Айыс
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | башкирское название         = Айыс
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Аисово}}
| изображение = Aisovo2.jpg
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
  |lat_dir = N | lat_deg                  = 54|lat_min = 04|lat_sec = 47
  |lon_dir = E | lon_deg                  = 57|lon_min = 18|lon_sec = 44
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башкортостан
 | вид района               = Муниципаль район
 | район                    = Белорет районы
 | район в таблице          = Белорет районы{{!}}Белорет
 | вид поселения            = ауыл советы
 | поселение                = Инйәр ауыл советы {{!}}Инйәр
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Аисово | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Аисово | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав      = башҡорттар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453560
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80211820018
 | сайт                     = 
}}
'''Айыс''' ({{lang-ru|Аисово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Белорет районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 22 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Почта индексы — 453560, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 8020884001.

== Тарихы ==
1795 йылда [[Ҡаҙмаш]] йылғаһы буйындағы Айыс (Һыуыр) ауылында 9 йорт була, унда 55 кеше йәшәй. 55 йылдан һуң ауылда 404 кеше йәшәгән 30 йорт иҫәпләнә, 1920 йылда 60 йортта 279 кеше йәшәгән. Тәүге төпләнеүсенең улы Ишкенә Айысов Ҡатай улусы старшинаһы булып хеҙмәт итә. Ул [[1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы|Пугачев ихтилалында]] әүҙем ҡатнаша. Ауыл халҡы Ҡобағош Баш һәм Ҡаҙмаш Баш йылғалары буйлап йәйләүгә сыға. 346 кеше йәшәгән 59 йорт-хужалыҡта 180 ат, 90 һыйыр, 150 һарыҡ, 70 кәзә булған. Шулай уҡ 10 умарта һәм 8 солоҡ булған<ref>{{ИСДБ|страница=110}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||22||11||11||50,0||50,0
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[башҡорттар]] (100 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.


{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

[[Рәсем:Aisovo2.jpg|left|thumb|300px|Айыс]]

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Белорет]]): 131 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Инйәр (Белорет районы)|Инйәр]]): 46 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Инзер): 36 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>

Инйәр ауыл советына инә. Ауыл эргәһендәге Оло Сәүлек йылғаһы Кесе Ҡаҙмаш йылғаһына ҡоя.

== Урамдары ==
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/011/000032.html Госсправка сайтында урамдар исеме]</ref>.
== Видеояҙмаларҙа ==
* {{YouTube|EfIUbck-bYw|logo=1}}Белорет районы Айыс ауылында обелиск асыу тантанаһы
* {{YouTube|ZHafDk-O2A0|logo=1}}В селе Аисово – новый памятник
* {{YouTube|JZhV8e4oVGg|logo=1}}Перемены в Аисово
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
[[Файл:Road to village Aisovo.jpg|thumb|300px|справа|Ауылға ингән юл]]
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]

== Һылтанмалар ==
* [http://ufagen.ru/places/beloretskiy/aisovo.html Аисово (Суирово) на портале «Генеалогия и Архивы»]
* http://maps.vlasenko.net/?lon=57.306125&lat=54.081561 карта
* http://download.maps.vlasenko.net/smtm100/n-40-067.jpg {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502060732/http://download.maps.vlasenko.net/smtm100/n-40-067.jpg |date=2013-05-02 }} N-40-067 карта

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}


{{Белорет районы ауылдары}}

[[Категория:Белорет районы ауылдары]]
Айыс () — Башҡортостандың Белорет районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 22 кеше. Почта индексы — 453560, ОКАТО коды — 8020884001.

 Тарихы 
1795 йылда Ҡаҙмаш йылғаһы буйындағы Айыс (Һыуыр) ауылында 9 йорт була, унда 55 кеше йәшәй. 55 йылдан һуң ауылда 404 кеше йәшәгән 30 йорт иҫәпләнә, 1920 йылда 60 йортта 279 кеше йәшәгән. Тәүге төпләнеүсенең улы Ишкенә Айысов Ҡатай улусы старшинаһы булып хеҙмәт итә. Ул Пугачев ихтилалында әүҙем ҡатнаша. Ауыл халҡы Ҡобағош Баш һәм Ҡаҙмаш Баш йылғалары буйлап йәйләүгә сыға. 346 кеше йәшәгән 59 йорт-хужалыҡта 180 ат, 90 һыйыр, 150 һарыҡ, 70 кәзә булған. Шулай уҡ 10 умарта һәм 8 солоҡ булған.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь22111150,050,0
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

left|thumb|300px|Айыс

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Белорет): 131 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Инйәр): 46 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Инзер): 36 км

Инйәр ауыл советына инә. Ауыл эргәһендәге Оло Сәүлек йылғаһы Кесе Ҡаҙмаш йылғаһына ҡоя.

 Урамдары 
 Үҙәк урам ()Госсправка сайтында урамдар исеме.
 Видеояҙмаларҙа 
 Белорет районы Айыс ауылында обелиск асыу тантанаһы
 В селе Аисово – новый памятник
 Перемены в Аисово
 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
thumb|300px|справа|Ауылға ингән юл
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 Аисово (Суирово) на портале «Генеалогия и Архивы»
 http://maps.vlasenko.net/?lon=57.306125&lat=54.081561 карта
 http://download.maps.vlasenko.net/smtm100/n-40-067.jpg  N-40-067 карта

Категория:Белорет районы ауылдары