Иҫке Ҡарғалы
{{ТП-Рәсәй|Иҫке Ҡарғалы
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Иҫке Ҡарғалы
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 55 | lat_min = 57 | lat_sec = 51
  |lon_deg = 55 | lon_min = 39 | lon_sec = 6
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Балтас районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 202
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452985
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34753 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 8020884001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Иҫке Ҡарғалы''' ({{lang-ru|Старые Каргалы}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Балтас районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 202 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452985, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 8020884001.

Ауылға нигеҙҙе XVIII быуатта үҙ ерендә Таҙлар ырыуы башҡорттары нигеҙ һалған.

== Тарихы ==
Хәҙерге Балтас районының өс ауылы Таҙлар улусына ҡараған: Иҫке Ҡарғалы, [[Һәйтәк]] (Сәйтәк) һәм [[Тусыбай]]. Ауылға Таҙлар ырыуы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һалған. [[XIII быуат]]та таҙлар Каспий диңгеҙенең төньяғында Эмба менән Яйыҡ (Урал) йылғалары араһында йәшәгән. Һуңыраҡ улар хандар араһындағы һуғыштар арҡаһында төньяҡҡараҡ, Урал буйҙарына килә. Тағы ла бер аҙҙан улар ике- көнсығыш (Урал, заводтар төҙөлә башлағас, көнбайышҡараҡ күсенә) һәм көнбайыш төркөмгә (Тере Танып буйы) бүленә.

[[1795 йыл]]да Ҡарғалы ауылында 84 аҫаба башҡорт йәшәгән (13 йортта)<ref name="Старые Каргалы. Башкирская энциклопедия">[ http://bashenc.online/ru/articles/77105/ Старые Каргалы. Башкирская энциклопедия ]</ref>. 1834 йылда (8-се ревизия) ике Ҡарғалы ауылы күрһәтелгән: Иҫке Ҡарғалы (130 башҡорт) һәм Яңы Ҡарғалы (283 башҡорт).<ref name=" А.Асфандияров. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий">[http://ihtika.ru/index.php/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/200  А.Асфандияров. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220511124627/http://ihtika.ru/index.php/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/200 |date=2022-05-11 }}</ref><ref name="Старые Каргалы. Башкирская энциклопедия"/>.

[[1843 йыл]]да Иҫке Ҡарғалы ауылында ни бары 264 бот ҡышлау һәм 328 бот яҙғы һабан ашлыҡ сәселә. Ауылда ике тирмән булған.

Халыҡ йылҡы, һыйыр, һарыҡ (57) һәм кәзә (100) малы тотҡан. Ҡайһы бер ғаиләләр солоҡсолоҡ (50 солоҡ) менән шөғөлләнгән.

1928 йылда Иҫке Ҡарғалы ауылынан бер нисә ғаилә яңы ауыл — [[Сейәтау]]ҙы төҙөргә ҡарар итә.<ref name=" А.Асфандияров. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий"/>.

1990-сы йылдарға тиклем ауылда тулы булмаған урта мәктәп эшләй. 2010-сы йылдарға тиклем бында бер нисә фермер хужалығы була.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||202||105||97||52,0||48,0
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Иҫке Балтас (Балтас районы)|Иҫке Балтас]]): 25 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Тусыбай]]): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйөҙе): 95 км
== Урамдар ==
Яр буйы урамы

Колхоз урамы

Партизан урамы

Фрунзе урамы

Үҙәк урам

Мәктәп урамы

== Билдәле кешеләр ==

== Һылтанмалар ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Балтас районы ауылдары}}

[[Категория:Балтас районы ауылдары]]
Иҫке Ҡарғалы () — Башҡортостандың Балтас районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 202 кеше булған.
Почта индексы — 452985, ОКАТО коды — 8020884001.

Ауылға нигеҙҙе XVIII быуатта үҙ ерендә Таҙлар ырыуы башҡорттары нигеҙ һалған.

 Тарихы 
Хәҙерге Балтас районының өс ауылы Таҙлар улусына ҡараған: Иҫке Ҡарғалы, Һәйтәк (Сәйтәк) һәм Тусыбай. Ауылға Таҙлар ырыуы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һалған. XIII быуатта таҙлар Каспий диңгеҙенең төньяғында Эмба менән Яйыҡ (Урал) йылғалары араһында йәшәгән. Һуңыраҡ улар хандар араһындағы һуғыштар арҡаһында төньяҡҡараҡ, Урал буйҙарына килә. Тағы ла бер аҙҙан улар ике- көнсығыш (Урал, заводтар төҙөлә башлағас, көнбайышҡараҡ күсенә) һәм көнбайыш төркөмгә (Тере Танып буйы) бүленә.

1795 йылда Ҡарғалы ауылында 84 аҫаба башҡорт йәшәгән (13 йортта)[ http://bashenc.online/ru/articles/77105/ Старые Каргалы. Башкирская энциклопедия ]. 1834 йылда (8-се ревизия) ике Ҡарғалы ауылы күрһәтелгән: Иҫке Ҡарғалы (130 башҡорт) һәм Яңы Ҡарғалы (283 башҡорт). А.Асфандияров. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий .

1843 йылда Иҫке Ҡарғалы ауылында ни бары 264 бот ҡышлау һәм 328 бот яҙғы һабан ашлыҡ сәселә. Ауылда ике тирмән булған.

Халыҡ йылҡы, һыйыр, һарыҡ (57) һәм кәзә (100) малы тотҡан. Ҡайһы бер ғаиләләр солоҡсолоҡ (50 солоҡ) менән шөғөлләнгән.

1928 йылда Иҫке Ҡарғалы ауылынан бер нисә ғаилә яңы ауыл — Сейәтауҙы төҙөргә ҡарар итә..

1990-сы йылдарға тиклем ауылда тулы булмаған урта мәктәп эшләй. 2010-сы йылдарға тиклем бында бер нисә фермер хужалығы була.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь2021059752,048,0

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Иҫке Балтас): 25 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Тусыбай): 4 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйөҙе): 95 км
 Урамдар 
Яр буйы урамы

Колхоз урамы

Партизан урамы

Фрунзе урамы

Үҙәк урам

Мәктәп урамы

 Билдәле кешеләр 

 Һылтанмалар 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Балтас районы ауылдары