Бик-Ҡарамалы
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Бик-Ҡарамалы
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Бик-Кармалы}}
 | изображение    = Бик-Ҡарамалы быуаһы.jpg
 | описание изображения     = Бик-Ҡарамалы быуаһы
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 9 |lat_sec = 53
 | lon_deg                  = 55 |lon_min = 20 |lon_sec = 3
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Дәүләкән районы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = Ауыл биләмәһе
 | поселение        =Бик-Ҡарамалы ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 1748
 | первое упоминание        = 1771
 | прежние имена            = Ҡарамалы-Биктимер, Яңы Ҡарамалылар, Бикташ-Ҡарамалы, Оло Сабаталы<ref name="Ә.">[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/473 Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.473]
</ref>
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Бик-Кармалы | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Бик-Кармалы | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав      = татарҙар — 77%
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453422
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80222810001
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
 
'''Бик-Ҡарамалы''' ({{lang-ru|Бик-Кармалы}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Дәүләкән районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 324 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453422, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80222810001.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||324||156||168||48,1||51,9
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Тарихы ==
Район үҙәгенән һәм Дәүләкән тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 26 саҡрым алыҫлыҡта Һаҙлыкүл йылғаһы ([[Өршәк]] йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан. 1895 йылға тиклем Ҡырҡ-Өйлө-Мең улусы, 1798—1965 йылдарҙа мишәр кантоны, 1865—1867 һәм 1923—1930 йылдарҙа Дәүләкән, 1867—1914 йылдарҙа Ҡаҙанғол, 1914—1923 [[Имай-Ҡарамалы]] улустары составында. 1930 йылдан Дәүләкән районына инә. 1919—1930 йылдарҙа ауыл Советы үҙәге, 1930—1951 йылдарҙа [[Искәндәр (Башҡортостан)|Искәндәр]] ауыл Советы составында, 1952 йылдан Бик-Ҡарамалы ауыл Советы үҙәге. 1917 йылға тиклем Ҡарамалы-Биктимер, Яңы Ҡарамалы, Ҡарамалы (Биктимер), Оло Сабаталы, Бикташ-Ҡарамалы исемдәре менән билдәле. Ауылға [[Нуғай даруғаһы]] Ҡырҡ-Өйлө-Мең (1748 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса) һәм Яйыҡ‑Һыбы‑Мең улустары (1771 йылғы килешеү буйынса) башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә мишәрҙәр Биктимер исеме менән нигеҙ һала. Легенда буйынса Бик-Ҡарамалы, [[Искәндәр (Башҡортостан)|Искәндәр]], [[Имай-Ҡарамалы]] ауылдарына өс бер туған: Биктимер, Имай, Искәндәр килеп төпләнә. 1771 йылдағы килешеү буйынса Яйыҡ‑Һыбы‑Мең башҡорттары биләмәһе иҫәбенә үҙ ерҙәрен киңәйтәләр. 1827 һәм 1833 йылда ауылға тағы 26 кеше өҫтәлә. 1843 йылда 425 кешенең 752 бот ужым, 4504 бот ярауай (яҙғы) ашлыҡ сәсеүе теркәлә. Ауыл халҡы игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ, сабата үреү, арба яһау менән шөғөлләнгән. 1913 йылда башланғыс земский училище асыла. 1917 йылға тиклем ауылда ике мәсет булған. 1929 йылда дөйөм ер майҙаны — 1870,4 га. тәшкил итә. 1930—2000 йылдарҙа ауыл халҡы «Бик-Ҡарамалы», Поскрёбышев, Киров исемендәге колхозда эшләй. 1936 йылдың 1 майында ауыл өйҙәрендә электр уттары тоҡандырыла. 1930 йылда ветеринария бүлексәһе асыла. [[1941 йыл]]дың октябрендә хәрби уҡыу пункты ойошторола. 1949 йылда һыу өҫтө майҙаны 5 000 м² быуа төҙөлә. 1960 йылда Бик-Ҡарамалы ете йыллыҡ мәктәбе һигеҙ йыллыҡҡа үҙгәртелә. 1968 йылдың 9 майында [[Бөйөк Ватан һуғышы|Бөйөк Ватан һуышы]] яугирҙарына һәйкәл асыла. 1978 йылдың 1 сентябрендә яңы мәктәп бинаһы ҡулланыуға тапшырыла.

Халҡы:1795 йылда 292 кеше, 1885 йылда 621 кеше, 1896 йылда 687 кеше, 1926 йылда 652 кеше, 1939 йылда — 675 кеше. 1959 йылда — 536 кеше, 1989 йылда — 281кеше, 2002 йылда — 284 кеше, 2010—324 кеше. Татарҙар — 77 % (2002). Башланғыс мәктәп (Соколовка урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.<ref> {{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=30—33-сө б.б. }}</ref><ref name="Ә." />

== Урамдары ==
Исемдәре:<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/059/000010.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Бик-Ҡарамалы ауылы]</ref>
* Ленин урамы ({{lang-ru|Ленина (улица)}})
* Үҙәк урамы ({{lang-ru| Центральная (улица)}})

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 26 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 26 км

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Сафин Фаил Ғабдулла улы]] (20.01.1959, ғалим-социолог. Тарих фәндәре докторы (2001)<ref>http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/12205-safin-fail-abdulla-uly {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421141243/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/12205-safin-fail-abdulla-uly |date=2016-04-21 }} Башҡорт энциклопедияһы — Сафин Фаил Ғабдулла улы{{V|11|01|2019}}</ref>.
* [[Дәүләтов Фәрит Нәғим улы]] ([[25 май]] [[1924]] — ?) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]] һәм хеҙмәт ветераны.
* [[Мирсәйетов Ғабдулла Сәйет улы ]] ([[2 февраль]] [[ 1891 йыл]] — [[1969 йыл]]) — [[мәғариф]] хеҙмәткәре, Башҡрот АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы, [[Ленин ордены]] кавалеры.
* Әмиров йәғәфәр Суфиян улы () — техник фәндәр докторы (ӨДАУ)
* Ғәлиев Йәмил Әхмәтвәли улы () — медицина фәндәре докторы, профессор (Мәскәү).
* Латыпов Зәйтүн Мәхмүт улы () — химия фәндәре докторы, Ҡазан дәүләт университеты профессоры.
* Хәмитов Фәнил Ғиндулла улы () — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, оҙаҡ йылдар колхоз рәйесе.
* Кәбиров Мәүлит Сабир улы (1918 йыл — 28 март 1970 йыл) — Бөйөк Ватан Һуғышында ҡатнашыусы, ике тапҡыр Ҡыҙыл Йондоҙ (1944, 1954) ордендары, «Мәскәүҙе обороналаған өсөн» (1944), «Германияны еңгән өсөн» (1945), «Японияны еңгән өсөн» (1945), «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн» (1950) миҙалдары менән наградлана.
* [[Сәйәхова Лена Ғәле ҡыҙы]] ([[1 ноябрь]] [[1931]])  — тел белгесе, педагог-методист, педагогия фәндәре докторы ([[1983]]), профессор ([[1985]]). Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре ([[1987]]), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре ([[2007]]), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы ([[1986]]), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы ([[2001]]), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре ([[2001]]).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|81103}}{{V|27|03|2022}}
* [https://www.gosspravka.ru/02/059/000010.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Бик-Ҡарамалы ауылы]
* {{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=30—33-сө б.б. }}
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/473 Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.473] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220411101532/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/473 |date=2022-04-11 }}


{{Дәүләкән районы ауылдары}}

[[Категория:Дәүләкән районы ауылдары]]
Бик-Ҡарамалы () — Башҡортостан Республикаһының Дәүләкән районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 324 кеше.
Почта индексы — 453422, ОКАТО коды — 80222810001.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь32415616848,151,9

 Тарихы 
Район үҙәгенән һәм Дәүләкән тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 26 саҡрым алыҫлыҡта Һаҙлыкүл йылғаһы (Өршәк йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан. 1895 йылға тиклем Ҡырҡ-Өйлө-Мең улусы, 1798—1965 йылдарҙа мишәр кантоны, 1865—1867 һәм 1923—1930 йылдарҙа Дәүләкән, 1867—1914 йылдарҙа Ҡаҙанғол, 1914—1923 Имай-Ҡарамалы улустары составында. 1930 йылдан Дәүләкән районына инә. 1919—1930 йылдарҙа ауыл Советы үҙәге, 1930—1951 йылдарҙа Искәндәр ауыл Советы составында, 1952 йылдан Бик-Ҡарамалы ауыл Советы үҙәге. 1917 йылға тиклем Ҡарамалы-Биктимер, Яңы Ҡарамалы, Ҡарамалы (Биктимер), Оло Сабаталы, Бикташ-Ҡарамалы исемдәре менән билдәле. Ауылға Нуғай даруғаһы Ҡырҡ-Өйлө-Мең (1748 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса) һәм Яйыҡ‑Һыбы‑Мең улустары (1771 йылғы килешеү буйынса) башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә мишәрҙәр Биктимер исеме менән нигеҙ һала. Легенда буйынса Бик-Ҡарамалы, Искәндәр, Имай-Ҡарамалы ауылдарына өс бер туған: Биктимер, Имай, Искәндәр килеп төпләнә. 1771 йылдағы килешеү буйынса Яйыҡ‑Һыбы‑Мең башҡорттары биләмәһе иҫәбенә үҙ ерҙәрен киңәйтәләр. 1827 һәм 1833 йылда ауылға тағы 26 кеше өҫтәлә. 1843 йылда 425 кешенең 752 бот ужым, 4504 бот ярауай (яҙғы) ашлыҡ сәсеүе теркәлә. Ауыл халҡы игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ, сабата үреү, арба яһау менән шөғөлләнгән. 1913 йылда башланғыс земский училище асыла. 1917 йылға тиклем ауылда ике мәсет булған. 1929 йылда дөйөм ер майҙаны — 1870,4 га. тәшкил итә. 1930—2000 йылдарҙа ауыл халҡы «Бик-Ҡарамалы», Поскрёбышев, Киров исемендәге колхозда эшләй. 1936 йылдың 1 майында ауыл өйҙәрендә электр уттары тоҡандырыла. 1930 йылда ветеринария бүлексәһе асыла. 1941 йылдың октябрендә хәрби уҡыу пункты ойошторола. 1949 йылда һыу өҫтө майҙаны 5 000 м² быуа төҙөлә. 1960 йылда Бик-Ҡарамалы ете йыллыҡ мәктәбе һигеҙ йыллыҡҡа үҙгәртелә. 1968 йылдың 9 майында Бөйөк Ватан һуышы яугирҙарына һәйкәл асыла. 1978 йылдың 1 сентябрендә яңы мәктәп бинаһы ҡулланыуға тапшырыла.

Халҡы:1795 йылда 292 кеше, 1885 йылда 621 кеше, 1896 йылда 687 кеше, 1926 йылда 652 кеше, 1939 йылда — 675 кеше. 1959 йылда — 536 кеше, 1989 йылда — 281кеше, 2002 йылда — 284 кеше, 2010—324 кеше. Татарҙар — 77 % (2002). Башланғыс мәктәп (Соколовка урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар. 

 Урамдары 
Исемдәре:«Налог Белешмәһе» статистикаһында Бик-Ҡарамалы ауылы
 Ленин урамы ()
 Үҙәк урамы ()

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Дәүләкән): 26 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 26 км

 Билдәле шәхестәр 
 Сафин Фаил Ғабдулла улы (20.01.1959, ғалим-социолог. Тарих фәндәре докторы (2001)http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/12205-safin-fail-abdulla-uly  Башҡорт энциклопедияһы — Сафин Фаил Ғабдулла улы.
 Дәүләтов Фәрит Нәғим улы (25 май 1924 — ?) — Бөйөк Ватан һуғышы һәм хеҙмәт ветераны.
 Мирсәйетов Ғабдулла Сәйет улы  (2 февраль  1891 йыл — 1969 йыл) — мәғариф хеҙмәткәре, Башҡрот АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы, Ленин ордены кавалеры.
 Әмиров йәғәфәр Суфиян улы () — техник фәндәр докторы (ӨДАУ)
 Ғәлиев Йәмил Әхмәтвәли улы () — медицина фәндәре докторы, профессор (Мәскәү).
 Латыпов Зәйтүн Мәхмүт улы () — химия фәндәре докторы, Ҡазан дәүләт университеты профессоры.
 Хәмитов Фәнил Ғиндулла улы () — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, оҙаҡ йылдар колхоз рәйесе.
 Кәбиров Мәүлит Сабир улы (1918 йыл — 28 март 1970 йыл) — Бөйөк Ватан Һуғышында ҡатнашыусы, ике тапҡыр Ҡыҙыл Йондоҙ (1944, 1954) ордендары, «Мәскәүҙе обороналаған өсөн» (1944), «Германияны еңгән өсөн» (1945), «Японияны еңгән өсөн» (1945), «Хәрби ҡаҙаныштары өсөн» (1950) миҙалдары менән наградлана.
 Сәйәхова Лена Ғәле ҡыҙы (1 ноябрь 1931)  — тел белгесе, педагог-методист, педагогия фәндәре докторы (1983), профессор (1985). Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1987), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юғары мәктәп хеҙмәткәре (2007), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1986), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2001), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001).

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 «Налог Белешмәһе» статистикаһында Бик-Ҡарамалы ауылы
 
 Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.473 

Категория:Дәүләкән районы ауылдары