Ҡоҙаш (Учалы районы)
{{ТП-Рәсәй|Ҡоҙаш
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Ҡоҙаш
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 12 | lat_sec = 54
  |lon_deg = 59 | lon_min = 16 | lon_sec = 10
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Учалы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |вид поселения        = ауыл советы
 |поселение             = Иманғол ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Иманғол
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |милли состав           = [[башҡорттар]]
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 377
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453734
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34791 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80253830003
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}
{{БМ|Ҡоҙаш}}
'''Ҡоҙаш''' ({{lang-ru|Кудашево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 377 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453734, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253830003.

== Географик урыны ==
[[Ҡандыболаҡ]] йылғаһы (Урал йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 17 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Иманғол (Учалы районы)|Иманғол]]): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 17 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>

== Тарихы ==
Ауылға [[XVIII быуат]]тың 2-се яртыһында [[Себер даруғаһы]] Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә Юлдаш исеме менән нигеҙ һала. Ауыл тәүге төпләнеүсе Юлдаш Нөркин (1738—1819) исеме менән аталған. 1795 йылда 23 йортта 147 кеше йәшәгән, 1866 йылда Юлдашта (Ҡоҙашта) 47 йортта – 325 кеше<ref name="Ҡ">{{БЭ2013|87417}}</ref>. 

Юлдаш Нөркиндең улдары Әзебай һәм Таулыбай Юлдашевтар тыуған ауылында йәшәгән. 1795 йылғы V ревизия ваҡытында Юлдаш ауылында 23 хужалыҡта 147 кеше теркәлә.
1816 йылда Истамғол ауылына — 3, Һәйтәккә 25 ғаилә күсенә.
Йәйләүгә 35 хужалыҡтан (228 кеше) 30 арба сыға, уларҙың 181 аты, 99 һыйыры, 78 һарығы, 5 баш кәзәһе була. 30-сы йылдар аҙағында — 40-сы йылдар башында төҙөлгән 3 тирмән-болғауыс игенселектең яйлап үтеп инеүе тураһында һөйләй. XIX быуатта 1842 йылда 35 йорт-хужалыҡҡа 104 бот ужым һәм 1016 бот яҙғы иген сәселә<ref>{{ИСДБ|страница=20}}</ref>.
1859—1866 йылдарҙа 47 хужалыҡта 325 кеше иҫәпләнгән. [[Малсылыҡ]], [[игенселек]] менән шөғөлләнгәндәр. 1900 йылда мәсет, һыу тирмәне теркәлгән.

Совет халыҡ иҫәбе барышында 106 хужалыҡта 547 кеше теркәлә.
20 быуаттың 30‑сы йылдарынан хәҙерге Ҡоҙаш исемен йөрөтә<ref name="Ҡ" />.

== Хәҙерге осор ==
Ҡоҙаш ауылы [[Иманғол ауыл Советы (Учалы районы)|Иманғол ауыл Советы]]на ҡарай. Балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||547||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||376||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||351||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||327||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||366||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||377||196||181||52,0||48,0
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[башҡорттар]] (99 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

1900 йылда — 423 кеше, 1920 йылда 547 кеше йәшәй.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Кемеров урамы ({{lang-ru|улица Кемерова}})
* Мостай Кәрим урамы ({{lang-ru|улица Мустая Карима}})
* Күл тыҡрығы ({{lang-ru|Озерный переулок}})
* Тау аҫты тыҡрығы ({{lang-ru|Подгорный переулок}})
* Баҫыу урамы ({{lang-ru|Полевая улица}})
* Йылға урамы ({{lang-ru|Речная улица}})
* Салауат урамы ({{lang-ru|улица Славата}})
* Уңыш урамы ({{lang-ru|Урожайная улица}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная улица}})
* Сәскә урамы ({{lang-ru|Цветочная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000043.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Иҫтәлекле урындары ==
Ауыл территорияһында, Урал йылғаһы ярында архитектура ҡомартҡыһы Ҡоҙаш ҡурғандары урынлашҡан{{Культурное наследие РФ 4|0301016000|nocat=1}}

== Ер-һыу атамалары ==
''Йылғалар'':
* [[Ҡандыболаҡ]] йылғаһы

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Сәфәрғәлин Тайып Әйүп улы]] (рус. Сафаргалин Таип Аюпович, 1907—19.08.1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, ҡыҙылармеец, ефрейтор. [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] (1943) кавалеры.

