21 апрель
{{Ук}}
'''21 апрель''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 111-се ([[кәбисә йыл]]ында 112-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 254 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-04-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
* {{БМО флагы}} [[БМО]]: Бөтә донъя ижад һәм инновацион эшмәкәрлек көнө.
* {{Ер}} [[Ер]]: [[Ураҙа байрамы]].
** Перәник көнө.
** Сумаҙан көнө.
** Торт-пицца көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|Бразилия}}: Милли батыр Тирадентес көнө.
* {{Флагификация|Бөйөк Британия}}: [[Сәй]] көнө.
* {{Флагификация|Вьетнам}}: Ил [[Китап|китабы]] көнө.
* {{Флагификация|Германия}}: [[Балалар баҡсаһы]] көнө.
* {{Флагификация|Исландия}}: Ҡыҙҙар көнө.
* {{Флагификация|Италия}}: [[Рим]] ҡалаһы нигеҙләнгән көн.
* {{Флагификация|Кения}}: [[Ағас]] ултыртыу көнө.
* {{Флагификация|Пакистан}}: Илдең рухи юлбашсыһы [[Мөхәммәт Иҡбал]] көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Ер}} [[Ер]]: Секретарь көнө.
 
* {{Флагификация|Казахстан}}: Дәүләт һағы хеҙмәте көнө.
* {{Флагификация|Россия}}: Урындағы үҙидаралыҡ көнө.
** Баш бухгалтер көнө. 
* {{Флагификация|Индия}}: Дәүләт хеҙмәте көнө.
}}</onlyinclude> 
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1782]]: [[Таиланд]]та [[Бангкок]] ҡалаһына нигеҙ һалына.
* [[1939]]: [[Ленинград]]та [[СССР]]-ҙа тәүге өс заллы «Мәскәү» кинотеатры асыла. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1954]]: СССР [[ЮНЕСКО]]-ға ағза итеп алына.
* [[2000]]: [[Рәсәй]]ҙең [[Дәүләт думаһы]] [[Ядро ҡоралы|ядро һынауҙарын]] тулыһынса туҡтатыу тураһындағы килешеүҙе ратификациялай.  }}

== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Иҙрис Ғәзиев]] (1960), [[йыр]]сы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1986—2010 йылдарҙа хәҙерге [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]] солисы, бер үк ваҡытта 2001 йылдан [[Өфө дәүләт сәнғәт институты]] уҡытыусыһы. Сәнғәт фәндәре кандидаты (2009), профессор (2013). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған (1999), [[Башҡортостан Республикаһы|Башҡортостан]] (1993) һәм [[Татарстан Республикаһы|Татарстан]] (2002) Республикаларының халыҡ артисы. [[Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы|Башҡортостанлың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] (1998) һәм [[Ғәлимов Сәләм исемендәге премия|Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы]] (1990), шулай уҡ халыҡ-ара, Бөтә Рәсәй, төбәк һәм республика ижади конкурстары лауреаты. Башҡортостан Республикаһының мәғариф алдынғыһы (2000).
* [[Молчанов Сергей Александрович]] (1960), дәүләт эшмәкәре. 2003—2013 йылдарҙа [[Октябрьский (ҡала)|Октябрьский]] ҡала хакимиәте башлығы, 2013—2016 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Башлығы|Башҡортостан Республикаһы Башлығы Хакимиәте]] етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре, Октябрьский ҡалаһының почётлы гражданы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Бәләбәй районы]]ндағы ҡала тибындағы [[Приют (Бәләбәй районы)|Приют]] ҡасабаһынан.
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Медведева Елена Александровна]] (1921—22.02.2005), [[фән|ғалим]]-дерматовенеролог. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан хәрби табип. 1946—1959 йылдарҙа Башҡортостан тире-венерология ғилми-тикшеренеү институты хеҙмәткәре; 1960—1992 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1967—1989 йылдарҙа дерматовенерология кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1968—1982 йылдарҙа фәнни эштәр буйынса проректор. 1970—1993 йылдарҙа Башҡортостан дерматовенерологтар ойошмаһы рәйесе. Медицина фәндәре  докторы (1969), профессор (1969). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1972). Сығышы менән [[Новосибирск]] ҡалаһынан.
* [[Мөхәмәтйәнов Мәхмүт Зариф улы]] (1921—2009), [[ауыл хужалығы]] эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1953—1970 йылдарҙа [[Ауырғазы районы]] «Үҙән» колхозы рәйесе. [[Ленин ордены|Ленин]], [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]] (1942), [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1943) һәм I дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] ордендары кавалеры. Сығышы менән ошо райондың [[Ҡорманай (Ауырғазы районы)|Ҡорманай]] ауылынан. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Яруллин Әнис Бәйтулла улы]] (1931), ауыл хужалығы эшмәкәре. 1972 йылдан Башҡорт АССР-ының [[Салауат районы]] «Лағыр», артабан «Торналы» совхоздары директоры; 1988—1995 йылдарҙа [[Өфө]]ләге Киров исемендәге производство берекмәһе генераль директорының ауыл хужалығы буйынса урынбаҫары, БЭТО берекмәһенең агросәнәғәт комплексы директоры. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры. Сығышы менән ошо райондың [[Таймый]] ауылынан.  
* [[Русак Анатолий Михайлович]] (1941—30.12.2005), ғалим-[[Инженерлыҡ эше|инженер-механик]]. 1963 йылдан [[Өфө авиация институты]] һәм [[Өфө дәүләт авиация техник университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1965 йылғаса лаборатория мөдире, 1977 йылдан ғәмәли гидромеханика кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1995—2001 йылдарҙа авиация двигателдәре факультеты деканы. Техник фәндәр докторы (1998), профессор (1991). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1992). [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры (1982). Сығышы менән [[Мәскәү]] ҡалаһынан.
* [[Никишина Наталия Алексеевна]] (1946), [[Педагогика|педагогик]] хеҙмәт ветераны. [[Өфө ҡалаһы]]ндағы 8-се урта мәктәптең [[музыка]] уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.
* [[Солтанов Анфер Наҙғәт улы]] (1961), элемтә тармағы ветераны. 1989—2017 йылдарҙа [[Ҡалтасы районы|Ҡалтасы район]] элемтә узелы начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған элемтәсеһе. 
* [[Тимерова Нәсимә Морат ҡыҙы]] (1971), [[йыр]]сы. 2018 йылдан Республика халыҡ ижады үҙәгенең бүлек мөдире. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]] (2006).   }}
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Дәүләтҡолова Маһинур Нуритдин ҡыҙы]] (1927—14.01.2012), [[Педагогика|педагог]], йәмәғәтсе. 1954—1983 йылдарҙа [[Әбйәлил районы]] [[Хәлил (Әбйәлил районы)|Хәлил]] урта мәктәбе уҡытыусыһы, райондың «Осҡон» гәзитенең штаттан тыш хәбәрсеһе. [[РСФСР]]-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1972), [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1981). Сығышы менән ошо райондың Ишбирҙе ауылынан.
* [[Мирхәйҙәров Марсель Мөғәллим улы]] (1952), табип, тыуған яҡты өйрәнеүсе. 1977 йылдан Әбйәлил районы [[Асҡар (Әбйәлил районы)|Асҡар]] үҙәк район дауаханаһының табип-оториналорингологы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2009). Сығышы менән [[Магнитогорск]] ҡалаһынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Ғәликәев Нәзип Әхмәтзәки улы]] (1967), таможня органдары хеҙмәткәре, шул иҫәптән 2001 йылдан Башҡортостан таможняһы, 2009 йылдан — Төньяҡ-Көнбайыш таможня идаралығы начальнигы, 2013 йылдан — Федераль таможня хеҙмәтенең [[Белоруссия]]лағы вәкиллеге етәксеһе. Таможня хеҙмәте генерал-майоры (2002). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы, 2-се дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» орденының миҙалы кавалеры. Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
* [[Трубин Владимир Борисович]] (1967), [[фән|ғалим]]-гинеколог, [[спорт]]сы. 1990 йылдан [[Өфө]]нөң 8-се дауаханаһы табибы, 1996 йылдан — [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2004), профессор (2006). [[Йөҙөү]] буйынса [[СССР]]-ҙың спорт мастеры (1991), тетратлон (ҡотҡарыу күпбәйгеһе) буйынса ике тапҡыр [[Европа]] Кубогын яулаусы (1967). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
* [[Исҡужин Венер Дамир улы]] (1977—22.11.2004), спортсы. 2000—2004 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның физик тәрбиә һәм спорт кафедраһының өлкән уҡытыусыһы. [[Милли көрәш]] буйынса [[Рәсәй]]ҙең спорт мастеры (2002). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Хәйбулла районы]] [[Ураҙбай (Хәйбулла районы)|Ураҙбай]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Бәширов Мәсғүт Зәйнетдин улы]] (1908—16.04.1978), композитор, [[Педагогика|педагог]], йәмәғәтсе. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. [[Бөрө (ҡала)|Бөрө]] балалар музыка мәктәбен ойоштороусы һәм 1949—1969 йылдарҙа уның директоры. 1940 йылдан [[СССР]] Композиторҙар союзы ағзаһы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1967). Сығышы менән ошо ҡаланан. 
* [[Йәнгиров Мәрүән Йәнгир улы]] (1908—7.12.1992), [[фән|ғалим]]-[[тарих]]сы. [[КПСС|партия]], [[дәүләт]] һәм юғары мәктәп хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 1953 йылдан [[КПСС]]-тың [[Өфө]] ҡала комитетының беренсе секретары, 1963 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның КПСС тарихы кафедраһы мөдире, 1967—1971 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт педагогия институты]] ректоры. [[РСФСР]] һәм [[БАССР]]-ҙың 2-се, 4-се һәм 5-се саҡырылыш Юғары Советтары депутаты. Тарих фәндәре кандидаты (1951). Өс [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1949, 1957, ?) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1943) ордендары кавалеры.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Бураҡанов Рафаэль Нурый улы]] (1953), [[Һынлы сәнғәт|рәссам]], 1997 йылдан Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы. Сығышы менән [[Мәләүез]] ҡалаһынан.
* [[Мортазин Фирҙәүес Рифғәт улы]] (1953), ғалим-[[Инженерлыҡ эше|инженер]]. 1975 йылдан [[Өфө нефть институты]]ның һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]]ның [[Салауат (ҡала)|Салауат]] филиалы уҡытыусыһы. Техник фәндәр кандидаты (1993), доцент (1997). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Дүртөйлө районы]]ндағы [[Түбәнге Ҡарғауыл]]дан. 
* [[Волкова Ирина Антоновна]] (1963), педагог. 1996 йылдан [[Октябрьский (ҡала)|Октябрьский]] ҡалаһындағы [[шахмат]] буйынса 2-се спорт мәктәбе директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре.  }}
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 

