Буранғол (Дәүләкән районы)
{{НП-Россия
 | статус                   = село
 | русское название         = Буранғол
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Бурангулово}}
 | изображение              = Буранғол (Дәүләкән районы).jpg
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 17 |lat_sec = 40
 | lon_deg                  = 54 |lon_min = 30 |lon_sec = 31
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Дәүләкән районы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = Сельсовет
 | поселение                = Ҡыҙрас ауыл Cоветы
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 1741
 | первое упоминание        = 1795
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Бурангулово (Давлекановский район) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Бурангулово (Давлекановский район) | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав  = башҡорттар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453412
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80222825002
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}


{{БМ|Буранғол}}
'''Буранғол''' ({{lang-ru|Бурангулово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Дәүләкән районы]]ндағы ауыл. [[Ҡыҙрас ауыл Cоветы|Ҡыҙрас ауыл Советы]] биләмәһенә инә. [[2010]] йылдың 14 октябрендә халыҡ һаны 309 кеше булған.<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453412, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80222825002.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||309||160||149||51,8||48,2
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 55 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡыҙрас]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 55 км

== Тарихы ==
Район үҙәгенән һәм Дәүләкән тмиер юл станцияһынан төньяҡ‑көнбайышҡа табан 55 км алыҫлыҡта, [[Асылыкүл]]гә ҡойоусы [[Шарлама]] йылғаһы буйында, Асылыкүл тәбиғи паркында урынлашҡан. Ауылға [[Ҡазан даруғаһы]] Ҡыр‑Ҡанлы улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә 1741 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса [[Себер даруғаһы]] Ҡара‑Табын улусы башҡорттары нигеҙ һала. Тәүге төпләнеүсенең исеме менән аталған, уның улдары Күсәк һәм Өмөтбай Буранғоловтар билдәле. 1795 йылда 24 йортта 88 кеше йәшәгән, 1865 йылда 93 йортта — 591 кеше. Ауыл халҡы малсылыҡҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр, балыҡ тотҡандар, күмер үртәгәндәр. Мәсет булған. 1906 йылда тирмән, тимерлек, бакалея кибете теркәлгән. Халҡы: 1906 йылда — 865 кеше; 1920—884; 1939—544; 1959—412; 1989—311; 2002—306; 2010—309 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002). Башланғыс мәктәп ([[Ҡыҙрас]] урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб бар<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/471 Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.471] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327165556/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/471 |date=2022-03-27 }}</ref><ref>{{китап |автор= Әхмәт Сөләймәнов|заглавие=«Аҡмулланың биргән мең ҡәүеме фольклоры» I том |место=Өфө  |издательство= «Аэрокосмос и ноосфера»|год=2006 й |страницы=36—37 б.б.}}</ref>

== Урамдары ==
Исемдәре:<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/059/000012.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Буранғол ауылы]</ref>
* Урал урамы ({{lang-ru| Уральская (улица)}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная (улица)}})

== Халыҡ ижады информаторҙары ==
* «Ғәни сауҙагәр менән вәзир» әкиәтен 1959 йылда Буранғол ауылында йәшәүсе Муллағолова Зөһрәнән (1888 йыл—?) Ф.Бураншина яҙып алған. «Башҡорт халыҡ ижады / Әкиәттәр» 4-се китапҡа һәм [[Әхмәт Сөләймәнов]]тың «Аҡмулланы биргән мең ҡәүеме фольклоры» I томына ингән<ref name="С.">{{китап |автор= Әхмәт Сөләймәнов|заглавие=«Аҡмулланы биргән мең ҡәүеме фольклоры» I том |место=Өфө  |издательство= «Аэрокосмос и ноосфера»|год=2006 й |страницы=180-се б.б. }}</ref>.
* «Асылыкүл» риүәйәтен Рәмилә Буранғолова яҙып ала, информатор билдәһеҙ."Башҡорт халыҡ ижады 2-се том" һәм Ә.Сөләймәноатың «Аҡмулланы биргән мең ҡәүеме фолклоры» I том ингән<ref name="С." />.
* «Им-том. Ҡайраҡ булғанды имләү» 1989 йылда Мөхәмәтйәнова Талия Абдулла ҡыҙынан (1939 йылғы) Р.Ә.Солтагәрәева яҙып алған. «Башҡорт халыҡ ижады / Йола фольклоры» I том ингән<ref>{{китап |автор= Әхмәт Сөләймәнов, Розалия Солтәнгәрәеева  |заглавие=«Башҡорт халыҡ ижады» Йола фольклоры I том |место=Өфө |издательство=«Китап» |год=1995 й |страницы=78-сө (40ГҒ, 215Д)}}</ref>.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Әхмәтғәлиев Арыҫланғәле Әхмәтғәли улы]] (? [[1907 йыл]] — [[1 апрель]] [[1943 йыл]]) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, ҡыҙылармеец, [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның 313-сө кавалерия полкы уҡсыһы
* Әһлиуллина (Иҫәнғолова) Ямал Ислам ҡыҙы (15 сентябрь 1910 йыл—?) — педагогик хеҙмәт ветераны, «1941—1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында фиҙәкәр хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән.
* «Ҡаңны-Төркәй» легендаһын (2-се версияһы) 1964 йылда Буранғол ауылында йәшәүсе Абдрахман Әбделмәновтан (1886 йылғы) М. М.Сәғитов яҙып алған. Башҡорт халыҡ ижады 2-се том һәм Ә.Сөләймәноатың «Аҡмулланы биргән мең ҡәүеме фолклоры» I томға № 15 ингән<ref name="С." />.

== Тәбиғәт ҡомартҡылары ==
* [[Пыжьяновка шарламаһы|Шарлама]]
* [[Асылыкүл]]

== Видеояҙмалар һәм матбуғатта ==
* [https://vk.com/video/@id596933568?z=video596933568_456239041%2Fpl_596933568_-2 Буранғол ауылы]
* {{YouTube|OxJBx44jZOU|logo=1}}Асылыкүл — Башҡортостандың — иң ҙур күле
* {{YouTube |Xe8BzFVLFtk|logo=1}}Шарлама (Буранғол ауылы эргәһендә)
* [https://vatandash.ru/articles/etnografiya/2018-04-02/bash-ort-a-aly-bala-y-205159 «Ватандаш» Сәрүәр Сурина «Башҡорт аҫалы балаҫы» ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126121033/https://vatandash.ru/articles/etnografiya/2018-04-02/bash-ort-a-aly-bala-y-205159 |date=2022-11-26 }}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|85961}}{{V|15|03|2022}}
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/471 Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.471] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327165556/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/471 |date=2022-03-27 }}
* {{китап |автор= А.М.Хәкимйәнова, Р.Ғ.Мөхәмәтғәлин |заглавие=«Дәүләкән ынйылары» |место=Өфө  |издательство= «Эшлекле династия»|год=2008 й |страницы=339—340-сы б.б. }}
* {{китап |автор= Әхмәт Сөләймәнов|заглавие=«Аҡмулланы биргән мең ҡәүеме фольклоры» I том |место=Өфө  |издательство= «Аэрокосмос и ноосфера»|год=2006 й |страницы=146—148-се б.б. }}
* {{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=36—37 б.б. }}
* {{китап |автор= Институт истории, языка и литературы |заглавие=«История башкирских родов/Минг» |место=Өфө  |издательство= «Китап»|год=2016 й |страницы=94—95 б.б. }}
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
* {{китап |автор= Әхмәт Сөләймәнов, Розалия Солтәнгәрәеева  |заглавие=«Башҡорт халыҡ ижады» Йола фольклоры I том |место=Өфө |издательство=«Китап» |год=1995 й |страницы=78-сө }}
* [https://vk.com/video/@1davlekanovotv?z=video-132282709_456239248%2Fclub132282709%2Fpl_-132282709_-2 «Давлеканово ТV» Телевидение. Видео/Ҡыҙрас ауыл Советы/ Буранғол, Ҡыҙрас. Сапай ауылдары]
* [https://vk.com/video/@1davlekanovotv?z=video-132282709_456240027%2Fclub132282709%2Fpl_-132282709_-2 «Давлеканово ТV» Тлевидение. Видео. Ҡыҙрас ауыл Советы ]
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = Дәүләкән районы Буранғол ауылы топонимдәре
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Дәүләкән районы ауылдары}}

[[Категория:Дәүләкән районы ауылдары]]
Буранғол () — Башҡортостандың Дәүләкән районындағы ауыл. Ҡыҙрас ауыл Советы биләмәһенә инә. 2010 йылдың 14 октябрендә халыҡ һаны 309 кеше булған..
Почта индексы — 453412, ОКАТО коды — 80222825002.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь30916014951,848,2

