Айытмәмбәт
{{ТП-Рәсәй|Айытмәмбәт
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Айытмәмбәт
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 29 | lat_sec = 5
  |lon_deg = 57 | lon_min = 3 | lon_sec = 17
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Архангел районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = Оҙондар ауыл советы
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 310
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453030
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34774 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80203850003
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Айытмәмбәт''' ({{lang-ru|Айтмембетово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Архангел районы]]ндағы ауыл, Оҙондар ауыл советына ҡарай. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 310 кеше<ref name="ВПН2010.Архангел районы.">Численность и возрастно-половой состав населения по итогам Всероссийской переписи населения 2010 года. Муниципальный район Архангельский район Республики Башкортостан: статистический бюллетень — Уфа: Башкортостанстат, 2012 — 98 с., табл.</ref> . Почта индексы — 453030<ref>[http://postindex.delovoigorod.ru/ufa/regions/171/ Архангел районы почта индекстары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130621132827/http://postindex.delovoigorod.ru/ufa/regions/171/ |date=2013-06-21 }}</ref>, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80203850003<ref>ОК 19-95. Административ-төбәк бүленеше объекттарының Бөтәрәсәй классификаторы. (үҙгәрештәр менән)</ref>.

== Халыҡ һаны ==
{{ Население | Айтмембетово }}
1906 йылда — 311 кеше, 1920—315, 1939—165, 1959—358, 1989—273, 2002—411, 2010—310 кеше йәшәгән<ref>[http://bashenc.online/ru/articles/80819/ Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан»]</ref>.
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәттәре буйынса [[башҡорттар]] 93 %) тәшкил итә<ref name='2002F' />

{| class='standard' style='text-align: center;'
| colspan=8 | '''Дөйөм халыҡ һаны'''<ref>Населенные пункты Республики Башкортостан (по данным Всероссийской переписи населения 2002 года). Статистический сборник./Башкортостанстат. — Уфа,2006. — 145 с. </ref>,<ref name="ВПН2010.Архангел районы." /> (кеше)
|--- class='bright'
| colspan=4 | Халыҡ һаны || colspan=2 | 2002—2010 халыҡ үҙгәреше
|--- class='shadow'
| Иҫәп алыу йылы || 1989 || 2002 || 2010 || кеше || %
|---
| Бөтәһе || 273 || 411 || 310 || -101 || -24,57
|---
| Ир-егеттәр || 138 || 194 || 163 || -31 || -15,97
|---
| Ҡатын-ҡыҙҙар || 135 || 217 || 147 || -70 || -32,25
|}

== Географик урыны ==
Алыҫлыҡ<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Архангел (Архангел районы)|Архангел]]): 31 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Оҙондар]]): <big>'''''??'''''</big> км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Равтау): 7 км

== Тарихы ==
Айытмәмбәт ауылы [[Инйәр (йылға)|Инйәр]] йылғаһы янында урынлашҡан. Ауылға нигеҙ һалыусы билдәле түгел. Улдары тураһында ла мәғлүмәт табып булмай.

Айытмәмбәт ауылында [[1795 йыл]]да 65 кеше һәм 9 ихата була. 1859 йылдың X ревизияһына 28 ихатала 176 кеше йәшәгән. 1897 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса 271 кеше һәм 59 ихата теркәлгән, 1920 йылғы беренсе совет халыҡ иҫәбен алыу буйынса 315 кеше һәм 63 ихата теркәлә.

Кешеләр араһында мәжүси ышаныуҙарға бәйле һәм балаларҙы насар ҡараштан һаҡлаусы һирәк исемдәр (Алама — насар, Үлмәҫбикә — үлмәй торған) осраған.

[[XIX быуат|XIX быуаттың]] 30-сы йылдар аҙағы — 40-сы йылдар башында ауыл халҡы ярым күсмә малсы булған, ләкин килемле хужалыҡ алып барыу өсөн мал етерлек кимәлдә булмай: 92 кешегә (16 йорт) 50 ат, 30 һыйыр, 60 һарыҡ, 44 кәзә тура килә. [[Игенселек]] тә үҫешмәгән — ни бары 24 бот ужым һәм 96 бот яҙғы иген 1843 йылда сәселгән.

Ошо сәбәптәр арҡаһында халыҡ [[умартасылыҡ]] (40 умарта һәм 15 солоҡ), ылаусылыҡ (Архангел заводына баҡыр рудаһы ташығандар), күрше урман сәнәғәтселәренә һалабаш ебетеү һәм уны пристангә ботон 1,5 һәм 2 тингә ташыу менән шөғөлләнгән<ref>{{ИСДБ|страница=116}}</ref>.

