Поляк теленең Познань диалекты
'''Поляк теленең По́знань диалекты''' ({{lang-pl|gwara poznańska [języka polskiego]}}) — [[Познань]] ҡалаһында һәм [[Познань воеводалығында]] һөйләшкән поляк теленең варианты. Был диалектында ҡулланылған герман теленең алынған һүҙҙәре буйынса ул [[силез теле]]нә яҡын. Познань диалектына иң яҡын поляк диалекты — Краков диалекты.

== Диалект үҙенсәлектәре ==
XX быуаттың башында Познань диалектының кодификациялаштырылған нормаһының фонетик үҙенсәлектәре (әҙәби поляк варианты ла күрһәтелгән):
* Һүҙенең һуңғы һуҙынҡы өндөң икеләштереү

{| align="center" style="width:60%;border:1px solid #8898BF;padding:0;"
|+ style="width:15%;border:1px solid #8898BF;border-bottom:0px solid white;background-color:#B3FFB3;padding:0; margin-left:0; " | '''Мәҫәлән'''
|width="5%" style="border-bottom:0px solid #8898BF;padding:0;"|
|width="30%" style="border-bottom:1px solid #8898BF;padding:0;"|'''Познань полякса'''
|width="30%" style="border-bottom:1px solid #8898BF;padding:0;"|'''Әҙәби полякса'''
|width="30%" style="border-bottom:1px solid #8898BF;padding:0;"|'''Башҡортса'''
|-
|
|''do widzeniaa''
|''do widzenia''
|"һау бул(ығыҙ)"
|-
|}


* Әҙәби ''a pochylone'' өнө урынында ''o'' тип әйтелә
{| align="center" style="width:60%;border:1px solid #8898BF;padding:0;"
|+ style="width:15%;border:1px solid #8898BF;border-bottom:0px solid white;background-color:#B3FFB3;padding:0; margin-left:0; " | '''Мәҫәлән'''
|width="5%" style="border-bottom:0px solid #8898BF;padding:0;"|
|width="30%" style="border-bottom:1px solid #8898BF;padding:0;"|'''Познань полякса'''
|width="30%" style="border-bottom:1px solid #8898BF;padding:0;"|'''Әҙәби полякса'''
|width="30%" style="border-bottom:1px solid #8898BF;padding:0;"|'''Башҡортса'''
|-
|
|''kolejorz''
|''kolejarz''
|"тимер юлы эшсеһе"
|-
|}
* ''o'' урынына ''ó''/''u'' [u] тип әйтелә
{| align="center" style="width:60%;border:1px solid #8898BF;padding:0;"
|+ style="width:15%;border:1px solid #8898BF;border-bottom:0px solid white;background-color:#B3FFB3;padding:0; margin-left:0; " | '''Мәҫәлән'''
|width="5%" style="border-bottom:0px solid #8898BF;padding:0;"|
|width="30%" style="border-bottom:1px solid #8898BF;padding:0;"|'''Познань полякса'''
|width="30%" style="border-bottom:1px solid #8898BF;padding:0;"|'''Әҙәби полякса'''
|width="30%" style="border-bottom:1px solid #8898BF;padding:0;"|'''Башҡортса'''
|-
|
|''cóś''
|''coś''
|"бер нимә"
|-
|
|''doktór''
|''doktor''
|"табип, доктор"
|}
* ''o'' һәм ''ó'' урынына  ''ło, łe, ły'' әйтеләүе мөмкин
{| align="center" style="width:60%;border:1px solid #8898BF;padding:0;"
|+ style="width:15%;border:1px solid #8898BF;border-bottom:0px solid white;background-color:#B3FFB3;padding:0; margin-left:0; " | '''Мәҫәлән'''
|width="5%" style="border-bottom:0px solid #8898BF;padding:0;"|
|width="30%" style="border-bottom:1px solid #8898BF;padding:0;"|'''Познань полякса'''
|width="30%" style="border-bottom:1px solid #8898BF;padding:0;"|'''Әҙәби полякса'''
|width="30%" style="border-bottom:1px solid #8898BF;padding:0;"|'''Башҡортса'''
|-
|
|''łoko''
|''oko''
|"күҙ"
|-
|
|''łyn''
|''on''
|"ул"
|-
|
|''młost''
|''most''
|"мост"
|-
|
|''płet stołym''
|''pod stołem''
|""
|-
|}
: Фраза миҫалы: ''Łodejdź łobuzie łod łokna, bo cię łobleje bez łeb łodom łod łogórków'' ({{lang-pl|Odejdź łobuzie od okna bo ci obleję głowę wodą od ogórków}})
* ''ło, łó'' урынына ''ły'' тип әйтелә: ''łyszko'', {{lang-pl|łóżko}}
* ''e'' урынына ''y'' тип әйтелә ''młyko'', {{lang-pl|mleko}} "һөт"; ''chlyb'', {{lang-pl|chleb}} "икмәк"

