Басиров Миәссәр Мәғәсүм улы
{{Яҙыусы
|Исеме              = Миәссәр Басиров		
|Төп исеме   = 
|Рәсеме      = 
|Киңлек          = 
|Ҡултамғаһы          = 
|Тыуған ваҡыттағы исеме = Басиров Миәссәр Мәғәсүм улы
 |Псевдонимдары       = 
|Тыуыу датаһы    = 25.11.1930
|Тыуған урыны   = {{ТыуғанУрыны|Баҡалы районы}}, [[Иҫке Балыҡлы]] ауылы, [[Башҡорт АССР-ы]] 
|Вафат булыу датаһы      = 28.2.1983
|Вафат булған урыны     = {{ВБУ|Өфө}}
|Гражданлығы      = {{Флагификация|СССР}} 
|Эшмәкәрлек төрө = шағир
|Әүҙемлек йылдары = 1960-1983 
|Йүнәлеше =
|Жанр = лирик шиғриәт
|Дебют = «Мин һинеке, тормош» шиғыр йыйынтығы (1965)
|Премиялары = 
 |Наградалары =
|Lib =
|Сайт =
}}
{{ФШ|Басиров}}

'''Басиров Миәссәр Мәғәсүм улы''' ([[25 ноябрь]] [[1930 йыл]] — [[28 февраль]] [[1983 йыл]]) — [[Журналистика|журналист]], [[шиғриәт|шағир]]. 1968 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы.

== Биографияһы ==
Миәссәр Мәғәсүм улы Басиров 1930 йылдың 25 ноябрендә [[Башҡорт АССР-ы]]ның [[Баҡалы районы]] [[Иҫке Балыҡлы]] ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1941 йылда бишенсе синыфты тамамлай һәм, [[Бөйөк Ватан һуғышы]] башланғас, 11 йәшлек үҫмер ауылдарындағы «Совет» колхозының 1-се бригадаһына бригадир итеп тәғәйенләнә<ref>[http://ahmanbak.narod.ru/miassar_basirov.htm . Сайт Ахмановской СОШ. Вспоминания о М. Басырове]{{ref-ru}}</ref>. 1948 йылда ФЗУ-ла уҡып сыға һәм Иркутск ҡалаһына юллана, бында ул шахтала эшләй.

Йыр-моңға, сәнғәткә һәм шиғриәткә һөйөү уны икенсе тормош юлына тарта. 1949—1952 йылдарҙа буласаҡ шағир Башҡорт театр училищеһында уҡый һәм, урта махсус белем алғас, хеҙмәт эшмәкәрлеген республиканың радиокомитетында дауам итә. 

1959 йылда [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның тарих-филилогия факультетын тамамлай. Артабан тағы ла радиокомитетта бер нисә йыл өлкән мөхәррир була, шунан [[«Совет Башҡортостаны» гәзите]] редакцияһында әҙәби хеҙмәткәр һәм бүлек мөдире булып эшләй. Һуңынан бер ни тиклем ваҡыт [[Һәнәк (журнал)|«Һәнәк» журналында]] шулай уҡ әҙәби хеҙмәткәр булғас, [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы]] аппаратында яуаплы вазифа башҡара.

Миәссәр Басиров 1983 йылдың 28 февралендә [[Өфө]]лә вафат була.

== Әҙәби ижады ==
Шағир журналистика өлкәһендә етерлек тормош һәм ижад тәжрибәһе туплағас, әҙәбиәткә үҙенең «Мин һинеке тормош!» исемле беренсе шиғри йыйынтығы менән ныҡ баҫып килеп инде. Авторҙың тәүге күстәнәсе бик уңышлы булды һәм шиғриәт һөйөүселәрҙең дә, тәнҡитселәрҙең дә иғтибарын йәлеп итте. Бының төп сәбәбе — Миәссәр Басировтың шиғырҙарына ғына хас булған драматизм һыҙаттары һәм уларҙа һүрәтләнгән хәл-ваҡиғаларҙың үткер сюжетлы булыуы, хис-тойғоларҙың улар тирәһендә уҡмашып килеүе. Ул заман башҡорт поязияһы өсөн яңыраҡ булған был үҙенсәлектәрҙе тулыһынса әҙиптең ҡаҙанышы тип ҡабул итергә кәрәк. Уның сағыштырмаса һирәк сыҡҡан китаптары беренсе йыйынтыҡтағы уңыштарҙы үҫтерә һәм яңынан-яңы үрҙәргә күтәрә барҙы. Был тағы ла өс йылдан икенсе булып донъя күргән «Бөркөт күтәрелер үргенәм» (1968) шиғырҙар йыйынтығында ла бик сағыу күренде. Был турала китаптың исеме лә кинәйәле әййтеп тора. Шағирҙың үҙе тере саҡта нәшер ителгән «Йәрәгем — ғүмер сәғәтем» (1976) һәм «Бағышлау» (1980) йыйынтыҡтарында уның ижади үҫешен күрһәткән поэмалары ла урын алды. Был әҫәрҙәр шулай уҡ тиҙ арала үҙ уҡыусыһын тапты.
   
Миәссәр Басировтың нескә лиризмға ҡоролған шиғырҙарын композиторҙар көйгә һалды.
 
== Китаптары ==
* Мин һинеке тормош!: Шиғырҙар. — Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1965. — 72 бит.
* Бөркөт күтәрелер үргенәм: Шиғырҙар. — Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1968. — 78 бит.
* Йәрәгем — ғүмер сәғәтем: Шиғырҙар, поэма. — Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1976. — 96 бит. 
* Бағышлау: Шиғырҙар, поэма. — Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1980. — 160 бит. 
* Бүләк итәм күңелем йырҙарын: Шиғырҙар, поэма. — Өфө, Китап, 1995. — 224 бит.
* Йылдарым — елкәндәрем: Шиғырҙар, автор тураһында иҫтәлектәр, бағышлауҙар. — Өфө, Китап, 1997. — 224 бит. 
* Һағынғандыр мине ҡайындар...: Шиғырҙар. — Өфө, Китап, 2005. — 192 бит

== Шағир тураһында ==
* Романов В. Он был истинным патриотом родной земли (К 85-летию со дня рождения писателя Миассара Басырова). «[[Башинформ]]» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 25 ноябрь<ref>[http://www.bashinform.ru/news/788754-on-byl-istinnym-patriotom-rodnoy-zemli-k-85-letiyu-so-dnya-rozhdeniya-pisatelya-miassara-basyrova-/ «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 25 ноябрь]{{ref-ru}}</ref>.

== Хәтер ==
* Әҙиптең тыуған ауылы [[Иҫке Балыҡлы]]лағы үҙәк урамдарҙың береһе Миәссәр Басиров исемен йөрөтә<ref>[http://dom.sputnik.ru/addr/bashkortostan-bakalinskii-starye-balykly «Спутник. Мой дом» сайты]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.
* [[Иҫке Балыҡлы]] ҡараған ауыл Советы үҙәге [[Ахман]]дағы урта мәктәптә шағирға арналған кабинет-музей булдырылған.

