Йылгилде
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Ельгильдино
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Йылгилде}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 55 |lat_min = 19 |lat_sec = 15
 | lon_deg                  = 58 |lon_min = 19 |lon_sec = 41
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Салаватский район{{!}}Салауат
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = ауыл биләмәһе
 | поселение                = Торналы ауыл Советы (Салауат районы){{!}}Торналы ауыл Советы 
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Ельгильдино | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Ельгильдино | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = [[башҡорттар]]
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 452486
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80247865003
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Йылгилде''', '''Әнйәк''' ({{lang-ru|Ельгильдино}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Салауат районы]]ндағы ауыл, [[Торналы ауыл Советы (Салауат районы)|Торналы ауыл Советы]]на ҡарай. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 24 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452486, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80247865003.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Малаяҙ]]): 20 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Торналы]]): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Мөрсәлим]]): 48 км

Йылгилде ауылы [[Әй (йылға)|Әй]] йылғаһы буйында, район үҙәге [[Малаяҙ]] ауылынан көнсығышҡа 20 километр һәм тимер юл станцияһы [[Мөрсәлим]]дән көньяҡҡа 48 километр алыҫлыҡта урынлашҡан<ref>{{ИСДБ|страницы=525}}</ref>.
 
== Тарихы ==
Йылгилде ауылына («Зигильдеево — Теплого тож», «Зегыдеево») [[Себер даруғаһы]] [[Тырнаҡлы]] улусы башҡорттары үҙҙәренең [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә нигеҙ һалған. 

[[1795 йыл|1795 йыл]]да Йылгилде ауылындағы 13 йортта 106 кеше һәм 21 йортта 149 кеше урыҫ дәүләт (ҡаҙна) крәҫтиәндәре йәшәгән. 

[[1816 йыл]]да 22 йортта 102 кеше, 18 йылдан һуң, [[1834 йыл]]да — 31 йортта 150 башҡорт иҫәпкә алынған.

[[1842 йыл]]да 150 кешегә 6 сирек ужым һәм 72 сирк яҙғы ашлыҡ сәселгән. Йылгилде халҡының хужалығында 109 ат, 88 һыйыр, 30 һарыҡ, 6 кәзә аҫыралған<ref>{{ИСДБ|страницы=525}}</ref><ref>[https://ufagen.ru/places/salavatskiy/evgildino.html Генеалогия и архивы. Ельгильдино]</ref>.

== Биләмә берәмектәренә инеүе ==
<!-- {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100 %;margin:0;" --><!-- Төрөлөп ҡуйыла торған таблица башы -->
{| class="wikitable"
|-
! Теркәү йылы !! Улус, ауыл советы !! Өйәҙ, кантон, район !! Губерна, Республика !! Дәүләт
|-
| [[1757]] ||Мырҙалар улусы || [[Троицк өйәҙе]] || [[Ырымбур губернаһы]] || Рәсәй Империяһы
|-
| [[1816]] || -се йорт || -се Башҡорт кантоны || [[Ырымбур губернаһы]] || Рәсәй империяһы
|-
| [[1834]] || -се йорт || -се Башҡорт кантоны|| [[Ырымбур губернаһы]] || Рәсәй империяһы
|-
|[[1847]] || -се йорт || -се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе || [[Ырымбур губернаһы]] || Рәсәй империяһы
|-
|[[1859]] || -се йорт || -се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе || [[Ырымбур губернаһы]] || Рәсәй империяһы
|-
|[[1895]] ||  улусы || [[Златоуст өйәҙе]] || [[Өфө губернаһы]] || Рәсәй империяһы
|-
|[[1920]] ||  улусы || [[Мәсәғүт кантоны]] || Автономлы Башҡорт ССР-ы ||[[Файл:Emblem of the Russian SFSR (1978–1991), Emblem of Russia (1991–1992).svg|20px]] РСФСР
|-
|[[1926]] || Мырҙалар улусы || [[Мәсәғүт кантоны]] || Автономлы Башҡорт ССР-ы ||{{СССР}} СССР
|-
|[[1935]] || [[Торналы ауыл Советы (Салауат районы)|Торналы ауыл Советы]] || Малаяҙ районы || Башҡорт АССР-ы ||{{СССР}} СССР
|-
|[[1941]] || [[Торналы ауыл Советы (Салауат районы)|Торналы ауыл Советы]]|| [[Салауат районы]]|| Башҡорт АССР-ы || {{СССР}} СССР
|-
|[[1990]] || [[Торналы ауыл Советы (Салауат районы)|Торналы ауыл Советы]] || [[Салауат районы]] ||[[Башҡортостан|Башҡортостан Республикаһы]] ||{{Россия}} Рәсәй Федерацияһы
|-

|-
| || || || ||
|}

== Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше ==
[[1859 йыл]]да Йылгилделә — 30 йортта 150 кеше донъя көткән.