== Познань поляксанан әҙәби поляксаға тәржемәле "һөйләшеү китабы" ==
{{Rq|translate}}
[[File:Elegant z Mosiny (1).jpg|thumb|]]
* '''A czemu?''' - Dlaczego?
* '''Ady idź'''  - Co ty opowiadasz, daj spokój, to niemożliwe !
* '''A po czemu to?''' - Ile to kosztuje?
* '''Ależ bez niczego!''' - Oczywiście! Rozumie się!
* '''Biegać na łyżwach''' - jeździć na łyżwach
* '''Być nie do żdżarcia''' - być rewelacyjnym, nie do podrobienia
* '''Co ja za to mogę?''' - Co ja jestem temu winien?
* '''Co jest tej?''' - Co się dzieje?
* '''Co to kosztuje?''' - Ile to kosztuje? (kalka z języka niemieckiego, ''Was kostet das?'')
* '''Dość to przyńdzie?''' - Ile to będzie kosztowało?
* '''Dalij, dalij!''' - Szybciej, żwawo!
* '''Elegant z [[Mosina|Mosiny]]''' - odpowiednik "wystrojony jak cieć na Boże Ciało"
* '''Idź w kieretyny''' - odczep się (kieretyny-krzaki, inaczej - idź na drzewo)
* '''Iść komuś na nerwy''' - denerwować kogoś, drażnić
* '''Junek z [[Buk (województwo wielkopolskie)|Buku]]''' - młody mężczyzna wystrojony wg mody prowincjonalnej
* '''Kusić po nocach''' - zajmować się czymś w nocy, robić coś niepotrzebnego zamiast spać
* '''Klapsztula''' - złożona kromka chleba
* '''Lelać się''' - zachowywać się dziecinnie 
* '''Pierdoła z [[Gądki|Gądek]]''' - plotkarz, roznosiciel wiadomości prowincjonalnych, przestarzałych i nieciekawych
* '''Gdzie ja wszędzie nie byłem!''' - Gdzie ja nie byłem!
* '''Kapelusz dobrze siedzi''' - Kapelusz ma dobry rozmiar, dobrze się trzyma
* '''Mieć fifa, mieć dryg''' - posiadać do czegoś zdolności, talent
* '''Mieć fefry''' - bać się
* '''Mieć rachę na kogoś''' - długo i mocno złościć się, gniewać na kogoś, pragnąć zemsty (por. niem. Rache f- zemsta)
* '''Nie przychodź mi tak głupio!''' - nie docinaj mi!
* '''Nu dalij!''' - szybciej! rusz się!
* '''Ile to uczyni?''' - Ile to będzie kosztowało?
* '''Jaki on jest stary?''' - Ile on ma lat?
* '''Jak ty do tego przyjdziesz?''' - Jak ty to zrobisz?
* '''Ja na to nie wychodzę!''' - Ja do tego nie dążę!
* '''Juchta nie śpi''' - Złodziej jest wśród nas/Złodziej jest czujny
* '''juchcić''' - kraść
* '''ćmiki''' - papierosy
* '''Mam ból zęba''' - Ząb mnie boli
* '''Mam głód''' - Jestem głodny
* '''Mieć ambę''' - mieć głupie pomysły, być zwariowanym
* '''Mieć za sobą lanię''' - Skończyć szkołę
* '''Musieć się uśmiać''' - Uśmiać się
* '''Musieć z kimś wiele wystać''' - Musieć przez kogoś wiele znieść
* '''Nie wiedziałem sobie rady''' - Czułem się nieswojo, ponuro
* '''Nie idzie''' - Nie da się (od niem. ''Es geht nicht'')
* '''Obłożyć skibkę''' - na kromkę chleba (kromka=skibka) położyć obkład (czasem obłożenie) czyli plaster wędliny lub sera
* '''Okno wygląda na ulicę''' - Okno jest od strony ulicy
* '''Ona przychodzi mi taka znajoma''' - Ona wydaje mi się taka znajoma
* '''Ona ci nic nie życzy''' - Ona ci źle życzy
* '''Ona nie jest dziś do mówienia''' - Nie można z nią dziś rozmawiać
* '''Ona stoi dobrze''' - Powodzi się jej dobrze
* '''Ona została stać''' - Ona stanęła
* '''Opowiadać pierdoły''' - mówić głupstwa
* '''Przepowiadać lekcję''' - powtarzać lekcję
* '''Raz po raz''' - od czasu do czasu
* '''Sprawić sobie śrubę''' - Upić się
* '''Spuścić się na kogoś''' - Polegać na kimś
* '''Stoi mi do dyspozycji''' - Mam to do dyspozycji, mogę tym zarządzać
* '''Stroić muki''' - dąsać się 
* '''Szneka z glancem''' - drożdżówka z lukrem
* '''Szportka''' - wózek dziecięcy / spacerówka
* '''To przyjdzie tu''' - To będzie tu
* '''Tytka na bejmy''' - Papierowa torebka na pieniądze
* '''Coś wyszło''' - Coś skończyło się, uległo zniszczeniu
* '''Trzymać sobie kogoś ciepło''' - Żyć z kimś w przyjaznych stosunkach
* '''Tu dostaniesz kupić''' - Tu kupisz
* '''Ty za to nie możesz''' - Nie jesteś temu winien
* '''W gazecie stoi napisane''' - W gazecie jest napisane
* '''Widzi mi się''' - Podoba mi się
* '''Wuchta wiary''' - Sporo ludzi
* '''Wygląda za niczym''' - Wygląda na coś bezwartościowego
* '''Wystrojony jak do ośpic''' - ubrany z większą elegancją niż otoczenie ('''ośpice''' - blizna po szczepieniu ospy)
* '''Zrobić łóżko''' - Pościelić łóżko
* '''Zostać siedzieć w klasie'''  - Siedzieć w klasie, repetować, powtarzać
* '''Zmudzić czas''' - Zmarnować czas

