«Еңеү» ордены
{{Карточка награды
|Название               = «Еңеү» ордены
|Изображение            =Orden-Pobeda-Marshal Vasilevsky.jpg
|ИзображениеЛента       =OrderVictoryRibbon.svg
|Размер ленты = 
|OriginalName           = «Еңеү» ордены
|Страна                 ={{Флаг СССР}} [[СССР]]
|Тип = юғары хәрби орден
|КомуВручается = Ҡыҙыл Армияның юғары хәрби командалығына
|ОснованияНаграждения =Бер йәки бер-нисә фронт масштабында Ҡыҙыл армия файҙаһына һиҙелерлек үҙгәрештәр килтергән хәрби операцияларҙы уңышлы атҡарып сыҡҡаны өсөн
|Статус = бирелмәй
|Параметры = йондоҙҙоң ҡапма-ҡаршы ике осҡоно остарының араһы — 72 мм, <br />дөйөм ауырлығы — 78 г:<br /><small> платина — 47 г,<br />[[алтын]] — 2 г,<br />[[көмөш]] — 19 г,<br /> рубиндар — 25 карат,<br /> бриллианттар — 16 карат.</small>
|ДатаУчреждения =[[8 ноябрь]] [[1943 йыл]]
|ПервоеНаграждение =[[10 апрель]] [[1944 йыл]]
|ПоследнееНаграждение =[[9 сентябрь]] [[1945 йыл]] <br />([[1978 йыл]]дың 20 феврале)<ref name=brejnef>19 орден, 1978 йылдың 20 февралендә Брежневҡа бирелеп, үлгәндән һуң юҡҡа сығарылған орденды иҫәпләмәгәндә </ref>
|Количество =20 (19)<ref name="brejnef"/>
|СтаршаяНаграда = юҡ
|МладшаяНаграда = юҡ
|Соответствует =
}}
'''«Еңеү» ордены''' ({{lang-ru|Орден «Победа»}}) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]] выҡытында булдырылған орден. Был орден менән Оло еңеүгә мөһим өлөш индергән юғары хәрби етәкселәр бүләкләнгән. [[1944]]—[[1945]] йылдарҙа был юғары хәрби орденға 16 кеше 19 тапҡыр лайыҡ булған. Шулар араһында 10 [[Советтар Союзы Маршалы]], бер [[армия генералы]] һәм 5 сит ил кешеһе бар.

«Еңеү» ордены менән бүләкләү тәртибе бер тапҡыр тупаҫ рәүештә боҙола. Үкенесле хәл [[1978]] йылдың 20 февралендә КПСС ҮК Генераль сәркәтибе, [[СССР]] Юғары Советы Президиумы рәйесе, СССР оборона Советы рәйесе, Советтар Союзы Маршалы [[Брежнев Леонид Ильич|Л. И. Брежневҡа]] СССР Юғары Совет Президиумы тарафынан сираттағы бүләк итеп тапшырыу арҡаһында барлыҡҡа килә. Был ваҡиға кешеләрҙең, бигерәк тә яугирҙәрҙең, хәтерен ныҡ ҡалдырҙы. СССР-ҙың беренсе һәм һуңғы президенты [[Горбачёв Михаил Сергеевич|Михаил Горбачёвтың]] [[1989]] йылдың 21 сентябрендәге ҡарары менән үрҙә әйтелгән тарихи хата төҙәтелә. СССР Юғары Совет Президиумы ҡарары юҡҡа сығарыла.

«Еңеү» ордены Рәсәй Федерацияһының рәсми хөкүмәт бүлектәре исемлегенә индерелмәгән. Был орден менән башҡа бер кем дә бер ваҡытта ла бүләкләнмәйәсәк.

=== Орден ===
[[Платина]]нан эшләнгән биш осло йондоҙ. Диаметры 72 мм. Дөйөм ауырлығы 16 [[карат]] (3,2 г) булған 150 [[алмаз]] менән биҙәлгән. Йондоҙҙоң нурҙары [[Рубин|рубиндан]] эшләнгән. Йондоҙ уртаһында урынлашҡан зәңгәр төҫтәге медальонға Кремль стенаһы, Спас манараһы, [[В. И. Ленин]] мавзолейы рәсеме төшөрөлгән. Медальондың өҫкө өлөшөндә «СССР», аҫҡы яғында «ПОБЕДА» тип яҙылған.

