Ҡандала үләне
{{Taxobox
| name = Ҡандала үләне
| image file = Melilotus_officinalis01.jpg
| image descr = Ҡандала үләне <br />Сәскә атыусы үҫемлектең дөйөм күренеше 
| regnum = Үҫемлектәр 
| divisio = [[Ябыҡ орлоҡлолар]]
| classis = [[Ике өлөшлөләр]]
| ordo = [[Ҡуҙаҡ сәскәлеләр]]
| familia = [[Ҡуҙаҡлылар]]
| subfamilia = [[Faboideae|Күбәләк сәскәләр]]
| genus = Ҡандала үләне
| species = ''' Ҡандала үләне '''
| latin = {{btname|Melilotus officinalis|([[L.]]) [[Lam.]]}}
| wikispecies = Melilotus officinalis
| commons = Category:Melilotus officinalis
| itis = 26150
| ncbi = 47083
}}
'''Ҡандала үләне, тәкә мөгөҙ'''ө ({{lang-ru|До́нник лека́рственный, До́нная трава́, Бурку́н, Буркуне́ц, До́нник же́нский, Ди́кая гре́ча}}, {{lang-la|Melilótus officinális}}) — ике йыллыҡ ағыулы үлән үҫемлек; [[ҡуҙаҡлылар]] ғаиләһе, күбәләк сәскәлеләр ярым-ғаиләһендәге үлән; . өсәре-өсәре бер һуҡтаға урынлашҡан ваҡ ҡына киртләс япраҡлы, һабаҡ буйлап сыҡҡан аҡ, һары төҫтәге ваҡ сәскәле хуш еҫле үлән; бал ҡорттары татын, һеркәһен яратып йыя; шәкәрлелеге 150—200 кг/га<ref> Русско-башкирский словарь по пчеловодству (Г. Д. Зайнуллина, 2001)</ref>.
{{Биофото| Melilotus_officinalis_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-093.jpg |left|ш=225|Ҡандала үләне <br />{{Бот.илл.|1}}}}
Бейеклеге 3 м-ға етә. Икенсе йылдың май-август айҙарында сәскә ата, июль-сентябрҙә [[орлоҡ|орлоғо]] өлгөрә. [[Япраҡ]]тары өс тармаҡлы, [[сәскә]]ләре ваҡ һары һәм аҡ төҫтә.
[[Емеш]]е — 1, һирәгерәк — 2, йәки 4 орлоҡло асылмый торған ҡуҙаҡ.

== Таралыуы ==
Ҡандалы үләнен туғайҙарҙа, юл буйында, йорт тирәһендә осратырға мөмкин.
Көтөлек, бесәнлек, силос, сенаж сидераль культуралар сифатында игелә; уңышы һәм мал аҙығы булараҡ [[люцерна]] һәм [[туҡранбаш]]тан ҡалышмый.
Ҡандала үләне баллы үҫемлек, бал ҡорттары һалыҡынса ваҡытта ла киләләр. Унда булған кумарин матдәһе тәмәке, шарап, сыр яһағанда файҙаланыла.

Европа, Кесе, Урта, Үҙәк Азия, Кавказда таралған. Британия утрауҙарына, Яңы Зеландияға, Төньяҡ Америкаға күсереп ултыртылған. Рәсәйҙең бөтә төбәктәрендә лә осрай. Башҡортостандың Баймаҡ, Ейәнсура, Хәйбулла райондарында күпләп осрай.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. Иллюстрированный определитель растений Средней России — М.: Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований, 2003. — Т. 2. — С. 455. — ISBN 5-87317-128-9.{{ref-ru}}
* Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. − 160 б. ISBN 5-295-01499-1


[[Категория:Күбәләк сәскәлеләр]]
[[Категория:Евразия флораһы]]
[[Категория:Дарыу үҫемлектәре]]
[[Категория:Баллы үҫемлектәр]]
Ҡандала үләне, тәкә мөгөҙө (, ) — ике йыллыҡ ағыулы үлән үҫемлек; ҡуҙаҡлылар ғаиләһе, күбәләк сәскәлеләр ярым-ғаиләһендәге үлән; . өсәре-өсәре бер һуҡтаға урынлашҡан ваҡ ҡына киртләс япраҡлы, һабаҡ буйлап сыҡҡан аҡ, һары төҫтәге ваҡ сәскәле хуш еҫле үлән; бал ҡорттары татын, һеркәһен яратып йыя; шәкәрлелеге 150—200 кг/га Русско-башкирский словарь по пчеловодству (Г. Д. Зайнуллина, 2001).

Бейеклеге 3 м-ға етә. Икенсе йылдың май-август айҙарында сәскә ата, июль-сентябрҙә орлоғо өлгөрә. Япраҡтары өс тармаҡлы, сәскәләре ваҡ һары һәм аҡ төҫтә.
Емеше — 1, һирәгерәк — 2, йәки 4 орлоҡло асылмый торған ҡуҙаҡ.

 Таралыуы 
Ҡандалы үләнен туғайҙарҙа, юл буйында, йорт тирәһендә осратырға мөмкин.
Көтөлек, бесәнлек, силос, сенаж сидераль культуралар сифатында игелә; уңышы һәм мал аҙығы булараҡ люцерна һәм туҡранбаштан ҡалышмый.
Ҡандала үләне баллы үҫемлек, бал ҡорттары һалыҡынса ваҡытта ла киләләр. Унда булған кумарин матдәһе тәмәке, шарап, сыр яһағанда файҙаланыла.

Европа, Кесе, Урта, Үҙәк Азия, Кавказда таралған. Британия утрауҙарына, Яңы Зеландияға, Төньяҡ Америкаға күсереп ултыртылған. Рәсәйҙең бөтә төбәктәрендә лә осрай. Башҡортостандың Баймаҡ, Ейәнсура, Хәйбулла райондарында күпләп осрай.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. Иллюстрированный определитель растений Средней России — М.: Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований, 2003. — Т. 2. — С. 455. — ISBN 5-87317-128-9.
 Ғүмәров В. З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. − 160 б. ISBN 5-295-01499-1

Категория:Күбәләк сәскәлеләр
Категория:Евразия флораһы
Категория:Дарыу үҫемлектәре
Категория:Баллы үҫемлектәр