== Һылтанмалар ==
* '''[[:pl:wikt:Indeks:Polski - Regionalizmy poznańskie|Бында]]''' Поляк Викиһүҙлегенән Познань диалекты һүҙлеген ҡарай алаһығыҙ.

{{Lang-stub}}
[[Категория:Поляк теле]]
Поляк теленең По́знань диалекты () — Познань ҡалаһында һәм Познань воеводалығында һөйләшкән поляк теленең варианты. Был диалектында ҡулланылған герман теленең алынған һүҙҙәре буйынса ул силез теленә яҡын. Познань диалектына иң яҡын поляк диалекты — Краков диалекты.

 Диалект үҙенсәлектәре 
XX быуаттың башында Познань диалектының кодификациялаштырылған нормаһының фонетик үҙенсәлектәре (әҙәби поляк варианты ла күрһәтелгән):
 Һүҙенең һуңғы һуҙынҡы өндөң икеләштереү

 МәҫәләнПознань поляксаӘҙәби поляксаБашҡортсаdo widzeniaado widzenia"һау бул(ығыҙ)"

 Әҙәби a pochylone өнө урынында o тип әйтелә
 МәҫәләнПознань поляксаӘҙәби поляксаБашҡортсаkolejorzkolejarz"тимер юлы эшсеһе"
 o урынына ó/u [u] тип әйтелә
 МәҫәләнПознань поляксаӘҙәби поляксаБашҡортсаcóścoś"бер нимә"doktórdoktor"табип, доктор"
 o һәм ó урынына  ło, łe, ły әйтеләүе мөмкин
 МәҫәләнПознань поляксаӘҙәби поляксаБашҡортсаłokooko"күҙ"łynon"ул"młostmost"мост"płet stołympod stołem""
 Фраза миҫалы: Łodejdź łobuzie łod łokna, bo cię łobleje bez łeb łodom łod łogórków ()
 ło, łó урынына ły тип әйтелә: łyszko, 
 e урынына y тип әйтелә młyko,  "һөт"; chlyb,  "икмәк"

 Познань поляксанан әҙәби поляксаға тәржемәле "һөйләшеү китабы" 

thumb|
 A czemu? - Dlaczego?
 Ady idź  - Co ty opowiadasz, daj spokój, to niemożliwe !
 A po czemu to? - Ile to kosztuje?
 Ależ bez niczego! - Oczywiście! Rozumie się!
 Biegać na łyżwach - jeździć na łyżwach
 Być nie do żdżarcia - być rewelacyjnym, nie do podrobienia
 Co ja za to mogę? - Co ja jestem temu winien?
 Co jest tej? - Co się dzieje?
 Co to kosztuje? - Ile to kosztuje? (kalka z języka niemieckiego, Was kostet das?)
 Dość to przyńdzie? - Ile to będzie kosztowało?
 Dalij, dalij! - Szybciej, żwawo!
 Elegant z Mosiny - odpowiednik "wystrojony jak cieć na Boże Ciało"
 Idź w kieretyny - odczep się (kieretyny-krzaki, inaczej - idź na drzewo)
 Iść komuś na nerwy - denerwować kogoś, drażnić
 Junek z Buku - młody mężczyzna wystrojony wg mody prowincjonalnej
 Kusić po nocach - zajmować się czymś w nocy, robić coś niepotrzebnego zamiast spać
 Klapsztula - złożona kromka chleba
 Lelać się - zachowywać się dziecinnie 
 Pierdoła z Gądek - plotkarz, roznosiciel wiadomości prowincjonalnych, przestarzałych i nieciekawych
 Gdzie ja wszędzie nie byłem! - Gdzie ja nie byłem!
 Kapelusz dobrze siedzi - Kapelusz ma dobry rozmiar, dobrze się trzyma
 Mieć fifa, mieć dryg - posiadać do czegoś zdolności, talent
 Mieć fefry - bać się
 Mieć rachę na kogoś - długo i mocno złościć się, gniewać na kogoś, pragnąć zemsty (por. niem. Rache f- zemsta)
 Nie przychodź mi tak głupio! - nie docinaj mi!
 Nu dalij! - szybciej! rusz się!
 Ile to uczyni? - Ile to będzie kosztowało?
 Jaki on jest stary? - Ile on ma lat?
 Jak ty do tego przyjdziesz? - Jak ty to zrobisz?
 Ja na to nie wychodzę! - Ja do tego nie dążę!
 Juchta nie śpi - Złodziej jest wśród nas/Złodziej jest czujny
 juchcić - kraść
 ćmiki - papierosy
 Mam ból zęba - Ząb mnie boli
 Mam głód - Jestem głodny
 Mieć ambę - mieć głupie pomysły, być zwariowanym
 Mieć za sobą lanię - Skończyć szkołę
 Musieć się uśmiać - Uśmiać się
 Musieć z kimś wiele wystać - Musieć przez kogoś wiele znieść
 Nie wiedziałem sobie rady - Czułem się nieswojo, ponuro
 Nie idzie - Nie da się (od niem. Es geht nicht)
 Obłożyć skibkę - na kromkę chleba (kromka=skibka) położyć obkład (czasem obłożenie) czyli plaster wędliny lub sera
 Okno wygląda na ulicę - Okno jest od strony ulicy
 Ona przychodzi mi taka znajoma - Ona wydaje mi się taka znajoma
 Ona ci nic nie życzy - Ona ci źle życzy
 Ona nie jest dziś do mówienia - Nie można z nią dziś rozmawiać
 Ona stoi dobrze - Powodzi się jej dobrze
 Ona została stać - Ona stanęła
 Opowiadać pierdoły - mówić głupstwa
 Przepowiadać lekcję - powtarzać lekcję
 Raz po raz - od czasu do czasu
 Sprawić sobie śrubę - Upić się
 Spuścić się na kogoś - Polegać na kimś
 Stoi mi do dyspozycji - Mam to do dyspozycji, mogę tym zarządzać
 Stroić muki - dąsać się 
 Szneka z glancem - drożdżówka z lukrem
 Szportka - wózek dziecięcy / spacerówka
 To przyjdzie tu - To będzie tu
 Tytka na bejmy - Papierowa torebka na pieniądze
 Coś wyszło - Coś skończyło się, uległo zniszczeniu
 Trzymać sobie kogoś ciepło - Żyć z kimś w przyjaznych stosunkach
 Tu dostaniesz kupić - Tu kupisz
 Ty za to nie możesz - Nie jesteś temu winien
 W gazecie stoi napisane - W gazecie jest napisane
 Widzi mi się - Podoba mi się
 Wuchta wiary - Sporo ludzi
 Wygląda za niczym - Wygląda na coś bezwartościowego
 Wystrojony jak do ośpic - ubrany z większą elegancją niż otoczenie (ośpice - blizna po szczepieniu ospy)
 Zrobić łóżko - Pościelić łóżko
 Zostać siedzieć w klasie  - Siedzieć w klasie, repetować, powtarzać
 Zmudzić czas - Zmarnować czas

 Һылтанмалар 
 Бында Поляк Викиһүҙлегенән Познань диалекты һүҙлеген ҡарай алаһығыҙ.

Категория:Поляк теле