Букварь для башкиръ
{{Издание
| Название          = Букварь для башкиръ
| Оригинал названия = 
| Изображение       = 
| Ширина            = 
| Подпись           = 
| Автор             = 
| Жанр              = Әлифба китабы
| Язык              = [[Башҡорт теле|башҡорт]], [[Урыҫ теле|урыҫ]]
| Оригинал выпуска  = 
| Переводчик        = 
| Иллюстратор       = 
| Оформление        = 
| Серия             = 
| Издательство      = [[Ырымбур]] ҡалаһы 1892 </br> [[Ҡазан (ҡала)|Ҡазан]] 1907 йыл.
| Выпуск            = 
| Страниц           = 
| Носитель          = ҡағыҙ
| Предыдущая        = 
| Следующая         = 
| isbn              = 
| Lib               = 
}}
'''Букварь для башкиръ''' — [[Кирил алфавиты|урыҫ хәрефтәренә]] нигеҙләнеп төҙөлгән беренсе '''әлифба''' [[1892]] йылды [[Ырымбур]] ҡалаһында баҫтырып сығарыла. Ошо әлифбаға нигеҙләнеп төҙөлгән икенсе әлифба [[1907]] йылда [[Ҡазан (ҡала)|Ҡазанда]] баҫтырыла.

Шул әлифбаға нигеҙ һалыусыларзың береһе — урыҫ педагогы һәм мәғрифәтсеһе [[Катаринский Василий Владимирович|Василий Владимирович Катаринский]] булған.

[[Катаринский Василий Владимирович|В. В. Катаринский]] [[1846]] йылдың 1 мартында тыуған. Урта һәм юғары белемде [[Ҡазан (ҡала)|Ҡазанда]], тәүҙә рухани семинарияла, аҙаҡ рухани академияла ала. 1872—1875 йылдарҙа В. В. Катаринский [[Чебоксар]] рухани училищеһының күҙәтеүсеһе вазифаһын башҡара. [[башҡорт теле|Башҡорт]], [[ҡаҙаҡ теле|ҡаҙаҡ]] телдәрен өйрәнә башлай.

1874 йылда Ырымбур уҡыу округы ойошторола. Уға [[Ырымбур губернаһы|Ырымбур]], [[Пермь губернаһы|Пермь]], [[Өфө]] губерналары, Уральск һәм Турғай өлкәләре берләштерелә. Округҡа 24 өйәҙ мәктәбе ҡараған. 1875 йылда В. В. Катаринский округтың [[башҡорт теле|башҡорт]], [[татар теле|татар]], [[сыуаш теле|сыуаш]], [[ҡаҙаҡ теле|ҡаҙаҡ]] мәктәптәренең инспекторы итеп тәғәйенләнә һәм был вазифаны 27 йыл башҡара. Ул ҡәрҙәш телдәрҙе ныҡлап өйрәнә, был халыҡтарҙың оло абруйын ҡаҙана.

В. В. Катаринский талантлы йәштәрҙе үҙ тирәһенә туплай, [[Бессонов Александр Григорьевич|А. Бессонов]], [[Ибрай Алтынсарин|И. Алтынсарин]], [[Ҡыуатов Мөхәмәтғәлим Әбделғәни улы|М. Ҡыуатов]], [[Әбделғәзизов Лотфулла Кәлимулла улы|Л. Әбделғәзизов]] кеүек йәштәрҙең ижади үҫеүенә булышлыҡ итә.

XIX быуаттың икенсе яртыһында күп урында урыҫ-башҡорт, урыҫ-татар, урыҫ-ҡаҙаҡ мәктәптәре асыла. Был мәктәптәр өсөн В. В. Катаринский әлифбалар төҙөргә хыяллана. [[1892]] һәм [[1898]] йылдарҙа уның «Букварь для башкиръ», [[1893]] йылда «Краткий русско-башкирский словарь» тигән китаптары баҫылыа сыға.

== Ҡарағыҙ ==
[[Башҡорт алфавиты]]

<!-- == Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}} -->
== Сығанаҡ ==
* [http://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/72585 Словари и энциклопедии на Академике]
* [http://www.chelpress.ru/newspapers/panorama/archive/27-08-1998/9/3.shtml Южноуральская панорама] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070127021737/http://www.chelpress.ru/newspapers/panorama/archive/27-08-1998/9/3.shtml |date=2007-01-27 }}

[[Категория:Башҡорт теле]]
[[Категория:Алфавит буйынса китаптар]]
Букварь для башкиръ — урыҫ хәрефтәренә нигеҙләнеп төҙөлгән беренсе әлифба 1892 йылды Ырымбур ҡалаһында баҫтырып сығарыла. Ошо әлифбаға нигеҙләнеп төҙөлгән икенсе әлифба 1907 йылда Ҡазанда баҫтырыла.

Шул әлифбаға нигеҙ һалыусыларзың береһе — урыҫ педагогы һәм мәғрифәтсеһе Василий Владимирович Катаринский булған.

В. В. Катаринский 1846 йылдың 1 мартында тыуған. Урта һәм юғары белемде Ҡазанда, тәүҙә рухани семинарияла, аҙаҡ рухани академияла ала. 1872—1875 йылдарҙа В. В. Катаринский Чебоксар рухани училищеһының күҙәтеүсеһе вазифаһын башҡара. Башҡорт, ҡаҙаҡ телдәрен өйрәнә башлай.

1874 йылда Ырымбур уҡыу округы ойошторола. Уға Ырымбур, Пермь, Өфө губерналары, Уральск һәм Турғай өлкәләре берләштерелә. Округҡа 24 өйәҙ мәктәбе ҡараған. 1875 йылда В. В. Катаринский округтың башҡорт, татар, сыуаш, ҡаҙаҡ мәктәптәренең инспекторы итеп тәғәйенләнә һәм был вазифаны 27 йыл башҡара. Ул ҡәрҙәш телдәрҙе ныҡлап өйрәнә, был халыҡтарҙың оло абруйын ҡаҙана.

В. В. Катаринский талантлы йәштәрҙе үҙ тирәһенә туплай, А. Бессонов, И. Алтынсарин, М. Ҡыуатов, Л. Әбделғәзизов кеүек йәштәрҙең ижади үҫеүенә булышлыҡ итә.

XIX быуаттың икенсе яртыһында күп урында урыҫ-башҡорт, урыҫ-татар, урыҫ-ҡаҙаҡ мәктәптәре асыла. Был мәктәптәр өсөн В. В. Катаринский әлифбалар төҙөргә хыяллана. 1892 һәм 1898 йылдарҙа уның «Букварь для башкиръ», 1893 йылда «Краткий русско-башкирский словарь» тигән китаптары баҫылыа сыға.

 Ҡарағыҙ 
Башҡорт алфавиты

 Сығанаҡ 
 Словари и энциклопедии на Академике
 Южноуральская панорама 

Категория:Башҡорт теле
Категория:Алфавит буйынса китаптар