=== Планка ===
[[Рәсем:OrderVictoryRibbon.svg|right|thumb|Орден планкаһы]]
Орден планкаһы башҡа совет ордендарының планкаларына ҡарағанда ике тапҡырға оҙонораҡ. 6 совет орденының төҫөн үҙ эсенә алған, һәр төҫ араһы ярты миллиметр киңлегендә аҡ һыҙыҡтар менән бүленгән.
* Ҡыҙғылт һары, уртаһында ҡара — [[Дан ордены]]
* Зәңгәр — [[Богдан Хмельницкий ордены]]
* Ҡара ҡыҙыл — [[Александр Невский ордены]]
* Күм — күк — [[Кутузов ордены]]
* Йәшел — [[Суворов ордены]]
* Ҡыҙыл (урталағы өлөш) — [[Ленин орден]]

== Орден менән бүләкләнгәндәр исемлеге ==

=== Ике тапҡыр ===
* [[Василевский Александр Михайлович]]: 1944 йылдың 10 апрелендә, 1945 йылдың 8 сентябрендә
* [[Жуков Георгий Константинович]]: 1944 йылдың 10 апрелендә, 1945 йылдың 30 мартында
* [[Сталин Иосиф Виссарионович]]: 1944 йылдың 29 июлендә, 1945 йылдың 26 июнендә

=== Бер тапҡыр ===
* [[Конев Иван Степанович]]: 1945 йылдың 30 мартында
* [[Рокоссовский Константин Константинович]]: 1945 йылдың 30 мартында
* [[Малиновский Родион Яковлевич]]: 1945 йылдың 26 апрелендә
* [[Толбухин Фёдор Иванович]]: 1945 йылдың 26 апрелендә
* [[Говоров Леонид Александрович]]: 1945 йылдың 31 майында
* [[Тимошенко Семён Константинович]]: 1945 йылдың 4 июнендә
* [[Антонов Алексей Иннокентьевич]]: 1945 йылдың 4 июнендә
* [[Мерецков Кирилл Афанасьевич]]: 1945 йылдың 8 сентябрендә
* [[Брежнев Леонид Ильич]] (1978 йылдың 20 февралендә бирелгән, 1989 йылдың 21 сентябрендә ғәмәлдән сығарылған)

=== Сит ил кешеләре ===
* [[Монтгомери Бернард Лоу|Бернард Монтгомери]] ([[Бөйөк Британия]]): [[1945]] йылдың 5 июнендә
* [[Эйзенхауэр Дуайт Дэвид|Дуайт Эйзенхауэр]] ([[АҠШ]]): 1945 йылдың 5 июнендә
* [[Михай I]] ([[Румыния]] короле): 1945 йылдың 6 июлендә
* [[Роля-Жимерский Михал|Михал Роля-Жимерский]] ([[Польша]]): 1945 йылдың 9 авгусында
* [[Тито Иосип Броз|Иосип Броз Тито]] ([[Югославия]]): 1945 йылдың 9 сентябрендә

{{rq|sources}}
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
== Әҙәбиәт ==
* {{книга
|автор = Ионина Н. А.
|часть = 
|заглавие = Сто великих наград
|оригинал = 
|ссылка = 
|издание = 
|место = Киев
|издательство = Вече
|год = 2003
|том = 
|страницы = 
|страниц = 432
|isbn = 5-7838-1171-8
}}

* {{книга
|автор = Савичев Н. П.
|часть = 
|заглавие = Символы трудовой и ратной доблести
|оригинал = 
|ссылка = 
|издание = 
|место = Киев
|издательство = Радяньска школа
|год = 1987
|том = 
|страницы = 
|страниц = 233
|isbn = 
}}

* {{книга
|автор = Смыслов О. С.
|часть = 
|заглавие = Загадки советских наград
|оригинал = 
|ссылка = 
|издание = 
|место = Киев
|издательство = Вече
|год = 2005
|том = 
|страницы = 
|страниц = 352
|isbn = 5-9533-0446-3
}}
* {{статья|автор=Цыпленков Кирилл.|заглавие=Орден Победа. Архивная находка к 60-летию учреждения|ссылка=https://www.scribd.com/doc/7769526/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B0-%D0%9F%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%B4%D0%B0-%D1%81%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%8F%D0%B1%D1%80%D1%8C-1943-%D0%B3-Zeughaus-21|издание=[[Старый Цейхгауз|Цейхгауз]]|тип=журнал|место=М.|год=2003|выпуск=21|номер=|страницы=42-44}}
* {{статья|автор=Цыпленков Кирилл.|заглавие=«Победа» меняет владельца. Опыт идентификации орденов: от Жукова до Брежнева|ссылка=https://www.scribd.com/doc/263767741/Order-of-Victory-Changes-Hands-Award-s-Identification-Experience-from-Zhukov-to-Brezhnev-Kirill-Tsyplenkov|издание=[[Старый Цейхгауз]]|тип=журнал|место=М.|год=2014|выпуск=2(58)|номер=|страницы=60-72}}
== Һылтанмалар ==
* [http://www.senat.org/vasilevsky/Pobeda-Victory.html Кавалеры ордена Победа] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100309225521/http://www.senat.org/vasilevsky/Pobeda-Victory.html |date=2010-03-09 }}
* [http://www.mirnagrad.ru/cgi-bin/catalogue.cgi?stage=2&re_mus=1&ty_num=5&re_num=5058 Грамота к Ордену Победы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140720023203/http://www.mirnagrad.ru/cgi-bin/catalogue.cgi?stage=2&re_mus=1&ty_num=5&re_num=5058 |date=2014-07-20 }}
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышы]]
[[Категория:СССР ордендары]]
[[Категория:«Еңеү» ордены кавалерҙары|*]]
[[Категория:1943 йылда барлыҡҡа килгән наградалар]]
«Еңеү» ордены () — Бөйөк Ватан һуғышы выҡытында булдырылған орден. Был орден менән Оло еңеүгә мөһим өлөш индергән юғары хәрби етәкселәр бүләкләнгән. 1944—1945 йылдарҙа был юғары хәрби орденға 16 кеше 19 тапҡыр лайыҡ булған. Шулар араһында 10 Советтар Союзы Маршалы, бер армия генералы һәм 5 сит ил кешеһе бар.

