Ишмырҙа
{{Ук}}
'''Ишмырҙа''' ({{lang-ru|Ишмурзино}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Баймаҡ районы]]ндағы ауыл. [[2009 йыл]]дың [[1 ғинуар]]ына халыҡ һаны 912 кеше булған<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453655, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80206822001.

Икенсе атамаһы — '''Йүкәләр'''.

== Исеменең килеп сығышы ==
Ауыл йорт старшинаһы ''Ишмырҙа Бүлтерәков'' исемен йөрөтә<ref name="Баймакский край">{{китап |автор=Ред.составитель А. Багуманов |заглавие=Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание |место=Уфа |издательство=[[Китап (нәшриәт)|Башкирское книжное издательство]] |год=2002|страниц=332|ISBN=5-295-03157-8}}</ref>.

== Географик урыны ==
[[Таналыҡ]] йылғаһының ҡушылдығы Көҙән йылғаһы янында урынлашҡан<ref name="Баймакский край"></ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баймаҡ (ҡала)|Баймаҡ]]): 22 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 63 км

== Тарихы ==
Ауыл Советы үҙәге.
1795 йылда рәсми документтарҙа күрһәтелгән. Башҡа мәғлүмәттәр буйынса, Әптекәй ауылынан күсеп килеүселәр 1852 йылда Ишмырҙа ауылына нигеҙ һалған. Беренсе булып төпләнгән Ишмырҙа Бүлтерәковҡа 1859 йылда 81 йәш тула. Уның атаһы Бүлтерәк Сафаров 1741 йылғы, 1816 йылда үткәрелгән перепистә күрһәтелгән. Ишмырҙа йорт старшинаһының ярҙамсыһы вазифаһын үтәй, артабан йорт башлығы итеп һайлана. Уның улдары — Әбделмәлик, Әбделлатиф, Юлдашбай (уның улы — Абдулла). Ишмырҙа ауылына шулай уҡ Ишмырҙаның олаталары Туҡай Сафаров (1755 йылғы), Әбил Сафаров (1748 йылғы) һәм Байым Сафаров (1760 йылғы) күсеп киләләр<ref name="Әсфәндиәров">[{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана|страница =98 }}]</ref>. Туҡай Сафаровтың улдары — Үҙәнбай, Мырҙабай, Ишморат; Әбил Сафаровтың улдары — Буранғол, Субханғол; Байым Сафаровтың улдары — Арыҫланбай, Туғыҙбай, Аралбай, Мөхәмәтша<ref name="Әсфәндиәров"></ref>.
1859 йылда 48 йортта 126 ир-егет һәм 139 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән.

'''Совет осоро'''

1920 йылда 84 йортта барыһы 432 кеше йәшәгән<ref name="Әсфәндиәров"></ref>.

'''Бөгөнгөһө'''

«Р.Ғ.Рәсүлев» КФХ-һы (етәксеһе радик Расулев) райондың ауыл хужалығы предприятиелары араһында лайыҡлы урынды биләй, 2021 йыл йомғаҡтары буйынса малсылыҡ өлкәһендә фермер хужалығы бик яҡшы һөҙөмтәләргә ирешеп, районда 3-сө урынды яуланы<ref>[https://apkrb.info/press-service/news-districts/alga-anyk-maksattar-kuyyp Сайт Министерства сельского хозяйства РБ. 17 марта 2022. Алға аныҡ маҡсаттар ҡуйып]</ref>.
Ағинәйҙәр ҡоро (етәксеһе Г. И. Тотманова) боронғо йолаларҙы тергеҙеү буйынса йәнле эш алып бара, мәҫәлән, буҙа ҡойоу<ref>[https://hakmar.ru/articles/auyl-tormosho/2020-02-13/bu-a-y-la-bu-a-y-151573  «Һаҡмар». 3 ФЕВРАЛЬ 2020. Буҙаһы ла, буҙаһы!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220404180819/https://hakmar.ru/articles/auyl-tormosho/2020-02-13/bu-a-y-la-bu-a-y-151573 |date=2022-04-04 }}</ref>, баш итенә саҡырыу<ref>{{БГ}}[https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2022-03-12/e-bash-iten-sa-yryu-yola-y-a-lan-anmy-2724784  «Башҡортостан». 12 МАРТ 2022. Һеҙҙә «Баш итенә саҡырыу» йолаһы һаҡланғанмы?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128174831/https://bashgazet.ru/articles/-bi-t-m-m-ni-t/2022-03-12/e-bash-iten-sa-yryu-yola-y-a-lan-anmy-2724784 |date=2023-01-28 }}</ref>, «Ҡот ҡойоу», «Тел-теш ҡырҡыу», «Ноҡот һалыу»<ref>[[Файл:KiskeUfa JPG.jpg|60px]][http://kiskeufa.ru/index.php?dn=news&to=art&id=4852 Гөлгөнә ТОТМАНОВА. 26 февраль 2021. АЛҒЫШТАР ӘЙТЕП…]</ref> йолалары һәм башҡа бик күп файҙалы саралар.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||911||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||806||402||404||49,9||50,1
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
; Милли составы
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, [[бөрйән]] ырыуы [[башҡорттар]]ы (100%) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

