Һәүәләй (Тәтешле районы)
{{ТП-Рәсәй|Һәүәләй
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Һәүәләй
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 56 | lat_min = 6 | lat_sec = 13
  |lon_deg = 55 | lon_min = 36 | lon_sec = 16
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Тәтешле районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 100
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452844
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34778 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80250805002
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Һәүәләй''' ({{lang-ru|Савалеево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Тәтешле районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 100 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452844, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80250805002.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||100||56||44||56,0||44,0
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса — күпселек [[башҡорттар]] (99 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.
== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Тәтешле]]): 52 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Иҫке Аҡбулат (Тәтешле районы)|Иҫке Аҡбулат]]): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 62 км

== Ауыл тарихы ==
Һәүәләй ауылы беренсе тапҡыр [[1718 йыл]]ғы һәм [[1729 йыл]]ғы сығанаҡтарҙа телгә алына. Уның исеме антропонимдан алынған. Һәүәләй исеме боронғо замандарҙа һирәк түгел. Әммә тәүге төпләнеүсе Һәүәләй яҙылған сығанаҡтар буйынса билдәһеҙ. Әммә билдәле ауылдарҙың барыһы ла тиерлек билдәле община ағзаларының, дин әһелдәренең һәм башҡа абруйлы кешеләрҙең исемен йөрөтә. Һис шикһеҙ, Һәүәләй шундай кеше булған. Уның улы ла билдәле булған. [[1747 йыл]]да [[Ҡазан даруғаһы]] Ирәкте улусы башҡорттарынан Рямғол Һәүәлиев титуллы кәңәшсе Д. Л. Реутовҡа [[Минзәлә өйәҙе]]ндә урынлашҡан Ыҡ йылғаһы буйындағы аҫаба ерҙәренең бер өлөшөн һата. Адресы: Баҡрай күле, Шүрән, Әнәбәкйылға йылғаһы, Тәүбурун тауы. Үрҙә әйтелеүенсә, Уҫы һәм Үҙән даруғалары ирәктеләре Ыҡ йылғаһының һул ярында уртаҡ аҫабалыҡҡа эйә булған. Рәмғол Һәүәлиев Һәүәләй ауылына тәүге төпләнеүсе булған.<ref name="асф">{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана}} стр.306</ref>

1795 йылда 9 йортта 47 кеше йәшәгән, 1865 йылда 82 йортта — 455 кеше. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған. 1906 йылда мәсет, мөгәзәй теркәлгән.{{БЭ|95546}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Тәтешле районы ауылдары}}

[[Категория:Тәтешле районы ауылдары]]
Һәүәләй () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 100 кеше.
Почта индексы — 452844, ОКАТО коды — 80250805002.
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь100564456,044,0

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (99 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .
 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 52 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Аҡбулат): 2 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 62 км

 Ауыл тарихы 
Һәүәләй ауылы беренсе тапҡыр 1718 йылғы һәм 1729 йылғы сығанаҡтарҙа телгә алына. Уның исеме антропонимдан алынған. Һәүәләй исеме боронғо замандарҙа һирәк түгел. Әммә тәүге төпләнеүсе Һәүәләй яҙылған сығанаҡтар буйынса билдәһеҙ. Әммә билдәле ауылдарҙың барыһы ла тиерлек билдәле община ағзаларының, дин әһелдәренең һәм башҡа абруйлы кешеләрҙең исемен йөрөтә. Һис шикһеҙ, Һәүәләй шундай кеше булған. Уның улы ла билдәле булған. 1747 йылда Ҡазан даруғаһы Ирәкте улусы башҡорттарынан Рямғол Һәүәлиев титуллы кәңәшсе Д. Л. Реутовҡа Минзәлә өйәҙендә урынлашҡан Ыҡ йылғаһы буйындағы аҫаба ерҙәренең бер өлөшөн һата. Адресы: Баҡрай күле, Шүрән, Әнәбәкйылға йылғаһы, Тәүбурун тауы. Үрҙә әйтелеүенсә, Уҫы һәм Үҙән даруғалары ирәктеләре Ыҡ йылғаһының һул ярында уртаҡ аҫабалыҡҡа эйә булған. Рәмғол Һәүәлиев Һәүәләй ауылына тәүге төпләнеүсе булған. стр.306

1795 йылда 9 йортта 47 кеше йәшәгән, 1865 йылда 82 йортта — 455 кеше. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған. 1906 йылда мәсет, мөгәзәй теркәлгән.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Тәтешле районы ауылдары