Кацусика Хокусай
{{Художник
 |фон                  = 
 |имя                  = Кацусика Хокусай
 |оригинал имени       = 北斎
 |имя при рождении     = 
 |изображение          = Hokusai portrait.jpg
 |ширина               = 150px
 |описание изображения = Автопортрет
 |дата рождения        = 31.10.1760
 |место рождения       = Эдо (хәҙер {{ТУ|Токио}})
 |дата смерти          = 10.05.1849
 |место смерти         = Эдо (хәҙер {{ВБУ|Токио}})
 |происхождение        = 
 |подданство           = 
 |гражданство          = 
 |жанр                 = 
 |учёба                = 
 |стиль                = [[укиё-э]]
 |работы               = 
 |покровители          = 
 |влияние              = 
 |влияние на           = [[импрессионизм]]
 |награды              = 
 |звания               = 
 |премии               = 
 |сайт                 = 
 |викисклад            = category:Katsushika Hokusai
}}

[[Рәсем:Katsushika Hokusai - Fine Wind, Clear Morning (Gaifū kaisei) - Google Art Project.jpg|thumb|200px|Көньяҡ еле. Аяҙ көн. (Ҡыҙыл Фудзи). 1823—1831]]
{{нихонго|'''Кацусика Хокусай'''|葛飾 北斎}}; [[31 октябрь]] [[1760 йыл]], Эдо (хәҙерге [[Токио]]) — [[10 май]] [[1849 йыл]], шунда уҡ) — укиё-э йүнәлешендә эшләгән япон рәссамы{{sfn|Коломиец А. С.|1967|с=3}}, иллюстратор, Эдо дәүерендәге гравёр. Бик күп ҡушаматтар менән эшләй. Көнсығышта иң танылған Япон граверҙарынан иҫәпләнә. Япон ксилография дәүерен тамамлаусы иҫ киткес шәп оҫта.

Хокусай үҙ ғүмерендә утыҙлап псевдоним ҡулланған. Шуға ҡарамаҫтан, ҡушаматтар ҡулланыу ул осорҙағы япон рәссамдары өсөн ябай бер практика ғына булған. Ҡушаматтар һаны буйынса ул танылған рәссамдарҙың барыһын да уҙып киткән. Ҡушаматтары менән йыш ҡына уның ижадының осорҙарын билдәләйҙәр<ref name="weston116">Weston, Mark (1999). ''Giants of Japan: The Lives of Japan’s Most Influential Men and Women.'' New York: Kodansha International. P. 116. ISBN 1-56836-286-2.</ref>.

== Биография ==

=== Бала сағы ===
Һөнәрсе ғаиләһендә тыуған. Ғаилә Кацусика районында йәшәгән, ул ҡаланан алыҫ булмаған ярлы биҫтә. Рәссамдың ысын исеме — {{нихонго|Токитаро|時太郎}}<ref name="nagata">Nagata, Seiji (1995). ''Hokusai: Genius of the Japanese Ukiyo-e.'' Kodansha International, Tokyo.</ref>. Атаһы {{нихонго|Накадзима Исэ|中島 伊勢}} булған тип һанала, ул [[сёгун]] өсөн көҙгөләр яһаған<ref name="nagata"/>. Хокусай атаһының вариҫы булмай, шуға күрә, фараздар буйынса, уның әсәһе [[конкубина]]<ref name="weston116">Weston, Mark (1999). ''Giants of Japan: The Lives of Japan’s Most Influential Men and Women.'' New York: Kodansha International. P. 116. ISBN 1-56836-286-2.</ref> булған. Хокусай ижадын өйрәнеүсе {{нихонго|Нарадзаки Мунэсигэ|楢崎 宗重}} фекеренсә, Накадзима Исэ малайҙың үгәй атаһы булған, ул малайҙы һөнәренә өйрәткән. Ә ысын атаһы итеп ғалим крәҫтиән Кавамуруны һанай, ул малайҙы Накадзимаға дүрт-биш йәшендә бирә. Хокусай ғаиләһе ярлы булып, барлыҡ балаларын да үҫтерергә мөмкинлектәре булмай. Шулай уҡ тәрбиәгә кинйә балаларҙы ғына биргәндәр,
ул оло бала булмаған тигән фекергә килә өйрәнеүсе.

Алты йәшендә һүрәт төшөрә башлай, бәлки атаһынан да өйрәнгәндер, сөнки көҙгө эшләгәндә, уны биҙәү ҙә кәрәк булған<ref name="weston116"/>.

=== Юл башы ===
Хокусай Судзуки Харунобу, Кацукава Сюнсё, Утагава Тоёхару япон гравюра оҫталары менән бер ваҡытта йәшәй. Оҫтаханала Хокусай ағасты һырларға өйрәнә. Әммә Хокусай үҙ йүнәлешен эҙләй һәм үҙ һүрәттәре буйынса гравюра төшөрөү менән мәшғүл була.

1778 йылда Хокусай билдәле укиё-э рәссамы Сюнсё (1726—1792) студияһына уҡырға инә, ул актерҙар һүрәттәрен (кабуки) төшөрө- менән шөғөлләнә. Уның оҫтаханаһы Эдола иң ҙурҙарынан һанала. Хокусай ижады ошо ваҡыттан «Сюнро дәүере» тип атала, сөнки ошо исем менән ҡул ҡуя. 1779 йылда йәш рәссам театр портреттары серияһын эшләй.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
;рус телендә
* {{книга
 |автор         = Коломиец А. С.
 |заглавие      = Манга: Сборник рисунков Хокусая
 |ссылка        = 
 |ответственный = Отв. ред. Н. И. Конрад
 |место         = М.
 |издательство  = Наука (ГРВЛ)
 |год           = 1967
 |страниц       = 136
 |страницы      = 
 |тираж         = 3&nbsp;000
 |isbn          = 
 |ref           = Коломиец А. С.
}}
* {{статья
 |автор    = Воронова Б. Г.
 |заглавие = Искусство суримоно Кацусика Хокусая
 |ссылка   = 
 |язык     = ru
 |издание  = Сообщения Музея изобразительных искусств им. Пушкина
 |выпуск   = 3
 |тип      = 
 |год      = 1966
 |том      = 
 |номер    = 
 |страницы = 66—73
 |doi      = 
 |issn     = 
}}
* {{книга
 |автор         = Белецкий П. А.
 |заглавие      = Одержимый рисунком
 |ссылка        = 
 |ответственный = Платон Белецкий
 |издание       = 
 |место         = Л.
 |издательство  = Детская литература
 |год           = 1970
 |страницы      = 
 |страниц       = 176
 |серия         = В мире прекрасного
 |тираж         = 50&nbsp;000
}} (в пер., суперобл.)
* ''Воронова Б. Г.'' Кацусика Хокусай. Графика. — М.: Искусство, 1975.
* {{книга
 |автор         = 
 |заглавие      = Новые открытия советских реставраторов: Японская гравюра
 |ссылка        = 
 |ответственный = Составитель С. В. Ямщиков; Отбор поэтических текстов и переводы стихов с японского А. А. Долина]]; ВХНРЦ имени академика И. Э. Грабаря
 |место         = М.
 |издательство  = Советский художник
 |год           = 1979
 |страниц       = 144
 |страницы      = 
 |тираж         = 40&nbsp;000
}} (обл.)
* {{cite web
 |url         = http://www.museum700.org/events/surimono-poeticheskoe-pozdravlenie.html
 |title       = Суримоно. Поэтическое поздравление.
 |author      = 
 |quote       = 
 |date        = 
 |format      = 
 |work        = 
 |publisher   = Музей «700 лет – Ландскрона, Невское устье, Ниеншанц»
 |accessdate  = 2012-05-10
 |lang        = ru
 |description = 
 |deadlink    = 
 |archiveurl  = http://www.webcitation.org/67gcGu1XK
 |archivedate = 2012
}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524162531/http://www.museum700.org/events/surimono-poeticheskoe-pozdravlenie.html |date=2013-05-24 }}

;Сит ил телдәрендә
* Bowie, Theodore (1964). ''The Drawings of Hokusai.'' Indiana University Press, Bloomington.
* Forrer, Matthi (1988). ''Hokusai'' Rizzoli, New York. ISBN 0-8478-0989-7.
* Forrer, Matthi; van Gulik, Willem R., and Kaempfer, Heinz M. (1982). ''Hokusai and His School: Paintings, Drawings and Illustrated Books.'' Frans Halsmuseum, Haarlem. ISBN 90-70216-02-7
* Hillier, Jack (1955). ''Hokusai: Paintings, Drawings and Woodcuts.'' Phaidon, London.
* Hillier, Jack (1980). ''Art of Hokusai in Book Illustration.'' Sotheby Publications, London. ISBN 0-520-04137-2.
* Lane, Richard (1989). ''Hokusai: Life and Work.'' E.P. Dutton. ISBN 0-525-24455-7.
* van Rappard-Boon, Charlotte (1982). ''Hokusai and his School: Japanese Prints c. 1800—1840 (Catalogue of the Collection of Japanese Prints, Rijksmuseum, Part III).'' Rijksmuseum, Amsterdam.

== Һылтанмалар ==
* {{япония-ая|k59|Кацусика Хокусай|18-11-2009}}
* [http://grani.agni-age.net/articles3/hokusai.htm Смирнова И. Кацусика Хокусай. «Грани эпохи», № 51, 2012]
* [http://visipix.dynalias.com/sites/specials/hokusai/hoku_start.htm Одно из крупнейших собраний работ Хокусая (ок. 3000) в Интернет] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120715220056/http://visipix.dynalias.com/sites/specials/hokusai/hoku_start.htm |date=2012-07-15 }}
* [http://www.tvkultura.ru/news.html?id=1101132&tid=31282&cid=11846 «Манга Хокусая» — энциклопедия японской жизни в картинках (Ч. 1). Телевизионная лекция Е. С. Штейнера в рамках проекта «ACADEMIA» телеканала «Культура»]
* [http://www.tvkultura.ru/news.html?id=1102332&tid=31282&cid=11846 «Манга Хокусая» — энциклопедия японской жизни в картинках (Ч. 2). Телевизионная лекция Е. С. Штейнера в рамках проекта «ACADEMIA» телеканала «Культура»]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{youtube|PEaJ919ZDh8|О Хокусае в киножурнале «Хочу всё знать», № 187}}

{{DEFAULTSORT:Хокусай, Кацусика}}
[[Категория:Эдо дәүере]]
[[Категория:Япония рәссамдары]]


{{Painter-stub}}
; 31 октябрь 1760 йыл, Эдо (хәҙерге Токио) — 10 май 1849 йыл, шунда уҡ) — укиё-э йүнәлешендә эшләгән япон рәссамы, иллюстратор, Эдо дәүерендәге гравёр. Бик күп ҡушаматтар менән эшләй. Көнсығышта иң танылған Япон граверҙарынан иҫәпләнә. Япон ксилография дәүерен тамамлаусы иҫ киткес шәп оҫта.

Хокусай үҙ ғүмерендә утыҙлап псевдоним ҡулланған. Шуға ҡарамаҫтан, ҡушаматтар ҡулланыу ул осорҙағы япон рәссамдары өсөн ябай бер практика ғына булған. Ҡушаматтар һаны буйынса ул танылған рәссамдарҙың барыһын да уҙып киткән. Ҡушаматтары менән йыш ҡына уның ижадының осорҙарын билдәләйҙәрWeston, Mark (1999). Giants of Japan: The Lives of Japan’s Most Influential Men and Women. New York: Kodansha International. P. 116. ISBN 1-56836-286-2..

