir = E |lon_deg = 37 |lon_min = 31 |lon_sec = 50 
 |CoordScale          = 4000 
 |edu_region          = RU 
}}
 
'''М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты''' (тулы исеме «М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты» юғары белем биреү федераль дәүләт бюджет учреждениеһы).

Университет [[Рәсәй Федерацияһы Мәғариф һәм Фән Министрлығы]]на бойһонмай, тура [[Рәсәй Хөкүмәте]]нә бойһона.
[[Файл:Pervy uchebny corpus MSU.jpg|thumb|300px|<center> Университеттың китапханаһы — Шувалов корпусы</center>]]
[[Файл:Moscow 05-2012 Mokhovaya 05.jpg|thumb|300px|<center>Моховая урамында тарихи корпусы. Хәҙерге көндә МДУ-ң Азия һәм Африка институты урынлашҡан бинаһы.</center>]]

== Тарихы ==
Университет төҙөү тәҡдиме күренекле урыҫ ғалимы — урыҫ әҙәби теленә нигеҙ һалыусы, шағир, рәссам, тарихсы, тәбиғәтте өйрәнеүсе Михаил Васильевич Ломоносов һәм граф Иван Иванович Шуваловтан килә.

== Университетты тамамлаған шәхестәр<ref>[http://tass.ru/obschestvo/1717011  МДУ-ның власта булған тамамлаусылары ]</ref><ref name="rg.ru">[http://www.rg.ru/2014/01/23/mgu-site.html «Рәсәй гәзите» буйынса МДУ-ның иң арҙаҡлы тамалаусылары]</ref> ==
''[[:Категория:Мәскәү дәүләт университетын тамамлаусылар| Мәскәү университетын тамамлаусылар]] категорияһын ҡарағыҙ. <br /> Категорияла булмаған шәхестәр түбән яҙылған.''

=== Сәйәсмәндәр ===
* Жириновский Владимир Вольфович — РЛДП Рәйесе. МДУ-ң Азия һәм Африка институтын тамамлаусы.
* Песков Дмитрий Сергеевич — [[Рәсәй Президенты]] пресс-секретары. МДУ-ның Азия һәм Африка институтын тамамлаусы.
* Дмитрий Рогозин — [[Рәсәй Хөкүмәте]] вице-премьеры.
* Джахан Поллыева — РФ Дәүләт Дума аппараты етәксеһе.
* Зорькин Валерий Дмитриевич — юридик фәндәре докторы, РФ Конституция Суды Рәйесе (1991 йылдан һәҙерге көнғә тиклем).

=== Яҙыусылар ===
* Чаадаев, Пётр Яковлевич — урыҫ публицисы
* Александр Герцен — урыҫ публицисы
* Андрей Малахов — Беренсе каналда тапшырыуҙар алып барыусы<ref name="rg.ru"/>.

=== Табибтар ===
* Николай Склифосовский

=== Конструкторҙар ===
* Расторгуев Николай Сергеевич — ПВО өсөн ракеталар конструкторы.

=== Фән эшмәкәрҙәре ===
* Кузнецов Пётр Саввич — рус тел белгесе. Филология фәндәре докторы, профессор.
* Рафили, Микаэль Гасан оглы— күренекле шағир һәм ғалим, әзербайжан тел белгесе, публицист;
* Гаджиева Нинель Зейнал ҡыҙы — төрки телдәр өйрәнейсе, филология фәндәре докторы.
* Нерсесянц, Владик Сумбатович — юридик фәндәре докторы
* Мартышин, Орест Владимирович — юридик фәндәре докторы
* Кузьминов Ярослав Иванович, [[Юғары иҡтисад мәктәбе]] ректоры.
* Сергей Игнатьев — [[Рәсәй Банкы]] рәйесе.
* Егор Гайдар — 1990-сы йылдарҙа Рәсәйҙә иҡтисад реформалары авторы.
* Евгений Ясин — РФ [[Рәсәй Федерацияһы иҡтисад үсеш министрлығы|Иҡтисад министры.]]
* Рәшит Али улы Сюняев — донъя күләмендә билдәле астрофизик. Рәсәй фәндәр академияһы академигы, Космос тикшеренеүҙәр институтында бүлек мөдире, Мәскәү физика-техник институты профессоры. Германияның Мюнхен ҡалаһында урынлашҡан Людвиг-Максимилиан университетының һәм Ҡазан дәүләт университетының шәрәфле профессоры.
* [[Агапкина Татьяна Алексеевна]]

=== Бизнесмендар ===
* Доронин, Владислав Юрьевич — эре рәсәй бизнесмены, Capital Group хужаһы.
* Олег Дерипаска «Урыҫ аллюминий» ПАО хужаһы.

=== Нобель премия лауреаттары ===
# Николай Семёнов (химия, 1956),
# Игорь Тамм һәм Илья Франк (физика, 1958),
# [[Борис Пастернак]] (әҙәбиәт, 1958),
# [[Лев Ландау]] (физика, 1962),
# Александр Прохоров (физика, 1964),
# [[Андрей Сахаров]] (тыныслыҡ премияһы, 1975),
# [[Пётр Капица]] (физика, 1978),
# Виталий Гинзбург һәм Алексей Абрикосов (физика, 2003).

== Мәскәү дәүләт университетының баш йорто ==
''' Мәскәү дәүләт университетының баш йорто ''' (урыҫса ҡыҫҡа '''ГЗ МГУ''') — Мәскәү дәүләт университетының баш йорто. Бейеклек — 183,2 м, шпиль менән — 240 м, 34 ҡат. [[1949]]—[[1953]] йылдарҙа төҙөлгән. Архитекторҙар [[Иофан, Борис Михайлович|Б. М. Иофан]], [[Руднев, Лев Владимирович|Л. В. Руднев]], [[Чернышёв, Сергей Егорович|С. Е. Чернышёв]], [[Абросимов, Павел Васильевич|П. В. Абросимов]], [[Хряков, Александр Фёдорович|А. Ф. Хряков]], [[Насонов, Всеволод Николаевич|В. Н. Насонов]]. Фасад биҙәкләү — [[Мухина, Вера Игнатьевна|В. И. Мухина]].

Ҡоролош:
«А» секторы:
* 1—2 ҡат. Инеү, ҙур зал.
* 3—8 ҡат. Геология факультеты. 3-сө ҡатта геокриология кафедраһы лабораториялар.
* 9—10 ҡат. Ректорат.
* 11 ҡат. Техник этаж.
* 12—16 ҡат. Механика-математика факультеты. 12 ҡатта «Математика анализы» кафедраһы. 16 ҡатта «Дифференциаль тигеҙләмәләр» кафедраһы.
* 17—22 ҡат. География факультеты. 22 ҡатта социаль һәм иҡтисад географияһы кафедраһы.
* 23 ҡат. Техник этаж.
* 24—28 ҡат. Ер музейы.
* 31—32 ҡат. Ротонда, ҡарау урыны.

== Тамамлаусылар ==
* [[Мирбадалева Адэльма Сабировна]] (5.10.[[1932 йыл|1932]]) — фольклорсы, филология фәндәре докторы ([[1995 йыл|1995]]). [[1956 йыл]]да [[М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты]]н тамамлағандан һуң, Сит ил һәм милли һүҙлектәр дәүләт нәшриәте мөхәррире булып хеҙмәт юлын башлай. [[1961 йыл]]да филология фәндәре кандидатлығына диссертация яҡлай. [[1961 йыл|1961]] — [[2005 йыл]]дарҙа [[Мәскәү|Мәскәү ҡалаһы]]ндағы [[Рәсәй Фәндәр академияһы|Рәсәй Фәндәр Академияһы]]ның А. М. Горький исемендәге Донъя әҙәбиәте институты хеҙмәткәре: [[2000 йыл]]дан — баш ғилми хеҙмәткәр. «Башҡорт халыҡ эпосы» ([[1977 йыл|1977]]) китабының һәм «СССР халыҡтары эпосы» серияһына ингән башҡа китаптарҙың төҙөүселәренең, тәржемә авторҙарының береһе. Шулай уҡ «СССР халыҡтарының героик эпосы» китабына ингән [[«Урал батыр» эпосы]]н тәржемә итеүселәрҙең береһе (1, [[1975 йыл|1975]]).<ref>[http://bashenc.online/ru/articles/104500/ МИРБАДАЛЕВА Адэльма Сабировна]</ref>.

