Рәсмәкәй (Кушнаренко районы)
{{НП+Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Расмекеево
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Рәсмәкәй}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 55 |lat_min = 4 |lat_sec = 41
 | lon_deg                  = 55 |lon_min = 5 |lon_sec = 38
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 
 | размер карты страны      = 310
 | размер карты региона     = 310
 | размер карты района      = 310
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = муниципаль район
 | район                    = Кушнаренко районы
 | район в таблице          = Кушнаренко районы{{!}}Кушнаренко районы 
 | вид поселения            = ауыл биләмәһе
 | поселение                = Рәсмәкәй ауыл Советы
 | поселение в таблице      = Рәсмәкәй ауыл Советы (Кушнаренко районы){{!}}Рәсмәкәй ауыл Советы 
 | C в регион               = нет
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Расмекеево | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Расмекеево | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = [[башҡорттар]], [[татарҙар]]
 | конфессиональный состав
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 452243
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80240865003
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}

'''Рәсмәкәй''' ({{lang-ru|Расмекеево}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Кушнаренко районы]]ндағы ауыл. [ [[2010 йыл]]дың [[14 октябрь|14 октябренә]] халыҡ һаны 224 кешебулған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452243, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80240865003.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Кушнаренко]]): 22 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Байталлы]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Өфө]]): 80 км

Рәсмәкәй ауылы [[Сәрмәсән]] йылғаһы буйында, район үҙәге [[Кушнаренко]] ауылынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 22 километрҙа һәм [[Өфө]] тимер юлы станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 80 километрҙа урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|79037}}</ref>.

== Тарихы ==
[[Ҡазан даруғаһы]] Дыуанай улусы башҡорттары үҙҙәренең [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә Рәсмәкәй ауылына нигеҙ һалған. Ауыл [[1713 йыл|1713]]—[[1714 йыл]]дарҙағы сығанаҡтарҙа рәсми рәүештә телгә алына. Уға тәүге төпләнеүсе Рәсмәкәй Баҡаевтың исеме бирелгән. Йәниҫәп яҙмаларында шулай уҡ Рыс(з)мекеево, Урасмекеево атамалары менән теркәлгән. [[1722 йыл]]да төҙөлгән керҙәшлек килешеүе буйынса Рәсмәкәйгә мишәрҙәр, [[XVIII быуат]] уртаһында — һуңғараҡ типтәр ҡатламына күскән яһаҡлы татарҙар индерелгән<ref>{{БЭ2013|79037}}</ref>.

Дыуанай улусы башҡорто Рәсәмкәй Баҡаев тағы Ҡормаш ауылы материалдарында ла сағылған.

[[1714 йыл]]да башҡорттар Кинйәғол Байышев һәм Иван Татыев, иптәштәре менән, Рәсмәкәй ауылына татарҙар Ҡырымҡай Алмаҡаев менән Үсәнде Киҙгенде һәм Әрәс йылғалары буйындағы аҫаба ерҙәренә «ауыл булып ултырырға» рөхсәт бирә.

Керҙәшлек хаҡы — ҡаҙнаға Кинйәғол һәм уны иптәштәре өсөн йылына {{начало цитаты}} «йыл һайын 14 һуҫар тиреһе һәм шти бессырей? бал»
{{oq|ru| «по 14 куниц да по шти бессырей меду на год»}}<ref>{{ИСДБ|страницы=384}}</ref>{{конец цитаты}}.

[[1717 йыл]]дың 28 июнендәге яҙыу буйынса, рәсмәкәй башҡорттары Әлбәк һәм Мәсәғүт Тәнәевтәр башҡорттары [[Яуъяҙы|Яръяҙы]] һәм Мансияҙы йылғалары буйындағы [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрен Монастырские Дуванеи дьячогы М. Г. Халтуринға һәм крәҫтиән П. О. Бобровскийға, йылына 3-әр һуҫар тиреһе тапшырыу шарты һәм «ихата» биләмәһенә эйә булыу хоҡуғы менән, ҡуртымға бирә.

