Юлдаш (Ишембай районы)
Мәләүез районындағы Юлдаш ауылы менән бутамаҫҡа
{{НП-Россия
 | статус                   = Ауыл
 | русское название         = Юлдашево
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Юлдаш}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 53 |lat_min = 19 |lat_sec = 19
 | lon_deg                  = 56 |lon_min = 1 |lon_sec = 31
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан Республикаһы
 | вид района               = 
 | район                    = Ишембай районы
 | район в таблице          = Ишембай районы
 | вид поселения            = Ауыл биләмәһе
 | поселение                = Скворчиха ауыл советы (Ишембай районы)
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | вид главы                = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 1786
 | прежние имена            = [[Түбәнге-Юлдаш]], [[Юлдаш 2-се]]
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | климат                   = 
 | население                = {{ Население | Юлдашево (Ишимбайский район) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Юлдашево (Ишимбайский район) | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = 
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453227
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80231870010
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}

'''Юлдаш''' ({{lang-ru|Юлдашево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ишембай районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 16 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Төп халҡы- башҡорттар. [[Скворчиха ауыл советы (Ишембай районы)|Скворчиха ауыл Советы]] составына инә.
Почта индексы — 453227, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80 231 870 010.

== Тарихы ==
Юлдаш исеме 1786 йылдағы [[Өфө наместниклығы]] картаһында [[Ағиҙел (йылға)|Ағиҙел]] йылғаһының уң ярында осрай.

Элегерәк ([[XIX быуат]]та) Түбәнге Юлдаш йәки 2-се Юлдаш ауылы тип йөрөтөлә. [[Ағиҙел (йылға)|Ағиҙел]] йылғаһының һул ярындағы бүлендек ауыл- [[Үрге Юлдаш (Мәләүез районы)|Үрге Юлдаш]] (хәҙер [[Мәләүез районы]]).

Ауыл Тәлтем‑Юрматы улусы старшинаһы Юлдаш Ҡотлин исемен йөрөтә. 1774 йылда йәшәгән урыны тураһында бер документта былай тиелә: «Стәрлетамаҡ пристане артында һәм Воскресенский заводы янында йәшәүсе» Юлдаш Ҡотлин пугачевсы була. Уның улдары һәм ейәндәре билдәле: өлкән улы Бикбулат Юлдашев (1744—1822), уның балалары: Йәрмөхәмәт, Мөхәмәтшариф, Мөхәмәтйән; Кесе улы — Ғөбәйҙулла (1762—1813).

Исмәғил Солтанморатов — элекке 12-се Башҡорт полкының һалдаты, 1840 йылда тере була.

Малсылыҡ — ауыл халҡының төп шөғөлө. 395 кеше 720 ат, 431 һыйыр, 66 һарыҡ һәм 575 кәзә тотҡан, 160 умарта тотҡан. Иген үҫтереү тәүге аҙымдарын яһаған. 1842 йылда 600 бот ужым һәм 1944 бот яҙғы иген сәсәләр.

Ауылдың үҫешен түбәндәге һандар дәлилләй: 1795 йылда 35 ихатала 274 кеше йәшәгән. 55 йылдан һуң 47 йорттың һәр береһенә 10,5 кеше тура килә. 1920 йылда бында 311 кеше һәм 66 йорт хужалығы булған<ref>{{ИСДБ|страница=129}}</ref>. Бында Ҡурғашлы йылғаһында рус кешеләре дүрт һыу тирмәне тота. Ауылдың элекке урыны Ҡурғашлы йылғаһы буйлап өҫтәрәк, был урынды «Иҫке йорт» тип йөрөтәләр.

Бында революцияға тиклем үк рус-башҡорт училищеһы була, башланғыс  мәктәп 1990-сы йылдарға тиклем эшләй.  1920-се йылдарҙа ул Юлдаш ауыл Советы үҙәге була.

== Легенда ==
«Кәмә тау»— был [[Ағиҙел]] йылғаһы буйында, ярҙан 100 м ситтәрәк, [[Ишембай районы]] [[Юлдаш (Ишембай районы)|Юлдаш]] ауылына яҡын ерҙә ятҡан тау. Унда боронғо ҡурған бар.
Ҡурған — 15×10 м ҙурлығында, бейеклеге 1,2 м булған оҙон ҡалҡыулыҡ. Кәмә тау тураһында ерле халыҡ түбәндәге риүәйәтте һөйләй: «Был урынға башҡорттарҙың ихтилалы ваҡытында хан ҙур кәмә менән килгән. Кәмәлә хан талап йыйған байлыҡ булған. Халыҡ уны уратып алған, байҙы үлтергән, ә кәмәне таштар һәм ер менән ҡаплап, күмгән, шулай итеп, ошо ҡалҡыулыҡ барлыкка килгән. Башҡорттар был ҡалҡыулыҡты һуңыраҡ ҡаҙып ҡарайҙар, кәмәгә тиклем ҡаҙыйҙар, әмма ул тәрәнгәрәк китә. Төндәрен был ҡурғандан ат сыға имеш».

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||16||9||7||56,3||43,8
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
Ауыл [[Ҡурғашлы]] йылғаһының яры буйында урынлашҡан.

Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ишембай (ҡала)|Ишембай]]): 15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Скворчиха (Башҡортостан)|Скворчиха]]): 15 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Салауат (ҡала)|Салауат]]): 9 км.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/026/000080.html «Налог Белешмәһе» системаһында Юлдаш (Ишембай районы) ауылы]</ref>:
* Тау арты урамы {{lang-ru|улица Загорная}})
== Иҫтәлекле урындар ==
* [[Бөйөк Ватан һуғышы]] ваҡытында Юлдаш һәм Михайловка ауылынан фронтта һәләк булған яугирҙәргә иҫтәлекле һәйкәл. 

* Башҡортостан республикаһын булдырыу өсөн көрәштә әүҙем ҡатнашҡан педагог [[Әлимғолов Арыҫланбәк Арыҫланғәли улы]]на иҫтәлекле стела.

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Дауытов Вилләр Йомағол улы]] (1.01.1933—30.11.2007, Өфө), башҡорт журналисы, партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡорт АССР-ының мәҙәниәт министры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре<ref>[http://www.bashinform.ru/news/521912-on-byl-odnim-iz-organizatorov-pechati-i-smi-bashkortostana-k-80-letiyu-so-dnya-rozhdeniya-villyara-dautova/ {{Башинформ}} 2013, 1 ғинуар. Он был одним из организаторов печати и СМИ Башкортостана (К 80-летию со дня рождения Вилляра Даутова). ]{{ref-ru}}{{V|28|12|2017}}</ref>.
* Әлмөхәмәтова Гөлшат Әмин ҡыҙы ((20.01.1946 — 28.09.2009)- башҡорт журналисы, дәүләт эшмкәре, 1969—1971 ВЛКСМ-дың Мәләүез район комитетынң икенсе секретаре. 1985 йылдан Ишембай ҡалаһының мәҙәниәт бүлеге мөдире, 1993—2000 — Ишембай ҡалаһы башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары. Азамат Әлмөхәмәтовтың (хәҙер Йәнбирҙин) әсәһе.
* [[ Сәйетов Эрнст Миңләхмәт улы]] (2.06. 1936,Өфө — 4 марта 2004, Өфө) — Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған рәссамы (1999), Башҡорт АССР-ының халыҡ рәссамы (1990)
* [[Юлдаш Ҡотлин]] — ([[18-се быуат]]тың икенсе сиреге—[[1800 йыл]]дан һуң) — [[Емельян Пугачёв]] етәкселегендәге [[1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы]]нда ҡатнашыусы, Тельтем—Юрматы улусы старшинаһы, [[Көньяҡ Урал]]да күмер ятҡылығын табыусы.
* [[Дауытов Нәғим Яҡшығол улы]] ([[12 декабрь]] [[1921 йыл]] — [[1986 йыл]]) — [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] яугиры, [[сержант]]. Педагог. [[ Ватан һуғышы ордены |I дәрәжә Ватан һуғышы ордены]] кавалеры (1985). [[Ишембай районы]] [[Юлдаш (Ишембай районы)|Юлдаш]] ауылында тыуа.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [http://ufagen.ru/places/ishimbayskiy/yuldashevo_ishimbayskiy.html Юлдашево на портале «Генеалогия и Архивы»]
* [https://www.gosspravka.ru/02/026/000080.html «Налог Белешмәһе» системаһында Юлдаш (Ишембай районы) ауылы]
* {{ИСДБ|страница=129}}

== Сығанаҡтар ==
<references/>

{{Ишембай районы ауылдары}}

[[Категория:Ишембай районы ауылдары]]
Мәләүез районындағы Юлдаш ауылы менән бутамаҫҡа

Юлдаш () — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 16 кеше. Төп халҡы- башҡорттар. Скворчиха ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 453227, ОКАТО коды — 80 231 870 010.

 Тарихы 
Юлдаш исеме 1786 йылдағы Өфө наместниклығы картаһында Ағиҙел йылғаһының уң ярында осрай.

Элегерәк (XIX быуатта) Түбәнге Юлдаш йәки 2-се Юлдаш ауылы тип йөрөтөлә. Ағиҙел йылғаһының һул ярындағы бүлендек ауыл- Үрге Юлдаш (хәҙер Мәләүез районы).

Ауыл Тәлтем‑Юрматы улусы старшинаһы Юлдаш Ҡотлин исемен йөрөтә. 1774 йылда йәшәгән урыны тураһында бер документта былай тиелә: «Стәрлетамаҡ пристане артында һәм Воскресенский заводы янында йәшәүсе» Юлдаш Ҡотлин пугачевсы була. Уның улдары һәм ейәндәре билдәле: өлкән улы Бикбулат Юлдашев (1744—1822), уның балалары: Йәрмөхәмәт, Мөхәмәтшариф, Мөхәмәтйән; Кесе улы — Ғөбәйҙулла (1762—1813).

