Батыр
{{ТП-Рәсәй|Батыр
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Батыр
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53 | lat_min =  | lat_sec = 
  |lon_deg = 55 | lon_min =  | lon_sec = 
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Фёдоровка районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = {{ Население | Батырово | тс }}
  |иҫәп алыу йылы       = {{ Население | Батырово | г }}
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453288
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34746 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80254830002
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Батыр''' ({{lang-ru|Батырово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Фёдоровка районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 441 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453288, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80254830002.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||441||224||217||50,8||49,2
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Фёдоровка (Фёдоровка районы)|Фёдоровка]]): 38 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Михайловка (Фёдоровка районы)|Михайловка]]): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Мәләүез (ҡала)|Мәләүез]]): 62 км
 

<!-- == Урамдары ==
* {{lang-ba|}} 1 Май (урамы) — {{lang-ru|}} 1 Мая (улица)
* {{lang-ba|}} 8 Март (урамы) — {{lang-ru|}} 8 Марта (улица)
* {{lang-ba|}} Ашҡаҙар (урамы) — {{lang-ru|}} Ашкадарская (улица)
* {{lang-ba|}} Йылға Аръяғы (урамы) — {{lang-ru|}} Заречная (улица)
* {{lang-ba|}} Киров (урамы) — {{lang-ru|}} Кирова (улица)
* {{lang-ba|}} Туғай (урамы) — {{lang-ru|}} Луговая (улица)
* {{lang-ba|}} Йәштәр (урамы) — {{lang-ru|}} Молодежная (улица)
* {{lang-ba|}} Үҙәк (урам) — {{lang-ru|}} Центральная (улица)<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/fedorovskiy-rayon/selo-batirovo/ Улицы села Батырово]</ref> -->

== Тарихы ==
Батыр ауылы [[XVIII быуат]]тың 70-се йылдарында барлыҡҡа килә, һәр хәлдә 1786 йыл картаһында был ауыл күрһәтелә. Быуат аҙағында 15 ихатала 56 кеше йәшәй. [[1816 йыл]]да ауылға иң тәүгеләрҙән килеп төплөнгән Кинйәғол Батыровтың улына 67 йәш тула. VII ревизияға 3 йортта ни бары 22 кеше генә ҡала. 

[[1834 йыл]]ғы VIII халыҡ иҫәбен алыу материалдарында Ырымбур өйәҙендә Юрматы ырыуының ике ауылы булыуы билдәләнә: береһе — әлеге ваҡытта [[Ырымбур өлкәһе]]нә ҡараған Мерәҫ ауылы, икенсеһе — Аҙнай түбәһенең 32-се йортона ҡараған Батыр ауылы. 1837 йылда Батыр ауылында межаланған ҡаҙна ерендә 347 башҡорт көн күрә<ref name="Батыр">{{китап |автор=Коллектив авторов |заглавие=История башкирских родов. Юрматы. |ответственный=Хамидуллин С. И. |ссылка=http://ihtika.ru/index.php/book/istoriya-bashkirskih-rodov-yurmaty-tom-30-ch-1--ufa-2018/page/180 |место=Уфа |издательство=Китап |год=2018 |том=30, часть 1 |страниц=840 |страницы=199-200 |тираж = 2 000 |isbn= 978-5-295-06968-0|ref= }}</ref>. Х ревизия билдәләүенсә, 46 йортта 449 башҡорт аҡабалары. 

[[1850]]-се йылдарҙа ауылға хәҙерге Башҡортостандың [[Ейәнсура районы]]нан Хәлитовтар нәҫеле килеп төпләнә. Шулай уҡ татар мырҙаһы Аҡсуриндар ҙа Батыр ауылында йәшәгән була. [[1917 йыл]]ғы рәүиз документтары буйынса 167 ихатала 879 [[башҡор]]т, 2 ихатала 7 татар, 2 ихаттала 20 урыҫтың йәшәүе теркәлә. Беренсе совет халыҡ иҫәбен алыуҙа 166 йорт хужалығында 753 башҡорт теркәлә<ref name="Батыр" />.

[[1842 йыл]]да 38 кешегә ужым икмәге — 16, яҙғы культуралар 232 бот сәселгән. Уларға йылҡы — 50, һыйыр малы — 25, һарыҡ 18 баш тура килә<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/page/137 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с., страница 137] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325023105/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/page/137 |date=2022-03-25 }}</ref>.

== Батыр ауылы топонимдары ==
* Фёдоровка районы Батыр ауылы топонимдарын викидәреслектә [[:b:Фёдоровка районы Батыр ауылы топонимдары|уҡығыҙ]].

