Апут
{{НП-Россия
 | статус                   = село
 | русское название         = Апутово
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Апут}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 55 |lat_min = 41 |lat_sec = 51
 | lon_deg                  = 59 |lon_min = 1 |lon_sec = 53
 | CoordScale               = 
 |размер карты региона     =
 |размер карты района      =
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Балаҡатай районы{{!}} Балаҡатай районы
 | район в таблице          = 
 |вид поселения            = ауыл биләмәһе
 |поселение                = Үтәш ауыл Советы (Балаҡатай районы){{!}}Үтәш ауыл Советы
 |поселение в таблице      =
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Апутово | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Апутово | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = [[башҡорттар]]
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 452580
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80210837002
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}

'''Апут''' ({{lang-ru|Апутово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Балаҡатай районы]]ндағы ауыл. [[Үтәш ауыл Советы (Балаҡатай районы)|Үтәш ауыл Советы]] составына инә. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 274 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Почта индексы — 452580, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80210837002.


== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Яңы Балаҡатай]]): 5 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Түбәнге Үтәш]]): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Үңкерҙе): 31 км

Апут ауылы [[Әй (йылға)|Әй]] йылғаһы бассейнына ҡараған [[Оло Ыйыҡ (Әй ҡушылдығы)|Оло Ыйыҡ]] ҡушылдығы [[Сакалдым]] йылғаһы буйында, район үҙәге [[Яңы Балаҡатай]] ауылынан көнсығышҡа табан киломтер һәм Үңкерҙе ([[Силәбе өлкәһе]]) тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 31 километр алыҫлыҡта урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|81362}}</ref>.

== Тарихы ==
Апут ауылына [[Себер даруғаһы]] Балаҡатай улусы [[башҡорттар]]ы үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә [[1776 йыл]]да нигеҙ һалған. Тәүге төпләнеүсе старшина Апут Күтсемов/Ҡотомов исеме менән аталған.

[[1795 йыл]]да Апут ауылынағы 18 йортта 67 кеше, [[1865 йыл]]да 33 йортта — 179 кеше йәшәгән. [[Малсылыҡ]], [[игенселек]], [[умартасылыҡ]] менән шөғөлләнгәндәр. [[Мәсет]] булған<ref> {{ИСДБ|страница=564}}</ref><ref>[http://ufagen.ru/places/belokataysky/aputovo.html Апутово на портале «Генеалогия и Архивы»]</ref>.

Ауылда 1-се һанлы Яңы Балаҡатай урта мәктәбенең филиалы — Апут башланғыс мәктәбе, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар<ref>{{БЭ2013|81362}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
Апут ауылында [[башҡорттар]] йәшәй (2002).

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||337||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||366||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||400||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||333||154||179||46,2 %||53,8 %
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||328||173||155||52,7 %||47,3 %
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||274||135||139||49,3 %||50,7 %
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Билдәле кешеләре ==
* Вәхитов Нәғим Әбдрәзәҡ улы (1925, Үтәш ауылы -) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/memorial-chelovek_vpp21154189/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%92%D0%B0%D1%85%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%B2%26first_name%3D%D0%9D%D0%B0%D0%B3%D0%B8%D0%BC%26middle_name%3D%26date_birth_from%3D%26static_hash%3D337f0a73e4aede9066705a424a353964v9%26data_vibitiya_period%3Don%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_polit%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%26page%3D1%26grouppersons%3D1& Память народа. Вахитов Нагим Абдразакович]</ref>

== Урамдары ==
{{Колонки|3}}
* Нәғим Вәхитов урамы ({{lang-ru|}} Нагима Вахитова (улица)
* Салауат Юлаев урамы ({{lang-ru|}} Салавата Юлаева (улица)
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|}} Молодёжная (улица)
* Йылға аръяғы урамы ({{lang-ru|}} Заречная (улица)<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/belokatayskiy-rayon/selo-aputovo/ Карта села Апутово. Улицы]</ref>{{Колонки|конец}}

== Тирә-яҡ мөхит ==
;Ер-һыу атамалары
''Тауҙар:''

''Йылғалар:''
* [[Әй]], '''Сакалдым йылғаһы'''

''Шишмәләр:''

''Ялан-бесәнлектәр:''

''Таусыҡтар, түбәләр:''

''Башҡа урын-ер атамалары:''

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Ҡатай]]

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|81362}}
* {{ИСДБ|страница=564}} 564 б.
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан].
* [http://ufagen.ru/places/belokataysky/aputovo.html Апутово на портале «Генеалогия и Архивы»]
* [http://novo-belokatay.ru/village-councils-and-villages/150-village-aputovo.html Деревня Апутово — на портале novo-belokatay.ru] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170402021715/http://novo-belokatay.ru/village-councils-and-villages/150-village-aputovo.html |date=2017-04-02 }}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Балаҡатай районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Балаҡатай районы ауылдары]]
Апут () — Башҡортостандың Балаҡатай районындағы ауыл. Үтәш ауыл Советы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 274 кеше. Почта индексы — 452580, ОКАТО коды — 80210837002.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Яңы Балаҡатай): 5 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Түбәнге Үтәш): 11 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Үңкерҙе): 31 км

Апут ауылы Әй йылғаһы бассейнына ҡараған Оло Ыйыҡ ҡушылдығы Сакалдым йылғаһы буйында, район үҙәге Яңы Балаҡатай ауылынан көнсығышҡа табан киломтер һәм Үңкерҙе (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 31 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

 Тарихы 
Апут ауылына Себер даруғаһы Балаҡатай улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә 1776 йылда нигеҙ һалған. Тәүге төпләнеүсе старшина Апут Күтсемов/Ҡотомов исеме менән аталған.

1795 йылда Апут ауылынағы 18 йортта 67 кеше, 1865 йылда 33 йортта — 179 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған Апутово на портале «Генеалогия и Архивы».

Ауылда 1-се һанлы Яңы Балаҡатай урта мәктәбенең филиалы — Апут башланғыс мәктәбе, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.

 Халыҡ һаны 
Апут ауылында башҡорттар йәшәй (2002).

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август337 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар366 1959 йыл 15 ғинуар400 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар33315417946,2 %53,8 % 2002 йыл 9 октябрь32817315552,7 %47,3 % 2010 йыл 14 октябрь27413513949,3 %50,7 %

 Билдәле кешеләре 
 Вәхитов Нәғим Әбдрәзәҡ улы (1925, Үтәш ауылы -) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡанПамять народа. Вахитов Нагим Абдразакович

 Урамдары 

 Нәғим Вәхитов урамы ( Нагима Вахитова (улица)
 Салауат Юлаев урамы ( Салавата Юлаева (улица)
 Йәштәр урамы ( Молодёжная (улица)
 Йылға аръяғы урамы ( Заречная (улица)Карта села Апутово. Улицы

 Тирә-яҡ мөхит 
Ер-һыу атамалары
Тауҙар:

Йылғалар:
 Әй, Сакалдым йылғаһы

Шишмәләр:

Ялан-бесәнлектәр:

Таусыҡтар, түбәләр:

Башҡа урын-ер атамалары:

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Ҡатай

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 
  564 б.
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
 Апутово на портале «Генеалогия и Архивы»
 Деревня Апутово — на портале novo-belokatay.ru 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Балаҡатай районы ауылдары