Балғабаш
{{Taxobox
 | name         = Балғабаш
 | image file   = Coccothraustes coccothraustes 1 (Marek Szczepanek).jpg
 | image descr  = Coccothraustes coccothraustes
 | regnum       = Хайуандар
 | phylum       = [[Хордалылар]]
 | classis      = [[Ҡоштар]]
 | ordo         = [[Турғай һымаҡтар]]
 | subordo      = [[Һайраусылар]]
 | familia      = [[Аҡбауыр турғайҙар]]
 | genus        = [[Балғабаштар]]
 | species      = '''Балғабаш'''
 | latin        =  {{btname|Coccothraustes coccothraustes| <br />([[Linnaeus]], [[1758]])}}
 | wikispecies  =  Coccothraustes coccothraustes
 | commons      =  Category:Coccothraustes coccothraustes
 | range map = Rangemap-grosbec.png
 | range map width = 250px
 | itis         =  179169 
 | ncbi         =  37608
}}
{{Международная Красная книга|LC|149597}}

'''Балғабаш''', ''ҡалынморон турғай, сүкешбаш'' ({{lang-ru|дубонос}}, {{lang-la|Coccothraustes coccothraustes}}) — [[Европа]]ла, [[Азия]]ла, [[Төньяҡ Африка]]ла йәшәй торған, тупаҡ ҙур суҡышлы ваҡ ҡош йәки [[турғай]].

[[Файл:Coccothraustes coccothraustes.jpg|thumb|250px|Балғабаш]]
[[Рәсем:Coccothraustes coccothraustes MHNT.ZOO.2010.11 Gouvieux.jpg |thumb|''Coccothraustes coccothraustes'']]

== Ҡылыҡһырлама ==
Ҙурлығы сыйырсыҡтай. Һирәк осоусы ҡыҫҡа ҡойроҡло, йыуан, ауыр кәүҙәле ҡош. Осло ғына суҡышының төбө бик йыуан. Ата ҡоштоң дөйөм төҫө алһыуыраҡ ерән. Суҡыш төптәре, тамағы, ҡанат ситтәре, ҡойроғо ялтыр ҡара. Елкәһе, яурындары, ҡорһағы һәм ҡойроҡ осо аҡ. Инә ҡоштоң дөйөм төҫө һоро. Башҡа ҡоштар менән бутарлыҡ түгел.

Тауышы яңғы-рауыҡлы: «сыҡ-сыҡ». һайрауы сыйылдаҡ һәм безелдәк тауыштарҙан тора. Ҡыуаҡлыҡтарҙа, япраҡлы урмандарҙа йәшәй. Емеш: еләк һөйәктәре эсендәге емдәр, сәтләүектәр, ағас орлоҡтары менән туйына. Ултыраҡ ҡош. Һирәк осрай. Ағастарҙа оялай.

Ҡара-көрән таплы, сыймадаҡлы 4—5 бөртөк һорғолт йәшел йомортҡаһы була.

== Әҙәбиәт ==
* [[Э. Ф. Ишбирҙин]]. Башҡортостан ҡоштары китабы. — Өфө, 1986. — ИБ № 3478 28.693.35 И 90
* Н. П. Кныш. Некоторые черты биологии дубоноса в лесостепье Сумщины [https://web.archive.org/web/20040319084021/http://www.geocities.com/berkut_ua/selectrus/knysh98.pdf] // Екологія. Вип. 1-2. 1998. С. 70-81.

== Һылтанмалар ==
* [http://www.birds.kz/Coccothraustes%20coccothraustes/index.html «Птицы Казахстана»: Обыкновенный дубонос] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013161239/http://birds.kz/Coccothraustes%20coccothraustes/index.html |date=2007-10-13 }}

{{Ornitology-stub}}
[[Категория:Алаҡас турғайҙар]]
[[Категория:Башҡортостан ҡоштары]]
Балғабаш, ҡалынморон турғай, сүкешбаш (, ) — Европала, Азияла, Төньяҡ Африкала йәшәй торған, тупаҡ ҙур суҡышлы ваҡ ҡош йәки турғай.

thumb|250px|Балғабаш
thumb|Coccothraustes coccothraustes

 Ҡылыҡһырлама 
Ҙурлығы сыйырсыҡтай. Һирәк осоусы ҡыҫҡа ҡойроҡло, йыуан, ауыр кәүҙәле ҡош. Осло ғына суҡышының төбө бик йыуан. Ата ҡоштоң дөйөм төҫө алһыуыраҡ ерән. Суҡыш төптәре, тамағы, ҡанат ситтәре, ҡойроғо ялтыр ҡара. Елкәһе, яурындары, ҡорһағы һәм ҡойроҡ осо аҡ. Инә ҡоштоң дөйөм төҫө һоро. Башҡа ҡоштар менән бутарлыҡ түгел.

Тауышы яңғы-рауыҡлы: «сыҡ-сыҡ». һайрауы сыйылдаҡ һәм безелдәк тауыштарҙан тора. Ҡыуаҡлыҡтарҙа, япраҡлы урмандарҙа йәшәй. Емеш: еләк һөйәктәре эсендәге емдәр, сәтләүектәр, ағас орлоҡтары менән туйына. Ултыраҡ ҡош. Һирәк осрай. Ағастарҙа оялай.

Ҡара-көрән таплы, сыймадаҡлы 4—5 бөртөк һорғолт йәшел йомортҡаһы була.

 Әҙәбиәт 
 Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. — Өфө, 1986. — ИБ № 3478 28.693.35 И 90
 Н. П. Кныш. Некоторые черты биологии дубоноса в лесостепье Сумщины  // Екологія. Вип. 1-2. 1998. С. 70-81.

 Һылтанмалар 
 «Птицы Казахстана»: Обыкновенный дубонос 

Категория:Алаҡас турғайҙар
Категория:Башҡортостан ҡоштары