Ивановка (Дәүләкән районы)
{{НП-Россия
| статус = ауыл
| русское название = Ивановка
| оригинальное название = {{lang-ru|Ивановка}}
| герб =
| флаг =
|изображение=Открытие бюстов Героям Советского Союза в с. Ивановке.jpg
|описание изображения =Советтар Союзы Геройҙары Василий Утин һәм Михаил Бусаргин бюстары
| lat_deg = 54|lat_min = 23|lat_sec = 24
| lon_deg = 54|lon_min = 37|lon_sec = 34
| CoordScale =
| регион = Башҡортостан
| регион в таблице = Башҡортостан
| вид района =
| район = Дәүләкән районы{{!}}Дәүләкән
| район в таблице =
| вид поселения = ауыл советы
| поселение = Ивановка ауыл Cоветы (Дәүләкән районы){{!}}Ивановка
| поселение в таблице =
| внутреннее деление =
| глава =
| дата основания =1891
| первое упоминание =1892
| прежние имена =
| статус с =
| площадь =
| высота центра НП =
| население = {{ Население | Ивановка (Давлекановский район) | тс }}
| год переписи = {{ Население | Ивановка (Давлекановский район) | г }}
| плотность =
| агломерация =
| милли состав = урыҫтар
| конфессиональный состав =
| этнохороним =
| почтовый индекс = 453411
| почтовые индексы =
| телефонный код =
| цифровой идентификатор = 80222813001
| категория в Commons =
| сайт =
}}
{{другие значения|Ивановка}}
'''Ивановка''' ({{lang-ru|Ивановка}}) — [[Башҡортостан]]дың  [[Дәүләкән районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 749 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. [[Ивановка ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)|Ивановка ауыл Советы]]ның административ үҙәге.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||749||364||385||48,6||51,4
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Тарихы ==
[[Ивановка ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)|Ивановка ауыл Советы]] үҙәге. Район үҙәгенән һәм [[Дәүләкән]] тимер юл станцияһынан төньяҡ көнбайышҡа табан 38 км алыҫлыҡта [[Юрмый (Сәрмәсән ҡушылдығы)|Юрмый]] йылғаһы ([[Сәрмәсән]] йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан. Ауыға 1891—1892 йылдарҙа Рязань, [[Түбәнге Новгород өлкәһе|Түбәнге Новгород]], [[Пенза]], [[Ҡазан губернаһы|Ҡазан губерна]]ларынан күсенеүсе крәҫтиәндәр һәм мещандар нигеҙ һала. 1892 йылда «Ивановка» крәҫтиән йәмғиәте ойошторола. [[Бәләбәй өйәҙе]] Боғҙан улусы Сәрмәсән бүлексәһе ҡаҙнаһынан 12 йылға ер ҡурымтаға алына. [[1891 йыл]]да ел тирмәне, [[1894 йыл]]да Иоанно-Предтеченск сиркәүе төҙөлә. [[1906 йыл]]да сиркәү-мәхәллә мәктәбе,4 ел тирмәне, 4 тимерлек, шарап һәм Һыра кибеттәре, халыҡ аудиторияһы, мөгәзәй теркәлгән. [[1910 йыл]]да фельдшер, дауалау, артабан дауахана бүлексәһе асыла. [[1911 йыл]]да ауылда янғын сыға, 16 йорт яна. 1913 йылда 2474 дисәтинә ере булған.

1919 йылда аҡтар ун һигеҙ [[Ҡыҙыл армия|Ҡыҙыл Армия]] һалдатын ата. Улар ауыл зыяратында ерләнгән, 1963 йылда һәйкәл ҡуйылған. 