Өйәҙ земство материалы ауылды түбәндәгесә ҡылыҡһырлай. «Йылгилде ауылы - Әй йылғаһының тигеҙ, һул ярында, өйәҙ ҡалаһынан көнсығыш өлөшөндә, өйәҙ ҡалаһынан 110 саҡрым, ауыл хужалығы продукттарын төп һатыу урыны — Үрге Ҡыйғы ауылынан 17 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Халҡы - аҫаба башҡорттар. Тау итәктәре буйлап төньяҡта һөрөнтө ерҙәр: өҫтөндә ике ҙур булмаған йырыны бар; был ерҙәр 50 йылға яҡын һөрөлә. Сәсеү әйләнеше өс баҫыулы; арыш, һоло, арпа, бойҙай сәселә; һабандар менән һөрөлә. Йәшелсә баҡсалары бар. Малсылыҡ менән шөғөлләнәләр. Мал бер өйөрҙә көтә. Көтөүлектәр ауыл янында, Әй йылғаһының һул яры буйлап урынлашҡан»<ref>{{ИСДБ|страницы=525}}</ref><ref>[https://ufagen.ru/places/salavatskiy/evgildino.html Генеалогия и архивы. Ельгильдино]</ref>.

== Ауылдың XX быуаттағы үҫеше ==
[[XIX быуат]] башында уҡ, Ҡолсобай, Һатлы («Азнабаево, Азналы тож»), икенсе Ахун ауылдары, халҡы күсеп китеү сәбәпле, Тырнаҡлы улусы картаһынан юйыла. 

[[1920 йыл]]да Йылгилде ауылындағы 57 йортта 248 кеше йәшәгән булһа, 5 йылдан 25 хужалыҡ ҡына ҡалған. Урыҫ крәҫтиәндәре был ауылдан башҡа урынға күсеп киткән<ref>{{ИСДБ|страницы=525}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
Йылгилде ауылында күпселеге башҡорттар йәшәй (86 %).

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||24||16||8||66,7||33,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Билдәле кешеләре ==

== Урамдары ==
{{Колонки|1}}
* Үҙәк урам ({{lang-ru|}} Центральная (улица)<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/salavatskiy-rayon/derevnya-elgildino/ Карта д. Ельгильдино. Улицы]</ref>{{Колонки|конец}}

== Тирә-яҡ мөхит ==
; Ер-һыу атамалары:

''Тауҙар:''

''Йылғалар:''

''Шишмәләр:''

''Ялан-бесәнлектәр:''

''Таусыҡтар, түбәләр:''

''Башҡа урын-ер атамалары:''

== Ҡушаматтар ==

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Тырнаҡлы]]

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 153—154 с. — 304 с. — ISBN 5—295—02843—7{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{ИСДБ|страницы=525}}
* [https://ufagen.ru/places/salavatskiy/evgildino.html Генеалогия и архивы. Ельгильдино]
* [https://mapdata.ru/bashkortostan/salavatskiy-rayon/derevnya-elgildino/ Карта д. Ельгильдино. Улицы]
* [https://dereksiz.org/jiat-soltanov-salauat-yulaev-shejereen-tergee-bash.html  С. Юлаев нәҫеле тураһында Й. Солтанов фаразы]{{Недоступная ссылка|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Салауат районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Салауат районы ауылдары]]
[[Категория:Әй буйындағы тораҡ пункттар]]
[[Категория:Проект:Башҡортостан ауылдары]]
Йылгилде, Әнйәк () — Башҡортостандың Салауат районындағы ауыл, Торналы ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 24 кеше.
Почта индексы — 452486, ОКАТО коды — 80247865003.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 20 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Торналы): 6 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мөрсәлим): 48 км

Йылгилде ауылы Әй йылғаһы буйында, район үҙәге Малаяҙ ауылынан көнсығышҡа 20 километр һәм тимер юл станцияһы Мөрсәлимдән көньяҡҡа 48 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.
 
 Тарихы 
Йылгилде ауылына («Зигильдеево — Теплого тож», «Зегыдеево») Себер даруғаһы Тырнаҡлы улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. 

1795 йылда Йылгилде ауылындағы 13 йортта 106 кеше һәм 21 йортта 149 кеше урыҫ дәүләт (ҡаҙна) крәҫтиәндәре йәшәгән. 

1816 йылда 22 йортта 102 кеше, 18 йылдан һуң, 1834 йылда — 31 йортта 150 башҡорт иҫәпкә алынған.

1842 йылда 150 кешегә 6 сирек ужым һәм 72 сирк яҙғы ашлыҡ сәселгән. Йылгилде халҡының хужалығында 109 ат, 88 һыйыр, 30 һарыҡ, 6 кәзә аҫыралғанГенеалогия и архивы. Ельгильдино.

 Биләмә берәмектәренә инеүе 

 Теркәү йылы  Улус, ауыл советы  Өйәҙ, кантон, район  Губерна, Республика  Дәүләт 1757 Мырҙалар улусы  Троицк өйәҙе  Ырымбур губернаһы  Рәсәй Империяһы 1816  -се йорт  -се Башҡорт кантоны  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы 1834  -се йорт  -се Башҡорт кантоны Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1847  -се йорт  -се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1859  -се йорт  -се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1895   улусы  Златоуст өйәҙе  Өфө губернаһы  Рәсәй империяһы1920   улусы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы 20px РСФСР1926  Мырҙалар улусы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы  СССР1935  Торналы ауыл Советы  Малаяҙ районы  Башҡорт АССР-ы  СССР1941  Торналы ауыл Советы Салауат районы Башҡорт АССР-ы   СССР1990  Торналы ауыл Советы  Салауат районы Башҡортостан Республикаһы  Рәсәй Федерацияһы    

 Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше 
1859 йылда Йылгилделә — 30 йортта 150 кеше донъя көткән.

Өйәҙ земство материалы ауылды түбәндәгесә ҡылыҡһырлай. «Йылгилде ауылы - Әй йылғаһының тигеҙ, һул ярында, өйәҙ ҡалаһынан көнсығыш өлөшөндә, өйәҙ ҡалаһынан 110 саҡрым, ауыл хужалығы продукттарын төп һатыу урыны — Үрге Ҡыйғы ауылынан 17 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Халҡы - аҫаба башҡорттар. Тау итәктәре буйлап төньяҡта һөрөнтө ерҙәр: өҫтөндә ике ҙур булмаған йырыны бар; был ерҙәр 50 йылға яҡын һөрөлә. Сәсеү әйләнеше өс баҫыулы; арыш, һоло, арпа, бойҙай сәселә; һабандар менән һөрөлә. Йәшелсә баҡсалары бар. Малсылыҡ менән шөғөлләнәләр. Мал бер өйөрҙә көтә. Көтөүлектәр ауыл янында, Әй йылғаһының һул яры буйлап урынлашҡан»Генеалогия и архивы. Ельгильдино.

 Ауылдың XX быуаттағы үҫеше 
XIX быуат башында уҡ, Ҡолсобай, Һатлы («Азнабаево, Азналы тож»), икенсе Ахун ауылдары, халҡы күсеп китеү сәбәпле, Тырнаҡлы улусы картаһынан юйыла. 

1920 йылда Йылгилде ауылындағы 57 йортта 248 кеше йәшәгән булһа, 5 йылдан 25 хужалыҡ ҡына ҡалған. Урыҫ крәҫтиәндәре был ауылдан башҡа урынға күсеп киткән.

 Халыҡ һаны 
Йылгилде ауылында күпселеге башҡорттар йәшәй (86 %).

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь2416866,733,3

 Билдәле кешеләре 

 Урамдары 

 Үҙәк урам ( Центральная (улица)Карта д. Ельгильдино. Улицы

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары

Тауҙар:

Йылғалар:

Шишмәләр:

Ялан-бесәнлектәр:

Таусыҡтар, түбәләр:

Башҡа урын-ер атамалары:

 Ҡушаматтар 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Тырнаҡлы

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 153—154 с. — 304 с. — ISBN 5—295—02843—7

 Һылтанмалар 
 
 Генеалогия и архивы. Ельгильдино
 Карта д. Ельгильдино. Улицы
  С. Юлаев нәҫеле тураһында Й. Солтанов фаразы

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Салауат районы ауылдары
Категория:Әй буйындағы тораҡ пункттар
Категория:Проект:Башҡортостан ауылдары