28 март
{{Ук}}
'''28 март''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 87-се ([[кәбисә йыл]]ында 88-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 278 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-03-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
* {{Ер}} [[Ер]]: Кер йыуыу машинаһының тыуған көнө (1797).
** Резина калуштар көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|Сербия}}: Конституция көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Ер}} [[Ер]]: [[Тарих]]сылар көнө.
* {{Флагификация|Россия}}: Рәсәй Эске эштәр министрлығының дежур частары хеҙмәткәрҙәре көнө.
* {{Флагификация|Словакия}} {{Флагификация|Чехия}}: [[Уҡытыусылар көнө]].
* {{Флагификация|Азербайджан}}: Милли именлек органдары хеҙмәткәрҙәре көнө.
}}</onlyinclude> 

== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1910]]: [[Франция]]ның [[Марсель]] ҡалаһында беренсе гидроплан осош яһай.
* [[1935]]: [[Канада]]ла йәкшәмбе көн радиореклама тыйыла.

== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Бикбулатов Закир Ғиҙелхаҡ улы]] (1950), хужалыҡ эшмәкәре. 1996—2000 йылдарҙа Мәләүез элеваторы директоры, 2000—2015 йылдарҙа [[Дәүләкән районы]] хакимиәте башлығы. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1997). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1999), [[РСФСР]]-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1991), [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2010). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Мәләүез районы]] [[Исламғол (Мәләүез районы)|Исламғол]] ауылынан.
* [[Әйүпова Людмила Лотфи ҡыҙы]] (1945), ғалим-тел белгесе. 1968 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]] уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1999), профессор (2000). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2000). Сығышы менән [[Владивосток]] ҡалаһынан. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Розалиә Солтангәрәева]] (1955), ғалим-фольклорсы, сәсән. 1982 йылдан хәҙерге [[Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты]] хеҙмәткәре, 1991 йылдан — өлкән, 2003 йылдан — төп, 2007 йылдан — баш ғилми хеҙмәткәр. Филология фәндәре докторы (2003). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1990), Халыҡ ара аҡындар, йырсылар һәм дастансылар конкурсы ([[Алматы]], 1996), [[Ғәзиз Әлмөхәмәтов]]  исемендәге призға йәш йырсыларҙың республика конкурсы (1984) һәм [[Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премия]] (1991) лауреаты. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2005).  }}
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} ||
* [[Сәғетдинов Мөхәмәт Шәмсетдин улы]] (1936—5.01.2023), [[фән|ғалим]]-[[иҡтисад]]сы, [[банк]] хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 1992—2001 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһының Милли банкы]] рәйесе, 1979 йылдан [[Өфө авиация институты]] һәм [[Өфө дәүләт авиация техник университеты]] уҡытыусыһы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның беренсе саҡырылыш [[Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты. 1994–1999 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Президент советы ағзаһы. Иҡтисад фәндәре докторы (2001), профессор (2003). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (1996) һәм [[Башҡорт АССР-ы]]ның (1986) атҡаҙанған иҡтисадсыһы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Стәрлебаш районы]] [[Айҙарәле]] ауылынан.
* [[Әхмәтова Рабиға Йыһанша ҡыҙы]] (1936), [[малсылыҡ|малсы]]. [[Шаран районы]] «Марс» колхозының элекке һауынсыһы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры.  
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Арефьева Нина Алексеевна]] (1941), ғалим-оториноларинголог, йәмәғәтсе. 1968 йылдан [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1992 йылдан оториноларингология кафедраһы  мөдире, бер үк ваҡытта 1991–2003 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы]]ның баш оториноларингологы. 1990 йылдан  Башҡортостан Республикаһы Оториноларингологтар ассоциацияһы, 1998—2003 йылдарҙа [[Рәсәй]] ринологтар йәмғиәте президенты. Медицина фәндәре докторы (1991), профессор (1993). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1997), [[СССР]]-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1988). 
* [[Сафин Шамил Мәхмүт улы]] (1956), ғалим-нейрохирург. 1980 йылдан [[Республика клиник дауаханаһы]] табибы, шул иҫәптән 2001 йылдан бүлек мөдире; 2007 йылдан «Нейрохирургия» республика махсус йүнәлешле медицина ярҙамы үҙәге етәксеһе. Медицина фәндәре докторы (1999), профессор (2000). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2001). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Ҡыйғы районы]] [[Үрге Ҡыйғы]] ауылынан. 
* [[Куликов Владимир Иванович]] (1966—4.11.2021), [[Инженерлыҡ эше|инженер-механик]], муниципаль хеҙмәткәр. 2016—9.10.2021 йылдарҙа [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһы хакимиәте башлығы. Йәштәр сәйәсәте өлкәһенең почётлы хеҙмәткәре (2003). Сығышы менән шул уҡ ҡаланан. }}
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Рогова Наталья Леонидовна]] (1927—18.08.1994), [[Спорт|спортсы­]], тренер. 1977 йылдан [[теннис]] буйынса Олимпия резервының Өфөләге балалар һәм үҫмерҙәр махсус спорт мәктәбе тренеры һәм [[Башҡортостан]] йыйылма командаһының өлкән тренеры, [[Өфө]]лә теннис мәктәбен ойоштороусы. [[РСФСР]]-ҙың (1991) һәм [[Молдавия ССР-ы]]ның атҡаҙанған тренеры, [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1988), [[СССР]]-ҙың спорт мастеры (1959). Сығышы менән [[Украина]]ның [[Запорожье]] ҡалаһынан.
* [[Панченко Владимир Алексеевич]] (1937), [[Һынлы сәнғәт|рәссам]]. 1989 йылдан СССР-ҙың Рәссамдар союзы ағзаһы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2009). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Федоровка районы]]ның хәҙер бөткән Веровка ауылынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Ғәбдулхаҡов Рафаил Ахвас улы]] (1952), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны, балалар табибы. 1976 йылдан [[Үрге Йәркәй]] үҙәк район дауаханаһының табип-педиатры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Балтас районы]] [[Штәнде]] ауылынан.
* [[Раил Кучуков]] (1952), [[опера]] [[йыр]]сыһы. 1978 йылдан [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]] вокалсыһы. [[Рәсәй]]ҙең атҡаҙанған (2009) һәм [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы|Башҡортостан Республикаһының халыҡ]] (2000) артисы. [[Ғәлимов Сәләм исемендәге премия]] (1982) һәм [[Ғәзиз Әлмөхәмәтов]] исемендәге республика конкурсы (1978) лауреаты.  
* [[Сәлихова Зайфа Мирғазиян ҡыҙы]] (1957), [[уҡытыусы]], [[Журналистика|журналист]], [[тәржемә]]се һәм [[Шиғриәт|шағир]]. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Яҙыусылар союздары ағзаһы. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре]] (2006). [[Фәтих Кәрим]] һәм [[Динис Бүләков]] исемендәге әҙәби премиялар һәм «Ижад шишмәләре—1999» әҙәби фестивале лауреаты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Бәләбәй районы]] [[Мәтәүбаш]] ауылынан. 
* [[Винклер Наталья Михайловна]] (1962), [[Стәрлетамаҡ]] ҡала хакимиәтенең [[архитектура]] һәм ҡала төҙөлөшө бүлеге етәксеһе, Башҡортостан Республикаһынаң атҡаҙанған архитекторы.
* [[Ғәйнанова Нурия Камалетдин ҡыҙы]] (1942), юғары мәктәп ветераны, ғалим-физиолог. Биология  фәндәре докторы (1992), профессор (1995). Рәсәйҙең почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001). Сығышы менән Прокопьевск ҡалаһынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Месарош Дьюла]] (1883—1957), [[АҠШ]] [[фән|ғалимы]], [[Этнография|этнограф]], [[шәрҡиәт]]се, фольклорсы. [[Төрөк теле|Төрөк]]-[[Татар теле|татар]] [[филология]]һы докторы (1909). Урал-Волга буйы халыҡтары фольклорын, тел һәм этнографиян, шул иҫәптән [[башҡорттар]] һәм [[венгрҙар]]ҙың этногенетик бәйләнештәрен өйрәнеүсе. 1909 йылғы этнографик экспедияция барышында хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]] [[Баймаҡ районы]]ның [[Иҫән]], [[Темәс]], [[Юлыҡ (Баймаҡ районы)|Юлыҡ]] һәм [[Йомаш (Баймаҡ районы)|Йомаш]] ауылдарында була.
* [[Лежнёв Анатолий Петрович]] (1888—11.03.1956), [[Һынлы сәнғәт|рәссам]]. 1937 йылдан [[СССР]] Рәссамдар союзы ағзаһы. [[Башҡорт АССР-ы]] Рәссамдар союзы идараһының беренсе рәйесе. БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1940). Сығышы менән хәҙерге [[Воронеж өлкәһе]]нең Жердев районы Сукманка ауылынан. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Дмитриев Алексей Иосифович]] (1908—23.11.1997), [[Инженерлыҡ эше|инженер]]-[[Металлургия|металлург]], [[Педагогика|педагог]], [[яҙыусы]], тыуған яҡты өйрәнеүсе. 1935 йылдан [[Белорет металлургия комбинаты]]ның мартен цехы мастеры, цех начальнигы урынбаҫары; 1954—1969 йылдарҙа  «Уралдомнаремонт» тресының Белорет төҙөлөш идаралығы начальнигы. Бер үк ваҡытта Белорет металлургия техникумы [[уҡытыусы]]һы. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры (1954), [[РСФСР]] Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе. [[Белорет районы]] һәм [[Белорет]] ҡалаһының почётлы гражданы (1987). Сығышы менән ошо райондың [[Үҙән (Башҡортостан)|Үҙән]] ауылынан.
* [[Шакирова Әнүзә Сабирйән ҡыҙы]] (1953), педагог. [[Учалы районы]] [[Яңы Байрамғол]] урта мәктәбенең элекке башланғыс кластар [[уҡытыусы]]һы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.
* [[Саутина Ирина Валерьевна]] (1973), педагог. 1995 йылдан [[Салауат (ҡала)|Салауат ҡалаһының]] хәҙерге 1-се лицейы уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2014) һәм мәғариф отличнигы (2014). [[Рәсәй]]ҙең «Мәғариф» өҫтөнлөклө проектының «Иң яҡшы ил уҡытыусылары» конкурсы (2016) һәм «Рус теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы» республика конкурсы (2014) еңеүсеһе. Сығышы менән ошо ҡаланан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Зайдентрегер Моисей Акимович]] (1914—29.6.1994), пианист, педагог, юғары мәктәп уҡытыусһыһ. [[РСФСР]]-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1973), [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1963). Сығышы менән [[Ырымбур]] ҡалаһынан.
* [[Перчаткин Василий Михайлович]] (1919—9.12.2015), яҙыусы, журналист. РСФСР-ҙың (1981) һәм Башҡорт АССР-ының (1976) атҡаҙанған матбуғат хеҙмәткәре. 1959 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы|СССР Яҙыусылар]] һәм СССР Журналистар союздары ағзаһы.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Ҡайбышев Оскар Әкрәм улы]] (1939—2.06.2017), ғалим-металлофизик, юғары мәктәп уҡытыусһы, йәмәғәт эшмәкәре. 11-се саҡырылыш СССР Юғары Советы Милләттәр Советының Башҡорт АССР-ынан депутаты (1984—1989). [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]] академигы (1991), Рәсәй Тәбиғәт фәндәре академияһының ижтимағи академияһы ағзаһы. Техник фәндәр докторы (1976), профессор (1977). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1979). А. А. Бочвар исемендәге премия лауреаты (2002). [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1980) һәм 2‑се дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (1999) ордендары кавалеры. 
* [[Юричка Юрий Иванович]] (1939), педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1980—2011 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт университеты]] Бөрө филиалының кафедра мөдире. Педагогия фәндәре докторы (1992), профессор (1994). РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1986), [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2006), [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (1999) һәм мәғариф отличнигы (1995). Сығышы менән [[Украина]]ның Люта ауылыынан. }}
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:28 мартта тыуғандар</categorytree>''
* [[1483]]: [[Рафаэль Санти]], [[Италия]] рәссамы, график һәм архитектор.
* [[1592]]: [[Ян Амос Коменский]], [[Чехия]]ның педагог-гуманисы.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1845]]: Павел Голубицкий, [[Рәсәй империяһы]]ның телефония өлкәһендә эшләгән уйлап табыусыһы.
* [[1868]]: [[Максим Горький]], [[Рәсәй империяһы]] һәм [[СССР]] яҙыусыһы, прозаик, драматург.
* [[1900]]: Пантелеймон Норцов, СССР [[йыр]]сыһы, [[Педагогика|педагог]], РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1947).
* [[1905]]: Илья Зильберштейн, [[сәнғәт]] һәм [[әҙәбиәт]] белгесе, тәнҡитсе, СССР-ҙың дәүләт премияһы лауреаты.
* [[1925]]: Дмитрий Гнатюк, [[йыр]]сы, режиссёр, СССР-ҙың халыҡ артисы (1960), [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1985), Украина Геройы (2005). 
* [[1925]]: [[Смоктуновский Иннокентий Михайлович]], СССР һәм [[Рәсәй]] [[театр]] һәм кино актёры.
* [[1925]]: Игорь Бельский (1925), СССР-ҙың [[балет]] артисы, хореограф, педагог, РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1966).
* [[1986]]: [[Леди Гага]], [[АҠШ]] [[йыр]]сыһы, [[бейеү]]се, ди-джей, композитор.
* [[1990]]: Екатерина Боброва, Рәсәй фигурисы, 2014 йылғы [[олимпия]] чемпионы.  }}

== {{Үлем}} == 
''<categorytree depth="0">Категория:28 мартта вафат булғандар</categorytree>''
* [[1919]]: [[Шәйехзада Бабич]], башҡорт шағиры, 1917—1919 йылдарҙа Башҡорт хөкүмәте ағзаһы.
* [[1944]]: [[Фәрхетдинов Мирғәй Әхмәй улы]], [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда батырҙарса һәләк булған яугир, [[Советтар Союзы Геройы]] (1944).
* [[2013]]: [[Нәжиб Асанбаев]], Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2006).

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|В28]]
[[Категория:28 март]]
28 март — григориан стиле буйынса йылдың 87-се (кәбисә йылында 88-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 278 көн ҡала.

 

  
 1910: Францияның Марсель ҡалаһында беренсе гидроплан осош яһай.
 1935: Канадала йәкшәмбе көн радиореклама тыйыла.

  
 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1483: Рафаэль Санти, Италия рәссамы, график һәм архитектор.
 1592: Ян Амос Коменский, Чехияның педагог-гуманисы.

   

 1919: Шәйехзада Бабич, башҡорт шағиры, 1917—1919 йылдарҙа Башҡорт хөкүмәте ағзаһы.
 1944: Фәрхетдинов Мирғәй Әхмәй улы, Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, Советтар Союзы Геройы (1944).
 2013: Нәжиб Асанбаев, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2006).

  

В28
Категория:28 март