Васильевка (Ишембай районы)
{{Ук}}
'''Васильевка''' ({{lang-ru|Васильевка}}; элекке атамаһы '''Егәнбаш''') — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ишембай районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 729 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. [[Петровск ауыл советы (Ишембай районы)|Петровск ауыл Советы]] составына инә. Ишембай районының иң ҙур [[Сыуаштар|сыуаш]] ауылы.
[[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80231855009.

== Тарихы ==
Риүәйәттәр буйынса, ауылға [[XIX быуат]] башында, [[Стәрлетамаҡ өйәҙе]] Юрматы улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә, купчий ҡағыҙы буйынса [[Өфө өйәҙе]]нең Ҡамышлы ауылы күскенселәре тарафынан нигеҙ һалынған. Ҡамышлы ауылы сыуаштары ауылдың исемен Егәнбаш тип атайҙар. Һуңыраҡ ауыл кешеләренең береһенең исеме менән аталған. 1865 йылда 51 йортта 303 кеше йәшәгән. Халҡы малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгән<ref>{{БЭ2013|83028}}</ref>.
 

== Ауыл бөгөн ==
Ауылда урта мәктәп бар, сыуаш теле предмет булараҡ уҡытыла. Шулай уҡ фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар, милли һәүәҫкәр сәнғәт коллективы эшләй<ref>{{БЭ2013|83028}}</ref>.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||746||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||926||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||764||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||758||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||760||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||729||363||366||49,8||50,2
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса ауылдағы халыҡтың 97%-ын [[сыуаштар]] тәшкил итә<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==
Ауыл [[Ҡарасәй (Егән ҡушылдығы)|Ҡарасәй]] йылғаһы (Егән ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
Алыҫлығы:<ref name="ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ишембай (ҡала)|Ишембай]]): 42 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Стәрлетамаҡ (ҡала)|Стәрлетамаҡ]]): 40 км

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/026/000016.html «Налог Белешмәһе» системаһында Васильевка (Ишембай районы) ауылы]</ref>:
{{Колонки|3}}
* В. Жуков урамы ({{lang-ru|улица В. Жукова}})
* Блюхер урамы ({{lang-ru|улица Блюхера}})
* Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru|улица Мира}})
* Үҙәк урамы ({{lang-ru|улица Центральная}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|улица Молодёжная}})
* Баҡса урамы ({{lang-ru|улица Садовая}})
* Көньяҡ урамы ({{lang-ru|улица Южная}})
{{Колонки|конец}}
== Билдәле шәхестәре ==
* [[Григорьев Захар Иванович]] (12.02.1936—27.05.2013), балетмейстер. [[Чебоксар]] ҡалаһының «Нарспи» халыҡ йыр һәм бейеү ансамблен ойоштороусы һәм 1968 йылдан уның художество етәксеһе, 1993—2001 йылдарҙа [[И. Н. Ульянов исемендәге Сыуаш дәүләт университеты]]ның культурология кафедраһы мөдире, доцент. [[РСФСР]]-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1979), [[Сыуашстан|Сыуаш АССР-ының]] атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1973)<ref>[http://nasledie.nbchr.ru/personalii/deyateli-iskusstva/artisty-i-muzykanty/grigorev-z/ Национальная библиотека Чувашской Республики. Официальный сайт. Портал «Культурное наследие Чувашии». Деятели культуры и искусства: Артисты и музыканты: Григорьев Захар Иванович]{{ref-ru}}{{V|10|02|2021}}</ref>.
* [[Виноградов Юрий Михайлович]] (01.01.1946), [[фән|ғалим]]-[[сыуаш теле]] белгесе. 1984 йылдан И. Н. Ульянов исемендәге Сыуаш дәүләт университеты уҡытыусыһы, 1995 йылдан Сыуаш республика мәғариф институтының сыуаш теле һәм әҙәбиәте кафедраһы мөдире. Филология фәндәре кандидаты (1975), доцент (1984). [[Сыуаш Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2003)<ref>[http://www.nbchr.ru/virt_pism/000page2_012.htm  БУ «Национальная библиотека Чувашской Республики» Минкультуры Чувашии. Официальный сайт. Отечественные исследователи чувашского языка. Виноградов Юрий Михайлович]{{ref-ru}}{{V|10|02|2021}}</ref>.
* [[Афанасьева Лира Аркадьевна]] ([[20 март]] [[1974 йыл|1974]]) — фольклорсы, филология фәндәре кандидаты. Фәнни эшмәкәрлеге [[Сыуаштар|сыуаш]] йола фольклорын һәм Урал-Волга буйының башҡа халыҡтарын этнолингвистик тикшереүгә, [[әҙәбиәт]] менән фольклорҙың үҙ-ара бәйләнеше проблемаларына, сыуаш әҙәбиәте тарихын өйрәнеүгә арналған. (2009)<ref>[http://bashenc.online/ru/articles/104208/ Афанасьева Лира Аркадьевна]</ref>.

== Видеофильмдарҙа ==
* [https://yandex.ru/video/preview/?text=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%BA%D0%B0%20%28%D0%98%D1%88%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%20%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D1%8B%29&path=yandex_search&parent-reqid=1648470675289245-3949581122189576837-sas2-0672-sas-l7-balancer-8080-BAL-755&from_type=vast&filmId=4786756498505602791 Новый храм в селе Васильевка Ишимбайского района]
* [https://yandex.ru/video/preview/?text=%D0%92%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%BA%D0%B0%20%28%D0%98%D1%88%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D0%B0%D0%B9%20%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D1%8B%29&path=yandex_search&parent-reqid=1648470675289245-3949581122189576837-sas2-0672-sas-l7-balancer-8080-BAL-755&from_type=vast&filmId=10686932100274851696 Старая Васильевка.avi]

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|83028}}{{V|10|02|2021}}
* [https://vk.com/club38335945 вконтакте сайтында Васильевка-Родня деревня!]
* [https://web.archive.org/web/20100810033057/http://ufagen.ru/places/ishimbayskiy Начальная страница Ишимбайского района портала «Генеалогия и Архивы»]
* Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан N 126-з от 17 декабря 2004 года
* Петров И. Г. ВАСИЛЬЕВКА, Йĕкенпуç [http://enc.cap.ru/?t=world&lnk=372 Чувашская энциклопедия]
* [https://www.gosspravka.ru/02/026/000016.html «Налог Белешмәһе» системаһында Васильевка (Ишембай районы) ауылы]
* {{БЭ2013|83028}} 

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Ишембай районы ауылдары}}

[[Категория:Ишембай районы ауылдары]]
Васильевка (; элекке атамаһы Егәнбаш) — Башҡортостан Республикаһының Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 729 кеше булған. Петровск ауыл Советы составына инә. Ишембай районының иң ҙур сыуаш ауылы.
ОКАТО коды — 80231855009.

 Тарихы 
Риүәйәттәр буйынса, ауылға XIX быуат башында, Стәрлетамаҡ өйәҙе Юрматы улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә, купчий ҡағыҙы буйынса Өфө өйәҙенең Ҡамышлы ауылы күскенселәре тарафынан нигеҙ һалынған. Ҡамышлы ауылы сыуаштары ауылдың исемен Егәнбаш тип атайҙар. Һуңыраҡ ауыл кешеләренең береһенең исеме менән аталған. 1865 йылда 51 йортта 303 кеше йәшәгән. Халҡы малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгән.
 

 Ауыл бөгөн 
Ауылда урта мәктәп бар, сыуаш теле предмет булараҡ уҡытыла. Шулай уҡ фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар, милли һәүәҫкәр сәнғәт коллективы эшләй.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август746 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар926 1959 йыл 15 ғинуар764 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар758 2002 йыл 9 октябрь760 2010 йыл 14 октябрь72936336649,850,2

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса ауылдағы халыҡтың 97%-ын сыуаштар тәшкил итәЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Географик урыны 
Ауыл Ҡарасәй йылғаһы (Егән ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 42 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 40 км

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Васильевка (Ишембай районы) ауылы:

 В. Жуков урамы ()
 Блюхер урамы ()
 Тыныслыҡ урамы ()
 Үҙәк урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Баҡса урамы ()
 Көньяҡ урамы ()

 Билдәле шәхестәре 
 Григорьев Захар Иванович (12.02.1936—27.05.2013), балетмейстер. Чебоксар ҡалаһының «Нарспи» халыҡ йыр һәм бейеү ансамблен ойоштороусы һәм 1968 йылдан уның художество етәксеһе, 1993—2001 йылдарҙа И. Н. Ульянов исемендәге Сыуаш дәүләт университетының культурология кафедраһы мөдире, доцент. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1979), Сыуаш АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1973)Национальная библиотека Чувашской Республики. Официальный сайт. Портал «Культурное наследие Чувашии». Деятели культуры и искусства: Артисты и музыканты: Григорьев Захар Иванович.
 Виноградов Юрий Михайлович (01.01.1946), ғалим-сыуаш теле белгесе. 1984 йылдан И. Н. Ульянов исемендәге Сыуаш дәүләт университеты уҡытыусыһы, 1995 йылдан Сыуаш республика мәғариф институтының сыуаш теле һәм әҙәбиәте кафедраһы мөдире. Филология фәндәре кандидаты (1975), доцент (1984). Сыуаш Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2003) БУ «Национальная библиотека Чувашской Республики» Минкультуры Чувашии. Официальный сайт. Отечественные исследователи чувашского языка. Виноградов Юрий Михайлович.
 Афанасьева Лира Аркадьевна (20 март 1974) — фольклорсы, филология фәндәре кандидаты. Фәнни эшмәкәрлеге сыуаш йола фольклорын һәм Урал-Волга буйының башҡа халыҡтарын этнолингвистик тикшереүгә, әҙәбиәт менән фольклорҙың үҙ-ара бәйләнеше проблемаларына, сыуаш әҙәбиәте тарихын өйрәнеүгә арналған. (2009)Афанасьева Лира Аркадьевна.

 Видеофильмдарҙа 
 Новый храм в селе Васильевка Ишимбайского района
 Старая Васильевка.avi

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 
 вконтакте сайтында Васильевка-Родня деревня!
 Начальная страница Ишимбайского района портала «Генеалогия и Архивы»
 Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан N 126-з от 17 декабря 2004 года
 Петров И. Г. ВАСИЛЬЕВКА, Йĕкенпуç Чувашская энциклопедия
 «Налог Белешмәһе» системаһында Васильевка (Ишембай районы) ауылы
  

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Ишембай районы ауылдары