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Дәүләкән): 55 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡыҙрас): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 55 км

 Тарихы 
Район үҙәгенән һәм Дәүләкән тмиер юл станцияһынан төньяҡ‑көнбайышҡа табан 55 км алыҫлыҡта, Асылыкүлгә ҡойоусы Шарлама йылғаһы буйында, Асылыкүл тәбиғи паркында урынлашҡан. Ауылға Ҡазан даруғаһы Ҡыр‑Ҡанлы улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә 1741 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса Себер даруғаһы Ҡара‑Табын улусы башҡорттары нигеҙ һала. Тәүге төпләнеүсенең исеме менән аталған, уның улдары Күсәк һәм Өмөтбай Буранғоловтар билдәле. 1795 йылда 24 йортта 88 кеше йәшәгән, 1865 йылда 93 йортта — 591 кеше. Ауыл халҡы малсылыҡҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр, балыҡ тотҡандар, күмер үртәгәндәр. Мәсет булған. 1906 йылда тирмән, тимерлек, бакалея кибете теркәлгән. Халҡы: 1906 йылда — 865 кеше; 1920—884; 1939—544; 1959—412; 1989—311; 2002—306; 2010—309 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002). Башланғыс мәктәп (Ҡыҙрас урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб барАсфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.471 

 Урамдары 
Исемдәре:«Налог Белешмәһе» статистикаһында Буранғол ауылы
 Урал урамы ()
 Мәктәп урамы ()

 Халыҡ ижады информаторҙары 
 «Ғәни сауҙагәр менән вәзир» әкиәтен 1959 йылда Буранғол ауылында йәшәүсе Муллағолова Зөһрәнән (1888 йыл—?) Ф.Бураншина яҙып алған. «Башҡорт халыҡ ижады / Әкиәттәр» 4-се китапҡа һәм Әхмәт Сөләймәновтың «Аҡмулланы биргән мең ҡәүеме фольклоры» I томына ингән.
 «Асылыкүл» риүәйәтен Рәмилә Буранғолова яҙып ала, информатор билдәһеҙ."Башҡорт халыҡ ижады 2-се том" һәм Ә.Сөләймәноатың «Аҡмулланы биргән мең ҡәүеме фолклоры» I том ингән.
 «Им-том. Ҡайраҡ булғанды имләү» 1989 йылда Мөхәмәтйәнова Талия Абдулла ҡыҙынан (1939 йылғы) Р.Ә.Солтагәрәева яҙып алған. «Башҡорт халыҡ ижады / Йола фольклоры» I том ингән.

 Билдәле шәхестәре 
 Әхмәтғәлиев Арыҫланғәле Әхмәтғәли улы (? 1907 йыл — 1 апрель 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, ҡыҙылармеец, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы уҡсыһы
 Әһлиуллина (Иҫәнғолова) Ямал Ислам ҡыҙы (15 сентябрь 1910 йыл—?) — педагогик хеҙмәт ветераны, «1941—1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында фиҙәкәр хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән.
 «Ҡаңны-Төркәй» легендаһын (2-се версияһы) 1964 йылда Буранғол ауылында йәшәүсе Абдрахман Әбделмәновтан (1886 йылғы) М. М.Сәғитов яҙып алған. Башҡорт халыҡ ижады 2-се том һәм Ә.Сөләймәноатың «Аҡмулланы биргән мең ҡәүеме фолклоры» I томға № 15 ингән.

 Тәбиғәт ҡомартҡылары 
 Шарлама
 Асылыкүл

 Видеояҙмалар һәм матбуғатта 
 Буранғол ауылы
 Асылыкүл — Башҡортостандың — иң ҙур күле
 Шарлама (Буранғол ауылы эргәһендә)
 «Ватандаш» Сәрүәр Сурина «Башҡорт аҫалы балаҫы»  

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.471 
 
 
 
 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 
 «Давлеканово ТV» Телевидение. Видео/Ҡыҙрас ауыл Советы/ Буранғол, Ҡыҙрас. Сапай ауылдары
 «Давлеканово ТV» Тлевидение. Видео. Ҡыҙрас ауыл Советы 

Категория:Дәүләкән районы ауылдары