Амангилде (Учалы районы)
{{ТП-Рәсәй|Амангилде
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Амангилде
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min =  | lat_sec = 
  |lon_deg = 59 | lon_min =  | lon_sec = 
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Учалы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |вид поселения        = ауыл советы
 |поселение            = Амангилде ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Амангилде
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |милли состав          = [[башҡорттар]]
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 110
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453748
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34791 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80253810002
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Амангилде''' ({{lang-ru|Амангильдино}}), халыҡсан исеме '''Сәнсәр'''. — [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[Амангилде ауыл Советы (Учалы районы)|Амангилде ауыл Советыны]]ң административ үҙәге. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 110 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453748, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253810002.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 65 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡаҙаҡҡол]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Урал-Тау (Белорет районы)|Урал-Тау]]): 33 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>.

== Тарихы ==
Ырымбур ҡаҙна палатаһы указы һәм кантон башлығының [[1847 йыл]]дың 7 июнендәге бойороғо буйынса [[Верхнеурал өйәҙе]] [[Тиләү]] улусы [[Ҡаҙаҡҡол]] ауылынан 21 ғаилә үҙҙәренең [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә яңы Амангилде ауылын ойоштора. Ул отставкалағы зауряд-сотник Амангилде Һамарғоловтың (1777 йылғы) исеме менән атала, уның балалары Оморҙаҡ, Аҡҡол, Әхтәм, Имелбай, Абдулвәхит. [[1850 йыл]]да ауылда 32 йортта 98 ир-ат һәм 81 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. [[1866 йыл]]да 35 йортта 164 кеше йәшәгән. [[Малсылыҡ]], [[игенселек]] менән шөғөлләнгәндәр.

[[1920 йыл]]ғы Совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында 229 кеше йәшәгән 53 йорт асыҡланған. Ауыл халҡы дүрт урында — Баҙайтам тауы янындағы Арыҫтаҡ йылғаһы буйлап, Урал, Соҡор-Йорт, Һарнаҡаҙған һәм Рабиҡ тауҙары буйлап күсеп йөрөгән<ref>{{ИСДБ|страница22}}</ref>.

Амангилде ауылында клуб бар<ref>{{БЭ2013|81031}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||182||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||228||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||241||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||171||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||95||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||138||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||110||58||52||52,7||47,3
|-
|}
;Милли составы
[[2002 йыл]]ғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Урамдары ==
* Амангилде урамы ({{lang-ru|улица Амангильде}})
* Йылға аръяғы урамы ({{lang-ru|Заречная улица}})
* Үҙәк урамы ({{lang-ru|Центральная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000076.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан]</ref>

== Тирә-яҡ мөхит ==
; Ер-һыу атамалары:
* '''Баҙайтам тауы'''
* '''Һарнаҡаҙған тауы'''
* '''Соҡор йорт тауы'''
* '''Рабиҡ тауы'''
* '''Арыҫтаҡ йылғаһы'''

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|81031}}
* {{ИСДБ|страницы=22}}
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412025101/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/ |date=2022-04-12 }}

== Сығанаҡтар ==
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125203210/http://www.asmo-rb.ru/ |date=2020-11-25 }}
* {{ЭБЭ2013|index.php/prosmotr/2-statya/7918-amangildino-derevnya-v-uchalinskom-r-ne|Амангильдино}}

{{Учалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Амангилде (), халыҡсан исеме Сәнсәр. — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Амангилде ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 110 кеше.
Почта индексы — 453748, ОКАТО коды — 80253810002.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 65 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡаҙаҡҡол): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 33 км.

 Тарихы 
Ырымбур ҡаҙна палатаһы указы һәм кантон башлығының 1847 йылдың 7 июнендәге бойороғо буйынса Верхнеурал өйәҙе Тиләү улусы Ҡаҙаҡҡол ауылынан 21 ғаилә үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә яңы Амангилде ауылын ойоштора. Ул отставкалағы зауряд-сотник Амангилде Һамарғоловтың (1777 йылғы) исеме менән атала, уның балалары Оморҙаҡ, Аҡҡол, Әхтәм, Имелбай, Абдулвәхит. 1850 йылда ауылда 32 йортта 98 ир-ат һәм 81 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. 1866 йылда 35 йортта 164 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр.

1920 йылғы Совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында 229 кеше йәшәгән 53 йорт асыҡланған. Ауыл халҡы дүрт урында — Баҙайтам тауы янындағы Арыҫтаҡ йылғаһы буйлап, Урал, Соҡор-Йорт, Һарнаҡаҙған һәм Рабиҡ тауҙары буйлап күсеп йөрөгән.

Амангилде ауылында клуб бар.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)182 1920 йыл 26 август228 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар241 1959 йыл 15 ғинуар171 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар95 2002 йыл 9 октябрь138 2010 йыл 14 октябрь110585252,747,3
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Урамдары 
 Амангилде урамы ()
 Йылға аръяғы урамы ()
 Үҙәк урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары
 Баҙайтам тауы
 Һарнаҡаҙған тауы
 Соҡор йорт тауы
 Рабиҡ тауы
 Арыҫтаҡ йылғаһы

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий  

 Сығанаҡтар 
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
 

Категория:Учалы районы ауылдары