<gallery perrow=6>
Image:Night MGU.JPG
Image:Главное здание МГУ - здание07.jpg
Image:RIAN archive 60127 Lomonosov Moscow State University on Lenin Hills.jpg
Image:IMG_4773.jpg [[Файл:IMG_4773.jpg]]
Image:Moscow_State_University_Main_Building_Star.jpg
Image:Lamp_post_MSU_1.jpg
Image:Moscow State University, Monumental column, Moscow, Russia.jpg
Image:Moscow State University, Western tower, Clouds in Moscow, Russia.jpg
Image:Moscow State University, MSU, Foyer, Moscow, Russia.jpg
</gallery>

== Иҫкәрмәләр ==
<references/>

== Һылтанмалар ==
{{Commonscat|Moscow State University|Фото и Видео}}
* [http://www.msu.ru/ Сайт МГУ]

[[Категория:Мәскәү университеттары]]
[[Категория:Мәскәү дәүләт университеты]]
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Боролина Ирина Васильевна]]
М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты (тулы исеме «М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты» юғары белем биреү федераль дәүләт бюджет учреждениеһы).

Университет Рәсәй Федерацияһы Мәғариф һәм Фән Министрлығына бойһонмай, тура Рәсәй Хөкүмәтенә бойһона.
thumb|300px| Университеттың китапханаһы — Шувалов корпусы
thumb|300px|Моховая урамында тарихи корпусы. Хәҙерге көндә МДУ-ң Азия һәм Африка институты урынлашҡан бинаһы.

 Тарихы 
Университет төҙөү тәҡдиме күренекле урыҫ ғалимы — урыҫ әҙәби теленә нигеҙ һалыусы, шағир, рәссам, тарихсы, тәбиғәтте өйрәнеүсе Михаил Васильевич Ломоносов һәм граф Иван Иванович Шуваловтан килә.

 Университетты тамамлаған шәхестәр МДУ-ның власта булған тамамлаусылары «Рәсәй гәзите» буйынса МДУ-ның иң арҙаҡлы тамалаусылары 
 Мәскәү университетын тамамлаусылар категорияһын ҡарағыҙ.  Категорияла булмаған шәхестәр түбән яҙылған.

 Сәйәсмәндәр 
 Жириновский Владимир Вольфович — РЛДП Рәйесе. МДУ-ң Азия һәм Африка институтын тамамлаусы.
 Песков Дмитрий Сергеевич — Рәсәй Президенты пресс-секретары. МДУ-ның Азия һәм Африка институтын тамамлаусы.
 Дмитрий Рогозин — Рәсәй Хөкүмәте вице-премьеры.
 Джахан Поллыева — РФ Дәүләт Дума аппараты етәксеһе.
 Зорькин Валерий Дмитриевич — юридик фәндәре докторы, РФ Конституция Суды Рәйесе (1991 йылдан һәҙерге көнғә тиклем).

 Яҙыусылар 
 Чаадаев, Пётр Яковлевич — урыҫ публицисы
 Александр Герцен — урыҫ публицисы
 Андрей Малахов — Беренсе каналда тапшырыуҙар алып барыусы.

 Табибтар 
 Николай Склифосовский

 Конструкторҙар 
 Расторгуев Николай Сергеевич — ПВО өсөн ракеталар конструкторы.

 Фән эшмәкәрҙәре 
 Кузнецов Пётр Саввич — рус тел белгесе. Филология фәндәре докторы, профессор.
 Рафили, Микаэль Гасан оглы— күренекле шағир һәм ғалим, әзербайжан тел белгесе, публицист;
 Гаджиева Нинель Зейнал ҡыҙы — төрки телдәр өйрәнейсе, филология фәндәре докторы.
 Нерсесянц, Владик Сумбатович — юридик фәндәре докторы
 Мартышин, Орест Владимирович — юридик фәндәре докторы
 Кузьминов Ярослав Иванович, Юғары иҡтисад мәктәбе ректоры.
 Сергей Игнатьев — Рәсәй Банкы рәйесе.
 Егор Гайдар — 1990-сы йылдарҙа Рәсәйҙә иҡтисад реформалары авторы.
 Евгений Ясин — РФ Иҡтисад министры.
 Рәшит Али улы Сюняев — донъя күләмендә билдәле астрофизик. Рәсәй фәндәр академияһы академигы, Космос тикшеренеүҙәр институтында бүлек мөдире, Мәскәү физика-техник институты профессоры. Германияның Мюнхен ҡалаһында урынлашҡан Людвиг-Максимилиан университетының һәм Ҡазан дәүләт университетының шәрәфле профессоры.
 Агапкина Татьяна Алексеевна

 Бизнесмендар 
 Доронин, Владислав Юрьевич — эре рәсәй бизнесмены, Capital Group хужаһы.
 Олег Дерипаска «Урыҫ аллюминий» ПАО хужаһы.

 Нобель премия лауреаттары 
 Николай Семёнов (химия, 1956),
 Игорь Тамм һәм Илья Франк (физика, 1958),
 Борис Пастернак (әҙәбиәт, 1958),
 Лев Ландау (физика, 1962),
 Александр Прохоров (физика, 1964),
 Андрей Сахаров (тыныслыҡ премияһы, 1975),
 Пётр Капица (физика, 1978),
 Виталий Гинзбург һәм Алексей Абрикосов (физика, 2003).

 Мәскәү дәүләт университетының баш йорто 
 Мәскәү дәүләт университетының баш йорто  (урыҫса ҡыҫҡа ГЗ МГУ) — Мәскәү дәүләт университетының баш йорто. Бейеклек — 183,2 м, шпиль менән — 240 м, 34 ҡат. 1949—1953 йылдарҙа төҙөлгән. Архитекторҙар Б. М. Иофан, Л. В. Руднев, С. Е. Чернышёв, П. В. Абросимов, А. Ф. Хряков, В. Н. Насонов. Фасад биҙәкләү — В. И. Мухина.

Ҡоролош:
«А» секторы:
 1—2 ҡат. Инеү, ҙур зал.
 3—8 ҡат. Геология факультеты. 3-сө ҡатта геокриология кафедраһы лабораториялар.
 9—10 ҡат. Ректорат.
 11 ҡат. Техник этаж.
 12—16 ҡат. Механика-математика факультеты. 12 ҡатта «Математика анализы» кафедраһы. 16 ҡатта «Дифференциаль тигеҙләмәләр» кафедраһы.
 17—22 ҡат. География факультеты. 22 ҡатта социаль һәм иҡтисад географияһы кафедраһы.
 23 ҡат. Техник этаж.
 24—28 ҡат. Ер музейы.
 31—32 ҡат. Ротонда, ҡарау урыны.

 Тамамлаусылар 
 Мирбадалева Адэльма Сабировна (5.10.1932) — фольклорсы, филология фәндәре докторы (1995). 1956 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетын тамамлағандан һуң, Сит ил һәм милли һүҙлектәр дәүләт нәшриәте мөхәррире булып хеҙмәт юлын башлай. 1961 йылда филология фәндәре кандидатлығына диссертация яҡлай. 1961 — 2005 йылдарҙа Мәскәү ҡалаһындағы Рәсәй Фәндәр Академияһының А. М. Горький исемендәге Донъя әҙәбиәте институты хеҙмәткәре: 2000 йылдан — баш ғилми хеҙмәткәр. «Башҡорт халыҡ эпосы» (1977) китабының һәм «СССР халыҡтары эпосы» серияһына ингән башҡа китаптарҙың төҙөүселәренең, тәржемә авторҙарының береһе. Шулай уҡ «СССР халыҡтарының героик эпосы» китабына ингән «Урал батыр» эпосын тәржемә итеүселәрҙең береһе (1, 1975).МИРБАДАЛЕВА Адэльма Сабировна.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

 Сайт МГУ

Категория:Мәскәү университеттары
Категория:Мәскәү дәүләт университеты
 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Боролина Ирина Васильевна