Аҡморон
{{ТП-Рәсәй|Аҡморон
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Аҡморон
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 52 | lat_min = 31 | lat_sec = 48
  |lon_deg = 58 | lon_min = 7 | lon_sec = 12
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Баймаҡ районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 
  |иҫәп алыу йылы       = 
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453676
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34751 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80206807000
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Аҡморон''' ({{lang-ru|Акмурун}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баймаҡ районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 1430 кеше<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453676, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80206807000.

== Географик урыны ==
[[Һаҡмар (йылға)|Һаҡмар]] йылғаһының Аҡморон ҡушылдығы буйында урынлашҡан<ref name="Баймакский край">{{китап |автор=Ред.составитель А. Багуманов |заглавие=Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание |место=Уфа |издательство=[[Китап (нәшриәт)|Башкирское книжное издательство]] |год=2002|страниц=332|ISBN=5-295-03157-8}}</ref>.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баймаҡ (ҡала)|Баймаҡ]]): 15 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 56 км

== Тарихы ==
1912 йылға тиклем Әсәт Ғәҙелшиндың утары<ref name="Баймакский край"></ref>. 1912 йылда ауылға мордва крәҫтиәндәре төпләнә, һуңғараҡ Кананикольскиҙағы хәлле урыҫ кешеләре, башҡорттарҙан ерҙе һатып алып, утарға күсенәләр. Ауылға нигеҙ һалыусылар — Антон һәм Александр Ильиндар, Дмитрий Пономарев, Григорий Передельский, Яков Цыплаков һәм башҡалар<ref name="Баймакский край"></ref>. Мордва халҡынан тыш ауылға Кананикольское ауылынан [[урыҫтар]] күсенә<ref name="Әсфәндиәров">{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана|страница =92 }}</ref>.
Халыҡ [[Башҡортостанда игенселек|игенселек]] һәм [[малсылыҡ]] менән шөғөлләнгән.

'''Совет осоро'''

1920 йылда әлеге ауылда 57 йортта — 416 кеше<ref name="Әсфәндиәров"></ref>, 1989 йылда — 1596, 1999 йылда 1670 кеше йәшәгән.
1931 йылда РККа-ның 46-сы һанлы Баймаҡ йылҡы заводы ойошторола, уның үҙәге Аҡморонда була. 1956 йылдан — совхоз, 1997 йылдан — «Баймаҡ» ПСК-һы<ref name="Баймакский край"></ref>.

'''Бөгөнгөһө'''

Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер пункты, китапхана, магазиндар, дауахана, хәстәхана, почта бүлексәһе, сбербанк филиалы, мәсет бар. 2017 йылдың 10 октябрендә ҡарттар йорто асылды — Баймаҡ районында өсөнсө йорт. «Ыуыҙ ҡоймағы» байрам йолаһы йылда үткәрелә<ref>[http://kiskeufa.ru/index.php?dn=news&to=art&id=4917 Рәшиҙә Фаттахова. ҺЫЙЫРЫМ БУЛҺЫН ТҮЛЛЕ, ӨҪТӘЛЕМ БУЛҺЫН — ҺЫЙЛЫ]</ref>.
2019 йылда бик мөһим ваҡиға теркәлә: заманса 3 блоклы ҡаҙанлыҡ асыу, улар социаль объекттарҙы: мәктәп, балалар баҡсаһын һәм ауыл амбулаторияһын йылытасаҡ. Дөйөм хаҡы 18 миллион һумдан ашыу тәшкил итә. Тиҙҙән ауыл мәҙәниәт клубы газға күсә, бында монтаж эштәре алып барыла<ref>[http://www.asmo-rb.ru/news/newsmp/3925-socialnye-obekty-sela-akmurun-baymakskogo-rayona-perevedeny-na-gazovoe-otoplenie.html Социальные объекты села Акмурун Баймакского района переведены на газовое отопление]{{Недоступная ссылка|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||416||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||1596||770||826||48,2||51,8
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||1549||742||807||47,9||52,1
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||1430||683||747||47,8||52,2
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
Халҡы күп милләтле — [[башҡорттар]], [[урыҫтар]], [[татарҙар]], [[мордва]].

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* 1 Май (урамы) ({{lang-ru| 1 Мая улица}})
* 21 быуат (урамы) ({{lang-ru| 21 века улица}})
* К. Маркс (урамы) ({{lang-ru| К. Маркса улица}})
* Ленин (урамы) ({{lang-ru| Ленина улица}})
* Тирмән (урамы) ({{lang-ru| Мельничная улица}})
* Тыныслыҡ (урамы) ({{lang-ru| Мира улица}})
* Парк (урамы) ({{lang-ru| Парковая улица}})
* Салауат Юлаев (урамы) ({{lang-ru|}Салавата Юлаева улица}})
* Төҙөүселәр (урамы) ({{lang-ru| Строителей улица}})
* Сиҙәм (урамы) ({{lang-ru| Целинная улица}})
<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/006/000076.html Улицы]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Видеояҙмалар ==
— {{YouTube|lTS1yJK3-oU|logo=1}} Дорога в Акмурун

— {{YouTube|gLHQ9FQXR_s|logo=1}} Баймак ТВ. Запуск голубого огня в Акмуруне

== Һылтанмалар ==
— [http://hram.ucoz.org/news/poseshhenie_doma_prestarelykh_pos_akmurun_bajmakskogo_rajona_nastojatelem_vvedenskogo_khrama_g_baj Посещение дома престарелых пос. Акмурун Баймакского района настоятелем Введенского храма г. Баймак]

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* {{Китап:История сёл и деревень Башкортостана|страница =92 }}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Баймаҡ районы ауылдары}}

[[Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы]]
[[Категория:1912 йылда нигеҙләнгән тораҡ пункттар]]
[[Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары]]
[[Категория:Баймаҡ районы ауылдары]]
Аҡморон () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 1430 кешеБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453676, ОКАТО коды — 80206807000.

 Географик урыны 
Һаҡмар йылғаһының Аҡморон ҡушылдығы буйында урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 15 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 56 км

 Тарихы 
1912 йылға тиклем Әсәт Ғәҙелшиндың утары. 1912 йылда ауылға мордва крәҫтиәндәре төпләнә, һуңғараҡ Кананикольскиҙағы хәлле урыҫ кешеләре, башҡорттарҙан ерҙе һатып алып, утарға күсенәләр. Ауылға нигеҙ һалыусылар — Антон һәм Александр Ильиндар, Дмитрий Пономарев, Григорий Передельский, Яков Цыплаков һәм башҡалар. Мордва халҡынан тыш ауылға Кананикольское ауылынан урыҫтар күсенә.
Халыҡ игенселек һәм малсылыҡ менән шөғөлләнгән.

Совет осоро

1920 йылда әлеге ауылда 57 йортта — 416 кеше, 1989 йылда — 1596, 1999 йылда 1670 кеше йәшәгән.
1931 йылда РККа-ның 46-сы һанлы Баймаҡ йылҡы заводы ойошторола, уның үҙәге Аҡморонда була. 1956 йылдан — совхоз, 1997 йылдан — «Баймаҡ» ПСК-һы.

Бөгөнгөһө

Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер пункты, китапхана, магазиндар, дауахана, хәстәхана, почта бүлексәһе, сбербанк филиалы, мәсет бар. 2017 йылдың 10 октябрендә ҡарттар йорто асылды — Баймаҡ районында өсөнсө йорт. «Ыуыҙ ҡоймағы» байрам йолаһы йылда үткәреләРәшиҙә Фаттахова. ҺЫЙЫРЫМ БУЛҺЫН ТҮЛЛЕ, ӨҪТӘЛЕМ БУЛҺЫН — ҺЫЙЛЫ.
2019 йылда бик мөһим ваҡиға теркәлә: заманса 3 блоклы ҡаҙанлыҡ асыу, улар социаль объекттарҙы: мәктәп, балалар баҡсаһын һәм ауыл амбулаторияһын йылытасаҡ. Дөйөм хаҡы 18 миллион һумдан ашыу тәшкил итә. Тиҙҙән ауыл мәҙәниәт клубы газға күсә, бында монтаж эштәре алып барылаСоциальные объекты села Акмурун Баймакского района переведены на газовое отопление.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август416 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар159677082648,251,8 2002 йыл 9 октябрь154974280747,952,1 2010 йыл 14 октябрь143068374747,852,2

Халҡы күп милләтле — башҡорттар, урыҫтар, татарҙар, мордва.

 Урамдары 

 1 Май (урамы) ()
 21 быуат (урамы) ()
 К. Маркс (урамы) ()
 Ленин (урамы) ()
 Тирмән (урамы) ()
 Тыныслыҡ (урамы) ()
 Парк (урамы) ()
 Салауат Юлаев (урамы) ()
 Төҙөүселәр (урамы) ()
 Сиҙәм (урамы) ()
Улицы

 Видеояҙмалар 
—  Дорога в Акмурун

—  Баймак ТВ. Запуск голубого огня в Акмуруне

 Һылтанмалар 
— Посещение дома престарелых пос. Акмурун Баймакского района настоятелем Введенского храма г. Баймак

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы
Категория:1912 йылда нигеҙләнгән тораҡ пункттар
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары
Категория:Баймаҡ районы ауылдары