[[1728 йыл]]да [[Нуғай даруғаһы]] татары Мәсәғүт Аҙнағолов тәүге төпләнеүсенең улы башҡорт Асҡар Рәсмәкәевтән 15 һум аҡса алған, һәм, кредиторға бурысын хеҙмәт итеп ҡаплау йөкләмәһе менән, әрһеҙләшеп бында төпләнеп китә.

Бында [[1793 йыл|1793]] һәм [[1818 йыл]]дарҙа [[Ҡаңлы]] улусы [[башҡорттар]]ынан ерҙе ҡуртымға алған [[татарҙар|яһаҡлы татарҙар]] ҙа йәшәгән. [[Мишәрҙәр]] һәм уларҙың ер менән файҙаланыуына ҡағылышлы түбәндәге фекер бар: «1722 йылдың 11 июнендә, 1723 йылдың 1 авгусында — 1727 йылдың 1 авгусы, 11 ғинуары, 1778 йылдың 22 июнь көнө аҫаба башҡорттарҙан һатып алынған ерҙәрә эйә» тигән яҙмалар нигеҙендә йәшәйҙәр<ref>ЦГИА РБ. Ф. 1. Оп. 1. Д. 791. С. 113. С. 117. С. 157—158. С. 258—259. С. 280. </ref><ref>{{ИСДБ|страницы=384}}</ref>.

Икенсе йыйынтыҡта типтәрҙәр хаҡында ла әйтелә: «Ергә документтары юҡ, ләкин купчая крепость буйынса ер биләүсе яһаҡлы татарҙар рөхсәте буйынса йәшәйҙәр».

[[XVIII быуат]] башында бында дыуанай башҡорттары йәшәгән. Керҙәшлек институты аша бында татарҙар, улар аша — типтәрҙәр, һуңынан мишәрҙәр ултырған. 1762 йылда ауылда Пенза наместниклығынан 20 татар йәшәгән.

[[1816 йыл]]да бында 15 башҡорт — Балтасовтар, 72 мишәр, 7 типтәр иҫәпкә алына. [[1834 йыл]]да башҡорттар 8 кеше, типтәрҙәр — 10, мишәрҙәр — 91 кеше тәшкил иткән. Татарҙар тураһында мәғлүмәт юҡ. [[1896 йыл]]да 978 кеше иҫәпкә алынған. [[1920 йыл]]да 216 йортта 1198 мишәр йәшәгән<ref> {{ИСДБ|страницы=384}}</ref>.

[[1843 йыл]]да 91 мишәргә ужым игененең — 168 бот, яҙғы игендең — 192 бот сәсеүлеге тура килә. 47 йортта (294 кеше) 65 [[ат]], 170 [[һыйыр]], 266 [[һарыҡ]], 4 [[кәзә]] аҫыралған. 2970 дисәтинә ергә эйә булғандар<ref>{{БЭ2013|79037}}</ref>.

== Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше ==
[[1865 йыл]]да Рәсмәкәй ауылындағы 38 йортта 631 кеше йәшәгән. [[Игенселек]], [[малсылыҡ]] менән шөғөлләнгәндәр.

ХIХ быуат аҙағында 2-шәр мәсет һәм кибет булған<ref>{{БЭ2013|79037}}</ref>.

== Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше ==
[[1906 йыл]]да 2 мәсет, 3 бакалея кибете, запас иген һаҡлай торған мөгәзәй теркәлгән.

Әлеге ваҡытта ауылда [[Иҫке Ҡормаш]] урта мәктәбе филиалы — Рәсмәкәй Башланғыс мәктәбе фельдшер-акушерлыҡ пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана бар<ref> {{БЭ2013|79037}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
Рәсмәкәй ауылында башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002)

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||1198||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||850||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||475||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||268||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||236||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||224||104||120||46,4||53,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Билдәле кешеләре ==
* [[Шәмсетдинов Мөхәмәт Мөхәррәм улы]] ([[2 сентябрь]] [[1927 йыл]] — [[30 август]] [[1971 йыл]]) — бейеүсе. БАССР-ҙың халыҡ артисы (1955).

