Муса (Учалы районы)
{{значения|Муса}}
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Муса
 | оригинальное название    = {{lang-ru| Му́сино}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 6 |lat_sec = 50
 | lon_deg                  = 58 |lon_min = 55 |lon_sec = 12
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Учалы районы{{!}}Учалы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = ауыл советы
 | поселение                = Яңы Байрамғол ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Яңы Байрамғол
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Мусино (Учалинский район) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Мусино (Учалинский район) | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = башҡорттар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453743
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80253855003
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Муса''' ({{lang-ru|Мусино}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[Яңы Байрамғол ауыл Советы (Учалы районы)|Яңы Байрамғол ауыл Советы]]на ҡарай. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 83 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453743, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253855003.
 
== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 70 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Яңы Байрамғол (ауыл)|Яңы Байрамғол]]): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Урал-Тау (Белорет районы)|Урал-Тау]]): 75 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>

== Тарихы ==
Кантон начальнигының [[1847 йыл]]дың 13 ноябрендәге күрһәтмәһе буйынса Байрамғол ауылынан 14 ғаилә Муса ауылына нигеҙ һала. [[1850 йыл]]дың 8 авгусында ошонда тағы ла 58 йәшлек Йосоп Ҡәйепҡолов етәкселегендәге 15 ғаилә, Мәҫкәү ауылынан (Йәмлих Таяров) 1 ғаилә күсеп килә. Ауыл Муса Илебәков (1790 йылда тыуған) исеме менән атала, уның балалары Мәхәмәтзөфәр, Ишнияз, Түшәкәй, Әбделяпар, Сәйетбатал, Сәйетғәфәр.  

1850 йылда 30 йортта 140 кеше йәшәй. [[1920 йыл]]ғы совет халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәрендә 70 хужалыҡта 390 кеше иҫәпкә алынған<ref>{{ИСДБ|страница=25}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||83||42||41||50,6||49,4
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Муса ауылында башҡорттар (100 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Әхмәтшин Борис Ғайса улы]] (22.01.1938), ғалим-фольклорсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1998), профессор (1998). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (2000), [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001), [[Бирюков Владимир Павлович|В. П. Бирюков]] исемендәге Урал премияһы лауреаты (1997)<ref>[http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/2-statya/9026-akhmetshin-boris-gajseevich.html Башҡорт энциклопедияһы — Ахметшин Борис Гайсеевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191110084722/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/2-statya/9026-akhmetshin-boris-gajseevich.html |date=2019-11-10 }}{{ref-ru}}{{V|20|01|2018}}</ref>.
* [[Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы]]( 1904 йыл — ?) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) менән бүләкләнгән (1942).
* [[Сәйфетдинов Шаһыбал Сәхәүетдин улы]] (1847—1917) — мираҫ буйынса почётлы граждан, Ырымбур губернаһында йәшәгән башҡорттар исеменән икенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһы ағзаһы[1]. рустар уға «почетлы башҡорт гражданы» тигән исем бирә.

== Тирә-яҡ мөхит ==
; Ер-һыу атамалары:
''Тауҙар'':
* Ҡыҙылташ һырты 
* Рыстаҡташ тауы

== Тәбиғәт ҡомартҡылары ==
* Муса пирамидалары

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.] {{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* [http://ufagen.ru/places/uchalinskiy/bayramgulovo.html Байрамгулово, Мусино на портале «Генеалогия и Архивы»]
* {{ИСДБ|страница=25}}
{{Учалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Муса () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Яңы Байрамғол ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 83 кеше.
Почта индексы — 453743, ОКАТО коды — 80253855003.
 
 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 70 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Яңы Байрамғол): 10 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 75 км

 Тарихы 
Кантон начальнигының 1847 йылдың 13 ноябрендәге күрһәтмәһе буйынса Байрамғол ауылынан 14 ғаилә Муса ауылына нигеҙ һала. 1850 йылдың 8 авгусында ошонда тағы ла 58 йәшлек Йосоп Ҡәйепҡолов етәкселегендәге 15 ғаилә, Мәҫкәү ауылынан (Йәмлих Таяров) 1 ғаилә күсеп килә. Ауыл Муса Илебәков (1790 йылда тыуған) исеме менән атала, уның балалары Мәхәмәтзөфәр, Ишнияз, Түшәкәй, Әбделяпар, Сәйетбатал, Сәйетғәфәр.  

1850 йылда 30 йортта 140 кеше йәшәй. 1920 йылғы совет халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәрендә 70 хужалыҡта 390 кеше иҫәпкә алынған.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь83424150,649,4
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Муса ауылында башҡорттар (100 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Билдәле шәхестәре 
 Әхмәтшин Борис Ғайса улы (22.01.1938), ғалим-фольклорсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1998), профессор (1998). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2000), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001), В. П. Бирюков исемендәге Урал премияһы лауреаты (1997)Башҡорт энциклопедияһы — Ахметшин Борис Гайсеевич .
 Сәфиуллин Ниғәмәт Сәфиулла улы( 1904 йыл — ?) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой. «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (СССР) менән бүләкләнгән (1942).
 Сәйфетдинов Шаһыбал Сәхәүетдин улы (1847—1917) — мираҫ буйынса почётлы граждан, Ырымбур губернаһында йәшәгән башҡорттар исеменән икенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһы ағзаһы[1]. рустар уға «почетлы башҡорт гражданы» тигән исем бирә.

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары
Тауҙар:
 Ҡыҙылташ һырты 
 Рыстаҡташ тауы

 Тәбиғәт ҡомартҡылары 
 Муса пирамидалары

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

 Һылтанмалар 
 Байрамгулово, Мусино на портале «Генеалогия и Архивы»
 

Категория:Учалы районы ауылдары