Тәүәкән
{{НП-Россия
 |статус                   = Ауыл
 |русское название         = Тәүәкән (Сәңкем)
 |оригинальное название    = {{lang-ru|Таваканово}}
 |герб                     = 
 |флаг                     = 
 |lat_deg                  = 52.600971
 |lon_deg                  = 56.342963
 |размер карты района      = 
 |регион                   = Башҡортостан
 |регион в таблице         = Башҡортостан
 |район                    = Күгәрсен районы
 |район в таблице          = Күгәрсен районы{{!}}Күгәрсен
 |внутреннее деление       = 
 |глава                    = 
 |дата основания           = 
 |первое упоминание        = XVIII быуат
 |прежние имена            = 
 |статус с                 = 
 |площадь                  = 
 |высота центра НП         = 
 |население                = {{ Население | Таваканово | тс }}
 |год переписи             = {{ Население | Таваканово | г }}
 |плотность                = 
 |агломерация              = 
 |национальный состав      = [[башҡорттар]]
 |конфессиональный состав  = 
 |этнохороним              = 
 |почтовый индекс          = 453334
 |телефонный код           = 
 |цифровой идентификатор   = 80238875006
 |категория в Commons      = 
 |сайт                     = 
}}
'''Тәүәкән''' ({{lang-ru|Таваканово}}; икенсе атамаһы '''Сәңкем''') — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Күгәрсен районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 581 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453334, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80238875006.

== Халыҡ һаны ==
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса [[башҡорттар]] 99 % тәшкил итә<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1795 йыл||86||||||||
|-
| 1859 йыл||332||||||||
|-
| 1900 йыл||430||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||496||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||465||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||551||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||378||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||467||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||581||294||287||50,6||49,4
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Мораҡ (Күгәрсен районы)|Мораҡ]]): 54 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Теләүембәт]]): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Мәләүез (ҡала)|Мәләүез]]): 77 км

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Ҡайынлы урамы ({{lang-ru|улица Березовая }})
* Ҡунъяп урамы ({{lang-ru|улица Куньяп }})
* Урман урамы ({{lang-ru|улица Лесная }})
* Туғай урамы ({{lang-ru|улица Луговая }})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|улица Молодежная }})
* Яр буйы урамы ({{lang-ru|улица Набережная }})
* Яңы урам ({{lang-ru|улица Новая }})
* Ялан урамы ({{lang-ru|улица Полевая }})
* Сәнкем урамы ({{lang-ru|улица Сэнкем }})
* Юл урамы ({{lang-ru|улица Дорожная }})<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/kugarchinskiy-rayon/derevnya-tavakanovo/ Улицы деревни Таваканово]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Тарихы ==
Тәүәкән ауылына [[XVIII быуат]] уртаһында нигеҙ һалына. Беренсе күскенсе Мөхәмәтйәр Тәүәкәновтың улы (1780—1814) билдәле. [[1795 йыл]]да ауылда 86 кеше һәм 19 йорт хужалығы була. 64 йылдан һуң халыҡ һаны 332 кешегә, ә ихаталар — 55-кә етә. [[1920 йыл]]да 110 йорт хужалығында 496 кеше була.

1842 йылда 264 кеше 12 бот ужым һәм 768 бот яҙғы иген сәселгән<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/149 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 149.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220409193814/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/149 |date=2022-04-09 }}</ref>.

== Топонимикаһы ==
Хөсәйенов Арыҫлан Вәхит улы, 10-сы класс. Күгәрсен районы Тәүәкән ауылы ер-һыу атамалары<ref>[https://distolimp.bspu.ru/data/txtRFiels/1/5044ad84f634ed646f39533514c5ceb9.pdf Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 95 — 109-сы биттәр]</ref>.