1929 йылда 4760,1 га ер майҙаны булған. [[1930 йыл]]дың октябрендә Калинин колхозы ойошторола. 1960 йылда Ивановкаға XIX быуаттың 2‑се яртыһында нигеҙләнгән Покровка (Юрмый) ауылы ҡушылған. М. Г. Гаршин һәм [[Советтар Союзы Геройы]] [[Бусаргин Николай Матвеевич|Николай Матвеевич Бусаргин]] ошо ауылда тыуған.<br>
2021 йылдың 24 апрелендә Советтар Союзы Геройҙары [[Утин Василий Ильич|Василий Утин]] һәм [[Бусаргин Николай Матвеевич|Николай Бусаргин]]ға бюсттар ҡуйыла. [[1979 йыл]]да ауылдан 90 м алыҫлыҡа быуа, [[1987 йыл]]да 50 карауат-урынлыҡ яңы дауахана төҙөлә. [[1989 йыл]]да мәктәптә тыуған яҡты өйрәнеү муҙейы асыла.<br>
Халҡы: 1906 йылда — 1093 кеше; 1920 йылда — 1538 кеше; 1939 йылда — 1147 кеше; 1959 йылда — 1144 кеше; 1989 йылда — 837 кеше; 2002 йылда — 750 кеше; 2010 йылда — 749 кеше. Урыҫтар йәшәй (2002). Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, сиркәү бар<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/477 А. З. Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 477-се б] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220403134706/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/477 |date=2022-04-03 }}</ref><ref name="К.">{{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=160—162-се б.б. }}</ref>.

== Урамдары ==
Исемдәре:<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/059/000025.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Ивановка ]</ref>
{{колонки |3}}
Гаршин урамы ({{lang-ru|Гаршина (улица)}})

Йылға аръяғы урамы ({{lang-ru|Заречная (улица)}})

Механизаторҙар урамы ({{lang-ru|Механизаторская (улица}}))

Покров урамы ({{lang-ru|Покровская (улица)}})

Попов урамы ({{lang-ru|Поповская (улица)}})
{{конец|колонки}}

== Топонимдары ==
Исемдәре:<ref name="К." />
{{колонки|3}}
Буланков соҡоро ({{lang-ru|Буланков (овраг)}})

Варшава урамы ({{lang-ru|Варшава (местность)}})

Кулдым (урын) ({{lang-ru|Кулдым (местность)}})

Немушкин соҡоро ({{lang-ru|Немушкин (овраг)}})

Покровка (ауыл урыны) ({{lang-ru| Покровка (местность быв. деревни)}})

Поповка (ауыл урыны) ({{lang-ru|Поповка (местность)}})

Пронин соҡоро ({{lang-ru|Пронин  (овраг)}})

Пронин (тауы) ({{lang-ru|Пронина  (гора)}})
{{конец|колонки}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 38 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 38 км

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Утин Василий Ильич]] ([[17 декабрь]] [[1918 йыл]] — [[10 декабрь]] [[1941 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда батырҙарса һәләк булған яугир. Совет ғәскәрҙәренең Бессарабияға һәм Төньяҡ Буковинаға 1940 йылдағы хәрби походында ҡатнашыусы. СССР Эске Эштәр Халыҡ Комиссариатының махсус тәғәйенләштәге сик буйы полкы автоматсыһы, политрук урынбаҫары. [[Советтар Союзы Геройы]] (1942, үлгәндән һуң).
* [[Бусаргин Николай Матвеевич]] ([[11 ноябрь]] [[1919 йыл]] — [[26 июль]] [[1990 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, уҡсылар полкының рота командиры, майор (1958). [[Советтар Союзы Геройы]] (1946).
* [[Гаршин Михаил Григорьевич]] (1932—3.09.1993), [[ауыл хужалығы]] эшмәкәре. 1959—1993 йылдарҙа [[Дәүләкән районы]] М. И. Калинин исемендәге колхоз рәйесе. [[Башҡорт АССР‑ы]]ның 7‑се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (1992) һәм Башҡорт АССР‑ының (1989) атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. [[Ленин ордены|Ленин]] (1966), [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1971) һәм [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены|Халыҡтар Дуҫлығы]] (1981) ордендары кавалеры<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/84244/ Башҡорт Википедияһы / Гаршин Михаил Григорьевич]</ref>.
* [[Резяпов Виктор Семёнович]] ([[29 декабрь]] [[1940 йыл]]) — педагог, сәйәсмән, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. Рәсәй Федерацияһының профессиональ белем биреү мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының ун икенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте — урыҫ.
* Ясаков Фёдор Григорьевич (12 февраль 1918 йыл — ?) — уҡытыусы, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры<ref name="С.">{{китап |автор= Давлекановский район  |заглавие=«Наши славные педагоги» |место=Уфа |издательство=«Валькирия» |год=2016 г. |страницы=176 }}
</ref>.
* Юткина Людмила Николаевна (5 июль 1957 йыл) — Башҡортосан Республикаһының мәғариф отличнигы (1999).<ref name="С." />
* Резяпова Елена Михайловна (4 декабрь 1961 йыл) — Башҡортосан Республикаһының мәғариф отличнигы (2004).<ref name="С." />
* Призенцов Алексей Викторович (14 ғинуар 1957 йыл) — 1993—2014 йылдарҙа мәктәп директоры, Башҡортосан Республикаһының мәғариф отличнигы (2005).<ref name="С." />

