Күк көртмәле
{{Taxobox
| name        = Күк көртмәле
| image file  = Vaccinium uliginosum fruit.jpg
| regnum      = Үҫемлектәр
| divisio     = [[Ябыҡ орлоҡлолар]]
| classis     = [[Ике өлөшлөләр]]
| ordo        = [[Арса сәскәлеләр]]
| familia     = [[Арсалар]]
| genus       = [[Вакциниум]]
| species     = '''Күк көртмәле'''
| latin       = {{btname|Vaccinium uliginosum|[[L.]]}}{{тип}}
| wikispecies = Vaccinium uliginosum
| commons = Category:Vaccinium uliginosum
| itis = 23574
| ncbi = 190548
}}

'''Күк көртмәле<ref>Русско-башкирский словарь (З. Г. Ураксин, Ю. З. Ураксин, 2004)</ref><ref>Русско-башкирский словарь по ботанике (С. И. Янтурин, Г. А. Хисамов, 1981)</ref>''' ({{lang-la|Vaccínium uliginósum}}) — йылтыр ваҡ япраҡлы, алһыу сәскәле, ҡыҫҡа һабаҡлы ҡыуаҡ үҫемлек.

== Атамаһы ==
Фәнни һәм фәнни-популяр әҙәбиәттә '''һаҙ күк көртмәлеһе''', '''батҡыл күк көртмәлеһе''', '''тәбәшәк күк көртмәле''' тигән варианттар осрай<ref name="СО-3-00">{{статья|автор=Тюриков, Е. А.|заглавие=Брусничные: старт в новое столетие|издание=Сад и огород|тип=журнал|место=М.|год=2000|номер=3 (44)|страницы=30—31}}</ref>.

[[Урыҫ теле]]ндә уның атамалары күп төрлө: ''водопьянка, голубец, голубица, гонобоб, гонобо́бель, гонобой, гоноболь, дураха, дурника, дурниха, дурница, пьяная ягода, пьяника, пьяничка, пьяница, синий виноград, синика.''

== Таралыуы ==
Был төр [[Төньяҡ ярымшар]]ҙың уртаса һәм һалҡын климатлы, тундралы, урманлы зоналарында һәм тауҙарҙың өҫкө бүлкәтендә, йыш ҡына [[һаҙлыҡ]]лы, торфлы бөтә төбәктәрендә осрай. [[Евразия]]ла көнбайышта [[Исландия]]нан һәм [[Бөйөк Британия]]нан алып Рәсәйҙең [[Алыҫ Көнсығыш]]ына һәм [[Япония]]ға тиклем таралған (көньяҡ [[ареал]]ы — [[Испания]], [[Италия]], элекке [[Югославия]] илдәре , [[Төркиә]], [[Монголия]]). [[Төньяҡ Америка]]ла — [[Аляска]]нан [[Ньюфаундленд (утрау)|Ньюфаундлендҡа]] тиклем үҫә (көньяҡта — [[Калифорния]]ға)<ref>По данным сайта ''GRIN'' (см. раздел Һылтанмалар)</ref>.

Йылға, шишмәләр буйында ваҡ майҙандар биләһә, [[Байкал]] аръяғында, мәҫәлән, тиҫтәләрсә кв. километр майҙандарҙа үҫә.

== Агротехника ==
Күк көртмәле — талымһыҙ үлҫемлек, ҡоротҡостар һәм ауырыуҙар менән зарарланмай тиерлек.

Күк көртмәле әсе тупраҡ ярата ([[Водород күрһәткесе|pH]] 4—5)), шуға күрә әселек кимәлен даими күҙәтеп торорға кәрәк. Бигерәк тә дымға талапсан. Күк көртмәленең тамырҙары таралған тупраҡ ҡатламы 20 см тәрәнлеккә тиклем һәр ваҡыт дымлы булырға тейеш, ләкин ул артыҡ һыулы ерҙе яратмай.

== Шулай уҡ ҡара ==
* ''Голубика Эши''
* ''Голубика высокорослая''

== Әҙәбиәт ==
* {{книга|автор=Кожевников Ю. П.|часть=Семейство [[вересковые]] (Ericaceae)|заглавие=Жизнь растений. В 6-ти т.|ссылка=|ответственный=Под ред. [[А. Л. Тахтаджян]]а|место=М.|издательство=Просвещение|год=1981|том=5. Ч. 2. Цветковые растения|страницы=88—95|isbn=|тираж=300 000}}
* {{ИОРСР|часть=1011. ''Vaccinium uliginosum'' L. — Голубика, или Гонобобель|том=3|стр=25}}
* {{Книга|часть=Голубика|автор=Мазуренко М. Т.|заглавие=Вересковые кустарнички Дальнего Востока (структура и морфогенез)|ссылка=http://herba.msu.ru/shipunov/school/books/mazurenko1982_veresk_kust_dv.djvu|ответственный=Отв. ред. [[Хохряков, Андрей Павлович|А. П. Хохряков]]|место=М.|издательство=Наука|год=1982|страницы=120—127|страниц=184|тираж=1200|ref=Мазуренко}} — [[УДК]] 582.912.42

== Һылтанмалар ==
{{wikisource|:ru:Ботанический словарь (Анненков)/Vaccinium uliginosum/ДО|Vaccinium uliginosum}}
{{Викисловарь|:ru:голубика}}
* [http://protect.gost.ru/document.aspx?control=7&id=179872 ГОСТ Р 54696-2011]. Черника и голубика свежие. Технические условия

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Вакциниум}}

[[Категория:Евразия флораһы]]
[[Категория:Төньяҡ Америка флораһы]]
[[Категория:Емеш биреүсе ҡыуаҡтар]]
[[Категория:Һаҙлыҡ үҫемлектәре]]
[[Категория:Еләк культуралары]]
[[Категория:Арса һымаҡтар]]
[[Категория:Арса сәскәлеләр]]


{{botanics-stub}}
Күк көртмәлеРусско-башкирский словарь (З. Г. Ураксин, Ю. З. Ураксин, 2004)Русско-башкирский словарь по ботанике (С. И. Янтурин, Г. А. Хисамов, 1981) () — йылтыр ваҡ япраҡлы, алһыу сәскәле, ҡыҫҡа һабаҡлы ҡыуаҡ үҫемлек.

 Атамаһы 
Фәнни һәм фәнни-популяр әҙәбиәттә һаҙ күк көртмәлеһе, батҡыл күк көртмәлеһе, тәбәшәк күк көртмәле тигән варианттар осрай.

Урыҫ телендә уның атамалары күп төрлө: водопьянка, голубец, голубица, гонобоб, гонобо́бель, гонобой, гоноболь, дураха, дурника, дурниха, дурница, пьяная ягода, пьяника, пьяничка, пьяница, синий виноград, синика.

 Таралыуы 
Был төр Төньяҡ ярымшарҙың уртаса һәм һалҡын климатлы, тундралы, урманлы зоналарында һәм тауҙарҙың өҫкө бүлкәтендә, йыш ҡына һаҙлыҡлы, торфлы бөтә төбәктәрендә осрай. Евразияла көнбайышта Исландиянан һәм Бөйөк Британиянан алып Рәсәйҙең Алыҫ Көнсығышына һәм Японияға тиклем таралған (көньяҡ ареалы — Испания, Италия, элекке Югославия илдәре , Төркиә, Монголия). Төньяҡ Америкала — Алясканан Ньюфаундлендҡа тиклем үҫә (көньяҡта — Калифорнияға)По данным сайта GRIN (см. раздел Һылтанмалар).

Йылға, шишмәләр буйында ваҡ майҙандар биләһә, Байкал аръяғында, мәҫәлән, тиҫтәләрсә кв. километр майҙандарҙа үҫә.

 Агротехника 
Күк көртмәле — талымһыҙ үлҫемлек, ҡоротҡостар һәм ауырыуҙар менән зарарланмай тиерлек.

Күк көртмәле әсе тупраҡ ярата (pH 4—5)), шуға күрә әселек кимәлен даими күҙәтеп торорға кәрәк. Бигерәк тә дымға талапсан. Күк көртмәленең тамырҙары таралған тупраҡ ҡатламы 20 см тәрәнлеккә тиклем һәр ваҡыт дымлы булырға тейеш, ләкин ул артыҡ һыулы ерҙе яратмай.

 Шулай уҡ ҡара 
 Голубика Эши
 Голубика высокорослая

 Әҙәбиәт 
 
 
  — УДК 582.912.42

 Һылтанмалар 

 ГОСТ Р 54696-2011. Черника и голубика свежие. Технические условия

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Евразия флораһы
Категория:Төньяҡ Америка флораһы
Категория:Емеш биреүсе ҡыуаҡтар
Категория:Һаҙлыҡ үҫемлектәре
Категория:Еләк культуралары
Категория:Арса һымаҡтар
Категория:Арса сәскәлеләр