26 март
{{Ук}}
'''26 март''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 85-се ([[кәбисә йыл]]ында 86-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 280 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-03-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
* {{Ер}} [[Ер]]: Ер сәғәте.
* Яңғыҙлыҡ көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|АҠШ}}: Ағай-апайҙар көнө.
* {{Флагификация|Бангладеш}}: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
* {{Флагификация|Вьетнам}}: Йәштәр көнө.
* {{Флагификация|Мали}}: Демократия көнө.
* {{Флагификация|Сальвадор}}: Йәшәйеш, тыныслыҡ һәм ғәҙеллек көнө
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|АҠШ}}: Юрист ярҙамсыһы көнө.
* {{Флагификация|Рәсәй}}: Эске эштәр министрлығының Йөктәргә енәйәти ҡул һуҙыу менән көрәш подразделениелары көнө.
}}</onlyinclude> 
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1830]]: [[Мормон китабы]] баҫыла.
* [[1845]]: [[АҠШ]]-та медицина пластырына патент алына.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1871]]: Париж коммунаһы советы һайлана.
* [[1872]]: [[Рәсәй империяһы]]нда беренсе почта карточкаһы сыға.
* [[1995]]: [[Европа берлеге]]нә ҡараған ете илдә [[дәүләт сиге]]ндә паспорт контролен бөтөрөү тураһындағы Шенген килешеүе көсөнө инә.
* [[2000]]: [[Владимир Путин]] [[Рәсәй Президенты]] итеп һайлана.
* [[2007]]: [[Өфө]]лә тәүге тапҡыр Халыҡ-ара ''Франкофония'' ([[француз теле]] аҙналығы) башлана.  }}

== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Серова Раиса Семёновна]] (1940), хеҙмәт ветераны. [[Ишембай]]ҙағы «Общепит» йәмғиәтенең элекке директоры. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре, [[СССР]]-ҙың сауҙа отличнигы, [[«Почёт Билдәһе» ордены]] ордены кавалеры, ҡаланың почётлы гражданы. 
* [[Юрзинов Владимир Владимирович (йәш)|Юрзинов Владимир Владимирович]] (1965), [[СССР]] хоккейсыһы һәм [[Рәсәй]] хоккей тренеры. 2011—2012 йылдарҙа [[Салауат Юлаев (хоккей клубы)|«Салауат Юлаев» командаһының]] өлкән, 2013—2015 йылдарҙа баш тренеры. Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (2015).
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} ||
* [[Хәйретдин Мөжәй]] (төп исеме [[Хәйретдинов Мозаһит Хәйретдин улы]]; 1901—4.09.1944),  [[шиғриәт|шағир]] һәм [[проза]]ик. 1938 йылда Хасан күле эргәһендә совет‑япон ҡораллы конфликтында һәм [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан, әсирлектә һәләк булған хәрби хеҙмәткәр; полк командиры, полковник. Хәрби тотҡондарҙың туғандаш берлеге, антифашистик йәшерен ойошма етәкселәренең береһе (1943—1944). 
* [[Батыршин Рәсиф Зарифйән улы]] (1951), [[Живопись|рәссам]], [[Педагогика|педагог]]. 1973 йылдан [[Удмурт дәүләт университеты]]ның [[һынлы сәнғәт]] кафедраһы уҡытыусыһы, доцент. 1991 йылдан Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы. [[Удмурт Республикаһы]]ның халыҡ рәссамы. Трокай Борисов исемендәге милли премия лауреаты. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Яңауыл районы]] [[Максимов (Яңауыл районы)|Максимов]] ауылынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Ғәлләмов Мөхәммәт Мостафа улы]] (1951), [[фән|ғалим]]-табип, [[Ислам|дин]] әһеле. [[Өфө]]ләге [[Ихлас (мәсет)|«Ихлас»]] мәсетенең имам-хатибы. Медицина фәндәре  кандидаты, теология оҫтаһы. [[Халыҡтар дуҫлығы ордены (Башҡортостан)|Халыҡтар дуҫлығы ордены]] кавалеры. [[Миәкә районы]]ның [[Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премия]]һы лауреаты (2015). Сығышы менән ошо райондың [[Баязит (Миәкә районы)|Баязит]] ауылынан.
* [[Йәһүҙин Инсур Ғаззали улы]] (1951—21.03.2011), [[шиғриәт|шағир]] һәм [[журналистика|журналист]]. [[Бөрйән районы]] «[[Таң (гәзит)|Таң]]» гәзитенең элекке мөхөррире. [[СССР]]-ҙың Журналистар, 1996 йылдан — Рәсәйҙең һәм [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы|Башҡортостандың]] Яҙыусылар союздары ағзаһы. 
* [[Садиҡова Рәзилә Тәлғәт ҡыҙы]] (1961), табип-терапевт. Һуғыш ветерандарының республика клиник госпиталенең баш табип урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы.
* [[Буренина Ирина Валерьевна]] (1976), ғалим-[[Инженерлыҡ эше|инженер]]-[[иҡтисад]]сы. 1998 йылдан [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2015 йылдан иҡтисад һәм нефть, газ сәнәғәте предприятиеларында идара итеү кафедраһы мөдире. [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]] профессоры (2016), иҡтисад фәндәре докторы (2012), профессор (2016). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Логвинов Николай Христофорович]] (1837—1909), [[Рәсәй империяһы]]ның дәүләт эшмәкәре. 1894—1896 йылдарҙа [[Өфө губернаһы]] губернаторы. Тайный советник. 3‑сө дәрәжә Изге Владимир, 1‑се һәм 2‑се дәрәжә Изге Анна (1857), 2‑се дәрәжә Изге Станислав (1857) ордендары кавалеры.
* [[Мөҡсинов Ирек Шәриф улы]] (1932—29.10.1999), [[фән|ғалим]]-[[хоҡуҡ |хоҡуҡ белгесе]], дәүләт эшмәкәре, [[Рәсәй Федерацияһы]]ның 1-се саҡырылыш [[Дәүләт думаһы]] депутаты, [[Башҡортостан Республикаһының Конституция Суды]]ның тәүге Рәйесе (1996-1999). Юридик фәндәр кандидаты,  профессор, [[РСФСР]]-ҙың (1989) һәм [[Башҡортостан Республикаһы]]ның (1997) атҡаҙанған юрисы.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Әҙелгәрәева Роза Рәхим ҡыҙы]] (1942), [[Педагогика|педагогик]] хеҙмәт ветераны. 1992—2000 йылдарҙа [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһы 17-се мәктәбенең [[математика]] уҡытыусыһы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған уҡытыусыһы.
* [[Лоҡманов Алик Харис улы]] (1947), [[Башҡортостан]] композиторы, йәмәғәтсе. [[Татарстан Республикаһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, [[Тәтешле районы]]ның [[Әнғәм Атнабаев]] исемендәге әҙәби премияһы лауреаты (2021). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Балтас районы]] [[Иҫке Ҡарғалы|Ҡарғалы]] ауылынан.
* [[Гәрәева Роза Әсләм ҡыҙы]] (1952), мәғариф өлкәһе ветераны. 1999 йылдан Балтас районы [[Иҫке Балтас (Балтас районы)|Иҫке Балтас]] ауылындағы 2-се урта мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, Рәсәйҙең халыҡ мәғарифы отличнигы. Сығышы менән ошо райондың [[Уҫман (Балтас районы)|Уҫман]] ауылынан. 
* [[Теләүембәтов Иршат Әнүәр улы]] (1962), [[Журналистика|журналист]], [[Әҙип|яҙыусы]]. 1995 йылдан Рәсәй Федерацияһының һәм [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы|Башҡортостан Республикаһының]] Яҙыусылар союздары ағзаһы.
* [[Усманов Мәғәфүр Мәхмүт улы]] (1962), театр актёры. 1989 йылдан [[Мостай Кәрим исемендәге милли йәштәр театры]] актёры. [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2008).  
* [[Шәрипов Марат Сабит улы]] (1962), ғалим-[[Филология|филолог]], [[йыр]]сы (бас). 1988 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]] уҡытыусыһы, бер үк ваҡытта 2001 йылдан [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]]ның әйҙәүсе солисы. Филология фәндәре кандидаты (1988), доцент (1988). Татарстан Республикаһының халыҡ (2010), [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]] (2009). 
* [[Вәлитов Хәмит Надир улы]] (1967), хеҙмәт алдығыһы. 1986 йылдан [[Магнитогорск]] металлургия комбинатының токарь-фрезеровщигы. Рәсәйҙең атҡаҙанған машина эшләүсеһе (2012). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Баймаҡ районы]] [[Өмөтбай (Баймаҡ районы)|Өмөтбай]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Мәсәлим Вәлиев]] (1888—2.01.1956), композитор, [[скрипка]]сы, дирижёр, йәмәғәтсе. 1932—1956 йылдарҙа хәҙерге [[Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры]]ның музыка бүлеге мөдире. [[СССР]] Композиторҙар союзы Башҡортостан бүлексәһенең беренсе рәйесе (1940—1948). Башҡорт профессионал музыка сәнғәтенә нигеҙ һалыусы, беренсе башҡорт операһы авторы. [[Башҡорт АССР‑ы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1940). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1955). 
* [[Фузеев Борис Дмитриевич]] (1923—21.09.1997), [[Скульптура|скульптор]], йәмәғәтсе. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда һәм 1945 йылғы совет‑япон һуғышында ҡатнашыусы. 1964—1965 йылдарҙа  Башҡорт АССР‑ы Рәссамдар союзы идараһы рәйесе. 1954 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР‑ының халыҡ рәссәмы (1974). 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] кавалеры (1985). 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Ишемғолова Аврора Булат ҡыҙы]] (1928—1990), [[Педагогика|педагог]], методист. 1956 йылдан Башҡортостан уҡытыусылар белемен камиллаштырыу институты, 1973 йылдан — Милли мәктәптәр ғилми-тикшеренеү институтының Башҡортостан филиалы хеҙмәткәре. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1964). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1971). Яҙыусы [[Булат Ишемғол]]доң ҡыҙы. 
* [[Таһиров Владислав Рәүеф улы]] (1948—9.02.2002), педагог, комсомол, [[КПСС|партия]], [[Муниципаль район|муниципаль]] һәм [[мәғариф]] органдары хеҙмәткәре. 1967 йылдан ВЛКСМ-дың [[Әбйәлил районы|Әбйәлил район]] комитетының ойоштороу бүлеге мөдире, 1968 йылдан 2-се секретары; 1972 йылдан [[КПСС]] район комитеты инструкторы, 1973 йылдан — дөйөм, 1977 йылдан — ойоштороу бүлеге мөдире; 1988 йылдан [[Асҡар (Әбйәлил районы)|Асҡар]]ҙағы 1-се мәктәп директоры; 1994 йылдан Әбйәлил район хакимиәте башлығы урынбаҫары. [[Башҡорт АССР-ы Юғары Советы]] Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (1981), Башҡортостандың мәғариф отличнигы (1994). Сығышы менән Асҡар ауылынан. 
* [[Мортазина Роза Закир ҡыҙы]] (1958), [[Мәләүез]] һөт-консерва комбинатының элекке эшсеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған аҙыҡ-түлек индустрияһы хеҙмәткәре. 
* [[Ильясова Фирүзә Мөжәүир ҡыҙы]] (1963), педагог. 1985 йылдан [[Баймаҡ районы]] [[Ҡаратал (Баймаҡ районы)|Ҡаратал]] мәктәбе, 1989 йылдан [[Баймаҡ]] ҡалаһының 1-се, 2012 йылдан — 3-сө мәктәбе уҡытыусыһы. [[Рәсәй]]ҙең почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2005). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Бөрйән районы]]ның [[Байназар]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Рафиҡов Ғәббәс Ғабдрафиҡ улы]] (1899—1982), дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. [[Илеш районы|Илеш район]] Советы башҡарма комитетының беренсе рәйесе (1935—1937), шулай уҡ [[Салауат районы|Салауат]] (1939—1944) һәм [[Ҡырмыҫҡалы районы|Ҡырмыҫҡалы]] (1944—1955) район Советтарының элекке рәйесе. [[Башҡорт АССР-ы]]ның 2-се һәм 3-сө саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. БАССР Юғары Советы Президиумы, [[КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты]] һәм СССР Журналистар союзы ағзаһы, [[РСФСР]]-ҙың персональ пенсионеры. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]], [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] һәм ике [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] ордены кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның Илеш районы [[Иғмәт]] ауылынан.
* [[Вәисов Нәҡиб Миҙхәт улы]] (1949—04.2012), ғалим—инженер-механик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр кандидаты (1977), доцент.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Майоров Максим Олегович]] (1989), [[Рәсәй]] [[шайбалы хоккей|хоккейсыһы]]. [[Континенталь хоккей лигаһы]]нда сығыш яһаған [[Салауат Юлаев (хоккей клубы)|«Салауат Юлаев»]] хоккей клубы уйынсыһы.  }}
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:26 мартта тыуғандар</categorytree>''
* [[1815]]: Густав Рюмелин, [[Германия]] [[сәйәсмән]]е, педагог, статистик.
* [[1915]]: Йозеф Стехлик, [[Чехословакия]]ның ас-лётчигы, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1920]]: Жан Бенган, [[Бельгия]] ғалимы, папиролог һәм эпиграфист.
* [[1925]]: Пьер Булез, [[Франция]] дирижёры, композитор.
* [[1935]]: [[Махмуд Аббас]], дәүләт эшмәкәре, [[2013 йыл]]дан [[Палестина]] президенты
* [[1945]]: Михаил Воронин, [[СССР]] спортсыһы, [[Гимнастика|гимнаст]], ике тапҡыр олимпия һәм ике тапҡыр донъя чемпионы.  }}

== {{Үлем}} == 
''<categorytree depth="0">Категория:26 мартта вафат булғандар</categorytree>''

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|В26]]
[[Категория:26 март]]
26 март — григориан стиле буйынса йылдың 85-се (кәбисә йылында 86-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 280 көн ҡала.

 
  
 1830: Мормон китабы баҫыла.
 1845: АҠШ-та медицина пластырына патент алына.

  
 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1815: Густав Рюмелин, Германия сәйәсмәне, педагог, статистик.
 1915: Йозеф Стехлик, Чехословакияның ас-лётчигы, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.

   

  

В26
Категория:26 март