Волга буйы федераль округы
{{Федеральный округ РФ
| Название                 = Волга буйы федераль округы
| Изображение              = Map of Russia - Volga Federal District.svg
| Центр ФО                 = [[Түбәнге Новгород]]
| Территория               = 1 038 000 км² (Рәсәй халҡының 6,8 % )
| Население                = 30 241 581 кеше. (Рәсәй халҡының 21,3 % , 2008 й)
| Городское население      = 70,7
| Количество субъектов     = 14
| Количество городов       = 191
| Объём пром. производства = 1,3 трлн һум. (2002)
| Доходы на душу населения = 2940 һум. (2002)
| Полпред                  = Игорь Комаров
| Официальный сайт         = http://www.pfo.ru
}}
'''Волга буйы федераль округы''' ({{lang-ru|Приво́лжский федера́льный о́круг}}) — 2000 йылдың 13 майында Рәсәй Федерацияһы Президенты указы менән барлыҡҡа килгән административ ойошма. Округка [[Волга]]ның урта һәм өҫкө ағамынында урынлашҡан, шулай уҡ ''Урал буйы'' менән [[Урал]] тауҙарының көнбайыш битләүенә ҡараған региондар, һәм ''Үҙәк Рәсәйҙә'' урынлашҡан ике регион ҡарай.

Ошо округ Рәсәй Федерацияһының 6,08 % майҙанын биләй.

== Хоҡуҡи-административ торошо ==
Федераль округ Рәсәй Федерацияһының административ берәмеге булып хисапланмай, йәғни Рәсәй Федерацияһының субъекты түгел<ref> Российская Федерация состоит из республик, краев, областей, городов федерального значения, автономной области, автономных округов — равноправных субъектов Российской Федерации (Конституция РФ, ст.5, п.1)</ref>.

== Халҡы һәм милли составы ==
2002 йылдағы бөтә рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәтенә ҡарағанда Волга буйы федераль округында 30 241 581 кеше, проценттар менән күрһәкәндә дөйөм Рәсәй халҡының 21,3 % тәшкил итә. Күбеһе ҡалаларҙа йәшәй.

=== Милли состав: ===
# Урыҫтар: 21 148 120 кеше (67,88 %)
# Татарҙар: 4 063 720 кеше. (13,04 %)
# Сыуаштар: 1 417 228 кеше (4,55 %)
# Башҡорттар: 1 349 633 кеше (4,33 %)
# Мордва халҡы: 655 926 кеше. (2,11 %)
# Удмурттар: 560 764 кеше (1,8 %)
# Марийҙар: 511 919 кеше (1,64 %)
# Украиндар: 401 614 кеше (1,29 %)
# Ҡаҙаҡтар: 228 016 кеше (0,73 %)
# Коми-пермяктар: 106 643 кеше (0,34 %)
# Әрмәндәр: 105 073 кеше (0,34 %)
# Белорустар: 94 158 кеше (0,30 %)
# Әзербайджандар: 84 183 кеше (0,27 %)
# Үҙ милләтен күрһәтмәгән кешеләр — 78 535 кеше (0,25 %)
# Немец халҡы: 71 460 кеше (0,23 %)
# Еврейҙар — 29 618 кеше (0,09 %)


Волга буйы федераль округында дөйөм рәсәй иҫәбен алғанда сәнәгәт етештереүе 23,9 % тәшкил итә — был иң юғары күрһәткес (икенсе урында Үҙэк федераль округ).
2005 йылдың II кварталында, ''ауыл хужалығы таурҙары'' етештереү буйынса Волга буйы федераль округы, дөйөм рәсәй кимәленән, 24,7 % ауыл хужалығы таурҙарын етештергән. Был округ 15,3 % инвестициялар йәлеп иткән (дөйөм рәсәй инвестицияларынан).


== Иң ҙур ҡалалары ==
* [[Түбәнге Новгород]]
* [[Ҡазан]]
* [[Һамар]]
* [[Өфө]]
* [[Пермь]]
* [[Һарытау]]
* [[Тольятти]]
* [[Ижевск]]
* [[Ульяновск]]
* [[Ырымбур]]
* [[Яр Саллы]]
* [[Пенза]]
* [[Киров]]
* [[Чебоксар]]
* [[Саранск]]
* [[Стәрлетамаҡ]]
* [[Йошкар-Ола]]
* [[Дзержинск]]
* [[Орск]]

== Округтың составы ==
{|class="wikitable sortable" style="text-align: center; font-size: 90%;"
|-style="background:#ddd;"
! №
! Федерация субъекты
! Флагы
! Гербы
! Терри-<br />торияһы <br />(км²)
! Халыҡ һаны <br />(2010 й. Иҫәп алыу буйнса)
! Админист-<br />ратив үҙәге
! Административ-территорриаль бүленеше<br /> ([[ОКАТО]] ярашлы)
! [[ОКАТО]] коды
! Муниципаль берәмектәр
! Эре ҡалалар (үҙәкһеҙ)
|-style="background:#eee;"
|   || align="left" colspan="10" |    '''[[Республикалар]]'''
|-
| 1 || [[Башҡортостан Республикаһы]] || [[Файл:Flag of Bashkortostan.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of Arms of Bashkortostan.svg|45x45px]] || align="right" | 142 947 || align="right" | 4 072 100 || [[Өфө]] || 54 район һәм 21 ҡала || 80 || 54 муниципаль район, 9  ҡала округы || [[Нефтекама (ҡала)]], [[Октябрьский (ҡала, Башҡортостан)]], [[Салауат (ҡала)]], [[Стәрлетамаҡ]]
|-
| 2 || [[Марий Эл Республикаһы]] || [[Файл:Flag of Mari El.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of Arms of Mari El.svg|45x45px]] || align="right" | 23 400 || align="right" | 696 300 || [[Йошкар-Ола]] || 14 районов и 4 города || 88 || 14 муниципальных районов, 3 городских округа || [[Административно-территориальное деление Марий Эл|подробнее]]
|-
| 3 || [[Мордва Республикаһы]] || [[Файл:Flag of Mordovia.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of Arms of Mordovia.svg|45x45px]] || align="right" | 26 100 || align="right" | 834 800 || [[Саранск]] || 22 района и 7 городов || 89 || 22 муниципальных района, 1 ҡала округы ||
|-
| 4 || [[Татарстан Республикаһы]] || [[Файл:Flag of Tatarstan.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of Arms of Tatarstan.svg|45x45px]] || align="right" | 67 800 || align="right" | 3 786 400 || [[Ҡазан]] || 43 района и 14 городов || 92 || 43 муниципальных района, 2 ҡала округы ||
|-
| 5 || [[Удмурт Республикаһы]] || [[Файл:Flag of Udmurtia.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of arms of Udmurtia.svg|45x45px]] || align="right" | 42 100 || align="right" | 1 522 700 || [[Ижевск]] || 25 район, 5 ҡала|| 94 || 25 муниципаль район ||
|-
| 6 || [[Сыуашстан]] || [[Файл:Flag of Chuvashia.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of Arms of Chuvashia.svg|45x45px]] || align="right" | 18 300 || align="right" | 1 251 600 || [[Чебоксар]] || 21 район и 9 городов || 97 || 21 муниципальный район, 5 ҡала округы ||
|-style="background:#eee;"
|   || align="left" colspan="10" |    '''Край һәм өлкәләр'''
|-
|-
| 7 || [[Пермь крайы]] || [[Файл:Flag of Perm Krai.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of Arms of Perm oblast.png|45x45px]] || align="right" | 160 200 || align="right" | 2 635 800 || [[Пермь]] || 33 района и 14 городов || 57 || 42 район, 6 ҡала округы ||
|-
| 8 || [[Киров өлкәһе]] || [[Файл:Flag of Kirov Oblast.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of arms of Kirov Region.svg|45x45px]] || align="right" | 120 400 || align="right" | 1 341 300 || [[Киров (Кировская область)|Киров]] || 39 районов и 5 городов || 33 || 39 муниципальных районов, 6  ҡала округы ||
|-
| 9 || [[Түбәнге Новгород өлкәһе]] || [[Файл:Flag of Nizhny Novgorod Region.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of arms of Nizhny Novgorod Region.svg|45x45px]] || align="right" | 76 600 || align="right" | 3 310 600 || [[Түбәнге Новгород]] || 48 районов и 12 городов || 22 || 48 муниципальных районов, 4  ҡала округы ||
|-
| 10 || [[Ырымбур өлкәһе]] || [[Файл:Flag of Orenburg Oblast.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of arms of Orenburg Oblast.svg|45x45px]] || align="right" | 123 700 || align="right" | 2 032 900 || [[Оренбург]] || 35 районов и 12 городов || 53 || 35 муниципальных районов, 13  ҡала округы || [[Орск]], [[Боғорослан (Ырымбур өлкәһе)|Боғорослан]], [[Быҙаулыҡ (Ырымбур өлкәһе)|Быҙаулыҡ]], [[Ҡыуандыҡ]]
|-
| 11 || [[Пенза өлкәһе]] || [[Файл:Flag of Penza Oblast.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Gerb of Penza region.jpg|45x45px]] || align="right" | 43 400 || align="right" | 1 386 200 || [[Пенза]] || 28 районов и 5 городов || 56 || 28 муниципальных районов, 5  ҡала округы ||
|-
| 12 || [[Һамар өлкәһе]] || [[Файл:Flag of Samara Oblast.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of Arms of Samara oblast.png|45x45px]] || align="right" | 53 600 || align="right" | 3 215 700 || [[Һамар]] || 27 районов и 10 городов || 36 || 27 муниципальных районов, 10  ҡала округы ||
|-
| 13 || [[Һарытау өлкәһе]] || [[Файл:Flag of Saratov Oblast.svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of Arms of Saratov oblast.svg|45x45pxpx]] || align="right" | 101 200 || align="right" | 2 521 800 || [[Һарытау]] || 38 районов и 13 городов || 63 || 38 муниципальных районов, 4  ҡала округы ||
|-
| 14 || [[Ульяновск өлкәһе]] || [[Файл:Флаг Ульяновской области (2013).svg|45x45px|border]] || [[Файл:Coat of Arms of Ulyanovsk Oblast.png|45x45px]] || align="right" | 37 200 || align="right" | 1 292 200 || [[Ульяновск]] || 21 район и 6 городов || 73 || 21 муниципаль район, 4  ҡала округы ||
|-
|}

== Иҫкәртмә ==
<references/>

[[Категория:Рәсәй Федерацияһының федераль округтары]]
Волга буйы федераль округы () — 2000 йылдың 13 майында Рәсәй Федерацияһы Президенты указы менән барлыҡҡа килгән административ ойошма. Округка Волганың урта һәм өҫкө ағамынында урынлашҡан, шулай уҡ Урал буйы менән Урал тауҙарының көнбайыш битләүенә ҡараған региондар, һәм Үҙәк Рәсәйҙә урынлашҡан ике регион ҡарай.

Ошо округ Рәсәй Федерацияһының 6,08 % майҙанын биләй.

 Хоҡуҡи-административ торошо 
Федераль округ Рәсәй Федерацияһының административ берәмеге булып хисапланмай, йәғни Рәсәй Федерацияһының субъекты түгел Российская Федерация состоит из республик, краев, областей, городов федерального значения, автономной области, автономных округов — равноправных субъектов Российской Федерации (Конституция РФ, ст.5, п.1).

 Халҡы һәм милли составы 
2002 йылдағы бөтә рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәтенә ҡарағанда Волга буйы федераль округында 30 241 581 кеше, проценттар менән күрһәкәндә дөйөм Рәсәй халҡының 21,3 % тәшкил итә. Күбеһе ҡалаларҙа йәшәй.

 Милли состав: 
 Урыҫтар: 21 148 120 кеше (67,88 %)
 Татарҙар: 4 063 720 кеше. (13,04 %)
 Сыуаштар: 1 417 228 кеше (4,55 %)
 Башҡорттар: 1 349 633 кеше (4,33 %)
 Мордва халҡы: 655 926 кеше. (2,11 %)
 Удмурттар: 560 764 кеше (1,8 %)
 Марийҙар: 511 919 кеше (1,64 %)
 Украиндар: 401 614 кеше (1,29 %)
 Ҡаҙаҡтар: 228 016 кеше (0,73 %)
 Коми-пермяктар: 106 643 кеше (0,34 %)
 Әрмәндәр: 105 073 кеше (0,34 %)
 Белорустар: 94 158 кеше (0,30 %)
 Әзербайджандар: 84 183 кеше (0,27 %)
 Үҙ милләтен күрһәтмәгән кешеләр — 78 535 кеше (0,25 %)
 Немец халҡы: 71 460 кеше (0,23 %)
 Еврейҙар — 29 618 кеше (0,09 %)

Волга буйы федераль округында дөйөм рәсәй иҫәбен алғанда сәнәгәт етештереүе 23,9 % тәшкил итә — был иң юғары күрһәткес (икенсе урында Үҙэк федераль округ).
2005 йылдың II кварталында, ауыл хужалығы таурҙары етештереү буйынса Волга буйы федераль округы, дөйөм рәсәй кимәленән, 24,7 % ауыл хужалығы таурҙарын етештергән. Был округ 15,3 % инвестициялар йәлеп иткән (дөйөм рәсәй инвестицияларынан).

