Әкрәм Бейеш
{{Учёный
 |Имя                  = Бейешев Әкрәм Ғибаҙулла улы
 |Изображение          = 
 |Ширина               = 
 |Описание изображения = 
 |Дата рождения        = 16.04.1926
 |Место рождения       = [[Башҡорт АССР-ы]] [[Йылайыр кантоны]]<ref name="БР">Хәҙер [[Башҡортостан Республикаһы]] {{ТУ|Күгәрсен районы}} [[Туйөмбәт]] ауылы</ref>
 |Дата смерти          = 2.10.2003
 |Место смерти         = {{ВафатБулыуУрыны|Өфө}} ҡалаһы
|Гражданство          = {{СССР}} [[СССР]]<br> {{RUS}}
 |Научная сфера        = башҡорт тел ғилеменең лексикографияһы, орфографияһы, топонимикаһы, фонетикаһы
 |Место работы         = [[Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты]]
 |Учёная степень       = {{Учёная степень|кандидат|филологических наук}}
 |Учёное звание        = 
 |Альма-матер          = [[Мәскәү дәүләт университеты]]
 |Научный руководитель = 
 |Знаменитые ученики   = 
 |Известен как         = Әкрәм Бейеш
 |Награды и премии     = Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998){{Зәйнәб Биишева исемендәге премия|2017}} 
 |Роспись              = 
 |Ширина росписи       = 
 |Сайт                 = 
 |Викитека             = 
 |Викисклад            = <!--  БЕЗ префикса Category:-->
}}
{{ФШ|Бейешев}}

'''Бейешев Әкрәм Ғибаҙулла улы''' ([[16 апрель]] [[1926 йыл]] — [[2 октябрь]] [[2003 йыл]]) — [[фән|ғалим]]-[[Тел белеме|тел белгесе]]. 1957—1986 йылдарҙа [[СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы]] [[Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты]]ның ғилми хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1970 йылдан [[башҡорт теле]]нең аңлатмалы һүҙлеге секторы мөдире. Филология фәндәре кандидаты (1964). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998). [[Зәйнәб Биишева исемендәге премия]] лауреаты (2017, үлгәндән һуң)<ref>[http://www.bashinform.ru/news/1124435-v-bashkirii-opredelil-laureatov-premii-imeni-zaynab-biishevoy-za-2017-god/ В Башкирии определили лауреатов премии имени Зайнаб Биишевой за 2017 год {{Башинформ}}, 2018, 3 марта]{{V|4|03|2018}}</ref>.

== Биографияһы ==
Әкрәм Ғибаҙулла улы Бейешев 1926 йылдың 16 апрелендә Башҡорт АССР-ының [[Йылайыр кантоны]] Бөрйән-Ҡыпсаҡ олосо<ref name="БР" /> [[Туйөмбәт]] ауылында тыуған.

1956 йылда [[Мәскәү дәүләт университеты]]ның филология факультетын тамамлап, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтына эшкә килә. 1958−1961 йылдарҙа СССР Фәндәр Академияһы Тел институтының аспирантураһында уҡый. «Первичные долгие гласные в тюркских языках» тигән китап сығара (1963) һәм шуны кандидатлыҡ диссертацияһы итеп яҡлай.

Ул бөтә ғүмерен тел ғилеменә арнай, башҡорт теленең аңлатмалы һүҙлеген төҙөүҙә ҡатнаша. Һүҙлек төркөмөнөң етәксеһе булып, һүҙ байлығын йыйыу эшен ойоштора, һүҙлектең ғилми нигеҙен, тоҙолөш принциптарын эшләп, төҙөүселәр тапшырған ҡулъяҙмаларҙы өр-яңынан ҡарап, йүнәтеп бара. «Башҡорт теленең һүҙлеге» тигән исем менән 1993 йылда донъя күргән ике томлы оло һүҙлек Әкрәм Бейештең төп хеҙмәте булып тора. Шунан тыш, ул башҡорт теленең яңы орфографияһын эшләп ғәмәлгә индерә, төрки тел ғилеме буйынса байтаҡ мәҡәлә сығара. «Башҡорт халҡының тарихы һәм азатлыҡ көрәше» (1993), «Нация и национальная политика» (1995) тигән китаптар яҙып баҫтыра. «Эйек бөрйәндәре һәм Туйөмбәт менән Ҡотлембәт» тигән тарихи китап яҙа, гәзит-журналда милли мәсьәләгә арналған мәҡәләләр менән сығыш яһай. «Тел хикмәттәре» тигән китап — уның һуңғы осорҙа яҙған эштәренең береһе.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998)

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ|82714}}{{V|14|04|2021}}   

[[Категория:Башҡортостан ғалимдары]]
[[Категория:Башҡорт теле белгестәре]]
[[Категория:Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре]]
[[Категория:Мәскәү дәүләт университетын тамамлаусылар]]
[[Категория:Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаттары]]
Бейешев Әкрәм Ғибаҙулла улы (16 апрель 1926 йыл — 2 октябрь 2003 йыл) — ғалим-тел белгесе. 1957—1986 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1970 йылдан башҡорт теленең аңлатмалы һүҙлеге секторы мөдире. Филология фәндәре кандидаты (1964). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998). Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаты (2017, үлгәндән һуң)В Башкирии определили лауреатов премии имени Зайнаб Биишевой за 2017 год , 2018, 3 марта.

 Биографияһы 
Әкрәм Ғибаҙулла улы Бейешев 1926 йылдың 16 апрелендә Башҡорт АССР-ының Йылайыр кантоны Бөрйән-Ҡыпсаҡ олосо Туйөмбәт ауылында тыуған.

1956 йылда Мәскәү дәүләт университетының филология факультетын тамамлап, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтына эшкә килә. 1958−1961 йылдарҙа СССР Фәндәр Академияһы Тел институтының аспирантураһында уҡый. «Первичные долгие гласные в тюркских языках» тигән китап сығара (1963) һәм шуны кандидатлыҡ диссертацияһы итеп яҡлай.

Ул бөтә ғүмерен тел ғилеменә арнай, башҡорт теленең аңлатмалы һүҙлеген төҙөүҙә ҡатнаша. Һүҙлек төркөмөнөң етәксеһе булып, һүҙ байлығын йыйыу эшен ойоштора, һүҙлектең ғилми нигеҙен, тоҙолөш принциптарын эшләп, төҙөүселәр тапшырған ҡулъяҙмаларҙы өр-яңынан ҡарап, йүнәтеп бара. «Башҡорт теленең һүҙлеге» тигән исем менән 1993 йылда донъя күргән ике томлы оло һүҙлек Әкрәм Бейештең төп хеҙмәте булып тора. Шунан тыш, ул башҡорт теленең яңы орфографияһын эшләп ғәмәлгә индерә, төрки тел ғилеме буйынса байтаҡ мәҡәлә сығара. «Башҡорт халҡының тарихы һәм азатлыҡ көрәше» (1993), «Нация и национальная политика» (1995) тигән китаптар яҙып баҫтыра. «Эйек бөрйәндәре һәм Туйөмбәт менән Ҡотлембәт» тигән тарихи китап яҙа, гәзит-журналда милли мәсьәләгә арналған мәҡәләләр менән сығыш яһай. «Тел хикмәттәре» тигән китап — уның һуңғы осорҙа яҙған эштәренең береһе.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998)

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
    

Категория:Башҡортостан ғалимдары
Категория:Башҡорт теле белгестәре
Категория:Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре
Категория:Мәскәү дәүләт университетын тамамлаусылар
Категория:Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаттары