Башҡорт дәүләт академия драма театры
{{карточка театра 
|название             = Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры
|Прежние названия     = 1-се Башҡорт дәүләт драма театры
|основан              = 1919
|Художественный руководитель = [[Ханов Олег Закир улы]]
|Главный режиссёр =
|Главный балетмейстер =
|Главный хормейстер =
|сайт = [http://www.bashdram.ru/ www.bashdram.ru]
|фото = Здание башкирского академического театра драмы им. М.Г. Гафури, памятник М.Г. Гафури.jpg
|размер = 300px
|награды = {{орден Трудового Красного Знамени|тип=организация}}
|подпись =
|Commons =
}}
{{Культурное наследие РФ|0300110000}}
'''Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры''' — [[Башҡортостан]]дың баш ҡалаһы [[Өфө]]лә урынлашҡан драма [[театр]]ы. [[1919 йыл]]дың [[4 декабрь|4 декабрендә]] Башҡортостан Халыҡ мәғарифы комиссариаты коллегияһы ҡарары менән [[Башҡортостан]]дың элекке баш ҡалаһы [[Стәрлетамаҡ (ҡала)|Стәрлетамаҡ]]та ойошторола. Эшмәкәрлеген бәләкәй күсмә театр төркөмө менән башлай.
[[Рәсем:Cuckoo's nest.jpg||400px|right|thumb||Башҡорт дәүләт академия драма театры сәхнәләштергән ''Кәкүк Ояһы'' спектакле<br />
(Кен Кизи романы буйынса).]]
Театр башҡорт халҡының милли ғөрөф-ғәҙәттәрен һаҡлап ҡалыуҙа ҙур роль уйнай, башҡорт мәҙәниәте менән бер рәттән донъя мәҙәниәте ҡаҙаныштарын үҙләштерә.

== Тарихы ==

=== Иҫтәлекле даталар ===
* [[1935]] йылда «академия театры» исеме бирелә.
* [[1971]] йылда [[Мәжит Ғафури]] исеме бирелә.
* [[1979]] йылда [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] менән бүләкләнә.
== Репертуар ==
== Гастролдәр ==
=== Башҡортостандан ситтә гастролдәре ===
* [[1922]] йылда [[Санкт-Петербург|Петроградта]].
* [[1927]] йылда [[Мәскәү]], [[Ҡазан]], [[Екатеринбург]], [[Силәбе]] һәм Пермь ҡалаларында.

Бынан тыш театр элекке союздаш республикаларға һәм сит илдәргә гастролдәргә сыға.

== Ҡаҙаныштары ==
* Театр [[Башҡортостан]], [[Рәсәй]] кимәлендәге һәм халыҡ-ара театр фестивалдәрендә ҡатнаша, лауреат һәм дипломант исемдәрен яулай.
* Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт драма театрының «Ҡара йөҙҙәр» спектакле Рәсәйҙең «Алтын битлек» театр премияһы конкурсында ҡатнаша. «Ҡара йөҙҙәр» спектакле дүрт номинацияла «Алтын битлек» премияһына дәғүә итә: «Иң яҡшы режиссёр эше» (Айрат Абушахманов), «Иң яҡшы рәссам эше» (Альберт Нестеров), «Иң яҡшы костюмдар оҫтаһы эше» һәм «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле»<ref>[http://www.bashinform.ru/bash/813126/ «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 5 февраль]</ref>.

== Шәхестәр ==

=== Художество етәкселәре ===
* 1919—1937 — [[Мортазин-Иманский Вәлиулла Ғәйназар улы]]<ref>{{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/8741-mortazin-imanskij-v-liulla-jnazar-uly|Мортазин-Иманский Вәлиулла Ғәйназар улы}}</ref>
* 1937—1938 — [[Мөбәрәков Арыҫлан Ҡотләхмәт улы]] '''???'''
* 1933—1938 — [[Мәһәҙиев Мәкәрим Әҙеһәм улы]]<ref>{{БЭ2013|8656-m-iev-m-k-rim-m-uly|Мәһәҙиев Мәкәрим Әҙһәм улы}}</ref><ref>[http://bash.bashdram.ru/directed-by-old/magadeev-makarim-adgamovich-1901-38.htmlБашдрамтеатр сайтында Мәһәҙиев Мәкәрим Әҙһәм улы улы сәхифәһе]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* 1939—1940 — [[Ғәлимов Хажиәхмәт Ғирфанетдин улы]]<ref name="bash.bashdram.ru">[http://bash.bashdram.ru/directed-by-old/buxarskij-galimov-xaziaxmet-girfanutdinovich-1899-74.html Башдрамтеатр сайтында Ғәлимов Хажиәхмәт Ғирфанетдин улы сәхифәһе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190312163111/http://bash.bashdram.ru/directed-by-old/buxarskij-galimov-xaziaxmet-girfanutdinovich-1899-74.html |date=2019-03-12 }}</ref>
* 1940—1941 — Витт В. С.
* 1942—1948 — [[Ғәлимов Вәлиәхмәт Ғирфанетдин улы]]<ref>{{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/5235-limov-v-li-khm-t-irfanetdin-uly|Ғәлимов Вәлиәхмәт Ғирфанетдин улы}}</ref><ref>[http://bash.bashdram.ru/directed-by-old/galimov-valiaxmet-girfanutdinovich-1909-94.html Башдрамтеатр сайтында Ғәлимов Вәлиәхмәт Ғирфанетдин улы сәхифәһе] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200807044650/http://bash.bashdram.ru/directed-by-old/galimov-valiaxmet-girfanutdinovich-1909-94.html |date=2020-08-07 }}</ref>
* 1945—1948 — [[Ғәлимов Хажиәхмәт Ғирфанетдин улы]]<ref name="bash.bashdram.ru"/>
* 1948—?? — [[Бәкеров Ҡадир Ғади улы]]
* 1987—1996 — [[Исрафилов Рифҡәт Вәкил улы]]
* 1997—2012 — ??
* 2012—2019 — [[Ханов Олег Закир улы]]<ref name="МК">[http://www.bashinform.ru/news/1296451-oleg-khanov-pokinul-dolzhnost-khudozhestvennogo-rukovoditelya-bashkirskogo-dramteatra-/ Олег Ханов покинул должность художественного руководителя Башкирского драмтеатра. ИА «Башинформ», 11 апреля 2019 года]{{ref-ru}}{{V|11|04|2019}}</ref>.
* 04.2019 — вазифаны ваҡытлыса башҡарыусы — театр директоры Иршат Фәйзуллин<ref name="МК" />.

=== Режиссерҙар ===
* [[Бәкеров Ҡадир Ғади улы]]
* [[Вәлиев Лек Вәли улы]]
* [[Витт В.С.]]
* [[Ғәлимов Хажиәхмәт Ғирфанетдин улы]], [[Хажи Бохарский]]
* [[Ғәҙелшин Кәшфелғилем Фәйруша улы]]
* [[Ғәлимов Вәлиәхмәт Ғирфанетдин улы]]
* [[Ғиләжев Ғабдулла Ғабдрахман улы]]
* [[Имашев Булат Ғөбәйҙулла улы]]
* [[Исрафилов Рифҡәт Вәкил улы]]
* [[Мәһәҙиев Мәкәрим Әҙеһәм улы]]
* [[Мөбәрәков Арыҫлан Ҡотләхмәт улы]]
* [[Мөбәрәкова Гөлли Арыҫлан ҡыҙы]]
* [[Мортазин Вәлиулла Ғәйназар улы]], [[Вәлиулла Мортазин-Иманский]]
* [[Мортазина Шәүрә Муса ҡыҙы]]
* [[Мутин Мөхтәр Исхаҡ улы]]
* [[Нәҙерғолов Азат Әхмәҙулла улы]]
* [[Сәйфуллин Вәзих Кашап улы]]
* [[Әйүпов Рафаэль Мөхәмәт улы]]

=== Артистар ===

=== Рәссамдар ===

== Һуңғы яңылыҡтар ==
* 2020 йылдың декабрендә театрҙа төҙөкләндеү һәм ҡайтанан ҡороу эштәре уңышлы тамамланды. Мәҙәниәт усағының көндәлек эшмәкәрлеге өсөн кәрәкле системалар — елләтеү, кондинционер, янғын һүндереү, йылытыу һәм өлөшләтә һыу менән тәьминәт итеү — яңыртылған. Төҙөкләндереү, әлбиттә, тамашасы зонаһына ла ҡағылған: фойе, Ҙур һәм Кесе залдар яңыртылған, яңы креслолар ҡуйылған. Сәхнә ҡорамалдары — яҡтыртыу һәм тауыш системалары, механик ҡоролмалар алмаштырылған. Театрҙың урамдағы биләмәһе өлөшләтә төҙөкләндерелгән, насар күреүселәргә йөрөү өсөн махсус плиткалар һалынған. Театр фасадының яҡтыртылышы байытылған, төп ишектәр өҫтөнә диодлы яңы экран эленгән<ref>[https://www.bashinform.ru/news/1541941-v-ufe-posle-rekonstruktsii-otkrylsya-bashkirskiy-akademicheskiy-teatr-imeni-mazhita-gafuri/ В Уфе после реконструкции открылся Башкирский академический театр имени Мажита Гафури. ИА «Башинформ», 29 декабря 2020 года]{{V|29|12|2020}}   </ref>.
* 2017 йылдың 27 июлендә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт драма театрының 100 йыллыҡ юбилейен байрам итеү тураһындағы указға ҡул ҡуйылды. Уға ярашлы ойоштороу комитетының составы раҫланды, Республика Хөкүмәтенә сараларҙы әҙерләү һәм үткәреү планын эшләргә ҡушылды<ref>[http://www.bashinform.ru/news/878156-bashkirskiy-teatr-dramy-imeni-mazhita-gafuri-otprazdnuet-100-letie-so-dnya-osnovaniya/ «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 28 июль]{{ref-ru}}{{V|28|07|2016}}</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|3}}

== Сығанаҡтар ==
* [http://www.bashdram.ru/ Башҡорт дәүләт академия драма театрының сайты]

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/read/8-statya/1849-bash-ort-drama-teatry}}

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [http://www.bashinform.ru/bash/1266517/ Кадрҙар етмәү, исемдәргә квота, пьесаларҙың булмауы – бөгөн Башҡортостан театрҙарын нимә борсой? «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы,  2019 йыл, 29 ғинуар]{{V|29|01|2019}}
* [http://bash.bashdram.ru/archive-performances Башҡорт дәүләт академия драма театрының репертуар архивы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.bashinform.ru/bash/686321/ Башҡорт академия драма театры 95 йыллыҡ юбилейын билдәләне]
* [http://www.bashinform.ru/bash/616681 Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндә» трагедияһының театр постановкаһы алтын юбилейын билдәләй]

{{Башҡортостан театрҙары}}

[[Категория:Башҡортостан театрҙары]]
[[Категория:Башҡорт дәүләт академия драма театры]]
[[Категория:Мәжит Ғафури исеме бирелгән объекттар]]
Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры — Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфөлә урынлашҡан драма театры. 1919 йылдың 4 декабрендә Башҡортостан Халыҡ мәғарифы комиссариаты коллегияһы ҡарары менән Башҡортостандың элекке баш ҡалаһы Стәрлетамаҡта ойошторола. Эшмәкәрлеген бәләкәй күсмә театр төркөмө менән башлай.
|400px|right|thumb||Башҡорт дәүләт академия драма театры сәхнәләштергән Кәкүк Ояһы спектакле
(Кен Кизи романы буйынса).
Театр башҡорт халҡының милли ғөрөф-ғәҙәттәрен һаҡлап ҡалыуҙа ҙур роль уйнай, башҡорт мәҙәниәте менән бер рәттән донъя мәҙәниәте ҡаҙаныштарын үҙләштерә.

 Тарихы 

 Иҫтәлекле даталар 
 1935 йылда «академия театры» исеме бирелә.
 1971 йылда Мәжит Ғафури исеме бирелә.
 1979 йылда Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә.
 Репертуар 
 Гастролдәр 
 Башҡортостандан ситтә гастролдәре 
 1922 йылда Петроградта.
 1927 йылда Мәскәү, Ҡазан, Екатеринбург, Силәбе һәм Пермь ҡалаларында.

Бынан тыш театр элекке союздаш республикаларға һәм сит илдәргә гастролдәргә сыға.

 Ҡаҙаныштары 
 Театр Башҡортостан, Рәсәй кимәлендәге һәм халыҡ-ара театр фестивалдәрендә ҡатнаша, лауреат һәм дипломант исемдәрен яулай.
 Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт драма театрының «Ҡара йөҙҙәр» спектакле Рәсәйҙең «Алтын битлек» театр премияһы конкурсында ҡатнаша. «Ҡара йөҙҙәр» спектакле дүрт номинацияла «Алтын битлек» премияһына дәғүә итә: «Иң яҡшы режиссёр эше» (Айрат Абушахманов), «Иң яҡшы рәссам эше» (Альберт Нестеров), «Иң яҡшы костюмдар оҫтаһы эше» һәм «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле»«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 5 февраль.