== Сығанаҡтар ==
* {{БЭ2013|index.php/read/8-statya/1512-basirov-mi-ss-r-m-s-m-uly}}
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Гайнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хусаинов Г. Б.]] Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. —  416 стр.{{ref-ru}}
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Ғәйнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хөсәйенов Ғ.Б.]] Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.{{ref-ru}}
* Нажиб Асанбаев : биобиблиогр. указ. / сост. Г. С. Ахмадиева, Г. Назарова, Г. М. Юмабаева; ред. З. Т. Агзамова; отв. за вып. А. А. Ибрагимов. — Уфа: Нац. б-ка им. А. - З. Валиди РБ, 2011. - 81 с.
* Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.{{ref-ru}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.kitap-ufa.ru/authors/detail.php?ID=3193 Башкирское издательство «Китап» им.З. Биишевой: Главная > Наши авторы: Миассар Басыров] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151028152618/http://www.kitap-ufa.ru/authors/detail.php?ID=3193 |date=2015-10-28 }}{{ref-ru}}
* [http://ahmanbak.narod.ru/miassar_basirov.htm . Сайт Ахмановской СОШ. Вспоминания о М. Басырове]{{ref-ru}} 
* [http://www.bashinform.ru/news/320370-patriot-bakalinskoy-zemli-k-80-letiyu-pisatelya-miassara-basyrova/ Патриот бакалинской земли. К 80-летию писателя Миассара Басырова — ИА «Башинформ», 25 ноября 2010 года.]{{ref-ru}}
* [http://www.bakaly.ru/news/?ELEMENT_ID=4173 АДМИНИСТРАЦИЯ МУНИЦИПАЛЬНОГО РАЙОНА БАКАЛИНСКИЙ РАЙОН РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН. ОФИЦИАЛЬНЫЙ САЙТ: Главная − Новости: 80 лет — М. Басырову]{{ref-ru}} 
* [http://www.biblus.ru/Default.aspx?auth=2759s2 Миассар Басыров — БИБЛУС] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305101220/http://www.biblus.ru/Default.aspx?auth=2759s2 |date=2016-03-05 }}{{ref-ru}} 
* [http://www.myshared.ru/slide/985801/ Бакалы литературные. Слайд—6. Миассар Басыров]{{ref-ru}}

[[Категория:Башҡорт яҙыусылары]]
[[Категория:Башҡорт шағирҙары]]
[[Категория:Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар]]
[[Категория:Шәхестәр:«Башҡортостан» ТРК]]
[[Категория:Башҡортостан журналистары]]
[[Категория:XX быуат журналистары]]
[[Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары]]
Басиров Миәссәр Мәғәсүм улы (25 ноябрь 1930 йыл — 28 февраль 1983 йыл) — журналист, шағир. 1968 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.

 Биографияһы 
Миәссәр Мәғәсүм улы Басиров 1930 йылдың 25 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Баҡалы районы Иҫке Балыҡлы ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1941 йылда бишенсе синыфты тамамлай һәм, Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, 11 йәшлек үҫмер ауылдарындағы «Совет» колхозының 1-се бригадаһына бригадир итеп тәғәйенләнә. Сайт Ахмановской СОШ. Вспоминания о М. Басырове. 1948 йылда ФЗУ-ла уҡып сыға һәм Иркутск ҡалаһына юллана, бында ул шахтала эшләй.

Йыр-моңға, сәнғәткә һәм шиғриәткә һөйөү уны икенсе тормош юлына тарта. 1949—1952 йылдарҙа буласаҡ шағир Башҡорт театр училищеһында уҡый һәм, урта махсус белем алғас, хеҙмәт эшмәкәрлеген республиканың радиокомитетында дауам итә. 

1959 йылда Башҡорт дәүләт университетының тарих-филилогия факультетын тамамлай. Артабан тағы ла радиокомитетта бер нисә йыл өлкән мөхәррир була, шунан «Совет Башҡортостаны» гәзите редакцияһында әҙәби хеҙмәткәр һәм бүлек мөдире булып эшләй. Һуңынан бер ни тиклем ваҡыт «Һәнәк» журналында шулай уҡ әҙәби хеҙмәткәр булғас, Башҡортостан Яҙыусылар союзы аппаратында яуаплы вазифа башҡара.

Миәссәр Басиров 1983 йылдың 28 февралендә Өфөлә вафат була.

