Юлдаш (Учалы районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Юлдаш (мәғәнәләр)}}
{{ТП-Рәсәй|Юлдаш
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Юлдаш
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 22 | lat_sec = 13
  |lon_deg = 59 | lon_min = 15 | lon_sec = 35
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Учалы районы
 | вид поселения        = Ауыл совтеы
 | поселение            = Ҡунаҡбай ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Ҡунаҡбай
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 683
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453740
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34791 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80253845004
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Юлдаш''' ({{lang-ru|Юлдашево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[Ҡунаҡбай ауыл Советы (Учалы районы)|Ҡунаҡбай ауыл Советы]] составына инә. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 683 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453740, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253845004. [[Яйыҡ]] аҡҡан торлаҡ пункт.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 16 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡунаҡбай (Учалы районы)|Ҡунаҡбай]]): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Учалы (станция)|Учалы]]): 21 км
Юлдаш ауылы Яйыҡ (Урал) йылғаһы буйында, Илтабан һыуһаҡлағысы янында урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|95363}}</ref>.

== Тарихы ==
Юлдаш ауылына Нуғай даруғаһы Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. [[1737 йыл]]дан улус старшинаһы Аҡҡужа Ҡолөмбәтов исеменән '''Аҡҡужа''' атамаһы менән билдәле. [[XVIII быуат]]тың 2-се яртыһынан Юлдаш Нөркин  (1738—1819) исемен йөрөтә. Улдары Әзебай һәм Тулыбай тыуған ауылдарында йәшәй.

[[1795 йыл]]ғы V рәүиз ваҡытына Юлдаш (Аҡҡужа) ауылындағы 30 хужалыҡта 244 кеше, 1859 йылда 47 йортта 298 кеше теркәлә. [[1866 йыл]]да 151 хужалыҡта — 954 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған. 

[[1900 йыл]]да мәсет, һыу тирмәне иҫәпкә алынған.

Совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында 106 йортта 547 кеше йәшәгәнлеге билдәле була<ref>{{ИСДБ|страница=20}}</ref>.

== Хәҙерге осор ==
Әлеге ваҡытта Юлдаш ауылында төп белем биреү мәктәбе, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто (башҡорт халыҡ театры, балалар халыҡ театры), китапхана, мәсет бар<ref>{{БЭ2013|95363}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||1245||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||1545||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||1074||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||805||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||636||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||670||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||683||329||354||48,2||51,8
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Юлдаш ауылында [[башҡорттар]] (94 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Ревизия материалдарында ==
[[1816 йыл]]да<ref>[https://basharchive.ru/census/reviz/86847/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Юлдаш ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

== Урамдары ==
{{Колонки|3}}
* Һаҙ тыҡрығы ({{lang-ru|Болотный переулок}})
* Көнсығыш тыҡрығы ({{lang-ru|Восточный  переулок}})
* Тау тыҡрығы ({{lang-ru|Горный  переулок}})
* Дуҫлыҡ тыҡрығы ({{lang-ru|Дружбы переулок}})
* Төтөн тыҡрығы ({{lang-ru|Дымовой  переулок}})
* Йәшел тыҡрыҡ ({{lang-ru|Зеленый  переулок}})
* Квартал урамы ({{lang-ru|Квартальная улица}})
* Клуб тыҡрығы ({{lang-ru|Клубный переулок}})
* Урман урамы ({{lang-ru|Лесная улица}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная  улица}})
* Оло тау тыҡрығы ({{lang-ru|Оло-тау переулок}})
* Йылға тыҡрығы ({{lang-ru|Речной  переулок}})
* Төньяҡ тыҡрыҡ ({{lang-ru|Северный  переулок}})
* Сауҙа тыҡрығы ({{lang-ru|Торговый переулок}})
* Урал урамы ({{lang-ru|Уральская улица}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная  улица}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная улица}})
* Шоссе урамы ({{lang-ru|Шоссейная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000053.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан]</ref>.
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Рәсүлев Ғабдрахман Зәйнулла улы]] (1881—1950) — башҡорт дин эшмәкәре, мөфтөй. СССР-ҙың Европа өлөшө һәм Себер мосолмандарының Диниә назараты рәйесе (1936—1950).

== Тирә-яҡ мөхит ==
; Ер-һыу атамалары:

''Йылғалар'':
* '''Яйыҡ''' (Урал) йылғаһы

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|75179}}
* {{ИСДБ|страница=20}}
* 1816 йылғы [https://basharchive.ru/census/reviz/86847/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Сығанаҡтар ==
<references/>

{{Учалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Юлдаш () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Ҡунаҡбай ауыл Советы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 683 кеше.
Почта индексы — 453740, ОКАТО коды — 80253845004. Яйыҡ аҡҡан торлаҡ пункт.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 16 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡунаҡбай): 9 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 21 км
Юлдаш ауылы Яйыҡ (Урал) йылғаһы буйында, Илтабан һыуһаҡлағысы янында урынлашҡан.

 Тарихы 
Юлдаш ауылына Нуғай даруғаһы Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. 1737 йылдан улус старшинаһы Аҡҡужа Ҡолөмбәтов исеменән Аҡҡужа атамаһы менән билдәле. XVIII быуаттың 2-се яртыһынан Юлдаш Нөркин  (1738—1819) исемен йөрөтә. Улдары Әзебай һәм Тулыбай тыуған ауылдарында йәшәй.

1795 йылғы V рәүиз ваҡытына Юлдаш (Аҡҡужа) ауылындағы 30 хужалыҡта 244 кеше, 1859 йылда 47 йортта 298 кеше теркәлә. 1866 йылда 151 хужалыҡта — 954 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған. 

1900 йылда мәсет, һыу тирмәне иҫәпкә алынған.

Совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында 106 йортта 547 кеше йәшәгәнлеге билдәле була.

 Хәҙерге осор 
Әлеге ваҡытта Юлдаш ауылында төп белем биреү мәктәбе, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто (башҡорт халыҡ театры, балалар халыҡ театры), китапхана, мәсет бар.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)1245 1920 йыл 26 август1545 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар1074 1959 йыл 15 ғинуар805 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар636 2002 йыл 9 октябрь670 2010 йыл 14 октябрь68332935448,251,8
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Юлдаш ауылында башҡорттар (94 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Ревизия материалдарында 
1816 йылдаревизия материалдары Юлдаш ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

 Урамдары 

 Һаҙ тыҡрығы ()
 Көнсығыш тыҡрығы ()
 Тау тыҡрығы ()
 Дуҫлыҡ тыҡрығы ()
 Төтөн тыҡрығы ()
 Йәшел тыҡрыҡ ()
 Квартал урамы ()
 Клуб тыҡрығы ()
 Урман урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Оло тау тыҡрығы ()
 Йылға тыҡрығы ()
 Төньяҡ тыҡрыҡ ()
 Сауҙа тыҡрығы ()
 Урал урамы ()
 Үҙәк урам ()
 Мәктәп урамы ()
 Шоссе урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан.

 Билдәле шәхестәре 
 Рәсүлев Ғабдрахман Зәйнулла улы (1881—1950) — башҡорт дин эшмәкәре, мөфтөй. СССР-ҙың Европа өлөшө һәм Себер мосолмандарының Диниә назараты рәйесе (1936—1950).

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары

Йылғалар:
 Яйыҡ (Урал) йылғаһы

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 
 1816 йылғы ревизия материалдары

 Сығанаҡтар 

Категория:Учалы районы ауылдары