== Матбуғатта ==
* [[Мораҙым (гәзит)|Мораҙым]]. 13 февраль 2019, Күгәрсен районы Тәүәкән ауылында спорт ярышы үтте<ref>[https://bashgazet.ru/articles/i-tisad/2020-11-03/yalan-batyry-697025]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[Башҡортостан (гәзит)|Башҡортостан]]. 18 ноябрь 2020. Ут яна, юл һалына<ref>[https://moradim.ru/articles/sport/2019-02-13/k-g-rsen-rayony-t-k-n-auylynda-sport-yaryshy-tte-250456] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220409193814/https://moradim.ru/articles/sport/2019-02-13/k-g-rsen-rayony-t-k-n-auylynda-sport-yaryshy-tte-250456 |date=2022-04-09 }}</ref>

== Сайтта ==
* 09 декабрь 2016. Күгәрсен районының Тәүәкән ауылында «Ҡорама байрамы» үтте<ref>[https://kulturarb.ru/ba/news/arkhiv-novostej/kүgәrsen-rajonynyң-tәүәkәn-auylynda-ҡorama-bajramy-үtte Башҡортостандың мәҙәни донъяһы]</ref>
* Һигеҙ ожмах асҡысы<ref>[http://www.kiskeufa.ru/index.php?dn=news&to=art&id=4414 Киске Өфө]</ref>

== Видеофильмдар ==
* Салихова Гөлназ Салауат ҡыҙы. Дәрестән тыш эшмәкәрлекте ойоштороу<ref>{{YouTube|vDYotFF2O5Q|logo=1}}</ref>
* «Одуванчик» ҡатын-ҡыҙҙар йыр ансамбле. «Һаумы, тиҙәр гөлдәр!» Күгәрсен районы, Тәүәкән ауылы<ref>{{YouTube|WJtFBPpHwgg|logo=1}}</ref>

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Рәхимов Мортаза Ғөбәйҙулла улы]] (7.02.1934—11.01.2023), [[Советтар Союзы]] һәм [[Рәсәй]]ҙең хужалыҡ, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның беренсе [[Башҡортостан Республикаһы Президенты|Президенты]] (12.12.1993—15.07.2010).
* [[Шәһәров Ишбулды Рәжәп улы]] (23.05.1929—2010), ғалим-хирург, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре кандидаты, доцент. Һаулыҡ һаҡлау отличнигы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған табибы<ref>[http://vatandash.ru/index.php?article=428 Ими гордится район. Журнал «Ватандаш»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920163041/http://vatandash.ru/index.php?article=428 |date=2020-09-20 }}{{ref-ru}} {{V|20|05|2019}}</ref>.
* [[Әбдерәхимов Рәйеф Рамазан улы]] (13.10.1969), дәүләт эшмәкәре. 2018 йылдың октябренән [[Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте]]нең Премьер-Министр урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы. Башҡортостан Республикаһының IV саҡырылыш (2008—2013) [[Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты. Башҡортостандың атҡаҙанған төҙөүсеһе<ref>[https://glavarb.ru/rus/press_serv/novosti/73526.html Исполняющим обязанности заместителя Премьер-министра Правительства Башкортостана назначен Раиф Абдрахимов. Глава Республики Башкортостан. Официальный сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305191536/https://glavarb.ru/rus/press_serv/novosti/73526.html |date=2021-03-05 }}{{V|27|09|2019}}</ref>.
* [[Уразбаева Зәкиә Ғәрифйән ҡыҙы]] (13.09.1946), башҡорт телсеһе. Филология фәндәре кандидаты.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} {{V|20|05|2019}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]{{ref-ru}} {{V|21|05|2019}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/14189-t-k-n-k-g-rsen-r-nynda-y-auyl}}{{V|21|05|2019}}
* [http://ufagen.ru/places/kugarchinskiy/tavakanovo.html Таваканово | Генеалогия и архивы]{{ref-ru}}{{V|21|05|2019}}
* [https://www.komandirovka.ru/cities/tavakanovo/ Деревня Таваканово, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»]{{ref-ru}}{{V|21|05|2019}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Күгәрсен районы ауылдары}}

[[Категория:Күгәрсен районы ауылдары]]
Тәүәкән (; икенсе атамаһы Сәңкем) — Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 581 кеше.
Почта индексы — 453334, ОКАТО коды — 80238875006.

