Ҡушый (ауыл)
{{ТП-Рәсәй|Ҡушый
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Ҡушый
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53.3474298 | lat_min =  | lat_sec = 
  |lon_deg = 58.6246405 | lon_min =  | lon_sec = 
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Әбйәлил районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 374
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453601
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34772 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80201822003
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Ҡушый''' — [[Башҡортостан]]дағы [[Әбйәлил районы]] Дәүләт ауыл советына ҡараған ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 374 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Почта индексы — 453601, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80201822003.

== Халыҡ һаны ==
{{ Население | Кушеево }}
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса [[башҡорттар]] (98 %) тәшкил итә<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||374||176||198||47,1||52,9
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Тарихы ==
Ҡушый ауылы (Ҡуянсыҡ) [[1816]]—[[1820]] йылдар араһында барлыҡҡа килгән. [[1834]] йылда бында 21 йортта 121, [[1859 йыл]]да 140, [[1920 йыл]]да 323 кеше йәшәгән. Ауылға беренсе булып старшина Ҡушый Ғәбиҙуллин (1761—1820) нигеҙ һалған. Уның Ғәлиәкбәр исемле улы булған. Ҡушыйҙың ҡустылары Аҡйетәр менән Ҡустығол да ошо ауылға килеп төпләнгән.

Ауылдың икенсе исеме Ҡуянсыҡ уның Исхаҡ менән [[Буранғол (Әбйәлил районы)|Буранғол]] ауылдары менән бәйләнеш булыуына ишаралай. Көһәмешевтарҙың һәм Иҫәрғоловтарҙың өс-дүрт ғаиләһенең Исхаҡ ауылына күсеүе ошо хаҡта һөйләй.

Ауылда 1812 йыл геройы, ике көмөш миҙал кавалеры Ҡунаҡҡужа Аҫылғужин йәшәгән. Уның ағаһы Яҡуп 1805—1807 йылдарҙа [[Франция]] менән [[Рәсәй]] һәм [[Польша]] ерендәге алыштарҙа ҡатнаша.

Халыҡ нигеҙҙә [[малсылыҡ]] менән шөғөлләнгән. Ауыл халҡы [[Ҡағы]], Мәйгәште, [[Ҡырҡтытау (һырт)|Ҡырҡтытау]] яғында йәйләгән. 40-сы йылдарҙа халыҡтың 100 аты, 50 һыйыры, 100 һарығы, 70 кәзәһе, 30 дисәтина һөрөнтө ере була<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/page/40 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с., страница 39-40] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220319132203/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/page/40 |date=2022-03-19 }}</ref>.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Сөләймәнов Вәлиәхмәт Ғимал улы]] (15.04.1924—15.07.2011), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры. Уҡсылар дивизияһының айырым танкыға ҡаршы дивизионының орудие командиры, гвардия өлкән сержанты. Дан орденының тулы кавалеры. 
* [[Әҡсәнов Фәнил Әүхәҙи улы]] (4.11.1957), юрист. 1983 йылдан прокуратура органдары хеҙмәткәре, 2004 йылдан [[Өфө ҡалаһы]] [[Ленин районы (Өфө)|Ленин районы]] хакимиәтенең территориялар һәм кадрҙар менән эшләү идаралығы начальнигы; 2008 йылдан [[Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте|Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппаратының]] хоҡуҡ экспертизаһы һәм административ органдар бүлегенең баш кәңәшсеһе, бүлек етәксеһе урынбаҫары, бүлек етәксеһе; 2012—2016 йылдарҙа Рәсәй Федераль миграция хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының [[Нефтекама]] ҡалаһындағы бүлеге начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2010).

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Еңеүҙең 70 йыллығы (урамы ({{lang-ru|70 лет Победы (улица)}})
* Вәлиәхмәт Сөләймәнов (урамы ({{lang-ru|Валиахмета Сулейманова (улица)}})
* Ҡунаҡҡужа Аҫылғужин (урамы ({{lang-ru|Кунаккужи Асылгужина (улица)}})
* Урман урамы ({{lang-ru|Лесная (улица)}})
* Йәштәр (урамы ({{lang-ru|Молодежная (улица)}})
* Юл буйы (урамы ({{lang-ru|Придорожная (улица)}})
* Сәнәғәт (урамы ({{lang-ru|Производственная (улица)}})
* Дала (урам ({{lang-ru|Степная (улица)}})
* Таһир Ғабдуллин (урамы ({{lang-ru|Тагира Габдуллина (улица)}})
* Таһир Кусимов(урамы ({{lang-ru|Тагира Кусимова (улица)}})
* Мәктәп (урамы ({{lang-ru|Школьная (улица)}})
* Шоссе урамы ({{lang-ru|Шоссейная (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/053/000047.html Улицы]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Ауыл — матбуғатта ==
* [https://bashgazet.ru/articles/milli-proekttar/2022-02-04/by-lil-fermery-grant-yaula-an-2679759 Әбйәлил фермеры грант яулаған]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://kurultai.ru/ba/content/1698-vyyavleno-samoe-trezvoe-selo-abzelilovskogo-rajona/ Әбйәлил районының иң айыҡ ауылы асыҡланды]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} {{V|4|11|2022}}   
* {{ИСДБ}}{{ref-ru}} {{V|4|11|2022}}  