 Әҙәби ижады 
Шағир журналистика өлкәһендә етерлек тормош һәм ижад тәжрибәһе туплағас, әҙәбиәткә үҙенең «Мин һинеке тормош!» исемле беренсе шиғри йыйынтығы менән ныҡ баҫып килеп инде. Авторҙың тәүге күстәнәсе бик уңышлы булды һәм шиғриәт һөйөүселәрҙең дә, тәнҡитселәрҙең дә иғтибарын йәлеп итте. Бының төп сәбәбе — Миәссәр Басировтың шиғырҙарына ғына хас булған драматизм һыҙаттары һәм уларҙа һүрәтләнгән хәл-ваҡиғаларҙың үткер сюжетлы булыуы, хис-тойғоларҙың улар тирәһендә уҡмашып килеүе. Ул заман башҡорт поязияһы өсөн яңыраҡ булған был үҙенсәлектәрҙе тулыһынса әҙиптең ҡаҙанышы тип ҡабул итергә кәрәк. Уның сағыштырмаса һирәк сыҡҡан китаптары беренсе йыйынтыҡтағы уңыштарҙы үҫтерә һәм яңынан-яңы үрҙәргә күтәрә барҙы. Был тағы ла өс йылдан икенсе булып донъя күргән «Бөркөт күтәрелер үргенәм» (1968) шиғырҙар йыйынтығында ла бик сағыу күренде. Был турала китаптың исеме лә кинәйәле әййтеп тора. Шағирҙың үҙе тере саҡта нәшер ителгән «Йәрәгем — ғүмер сәғәтем» (1976) һәм «Бағышлау» (1980) йыйынтыҡтарында уның ижади үҫешен күрһәткән поэмалары ла урын алды. Был әҫәрҙәр шулай уҡ тиҙ арала үҙ уҡыусыһын тапты.
   
Миәссәр Басировтың нескә лиризмға ҡоролған шиғырҙарын композиторҙар көйгә һалды.
 
 Китаптары 
 Мин һинеке тормош!: Шиғырҙар. — Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1965. — 72 бит.
 Бөркөт күтәрелер үргенәм: Шиғырҙар. — Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1968. — 78 бит.
 Йәрәгем — ғүмер сәғәтем: Шиғырҙар, поэма. — Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1976. — 96 бит. 
 Бағышлау: Шиғырҙар, поэма. — Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1980. — 160 бит. 
 Бүләк итәм күңелем йырҙарын: Шиғырҙар, поэма. — Өфө, Китап, 1995. — 224 бит.
 Йылдарым — елкәндәрем: Шиғырҙар, автор тураһында иҫтәлектәр, бағышлауҙар. — Өфө, Китап, 1997. — 224 бит. 
 Һағынғандыр мине ҡайындар...: Шиғырҙар. — Өфө, Китап, 2005. — 192 бит

 Шағир тураһында 
 Романов В. Он был истинным патриотом родной земли (К 85-летию со дня рождения писателя Миассара Басырова). «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 25 ноябрь«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2015, 25 ноябрь.

 Хәтер 
 Әҙиптең тыуған ауылы Иҫке Балыҡлылағы үҙәк урамдарҙың береһе Миәссәр Басиров исемен йөрөтә«Спутник. Мой дом» сайты.
 Иҫке Балыҡлы ҡараған ауыл Советы үҙәге Ахмандағы урта мәктәптә шағирға арналған кабинет-музей булдырылған.

 Сығанаҡтар 
 
 Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. —  416 стр.
 Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
 Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.
 Нажиб Асанбаев : биобиблиогр. указ. / сост. Г. С. Ахмадиева, Г. Назарова, Г. М. Юмабаева; ред. З. Т. Агзамова; отв. за вып. А. А. Ибрагимов. — Уфа: Нац. б-ка им. А. - З. Валиди РБ, 2011. - 81 с.
 Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Башкирское издательство «Китап» им.З. Биишевой: Главная > Наши авторы: Миассар Басыров 
 . Сайт Ахмановской СОШ. Вспоминания о М. Басырове 
 Патриот бакалинской земли. К 80-летию писателя Миассара Басырова — ИА «Башинформ», 25 ноября 2010 года.
 АДМИНИСТРАЦИЯ МУНИЦИПАЛЬНОГО РАЙОНА БАКАЛИНСКИЙ РАЙОН РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН. ОФИЦИАЛЬНЫЙ САЙТ: Главная − Новости: 80 лет — М. Басырову 
 Миассар Басыров — БИБЛУС  
 Бакалы литературные. Слайд—6. Миассар Басыров

Категория:Башҡорт яҙыусылары
Категория:Башҡорт шағирҙары
Категория:Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар
Категория:Шәхестәр:«Башҡортостан» ТРК
Категория:Башҡортостан журналистары
Категория:XX быуат журналистары
Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары