17 апрель
{{Ук}}
'''17 апрель''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 107-се ([[кәбисә йыл]]ында 108-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 258 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-04-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
* {{Ер}} [[Ер]]: [[Аҡса]] көнө.
** [[Виноград]] ([[йөҙөм]]) көнө.
** Кофе көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|Американское Самоа}}: Флаг көнө.
* {{Флагификация|Габон}}: [[Ҡатын-ҡыҙҙар]] көнө.
* {{Флагификация|Сүриә}}: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|Ирак}}: Аҙыҡ-түлек һәм ауыл хужалығы ойошмалары көнө.
* {{Флагификация|Казахстан}}: Янғын һүндереү хеҙмәте көнө.
* {{Флагификация|Куба}}: Хәрби-һауа көстәре һәм Һауа һөжүменә ҡаршы ғәскәрҙәр көнө.
* {{Флагификация|Россия}}: Эске эштәр органдары һәм эске ғәскәрҙәр ветерандары көнө.
* {{Флагификация|Таджикистан}}: Фән көнө.
* {{Флагификация|Туркменистан}}: Миграция органдары хеҙмәткәрҙәре көнө.
* {{Флагификация|СССР}}: Совет фәне көнө. 
** Янғындан һаҡлау хеҙмәте көнө.
}}</onlyinclude> 
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1928]]: Башҡортостан дәүләт китап палатаһы ойошторола.
* [[1936]]: [[Кушнаренко районы|Кушнаренко район]] гәзите «Авангард»тың тәүге һаны донъя күрә.
* [[1968]]: СССР-ҙа «В мире животных» телетапшырыуы тәүге тапҡыр эфирға сыға.

== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Евлампиева Вера Фёдоровна]] (1880—7.06.1970), [[Педагогика|педагог]]. 1896 йылдан [[Рәсәй империяһы]] һәм 1919 йылдан [[Совет Рәсәйе]] һәм [[СССР]] мәктәптәре уҡытыусыһы. 1933—1942 йылдарҙа [[Өфө]]ләге 11-се урта мәктәп уҡытыусыһы, 1943—1953 йылдарҙа 3-сө урта мәктәптең уҡыу-уҡытыу бүлеге мөдире, бер үк ваҡытта 1932—1953 йылдарҙа Башҡортостан уҡытыусыларҙың белемен камиллаштырыу институты методисы. [[РСФСР]] мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1944). [[Ленин ордены]] кавалеры (1949). 
* [[Перепёлкин Пётр Сергеевич]] (1925—7.03.2004), хужалыҡ эшмәкәре, совет-япон һуғышында ҡатнашыусы. 1954—1981 йылдарҙа Стәрлетамаҡ совхозының бүлексә идарасыһы һәм агрономы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1981), ике [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] (1973, 1976) кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Стәрлетамаҡ районы]] [[Покровка (Наумовка ауыл советы, Стәрлетамаҡ районы)|Покровка]] ауылынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Рафиҡов Мәжит Мәғсүм улы]] (1925—1988), [[Татарстан]] яҙыусыһы, [[тәржемә]]се һәм журналист. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы.  Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Күгәрсен районы]] [[Күгәрсен (Күгәрсен районы)|Күгәрсен]] ауылынан.
* [[Сафарова Валентина Исаевна]] (1950), ғалим-химик эколог. 1972 йылдан Бөтә союз гербицидтар һәм үҫемлектәрҙең үҫеүен көйләгестәр ғилми тикшеренеү технология институты (Өфө) хеҙмәткәре, 1981 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1991 йылдан — аналитик үҙәк етәксеһе. 1994 йылдан Башҡортостан Республикаһының Тирә яҡ мөхитте һаҡлау буйынса дәүләт комитетының аналитик үҙәге начальнигы, 1995 йылдан — Башҡортостан Республикаһының Тәбиғәтте файҙаланыу һәм экология министрлығының Дәүләт аналитик контроль идаралығы начальнигы. Химия фәндәре  докторы (2005), профессор (2005). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған экологы (2005). Сығышы менән хәҙерге [[Краснодар крайы]] Самурская станицаһынан. }}
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Шилкин Константин Михайлович]] (1901—11.09.1976), [[Инженерлыҡ эше|инженер]]-[[Металлургия|металлург]]. 1916—1956 йылдарҙа (өҙөклөк менән) [[Белорет металлургия комбинаты]]ның яуаплы хеҙмәткәре: 1932—1937 йылдарҙа бүлек мөдире, 1938 йылдан — цех начальнигы, 1956 йылда комбинат директорының хеҙмәт буйынса урынбаҫары. Өсөнсө дәрәжә [[Сталин премияһы]] лауреаты (1952). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1945).
* [[Аҙнабаева Лариса Алексеевна]] (1941), [[фән|ғалим]]-[[Тел белеме|тел белгесе]], юғары мәктәп ветераны. 1963 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]] уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (2000), профессор (2002). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (2001).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Буйлов Пётр Захарович]] (1951), [[спорт]] ветераны, тренер, [[Педагогика|педагог]]. 1975 йылдан [[Өфө]] уҡыу-производство предприятиеһы инструкторы, тренеры, 1986 йылдан — Бөтә Рәсәй һуҡырҙар йәмғиәтенең Башҡортостан республика идаралығы мәҙәниәт йортоноң, 1996 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Юғары спорт оҫталығы мәктәбенең, 2009 йылдан Олимпия резервының 7-се  махсуслашҡан балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең өлкән тренеры, бер үк ваҡытта 2009 йылдан [[Башҡортостан физик культура институты]] уҡытыусыһы.  [[Еңел атлетика]] буйынса РСФСР‑ҙың атҡаҙанған тренеры (1988). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (2007) һәм [[Башҡортостан Республикаһы]]ның (1997) атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре. [[Паралимпия уйындары]]ның ике тапҡыр көмөш призёры (1988). [[Халыҡтар дуҫлығы ордены (Башҡортостан)|Халыҡтар дуҫлығы]] (1992), [[Почёт ордены|Почёт]] (2002) һәм [[«Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены|«Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн»]] (2000) ордендары кавалеры.
* [[Зәйнетдинов Миңлеғәфүр Миңләхмәт улы]] (1971), [[ҡумыҙ]]сы-[[музыка]]нт, педагог. 2000 йылдан Өфөләге мәғариф һәм мәҙәниәт учреждениелары, шул иҫәптән 2005—2012 йылдарҙа Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге 1-се республика балалар йорто уҡытыусыһы; 2013—2019 йылдарҙа [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]]ның солист-инструменталисы. [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2019), атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2011) һәм [[Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы|Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты]] (2004). }}
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Гусев Юрий Матвеевич]] (1937—28.12.2014), [[фән|ғалим]]-[[Инженерлыҡ эше|инженер]]-электромеханик. 1960 йылдан (өҙөклөк менән) [[Өфө авиация институты]] һәм [[Өфө дәүләт авиация техник университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1968—2005 йылдарҙа [[сәнәғәт]] электроникаһы кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1971—1974 йылдарҙа электромеханика факультеты деканы; 1984 йылдан «Вихрь» ғилми конструкторлыҡ-технология бюроһы директоры—баш конструктор, 2008—2013 йылдарҙа — директорҙың фән һәм үҫеш стратегияһы буйынса урынбаҫары. Техник фәндәр докторы (1980), профессор (1981). [[Рәсәй]]ҙең (1993) һәм [[Башҡорт АССР-ы]]ның (1982) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Сығышы [[Өфө ҡалаһы]]нан. 
* [[Ниғмәтуллин Сабирйән Хәбиб улы]] (1937), [[ауыл хужалығы]] ветераны. 1954 йылдан [[Баймаҡ районы]] «Сибай» совхозы эшсеһе, 1960—2007 йылдарҙа хужалыҡтың [[Иҫке Сибай]] бүлексәһе тракторсыһы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1971), Иҫке Сибай ауылының почётлы гражданы. Сығышы менән ошо райондың [[1-се Моҡас]] ауылынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Ибраһимов Сәйфетдин Сәйфелмөлөк улы]] (1942), [[Педагогика|педагог]]. 1967 йылдан [[Хәйбулла районы]] мәктәптәре уҡытыусыһы, етәксһе, шул иҫәптән 1984 йылдан [[Атингән]] урта мәктәбе директоры, 1997—2002 йылдарҙа — уҡытыусы. [[РСФСР]]-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1987). Сығышы менән ошо райондың [[Оло Әбеш]] ауылынан.
* [[Байбурина Зөһрә Фәнил ҡыҙы]] (1962), [[йыр]]сы (меццо сопрано), педагог. 1990 йылдан [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]] солисы; 2000 йылдан [[Италия]]ның [[Милан]] ҡалаһы Юғары музыка мәктәбе, 2010 йылдан — [[АҠШ]]-тың [[Нью-Йорк]] ҡалаһындағы Манхэттен музыка мәктәбе уҡытыусыһы. Профессор (2000). Халыҡ-ара конкурстар лауреаты һәм дипломанты. [[Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы]] лауреаты (1996). 
* [[Ғәбитова Светлана Алексеевна]] (1962), [[бейеү]]се, педагог-[[Хореография|хореограф]]. 1979 йылдан хәҙерге [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]]ның, 1992 йылдан — [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле]]нең [[балет]] артисы, 2001 йылдан — ансамблдең балет буйынса репетиторы. [[Башҡортостандың атҡаҙанған артисы]]. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ауырғазы районы]] [[Талбазы (Ауырғазы районы)|Талбазы]] ауылынан.
* [[Палтусов Сергей Александрович]] (1972), [[дәүләт]] хеҙмәткәре. [[Архангел районы]]ның дәүләт техник күҙәтеү инспекцияһы начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған [[ауыл хужалығы]] хеҙмәткәре. Сығышы менән ошо райондан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Фрих-Хар Исидор Григорьевич]] (1893—19.04.1978), [[СССР]] [[Скульптура|скульпторы]], биҙәү-ҡулланма [[сәнғәт]]е оҫтаһы, [[мемуар]]ҙар авторы. [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|граждандар һуғышында]] ҡатнашыусы. [[1927 йыл]]да [[Италия]]ның хәҙерге Монца Милан ҡалаһында уҙған Декоратив сәнғәттең 3-сө халыҡ-ара күргәҙмәһенә ҡуйылған «[[Салауат Юлаев]]» [[ағас]] [[скульптура]]һы — [[башҡорт халҡы]]ның милли батырының сәнғәттәге беренсе портреты авторы. [[РСФСР]]-ҙың атҡаҙанған рәссамы (1969). Сығышы менән [[Кутаиси]] ҡалаһынан. 
* [[Вәлишин Әһлиулла Хисмәт улы]] (1923—5.05.1961), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, танк бригадаһының разведчиктар отделениеһы командиры, гвардия старшинаһы. [[Дан орденының тулы кавалерҙары (Башҡортостан)|Дан ордены]]ның тулы кавалеры.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Аҙнаев Тәлғәт Мөхәмәҙи улы]] (1933), водитель, үҙешмәкәр [[театр]] артисы. 1957 йылдан [[Салауат (ҡала)|Салауат ҡалаһы]] предприятиелары һәм ойошмалары водителе, бер үк ваҡытта «Нефехимик» мәҙәниәт һарайының үҙешмәкәр башҡорт халыҡ театры артисы, 1993 йылдан — режиссер ассистенты, 1996 йылдан — коллекив етәксеһе. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1991). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Ишембай районы]] [[Оло Байыҡ]] ауылынан. 
* [[Скачкова Любовь Аркадьевна]] (1938), механизатор. 1958—1973 һәм 1977—1981 йылдарҙа [[Хәйбулла районы]] «Аҡъяр» совхозы механизаторы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1972). Сығышы менән ошо райондың [[Һамар (Хәйбулла районы)|Һамар]] ауылынан.
* [[Рамазанова Тәнзилә Рәхмәтулла ҡыҙы]] (1953), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе хеҙмәткәре. [[Ейәнсура районы]] [[Иҫәнғол]] үҙәк район дауаханаһының элекке баш табип урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы.
* [[Нәзмиева Люциә Рәфил ҡыҙы]] (1968), [[фән|ғалим]]-терапевт. 1997 йылдан [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] уҡытыусыһы. Медицина фәндәре кандидаты (2000), доцент (2001). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Әбйәлил районы]] [[Ярлыҡап]] ауылынан.
* [[Вилдан Яруллин]] (1968), [[йыр]]сы, ғалим-[[Философия|философ]], мәҙәниәт хеҙмәткәре. 2019 йылдан «Башҡортостан» дәүләт концерт залы директоры, «Ҡарауан-һарай» студияһының генераль директоры. [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2018). Философия фәндәре кандидаты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Учалы районы]] [[Мулдаҡай (Учалы районы)|Мулдаҡай]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Шәһәр (Шәһәретдинов) Шиһабетдин Шәһәретдин улы]] (1904—21.10.1941), әҙәбиәт белгесе, яҙыусы. 1934 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. Сығышы менән хәҙерге [[Татарстан Республикаһы]]ның [[Сирмешән]] ауылынан.
* [[Аҙнабаева Зилә Рамаҙан ҡыҙы]] (1954), [[Нефтекама дәүләт филармонияһы]] режиссёры, әүҙем йәмәғәтсе. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2003). 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Бикмөхәмәтов Хәлит Абдулсамат улы]] (1954), инженер-механик, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1993 йылдан «Востокнефтезаводмонтаж» акционер компанияһының генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының III һәм IV саҡырылыш [[Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе. [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2019).  }}
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:17 апрелдә тыуғандар</categorytree>''
* [[1745]]: Семён Щедрин, [[Рәсәй империяһы]] рәссамы, пейзажист.
* [[1820]]: Александр Картрайт, [[АҠШ]]-тың [[спорт]] эшмәкәре, [[бейсбол]] ҡағиҙәләрен төҙөүсе.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1855]]: Семён Венгеров, Рәсәй империяһы тәнҡитсеһе, әҙәбиәт тарихын өйрәнеүсе, библиограф һәм мөхәррир.
* [[1885]]: Карен Бликсен, [[Дания]] яҙыусыһы.
* [[1920]]: Эдмонда Шарль-Ру, [[Франция]] яҙыусыһы, журналистка.
* [[1940]]: Валерий Рубинчик, [[СССР]] һәм [[Белоруссия]] кинорежиссёры.
* [[1985]]: Руни Мара (1985), АҠШ киноактрисаһы, Канна кинофестивале призёры (2015).  }}

== {{Үлем}} == 
''<categorytree depth="0">Категория:17 апрелдә вафат булғандар</categorytree>''
* [[1790]]: [[Бенджамин Франклин]], [[АҠШ]]-тың дәүләт эшмәкәре, ғалим.
* [[1945]]: [[Абдрахман Ғәйфуллин]] (1908—1945), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда батырҙарса һәләк булған яугир, [[Советтар Союзы Геройы]] (1945, үлгәндән һуң).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[2014]]: [[Габриэль Гарсиа Маркес]], [[Колумбия]] яҙыусыһы.  }}

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|Г17]]
[[Категория:17 апрель]]
17 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 107-се (кәбисә йылында 108-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 258 көн ҡала.

 
  
 1928: Башҡортостан дәүләт китап палатаһы ойошторола.
 1936: Кушнаренко район гәзите «Авангард»тың тәүге һаны донъя күрә.
 1968: СССР-ҙа «В мире животных» телетапшырыуы тәүге тапҡыр эфирға сыға.

  
 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1745: Семён Щедрин, Рәсәй империяһы рәссамы, пейзажист.
 1820: Александр Картрайт, АҠШ-тың спорт эшмәкәре, бейсбол ҡағиҙәләрен төҙөүсе.

   

 1790: Бенджамин Франклин, АҠШ-тың дәүләт эшмәкәре, ғалим.
 1945: Абдрахман Ғәйфуллин (1908—1945), Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, Советтар Союзы Геройы (1945, үлгәндән һуң).

  

Г17
Категория:17 апрель