3 апрель
{{Ук}}
'''3 апрель''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 93-сө ([[кәбисә йыл]]ында 94-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 272 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-04-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
* {{Ер}} [[Ер]]: Изге эштәр көнө.
** Һыу хайуандары көнө.
** Кеҫә телефонының тыуған көнө.
** {{comment|Ҡәһүә тартҡыстың|кофемолканың}} тыуған көнө.
** Штрих-кодтың тыуған көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|АҠШ}}: Цирк көнө.
** Күңелһеҙ эштән баш тартыу көнө.
* {{Флагификация|Гвинея}}: Икенсе Республика иғлан итеү көнө.
==== Төбәк байрамдары ====
* [[Саха Республикаһы]]: Атайҙар көнө.
* [[Ярославль өлкәһе]]: Бухгалтерҙар көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|Кыргызстан}}: Бухгалтерҙар һәм аудиторҙар көнө.
==== Төбәк байрамдары ====
* [[Ярославль өлкәһе]]: Бухгалтерҙар көнө.
}}</onlyinclude> 
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1502]]: [[Христофор Колумб]] етәкселегендә дүртенсе экспедиция башлана.
* [[1860]]: [[АҠШ]]-та трансконтиненталь почта хеҙмәте эшләй башлай.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1879]]: [[София]] [[Болгария]]ның баш ҡалаһы тип иғлан ителә.
* [[1885]]: [[Германия]] уйлап табыусыһы Готлиб Даймлер тәүге двигателгә патент ала.
* [[1905]]: [[Аргентина]]ның популяр [[футбол]] клубтарының береһе — «Бока Хуниорс» ойошторола.
* [[1910]]: [[Төньяҡ Америка]]лағы [[Аляска]]ның иң бейек (6193 м) Денали тауы түбәһенә тәүге тапҡыр альпинистар күтәрелә.
* [[1966]]: [[СССР]]-ҙың «Луна-10» автоматик станцияһы донъяла тәүге тапҡыр [[Ай]] тирәләй орбитаға сығарыла.
* [[1967]]: СССР-ҙа «Кавказская пленница, или Новые приключения Шурика» кинофильмының премьераһы була.
* [[1995]]: Рәсәйҙең Федераль контрразведка хеҙмәте, [[Рәсәй Президенты|Президент]] Указына ярашлы, [[Федераль именлек хеҙмәте]] итеп үҙгәртелә.  }}

== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 

}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Мөхөтдин Тажи]] (төп исеме [[Мөхөтдин Язар улы Тажитдинов]]; 1906—11.08.1991), [[Журналистика|журналист]], [[Шиғриәт|шағир]]. 1936 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы.
* [[Абдуллин Биктимер Хажмөхәмәт улы]] (1921—2007), [[Педагогика|педагог]], [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1958—1987 йылдарҙа [[Ауырғазы]] балалар йорто директоры. [[РСФСР]]-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы. [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]], [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] һәм [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] ордендары кавалеры.
* [[Медведева Нина Васильевна]] (ҡыҙ фамилияһы ''Анчугова''; 1946), мәғариф ветераны. [[Өфө ҡалаһы]] 42-се лицейының элекке [[математика]] [[уҡытыусы]]һы. [[Рәсәй]]ҙең һәм [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған уҡытыусыһы.
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Ураҙбаев Насир Рафиҡ улы]] (1902—31.01.1981), [[КПСС|партия]], [[дәүләт]] һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1941—1946 йылдарҙа [[ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты]] секретары, 1946—1951 йылдарҙа [[Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы]] Рәйесе. 1951 йылдан [[СССР]] урман һәм ҡағыҙ сәнәғәте министры урынбаҫары, 1953 йылдан — Урман сәнәғәте министрлығының идаралыҡ начальнигы; 1955—1962 йылдарҙа «Башлес» ағас әҙерләү комбинаты начальнигы. СССР-ҙың дүртенсе, [[РСФСР]]-ҙың икенсе һәм [[Башҡорт АССР-ы]]ның 3-сө саҡырылыш Юғары Советтары депутаты. [[БАССР]]-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1962). Ике [[Ленин ордены|Ленин]] (1944, 1949) һәм ике [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1943, 1948) ордены кавалеры. 
* [[Николаев Василий Семёнович]] (1907—29.12.1989), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, механизацияланған бригаданың мотоуҡсылар батальоны пулемётсыһы, гвардия рядовойы. Башҡорт АССР-ының 3-сө саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. [[Советтар Союзы Геройы]] (1944). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Саҡмағош районы]] [[Яңы Семенкин (Саҡмағош районы)|Яңы Семёнкин]] ауылынан. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Ғөбәйҙуллина Нәзирә Ғәйзулла ҡыҙы]] (1947), хеҙмәт ветераны. 1966—1995 йылдарҙа [[Салауатбыяла|«Салауатбыяла» производство берекмәһе]] токаре. 3-сө дәрәжә [[Хеҙмәт Даны ордены]] кавалеры. 
* [[Зарипов Салауат Закир улы]] (1947—16.06.2019), [[урман|урман хужалығы]] [[Инженерлыҡ эше|инженеры]]. 1974 йылдан [[Дүртөйлө]] урман хужалығының яуаплы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1997—2008 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының «Лесцентр» дәүләт унитар предприятиеһының Дүртөйлө филиалы директоры. Урмансыларҙың 5-се Бөтә Рәсәй съезы делегаты (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урмансыһы (2005). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Илеш районы]] [[Рсай]] ауылынан.
* [[Мөхәмәтов Фәрит Фәһим улы]] (1947), [[фән|ғалим]]-травматолог-ортопед. 1979—1984 һәм 2002—2013 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] уҡытыусыһы; 1984 йылдан [[Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһы]] ҡарамағындағы «Травматология, ортопедия» махсуслаштырылған медицина ярҙамы үҙәге етәксеһе. Медицина фәндәре докторы (2002), профессор (2003). [[Рәсәй]]ҙең (2000) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған табибы, СССР-ҙың (1991) һәм Башҡортостан Республикаһының (2008) һаулыҡ һаҡлау отличнигы. Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
* [[Хазанкин Роман Григорьевич]] (1947), мәғариф ветераны, [[Педагогика|педагог]]-методист. 1975 йылдан [[Белорет]] ҡалаһы мәктәптәре, 1990—2013 йылдарҙа — үҙе ойошторған Компьютер мәктәбе уҡытыусыһы һәм ғилми-методик етәксеһе, бер үк ваҡытта 1992—1999 йылдарҙа Вятка педагогия университеты, 2002—2011 йылдарҙа хәҙерге [[М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты]] уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ (2008), РСФСР мәктәбенең (1987) һәм Башҡортостандың (2007) атҡаҙанған уҡытыусыһы. СССР-ҙың дәүләт (1990), Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең мәғариф өлкәһендәге премияһы (2006) һәм [[Н. К. Крупская]] исемендәге премия (1985) лауреаты, II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы кавалеры (2001). Белорет ҡалаһының почётлы гражданы (1997). 
