Наҙар (Баймаҡ районы)
{{Ук}}
'''Наҙар''' ({{lang-ru|Назарово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баймаҡ районы]]ндағы ауыл. [[2009]] йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 6 кеше<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453642, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80206834008.
== Тарихы ==
1811 йылда сотник Наҙар Мостаев етәкселендә (1761— 1830) Мостай ауылынан 25 ғаилә Төйәләҫ йылғаһының инешендә яңы ауылға нигеҙ һалалар. Наҙарҙың улдары — Рәхмәтулла, Ҡаһарман, Ниғмәтулла. Ошонда уҡ 70-йәшлек Иҫәнбәт Ташбулатов (Йәнтүрә улы) һәм уның улы — поход есаул Абыҙгилде Иҫәмбәтов (Абыҙгилде (Абҙаҡ) ауылын нигеҙ һалыусы)<ref name="Генеалогия и архивы">[http://ufagen.ru/places/baymakskiy/nazarovo_baym.html Назарово (Атангулово)]</ref>.

Наҙарҙың икенсе атамаһы — Атанғол. 1751 йылғы документта Атанғол Тойғонов Тойғон ауылында йәшәүсе итеп күрһәтелгән, тимәк, был ауыл уның атаһы тарафынан төҙөлгән. 12-13 йыл элек ул Атанғолда йәшәгән.  XVIII быуаттың 30—50-сы йылдарҙа  ауылдың ике атамаһы була — Тойғон һәм Атанғол. 1740 йылда [[Башҡорт ихтилалдары (1735—1740)|Ҡараһаҡал ихтилалы]] барышында  Атанғол Тойғоновтың йортонда батыр [[Алдар Иҫәкәев]] булып китә. [[Башҡорт ихтилалы (1755—1756)|1755 йылғы ихтилалда]]  Атанғол бик әүҙем ҡатнаша, Яйыҡ йылғаһы аръяғына, ҡаҙаҡтарға, ҡаса, әммә   тотола һәм язалана. Ауылды карателдәр үртәйҙәр. Уның урынында  1811 йылда Наҙар исеме аҫтында яңы ауыл барлыҡҡа килә. Атанғолдоң балалары ( Дәүләтбай, Теләүҡабул, Ҡажаменде, Мөхәмәтшәриф, Ниязбай, зауряд-сотник Һикһәнбай ) Мостайҙа йәшәй, һуңынан Наҙарға күсенәләр<ref name="Генеалогия и архивы"></ref>.
Ауылдан бер кеше — рядовой Әбдрәхим Мораптнов 15-се башҡорт полкы составында һуғыша, 1814 йылдың 14 мартында Парижды яулауҙа ҡатнаша. 

1816 йылда Наҙарҙа 129 кеше йәшәй. X ревизия буйынса — 17 йортта 100 кеше, 1920 йылда 30 йортта 190 кеше йәшәй. 
1839 йылда 30 йорттағы 190 кешегә 252 йылҡы малы, 52 һыйыр, 80 һарыҡ, 15 кәзә тура килә. 1842 йылда 21 дисәтинә ерҙә 130 бот ярауай иген сәселгән<ref name="Генеалогия и архивы"></ref>.

1929 йылда крәҫтиәндәр «Ирәндек» колхозына берләшә, 1934 йылдан — «Ҡыҙыл партизан», 1940 йылдан — тағы ла «Ирәндек» колхозы составында. 
1957 йылда — «Сибай» совхозы, 1965 йылдан «Ирәндек» совхозы составында. 1997 йылдан — «Ирәндек» КПП-һында<ref name="Сельские советы">Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.</ref>

== Халыҡ һаны ==

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||3||2||1||66,7||33,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
Шалтран йылғаһы янында урынлашҡан<ref name="">Сельские советы</ref>.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баймаҡ (ҡала)|Баймаҡ]]): 71 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[1-се Төрөкмән]]): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 41 км
=== Ауылдың билдәле шәхестәре ===
* [[Мәтинов Шаһишәриф Миҙәтғәли улы|Шаһишәриф Мәтинов]] — ахун, мәғрифәитсе, Рәсәйҙең I һәм II саҡырылыштар Дәүләт думаһы депутаты (1905—1907 йылдарҙа)<ref name="">Сельские советы</ref>
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
== Сығанаҡтар ==
* Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.
<references/>
* [http://ufagen.ru/places/baymakskiy/nazarovo_baym.html Назарово (Атангулово)]
{{Баймаҡ районы ауылдары}}

[[Категория:Баймаҡ районы ауылдары]]
Наҙар () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 6 кешеБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453642, ОКАТО коды — 80206834008.
 Тарихы 
1811 йылда сотник Наҙар Мостаев етәкселендә (1761— 1830) Мостай ауылынан 25 ғаилә Төйәләҫ йылғаһының инешендә яңы ауылға нигеҙ һалалар. Наҙарҙың улдары — Рәхмәтулла, Ҡаһарман, Ниғмәтулла. Ошонда уҡ 70-йәшлек Иҫәнбәт Ташбулатов (Йәнтүрә улы) һәм уның улы — поход есаул Абыҙгилде Иҫәмбәтов (Абыҙгилде (Абҙаҡ) ауылын нигеҙ һалыусы)Назарово (Атангулово).

Наҙарҙың икенсе атамаһы — Атанғол. 1751 йылғы документта Атанғол Тойғонов Тойғон ауылында йәшәүсе итеп күрһәтелгән, тимәк, был ауыл уның атаһы тарафынан төҙөлгән. 12-13 йыл элек ул Атанғолда йәшәгән.  XVIII быуаттың 30—50-сы йылдарҙа  ауылдың ике атамаһы була — Тойғон һәм Атанғол. 1740 йылда Ҡараһаҡал ихтилалы барышында  Атанғол Тойғоновтың йортонда батыр Алдар Иҫәкәев булып китә. 1755 йылғы ихтилалда  Атанғол бик әүҙем ҡатнаша, Яйыҡ йылғаһы аръяғына, ҡаҙаҡтарға, ҡаса, әммә   тотола һәм язалана. Ауылды карателдәр үртәйҙәр. Уның урынында  1811 йылда Наҙар исеме аҫтында яңы ауыл барлыҡҡа килә. Атанғолдоң балалары ( Дәүләтбай, Теләүҡабул, Ҡажаменде, Мөхәмәтшәриф, Ниязбай, зауряд-сотник Һикһәнбай ) Мостайҙа йәшәй, һуңынан Наҙарға күсенәләр.
Ауылдан бер кеше — рядовой Әбдрәхим Мораптнов 15-се башҡорт полкы составында һуғыша, 1814 йылдың 14 мартында Парижды яулауҙа ҡатнаша. 

1816 йылда Наҙарҙа 129 кеше йәшәй. X ревизия буйынса — 17 йортта 100 кеше, 1920 йылда 30 йортта 190 кеше йәшәй. 
1839 йылда 30 йорттағы 190 кешегә 252 йылҡы малы, 52 һыйыр, 80 һарыҡ, 15 кәзә тура килә. 1842 йылда 21 дисәтинә ерҙә 130 бот ярауай иген сәселгән.

1929 йылда крәҫтиәндәр «Ирәндек» колхозына берләшә, 1934 йылдан — «Ҡыҙыл партизан», 1940 йылдан — тағы ла «Ирәндек» колхозы составында. 
1957 йылда — «Сибай» совхозы, 1965 йылдан «Ирәндек» совхозы составында. 1997 йылдан — «Ирәндек» КПП-һындаБаймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.

 Халыҡ һаны 

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь32166,733,3

 Географик урыны 
Шалтран йылғаһы янында урынлашҡанСельские советы.
 Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 71 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (1-се Төрөкмән): 11 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 41 км
 Ауылдың билдәле шәхестәре 
 Шаһишәриф Мәтинов — ахун, мәғрифәитсе, Рәсәйҙең I һәм II саҡырылыштар Дәүләт думаһы депутаты (1905—1907 йылдарҙа)Сельские советы
 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.

 Назарово (Атангулово)

Категория:Баймаҡ районы ауылдары