}}</onlyinclude>
=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:21 апрелдә тыуғандар</categorytree>''
* [[1555]]: Лодовико Карраччи, [[Италия]] рәссамы.
* [[1735]]: Иван Кулибин, [[Рәсәй империяһы]]ның үҙ алдына уҡыған механигы, уйлап табыусы. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1830]]: Джеймс Старли, [[Британия]]ның [[велосипед]] уйлап сығарыусыһы.
* [[1864]]: [[Макс Вебер]], [[Германия]] социологы, [[Философия|философ]] һәм [[тарих]]сы, хәҙерге [[социология]]ға нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
* [[1910]]: Юрий Лысенко, [[СССР]] һәм [[Украина]] кинорежиссёры, сценарист.
* [[1915]]: Энтони Куинн, [[АҠШ]] актёры, ике [[Оскар (кинопремия)|«Оскар» кинопремияһы]] эйәһе.
* [[1930]]: Сильвана Мангано (1930), [[Италия]] актрисаһы.
* [[1935]]: Александр Муратов, СССР һәм Украина кинорежиссёры, сценарист.
* [[1955]]: Крис Кельми, СССР һәм [[Рәсәй]] [[йыр]]сыһы, композитор, «Рок-ателье» төркөмөн ойоштороусы.
* [[1980]]: Венсан Лекавалье (1980), [[Канада]]ның профессиональ [[хоккей]]сыһы, үҙәк һөжүмсе.  }}

== {{Үлем}} == 
''<categorytree depth="0">Категория:21 апрелдә вафат булғандар</categorytree>''
* [[1910]]: [[Марк Твен]], [[АҠШ]] яҙыусыһы.
* [[2015]]: [[Сергей Михалёв]], [[СССР]] [[хоккей]]сыһы, тренер, СССР-ҙың спорт мастеры (1974).

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|Г21]]
[[Категория:21 апрель]]
21 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 111-се (кәбисә йылында 112-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 254 көн ҡала.

 
  
 1782: Таиландта Бангкок ҡалаһына нигеҙ һалына.
 1939: Ленинградта СССР-ҙа тәүге өс заллы «Мәскәү» кинотеатры асыла. 

  
 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1555: Лодовико Карраччи, Италия рәссамы.
 1735: Иван Кулибин, Рәсәй империяһының үҙ алдына уҡыған механигы, уйлап табыусы. 

   

 1910: Марк Твен, АҠШ яҙыусыһы.
 2015: Сергей Михалёв, СССР хоккейсыһы, тренер, СССР-ҙың спорт мастеры (1974).

  

Г21
Категория:21 апрель