 Иң ҙур ҡалалары 
 Түбәнге Новгород
 Ҡазан
 Һамар
 Өфө
 Пермь
 Һарытау
 Тольятти
 Ижевск
 Ульяновск
 Ырымбур
 Яр Саллы
 Пенза
 Киров
 Чебоксар
 Саранск
 Стәрлетамаҡ
 Йошкар-Ола
 Дзержинск
 Орск

 Округтың составы 
 № Федерация субъекты Флагы Гербы Терри-торияһы (км²) Халыҡ һаны (2010 й. Иҫәп алыу буйнса) Админист-ратив үҙәге Административ-территорриаль бүленеше (ОКАТО ярашлы) ОКАТО коды Муниципаль берәмектәр Эре ҡалалар (үҙәкһеҙ)       Республикалар 1  Башҡортостан Республикаһы  45x45px|border  45x45px  142 947  4 072 100  Өфө  54 район һәм 21 ҡала  80  54 муниципаль район, 9  ҡала округы  Нефтекама (ҡала), Октябрьский (ҡала, Башҡортостан), Салауат (ҡала), Стәрлетамаҡ 2  Марий Эл Республикаһы  45x45px|border  45x45px  23 400  696 300  Йошкар-Ола  14 районов и 4 города  88  14 муниципальных районов, 3 городских округа  подробнее 3  Мордва Республикаһы  45x45px|border  45x45px  26 100  834 800  Саранск  22 района и 7 городов  89  22 муниципальных района, 1 ҡала округы  4  Татарстан Республикаһы  45x45px|border  45x45px  67 800  3 786 400  Ҡазан  43 района и 14 городов  92  43 муниципальных района, 2 ҡала округы  5  Удмурт Республикаһы  45x45px|border  45x45px  42 100  1 522 700  Ижевск  25 район, 5 ҡала 94  25 муниципаль район  6  Сыуашстан  45x45px|border  45x45px  18 300  1 251 600  Чебоксар  21 район и 9 городов  97  21 муниципальный район, 5 ҡала округы        Край һәм өлкәләр 7  Пермь крайы  45x45px|border  45x45px  160 200  2 635 800  Пермь  33 района и 14 городов  57  42 район, 6 ҡала округы  8  Киров өлкәһе  45x45px|border  45x45px  120 400  1 341 300  Киров  39 районов и 5 городов  33  39 муниципальных районов, 6  ҡала округы  9  Түбәнге Новгород өлкәһе  45x45px|border  45x45px  76 600  3 310 600  Түбәнге Новгород  48 районов и 12 городов  22  48 муниципальных районов, 4  ҡала округы  10  Ырымбур өлкәһе  45x45px|border  45x45px  123 700  2 032 900  Оренбург  35 районов и 12 городов  53  35 муниципальных районов, 13  ҡала округы  Орск, Боғорослан, Быҙаулыҡ, Ҡыуандыҡ 11  Пенза өлкәһе  45x45px|border  45x45px  43 400  1 386 200  Пенза  28 районов и 5 городов  56  28 муниципальных районов, 5  ҡала округы  12  Һамар өлкәһе  45x45px|border  45x45px  53 600  3 215 700  Һамар  27 районов и 10 городов  36  27 муниципальных районов, 10  ҡала округы  13  Һарытау өлкәһе  45x45px|border  45x45pxpx  101 200  2 521 800  Һарытау  38 районов и 13 городов  63  38 муниципальных районов, 4  ҡала округы  14  Ульяновск өлкәһе  45x45px|border  45x45px  37 200  1 292 200  Ульяновск  21 район и 6 городов  73  21 муниципаль район, 4  ҡала округы 

 Иҫкәртмә 

Категория:Рәсәй Федерацияһының федераль округтары