Ҡаҙансы (Баҡалы районы)
{{НП+Россия
 | статус                   = село
 | русское название         = Казанчи
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Ҡаҙансы}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 55 |lat_min = 12 |lat_sec = 45
 | lon_deg                  = 53 |lon_min = 29 |lon_sec = 16
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Баҡалы районы
 | район в таблице          = Бакалинский район{{!}}Баҡалы районы
 | вид поселения            = ауыл биләмәһе
 | поселение                = Иҫке Кәстәй ауыл Советы
 | поселение в таблице      = Иҫке Кәстәй ауыл Советы (Баҡалы районы){{!}}Иҫке Кәстәй ауыл Советы 
 | C в регион               = нет
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 1708
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Казанчи (Башкортостан) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Казанчи (Башкортостан) | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = урыҫтар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 452667
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80207851002
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
 
'''Ҡаҙансы''' ({{lang-ru|Казанчи}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баҡалы районы]]ндағы ауыл. [[Иҫке Кәстәй ауыл Советы (Баҡалы районы)|Иҫке Кәстәй ауыл Советы ]]на ҡарай. [[2008]] йылға тиклем Ҡаҙансы ауыл Советының административ үҙәге. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 327 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452667, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80207851002.
 
== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баҡалы (Баҡалы районы)|Баҡалы]]): 22 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Туймазы]]): 98 км

Ҡаҙансы ауылы [[Сөн]] йылғаһы ҡушылдығы Шәршәле йылғаһы буйында, район үҙәге [[Баҡалы (Баҡалы районы)|Баҡалы]] ауылынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 22 километр һәм тимер юл станцияһы [[Туймазы]]нан төньяҡҡа табан 98 километр алыҫлыҡта урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|85867}}</ref>.

== Топонимикаһы ==
Атамаһы ''ҡаҙансы'' (ҡаҙансы ‘котловой’) тигән башҡорт этнонимынан килеп сыҡҡан тип фаразлана<ref name="автоссылка1">{{книга|автор=[[Хисамитдинова, Фирдаус Гильмитдиновна|Хисаметдинова Ф. Г.]], [[Сиразитдинов, Зиннур Амирович|Сиразитдинов З. А.]]|заглавие=Русско-башкирский словарь справочник названий населенных пунктов Республики Башкортостан|ответственный=|место=[[Уфа]]|издательство=[[Китап (издательство)|Китап]]|год=2001|страницы=54|страниц=320|isbn=978-5-88185-205-4|тираж=10000}}</ref>

== Тарихы ==
Ҡаҙансы ауылы [[1708 йыл]]дан билдәле. [[Ҡазан даруғаһы]] [[Бүләр]] улусы башҡорттары үҙҙәренең [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә нигеҙ һалған.

Ауылға [[1794 йыл]]ғы керҙәшлек килешеүе буйынса дәүләт крәҫтиәндәре индерелгән.

[[1865 йыл]]да 158 хужалыҡта 912 кеше йәшәгән. [[Малсылыҡ]], [[игенселек]], [[умартасылыҡ]], сана яһау, сабата үреү менән шөғөлләнгәндәр. 
Ҡаҙансыла расколсылар ғибәҙәтханаһы, 11 тирмән булған. [[1906 йыл]]да сиркәү ([[1896 йыл]]да төҙөлгән), сиркәү-мәхәллә мәктәбе, бакалея кибете, запас иген һаҡлау мөгәзәйе бар<ref>Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.)</ref><ref>[https://infourok.ru/uchebnoe-posobie-geografiya-bakalinskogo-rayona-1795021.html География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса]</ref>.

[[2008 йыл]]да [[Ҡаҙансы ауыл Советы (Баҡалы районы)|Ҡаҙансы ауыл Советы]]н үҙгәртеүгә бәйле, ауыл [[Иҫке Кәстәй ауыл Советы (Баҡалы районы)|Иҫке Кәстәй ауыл Советы]] составына индерелә ([[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[2008 йыл]]дың [[19 ноябрь|19 ноябре]]ндәге 49-сы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм ауылдарҙы тапшырыу менән бәйле, Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы, 1-се статья, 6-сы пункт)<ref>Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} </ref>.

== Халыҡ һаны ==
Ҡаҙансы ауылы халҡы — урыҫтар.
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1906 йыл ||1307||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||1747||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||1400||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||934||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||445||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||419||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||327||159||168||48,6||51,4
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Бөгөнгө ауыл ==
Ҡаҙансы ауылында төп [[мәктәп]], [[балалар баҡсаһы]], фельдшер-акушер пункты, клуб, китапхана бар<ref>{{БЭ2013|85867}}</ref>.

== Билдәле кешеләре == 
* [[Светляков Анисим Илларионович]] (17.02. [[1897]]<ref>По новому стилю</ref>, [[Рәсәй империяһы]], [[Өфө губернаһы]], [[Ҡаҙансы (Баҡалы районы)|Ҡаҙансы]] ауылы — 13.05.[[1977 йыл|1977]], [[Санкт-Петербург|Ленинград]], [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР]]) — [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|совет]] хәрби етәксеһе, генерал-майор (03.06.1944).
* [[Суханова Федосья Павловна]] (12.07.1930), малсылыҡ алдынғыһы. 1946—1991 йылдарҙа урындағы «Искра Ленина» колхозы һауынсыһы. Ике [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры<ref>Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.){{V|3|04|2020}}   </ref>.

== Хәтер ==

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Үҙәк урам — ({{lang-ru|}}  Колхозная (улица)
* Колхоз урамы — ({{lang-ru|}} Шоссейная (улица)<ref>[https://youkarta.ru/bashkortostan/rajon-bakalinskij/s-kazanchi/ Карта д. Казанчи. Улицы]</ref>{{Колонки|конец}}.

== Тирә-яҡ мөхит ==
;Ер-һыу атамалары

''Тауҙар:'' 
''Йылғалар, күлдәр:'' 
* [[Сөн]]
* '''Шәршәле'''

''Шишмәләр:

''Ялан-бесәнлектәр, юл:'' 

''Таусыҡтар, түбәләр:''

''Тарихи ҡомартҡылар'':

=== 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары ===
* [https://basharchive.ru/census/1917/10980/ Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Бакалы, Белебеевский уезд, Бакалинская волость; фонд , опись , дело] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4{{ref-ru}}
* Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.)

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|85867}}
* [https://infourok.ru/uchebnoe-posobie-geografiya-bakalinskogo-rayona-1795021.html География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса]
* [https://youkarta.ru/bashkortostan/rajon-bakalinskij/s-kazanchi/ Карта д. Казанчи. Улицы]
* [https://infourok.ru/uchebnoe-posobie-geografiya-bakalinskogo-rayona-1795021.html География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}


{{Баҡалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Баҡалы районы ауылдары]]
Ҡаҙансы () — Башҡортостандың Баҡалы районындағы ауыл. Иҫке Кәстәй ауыл Советы на ҡарай. 2008 йылға тиклем Ҡаҙансы ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 327 кеше.
Почта индексы — 452667, ОКАТО коды — 80207851002.
 
 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Баҡалы): 22 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 98 км

Ҡаҙансы ауылы Сөн йылғаһы ҡушылдығы Шәршәле йылғаһы буйында, район үҙәге Баҡалы ауылынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 22 километр һәм тимер юл станцияһы Туймазынан төньяҡҡа табан 98 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

 Топонимикаһы 
Атамаһы ҡаҙансы (ҡаҙансы ‘котловой’) тигән башҡорт этнонимынан килеп сыҡҡан тип фаразлана

 Тарихы 
Ҡаҙансы ауылы 1708 йылдан билдәле. Ҡазан даруғаһы Бүләр улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған.

Ауылға 1794 йылғы керҙәшлек килешеүе буйынса дәүләт крәҫтиәндәре индерелгән.

1865 йылда 158 хужалыҡта 912 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ, сана яһау, сабата үреү менән шөғөлләнгәндәр. 
Ҡаҙансыла расколсылар ғибәҙәтханаһы, 11 тирмән булған. 1906 йылда сиркәү (1896 йылда төҙөлгән), сиркәү-мәхәллә мәктәбе, бакалея кибете, запас иген һаҡлау мөгәзәйе барБакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.)География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса.

2008 йылда Ҡаҙансы ауыл Советын үҙгәртеүгә бәйле, ауыл Иҫке Кәстәй ауыл Советы составына индерелә (Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-сы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм ауылдарҙы тапшырыу менән бәйле, Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы, 1-се статья, 6-сы пункт)Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. .

 Халыҡ һаны 
Ҡаҙансы ауылы халҡы — урыҫтар.
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1906 йыл 1307 1920 йыл 26 август1747 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар1400 1959 йыл 15 ғинуар934 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар445 2002 йыл 9 октябрь419 2010 йыл 14 октябрь32715916848,651,4

 Бөгөнгө ауыл 
Ҡаҙансы ауылында төп мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушер пункты, клуб, китапхана бар.

 Билдәле кешеләре  
 Светляков Анисим Илларионович (17.02. 1897По новому стилю, Рәсәй империяһы, Өфө губернаһы, Ҡаҙансы ауылы — 13.05.1977, Ленинград, СССР) — совет хәрби етәксеһе, генерал-майор (03.06.1944).
 Суханова Федосья Павловна (12.07.1930), малсылыҡ алдынғыһы. 1946—1991 йылдарҙа урындағы «Искра Ленина» колхозы һауынсыһы. Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалерыБакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.)   .

 Хәтер 

 Урамдары 

 Үҙәк урам — (  Колхозная (улица)
 Колхоз урамы — ( Шоссейная (улица)Карта д. Казанчи. Улицы.

 Тирә-яҡ мөхит 
Ер-һыу атамалары

Тауҙар: 
Йылғалар, күлдәр: 
 Сөн
 Шәршәле

Шишмәләр:Ялан-бесәнлектәр, юл: Таусыҡтар, түбәләр:Тарихи ҡомартҡылар'':

 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары 
 Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Бакалы, Белебеевский уезд, Бакалинская волость; фонд , опись , дело 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4
 Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.)

 Һылтанмалар 
 
 География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса
 Карта д. Казанчи. Улицы
 География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Баҡалы районы ауылдары