Уразай (Балтас районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Уразай}}
{{НП-Россия
 |статус                   = ауыл
 |русское название         = Уразай
 |оригинальное название    = {{lang-ru|Уразаево}}
 |герб                     =
 |флаг                     =
 |lat_deg = 55 |lat_min = 54 |lat_sec = 27
 |lon_deg = 56 |lon_min = 6 |lon_sec = 13
 |CoordScale =
 |размер карты региона     =
 |размер карты района      =
 |регион                   = Башҡортостан
 |регион в таблице         = Башҡортостан
 |вид района               =
 |район                    = Балтас районы{{!}}Балтас
 |район в таблице          =
 |вид поселения            = ауыл советы
 |поселение                = Иҫке Янбай ауыл Советы (Балтас районы){{!}}Иҫке Янбай
 |поселение в таблице      =
 |внутреннее деление       =
 |глава                    =
 |дата основания           =
 |первое упоминание        =
 |прежние имена            =
 |статус с                 =
 |площадь                  =
 |высота центра НП         =
 |население               = {{ Население | Уразаево (Балтачевский район) | тс }}
 |год переписи            = {{ Население | Уразаево (Балтачевский район) | г }}
 |плотность               =
 |агломерация             =
 |национальный состав     = татарҙар, башҡорттар
 |конфессиональный состав =
 |этнохороним             =
 |почтовый индекс          = 452991
 |почтовые индексы         =
 |телефонный код           =
 |цифровой идентификатор   = 80208834006
 |категория в Commons      =
 |сайт                     =
}}
'''Уразай''' ({{lang-ru|Уразаево}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Балтас районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 420 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
[[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80208834006.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||420||202||218||48,1||51,9
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса — күпселек [[татарҙар]] (55 %) һәм [[башҡорттар]] (44 %) йәшәй.<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.
== Географик урыны ==
[[Ар (йылға)|Ар]] һәм Ҡуш йылғалары ҡушылған урында урынлашҡан.<ref name="асф">{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана}} стр.206</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Иҫке Балтас (Балтас районы)|Иҫке Балтас]]): 19 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Иҫке Янбай]]): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйөҙе): 86 км

== Тарихы ==
[[Уҫы даруғаһы]] Ҡыр‑Танып улусындағы, Ҡошсо йылғаһының Ар йылғаһына ҡойған урынындағы башҡорт ауылы Уразайға 1702 йылда батша рөхсәте менән [[мишәрҙәр]] килеп төпләнгән ("по оберегательной грамоте"). 1813 йылда ауылда йәшәгән аҫаба башҡорт Шығай Тәнәкәйев (тамғаһы күрһәтелгән) менән Дәүәнәй Ҡаныбәков (тамғаһы бар) ошо уҡ ауыл аҫаба башҡорто Боҫҡон Уразаевтан 10 һум аҡса алып торған.(Материалы по истории Башкирской АССР, т.3, с.103).

1742 йылда ауылдағы 140 мишәр 27 йортта йәшәгән. 1816 йылда 77 йортта 233 мишәр ир-аты күрһәтелгән. 1834 йылда 119 йортта 751 кеше йәшәгән. 1859 йылғы ревизия ваҡытында бында 1128 кеше (210 йорт) йәшәгән.


Ауылға  XIX быуат башында  [[типтәрҙәр]] килеп ултыра. Х ревизияла 312 ихата-хужалыҡта 1128 кеше теркәлгән. 1905 йылда 1954 кеше (312 йортта) йәшәгән. Ауылда 3 тимерлек, 2 тирмән, 2 бакалея лавкаһы, 2 мәсет, мәҙрәсә булған <ref>{{ИСДБ|страница=201}}</ref>.

Хәҙерге ваҡытта ауылда урта мәктәп, ауыл мәҙәниәт йорто, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, кибеттәр эшләй.

== Ауыл урамдары исемдәре ==
{{Колонки|2}}
# Һаҙлыҡ урамы (Болотная ( улица )) 
# Йылға буйы урамы (Заречная ( улица )) 
# Ҡошсо урамы (Кушчы ( улица )) 
# Урман ауылы (Лесная ( улица )) 
# Йәштәр урамы (Молодежная ( улица )) 
# Фрунзе урамы (Фрунзе ( улица )) 
# Үҙәк урам (Центральная ( улица )) 
# Мәктәп урамы (Школьная ( улица )). <ref>[https://www.gosspravka.ru/02/008/000042.html Уразаево (деревня) Налоговый орган (код 0264):Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 29 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Зәрәев Әғләм Зәрәй улы]] (1926—2007), [[Журналистика|журналист]]. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1950—1986 йылдарҙа [[Кызыл таң|«Кызыл таң»]] республика гәзите фотохәбәрсеһе. [[РСФСР]]-ҙың һәм [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* [[Ҡорбанова Мәсиҙә Ғабдулла ҡыҙы]] (18.10.1938), хеҙмәт ветераны, Уразай мәктәбенең элекке уҡытыусыһы. Октябрь Революцияһы ордены кавалеры<ref>[http://kulturaufa.ru/2018%20-%20%D0%93%D0%9E%D0%94%20%D0%A1%D0%95%D0%9C%D0%AC%D0%98/kalendar_2018_izm.pdf 18 октября: 80 лет Курбановой Масиде Габдулловне] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180614052137/http://www.kulturaufa.ru/2018%20-%20%D0%93%D0%9E%D0%94%20%D0%A1%D0%95%D0%9C%D0%AC%D0%98/kalendar_2018_izm.pdf |date=2018-06-14 }}{{ref-ru}}{{V|15|10|2018}}</ref>.
* Дильмиев Нурихан Шәмселбаян улы (1963), «Нефтегазстрой» ААЙ генераль директоры, эшҡыуар

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4{{ref-ru}}

== Һылтанмалар  ==
* [http://bashenc.online/ba/articles/93342/ Башҡорт энциклопедияһы — Уразай, Балтас районындағы ауыл]{{V|24|01|2021}}   
* [http://ufagen.ru/places/baltachevskiy/urazaevo_bal.html Уразаево на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}}{{V|24|01|2021}}   

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Балтас районы ауылдары}}

[[Категория:Балтас районы ауылдары]]
Уразай () — Башҡортостан Республикаһының Балтас районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 420 кеше булған.
ОКАТО коды — 80208834006.
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь42020221848,151,9

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек татарҙар (55 %) һәм башҡорттар (44 %) йәшәй.Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .
 Географик урыны 
Ар һәм Ҡуш йылғалары ҡушылған урында урынлашҡан. стр.206
 Район үҙәгенә тиклем (Иҫке Балтас): 19 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Янбай): 3 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйөҙе): 86 км

 Тарихы 
Уҫы даруғаһы Ҡыр‑Танып улусындағы, Ҡошсо йылғаһының Ар йылғаһына ҡойған урынындағы башҡорт ауылы Уразайға 1702 йылда батша рөхсәте менән мишәрҙәр килеп төпләнгән ("по оберегательной грамоте"). 1813 йылда ауылда йәшәгән аҫаба башҡорт Шығай Тәнәкәйев (тамғаһы күрһәтелгән) менән Дәүәнәй Ҡаныбәков (тамғаһы бар) ошо уҡ ауыл аҫаба башҡорто Боҫҡон Уразаевтан 10 һум аҡса алып торған.(Материалы по истории Башкирской АССР, т.3, с.103).

1742 йылда ауылдағы 140 мишәр 27 йортта йәшәгән. 1816 йылда 77 йортта 233 мишәр ир-аты күрһәтелгән. 1834 йылда 119 йортта 751 кеше йәшәгән. 1859 йылғы ревизия ваҡытында бында 1128 кеше (210 йорт) йәшәгән.

Ауылға  XIX быуат башында  типтәрҙәр килеп ултыра. Х ревизияла 312 ихата-хужалыҡта 1128 кеше теркәлгән. 1905 йылда 1954 кеше (312 йортта) йәшәгән. Ауылда 3 тимерлек, 2 тирмән, 2 бакалея лавкаһы, 2 мәсет, мәҙрәсә булған .

Хәҙерге ваҡытта ауылда урта мәктәп, ауыл мәҙәниәт йорто, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, кибеттәр эшләй.

 Ауыл урамдары исемдәре 

 Һаҙлыҡ урамы (Болотная ( улица )) 
 Йылға буйы урамы (Заречная ( улица )) 
 Ҡошсо урамы (Кушчы ( улица )) 
 Урман ауылы (Лесная ( улица )) 
 Йәштәр урамы (Молодежная ( улица )) 
 Фрунзе урамы (Фрунзе ( улица )) 
 Үҙәк урам (Центральная ( улица )) 
 Мәктәп урамы (Школьная ( улица )). Уразаево (деревня) Налоговый орган (код 0264):Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 29 по Республике Башкортостан

 Билдәле шәхестәре 
 Зәрәев Әғләм Зәрәй улы (1926—2007), журналист. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1950—1986 йылдарҙа «Кызыл таң» республика гәзите фотохәбәрсеһе. РСФСР-ҙың һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
 Ҡорбанова Мәсиҙә Ғабдулла ҡыҙы (18.10.1938), хеҙмәт ветераны, Уразай мәктәбенең элекке уҡытыусыһы. Октябрь Революцияһы ордены кавалеры18 октября: 80 лет Курбановой Масиде Габдулловне .
 Дильмиев Нурихан Шәмселбаян улы (1963), «Нефтегазстрой» ААЙ генераль директоры, эшҡыуар

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4

 Һылтанмалар  
 Башҡорт энциклопедияһы — Уразай, Балтас районындағы ауыл   
 Уразаево на портале «Генеалогия и Архивы»   

Категория:Балтас районы ауылдары