Торонтайыш
{{Ук}}
'''Торонтайыш''' ({{lang-ru|Трунтаишево}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Әлшәй районы]]ндағы ауыл, [[Торонтайыш ауыл Советы (Әлшәй районы)|ошо исемдәге ауыл Советы]] үҙәге. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 1034 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
[[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80202861001.
 

== Халыҡ һаны ==
; Милли составы
Халҡы башлыса [[татарҙар]] (91 %)<ref name="Коряков-2002">[http://lingvarium.org/russia/BD/2015/Bashkiria_new.xls База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России» (2002) / Ю. Б. Коряков]</ref><ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1795 йыл||465||||||||
|-
| 1865 йыл||1721||||||||
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1906 йыл||3210||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||3674||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||2463||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||2013||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||1367||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||1305||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||1034||485||549||46,9||53,1
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Раевка (Әлшәй районы)|Раевка]]): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Раевка (Әлшәй районы)|Раевка]]): 25 км

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Дуҫлыҡ (урамы) ({{lang-ru|Дружбы (улица)}})
* Көнбайыш (урам) ({{lang-ru|Западная (улица)}})
* Интернационал (урамы) ({{lang-ru|Интернациональная (улица)}})
* Коммунистик (урамы) ({{lang-ru|Коммунистическая (улица)}})
* Комсомол (урамы) ({{lang-ru|Комсомольская (улица)}})
* Матросов (урамы) ({{lang-ru|Матросова (улица)}})
* механизаторҙар (урамы) ({{lang-ru|Механизаторов (улица)}})
* Йәштәр (урамы) ({{lang-ru|Молодежная (улица)}})
* Күпер (урамы) ({{lang-ru|Мостовая (улица)}})
* Тау аҫты (тыҡрығы)) ({{lang-ru|Подгорный| (переулок)}}
* Ялан (тыҡрығы)) ({{lang-ru|Полевой (переулок)}}
* Йылға (тыҡрығы)) ({{lang-ru|Речной (переулок)}}
* Баҡса (урамы) ({{lang-ru|Садовая (улица)}})
* Совет (урамы) ({{lang-ru|Советская (улица)}})
* Үҙәк (урам) ({{lang-ru|Центральная (улица)}})
* Мәктәп (тыҡрығы) ({{lang-ru|Южный (переулок)}}<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/002/000033.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 31 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Тарихы ==
[[Типтәрҙәр|типтәр]] ауылы Торонтайышҡа (Мәсәй) шул уҡ исемле йылға эргәһендә яһаҡлы татарҙар (улар һуңынан типтәр ҡатламына күсә) нигеҙ һала. Уларҙы 1760 йылғы килешеү буйынса сотник Иҙрис Мыуашев, старшина Яҡшымбәт Бикташев һәм элекке сотник Аҡҡолай Бикташев етәкселегендә Яйыҡ-Ҫыбы-Мең улусы башҡорттары индергән.

Бында Ҡазан юлының Биляр улусынан яһаҡ [[татарҙар]]ына урынлашырға рөхсәт ителгән. Ауылдың икенсе исеме — Мәсәй. Мәсәй исемле ике кешенең береһе ауыл исеменә туранан-тура ҡағыла.

1783 йылда — 322, 1795 йылда — 452, 4 башҡорт, 1816 йылда — 762, 1834 йылда — 1096, 1859 йылда — 1732, 1870 йылда — 1712 (2 мәсет, конфессия мәктәбе, почта, 6 тирмән), 1920 йылда 718 йорт эргәһендә 3674 типтәр теркәлгән<ref>{{ИСДБ|страница=429}}</ref>.

== Матбуғатта ==

== Видеофильмдар ==
* Әлшәй районы, Торонтайыш ауылы минең тыуған яғым. 13 октябрь 2020 йыл{{YouTube|6XAPH4Pidow|logo=1}}
* Торонтайыш быуаһы{{YouTube|80VqEsCeRVg|logo=1}}
* Торонтайыш 8 март 2012 йыл<ref>[https://yandex.ru/video/preview/?filmId=9964154804016935712&from=tabbar&reqid=1650550699031857-1538190693415423224-vla1-4648-vla-l7-balancer-8080-BAL-6974&suggest_reqid=213327812164800286607026461739881&text=трунтаишево+альшеевский+район Торонтайыш]</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}{{V|5|02|2021}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]{{ref-ru}}{{V|5|02|2021}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|94042}}{{V|5|02|2021}}
* [http://ufagen.ru/places/alsheevskiy/myasey.html Трунтаишево (Мясей) на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}}{{V|5|02|2021}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Әлшәй районы ауылдары}}

[[Категория:Әлшәй районы ауылдары]]
Торонтайыш () — Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районындағы ауыл, ошо исемдәге ауыл Советы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 1034 кеше булған.
ОКАТО коды — 80202861001.
 

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Халҡы башлыса татарҙар (91 %)База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России» (2002) / Ю. Б. КоряковЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel .

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1795 йыл465 1865 йыл1721 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1906 йыл3210 1920 йыл 26 август3674 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар2463 1959 йыл 15 ғинуар2013 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар1367 2002 йыл 9 октябрь1305 2010 йыл 14 октябрь103448554946,953,1

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Раевка): 25 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Раевка): 25 км

 Урамдары 

 Дуҫлыҡ (урамы) ()
 Көнбайыш (урам) ()
 Интернационал (урамы) ()
 Коммунистик (урамы) ()
 Комсомол (урамы) ()
 Матросов (урамы) ()
 механизаторҙар (урамы) ()
 Йәштәр (урамы) ()
 Күпер (урамы) ()
 Тау аҫты (тыҡрығы)) (
 Ялан (тыҡрығы)) (
 Йылға (тыҡрығы)) (
 Баҡса (урамы) ()
 Совет (урамы) ()
 Үҙәк (урам) ()
 Мәктәп (тыҡрығы) (Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 31 по Республике Башкортостан

 Тарихы 
типтәр ауылы Торонтайышҡа (Мәсәй) шул уҡ исемле йылға эргәһендә яһаҡлы татарҙар (улар һуңынан типтәр ҡатламына күсә) нигеҙ һала. Уларҙы 1760 йылғы килешеү буйынса сотник Иҙрис Мыуашев, старшина Яҡшымбәт Бикташев һәм элекке сотник Аҡҡолай Бикташев етәкселегендә Яйыҡ-Ҫыбы-Мең улусы башҡорттары индергән.

Бында Ҡазан юлының Биляр улусынан яһаҡ татарҙарына урынлашырға рөхсәт ителгән. Ауылдың икенсе исеме — Мәсәй. Мәсәй исемле ике кешенең береһе ауыл исеменә туранан-тура ҡағыла.

1783 йылда — 322, 1795 йылда — 452, 4 башҡорт, 1816 йылда — 762, 1834 йылда — 1096, 1859 йылда — 1732, 1870 йылда — 1712 (2 мәсет, конфессия мәктәбе, почта, 6 тирмән), 1920 йылда 718 йорт эргәһендә 3674 типтәр теркәлгән.

 Матбуғатта 

 Видеофильмдар 
 Әлшәй районы, Торонтайыш ауылы минең тыуған яғым. 13 октябрь 2020 йыл
 Торонтайыш быуаһы
 Торонтайыш 8 март 2012 йылТоронтайыш

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 
 Трунтаишево (Мясей) на портале «Генеалогия и Архивы»

Категория:Әлшәй районы ауылдары