== Хәтер ==

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Туғай урамы ({{lang-ru|}} Луговая (улица)
* Пролетар урамы ({{lang-ru|}} Пролетарская (улица)
* Баҡса урамы ({{lang-ru|}} Садовая (улица)<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/kushnarenkovskiy-rayon/derevnya-rasmekeevo/ Карта д. Расмекеево. Улицы </ref>{{Колонки|конец}}

== Тирә-яҡ мөхит ==
; Ер-һыу атамалары:

''Тауҙар:''

''Урмандар:''

''Йылғалар:''

''Шишмәләр:''

''Ялан-бесәнлектәр:''

''Таусыҡтар, түбәләр:''

''Тарихи ҡомартҡы:''

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Хисамитдинова Ф. Г. Башкирская ойконимия XVI—XIX вв. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1991
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001
* А. З. Асфандияров. Любезные вы мои… Уфа: Китап, 1992, с.18

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ|92231}}{{V|5|02|2023}}
* {{ИСДБ|страницы=384}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|3}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Кушнаренко районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Кушнаренко районы ауылдары]]
Рәсмәкәй () — Башҡортостан Республикаһының Кушнаренко районындағы ауыл. [ 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 224 кешебулған.
Почта индексы — 452243, ОКАТО коды — 80240865003.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Кушнаренко): 22 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Байталлы): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Өфө): 80 км

Рәсмәкәй ауылы Сәрмәсән йылғаһы буйында, район үҙәге Кушнаренко ауылынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 22 километрҙа һәм Өфө тимер юлы станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 80 километрҙа урынлашҡан.

 Тарихы 
Ҡазан даруғаһы Дыуанай улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә Рәсмәкәй ауылына нигеҙ һалған. Ауыл 1713—1714 йылдарҙағы сығанаҡтарҙа рәсми рәүештә телгә алына. Уға тәүге төпләнеүсе Рәсмәкәй Баҡаевтың исеме бирелгән. Йәниҫәп яҙмаларында шулай уҡ Рыс(з)мекеево, Урасмекеево атамалары менән теркәлгән. 1722 йылда төҙөлгән керҙәшлек килешеүе буйынса Рәсмәкәйгә мишәрҙәр, XVIII быуат уртаһында — һуңғараҡ типтәр ҡатламына күскән яһаҡлы татарҙар индерелгән.

Дыуанай улусы башҡорто Рәсәмкәй Баҡаев тағы Ҡормаш ауылы материалдарында ла сағылған.

1714 йылда башҡорттар Кинйәғол Байышев һәм Иван Татыев, иптәштәре менән, Рәсмәкәй ауылына татарҙар Ҡырымҡай Алмаҡаев менән Үсәнде Киҙгенде һәм Әрәс йылғалары буйындағы аҫаба ерҙәренә «ауыл булып ултырырға» рөхсәт бирә.

Керҙәшлек хаҡы — ҡаҙнаға Кинйәғол һәм уны иптәштәре өсөн йылына  «йыл һайын 14 һуҫар тиреһе һәм шти бессырей? бал»
.

1717 йылдың 28 июнендәге яҙыу буйынса, рәсмәкәй башҡорттары Әлбәк һәм Мәсәғүт Тәнәевтәр башҡорттары Яръяҙы һәм Мансияҙы йылғалары буйындағы аҫаба ерҙәрен Монастырские Дуванеи дьячогы М. Г. Халтуринға һәм крәҫтиән П. О. Бобровскийға, йылына 3-әр һуҫар тиреһе тапшырыу шарты һәм «ихата» биләмәһенә эйә булыу хоҡуғы менән, ҡуртымға бирә.

1728 йылда Нуғай даруғаһы татары Мәсәғүт Аҙнағолов тәүге төпләнеүсенең улы башҡорт Асҡар Рәсмәкәевтән 15 һум аҡса алған, һәм, кредиторға бурысын хеҙмәт итеп ҡаплау йөкләмәһе менән, әрһеҙләшеп бында төпләнеп китә.