== Видеояҙмаларҙа ==
* [https://bash.news/bash/news/150174-deuleken-rayony-ivanovka-auyly-mektebene-sovettar-soyuzy-geroyy-vasiliy-utin-iseme-birelde БСТ /Дәүләкән районы Ивановка ауылы мәкәтәбенә Советтар Союзы Геройы Василий Утин исеме бирелде]{{Недоступная ссылка|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|87342}}{{V|24|03|2022}}
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/477 А. З. Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 477-се б] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220403134706/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/477 |date=2022-04-03 }}
* {{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=160—162-се б.б. }}
* [https://www.gosspravka.ru/02/059/000090.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Шестопаловка ауылы ]
* {{китап |автор= Давлекановский район  |заглавие=«Наши славные педагоги» |место=Уфа |издательство=«Валькирия» |год=2016 г. |страницы=176 }}
* [https://www.gosspravka.ru/02/059/000025.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Ивановка ]
{{Дәүләкән районы ауылдары}}

[[Категория:Дәүләкән районы ауылдары]]
Ивановка () — Башҡортостандың  Дәүләкән районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 749 кеше. Ивановка ауыл Советының административ үҙәге.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь74936438548,651,4

 Тарихы 
Ивановка ауыл Советы үҙәге. Район үҙәгенән һәм Дәүләкән тимер юл станцияһынан төньяҡ көнбайышҡа табан 38 км алыҫлыҡта Юрмый йылғаһы (Сәрмәсән йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан. Ауыға 1891—1892 йылдарҙа Рязань, Түбәнге Новгород, Пенза, Ҡазан губерналарынан күсенеүсе крәҫтиәндәр һәм мещандар нигеҙ һала. 1892 йылда «Ивановка» крәҫтиән йәмғиәте ойошторола. Бәләбәй өйәҙе Боғҙан улусы Сәрмәсән бүлексәһе ҡаҙнаһынан 12 йылға ер ҡурымтаға алына. 1891 йылда ел тирмәне, 1894 йылда Иоанно-Предтеченск сиркәүе төҙөлә. 1906 йылда сиркәү-мәхәллә мәктәбе,4 ел тирмәне, 4 тимерлек, шарап һәм Һыра кибеттәре, халыҡ аудиторияһы, мөгәзәй теркәлгән. 1910 йылда фельдшер, дауалау, артабан дауахана бүлексәһе асыла. 1911 йылда ауылда янғын сыға, 16 йорт яна. 1913 йылда 2474 дисәтинә ере булған.

1919 йылда аҡтар ун һигеҙ Ҡыҙыл Армия һалдатын ата. Улар ауыл зыяратында ерләнгән, 1963 йылда һәйкәл ҡуйылған. 