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар 99 % тәшкил итәЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1795 йыл86 1859 йыл332 1900 йыл430 1920 йыл 26 август496 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар465 1959 йыл 15 ғинуар551 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар378 2002 йыл 9 октябрь467 2010 йыл 14 октябрь58129428750,649,4

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Мораҡ): 54 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Теләүембәт): 12 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мәләүез): 77 км

 Урамдары 

 Ҡайынлы урамы ()
 Ҡунъяп урамы ()
 Урман урамы ()
 Туғай урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Яр буйы урамы ()
 Яңы урам ()
 Ялан урамы ()
 Сәнкем урамы ()
 Юл урамы ()Улицы деревни Таваканово

 Тарихы 
Тәүәкән ауылына XVIII быуат уртаһында нигеҙ һалына. Беренсе күскенсе Мөхәмәтйәр Тәүәкәновтың улы (1780—1814) билдәле. 1795 йылда ауылда 86 кеше һәм 19 йорт хужалығы була. 64 йылдан һуң халыҡ һаны 332 кешегә, ә ихаталар — 55-кә етә. 1920 йылда 110 йорт хужалығында 496 кеше була.

1842 йылда 264 кеше 12 бот ужым һәм 768 бот яҙғы иген сәселгәнАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 149. .

 Топонимикаһы 
Хөсәйенов Арыҫлан Вәхит улы, 10-сы класс. Күгәрсен районы Тәүәкән ауылы ер-һыу атамаларыТыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 95 — 109-сы биттәр.

 Матбуғатта 
 Мораҙым. 13 февраль 2019, Күгәрсен районы Тәүәкән ауылында спорт ярышы үтте
 Башҡортостан. 18 ноябрь 2020. Ут яна, юл һалына 

 Сайтта 
 09 декабрь 2016. Күгәрсен районының Тәүәкән ауылында «Ҡорама байрамы» үттеБашҡортостандың мәҙәни донъяһы
 Һигеҙ ожмах асҡысыКиске Өфө

 Видеофильмдар 
 Салихова Гөлназ Салауат ҡыҙы. Дәрестән тыш эшмәкәрлекте ойоштороу
 «Одуванчик» ҡатын-ҡыҙҙар йыр ансамбле. «Һаумы, тиҙәр гөлдәр!» Күгәрсен районы, Тәүәкән ауылы

 Билдәле шәхестәре 
 Рәхимов Мортаза Ғөбәйҙулла улы (7.02.1934—11.01.2023), Советтар Союзы һәм Рәсәйҙең хужалыҡ, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының беренсе Президенты (12.12.1993—15.07.2010).
 Шәһәров Ишбулды Рәжәп улы (23.05.1929—2010), ғалим-хирург, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре кандидаты, доцент. Һаулыҡ һаҡлау отличнигы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибыИми гордится район. Журнал «Ватандаш»  .
 Әбдерәхимов Рәйеф Рамазан улы (13.10.1969), дәүләт эшмәкәре. 2018 йылдың октябренән Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Премьер-Министр урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы. Башҡортостан Республикаһының IV саҡырылыш (2008—2013) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостандың атҡаҙанған төҙөүсеһеИсполняющим обязанности заместителя Премьер-министра Правительства Башкортостана назначен Раиф Абдрахимов. Глава Республики Башкортостан. Официальный сайт .
 Уразбаева Зәкиә Ғәрифйән ҡыҙы (13.09.1946), башҡорт телсеһе. Филология фәндәре кандидаты.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

 Һылтанмалар 
 
 Таваканово | Генеалогия и архивы
 Деревня Таваканово, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»

Категория:Күгәрсен районы ауылдары