 Биография 

 Бала сағы 
Һөнәрсе ғаиләһендә тыуған. Ғаилә Кацусика районында йәшәгән, ул ҡаланан алыҫ булмаған ярлы биҫтә. Рәссамдың ысын исеме — Nagata, Seiji (1995). Hokusai: Genius of the Japanese Ukiyo-e. Kodansha International, Tokyo.. Атаһы  булған тип һанала, ул сёгун өсөн көҙгөләр яһаған. Хокусай атаһының вариҫы булмай, шуға күрә, фараздар буйынса, уның әсәһе конкубинаWeston, Mark (1999). Giants of Japan: The Lives of Japan’s Most Influential Men and Women. New York: Kodansha International. P. 116. ISBN 1-56836-286-2. булған. Хокусай ижадын өйрәнеүсе  фекеренсә, Накадзима Исэ малайҙың үгәй атаһы булған, ул малайҙы һөнәренә өйрәткән. Ә ысын атаһы итеп ғалим крәҫтиән Кавамуруны һанай, ул малайҙы Накадзимаға дүрт-биш йәшендә бирә. Хокусай ғаиләһе ярлы булып, барлыҡ балаларын да үҫтерергә мөмкинлектәре булмай. Шулай уҡ тәрбиәгә кинйә балаларҙы ғына биргәндәр,
ул оло бала булмаған тигән фекергә килә өйрәнеүсе.

Алты йәшендә һүрәт төшөрә башлай, бәлки атаһынан да өйрәнгәндер, сөнки көҙгө эшләгәндә, уны биҙәү ҙә кәрәк булған.

 Юл башы 
Хокусай Судзуки Харунобу, Кацукава Сюнсё, Утагава Тоёхару япон гравюра оҫталары менән бер ваҡытта йәшәй. Оҫтаханала Хокусай ағасты һырларға өйрәнә. Әммә Хокусай үҙ йүнәлешен эҙләй һәм үҙ һүрәттәре буйынса гравюра төшөрөү менән мәшғүл була.

1778 йылда Хокусай билдәле укиё-э рәссамы Сюнсё (1726—1792) студияһына уҡырға инә, ул актерҙар һүрәттәрен (кабуки) төшөрө- менән шөғөлләнә. Уның оҫтаханаһы Эдола иң ҙурҙарынан һанала. Хокусай ижады ошо ваҡыттан «Сюнро дәүере» тип атала, сөнки ошо исем менән ҡул ҡуя. 1779 йылда йәш рәссам театр портреттары серияһын эшләй.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
рус телендә
 
 
  (в пер., суперобл.)
 Воронова Б. Г. Кацусика Хокусай. Графика. — М.: Искусство, 1975.
  (обл.)
 

Сит ил телдәрендә
 Bowie, Theodore (1964). The Drawings of Hokusai. Indiana University Press, Bloomington.
 Forrer, Matthi (1988). Hokusai Rizzoli, New York. ISBN 0-8478-0989-7.
 Forrer, Matthi; van Gulik, Willem R., and Kaempfer, Heinz M. (1982). Hokusai and His School: Paintings, Drawings and Illustrated Books. Frans Halsmuseum, Haarlem. ISBN 90-70216-02-7
 Hillier, Jack (1955). Hokusai: Paintings, Drawings and Woodcuts. Phaidon, London.
 Hillier, Jack (1980). Art of Hokusai in Book Illustration. Sotheby Publications, London. ISBN 0-520-04137-2.
 Lane, Richard (1989). Hokusai: Life and Work. E.P. Dutton. ISBN 0-525-24455-7.
 van Rappard-Boon, Charlotte (1982). Hokusai and his School: Japanese Prints c. 1800—1840 (Catalogue of the Collection of Japanese Prints, Rijksmuseum, Part III). Rijksmuseum, Amsterdam.

 Һылтанмалар 
 
 Смирнова И. Кацусика Хокусай. «Грани эпохи», № 51, 2012
 Одно из крупнейших собраний работ Хокусая (ок. 3000) в Интернет 
 «Манга Хокусая» — энциклопедия японской жизни в картинках (Ч. 1). Телевизионная лекция Е. С. Штейнера в рамках проекта «ACADEMIA» телеканала «Культура»
 «Манга Хокусая» — энциклопедия японской жизни в картинках (Ч. 2). Телевизионная лекция Е. С. Штейнера в рамках проекта «ACADEMIA» телеканала «Культура»
 

Категория:Эдо дәүере
Категория:Япония рәссамдары