* [[Иштәкбаев Юлай Мөхәмәтғәли улы]] (1952), педагог. 1987 йылдан (өҙөклөк менән) [[Хәйбулла районы]] [[Йәнтеш]] урта мәктәбе уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1987—1996 йылдарҙа һәм 2009  йылдан — директор. Рәсәй Федерацияһының халыҡ мәғарифы отличнигы (1992). Сығышы менән ошо ауылдан.
* [[Фазлыев Рәфҡәт Ғәлим улы]] (1952), ғалим-[[Ветеринария|ветеринар]] врач. 1978 йылдан [[Башҡортостан ауыл хужалығы институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт аграр университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2004—2009 йылдарҙа [[анатомия]], [[гистология]] һәм ветеринария эшен ойоштороу кафедраһы мөдире. Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы, ветеринария фәндәре докторы (2000), профессор (2002). 
* [[Желтова Татьяна Николаевна]] (1957), музыкант. 1982 йылдан Өфөләге [[Әҙеһәм Исҡужин]] исемендәге 9-сы балалар музыка мәктәбенең фортепиано класы уҡытыусыһы, бер үк ваҡыта 2008 йылдан — директорҙың уҡытыу эштәре буйынса урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2008), төрлө кимәл ижади конкурс һәм фестивалдәр еңеүсеһе һәм лауреаты. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
* [[Үҙәнбаев Юлай Хәмит улы]] (1957), композитор. [[Өфө «Нур» татар дәүләт театры]]ның музыкаль бүлек мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре һәм [[Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы|Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы]] лауреаты (1999). }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Йәнекәйев Әхмәт Сафиулла улы]] (1903—1989), зоотехник, хәҙерге [[Башҡорт дәүләт аграр университеты]]н тәүге тамамлаусы, ауыл хужалығы министрлығы хеҙмәткәре. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]], [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] һәм ике [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры. [[СССР]]-ҙың ауыл хужалығы отличнигы. 
* [[Барышев Николай Иванович]] (1933—21.11.2002), механизатор. «Салауатстрой» ойошмаһының элекке тракторсыһы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре (1997). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Архангел районы]]ның [[Ҡыҙыл Еҙем]] ауылынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Бәҙертдинов Фәүәрис Мирсәйет улы]] (1938—16.07.2013), токарь, механик, [[йыр]]сы, үҙешмәкәр сәнғәттә әүҙем ҡатнашыусы. [[Дүртөйлө районы]] «Сельхозтехника» берекмәһенең элекке токаре, автомеханигы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1978). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1974). Сығышы менән ошо райондың [[Мәмәдәл]] ауылынан.
* [[Михайлова Раиса Леонидовна]] (1943), [[Педагогика|педагог]]. 1966—2010 йылдарҙа [[Салауат (ҡала)|Салауат ҡалаһы]] балалар баҡсалары тәрбиәсеһе һәм етәксеһе, шул иҫәптән 1977 йылдан — 12-се, 1980 йылдан — 2-се, 1985—1987 йылдарҙа 36-сы, 1989—2010 йылдарҙа 1-се «Ромашка» балалар баҡсаһы мөдире. Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1995). Сығышы менән хәҙерге [[Ырымбур өлкәһе]]нең Челюскин урман хужалығы ҡасабаһынан.
* [[Фәйезова Тәнзилә Бакир ҡыҙы]] (1943), педагог, йәмәғәтсе. 1969 йылдан Салауат педагогия училищеһы лаборанты, 1976 йылдан — 19-сы мәктәп уҡытыусыһы. Ҡала советы депутаты (1984—1986). Башҡорт АССР-ы уҡытыусыларының 7-се съезы (1978) делегаты. [[РСФСР]]-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1988). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Көйөргәҙе районы]]ның [[Ҡунаҡбай (Көйөргәҙе районы)|Ҡунаҡбай]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Нәбиуллин Вәли Ғәбей улы]] (1914—25.12.1982), [[дәүләт]] һәм хужалыҡ органдары хеҙмәткәре. 1939—1947 йылдарҙа [[Башҡорт АССР-ы Юғары Советы]], 1951—1962 йылдарҙа [[Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы|Министрҙар Советы]] Рәйесе. [[СССР]]-ҙың 4-се һәм 5-се саҡырылыш Юғары Советы, БАССР-ҙың 1‑се, 3-сө, 4-се, 6-сы һәм 7-се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. [[Ленин ордены|Ленин]] (1957), ике [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1944, 1966) ордены кавалеры.
