Әхмәт (Әбйәлил районы)
{{ТП-Рәсәй| Әхмәт|ауыл
 |статус =
 |башҡортса исеме = Әхмәт
 |төп исеме =
 |ил =
 |герб = 
 |флаг = 
 |герб киңлеге = 
 |флаг киңлеге = 
 |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
 |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |lat_dir =
 |lon_dir =
 |CoordAddon  =  |CoordScale = 
 |ЯндексКарта  = 
 |ил картаһы = 
 |регион картаһы = 
 |район картаһы = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө = төбәк
 |регион = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион = 
 |район төрө = район
 |район = Әбйәлил районы
 |теҙмәләге район = 
 |урынлашыу төрө = ауыл советы
 |урынлашыу = Ҡырҙас
 |теҙмәләге урынлашыу = 
 |эске бүленеү = 
 |башлыҡ төрө = 
 |башлыҡ = 
 |нигеҙ һалыныу = 
 |беренсе телгә алыу = 
 |элекке исемдәре = 
 |статус (башлап) = 
 |майҙан = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                  = 
 |рәсми тел = 
 |рәсми тел-ref    = 
  |халыҡ = 145
  |иҫәп алыу йылы = 2010
  |тығыҙлыҡ = 
  |агломерация = 
  |конфессия составы = [[ислам|мосолмандар]]
  |этнохороним = 
 |ваҡыт бүлкәте = +5
 |DST                     =
 |почта индексы = 453615
 |почта индекстары = 
 |телефон коды = 34772
 |автомобиль коды = 02, 102
 |танымлаусы төрө = 
 |һансал танымлаусы = 80201825002
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                    = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
 |add2n                   = 
 |add2                    = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}
'''Әхмәт''' — [[Башҡортостан]]дың [[Әбйәлил районы]]ндағы ауыл, Ҡырҙас ауыл советына ҡарай. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 145 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453615, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80201825002.


== Халыҡ һаны ==
{{ Население | Ахметово (Абзелиловский район) }}
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса — [[башҡорттар]] (100 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||145||73||72||50,3||49,7
|-
|}

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Асҡар (Әбйәлил районы)|Асҡар]]): 34 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡырҙас]]): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Магнитогорск): 100(+/-5) км

== Урамдары ==
* Әхмәт Зәки Вәлиди урамы ({{lang-ru|Ахмет Заки Валиди (улица)}})
* Партизан урамы ({{lang-ru|Партизанская (улица)}})
* Һаҡмар урамы ({{lang-ru|Сакмарская (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/053/000021.html Улицы]</ref>.

== Тарихы ==
Әхмәт ауылы XIX быуат башынан билдәле. Беренсе күскенсе, йорт йөҙ башы Әхмәт Өмөтбаевҡа 1834 йылда 75 йәш була, улдары Хөсәйен, Ғәле, Этҡол һәм Ғайса. Ауылдың тағы бер атамаһы — Һаҡмарбаш — уның [[Һаҡмар (йылға)|Һаҡмарҙың]] үрге ағымында урынлашыуын күрһәтә.

VIII ревизияла ауылда 54 йортта 309 кеше йәшәгән. Һуңынан халыҡ һәм ихаталар һаны кәмей. 1859 йылда унда 50 хужалыҡ була, унда 293 кеше йәшәй. Бер йыл элек бында [[Ишҡол]] ауылынан 5 ғаилә күсеп килгән. Был халыҡтың генетик бәйләнештәрен күрһәтә. 1920 йылда 46 ихатала 183 кеше йәшәгән.

1805—1807 йылдарҙа [[Польша]] һәм [[Пруссия]] биләмәләрендә Рәсәй союздаштары менән Францияға ҡаршы походта Баҙырғол Ейәнсурин башҡорт полктары составында ҡатнаша. Ике көмөш миҙал кавалеры Байғул Ҡәҙербәков Рәсәйҙе генә түгел, Европа илдәрен [[Наполеон I|Наполеон]] ғәскәрҙәренән азат итеүҙә ҡатнаша. 1828—1829 йылдарҙа Мөхәмәткәрим Мулдашев һәм Ишембай Хөсәйенов [[Рус-төрөк һуғыштары|рус-төрөк һуғышы]] йылдарында империяның көнбайыш сиктәрен һаҡлай<ref>{{ИСДБ|страница=34}}</ref>.

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Йәғәфәрова Айһылыу Шәйхетдин ҡыҙы]] (3.09.1948) — [[башҡорт]] яҙыусыһы, [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры (1986), [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған халыҡ мәғарифы (1992) һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993).
* [[Ноғманов Иҙрис Мөҙәрис улы]] (1.09.1952) — башҡорт яҙыусыһы. Әбйәлил районының И.Мырҙаҡаев-Балапанов исемендәге премияһы лауреаты.

