Атйетәр (Башҡортостан)
{{Ук}}
{{Башҡа мәғәнәләре|Атйетәр}}
'''Атйетәр''' ({{lang-ru|Адзитарово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ҡырмыҫҡалы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 499 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.

Почта индексы — , [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80235805001.

== Халыҡ һаны ==
{{ Население | Адзитарово }}

1834 йылда ауылда 54 типтәр һәм 256 мишәр ир-ат була. 1920 йылда ауылда 999 ир-ат һәм 1055 ҡатын-ҡыҙ йәшәй.

Төп халҡы — [[татарҙар]] (79 %). [[Татар теле]]нең [[Мишәр диалекты|көнбайыш диалекты]] ([[Мишәрҙәр|мишәр]]) киң таралған<ref>{{Cite web|url=http://iyali.antat.ru/naselennie_punkti.html|title=Атлас татарских народных говоров|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140910200003/http://iyali.antat.ru/naselennie_punkti.html|archivedate=2014-09-10|accessdate=2014-09-10|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140910200003/http://iyali.antat.ru/naselennie_punkti.html |date=2014-09-10 }}</ref>.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ҡырмыҫҡалы (ауыл)|Ҡырмыҫҡалы]]): 36 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Шишмә]]): 35 км

== Тарихы ==
Атйетәр ауылы атамаһы антропонимдан килеп сыҡҡан. Сығанаҡтарҙа Атйетәр исемле кешеләрҙе күп осратырға мөмкин. Уларҙың береһенә генә иғтибар итәйек. Дүрт юл башҡорттарының [[1728 йыл]]да воеводаларҙың ҡыҫырыҡлауы тураһындағы үтенесендә Мең улусы Мең ауылында йәшәүсе Атйетәр Илкәевтең тамғаһы ла бар. Был мәхәллә биләмәһендә Атйетәр урынлашҡан. Әммә был үрҙә телгә алынған аҫабаның шул уҡ исемле ауыл исеменә ҡағылышын иҫбатлау өсөн етерлек түгел. Улай булмаһа, ауыл исеме менән кем туранан-тура туғандаш? Ни өсөн Атйетәр ауылы беренсе күскенсе Юлдаш Исмәғилев исеме менән билдәле түгел?

[[Ауырғазы районы]]нда урынлашҡан 1-се Атйетәр (Кшанны) һәм [[Яңы Атйетәр]] ауылдары менән генетик бәйләнеш бармы? Һорауҙар байтаҡ, әммә уларға яуап юҡ әле.

Типтәр ауылы этник составы буйынса мишәргә әүерелә. 1834 йылда бында [[типтәрҙәр]] — 54 ир-ат иҫәпләнә, [[мишәрҙәр]] — 256 йән. 1920 йылда ауылда 999 ир-ат һәм 1055 ҡатын-ҡыҙ була. Мишәрҙәр күпселекте тәшкил иткән. 393 йорто булған<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/181 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 181.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220502035243/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/181 |date=2022-05-02 }}</ref>.

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Йылға аръяғы урамы ({{lang-ru|Заречная (улица)}})
* Коммунистик урам ({{lang-ru|Коммунистическая (улица)}})
* Ленин урамы ({{lang-ru|Ленина (улица)}})
* Совет урамы ({{lang-ru|Советская (улица)}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/029/000070.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 30 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Аҡбашев Рәшит Шаһабетдин улы]] (29.05.1933—21.02.2015), ғалим-табип, [[СССР]] һәм [[Рәсәй]]ҙең һаулыҡ һаҡлау эшмәкәре, 1962—1994 йылдарҙа [[Янғантау шифаханаһы]]ның баш табибы. Медицина фәндәре кандидаты (1975). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (1993) һәм [[Башҡорт АССР-ы]]ның (1967) атҡаҙанған табибы. [[СССР]]-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы, СССР профсоюз курорттары отличнигы, [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры. [[Салауат районы]]ның почётлы гражданы (2012).
* [[Ҡоҙаҡаев Ғәлимхан Вәлинур улы]] (14.09.1933—10.10.1992), механизатор. 1950—1992 йылдарҙа «Правда» колхозы тракторсыһы. [[Ленин ордены|Ленин]] (1975) һәм [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1966) ордендары кавалеры<ref>http://adzitarovo.ru/pride/item/16{{Недоступная ссылка|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. 
Адзитаровский сельсовет Кармаскалинский район. Официальный сайт</ref>.  
* [[Ураҙбахтин Илдар Миҙхәт улы]] (9.05.1954), ғалим-хирург, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2005). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2005), Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2007)<ref>[http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/13259-ura-bakhtin-ildar-mi-kh-t-uly Башҡорт энциклопедияһы — Ураҙбахтин Илдар Миҙхәт улы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421135731/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/13259-ura-bakhtin-ildar-mi-kh-t-uly |date=2016-04-21 }}{{V|7|05|2019}}</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/1282-atjet-r-yrmy-aly-r-nynda-y-auyl}}{{V|7|05|2019}}
* [https://www.komandirovka.ru/cities/adzitarovo_bash._r./ Село Адзитарово, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»]{{ref-ru}} {{V|7|05|2019}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Ҡырмыҫҡалы районы ауылдары}}

[[Категория:Ҡырмыҫҡалы районы ауылдары]]
Атйетәр () — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 499 кеше.

Почта индексы — , ОКАТО коды — 80235805001.

 Халыҡ һаны 

1834 йылда ауылда 54 типтәр һәм 256 мишәр ир-ат була. 1920 йылда ауылда 999 ир-ат һәм 1055 ҡатын-ҡыҙ йәшәй.

Төп халҡы — татарҙар (79 %). Татар теленең көнбайыш диалекты (мишәр) киң таралған .

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Ҡырмыҫҡалы): 36 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шишмә): 35 км

 Тарихы 
Атйетәр ауылы атамаһы антропонимдан килеп сыҡҡан. Сығанаҡтарҙа Атйетәр исемле кешеләрҙе күп осратырға мөмкин. Уларҙың береһенә генә иғтибар итәйек. Дүрт юл башҡорттарының 1728 йылда воеводаларҙың ҡыҫырыҡлауы тураһындағы үтенесендә Мең улусы Мең ауылында йәшәүсе Атйетәр Илкәевтең тамғаһы ла бар. Был мәхәллә биләмәһендә Атйетәр урынлашҡан. Әммә был үрҙә телгә алынған аҫабаның шул уҡ исемле ауыл исеменә ҡағылышын иҫбатлау өсөн етерлек түгел. Улай булмаһа, ауыл исеме менән кем туранан-тура туғандаш? Ни өсөн Атйетәр ауылы беренсе күскенсе Юлдаш Исмәғилев исеме менән билдәле түгел?

Ауырғазы районында урынлашҡан 1-се Атйетәр (Кшанны) һәм Яңы Атйетәр ауылдары менән генетик бәйләнеш бармы? Һорауҙар байтаҡ, әммә уларға яуап юҡ әле.

Типтәр ауылы этник составы буйынса мишәргә әүерелә. 1834 йылда бында типтәрҙәр — 54 ир-ат иҫәпләнә, мишәрҙәр — 256 йән. 1920 йылда ауылда 999 ир-ат һәм 1055 ҡатын-ҡыҙ була. Мишәрҙәр күпселекте тәшкил иткән. 393 йорто булғанАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 181. .

 Урамдары 

 Йылға аръяғы урамы ()
 Коммунистик урам ()
 Ленин урамы ()
 Совет урамы ()
 Мәктәп урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 30 по Республике Башкортостан

 Билдәле шәхестәре 
 Аҡбашев Рәшит Шаһабетдин улы (29.05.1933—21.02.2015), ғалим-табип, СССР һәм Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау эшмәкәре, 1962—1994 йылдарҙа Янғантау шифаханаһының баш табибы. Медицина фәндәре кандидаты (1975). Рәсәй Федерацияһының (1993) һәм Башҡорт АССР-ының (1967) атҡаҙанған табибы. СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы, СССР профсоюз курорттары отличнигы, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры. Салауат районының почётлы гражданы (2012).
 Ҡоҙаҡаев Ғәлимхан Вәлинур улы (14.09.1933—10.10.1992), механизатор. 1950—1992 йылдарҙа «Правда» колхозы тракторсыһы. Ленин (1975) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1966) ордендары кавалерыhttp://adzitarovo.ru/pride/item/16. 
Адзитаровский сельсовет Кармаскалинский район. Официальный сайт.  
 Ураҙбахтин Илдар Миҙхәт улы (9.05.1954), ғалим-хирург, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2005). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2005), Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (2007)Башҡорт энциклопедияһы — Ураҙбахтин Илдар Миҙхәт улы .

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 
 Село Адзитарово, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру» 

Категория:Ҡырмыҫҡалы районы ауылдары