== Урамдары ==
* Ассы урамы ({{lang-ru| Ассы (улица)}})
* Бейе урамы ({{lang-ru| Бие (улица)}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru| Молодежная (улица)}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru| Центральная (улица)}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru| Школьная (улица)}})<ref>[http://www.gosspravka.ru/02/003/000049.html «Налог Белешмәһе» системаһында Айытмәмбәт ауылы]</ref>

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Япаров Ғарифулла Хәбибулла улы]] (1.07.1957), ғалим-агроном, политолог, юрист, юғары мәктәп уҡыутыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре, эшҡыуар. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2009), Башҡорт дәүләт аграр университеты профессоры (2013), Рәсәй Тәбиғәт фәндәре Академияһы академигы (2013). Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Журналистар союзы (2012), Рәсәй юристары Ассоцициаһы (2012), «Архангель яҡташтары» йәмғиәт ойошмаһының идара рәйесе.

== Матбуғатта ==
* [[Йәшлек (гәзит)|Йәшлек]]. 30 май 2019 йыл. Яңы мәктәп яңы өмөттәр уята<ref>[https://www.ye02.ru/obrazovanie/16966-jay-mktp-jay-mttr-ujata.html7]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

== Сығанаҡтар ==
<references/>
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}


{{Архангел районы ауылдары}}

[[Категория:Архангел районы ауылдары]]
Айытмәмбәт () — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл, Оҙондар ауыл советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 310 кешеЧисленность и возрастно-половой состав населения по итогам Всероссийской переписи населения 2010 года. Муниципальный район Архангельский район Республики Башкортостан: статистический бюллетень — Уфа: Башкортостанстат, 2012 — 98 с., табл. . Почта индексы — 453030Архангел районы почта индекстары , ОКАТО коды — 80203850003ОК 19-95. Административ-төбәк бүленеше объекттарының Бөтәрәсәй классификаторы. (үҙгәрештәр менән).

 Халыҡ һаны 

1906 йылда — 311 кеше, 1920—315, 1939—165, 1959—358, 1989—273, 2002—411, 2010—310 кеше йәшәгәнРегиональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан».
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар 93 %) тәшкил итә

 Дөйөм халыҡ һаныНаселенные пункты Республики Башкортостан (по данным Всероссийской переписи населения 2002 года). Статистический сборник./Башкортостанстат. — Уфа,2006. — 145 с. , (кеше) Халыҡ һаны  2002—2010 халыҡ үҙгәреше Иҫәп алыу йылы  1989  2002  2010  кеше  % Бөтәһе  273  411  310  -101  -24,57 Ир-егеттәр  138  194  163  -31  -15,97 Ҡатын-ҡыҙҙар  135  217  147  -70  -32,25

 Географик урыны 
Алыҫлыҡ
 Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 31 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Оҙондар): ?? км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Равтау): 7 км

 Тарихы 
Айытмәмбәт ауылы Инйәр йылғаһы янында урынлашҡан. Ауылға нигеҙ һалыусы билдәле түгел. Улдары тураһында ла мәғлүмәт табып булмай.

Айытмәмбәт ауылында 1795 йылда 65 кеше һәм 9 ихата була. 1859 йылдың X ревизияһына 28 ихатала 176 кеше йәшәгән. 1897 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса 271 кеше һәм 59 ихата теркәлгән, 1920 йылғы беренсе совет халыҡ иҫәбен алыу буйынса 315 кеше һәм 63 ихата теркәлә.

Кешеләр араһында мәжүси ышаныуҙарға бәйле һәм балаларҙы насар ҡараштан һаҡлаусы һирәк исемдәр (Алама — насар, Үлмәҫбикә — үлмәй торған) осраған.

XIX быуаттың 30-сы йылдар аҙағы — 40-сы йылдар башында ауыл халҡы ярым күсмә малсы булған, ләкин килемле хужалыҡ алып барыу өсөн мал етерлек кимәлдә булмай: 92 кешегә (16 йорт) 50 ат, 30 һыйыр, 60 һарыҡ, 44 кәзә тура килә. Игенселек тә үҫешмәгән — ни бары 24 бот ужым һәм 96 бот яҙғы иген 1843 йылда сәселгән.

Ошо сәбәптәр арҡаһында халыҡ умартасылыҡ (40 умарта һәм 15 солоҡ), ылаусылыҡ (Архангел заводына баҡыр рудаһы ташығандар), күрше урман сәнәғәтселәренә һалабаш ебетеү һәм уны пристангә ботон 1,5 һәм 2 тингә ташыу менән шөғөлләнгән.

 Урамдары 
 Ассы урамы ()
 Бейе урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Үҙәк урам ()
 Мәктәп урамы ()«Налог Белешмәһе» системаһында Айытмәмбәт ауылы

 Билдәле шәхестәре 
 Япаров Ғарифулла Хәбибулла улы (1.07.1957), ғалим-агроном, политолог, юрист, юғары мәктәп уҡыутыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре, эшҡыуар. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2009), Башҡорт дәүләт аграр университеты профессоры (2013), Рәсәй Тәбиғәт фәндәре Академияһы академигы (2013). Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Журналистар союзы (2012), Рәсәй юристары Ассоцициаһы (2012), «Архангель яҡташтары» йәмғиәт ойошмаһының идара рәйесе.

 Матбуғатта 
 Йәшлек. 30 май 2019 йыл. Яңы мәктәп яңы өмөттәр уята

 Сығанаҡтар 

Категория:Архангел районы ауылдары