 Шәхестәр 

 Художество етәкселәре 
 1919—1937 — Мортазин-Иманский Вәлиулла Ғәйназар улы
 1937—1938 — Мөбәрәков Арыҫлан Ҡотләхмәт улы ???
 1933—1938 — Мәһәҙиев Мәкәрим Әҙеһәм улысайтында Мәһәҙиев Мәкәрим Әҙһәм улы улы сәхифәһе
 1939—1940 — Ғәлимов Хажиәхмәт Ғирфанетдин улыБашдрамтеатр сайтында Ғәлимов Хажиәхмәт Ғирфанетдин улы сәхифәһе 
 1940—1941 — Витт В. С.
 1942—1948 — Ғәлимов Вәлиәхмәт Ғирфанетдин улыБашдрамтеатр сайтында Ғәлимов Вәлиәхмәт Ғирфанетдин улы сәхифәһе 
 1945—1948 — Ғәлимов Хажиәхмәт Ғирфанетдин улы
 1948—?? — Бәкеров Ҡадир Ғади улы
 1987—1996 — Исрафилов Рифҡәт Вәкил улы
 1997—2012 — ??
 2012—2019 — Ханов Олег Закир улыОлег Ханов покинул должность художественного руководителя Башкирского драмтеатра. ИА «Башинформ», 11 апреля 2019 года.
 04.2019 — вазифаны ваҡытлыса башҡарыусы — театр директоры Иршат Фәйзуллин.

 Режиссерҙар 
 Бәкеров Ҡадир Ғади улы
 Вәлиев Лек Вәли улы
 Витт В.С.
 Ғәлимов Хажиәхмәт Ғирфанетдин улы, Хажи Бохарский
 Ғәҙелшин Кәшфелғилем Фәйруша улы
 Ғәлимов Вәлиәхмәт Ғирфанетдин улы
 Ғиләжев Ғабдулла Ғабдрахман улы
 Имашев Булат Ғөбәйҙулла улы
 Исрафилов Рифҡәт Вәкил улы
 Мәһәҙиев Мәкәрим Әҙеһәм улы
 Мөбәрәков Арыҫлан Ҡотләхмәт улы
 Мөбәрәкова Гөлли Арыҫлан ҡыҙы
 Мортазин Вәлиулла Ғәйназар улы, Вәлиулла Мортазин-Иманский
 Мортазина Шәүрә Муса ҡыҙы
 Мутин Мөхтәр Исхаҡ улы
 Нәҙерғолов Азат Әхмәҙулла улы
 Сәйфуллин Вәзих Кашап улы
 Әйүпов Рафаэль Мөхәмәт улы

 Артистар 

 Рәссамдар 

 Һуңғы яңылыҡтар 
 2020 йылдың декабрендә театрҙа төҙөкләндеү һәм ҡайтанан ҡороу эштәре уңышлы тамамланды. Мәҙәниәт усағының көндәлек эшмәкәрлеге өсөн кәрәкле системалар — елләтеү, кондинционер, янғын һүндереү, йылытыу һәм өлөшләтә һыу менән тәьминәт итеү — яңыртылған. Төҙөкләндереү, әлбиттә, тамашасы зонаһына ла ҡағылған: фойе, Ҙур һәм Кесе залдар яңыртылған, яңы креслолар ҡуйылған. Сәхнә ҡорамалдары — яҡтыртыу һәм тауыш системалары, механик ҡоролмалар алмаштырылған. Театрҙың урамдағы биләмәһе өлөшләтә төҙөкләндерелгән, насар күреүселәргә йөрөү өсөн махсус плиткалар һалынған. Театр фасадының яҡтыртылышы байытылған, төп ишектәр өҫтөнә диодлы яңы экран эленгәнВ Уфе после реконструкции открылся Башкирский академический театр имени Мажита Гафури. ИА «Башинформ», 29 декабря 2020 года   .
 2017 йылдың 27 июлендә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт драма театрының 100 йыллыҡ юбилейен байрам итеү тураһындағы указға ҡул ҡуйылды. Уға ярашлы ойоштороу комитетының составы раҫланды, Республика Хөкүмәтенә сараларҙы әҙерләү һәм үткәреү планын эшләргә ҡушылды«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 28 июль.

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Башҡорт дәүләт академия драма театрының сайты

 Һылтанмалар 
 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Кадрҙар етмәү, исемдәргә квота, пьесаларҙың булмауы – бөгөн Башҡортостан театрҙарын нимә борсой? «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы,  2019 йыл, 29 ғинуар
 Башҡорт дәүләт академия драма театрының репертуар архивы
 Башҡорт академия драма театры 95 йыллыҡ юбилейын билдәләне
 Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндә» трагедияһының театр постановкаһы алтын юбилейын билдәләй

Категория:Башҡортостан театрҙары
Категория:Башҡорт дәүләт академия драма театры
Категория:Мәжит Ғафури исеме бирелгән объекттар