== Рәсемдәр ==
[[Файл:DSCF0655.JPG|thumb|right|550px|Ҡоҙаш ауылы Ҡарға урамы панорамаһы]]

== Видеояҙмаларҙа ==
* [https://yandex.ru/video/preview/?text=Кудашево%20Учалинского%20района%20в%20видеофильмах&path=yandex_search&parent-reqid=1648666138455702-202074518969030409-vla1-4403-vla-l7-balancer-8080-BAL-3663&from_type=vast&filmId=16628643005705352676 Деревня Кудаш. Учалы и Учалинский район. Башкортостан]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|87417}}
* {{ИСДБ|страница=20}}

{{Учалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Ҡоҙаш () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 377 кеше.
Почта индексы — 453734, ОКАТО коды — 80253830003.

 Географик урыны 
Ҡандыболаҡ йылғаһы (Урал йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 17 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иманғол): 12 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 17 км

 Тарихы 
Ауылға XVIII быуаттың 2-се яртыһында Себер даруғаһы Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә Юлдаш исеме менән нигеҙ һала. Ауыл тәүге төпләнеүсе Юлдаш Нөркин (1738—1819) исеме менән аталған. 1795 йылда 23 йортта 147 кеше йәшәгән, 1866 йылда Юлдашта (Ҡоҙашта) 47 йортта – 325 кеше. 

Юлдаш Нөркиндең улдары Әзебай һәм Таулыбай Юлдашевтар тыуған ауылында йәшәгән. 1795 йылғы V ревизия ваҡытында Юлдаш ауылында 23 хужалыҡта 147 кеше теркәлә.
1816 йылда Истамғол ауылына — 3, Һәйтәккә 25 ғаилә күсенә.
Йәйләүгә 35 хужалыҡтан (228 кеше) 30 арба сыға, уларҙың 181 аты, 99 һыйыры, 78 һарығы, 5 баш кәзәһе була. 30-сы йылдар аҙағында — 40-сы йылдар башында төҙөлгән 3 тирмән-болғауыс игенселектең яйлап үтеп инеүе тураһында һөйләй. XIX быуатта 1842 йылда 35 йорт-хужалыҡҡа 104 бот ужым һәм 1016 бот яҙғы иген сәселә.
1859—1866 йылдарҙа 47 хужалыҡта 325 кеше иҫәпләнгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1900 йылда мәсет, һыу тирмәне теркәлгән.

Совет халыҡ иҫәбе барышында 106 хужалыҡта 547 кеше теркәлә.
20 быуаттың 30‑сы йылдарынан хәҙерге Ҡоҙаш исемен йөрөтә.

 Хәҙерге осор 
Ҡоҙаш ауылы Иманғол ауыл Советына ҡарай. Балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август547 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар376 1959 йыл 15 ғинуар351 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар327 2002 йыл 9 октябрь366 2010 йыл 14 октябрь37719618152,048,0
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (99 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

1900 йылда — 423 кеше, 1920 йылда 547 кеше йәшәй.

 Урамдары 

 Кемеров урамы ()
 Мостай Кәрим урамы ()
 Күл тыҡрығы ()
 Тау аҫты тыҡрығы ()
 Баҫыу урамы ()
 Йылға урамы ()
 Салауат урамы ()
 Уңыш урамы ()
 Мәктәп урамы ()
 Сәскә урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан

 Иҫтәлекле урындары 
Ауыл территорияһында, Урал йылғаһы ярында архитектура ҡомартҡыһы Ҡоҙаш ҡурғандары урынлашҡан

 Ер-һыу атамалары 
Йылғалар:
 Ҡандыболаҡ йылғаһы

 Билдәле шәхестәре 
 Сәфәрғәлин Тайып Әйүп улы (рус. Сафаргалин Таип Аюпович, 1907—19.08.1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, ҡыҙылармеец, ефрейтор. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1943) кавалеры.

 Рәсемдәр 
thumb|right|550px|Ҡоҙаш ауылы Ҡарға урамы панорамаһы

 Видеояҙмаларҙа 
 Деревня Кудаш. Учалы и Учалинский район. Башкортостан

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 

Категория:Учалы районы ауылдары