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ|87442}}{{V|3|11|2022}} 
* [http://ufagen.ru/places/abzelilovskiy/kusheevo.html Кушеево на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}}{{V|3|11|2022}} 

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
{{Әбйәлил районы ауылдары}}

[[Категория:Әбйәлил районы ауылдары]]
Ҡушый — Башҡортостандағы Әбйәлил районы Дәүләт ауыл советына ҡараған ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 374 кеше булған. Почта индексы — 453601, ОКАТО коды — 80201822003.

 Халыҡ һаны 

 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар (98 %) тәшкил итәЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь37417619847,152,9

 Тарихы 
Ҡушый ауылы (Ҡуянсыҡ) 1816—1820 йылдар араһында барлыҡҡа килгән. 1834 йылда бында 21 йортта 121, 1859 йылда 140, 1920 йылда 323 кеше йәшәгән. Ауылға беренсе булып старшина Ҡушый Ғәбиҙуллин (1761—1820) нигеҙ һалған. Уның Ғәлиәкбәр исемле улы булған. Ҡушыйҙың ҡустылары Аҡйетәр менән Ҡустығол да ошо ауылға килеп төпләнгән.

Ауылдың икенсе исеме Ҡуянсыҡ уның Исхаҡ менән Буранғол ауылдары менән бәйләнеш булыуына ишаралай. Көһәмешевтарҙың һәм Иҫәрғоловтарҙың өс-дүрт ғаиләһенең Исхаҡ ауылына күсеүе ошо хаҡта һөйләй.

Ауылда 1812 йыл геройы, ике көмөш миҙал кавалеры Ҡунаҡҡужа Аҫылғужин йәшәгән. Уның ағаһы Яҡуп 1805—1807 йылдарҙа Франция менән Рәсәй һәм Польша ерендәге алыштарҙа ҡатнаша.

Халыҡ нигеҙҙә малсылыҡ менән шөғөлләнгән. Ауыл халҡы Ҡағы, Мәйгәште, Ҡырҡтытау яғында йәйләгән. 40-сы йылдарҙа халыҡтың 100 аты, 50 һыйыры, 100 һарығы, 70 кәзәһе, 30 дисәтина һөрөнтө ере булаАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с., страница 39-40 .

 Билдәле шәхестәре 
 Сөләймәнов Вәлиәхмәт Ғимал улы (15.04.1924—15.07.2011), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Уҡсылар дивизияһының айырым танкыға ҡаршы дивизионының орудие командиры, гвардия өлкән сержанты. Дан орденының тулы кавалеры. 
 Әҡсәнов Фәнил Әүхәҙи улы (4.11.1957), юрист. 1983 йылдан прокуратура органдары хеҙмәткәре, 2004 йылдан Өфө ҡалаһы Ленин районы хакимиәтенең территориялар һәм кадрҙар менән эшләү идаралығы начальнигы; 2008 йылдан Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Аппаратының хоҡуҡ экспертизаһы һәм административ органдар бүлегенең баш кәңәшсеһе, бүлек етәксеһе урынбаҫары, бүлек етәксеһе; 2012—2016 йылдарҙа Рәсәй Федераль миграция хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының Нефтекама ҡалаһындағы бүлеге начальнигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2010).

 Урамдары 

 Еңеүҙең 70 йыллығы (урамы ()
 Вәлиәхмәт Сөләймәнов (урамы ()
 Ҡунаҡҡужа Аҫылғужин (урамы ()
 Урман урамы ()
 Йәштәр (урамы ()
 Юл буйы (урамы ()
 Сәнәғәт (урамы ()
 Дала (урам ()
 Таһир Ғабдуллин (урамы ()
 Таһир Кусимов(урамы ()
 Мәктәп (урамы ()
 Шоссе урамы ()Улицы

 Ауыл — матбуғатта 
 Әбйәлил фермеры грант яулаған
 Әбйәлил районының иң айыҡ ауылы асыҡланды

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.    
    

 Һылтанмалар 
  
 Кушеево на портале «Генеалогия и Архивы» 

Категория:Әбйәлил районы ауылдары