Исмәғил Солтанморатов — элекке 12-се Башҡорт полкының һалдаты, 1840 йылда тере була.

Малсылыҡ — ауыл халҡының төп шөғөлө. 395 кеше 720 ат, 431 һыйыр, 66 һарыҡ һәм 575 кәзә тотҡан, 160 умарта тотҡан. Иген үҫтереү тәүге аҙымдарын яһаған. 1842 йылда 600 бот ужым һәм 1944 бот яҙғы иген сәсәләр.

Ауылдың үҫешен түбәндәге һандар дәлилләй: 1795 йылда 35 ихатала 274 кеше йәшәгән. 55 йылдан һуң 47 йорттың һәр береһенә 10,5 кеше тура килә. 1920 йылда бында 311 кеше һәм 66 йорт хужалығы булған. Бында Ҡурғашлы йылғаһында рус кешеләре дүрт һыу тирмәне тота. Ауылдың элекке урыны Ҡурғашлы йылғаһы буйлап өҫтәрәк, был урынды «Иҫке йорт» тип йөрөтәләр.

Бында революцияға тиклем үк рус-башҡорт училищеһы була, башланғыс  мәктәп 1990-сы йылдарға тиклем эшләй.  1920-се йылдарҙа ул Юлдаш ауыл Советы үҙәге була.

 Легенда 
«Кәмә тау»— был Ағиҙел йылғаһы буйында, ярҙан 100 м ситтәрәк, Ишембай районы Юлдаш ауылына яҡын ерҙә ятҡан тау. Унда боронғо ҡурған бар.
Ҡурған — 15×10 м ҙурлығында, бейеклеге 1,2 м булған оҙон ҡалҡыулыҡ. Кәмә тау тураһында ерле халыҡ түбәндәге риүәйәтте һөйләй: «Был урынға башҡорттарҙың ихтилалы ваҡытында хан ҙур кәмә менән килгән. Кәмәлә хан талап йыйған байлыҡ булған. Халыҡ уны уратып алған, байҙы үлтергән, ә кәмәне таштар һәм ер менән ҡаплап, күмгән, шулай итеп, ошо ҡалҡыулыҡ барлыкка килгән. Башҡорттар был ҡалҡыулыҡты һуңыраҡ ҡаҙып ҡарайҙар, кәмәгә тиклем ҡаҙыйҙар, әмма ул тәрәнгәрәк китә. Төндәрен был ҡурғандан ат сыға имеш».

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь169756,343,8

 Географик урыны 
Ауыл Ҡурғашлы йылғаһының яры буйында урынлашҡан.

Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 15 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Скворчиха): 15 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Салауат): 9 км.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Юлдаш (Ишембай районы) ауылы:
 Тау арты урамы )
 Иҫтәлекле урындар 
 Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында Юлдаш һәм Михайловка ауылынан фронтта һәләк булған яугирҙәргә иҫтәлекле һәйкәл. 

 Башҡортостан республикаһын булдырыу өсөн көрәштә әүҙем ҡатнашҡан педагог Әлимғолов Арыҫланбәк Арыҫланғәли улына иҫтәлекле стела.

 Билдәле шәхестәр 
 Дауытов Вилләр Йомағол улы (1.01.1933—30.11.2007, Өфө), башҡорт журналисы, партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡорт АССР-ының мәҙәниәт министры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре 2013, 1 ғинуар. Он был одним из организаторов печати и СМИ Башкортостана (К 80-летию со дня рождения Вилляра Даутова). .
 Әлмөхәмәтова Гөлшат Әмин ҡыҙы ((20.01.1946 — 28.09.2009)- башҡорт журналисы, дәүләт эшмкәре, 1969—1971 ВЛКСМ-дың Мәләүез район комитетынң икенсе секретаре. 1985 йылдан Ишембай ҡалаһының мәҙәниәт бүлеге мөдире, 1993—2000 — Ишембай ҡалаһы башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары. Азамат Әлмөхәмәтовтың (хәҙер Йәнбирҙин) әсәһе.
  Сәйетов Эрнст Миңләхмәт улы (2.06. 1936,Өфө — 4 марта 2004, Өфө) — Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған рәссамы (1999), Башҡорт АССР-ының халыҡ рәссамы (1990)
 Юлдаш Ҡотлин — (18-се быуаттың икенсе сиреге—1800 йылдан һуң) — Емельян Пугачёв етәкселегендәге 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы, Тельтем—Юрматы улусы старшинаһы, Көньяҡ Уралда күмер ятҡылығын табыусы.
 Дауытов Нәғим Яҡшығол улы (12 декабрь 1921 йыл — 1986 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, сержант. Педагог. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985). Ишембай районы Юлдаш ауылында тыуа.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Юлдашево на портале «Генеалогия и Архивы»
 «Налог Белешмәһе» системаһында Юлдаш (Ишембай районы) ауылы
 

 Сығанаҡтар 

Категория:Ишембай районы ауылдары