Бәхтегәрәй (Ишмөхәмәт ауыл Советы, Баймаҡ районы)
{{ТП-Рәсәй|Бәхтегәрәй
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Бәхтегәрәй
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 52 | lat_min = 45 | lat_sec = 2
  |lon_deg = 58 | lon_min = 16 | lon_sec = 37
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Баймаҡ районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 0
  |иҫәп алыу йылы       = 2009
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453660
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34751 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80206838002
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Бәхтегәрәй''' ({{lang-ru|Бахтигареево}}); шулай уҡ '''Манһыр''' ({{lang-ru|Мансурово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баймаҡ районы]]ндағы ауыл. [[2009]] йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 0 кеше<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453660, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80206838002.

== Тарихы ==
1812 йылда Кинйәбулат ауылы кешеләре (35 ғаилә) Урғаҙа йылғаһы буйында утар урынында яңы ауылға нигеҙ һалалар<ref name="Баймакский край">{{китап |автор=Ред.составитель А. Багуманов |заглавие=Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание |место=Уфа |издательство=[[Китап (нәшриәт)|Башкирское книжное издательство]] |год=2002|страниц=332|ISBN=5-295-03157-8}}</ref>.

Ауыл 79-йәшлек Бәхтегәрәй Ҡасимовтың исемен йөрөтә башлай. Уның улдары — Хизбулла, Ғөбәйҙулла, Ирназар, Нурали, Ирғәли (уның улы Байтүрә). Халыҡ араһында ''Манһыр ауылы'' тип йөрөтәләр — йорт старшинаһы Манһыр Бикбулатов хөрмәтенә, атаһы — Бикбулат Әликашев. Манһырҙың улдары — Сабит, Трүхмән, Хәмит (аҙансы), Хәмзә (сотник), Сәғит, Ғәббәс, Гәбит (старшина) Манһыровтар.
бында шулай уҡ Кинйәбулаттын улы Әзибай күсенә. Әзибәйҙең улдары — Ибаҡан (указлы мулла, уның улдары — Ялалетдин, Хисамитдин, Сиразитдин) һәм Юлбарыҫ<ref name="Әсфәндиәров">{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана|страница =92 }}</ref>.

Ауылға Ырымбур сик буйы комиссияһы йүнәлтеүе буйынса [[Яйыҡ|Урал]] йылғаһы аша сыҡҡан ҡаҙаҡтар ҙа индерелә. Улар 12 йыл дауамында һалымдарҙан азат ителәләр. Улар араһында Танай, Тума, Ямантай Туғановтар, Бикташ Мунтаев, Бурсуҡ Дәүләтов, һуңғараҡ улар башҡа бөрйән ауылдарына таратыла<ref name="Әсфәндиәров"></ref>.

1834 йылда 71 йортта 388 кеше йәшәй. 1885 йылда — 344 кеше һәм 53 йорт, 1920 йылда — 501 кеше һәм 88 йорт иҫәптә тора.
1839 йылда 75 йорттан 54 арбала йәйләүгә сығалар. 420 кешегә 1571 йылҡы малы, 629 һыйыр, 603 һарыҡ, 322 әзә тура килә. Ауыл халҡы сағыштырмаса етеш йәшәгән.

Шулай уҡ иген сәскәндәр: 51 дисәтинәлә 24 бот ужым һәм 786 бот ярауай иген<ref name="Әсфәндиәров"></ref>.
Октябрь революцияһына тиклем малсылыҡ һәм алтын йыуыу менән шөғөлләнгәндәр. Коллективлашыу йылдарында крәҫтиәндәр «Урғаҙа» колхозына берләшәләр, 1957 йылдан алып Йылайыр игенселек совхозы составында була<ref name="Баймакский край"></ref>.

Хәҙерге ваҡытта ауылда [[Сиражетдинов Мөжәүир Уйылдан улы|Мөжәүир хәҙрәт Сиражетдинов]]тың ейәндәре йәшәй. Ауылда мәсет төҙөлгән, Мөжәүир хәҙрәт йәшәгән өйҙә музей ойошторолған. Хәҙрәт шишмәһе, ҡәберлеге тәртиптә тотола.
[[Файл:Родник_Мужавира-хазрата. Баймакский район, с. Мансыр (Бахтигареево).jpg|thumb|Баймаҡ районы Манһыр ауылында Мөжәүир хәҙрәт шишмәһе]]

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||5||2||3||40,0||60,0
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик белешмә ==
[[Оло Уртазымка|Урғаҙа]] йылғаһы буйында урынлашҡан<ref name="Баймакский край"></ref>.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баймаҡ (ҡала)|Баймаҡ]]):15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ишмөхәмәт (Баймаҡ районы)|Ишмөхәмәт]]): 17 км
* Күрше ауыл [[Байыш (Баймаҡ районы)]] 8 км