== Ауыл лаҡаптары ==
* '''Урыҫса белгәненә тап бул''' — …Ауылдан бер ағай… урманда һуҡыр сысҡанға ҡапҡан һалып йөрөй икән. Ҡапҡан ҡороп ултырһа, артында берәү тамаҡ ҡырып ебәрә. Әйләнеп ҡараһа, ҙу-ур һоро айыу артҡы аяҡтарына баҫып тора, имеш. Был кеше айыуға табан әйләнеп ултырған да: «Әй, һин, тайыш табан, дауай миңә ни мишай. Күрмәйһеңме — мин занятий, әйҙә, йөрөгән урманыңда гуляй, пашол бынан», — тип әйткән, ти. Айыу артына ҡолап киткән дә, урманға инеп ҡасҡан. Был кеше ҡайтып, булған хәлде ауылдаштарына һөйләгән. Ул һөйләгәнен бот сабып, тел шартлатып тыңлайҙар. «Ярай әле урыҫса белгән айыуға тап булғанһың, белмәгәненә эләкһәң», — тип, шатлығын уртаҡлашҡандар. Хәҙер урманға барған кешегә: «Урыҫса белгәненә тап бул», — тип әйтәләр беҙҙә<ref>«Башҡортостан» гәзите. 15 март 2012 йыл.</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан. — Справочник. Уфа: ГУП РБ "Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. :илл. ISBN 978-5-87691-038-7

== Һылтанмалар ==
{{Әбйәлил районы ауылдары}}

[[Категория:Әбйәлил районы ауылдары]]
[[Категория:Һаҡмар буйындағы тораҡ пункттар]]


{{Bashkir-geo-stub}}
Әхмәт — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл, Ҡырҙас ауыл советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 145 кеше.
Почта индексы — 453615, ОКАТО коды — 80201825002.

 Халыҡ һаны 

 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — башҡорттар (100 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь145737250,349,7

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Асҡар): 34 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡырҙас): 6 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Магнитогорск): 100(+/-5) км

 Урамдары 
 Әхмәт Зәки Вәлиди урамы ()
 Партизан урамы ()
 Һаҡмар урамы ()Улицы.

 Тарихы 
Әхмәт ауылы XIX быуат башынан билдәле. Беренсе күскенсе, йорт йөҙ башы Әхмәт Өмөтбаевҡа 1834 йылда 75 йәш була, улдары Хөсәйен, Ғәле, Этҡол һәм Ғайса. Ауылдың тағы бер атамаһы — Һаҡмарбаш — уның Һаҡмарҙың үрге ағымында урынлашыуын күрһәтә.

VIII ревизияла ауылда 54 йортта 309 кеше йәшәгән. Һуңынан халыҡ һәм ихаталар һаны кәмей. 1859 йылда унда 50 хужалыҡ була, унда 293 кеше йәшәй. Бер йыл элек бында Ишҡол ауылынан 5 ғаилә күсеп килгән. Был халыҡтың генетик бәйләнештәрен күрһәтә. 1920 йылда 46 ихатала 183 кеше йәшәгән.

1805—1807 йылдарҙа Польша һәм Пруссия биләмәләрендә Рәсәй союздаштары менән Францияға ҡаршы походта Баҙырғол Ейәнсурин башҡорт полктары составында ҡатнаша. Ике көмөш миҙал кавалеры Байғул Ҡәҙербәков Рәсәйҙе генә түгел, Европа илдәрен Наполеон ғәскәрҙәренән азат итеүҙә ҡатнаша. 1828—1829 йылдарҙа Мөхәмәткәрим Мулдашев һәм Ишембай Хөсәйенов рус-төрөк һуғышы йылдарында империяның көнбайыш сиктәрен һаҡлай.

 Билдәле шәхестәр 
 Йәғәфәрова Айһылыу Шәйхетдин ҡыҙы (3.09.1948) — башҡорт яҙыусыһы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1986), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы (1992) һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1993).
 Ноғманов Иҙрис Мөҙәрис улы (1.09.1952) — башҡорт яҙыусыһы. Әбйәлил районының И.Мырҙаҡаев-Балапанов исемендәге премияһы лауреаты.

 Ауыл лаҡаптары 
 Урыҫса белгәненә тап бул — …Ауылдан бер ағай… урманда һуҡыр сысҡанға ҡапҡан һалып йөрөй икән. Ҡапҡан ҡороп ултырһа, артында берәү тамаҡ ҡырып ебәрә. Әйләнеп ҡараһа, ҙу-ур һоро айыу артҡы аяҡтарына баҫып тора, имеш. Был кеше айыуға табан әйләнеп ултырған да: «Әй, һин, тайыш табан, дауай миңә ни мишай. Күрмәйһеңме — мин занятий, әйҙә, йөрөгән урманыңда гуляй, пашол бынан», — тип әйткән, ти. Айыу артына ҡолап киткән дә, урманға инеп ҡасҡан. Был кеше ҡайтып, булған хәлде ауылдаштарына һөйләгән. Ул һөйләгәнен бот сабып, тел шартлатып тыңлайҙар. «Ярай әле урыҫса белгән айыуға тап булғанһың, белмәгәненә эләкһәң», — тип, шатлығын уртаҡлашҡандар. Хәҙер урманға барған кешегә: «Урыҫса белгәненә тап бул», — тип әйтәләр беҙҙә«Башҡортостан» гәзите. 15 март 2012 йыл..

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан. — Справочник. Уфа: ГУП РБ "Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. :илл. ISBN 978-5-87691-038-7

 Һылтанмалар 

Категория:Әбйәлил районы ауылдары
Категория:Һаҡмар буйындағы тораҡ пункттар