== Ишмырҙа ауылының ер-һыу атамалары ==
'''Йылға исемдәре''':
Таналыҡ, Аҫыл, Ыуара, Ҡарағайлы күл, Теләғол һаҙы (ҡоҙоҡ), Ҡыһыҡ таш

'''Ҡоҙок исемдәре''':
Оло ҡойо, Арсланбай, Мәхийән, Суртангүл, Фәтхулла, Йәҙгәр, Сөләймән

'''Тау исемдәре''': Шәйнәк (I, И, III), Баҡыр тау, Оло тау, Таш тау,Теләк әйткән,Төлкөлө,Ҡарағас, Байсура, Балтатау

'''Шахта (рудник) исемдәре''': Семен, Йолалы, Түбә ҡайын, Баҡыр тау, Бәләкәй Шәйнәк, Байҡара, Таулы Байҡара, Балтатау, Сәнкем

'''Һаҙ исемдәре''': Оло ҡойо һаҙы, Сурманай, Әбей һаҙ, Түбәнге һаҙ Мәмбәт осҡан<ref>[https://distolimp.bspu.ru/data/txtRFiels/1/6399274abf995a2458c41bddf67aa2ff.pdf Ғибадуллина Айсылыу Ғөбәйт ҡыҙы. Фәнни етәксеһе: Мостаева В. А. БАЙМАҠ РАЙОНЫ ИШМЫРҘА АУЫЛЫНЫҢ ЕР-ҺЫУ АТАМАЛАРЫ: ’’’ТЫУҒАН ЯҒЫҢДЫ БЕЛӘҺЕҢМЕ? темаһына дәрес*]
</ref>

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Аҡмулла урамы ({{lang-ru|Акмулла (улица)}})
* Арыҫланбай урамы ({{lang-ru| Арсланбая улица}})
* Баҡыр тау урамы ({{lang-ru| Бакыр тау улица}})
* З. Вәлиди урамы ({{lang-ru| З. Валиди улица}})
* Крәҫтиән урамы ({{lang-ru| Крестьянская улица}})
* Урман урамы ({{lang-ru| Лесная улица}})
* М. Мортазин урамы ({{lang-ru| М. Муртазина улица}})
* Мәсет урамы ({{lang-ru| Мечети улица}})
* Салауат Юлаев урамы ({{lang-ru| Салавата Юлаева улица}})
* Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru| Мира улица}})
* С. Игишев урамы ({{lang-ru| С. Игишева улица}})
<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/006/000029.html Улицы]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Игишев Сөләймән Мөхәмәтйән улы]] (25.10.1893—1970), ауыл хужалығы эшмәкәре. 1931—1960 йылдарҙа Фрунзе исемендәге колхозы рәйесе. [[Ленин ордены|Ленин]] һәм [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] ордендары кавалеры<ref>[http://saigafar.ucoz.ru/index/ishmyr_a_j_k_l_r_auyly/0-24 «Сәйғәфәр ауылы сәхифәһе» сайты]{{V|19|10|2018}}</ref>.
* Ирназарова Р. В. — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, Ишмырҙа урта мәктәбе директоры;
* Йәнбәков Ғ. С. — Граждандар һуғышында ҡатнашыусы, Башзолото системаһында етәкселек вазифаларында була;
* [[Йәнбәков Әсғәт Ҡотлоғужа улы|Әсғәт Йәнбәков]] — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы, Сибай һәм Стәрлетамаҡ дәүләт башҡорт драма театрҙары артисы<ref>Сельские советы</ref>.
* [[Әфләтүнов Сәлихйән Ғиниәт улы]] (20.02.1949), театр актёры, режиссёр. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы (1991) һәм атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2008)<ref>[http://maps.kulturarb.ru/rb/1957-izvestnye-lyudi-goroda-sibaj КУЛЬТУРНЫЙ МИР БАШКОРТОСТАНА. Афлятунов Салихьян Гиниятович]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|15|02|2019}}</ref>.

== Видеояҙмалар ==
* [https://vk.com/feed?z=video167066553_456239120%2Fa995651b16ad842a41%2Fpl_post_158062231_4237 Марсель Сапаров. Тыуған ауылым, Ишмырҙам]
* {{YouTube|Tu5dFdR-rPI|logo=1}} Сирусин Рафис — Әсәй тәҙрә һылай
* {{YouTube|o87Jy1LLUPU|logo=1}} Международный фестиваль-конкурс башкирской и татарской песни «Идель». Уфа, 16 ноября 2019 года. Алмас Сирусин
* {{YouTube|3vRMolGGzX4|logo=1}} Милли кейемдәр көнө. Ишмырҙа ауылы. 2020

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Ишмырҙа мәктәбе]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|85293}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* {{Китап:История сёл и деревень Башкортостана|страница =98 }}
* {{китап |автор=Ред.составитель А. Багуманов |заглавие=Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание |место=Уфа |издательство=[[Китап (нәшриәт)|Башкирское книжное издательство]] |год=2002|страниц=332|ISBN=5-295-03157-8}}
* Усманова М. Г. Имя отчей земли. Историко лингвистическое исследование топонимов бассейна реки Сакмар. — Уфа: Китап, 1994, — 272 стр.. ISBN 5-295-01337-5
* [https://kitaptar.bashkort.org/storage/books/iVH0prU9PG1vCkam1CLGHljaQSY0QnUJVyc7ck9E.pdf Словарь топонимов Башкирской АССР]

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
{{Баймаҡ районы ауылдары}}
[[Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы]]
[[Категория:1795 йылда нигеҙләнгән тораҡ пункттар]]
[[Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары]]
Ишмырҙа () — Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 912 кеше булғанБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453655, ОКАТО коды — 80206822001.

Икенсе атамаһы — Йүкәләр.

 Исеменең килеп сығышы 
Ауыл йорт старшинаһы Ишмырҙа Бүлтерәков исемен йөрөтә.

 Географик урыны 
Таналыҡ йылғаһының ҡушылдығы Көҙән йылғаһы янында урынлашҡан
 Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 22 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 63 км

 Тарихы 
Ауыл Советы үҙәге.
1795 йылда рәсми документтарҙа күрһәтелгән. Башҡа мәғлүмәттәр буйынса, Әптекәй ауылынан күсеп килеүселәр 1852 йылда Ишмырҙа ауылына нигеҙ һалған. Беренсе булып төпләнгән Ишмырҙа Бүлтерәковҡа 1859 йылда 81 йәш тула. Уның атаһы Бүлтерәк Сафаров 1741 йылғы, 1816 йылда үткәрелгән перепистә күрһәтелгән. Ишмырҙа йорт старшинаһының ярҙамсыһы вазифаһын үтәй, артабан йорт башлығы итеп һайлана. Уның улдары — Әбделмәлик, Әбделлатиф, Юлдашбай (уның улы — Абдулла). Ишмырҙа ауылына шулай уҡ Ишмырҙаның олаталары Туҡай Сафаров (1755 йылғы), Әбил Сафаров (1748 йылғы) һәм Байым Сафаров (1760 йылғы) күсеп киләләр[]. Туҡай Сафаровтың улдары — Үҙәнбай, Мырҙабай, Ишморат; Әбил Сафаровтың улдары — Буранғол, Субханғол; Байым Сафаровтың улдары — Арыҫланбай, Туғыҙбай, Аралбай, Мөхәмәтша.
1859 йылда 48 йортта 126 ир-егет һәм 139 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән.

Совет осоро

1920 йылда 84 йортта барыһы 432 кеше йәшәгән.