1929 йылда 4760,1 га ер майҙаны булған. 1930 йылдың октябрендә Калинин колхозы ойошторола. 1960 йылда Ивановкаға XIX быуаттың 2‑се яртыһында нигеҙләнгән Покровка (Юрмый) ауылы ҡушылған. М. Г. Гаршин һәм Советтар Союзы Геройы Николай Матвеевич Бусаргин ошо ауылда тыуған.
2021 йылдың 24 апрелендә Советтар Союзы Геройҙары Василий Утин һәм Николай Бусаргинға бюсттар ҡуйыла. 1979 йылда ауылдан 90 м алыҫлыҡа быуа, 1987 йылда 50 карауат-урынлыҡ яңы дауахана төҙөлә. 1989 йылда мәктәптә тыуған яҡты өйрәнеү муҙейы асыла.
Халҡы: 1906 йылда — 1093 кеше; 1920 йылда — 1538 кеше; 1939 йылда — 1147 кеше; 1959 йылда — 1144 кеше; 1989 йылда — 837 кеше; 2002 йылда — 750 кеше; 2010 йылда — 749 кеше. Урыҫтар йәшәй (2002). Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, сиркәү барА. З. Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 477-се б .

 Урамдары 
Исемдәре:«Налог Белешмәһе» статистикаһында Ивановка 

Гаршин урамы ()

Йылға аръяғы урамы ()

Механизаторҙар урамы ())

Покров урамы ()

Попов урамы ()

 Топонимдары 
Исемдәре:

Буланков соҡоро ()

Варшава урамы ()

Кулдым (урын) ()

Немушкин соҡоро ()

Покровка (ауыл урыны) ()

Поповка (ауыл урыны) ()

Пронин соҡоро ()

Пронин (тауы) ()

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Дәүләкән): 38 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 38 км

 Билдәле шәхестәре 
 Утин Василий Ильич (17 декабрь 1918 йыл — 10 декабрь 1941 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир. Совет ғәскәрҙәренең Бессарабияға һәм Төньяҡ Буковинаға 1940 йылдағы хәрби походында ҡатнашыусы. СССР Эске Эштәр Халыҡ Комиссариатының махсус тәғәйенләштәге сик буйы полкы автоматсыһы, политрук урынбаҫары. Советтар Союзы Геройы (1942, үлгәндән һуң).
 Бусаргин Николай Матвеевич (11 ноябрь 1919 йыл — 26 июль 1990 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, уҡсылар полкының рота командиры, майор (1958). Советтар Союзы Геройы (1946).
 Гаршин Михаил Григорьевич (1932—3.09.1993), ауыл хужалығы эшмәкәре. 1959—1993 йылдарҙа Дәүләкән районы М. И. Калинин исемендәге колхоз рәйесе. Башҡорт АССР‑ының 7‑се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Рәсәй Федерацияһының (1992) һәм Башҡорт АССР‑ының (1989) атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Ленин (1966), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) һәм Халыҡтар Дуҫлығы (1981) ордендары кавалерыБашҡорт Википедияһы / Гаршин Михаил Григорьевич.
 Резяпов Виктор Семёнович (29 декабрь 1940 йыл) — педагог, сәйәсмән, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. Рәсәй Федерацияһының профессиональ белем биреү мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының ун икенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте — урыҫ.
 Ясаков Фёдор Григорьевич (12 февраль 1918 йыл — ?) — уҡытыусы, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.
 Юткина Людмила Николаевна (5 июль 1957 йыл) — Башҡортосан Республикаһының мәғариф отличнигы (1999).
 Резяпова Елена Михайловна (4 декабрь 1961 йыл) — Башҡортосан Республикаһының мәғариф отличнигы (2004).
 Призенцов Алексей Викторович (14 ғинуар 1957 йыл) — 1993—2014 йылдарҙа мәктәп директоры, Башҡортосан Республикаһының мәғариф отличнигы (2005).

 Видеояҙмаларҙа 
 БСТ /Дәүләкән районы Ивановка ауылы мәкәтәбенә Советтар Союзы Геройы Василий Утин исеме бирелде

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 А. З. Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 477-се б 
 
 «Налог Белешмәһе» статистикаһында Шестопаловка ауылы 
 
 «Налог Белешмәһе» статистикаһында Ивановка 

Категория:Дәүләкән районы ауылдары