Бында 1793 һәм 1818 йылдарҙа Ҡаңлы улусы башҡорттарынан ерҙе ҡуртымға алған яһаҡлы татарҙар ҙа йәшәгән. Мишәрҙәр һәм уларҙың ер менән файҙаланыуына ҡағылышлы түбәндәге фекер бар: «1722 йылдың 11 июнендә, 1723 йылдың 1 авгусында — 1727 йылдың 1 авгусы, 11 ғинуары, 1778 йылдың 22 июнь көнө аҫаба башҡорттарҙан һатып алынған ерҙәрә эйә» тигән яҙмалар нигеҙендә йәшәйҙәрЦГИА РБ. Ф. 1. Оп. 1. Д. 791. С. 113. С. 117. С. 157—158. С. 258—259. С. 280. .

Икенсе йыйынтыҡта типтәрҙәр хаҡында ла әйтелә: «Ергә документтары юҡ, ләкин купчая крепость буйынса ер биләүсе яһаҡлы татарҙар рөхсәте буйынса йәшәйҙәр».

XVIII быуат башында бында дыуанай башҡорттары йәшәгән. Керҙәшлек институты аша бында татарҙар, улар аша — типтәрҙәр, һуңынан мишәрҙәр ултырған. 1762 йылда ауылда Пенза наместниклығынан 20 татар йәшәгән.

1816 йылда бында 15 башҡорт — Балтасовтар, 72 мишәр, 7 типтәр иҫәпкә алына. 1834 йылда башҡорттар 8 кеше, типтәрҙәр — 10, мишәрҙәр — 91 кеше тәшкил иткән. Татарҙар тураһында мәғлүмәт юҡ. 1896 йылда 978 кеше иҫәпкә алынған. 1920 йылда 216 йортта 1198 мишәр йәшәгән .

1843 йылда 91 мишәргә ужым игененең — 168 бот, яҙғы игендең — 192 бот сәсеүлеге тура килә. 47 йортта (294 кеше) 65 ат, 170 һыйыр, 266 һарыҡ, 4 кәзә аҫыралған. 2970 дисәтинә ергә эйә булғандар.

 Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше 
1865 йылда Рәсмәкәй ауылындағы 38 йортта 631 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр.

ХIХ быуат аҙағында 2-шәр мәсет һәм кибет булған.

 Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше 
1906 йылда 2 мәсет, 3 бакалея кибете, запас иген һаҡлай торған мөгәзәй теркәлгән.

Әлеге ваҡытта ауылда Иҫке Ҡормаш урта мәктәбе филиалы — Рәсмәкәй Башланғыс мәктәбе фельдшер-акушерлыҡ пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана бар .

 Халыҡ һаны 
Рәсмәкәй ауылында башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002)

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август1198 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар850 1959 йыл 15 ғинуар475 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар268 2002 йыл 9 октябрь236 2010 йыл 14 октябрь22410412046,453,6

 Билдәле кешеләре 
 Шәмсетдинов Мөхәмәт Мөхәррәм улы (2 сентябрь 1927 йыл — 30 август 1971 йыл) — бейеүсе. БАССР-ҙың халыҡ артисы (1955).

 Хәтер 

 Урамдары 

 Туғай урамы ( Луговая (улица)
 Пролетар урамы ( Пролетарская (улица)
 Баҡса урамы ( Садовая (улица)[https://mapdata.ru/bashkortostan/kushnarenkovskiy-rayon/derevnya-rasmekeevo/ Карта д. Расмекеево. Улицы 

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары

Тауҙар:

Урмандар:

Йылғалар:

Шишмәләр:

Ялан-бесәнлектәр:

Таусыҡтар, түбәләр:

Тарихи ҡомартҡы:

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Хисамитдинова Ф. Г. Башкирская ойконимия XVI—XIX вв. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1991
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001
 А. З. Асфандияров. Любезные вы мои… Уфа: Китап, 1992, с.18

 Һылтанмалар 
 
 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Кушнаренко районы ауылдары