Солтанбәк (Асҡын районы)
{{Айыҡ ауыл}}
{{ТП-Рәсәй|Солтанбәк
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Солтанбәк
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 56 | lat_min = 1 | lat_sec = 49
  |lon_deg = 57 | lon_min = 8 | lon_sec = 22
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Асҡын районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 459
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452895
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34771 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80204843001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Солтанбәк''' ({{lang-ru|Султанбеково}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Асҡын районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 459 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452895, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80204843001.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||459||220||239||47,9||52,1
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Асҡын (Асҡын районы)|Асҡын]]): 55 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Чернушка): 148 км

== Хәҙерге торошо ==
Солтанбәк ауыл советына, үҙәге Солтанбәк ауылы,Чураш һәм Кәмәшиҙе ауылдары керә.<br>
Бөгөнгө көндә Солтанбәктә заманса төҙөлгән социаль-мәҙәни үҙәк бар. Уның эсендә урта дөйөм белем биреү мәктәбе (филиалы Чураш), ауыл Советы, балалар баҡсаһы (филиалы Урмияҙ), фельдшер-акушерлыҡ пункты урынлашҡан. Шулай уҡ ике мәҙәниәт йорто (Солтанбәк һәм Чураш ауылдарында), почта бүлексәһе, китапханә, ике шәхси эшҡыуарҙың сауҙа кибеттәре бар. Ауылда кесе һәм урта эшҡыуарлыҡтың 4 субъекты бар. Бөгөн Солтанбәктә 174 йортта барлығы 473 кеше йәшәй.

== Тарихы ==
Архив материалдары һәм зыярат таштарындағы яҙыуҙарға ҡарағанда, ауылдың тәүге нигеҙе 1672 йылдарҙа һалына. Солтанбәктәр балыҡсы ырыуы башҡорттары. Ауылға Алтай, Көньяҡ Себер өлкәләренән күсеп килгәндәр. Солтанбәк ауылы [[Пермь өлкәһе]] менән сиктәш, Сарс йылғаһы буйына урнашҡан. Элек ауылды төрлөсә атағандар: Сарс,Иҫке Сарс, Ҙур Сарс,Түбәнге Сарс. Ауыл [[Һөйәнтүҙ]] фажиғәһе ваҡытында яндырылған. Тергеҙелеүе тураһында IV ревизия мәғлүмәттәре [[1783 йыл]]да, [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412025101/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/ |date=2022-04-12 }}китабында иҫкә алына. Һуңынан был урынға башлап Ғәйет ҡарт килеп урынлаша. Ул тыуған яҡты өйрәнеүсе [[Миңлеғәлиев Шаһийән Миңлеғәли улы]]ның бик боронғо олатаһы була.<br>
Ауылдың бөгөнгө исеме йөҙ башы Солтанбәк Ғүмәров менән бәйле. Ул бирегә Билгеш ауылынан килгән була. [[1905 йыл]]дан ауыл Солтанбәк тип йөрөтөлә.<br>
Элек электән [[ауыл хужалығы]], [[умартасылыҡ]], [[урман]] әҙерләү менән шөғөлләнгәндәр. 30 — сы йылдар башында Солтанбәктә артель промыслаһы була — арба, саналар, мунсала эшкәрткәндәр. Һуғыш йылдарында фронтҡа винтовка прикладтары, саңғылар эшләп ебәргәндәр.

== Ауыл үҙенсәлектәре ==
Солтанбәк ауылы күп бала тәрбиәләгән һәм тәрбиәгә бала алған ғаиләләрҙең күп булыуы менән билдәле. Мәҫәлән, «Әсәлек даны» миҙалына 23 ҡатын-ҡыҙ эйә булды, биш ғаилә ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған 11 бала алып тәрбиәләй.<br>
Солтанбәктәр яңы йорттар һала, тарихын өйрәнә, шәжәрәләр төҙөп, белгәндәрен йәш быуынға еткерә.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/004/000060.html «Налог Белешмәһе» системаһында Солтанбәк ауылы]</ref>
{{Колонки|2}}
* Яр буйы урамы ({{lang-ru|улица Береговая}})
* Гагарин урамы ({{lang-ru|улица Гагарина}})
* Тау урамы ({{lang-ru|улица Горная}})
* Урман урамы ({{lang-ru|улица Лесная}})
* Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru|улица Мира}})
* Яр буйы урамы ({{lang-ru|улица Набережная}})
* 1-се Унияз урамы ({{lang-ru|улица Унияз 1-й}})
* 2-се Унияз урамы ({{lang-ru|улица Унияз 2-й}})
* 3-сө Унияз урамы ({{lang-ru|улица Унияз 3-й}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|улица Центральная}})
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Миңлеғәлиев Шаһийән Миңлеғәли улы]] ([[1931 йыл|1931]]—[[1998 йыл|1998]]) — хәрби хеҙмәткәр, тыуған яҡты өйрәнеүсе. Башҡорттарҙың балыҡсы ырыуы шәжәрәһен төҙөүсе.
== Һылтанмалар ==
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий стр.193 -195 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412025101/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/ |date=2022-04-12 }}
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Солтанбәк ауылы топонимдары]]
* [[Солтанбәк ауыл Советы (Асҡын районы)|Солтанбәк ауыл советы(Асҡын районы)]]

== Сығанаҡтар ==
<references/>
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
<references/>

{{Асҡын районы ауылдары}}

[[Категория:Асҡын районы ауылдары]]
Солтанбәк () — Башҡортостандың Асҡын районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 459 кеше.
Почта индексы — 452895, ОКАТО коды — 80204843001.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь45922023947,952,1

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Асҡын): 55 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Чернушка): 148 км

 Хәҙерге торошо 
Солтанбәк ауыл советына, үҙәге Солтанбәк ауылы,Чураш һәм Кәмәшиҙе ауылдары керә.
Бөгөнгө көндә Солтанбәктә заманса төҙөлгән социаль-мәҙәни үҙәк бар. Уның эсендә урта дөйөм белем биреү мәктәбе (филиалы Чураш), ауыл Советы, балалар баҡсаһы (филиалы Урмияҙ), фельдшер-акушерлыҡ пункты урынлашҡан. Шулай уҡ ике мәҙәниәт йорто (Солтанбәк һәм Чураш ауылдарында), почта бүлексәһе, китапханә, ике шәхси эшҡыуарҙың сауҙа кибеттәре бар. Ауылда кесе һәм урта эшҡыуарлыҡтың 4 субъекты бар. Бөгөн Солтанбәктә 174 йортта барлығы 473 кеше йәшәй.

 Тарихы 
Архив материалдары һәм зыярат таштарындағы яҙыуҙарға ҡарағанда, ауылдың тәүге нигеҙе 1672 йылдарҙа һалына. Солтанбәктәр балыҡсы ырыуы башҡорттары. Ауылға Алтай, Көньяҡ Себер өлкәләренән күсеп килгәндәр. Солтанбәк ауылы Пермь өлкәһе менән сиктәш, Сарс йылғаһы буйына урнашҡан. Элек ауылды төрлөсә атағандар: Сарс,Иҫке Сарс, Ҙур Сарс,Түбәнге Сарс. Ауыл Һөйәнтүҙ фажиғәһе ваҡытында яндырылған. Тергеҙелеүе тураһында IV ревизия мәғлүмәттәре 1783 йылда, Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий  китабында иҫкә алына. Һуңынан был урынға башлап Ғәйет ҡарт килеп урынлаша. Ул тыуған яҡты өйрәнеүсе Миңлеғәлиев Шаһийән Миңлеғәли улының бик боронғо олатаһы була.
Ауылдың бөгөнгө исеме йөҙ башы Солтанбәк Ғүмәров менән бәйле. Ул бирегә Билгеш ауылынан килгән була. 1905 йылдан ауыл Солтанбәк тип йөрөтөлә.
Элек электән ауыл хужалығы, умартасылыҡ, урман әҙерләү менән шөғөлләнгәндәр. 30 — сы йылдар башында Солтанбәктә артель промыслаһы була — арба, саналар, мунсала эшкәрткәндәр. Һуғыш йылдарында фронтҡа винтовка прикладтары, саңғылар эшләп ебәргәндәр.

 Ауыл үҙенсәлектәре 
Солтанбәк ауылы күп бала тәрбиәләгән һәм тәрбиәгә бала алған ғаиләләрҙең күп булыуы менән билдәле. Мәҫәлән, «Әсәлек даны» миҙалына 23 ҡатын-ҡыҙ эйә булды, биш ғаилә ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған 11 бала алып тәрбиәләй.
Солтанбәктәр яңы йорттар һала, тарихын өйрәнә, шәжәрәләр төҙөп, белгәндәрен йәш быуынға еткерә.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Солтанбәк ауылы

 Яр буйы урамы ()
 Гагарин урамы ()
 Тау урамы ()
 Урман урамы ()
 Тыныслыҡ урамы ()
 Яр буйы урамы ()
 1-се Унияз урамы ()
 2-се Унияз урамы ()
 3-сө Унияз урамы ()
 Үҙәк урам ()

 Билдәле шәхестәре 
 Миңлеғәлиев Шаһийән Миңлеғәли улы (1931—1998) — хәрби хеҙмәткәр, тыуған яҡты өйрәнеүсе. Башҡорттарҙың балыҡсы ырыуы шәжәрәһен төҙөүсе.
 Һылтанмалар 
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий стр.193 -195  
 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Солтанбәк ауылы топонимдары
 Солтанбәк ауыл советы(Асҡын районы)

 Сығанаҡтар 

Категория:Асҡын районы ауылдары