«Еңеү» ордены менән бүләкләү тәртибе бер тапҡыр тупаҫ рәүештә боҙола. Үкенесле хәл 1978 йылдың 20 февралендә КПСС ҮК Генераль сәркәтибе, СССР Юғары Советы Президиумы рәйесе, СССР оборона Советы рәйесе, Советтар Союзы Маршалы Л. И. Брежневҡа СССР Юғары Совет Президиумы тарафынан сираттағы бүләк итеп тапшырыу арҡаһында барлыҡҡа килә. Был ваҡиға кешеләрҙең, бигерәк тә яугирҙәрҙең, хәтерен ныҡ ҡалдырҙы. СССР-ҙың беренсе һәм һуңғы президенты Михаил Горбачёвтың 1989 йылдың 21 сентябрендәге ҡарары менән үрҙә әйтелгән тарихи хата төҙәтелә. СССР Юғары Совет Президиумы ҡарары юҡҡа сығарыла.

«Еңеү» ордены Рәсәй Федерацияһының рәсми хөкүмәт бүлектәре исемлегенә индерелмәгән. Был орден менән башҡа бер кем дә бер ваҡытта ла бүләкләнмәйәсәк.

 Орден 
Платинанан эшләнгән биш осло йондоҙ. Диаметры 72 мм. Дөйөм ауырлығы 16 карат (3,2 г) булған 150 алмаз менән биҙәлгән. Йондоҙҙоң нурҙары рубиндан эшләнгән. Йондоҙ уртаһында урынлашҡан зәңгәр төҫтәге медальонға Кремль стенаһы, Спас манараһы, В. И. Ленин мавзолейы рәсеме төшөрөлгән. Медальондың өҫкө өлөшөндә «СССР», аҫҡы яғында «ПОБЕДА» тип яҙылған.

 Планка 
right|thumb|Орден планкаһы
Орден планкаһы башҡа совет ордендарының планкаларына ҡарағанда ике тапҡырға оҙонораҡ. 6 совет орденының төҫөн үҙ эсенә алған, һәр төҫ араһы ярты миллиметр киңлегендә аҡ һыҙыҡтар менән бүленгән.
 Ҡыҙғылт һары, уртаһында ҡара — Дан ордены
 Зәңгәр — Богдан Хмельницкий ордены
 Ҡара ҡыҙыл — Александр Невский ордены
 Күм — күк — Кутузов ордены
 Йәшел — Суворов ордены
 Ҡыҙыл (урталағы өлөш) — Ленин орден

 Орден менән бүләкләнгәндәр исемлеге 

 Ике тапҡыр 
 Василевский Александр Михайлович: 1944 йылдың 10 апрелендә, 1945 йылдың 8 сентябрендә
 Жуков Георгий Константинович: 1944 йылдың 10 апрелендә, 1945 йылдың 30 мартында
 Сталин Иосиф Виссарионович: 1944 йылдың 29 июлендә, 1945 йылдың 26 июнендә

 Бер тапҡыр 
 Конев Иван Степанович: 1945 йылдың 30 мартында
 Рокоссовский Константин Константинович: 1945 йылдың 30 мартында
 Малиновский Родион Яковлевич: 1945 йылдың 26 апрелендә
 Толбухин Фёдор Иванович: 1945 йылдың 26 апрелендә
 Говоров Леонид Александрович: 1945 йылдың 31 майында
 Тимошенко Семён Константинович: 1945 йылдың 4 июнендә
 Антонов Алексей Иннокентьевич: 1945 йылдың 4 июнендә
 Мерецков Кирилл Афанасьевич: 1945 йылдың 8 сентябрендә
 Брежнев Леонид Ильич (1978 йылдың 20 февралендә бирелгән, 1989 йылдың 21 сентябрендә ғәмәлдән сығарылған)

 Сит ил кешеләре 
 Бернард Монтгомери (Бөйөк Британия): 1945 йылдың 5 июнендә
 Дуайт Эйзенхауэр (АҠШ): 1945 йылдың 5 июнендә
 Михай I (Румыния короле): 1945 йылдың 6 июлендә
 Михал Роля-Жимерский (Польша): 1945 йылдың 9 авгусында
 Иосип Броз Тито (Югославия): 1945 йылдың 9 сентябрендә

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 

 

 
 
 
 Һылтанмалар 
 Кавалеры ордена Победа 
 Грамота к Ордену Победы 
Категория:Бөйөк Ватан һуғышы
Категория:СССР ордендары
*
Категория:1943 йылда барлыҡҡа килгән наградалар