* [[Сәйетов Ғабдулхай Сәйет улы]] (1924—27.07.2000), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, уҡсылар полкының взвод командиры ярҙамсыһы, сержант. [[Советтар Союзы Геройы]] (1945). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Балтас районы]] [[Текән]] [[ауыл]]ынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Латипов Фәнис Рифҡәт улы]] (1954—5.07.2006), [[Гимнастика|гимнаст]]-[[спорт]]сы, [[уҡытыусы]]-[[тренер]], судья. [[Өфө]] юғары уҡыу йорттарының элекке физик культура уҡытыусыһы. Спорт гимнастикаһы буйынса СССР-ҙың спорт мастеры, республика категорияһындағы судья. Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы. Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
* [[Пашков Сергей Афанасьевич]] (1959), хирург-[[ғалим]], 1987—2003 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] уҡытыусыһы, артабан «Газпром трансгаз Өфө» йәмғиәтенең медик‑санитария бүлеге начальнигы. [[Медицина]] [[фән докторы|фәндәре докторы]] (2005). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2007). Сығышы менән хәҙерге [[Новосибирск өлкәһе]] Обь ҡалаһынан.
* [[Байегетов Сәғиҙулла Исмәғил улы]] ([[Сәғиҙулла Байегет]]) (1974), [[ҡурай]]сы, [[театр]] һәм кино артисы, [[йыр]]сы. 1997 йылдан [[М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры]] актёры. [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2021).
* [[Федоренко Юрий Николаевич]] (1974) спортсы. 2001—2007 йылдарҙа [[Рәсәй]]ҙең пауэрлифтинг буйынса йыйылма командаһы ағзаһы. Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы (2000) һәм атҡаҙанған (2005) спорт мастеры. Башҡортостандың күренекле спортсыһы (2002). [[Ер|Донъя]] (2003), [[Европа]] (2002) һәм Рәсәй (2002, 2006) чемпионы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Шишмә районы]] [[Алкин]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:3 апрелдә тыуғандар</categorytree>''
* [[1880]]: Гавриил Горелов, [[Рәсәй империяһы]] һәм [[СССР]] рәссамы, [[РСФСР]]-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1947).
* [[1885]]: Борис Вилькицкий, Рәсәй империяһы һәм СССР гидрографы, геодезист, [[Арктика]]ны өйрәнеүсе.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1885]]: Бад Фишер, [[АҠШ]] рәссамы, карикатурист, комикстар авторы.
* [[1905]]: Игорь Гелейн, СССР кинооператоры, төҫлө кинематографты башлап ебәреүселәрҙең береһе. РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1965).
* [[1920]]: Юрий Нагибин, СССР яҙыусыһы, журналист һәм сценарист.
* [[1924]]: [[Марлон Брандо]], АҠШ-тың кино һәм телевидение актёры, режиссёр һәм әүҙем сәйәсмән.
* [[1930]]: [[Гельмут Коль]], 1982—1990 йылдарҙа [[ГФР]] федераль канцлеры, 1990—1998 йылдарҙа берләшкән [[Германия]] канцлеры.
* [[1961]]: [[Эдди Мёрфи]], АҠШ-тың комедия актёры, кинорежиссёр, продюсер һәм йырсы.  }}

== {{Үлем}} == 
''<categorytree depth="0">Категория:3 апрелдә вафат булғандар</categorytree>''
* [[1991]]: [[Ёлкин Иван Сергеевич]], Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, [[Советтар Союзы Геройы]] (1945).

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|Г03]]
[[Категория:3 апрель]]
3 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 93-сө (кәбисә йылында 94-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 272 көн ҡала.

 
  
 1502: Христофор Колумб етәкселегендә дүртенсе экспедиция башлана.
 1860: АҠШ-та трансконтиненталь почта хеҙмәте эшләй башлай.

  
 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1880: Гавриил Горелов, Рәсәй империяһы һәм СССР рәссамы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1947).
 1885: Борис Вилькицкий, Рәсәй империяһы һәм СССР гидрографы, геодезист, Арктиканы өйрәнеүсе.

   

 1991: Ёлкин Иван Сергеевич, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).

  

Г03
Категория:3 апрель