== Матбуғатта ==

== Видеояҙмалар ==
* Ҡош осҡан бейеклектән Батыр ауылына ҡарау. Апрель. 2019 йыл[https://www.youtube.com/watch?v=a9o6rMwCs4s Ҡош осҡан бейеклектән Батыр ауылына ҡарау. Апрель. 2019 йыл]
* Батыр ауылы тураһында презентация[https://yandex.ru/video/preview/?filmId=14292705465954268643&from=tabbar&parent-reqid=1649695519605772-10687940753738779589-sas3-1002-e1c-sas-l7-balancer-8080-BAL-4525&text=батырово+федоровский+район Батыр ауылы тураһында презентация]]
* {{YouTube|BRz70MSJIiQ|logo=1|«Ҡаҙ өмәһе» (Гусиное перо)}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412025101/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/ |date=2022-04-12 }}

* [https://vk.com/bookmarks?from_menu=1&w=wall-205614669_22%2Fa39a114319ff6a6d97 Юсупов Ю. М., Исянгулов Ш. Н., Ярмуллин А. Ш. Юрматы.— Уфа, 2017. — 154 с.: илл.]

* {{китап |автор=Коллектив авторов |заглавие=История башкирских родов. Юрматы. |ответственный=Хамидуллин С. И. |ссылка=http://ihtika.ru/index.php/book/istoriya-bashkirskih-rodov-yurmaty-tom-30-ch-1--ufa-2018/page/181 |место=Уфа |издательство=Китап |год=2018 |том=30, часть 1 |страниц=840 |страницы=192 |тираж = 2 000 |isbn= 978-5-295-06968-0|ref= }}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Фёдоровка районы ауылдары}}

[[Категория:Фёдоровка районы ауылдары]]
[[Категория:Ашҡаҙар буйындағы тораҡ пункттар]]
Батыр () — Башҡортостандың Фёдоровка районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 441 кеше.
Почта индексы — 453288, ОКАТО коды — 80254830002.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь44122421750,849,2

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Фёдоровка): 38 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Михайловка): 3 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мәләүез): 62 км
 

 Тарихы 
Батыр ауылы XVIII быуаттың 70-се йылдарында барлыҡҡа килә, һәр хәлдә 1786 йыл картаһында был ауыл күрһәтелә. Быуат аҙағында 15 ихатала 56 кеше йәшәй. 1816 йылда ауылға иң тәүгеләрҙән килеп төплөнгән Кинйәғол Батыровтың улына 67 йәш тула. VII ревизияға 3 йортта ни бары 22 кеше генә ҡала. 

1834 йылғы VIII халыҡ иҫәбен алыу материалдарында Ырымбур өйәҙендә Юрматы ырыуының ике ауылы булыуы билдәләнә: береһе — әлеге ваҡытта Ырымбур өлкәһенә ҡараған Мерәҫ ауылы, икенсеһе — Аҙнай түбәһенең 32-се йортона ҡараған Батыр ауылы. 1837 йылда Батыр ауылында межаланған ҡаҙна ерендә 347 башҡорт көн күрә. Х ревизия билдәләүенсә, 46 йортта 449 башҡорт аҡабалары. 

1850-се йылдарҙа ауылға хәҙерге Башҡортостандың Ейәнсура районынан Хәлитовтар нәҫеле килеп төпләнә. Шулай уҡ татар мырҙаһы Аҡсуриндар ҙа Батыр ауылында йәшәгән була. 1917 йылғы рәүиз документтары буйынса 167 ихатала 879 башҡорт, 2 ихатала 7 татар, 2 ихаттала 20 урыҫтың йәшәүе теркәлә. Беренсе совет халыҡ иҫәбен алыуҙа 166 йорт хужалығында 753 башҡорт теркәлә.

1842 йылда 38 кешегә ужым икмәге — 16, яҙғы культуралар 232 бот сәселгән. Уларға йылҡы — 50, һыйыр малы — 25, һарыҡ 18 баш тура киләАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с., страница 137 .

 Батыр ауылы топонимдары 
 Фёдоровка районы Батыр ауылы топонимдарын викидәреслектә уҡығыҙ.

 Матбуғатта 

 Видеояҙмалар 
 Ҡош осҡан бейеклектән Батыр ауылына ҡарау. Апрель. 2019 йылҠош осҡан бейеклектән Батыр ауылына ҡарау. Апрель. 2019 йыл
 Батыр ауылы тураһында презентацияБатыр ауылы тураһында презентация]
 

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий  

 Юсупов Ю. М., Исянгулов Ш. Н., Ярмуллин А. Ш. Юрматы.— Уфа, 2017. — 154 с.: илл.

 

Категория:Фёдоровка районы ауылдары
Категория:Ашҡаҙар буйындағы тораҡ пункттар