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Сиражетдинов Мөжәүир Уйылдан улы|Мөжәүир Сиражетдинов]] ''(Мөжәүир хәҙрәт)'' — күренекле дин әһеле.
* [[Хәмитов Хөснөтдин Хәйбулла улы]] (1933—2018) — педагог, РСФСР һәм Башҡорт АССР-ы мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы.
* Хәмитов Б. — ауылдың беренсе уҡытыусыһы, [[Ленин ордены]] кавалеры;
* Сиражетдинов Ғ. М. — билдәле йылҡысы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* {{Китап:История сёл и деревень Башкортостана|страница =92 }}
* {{китап |автор=Ред.составитель А. Багуманов |заглавие=Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание |место=Уфа |издательство=[[Китап (нәшриәт)|Башкирское книжное издательство]] |год=2002|страниц=332|ISBN=5-295-03157-8}}
* Усманова М. Г. Имя отчей земли. Историко- лингвистическое исследование топонимов бассейна реки Сакмар. — Уфа: Китап, 1994, — 272 стр.. ISBN 5-295-01337-5
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
{{Баймаҡ районы ауылдары}}
[[Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы]]
[[Категория:1812 йылда нигеҙләнгән тораҡ пункттар]]
[[Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары]]
Бәхтегәрәй (); шулай уҡ Манһыр () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 0 кешеБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453660, ОКАТО коды — 80206838002.

 Тарихы 
1812 йылда Кинйәбулат ауылы кешеләре (35 ғаилә) Урғаҙа йылғаһы буйында утар урынында яңы ауылға нигеҙ һалалар.

Ауыл 79-йәшлек Бәхтегәрәй Ҡасимовтың исемен йөрөтә башлай. Уның улдары — Хизбулла, Ғөбәйҙулла, Ирназар, Нурали, Ирғәли (уның улы Байтүрә). Халыҡ араһында Манһыр ауылы тип йөрөтәләр — йорт старшинаһы Манһыр Бикбулатов хөрмәтенә, атаһы — Бикбулат Әликашев. Манһырҙың улдары — Сабит, Трүхмән, Хәмит (аҙансы), Хәмзә (сотник), Сәғит, Ғәббәс, Гәбит (старшина) Манһыровтар.
бында шулай уҡ Кинйәбулаттын улы Әзибай күсенә. Әзибәйҙең улдары — Ибаҡан (указлы мулла, уның улдары — Ялалетдин, Хисамитдин, Сиразитдин) һәм Юлбарыҫ.

Ауылға Ырымбур сик буйы комиссияһы йүнәлтеүе буйынса Урал йылғаһы аша сыҡҡан ҡаҙаҡтар ҙа индерелә. Улар 12 йыл дауамында һалымдарҙан азат ителәләр. Улар араһында Танай, Тума, Ямантай Туғановтар, Бикташ Мунтаев, Бурсуҡ Дәүләтов, һуңғараҡ улар башҡа бөрйән ауылдарына таратыла.

1834 йылда 71 йортта 388 кеше йәшәй. 1885 йылда — 344 кеше һәм 53 йорт, 1920 йылда — 501 кеше һәм 88 йорт иҫәптә тора.
1839 йылда 75 йорттан 54 арбала йәйләүгә сығалар. 420 кешегә 1571 йылҡы малы, 629 һыйыр, 603 һарыҡ, 322 әзә тура килә. Ауыл халҡы сағыштырмаса етеш йәшәгән.

Шулай уҡ иген сәскәндәр: 51 дисәтинәлә 24 бот ужым һәм 786 бот ярауай иген.
Октябрь революцияһына тиклем малсылыҡ һәм алтын йыуыу менән шөғөлләнгәндәр. Коллективлашыу йылдарында крәҫтиәндәр «Урғаҙа» колхозына берләшәләр, 1957 йылдан алып Йылайыр игенселек совхозы составында була.

Хәҙерге ваҡытта ауылда Мөжәүир хәҙрәт Сиражетдиновтың ейәндәре йәшәй. Ауылда мәсет төҙөлгән, Мөжәүир хәҙрәт йәшәгән өйҙә музей ойошторолған. Хәҙрәт шишмәһе, ҡәберлеге тәртиптә тотола.
thumb|Баймаҡ районы Манһыр ауылында Мөжәүир хәҙрәт шишмәһе

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь52340,060,0

 Географик белешмә 
Урғаҙа йылғаһы буйында урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ):15 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ишмөхәмәт): 17 км
 Күрше ауыл Байыш (Баймаҡ районы) 8 км

 Билдәле шәхестәре 
 Мөжәүир Сиражетдинов (Мөжәүир хәҙрәт) — күренекле дин әһеле.
 Хәмитов Хөснөтдин Хәйбулла улы (1933—2018) — педагог, РСФСР һәм Башҡорт АССР-ы мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы.
 Хәмитов Б. — ауылдың беренсе уҡытыусыһы, Ленин ордены кавалеры;
 Сиражетдинов Ғ. М. — билдәле йылҡысы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 
 
 Усманова М. Г. Имя отчей земли. Историко- лингвистическое исследование топонимов бассейна реки Сакмар. — Уфа: Китап, 1994, — 272 стр.. ISBN 5-295-01337-5
 Иҫкәрмәләр 

Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы
Категория:1812 йылда нигеҙләнгән тораҡ пункттар
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары