Иҙрис (Әлшәй районы)
{{ТП-Рәсәй|Иҙрис
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Иҙрис
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 1 | lat_sec = 9
  |lon_deg = 54 | lon_min = 51 | lon_sec = 39
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Әлшәй районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 389
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452120
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34754 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80202870006
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Иҙрис''' ({{lang-ru|Идрисово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Әлшәй районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 389 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452120, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80202870006.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1906 йыл||492||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||612||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||583||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||613||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||462||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||445||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||389||196||193||50,4||49,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Раевка (Әлшәй районы)|Раевка]]): 7 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Сураҡай (Әлшәй районы)|Сураҡай]]): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Шафран]]): 7 км

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Ҡарға урамы ({{lang-ru|Грача (улица)}})
* Торна урамы ({{lang-ru|Журавлиная (улица)}})
* Туғай урамы ({{lang-ru|Луговая (улица)}})
* МТФ урамы ({{lang-ru|МТФ (улица)}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная (улица)}})
* Йәйғорло урам ({{lang-ru|Радужная (улица)}})
* Сыйырсыҡ урамы ({{lang-ru|Скворечная (улица)}})
* Һандуғас урамы ({{lang-ru|Соловьиная (улица)}})
* Һайыҫҡан урамы ({{lang-ru|Сороки (улица)}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная (улица)}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/002/000101.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 31 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Тарихы ==
Иҙрис ауылы — Яйыҡ-ҫыбы-мең улусы аҫабалары торамаһы. Тәүге төпләнеүсе — улус йөҙ башы Иҙрис Моашев, ул [[1760 йыл|1760 йылдың]] 14 мартында төҙөлгән килешеү буйынса старшина Мәҡсүт Мырҙаҡаев етәкселегендә башҡа [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] халыҡтар менән берлектәге ерҙәргә татарҙарҙы индерә. Ул саҡта Иҙрис Сураҡай ауылында ла йәшәй. [[1770 йыл]]да йөҙ башы Иҙрис Муашев шул уҡ ауылда йәшәй. Яңы ауыл XVIII быуаттың 70-се йылдарында барлыҡҡа килгән. 1795 йылда Иҙрис ауылы — 68 кеше йәшәгән 11 ихаталы ауыл. 1834 йылда 23 йортта 183 кеше иҫәпләнә, 1859 йылда 46 йортта — 276, 1870 йылда 45 йортта — 268, 1817 йылда 128 йортта — 717, 1920 йылда 125 йортта — 612 аҫаба [[Башҡорттар|башҡорт]].

1843 йылда 183 кешегә 32 бот ужым, 768 бот яҙғы иген сәселгән. 1917 йылда 128 йорт хужаһының 494 дисәтинә һөрөнтө ере була, шул иҫәптән 77 — 4 дисәтинәгә тиклем, 33 — 10 дисәтинәгә тиклем, 4 — 15-кә тиклем, тағы 4 — 15-тән ашыу дисәтинә. 10 кеше [[игенселек]] менән шөғөлләнмәгән. 3 йортта йәшәгән 33 [[Урыҫтар|рус]] кешеһенең 75 тиҫтә һөрөнтө ере булған<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/427 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 427.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327165644/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/427 |date=2022-03-27 }}</ref>.

== Матбуғатта ==
* [[Башҡортостан ҡыҙы (журнал)|Башҡортостан ҡыҙы]]. 11 сентябрь 2019, «Бер-беребеҙҙең ҡәҙерен беләйек!..»<ref>[https://bashkizi.ru/articles/be-e-tyshly-ta/2019-09-11/ber-berebe-e-eren-bel-yek-789091] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220419130257/https://bashkizi.ru/articles/be-e-tyshly-ta/2019-09-11/ber-berebe-e-eren-bel-yek-789091 |date=2022-04-19 }}</ref>
* [[Әлшәй хәбәрҙәре (гәзит)|Әлшәй хәбәрҙәре]]. 22 май 2020, Ир-егеттең йәшен һанамайҙар, ә күрһәткән эшен һынайҙар…<ref>[https://alshvesti-b.ru/articles/-n-rm-nd-r/2020-05-22/ir-egette-y-shen-anamay-ar-k-r-tk-n-eshen-ynay-ar-43659] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231206101933/https://alshvesti-b.ru/articles/-n-rm-nd-r/2020-05-22/ir-egette-y-shen-anamay-ar-k-r-tk-n-eshen-ynay-ar-43659 |date=2023-12-06 }}</ref>

== Видеофильмдар ==
* Идрис 28 июль 2017йыл{{YouTube|oAfeFc99H5c|logo=1}}

== Бәйләнештә төркөмөндә ==
{{ВКонтакте|https://vk.com/search?c%5Bq%5D="Ҡурай%20даны%20-%202020."%20Ҡул%20оҫтаһы%20-%20Светлана%20Сәйетова%2C%20Әлшәй%20районы%2C%20Иҙрис%20ауылы&c%5Bsection%5D=auto&w=wall264860418_763|"Ҡурай даны - 2020." Ҡул оҫтаһы - Светлана Сәйетова, Әлшәй районы, Иҙрис ауылы.}}

== Инфраструктура ==
Ауылда медпункт, китапханаһы менән мәҙәниәт йорто, балалар баҡсаһы һәм мәсет бар. Мәктәп ябылған.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Әлшәй районы ауылдары}}

[[Категория:Әлшәй районы ауылдары]]
Иҙрис () — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 389 кеше.
Почта индексы — 452120, ОКАТО коды — 80202870006.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1906 йыл492 1920 йыл 26 август612 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар583 1959 йыл 15 ғинуар613 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар462 2002 йыл 9 октябрь445 2010 йыл 14 октябрь38919619350,449,6

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Раевка): 7 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Сураҡай): 8 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шафран): 7 км

 Урамдары 

 Ҡарға урамы ()
 Торна урамы ()
 Туғай урамы ()
 МТФ урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Йәйғорло урам ()
 Сыйырсыҡ урамы ()
 Һандуғас урамы ()
 Һайыҫҡан урамы ()
 Үҙәк урам ()
 Мәктәп урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 31 по Республике Башкортостан

 Тарихы 
Иҙрис ауылы — Яйыҡ-ҫыбы-мең улусы аҫабалары торамаһы. Тәүге төпләнеүсе — улус йөҙ башы Иҙрис Моашев, ул 1760 йылдың 14 мартында төҙөлгән килешеү буйынса старшина Мәҡсүт Мырҙаҡаев етәкселегендә башҡа аҫаба халыҡтар менән берлектәге ерҙәргә татарҙарҙы индерә. Ул саҡта Иҙрис Сураҡай ауылында ла йәшәй. 1770 йылда йөҙ башы Иҙрис Муашев шул уҡ ауылда йәшәй. Яңы ауыл XVIII быуаттың 70-се йылдарында барлыҡҡа килгән. 1795 йылда Иҙрис ауылы — 68 кеше йәшәгән 11 ихаталы ауыл. 1834 йылда 23 йортта 183 кеше иҫәпләнә, 1859 йылда 46 йортта — 276, 1870 йылда 45 йортта — 268, 1817 йылда 128 йортта — 717, 1920 йылда 125 йортта — 612 аҫаба башҡорт.

1843 йылда 183 кешегә 32 бот ужым, 768 бот яҙғы иген сәселгән. 1917 йылда 128 йорт хужаһының 494 дисәтинә һөрөнтө ере була, шул иҫәптән 77 — 4 дисәтинәгә тиклем, 33 — 10 дисәтинәгә тиклем, 4 — 15-кә тиклем, тағы 4 — 15-тән ашыу дисәтинә. 10 кеше игенселек менән шөғөлләнмәгән. 3 йортта йәшәгән 33 рус кешеһенең 75 тиҫтә һөрөнтө ере булғанАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 427. .

 Матбуғатта 
 Башҡортостан ҡыҙы. 11 сентябрь 2019, «Бер-беребеҙҙең ҡәҙерен беләйек!..» 
 Әлшәй хәбәрҙәре. 22 май 2020, Ир-егеттең йәшен һанамайҙар, ә күрһәткән эшен һынайҙар… 

 Видеофильмдар 
 Идрис 28 июль 2017йыл

 Бәйләнештә төркөмөндә 

 Инфраструктура 
Ауылда медпункт, китапханаһы менән мәҙәниәт йорто, балалар баҡсаһы һәм мәсет бар. Мәктәп ябылған.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Әлшәй районы ауылдары