Исмәғил (Ауырғазы районы)
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | башкирское название         = Исмәғил
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Исмагилово}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54|lat_min = 10|lat_sec = 5
 | lon_deg                  = 55|lon_min = 57|lon_sec = 26
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 
 |размер карты региона     =
 |размер карты района      =
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башкортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Ауырғазы районы{{!}} Ауырғазы
 | район в таблице          = 
 |вид поселения            = ауыл советы
 |поселение                = Исмәғил ауыл Советы (Ауырғазы районы){{!}}Исмәғил
 |поселение в таблице      =
 | милли состав            = татарҙар, башҡорттар, урыҫтар
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Исмагилово (Аургазинский район) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Исмагилово (Аургазинский район) | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = 
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453488
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80205813001
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
{{значения|Исмәғил}}
'''Исмәғил''' ({{lang-ru|Исмагилово}}; боронғо исеме '''Үҙәнбаш''') — [[Башҡортостан]]дың [[Ауырғазы районы]]ндағы ауыл. [[Исмәғил ауыл Советы (Ауырғазы районы)|Исмәғил ауыл Советы]]ның административ үҙәге. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 918 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453488, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80205813001.

== Географик урыны ==
Исмәғилауылы Өршәк йылғаһы ҡушылдығы Өйәҙән йылғаһы буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Талбазы (Ауырғазы районы)|Талбазы]]): 19 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Аҡкүл (Ғафури районы)|Аҡкүл]]): 38 км

== Тарихы ==
Исмәғил (Үҙәнбаш) ауылы [[1795 йыл]]да «яңынан булдырылған» Үҙәнбаш тип аталған. Ул саҡта ауылда 6 ир-ат һәм 7 ҡатын-ҡыҙ яһаҡлы татар йәшәгән. Улар Боғорослан өйәҙенең Ҡотломбәт ауылынан һәм Минзәлә өйәҙенең Дүсмәт ауылынан сыҡҡан. Шул уҡ ваҡытта бында Волга йылғаһы бассейнындағы Түбәнге Новгород губернаһы Сергач өйәҙенең Грибаново һәм Ключищи ауылдарынан хеҙмәтле татарҙар: 15 ир-ат һәм 7 ҡатын-ҡыҙ күсеп килгән. Ауыл халҡы алпауыт гвардия капитаны Левашов һатып алған Өршәк-Мең башҡорттарынан аҫаба ерҙәрендә, 1812 йылғы купчий ҡағыҙы буйынса яңы хужаға (Левашовҡа) беркетелгән биләмәлә, төпләнә. 1816 йылғы VII ревизияла ауылға нигеҙ һалыусының улы 32 йәшлек Сәйфетдин Исмәғилов теркәлгән<ref>{{ИСДБ|страница=54}}</ref>.

1859 йылда үткән X рәүиз 34 кешенән торған 2 башҡорт йортон һәм 547 кешенән торған 93 мишәр йортон асыҡлай<ref>{{ИСДБ|страница=54}}, д. 763</ref>.

1865 йылда 135 йортта 1088 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ, урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған. 1906 йылда 2 мәсет, 2 мәҙрәсә, 2 бакалея кибете, 2 мөгәзәй теркәлгән<ref>{{БЭ2013|87357}}</ref>.

Әлеге көндә Исмәғил ауылында урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана бар<ref>{{БЭ2013|87357}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||1629||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||1338||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||1021||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||797||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||828||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||918||425||493||46,3||53,7
|-
|}

;Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек [[татарҙар]] (100 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Ревизия материалдары ==
1859 йылда<ref>[https://basharchive.ru/census/reviz/55690/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Исмәғил ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Ғөбәйҙуллин Наил Мырҙахан улы]] ([[4 май]] [[1953 йыл]]), инженер-механик. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2009), профессор. (2011)<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/83751/ Ғөбәйҙуллин Наил Мырҙахан улы]</ref>.
* [[Байтимеров Рамаҙан Муллағәли улы]] ([[5 апрель]] [[1923 йыл]] — [[1989 йыл]]), татар шағиры. [[Бөйөк Ватан һуғышы]] инвалиды. Халыҡ араһында киң танылыу алған, [[Татарстан Республикаһы]]ның әлеге мәлдәге Дәүләт гимнының нигеҙен тәшкил иткән «Тыуған ягым» шиғыры һәм йыры тексының авторы (Рустәм Яхин музыкаһы).
* [[Нагаев Валерий Сәлим улы]] (1949 йыл) — ғалим-педагог.
* [[Нәҙершин Ким Рәүеф улы]] ([[11 ғинуар]] [[1937 йыл]] — [[22 декабрь]] [[2019 йыл]]) — театр ветераны, режиссёр. 1980—1992 йылдарҙа хәҙерге [[Салауат башҡорт дәүләт драма театры]]ның баш режиссёры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1991).

== Урамдары ==
{{Колонки|3}}
; урамдар исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/005/000008.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 3 по Республике Башкортостан]</ref>
* 7 Ноябрь урамы ({{lang-ru|улица 7 Ноября}})
* Карл Маркс урамы ({{lang-ru|улица Карла Маркса}})
* Комсомол урамы ({{lang-ru|улица Комсомольская}})
* Ленин урамы ({{lang-ru|улица Ленина}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная улица}})
* Совет урамы ({{lang-ru|Советская улица}})
* Үҙән урамы ({{lang-ru|Узеньская  улица}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная улица}})
{{Колонки|конец}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|}}
* {{ИСДБ|страница=54}}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/55690/ 1859 йылғы ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/60154/ 1818-1834 йылғы ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://www.komandirovka.ru/cities/ismagilovo_bash._r./ Село Исмагилово Аургазинского района Республики Башкортостан.
* Сайт «Командировка.ру»]{{V|1|04|2019}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
<references/>

{{Ауырғазы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Ауырғазы районы ауылдары]]
Исмәғил (; боронғо исеме Үҙәнбаш) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. Исмәғил ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 918 кеше.
Почта индексы — 453488, ОКАТО коды — 80205813001.

 Географик урыны 
Исмәғилауылы Өршәк йылғаһы ҡушылдығы Өйәҙән йылғаһы буйында урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 19 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 38 км

 Тарихы 
Исмәғил (Үҙәнбаш) ауылы 1795 йылда «яңынан булдырылған» Үҙәнбаш тип аталған. Ул саҡта ауылда 6 ир-ат һәм 7 ҡатын-ҡыҙ яһаҡлы татар йәшәгән. Улар Боғорослан өйәҙенең Ҡотломбәт ауылынан һәм Минзәлә өйәҙенең Дүсмәт ауылынан сыҡҡан. Шул уҡ ваҡытта бында Волга йылғаһы бассейнындағы Түбәнге Новгород губернаһы Сергач өйәҙенең Грибаново һәм Ключищи ауылдарынан хеҙмәтле татарҙар: 15 ир-ат һәм 7 ҡатын-ҡыҙ күсеп килгән. Ауыл халҡы алпауыт гвардия капитаны Левашов һатып алған Өршәк-Мең башҡорттарынан аҫаба ерҙәрендә, 1812 йылғы купчий ҡағыҙы буйынса яңы хужаға (Левашовҡа) беркетелгән биләмәлә, төпләнә. 1816 йылғы VII ревизияла ауылға нигеҙ һалыусының улы 32 йәшлек Сәйфетдин Исмәғилов теркәлгән.

1859 йылда үткән X рәүиз 34 кешенән торған 2 башҡорт йортон һәм 547 кешенән торған 93 мишәр йортон асыҡлай, д. 763.

1865 йылда 135 йортта 1088 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ, урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған. 1906 йылда 2 мәсет, 2 мәҙрәсә, 2 бакалея кибете, 2 мөгәзәй теркәлгән.

Әлеге көндә Исмәғил ауылында урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август1629 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар1338 1959 йыл 15 ғинуар1021 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар797 2002 йыл 9 октябрь828 2010 йыл 14 октябрь91842549346,353,7

Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек татарҙар (100 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Ревизия материалдары 
1859 йылдаревизия материалдары Исмәғил ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

 Билдәле шәхестәре 
 Ғөбәйҙуллин Наил Мырҙахан улы (4 май 1953 йыл), инженер-механик. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (2009), профессор. (2011)Ғөбәйҙуллин Наил Мырҙахан улы.
 Байтимеров Рамаҙан Муллағәли улы (5 апрель 1923 йыл — 1989 йыл), татар шағиры. Бөйөк Ватан һуғышы инвалиды. Халыҡ араһында киң танылыу алған, Татарстан Республикаһының әлеге мәлдәге Дәүләт гимнының нигеҙен тәшкил иткән «Тыуған ягым» шиғыры һәм йыры тексының авторы (Рустәм Яхин музыкаһы).
 Нагаев Валерий Сәлим улы (1949 йыл) — ғалим-педагог.
 Нәҙершин Ким Рәүеф улы (11 ғинуар 1937 йыл — 22 декабрь 2019 йыл) — театр ветераны, режиссёр. 1980—1992 йылдарҙа хәҙерге Салауат башҡорт дәүләт драма театрының баш режиссёры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1991).

 Урамдары 

 урамдар исемеМежрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 3 по Республике Башкортостан
 7 Ноябрь урамы ()
 Карл Маркс урамы ()
 Комсомол урамы ()
 Ленин урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Совет урамы ()
 Үҙән урамы ()
 Үҙәк урам ()

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 
 
 1859 йылғы ревизия материалдары
 1818-1834 йылғы ревизия материалдары
 [https://www.komandirovka.ru/cities/ismagilovo_bash._r./ Село Исмагилово Аургазинского района Республики Башкортостан.
 Сайт «Командировка.ру»]

Категория:Ауырғазы районы ауылдары