29 апрель
{{Ук}}
'''29 апрель''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 119-сы ([[кәбисә йыл]]ында 120-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 246 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-04-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
* {{БМО флагы}} [[БМО]]: [[Бейеү]] көнө.
** Химик ҡорал ҡулланыу ҡорбандарын иҫкә алыу көнө.
* {{Ер}} [[Ер]]: [[Бала]]ларҙың уй-теләктәренең үтәлеү көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|АҠШ}}: Ағас ултыртыу байрамы.
* {{Флагификация|Аргентина}}: [[Хайуандар]] көнө.
* {{Флагификация|Колумбия}}: [[Ағас]]тар көнө.
* {{Флагификация|Кыргызстан}}: [[Бишкәк]] ҡалаһы көнө.
* {{Флагификация|Рәсәй}}: Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының хеҙмәт бурыстарын үтәгәндә һәләк булған хеҙмәткәрҙәрен иҫкә алыу көнө. 
* {{Флагификация|Украина}}: [[Футбол]] көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
}}</onlyinclude> 
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1770]]: [[Британия]]ның [[диңгеҙ]] капитаны [[Джеймс Кук]] беренсе булып [[Австралия]] ярҙарына аяҡ баҫа.
* [[1882]]: [[Берлин]]да донъялағы тәүге эксперименталь троллейбус линияһы төҙөлә.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1897]]: [[Бөйөк Британия]] [[Физика|физигы]] [[Джозеф Томсон]] [[электрон]]ды асыуы тураһында белдереү яһай.
* [[1905]]: [[АҠШ]] гражданы Дэниел Мелони аэростаттан ебәрелгән планерҙа тәүге осош яһай.
* [[1913]]: {{comment|Ҡаптырмаға|застёжка-молния}} [[Патент хоҡуғы|патент]] алына.
* [[1918]]: [[Петроград]]та хәҙерге «Ленфильм» киностудияһы ойошторола.
* [[1961]]: [[Салауат музыка колледжы|Салауат музыка училищеһы]] (хәҙер колледж) асыла.
* [[1982]]: [[Ҡытай]] халҡының һаны бер миллиардтан ашып китә.  }}

== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Казанская Людмила Васильевна]] (1905—5.10.1987), сәнғәт ғилеме белгесе. 1937 йылдан хәҙерге [[М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы]]ның ғилми һәм өлкән ғилми хеҙмәткәре, 1941—1942 йылдарҙа директор вазифаһын башҡарыусы, 1950—1960 йылдарҙа фондтарҙың төп һаҡлаусыһы, бер үк ваҡытта 1947—1949 йылдарҙа [[Башҡорт театр-художество училищеһы]] уҡытыусыһы. [[Башҡортостан]]дың тәүге профессиональ сәнғәт ғилеме белгесе. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Кушнаренко районы]] [[Кушнаренко]] ауылынан.
* [[Әбделмәнов Йәмил Әбделәхәт улы]] (1965), [[йыр]]сы (баритон), [[Педагогика|педагог]]. 1993 йылдан [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]] солисы, бер үк ваҡытта 1992—2001 йылдарҙа [[Өфө сәнғәт училищеһы]], 2000 йылдан — хәҙерге [[Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты]] уҡытыусыһы. 2002 йылдан Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (2006) һәм [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]] (1999). Төрлө кимәлдәге ижади конкурстар, Аҡмулла (2004) һәм М. Өмөтбаев (2010) исемендәге премиялар лауреаты. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Шильников Алексей Борисович]] (1970), [[Журналистика|журналист]]. 1997 йылдан «Туймазинский вестник» гәзите хәбәрсеһе, 2002 йылдан — мөхәррире, 2006 йылдан — [[Республика Башкортостан (гәзит)|«Республика Башкортостан»]] гәзитенең үҙ хәбәрсеһе. Башҡортостан Республикаһының [[Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия]]һы лауреаты (2011). Сығышы менән [[Туймазы]] ҡалаһынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Кулешов Сергей Павлович]] (1956), [[фән|ғалим]]-[[Физик химия|физик-химик]]. Химия фәндәре  докторы (2011). 1980 йылдан [[СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалы]] [[Органик химия институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)|Органик химия институты]] ғилми хеҙмәткәре, 1990 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1994 йылдан — Нефтехимия һәм катализ институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре. 2011 йылдан — «СамараНИПИнефть» институты ғилми хеҙмәткәре. Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
* [[Пупыкина Кира Александровна]] (1966), ғалим-фармакогност. 1988 йылдан [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] уҡытыусыһы. Фармацевтика фәндәре докторы (2009), профессор (2012). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның мәғариф отличнигы (2016). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Исхаҡов Вәдүт Ғәйфулла улы]] (1971), [[Журналистика|журналист]], матбуғат һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2018 йылдан [[«Башҡортостан» гәзите]]нең баш мөхәррире, 2020 йылдан Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзы рәйесе. 
* [[Арсаева Зөһрә Фәнил ҡыҙы]] (1976), радиожурналист. 1998 йылдан [[«Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы]] хеҙмәткәре, радио студияһының өлкән мөхәррире. Башҡортостан Республикаһының [[Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия]]һы (2012), Халыҡ-ара төрки мәҙәниәте ойошмаһы ТӨРКСОЙ-ҙың журналистика өлкәһендәге премияһы (2019) һәм төрлө ижади конкурстар лауреаты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Асҡын районы]] [[Башҡортостан (Асҡын районы)|Башҡортостан]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Голов Вячеслав Николаевич]] (1962), [[Журналистика|журналист]], 2005 йылдан «Вечерняя Уфа» гәзитенең баш мөхәррире. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған журналисы (2021), [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре]]. Баянсы-композитор [[Наил Ғәлиев]] менән [[йыр]]сы [[Мәғфирә Ғәлиева]]ның улы. Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
* [[Погорелец Ризида Камил ҡыҙы]] (1962), [[Муниципаль район|муниципаль хеҙмәт]] ветераны. 1980 йылдан халыҡ депутаттарының [[Стәрлетамаҡ]] ҡала Советы башҡарма комитеты һәм ҡала хакимиәте финанс бүлеге һәм финанс идаралығының яуаплы хеҙмәткәре, 2004—2005 йылдарҙа — хакимиәт башлығы урынбаҫары — финанс идаралығы начальнигы; 2006 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Финанс министрлығының Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы территориаль финанс идаралығы начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы. Сығышы менән [[Бәләбәй]] ҡалаһынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Фомина Елена Юрьевна]] (1972), [[балет]] артисы. 1990 йылдан [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]] балеринаһы, 2015 йылдан — [[Педагогика|педагог]]-репетитор, бер үк ваҡытта [[Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжы]] уҡытыусыһы. [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2003).   }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Башенина Нина Викторовна]] (1913—29.09.1994), [[фән|ғалим]]-[[География|географ]], геоморфолог. 1939 йылдан [[Көньяҡ Урал]]да һоро күмер ятҡылыҡтарын эҙләү буйынса [[Башҡортостан]] геология идаралығының геоморфология отряды начальнигы. 1945—1987 йылдарҙа [[Мәскәү дәүләт университеты]] [[уҡытыусы]]һы. География фәндәре  докторы (1967), профессор (1982). Сығышы менән хәҙерге [[Санкт-Петербург]] ҡалаһынан.
* [[Колесников Виталий Фёдорович]] (1923—12.05.1992), [[Педагогика|педагог]]. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1948 йылдан [[Баймаҡ]] ҡалаһының 1-се урта мәктәбе уҡытыусыһы, 1951 йылдан Баймаҡтың 4-се һигеҙ йыллыҡ, 1960 йылдан [[Баймаҡ районы]] [[Түбә (Баймаҡ районы)|Түбә]] ауылындағы 1-се [[рус теле|рус]] урта, 1968—1983 йылдарҙа — Баймаҡтың 3-сө урта мәктәбе директоры. [[СССР]]-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1957, 1980). Сығышы менән Ҡырғыҙ АССР-ының Петропавловка ҡасабаһынын.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Грязютина Нина Ивановна]] (1928—10.11.2019), педагог. [[Туймазы]] ҡалаһы балалар баҡсаларының һәм мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары буйынса ҡала һәм район методик берекмәләренең элекке етәксеһе. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры. Ҡаланың почётлы гражданы (1995). Сығышы менән хәҙерге [[Киров өлкәһе]]нең Слободский районы Бакули ауылынан. 
* [[Герчиков Анатолий Яковлевич]] (1943), ғалим-[[Физика|физик]]-[[Химия|химик]]. 1969—1991 йылдарҙа һәм 1993 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2003—2010 йылдарҙа [[химия]] факультеты деканы, 1991—1993 йылдарҙа [[Органик химия институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)|Органик химия институты]]ның өлкән ғилми хеҙмәткәре. Химия фәндәре докторы (1995), профессор (1998). [[Рәсәй]]ҙең почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2005). Сығышы менән хәҙерге [[Һамар]] ҡалаһынан.
* [[Максимова Зоя Валеевна]] (1953), [[Муниципаль район|муниципаль орган]] хеҙмәткәре. 1984 йылдан [[Ҡалтасы районы|Ҡалтасы район]] советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары, 1992—2009 йылдарҙа — район хакимиәте башлығы урынбаҫары. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2008) һәм Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Благовар районы]] [[Самарин]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Ғүмәров Хәлил Зәбир улы]] (1949), [[Педагогика|педагог]], [[спорт]] [[тренер]]ы. 1966–2005 йылдарҙа [[Баймаҡ]]тағы 105-се һөнәрселек училищеһы [[уҡытыусы]]һы, [[бала]]лар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең элекке тренеры. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (1998). 
* [[Һиҙиәтова Ирина Михайловна]] (1964), [[Генетика|генетик]]-[[ғалим]]. 1991 йылдан Биохимия һәм генетика институтының [[фән|ғилми]] хеҙмәткәре, 2000 йылдан өлкән, 2003 йылдан — төп ғилми хеҙмәткәр, бер үк ваҡытта 2010 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]] һәм [[Өфө фән һәм технологиялар университеты]] уҡытыусыһы, 2017 йылдан — [[кеше]]нең молекуляр генетикаһы лабораторияһы мөдире. [[Биология]] [[фән докторы|фәндәре докторы]] (2009), [[профессор]] (2011). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2015), [[Фән]] һәм [[техника]] өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2015). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:29 апрелдә тыуғандар</categorytree>''
* [[1686]]: [[Василий Татищев]], [[Рәсәй империяһы]] [[тарих]]сыһы, [[географ]], [[иҡтисад]]сы һәм дәүләт эшмәкәре.
* [[1785]]: Карл Дрез, [[Германия]] инженер-уйлап табыусыһы (дрезина уның хөрмәтенә аталған).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1805]]: Огюст Барбье, [[Франция]] шағиры.
* [[1805]]: Лев Пушкин, шағир [[Александр Сергеевич Пушкин]]дың энеһе һәм әҙәби секретары, Рәсәй империяһы офицеры.
* [[1818]]: [[Александр II]], 1855—1881 йылдарҙа [[Бөтә Рәсәй Императоры|Рәсәй императоры]].
* [[1875]]: Рафаэль Сабатини, [[Британия]] яҙыусыһы, мажаралы [[роман]]дар авторы.
* [[1885]]: Эгон Эрвин Киш, [[Чехия]] һәм Германия [[Журналистика|журналисы]], яҙыусы, Интербригада ағзаһы.
* [[1900]]: Иван Клюквин, [[СССР]]-ҙың [[театр]] һәм кино актёры, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы.
* [[1901]]: [[Хирохито]], [[Япония]]ның 124-се императоры (1926—1989).
* [[1905]]: Хэл Перейра, [[АҠШ]] рәссамы.
* [[1915]]: Арнолдс Буровс, СССР һәм [[Латвия]] режиссёры, сценограф һәм рәссам-мультипликатор.
* [[1930]]: Жан Рошфор, [[Франция]] киноактёры.
* [[1930]]: Кёко Кисида, [[Япония]] актрисаһы, балалар яҙыусыһы.
* [[1935]]: Андрей Зализняк, СССР һәм [[Рәсәй]] [[Лингвистика|лингвисы]], академик.
* [[1950]]: Филлип Нойс, [[Австралия]] һәм АҠШ режиссёры, сценарист.
* [[1955]]: Сергей Овчаров, СССР һәм Рәсәй кинорежиссёры, сценарист, [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1994).
* [[1955]]: Лариса Удовиченко, СССР һәм Рәсәй киноактрисаһы, Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (1998).
* [[1960]]: Роберт Джеймс Сойер, [[Канада]]ның фантаст яҙыусыһы.
* [[1970]]: [[Андре Агасси]], АҠШ [[теннис]]сыһы, [[олимпия]] чемпионы.
* [[1970]]: Ума Турман, АҠШ актрисаһы.
* [[1985]]: Бар Пали, [[Израиль]] һәм АҠШ актрисаһы.
* [[1988]]: Джонатан Тэйвс, Канада [[хоккей]]сыһы, ике тапҡыр олимпия чемпионы.
* [[1995]]: Виктория Синицина, Рәсәйҙең боҙҙа бейеүсе фигурисы, [[Европа]] чемпионы (2020).  }}

== {{Үлем}} == 
''<categorytree depth="0">Категория:29 апрелдә вафат булғандар</categorytree>''
* [[1979]]: [[Әхмәлетдинов Фазылйән Фазлый улы]], Советтар Союзы Геройы (1945).

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|Г29]]
[[Категория:29 апрель]]
29 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 119-сы (кәбисә йылында 120-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 246 көн ҡала.

 
  
 1770: Британияның диңгеҙ капитаны Джеймс Кук беренсе булып Австралия ярҙарына аяҡ баҫа.
 1882: Берлинда донъялағы тәүге эксперименталь троллейбус линияһы төҙөлә.

  
 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1686: Василий Татищев, Рәсәй империяһы тарихсыһы, географ, иҡтисадсы һәм дәүләт эшмәкәре.
 1785: Карл Дрез, Германия инженер-уйлап табыусыһы (дрезина уның хөрмәтенә аталған).

   

 1979: Әхмәлетдинов Фазылйән Фазлый улы, Советтар Союзы Геройы (1945).

  

Г29
Категория:29 апрель