Түреш (Бүздәк районы)
{{Айыҡ ауыл}}
{{ТП-Рәсәй|Түреш
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Түреш
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 54 | lat_sec = 28
  |lon_deg = 54 | lon_min = 33 | lon_sec = 56
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Бүздәк районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 722
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452727
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34773 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80217840001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Түреш''' ({{lang-ru|Тюрюшево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Бүздәк районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 722 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452727, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80217840001.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||722||347||375||48,1||51,9
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Бүздәк]]): 45 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Бүздәк]]): 44 км

== Тарихы ==
[[Түреш ауыл Советы (Бүздәк районы)|Түреш ауыл Советы]] үҙәге. Район үҙәгенән һәм [[Бүздәк]] тимер юл станцияһынан 45 саҡрым алыҫлыҡта Түреш йылғаһы<ref>[[Сәрмәсән]] йылғаһы ҡушылдығы</ref> буйында урынлашҡан.
Ауылды [[Ҡазан даруғаһы]] Дыуанай улусы [[башҡорттар|башҡорттары]]ның [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә 1680 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса [[мишәрҙәр]] нигеҙләй. [[1739 йыл]]да бында керҙәшлек килешеүе буйынса мишәрҙәрҙең яңы төркөмө, аҙаҡ типтәрҙәр күсеп ултыра. [[XIX  быуат]]тың 2‑се яртыһында Түреш ауылы [[XVIII быуат]] уртаһында нигеҙләнгән Шөңкәй ауылы менән берләшә. Түреш‑Шөңкәй исеме менән дә теркәлгән. [[1865 йыл]]да 229 йортта 1293 кеше йәшәгән. Халыҡ [[игенселек]], [[малсылыҡ]], сабата үреү менән шөғөлләнгән. 3 [[мәсет]], училище булған. [[1906 йыл]]да 3 мәсет, 3 һыу тирмәне, 2 бакалея кибете, янғын һүндереү машинаһы, мөгәзәй теркәлгән. Түрештә улус идараһы урынлашҡан.
Халҡы: [[1906 йыл]]да — 2438 кеше; [[1920 йыл]]да — 2896 кеше; [[1939 йыл]]да — 2043 кеше; [[1959 йыл]]да — 1210 кеше; [[1989 йыл]]да — 944 кеше; [[2002 йыл]]да — 861; [[2010 йыл]]да — 722 кеше. [[Башҡорттар]], [[татарҙар]] йәшәй ([[2002 йыл|2002]]). Төп [[мәктәп]] (Күҙәй урта мәктәбе филиалы), [[балалар баҡсаһы]], фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, [[мәсет]] бар<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/94178/ Башҡорт энциклопедияһы /Түреш ауылы]</ref>.

== Сығанаҡтар ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.{{ref-ru}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|94178}}{{V|17|06|2022}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Бүздәк районы ауылдары}}
{{Тышҡы һыЛтанмалар}}
[[Категория:Бүздәк районы ауылдары]]
Түреш () — Башҡортостандың Бүздәк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 722 кеше.
Почта индексы — 452727, ОКАТО коды — 80217840001.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь72234737548,151,9

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Бүздәк): 45 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 44 км

 Тарихы 
Түреш ауыл Советы үҙәге. Район үҙәгенән һәм Бүздәк тимер юл станцияһынан 45 саҡрым алыҫлыҡта Түреш йылғаһыСәрмәсән йылғаһы ҡушылдығы буйында урынлашҡан.
Ауылды Ҡазан даруғаһы Дыуанай улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә 1680 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса мишәрҙәр нигеҙләй. 1739 йылда бында керҙәшлек килешеүе буйынса мишәрҙәрҙең яңы төркөмө, аҙаҡ типтәрҙәр күсеп ултыра. XIX  быуаттың 2‑се яртыһында Түреш ауылы XVIII быуат уртаһында нигеҙләнгән Шөңкәй ауылы менән берләшә. Түреш‑Шөңкәй исеме менән дә теркәлгән. 1865 йылда 229 йортта 1293 кеше йәшәгән. Халыҡ игенселек, малсылыҡ, сабата үреү менән шөғөлләнгән. 3 мәсет, училище булған. 1906 йылда 3 мәсет, 3 һыу тирмәне, 2 бакалея кибете, янғын һүндереү машинаһы, мөгәзәй теркәлгән. Түрештә улус идараһы урынлашҡан.
Халҡы: 1906 йылда — 2438 кеше; 1920 йылда — 2896 кеше; 1939 йылда — 2043 кеше; 1959 йылда — 1210 кеше; 1989 йылда — 944 кеше; 2002 йылда — 861; 2010 йылда — 722 кеше. Башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002). Төп мәктәп (Күҙәй урта мәктәбе филиалы), балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет барБашҡорт энциклопедияһы /Түреш ауылы.

 Сығанаҡтар 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 

Категория:Бүздәк районы ауылдары