Бөгөнгөһө

«Р.Ғ.Рәсүлев» КФХ-һы (етәксеһе радик Расулев) райондың ауыл хужалығы предприятиелары араһында лайыҡлы урынды биләй, 2021 йыл йомғаҡтары буйынса малсылыҡ өлкәһендә фермер хужалығы бик яҡшы һөҙөмтәләргә ирешеп, районда 3-сө урынды яуланыСайт Министерства сельского хозяйства РБ. 17 марта 2022. Алға аныҡ маҡсаттар ҡуйып.
Ағинәйҙәр ҡоро (етәксеһе Г. И. Тотманова) боронғо йолаларҙы тергеҙеү буйынса йәнле эш алып бара, мәҫәлән, буҙа ҡойоу «Һаҡмар». 3 ФЕВРАЛЬ 2020. Буҙаһы ла, буҙаһы! , баш итенә саҡырыу «Башҡортостан». 12 МАРТ 2022. Һеҙҙә «Баш итенә саҡырыу» йолаһы һаҡланғанмы? , «Ҡот ҡойоу», «Тел-теш ҡырҡыу», «Ноҡот һалыу»60pxГөлгөнә ТОТМАНОВА. 26 февраль 2021. АЛҒЫШТАР ӘЙТЕП… йолалары һәм башҡа бик күп файҙалы саралар.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь911 2010 йыл 14 октябрь80640240449,950,1

 Милли составы
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, бөрйән ырыуы башҡорттары (100%) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

 Ишмырҙа ауылының ер-һыу атамалары 
Йылға исемдәре:
Таналыҡ, Аҫыл, Ыуара, Ҡарағайлы күл, Теләғол һаҙы (ҡоҙоҡ), Ҡыһыҡ таш

Ҡоҙок исемдәре:
Оло ҡойо, Арсланбай, Мәхийән, Суртангүл, Фәтхулла, Йәҙгәр, Сөләймән

Тау исемдәре: Шәйнәк (I, И, III), Баҡыр тау, Оло тау, Таш тау,Теләк әйткән,Төлкөлө,Ҡарағас, Байсура, Балтатау

Шахта (рудник) исемдәре: Семен, Йолалы, Түбә ҡайын, Баҡыр тау, Бәләкәй Шәйнәк, Байҡара, Таулы Байҡара, Балтатау, Сәнкем

Һаҙ исемдәре: Оло ҡойо һаҙы, Сурманай, Әбей һаҙ, Түбәнге һаҙ Мәмбәт осҡанҒибадуллина Айсылыу Ғөбәйт ҡыҙы. Фәнни етәксеһе: Мостаева В. А. БАЙМАҠ РАЙОНЫ ИШМЫРҘА АУЫЛЫНЫҢ ЕР-ҺЫУ АТАМАЛАРЫ: ’’’ТЫУҒАН ЯҒЫҢДЫ БЕЛӘҺЕҢМЕ? темаһына дәрес*

 Урамдары 

 Аҡмулла урамы ()
 Арыҫланбай урамы ()
 Баҡыр тау урамы ()
 З. Вәлиди урамы ()
 Крәҫтиән урамы ()
 Урман урамы ()
 М. Мортазин урамы ()
 Мәсет урамы ()
 Салауат Юлаев урамы ()
 Тыныслыҡ урамы ()
 С. Игишев урамы ()
Улицы

 Билдәле шәхестәре 
 Игишев Сөләймән Мөхәмәтйән улы (25.10.1893—1970), ауыл хужалығы эшмәкәре. 1931—1960 йылдарҙа Фрунзе исемендәге колхозы рәйесе. Ленин һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры«Сәйғәфәр ауылы сәхифәһе» сайты.
 Ирназарова Р. В. — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, Ишмырҙа урта мәктәбе директоры;
 Йәнбәков Ғ. С. — Граждандар һуғышында ҡатнашыусы, Башзолото системаһында етәкселек вазифаларында була;
 Әсғәт Йәнбәков — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы, Сибай һәм Стәрлетамаҡ дәүләт башҡорт драма театрҙары артисыСельские советы.
 Әфләтүнов Сәлихйән Ғиниәт улы (20.02.1949), театр актёры, режиссёр. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы (1991) һәм атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2008)КУЛЬТУРНЫЙ МИР БАШКОРТОСТАНА. Афлятунов Салихьян Гиниятович.

 Видеояҙмалар 
 Марсель Сапаров. Тыуған ауылым, Ишмырҙам
  Сирусин Рафис — Әсәй тәҙрә һылай
  Международный фестиваль-конкурс башкирской и татарской песни «Идель». Уфа, 16 ноября 2019 года. Алмас Сирусин
  Милли кейемдәр көнө. Ишмырҙа ауылы. 2020

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Ишмырҙа мәктәбе

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 
 
 Усманова М. Г. Имя отчей земли. Историко лингвистическое исследование топонимов бассейна реки Сакмар. — Уфа: Китап, 1994, — 272 стр.. ISBN 5-295-01337-5
 Словарь топонимов Башкирской АССР

Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы
Категория:1795 йылда нигеҙләнгән тораҡ пункттар
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары