Ибрай (Әлшәй районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Ибрай}}
{{Ук}}
'''Ибрай''' ({{lang-ru|Ибраево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Әлшәй районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 241 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452136, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80202819003.
 

== Халыҡ һаны ==
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәттәре буйынса [[башҡорттар]] 97 % тәшкил итә<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1795 йыл||153||||||||
|-
| 1865 йыл||519||||||||
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1906 йыл||603||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||708||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||547||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||466||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||250||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||288||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||241||123||118||51,0||49,0
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Раевка (Әлшәй районы)|Раевка]]): 15 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Яңы Сәпәш]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Раевка (Әлшәй районы)|Раевка]]): 15 км

== Урамдары ==
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|улица Молодежная}})
* Сәнәғәт зонаһы ({{lang-ru|зона Промышленная}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|улица Центральная}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/002/000066.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 31 по Республике Башкортостан]</ref>

== Тарихы ==
Ибрай ауылы — Яйыҡ-Ҫыбы-Мең улусы башҡорттарының [[аҫабалыҡ|аҫаба ерендә]] керҙәш бөрйән башҡорттары торамаһы. Улар [[Дүртөйлө (Дәүләкән районы)|Дүртөйлө]] ауылынан (хәҙерге [[Дәүләкән районы]]) подпоручик Әбдей Йомағоловты туғандары менән бергә «1790 һәм 1791 йылдарҙа оброктан килешеү буйынса йылына 40 һәм 50 һумлыҡ түләү менән» яйыҡ-ҫыбы меңдәрҙе индерә.

Унда поручик (1807 йылдан) йәшәй. Әбдей Йомағолов (1762—1818), ул [[Ырымбур губернаһы|Ырымбур губернаһының]] [[Бәләбәй өйәҙе|Бәләбәй өйәҙендә]] урынлашҡан 12-се Башҡорт кантонын етәкләй. VII ревизияла уның 4 ҡатыны (39, 40, 30, 36 йәш) булған. Уның улдары Хәсән (улы Дәүләтша), Әҙил (улы Котлобирҙе), Исхаҡ (улы Садиҡ), Исмәғил, Иҙрис, Йосоп, Ибраһим, Әхмәт, Ҡыҙрас, Мөхәмәтғәле, Көнәфиә, Яҡуп, Ибниәмин, Айса, Мөхәмәтәмин.

Бында тәүге төпләнеүсе Ибрайҙың улы Иҫәнбай Ибраев (1729—1813), уның улы Ҡалмаҡ (уның улы Ғилембирҙе) йәшәгән.

1795 йылда 153 башҡорт (29 йорт), 1816 йылда — 222 (41 йорт), 1834 йылда — 354 (36 йорт), 1859 йылда — 498 (92 йорт), 1870 йылда — 499 (92), 1917 йылда — 752 (153 йорт), 1920 йылда — 708 (145 йорт).

Был ауылда йәшәүсе зауряд-сотник Теләүкәй Килмөхәмәтов [[1812 йылғы Ватан һуғышы|1812 йылда]] 12-се башҡорт полкы составында француз илбаҫарҙарына ҡаршы һуғыша. Ике көмөш миҙал менән бүләкләнгән.

1843 йылда 354 кешегә 1090 бот яҙғы иген сәселгән. 1917 йылда 153 йортҡа 612 тиҫтә һөрөлгән ер тура килгән. 86 йорттоң — 4 дисәтинәгә, 35-енең — 10-ға, 5-енең — 15, 7-һенең 15-тән ашыу дисәтинәгә тиклем һөрөнтө ерҙәре булған. 20 йорт хужаһы [[игенселек]] менән шөғөлләнмәгән. 19 быуат аҙағында тиклем йәйләүгә сығалар<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/423 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 423.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327165556/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/423 |date=2022-03-27 }}</ref>.

== Матбуғатта ==
* [[Башҡортостан (гәзит)|Башҡортостан]]. 11 май 2020, Ибрай ҡаһарманына — оло ихтирам һәм хөрмәт<ref>[https://bashgazet.ru/articles/b-y-k-e-e-g-75/2020-05-11/ibray-a-armanyna-olo-ihtiram-m-h-rm-t-666678]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* [[Башҡортостан ҡыҙы (журнал)|Башҡортостан ҡыҙы]]. 18 июнь 2018, Яуҙа тыуған һөйөү<ref>[https://bashkizi.ru/articles/ya-myshtar-an-k-sl-r-k/2018-06-18/yau-a-tyu-an-y-777582] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220815122907/https://bashkizi.ru/articles/ya-myshtar-an-k-sl-r-k/2018-06-18/yau-a-tyu-an-y-777582 |date=2022-08-15 }}</ref>
* [[Һәнәк (журнал)|Һәнәк]]. 17 май 2021, Ибрай дворяндарынан<ref>[https://henek.info/articles/common_material/2021-05-17/ibray-dvoryandarynan-2367797] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220817204145/https://henek.info/articles/common_material/2021-05-17/ibray-dvoryandarynan-2367797 |date=2022-08-17 }}</ref>

== Видеофильмдар ==
* Ибрай аулы юбилейы<ref>{{YouTube|Qenp-ak_NjY|logo=1}}</ref>

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Теләүкәй Килмөхәмәтов]] (1789—?) — хәрби эшмәкәр. [[1812 йылғы Ватан һуғышы]]нда һәм [[Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтары]]нда ҡатнашыусы.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/4090-ibraj-lsh-j-r-nynda-y-auyl}} {{V|8|02|2019}}
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан]
* [http://ufagen.ru/places/alsheevskiy/ibraevo_alsheevskiy.html Ибраево на портале «Генеалогия и Архивы»]

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Әлшәй районы ауылдары}}

[[Категория:Әлшәй районы ауылдары]]
[[Категория:Дим буйындағы тораҡ пункттар]]
[[Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары]]
Ибрай () — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 241 кеше.
Почта индексы — 452136, ОКАТО коды — 80202819003.
 

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар 97 % тәшкил итәЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel .

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1795 йыл153 1865 йыл519 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1906 йыл603 1920 йыл 26 август708 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар547 1959 йыл 15 ғинуар466 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар250 2002 йыл 9 октябрь288 2010 йыл 14 октябрь24112311851,049,0

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Раевка): 15 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Яңы Сәпәш): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Раевка): 15 км

 Урамдары 
 Йәштәр урамы ()
 Сәнәғәт зонаһы ()
 Үҙәк урам ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 31 по Республике Башкортостан

 Тарихы 
Ибрай ауылы — Яйыҡ-Ҫыбы-Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерендә керҙәш бөрйән башҡорттары торамаһы. Улар Дүртөйлө ауылынан (хәҙерге Дәүләкән районы) подпоручик Әбдей Йомағоловты туғандары менән бергә «1790 һәм 1791 йылдарҙа оброктан килешеү буйынса йылына 40 һәм 50 һумлыҡ түләү менән» яйыҡ-ҫыбы меңдәрҙе индерә.

Унда поручик (1807 йылдан) йәшәй. Әбдей Йомағолов (1762—1818), ул Ырымбур губернаһының Бәләбәй өйәҙендә урынлашҡан 12-се Башҡорт кантонын етәкләй. VII ревизияла уның 4 ҡатыны (39, 40, 30, 36 йәш) булған. Уның улдары Хәсән (улы Дәүләтша), Әҙил (улы Котлобирҙе), Исхаҡ (улы Садиҡ), Исмәғил, Иҙрис, Йосоп, Ибраһим, Әхмәт, Ҡыҙрас, Мөхәмәтғәле, Көнәфиә, Яҡуп, Ибниәмин, Айса, Мөхәмәтәмин.

Бында тәүге төпләнеүсе Ибрайҙың улы Иҫәнбай Ибраев (1729—1813), уның улы Ҡалмаҡ (уның улы Ғилембирҙе) йәшәгән.

1795 йылда 153 башҡорт (29 йорт), 1816 йылда — 222 (41 йорт), 1834 йылда — 354 (36 йорт), 1859 йылда — 498 (92 йорт), 1870 йылда — 499 (92), 1917 йылда — 752 (153 йорт), 1920 йылда — 708 (145 йорт).

Был ауылда йәшәүсе зауряд-сотник Теләүкәй Килмөхәмәтов 1812 йылда 12-се башҡорт полкы составында француз илбаҫарҙарына ҡаршы һуғыша. Ике көмөш миҙал менән бүләкләнгән.

1843 йылда 354 кешегә 1090 бот яҙғы иген сәселгән. 1917 йылда 153 йортҡа 612 тиҫтә һөрөлгән ер тура килгән. 86 йорттоң — 4 дисәтинәгә, 35-енең — 10-ға, 5-енең — 15, 7-һенең 15-тән ашыу дисәтинәгә тиклем һөрөнтө ерҙәре булған. 20 йорт хужаһы игенселек менән шөғөлләнмәгән. 19 быуат аҙағында тиклем йәйләүгә сығаларАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 423. .

 Матбуғатта 
 Башҡортостан. 11 май 2020, Ибрай ҡаһарманына — оло ихтирам һәм хөрмәт
 Башҡортостан ҡыҙы. 18 июнь 2018, Яуҙа тыуған һөйөү 
 Һәнәк. 17 май 2021, Ибрай дворяндарынан 

 Видеофильмдар 
 Ибрай аулы юбилейы

 Билдәле шәхестәре 
 Теләүкәй Килмөхәмәтов (1789—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
  
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
 Ибраево на портале «Генеалогия и Архивы»

Категория:Әлшәй районы ауылдары
Категория:Дим буйындағы тораҡ пункттар
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары