Ҡыҫынды
{{Ук}}

'''Ҡыҫынды''' ({{lang-ru|Кысынды}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Архангел районы]]ндағы ауыл. [[2009 йыл]]дың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 394 кеше<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453033, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80203825006.

== Халыҡ һаны ==
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәттәре буйынса [[башҡорттар]]93 % тәшкил итә<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.
1906 йылда — 300; 1920—456; 1939—586; 1959—424; 1989—342; 2002—365; 2010—304 кеше йәшәгән<ref>[http://bashenc.online/ru/articles/88460/ Региональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан»]</ref>.

{| class='standard' style='text-align: center;'
| colspan=6 | '''Дөйөм халыҡ һаны'''<ref name='белешмә китабы' />
|--- class='bright'
| colspan=2 | Халыҡ һаны || colspan=2 | 2002—2009 халыҡ үҙгәреше
|--- class='shadow'
| 2002 || 2009 || кеше || %
|---
| 365 || 394 || +29 || +7,95
|}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Архангел (Архангель районы)|Архангел]]): 12 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡыҙыл Еҙем]]): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 16 км

== Урамдары ==
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная (улица)}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная (улица)}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/003/000059.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 30 по Республике Башкортостан]</ref>

== Тарихы ==
[[Еҙем]] йылғаһының уң ҡушылдығы [[Ҡыҫынты (Еҙем ҡушылдығы)|Ҡыҫынды]] йылғаһы буйындағы утар [[XVIII быуат|XVIII быуаттың]] 70-се йылдарында шул уҡ исемле ауылға әүерелә (Ҡыҫынты — башҡортса һүҙе — русса теснина). Ауылға Йәрембәт, [[Муллаҡай (Архангел районы)|Муллаҡай]] ауылы кешеләре нигеҙ һалған.

1795 йылда Ҡыҫынды ауылы 70 кеше йәшәгән 14 ихатанан тора. 1816 йылда бында 103 кеше һәм 15 ихата булған, X рәүиз буйынса 35 ихатала 170 кеше йәшәй. ХХ быуат аҙағында 52 йортта 268 кеше була.

Мәсет янында башланғыс дини мәктәп эшләгән.

Халҡы — малсылар. 144 кешегә 160 ат, 125 һыйыр, 90 һарыҡ, 80 кәзә тура килгән. 1843 йылда 96 бот ужым һәм 136 бот яҙғы иген сәселгән. [[Умартасылыҡ]] күршеләргә ҡарағанда яҡшыраҡ торошта булған: 60 умарта һәм 40 солоҡ<ref>{{ИСДБ|страница=118}}</ref>.

== Мәсет ==
Ҡыҫынды ауылы мәсете тарихы<ref>[https://nsportal.ru/ap/library/drugoe/2018/01/03/kysyndy-auyly-msete-tarihy Ҡыҫынды ауылы мәсете тарихы]</ref>

== Матбуғатта ==
* [[Инйәр (гәзит)|Инйәр]]. 10 март , Ҡыҫынды "Теге өсәү"е+<ref>[https://inzerarh.ru/articles/novosti/2022-03-10/y-yndy-tege-s-e-2722137]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

== Видеофильмдар ==
* Архангел районы, Кыҫынды мәктәбе. 19 октябрь 2019 йыл{{YouTube|E7PA16dgK1A|logo=1}}
* Ҡыҫынды ауылының юбилейы. (август 2009)<ref>[https://vk.com/wall-110030918_1828?w=wall141294866_9398 Ҡыҫынды ауылының юбилейы. (август 2009).]</ref>

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Мухачёв Аркадий Васильевич]] (14.08.1910—21.12.1958), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугире, уҡсылар полкының взвод командиры ярҙамсыһы, гвардия старшинаһы. Дан орденының тулы кавалеры.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/8099-y-yndy-arkhangel-r-nynda-y-auyl}}{{V|12|08|2019}}
* [http://ufagen.ru/places/arhangelskiy/kysyndy.html Кысынды на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}}{{V|12|08|2019}}
* [https://www.komandirovka.ru/cities/kyisyindyi/ Деревня Кысынды, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»]{{ref-ru}}{{V|12|08|2019}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Архангел районы ауылдары}}

[[Категория:Архангел районы ауылдары]]
Ҡыҫынды () — Башҡортостан Республикаһының Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 394 кешеБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453033, ОКАТО коды — 80203825006.

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар93 % тәшкил итәЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..
1906 йылда — 300; 1920—456; 1939—586; 1959—424; 1989—342; 2002—365; 2010—304 кеше йәшәгәнРегиональный интерактивный энциклопедический портал «Башкортостан».

 Дөйөм халыҡ һаны Халыҡ һаны  2002—2009 халыҡ үҙгәреше 2002  2009  кеше  % 365  394  +29  +7,95

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Архангел): 12 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Ҡыҙыл Еҙем): 4 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приуралье): 16 км

 Урамдары 
 Йәштәр урамы ()
 Үҙәк урам ()
 Мәктәп урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 30 по Республике Башкортостан

 Тарихы 
Еҙем йылғаһының уң ҡушылдығы Ҡыҫынды йылғаһы буйындағы утар XVIII быуаттың 70-се йылдарында шул уҡ исемле ауылға әүерелә (Ҡыҫынты — башҡортса һүҙе — русса теснина). Ауылға Йәрембәт, Муллаҡай ауылы кешеләре нигеҙ һалған.

1795 йылда Ҡыҫынды ауылы 70 кеше йәшәгән 14 ихатанан тора. 1816 йылда бында 103 кеше һәм 15 ихата булған, X рәүиз буйынса 35 ихатала 170 кеше йәшәй. ХХ быуат аҙағында 52 йортта 268 кеше була.

Мәсет янында башланғыс дини мәктәп эшләгән.

Халҡы — малсылар. 144 кешегә 160 ат, 125 һыйыр, 90 һарыҡ, 80 кәзә тура килгән. 1843 йылда 96 бот ужым һәм 136 бот яҙғы иген сәселгән. Умартасылыҡ күршеләргә ҡарағанда яҡшыраҡ торошта булған: 60 умарта һәм 40 солоҡ.

 Мәсет 
Ҡыҫынды ауылы мәсете тарихыҠыҫынды ауылы мәсете тарихы

 Матбуғатта 
 Инйәр. 10 март , Ҡыҫынды "Теге өсәү"е+

 Видеофильмдар 
 Архангел районы, Кыҫынды мәктәбе. 19 октябрь 2019 йыл
 Ҡыҫынды ауылының юбилейы. (август 2009)Ҡыҫынды ауылының юбилейы. (август 2009).

 Билдәле шәхестәре 
 Мухачёв Аркадий Васильевич (14.08.1910—21.12.1958), Бөйөк Ватан һуғышы яугире, уҡсылар полкының взвод командиры ярҙамсыһы, гвардия старшинаһы. Дан орденының тулы кавалеры.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 
 Кысынды на портале «Генеалогия и Архивы»
 Деревня Кысынды, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»

Категория:Архангел районы ауылдары