Түбәнге Саксония
{{Башҡа мәғәнәләре|Саксония (мәғәнәләр)}}
{{Административная единица
|Русское название        = Түбәнге Саксония
|Оригинальное название   = Niedersachsen
|Герб                    = Coat of arms of Lower Saxony.svg
|Флаг                    = Flag of Lower Saxony.svg
|Центр                   = [[Ганновер]]
|Расположеие             = 
|Страна                  = 
|Официальный код         = DE-NI
|Глава                   = [[Вайль, Штефан|Штефан Вайль]] ([[Социал-демократическая партия Германии|СДПГ]])
|Название главы          = Премьер-министр
|Правящая партия         = коалиция из [[Социал-демократическая партия Германии|СДПГ]] и [[Партия Зелёных (Германия)|Зелёных]]
|Распределение голосов   = [[Христианско-демократический союз (Германия)|ХДС]] 54<br />[[Социал-демократическая партия Германии|СДПГ]] 49<br />[[Партия Зелёных (Германия)|Зелёные]] 20<br />[[Свободная демократическая партия Германии|СвДП]] 14
|Последние выборы        = [[20 января]] [[2013]]
|Следующие выборы        = 2018
|Площадь                 = 47 612,88
|Население               = 7 777 992<ref>https://www.destatis.de/DE/PresseService/Presse/Pressekonferenzen/2013/Zensus2011/bevoelkerung_zensus2011.pdf?__blob=publicationFile</ref>
|Плотность населения     = 163,36
|Карта                   = Deutschland Lage von Niedersachsen.svg
|Размер карты            =
|Голосов                 = 6
|Адрес                   = 
|Email                   = 
|Сайт                    = http://www.niedersachsen.de http://www.niedersachsen.de
}}
[[Файл:Deutschland Lage von Niedersachsen.svg|thumb|right|200px|Түбәнге Саксония картала]]
[[Рәсем:Flag of Lower Saxony.svg|145px|thumb|Түбәнге Саксония штаты әләме]]

'''Түбәнге Саксония''' ({{lang-de|Niedersachsen}} — [[Германия]] федераль штаты. Административ үҙәге — [[Һанновер]] ҡалаһы. Был штат [[Төньяҡ диңгеҙ]] менән йыуыла.

== Тарихы ==
* [[Саксония (герцоглыҡ)]] (VII—XIV б.)
* [[Брауншвейг-Люнебург]] ([[1235]]—[[1807]])
* [[Наполеон]] Францииһына бойһонған [[Вестфалия Короллеге]] ([[1807]]—[[1813]]), баш ҡалаһы [[Гессен]] ерендәгә [[Кассель]] ҡалаһы.
* [[Һанновер Короллеге]] ([[1814]]—[[1866]])
* [[Пруссия]]ның [[Һанновер провинцияһы]] ([[1866]]—[[1945]])

Штат 1946 йылда Пруссияның Һанновер провинцияһына, [[Ольденбург (кенәзлек)|Ольденбург]], [[Брауншвейг]], [[Шаумбург-Липпе]] кеүек, немец ерҙәре ҡушылғас барлыҡҡа килә.

== География ==
Түбәнге Саксония ҙурлығы буйынса [[Бавария]]нан ҡалышып [[Германия]]ла икенсе урында тора. Төньяғы [[Төньяҡ диңгеҙе]] менән сиктәш, көньяҡ-көнсығышы [[Гарц]] тауҙары менән сикләнгән. Түбәнге Саксонияның ҙур өлөшө тигеҙлектә урынлашҡан. Түбәнге Саксонияның Люнебург далаһы ({{lang-ru|[[Люнебургская пустошь]] }}{{lang-de|Lüneburger Heide}}) тигән билдәле өлөшө [[Һарц]] тауҙары һәм Төньяҡ диңгеҙе араһында урынлашҡан.

<div align="center">
{| id="toc" style="margin: 0 2em 0 2em"
|-
| bgcolor="#C0C0C0" | 100 мең кеше йәшәғән ҡалалар |-
|
<table width="600" border="0" cellspacing="1" cellpadding="0">
 <tr align="left">
  <td width="35%" > '''[[Ганновер]]'''</td>
  <td width="15%" >523,0</td>
  <td width="35%" > '''[[Лангенхаген]]'''</td>
  <td width="15%" >52,7</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Брауншвейг]]'''</td>
  <td >248,9</td>
  <td > '''[[Эмден (Нижняя Саксония)|Эмден]]'''</td>
  <td >51,6</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Оснабрюк]]'''</td>
  <td >164,1</td>
  <td > '''[[Линген (Эмс)|Линген]]'''</td>
  <td >51,1</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Ольденбург]]'''</td>
  <td >162,0</td>
  <td > '''[[Куксхафен]]'''</td>
  <td >50,4</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Вольфсбург]]'''</td>
  <td >121,6</td>
  <td > '''[[Пайне (город, Германия)|Пайне]]'''</td>
  <td >48,6</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Гёттинген]]'''</td>
  <td >121,0</td>
  <td > '''[[Штаде]]'''</td>
  <td >46,1</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Хильдесхайм]]'''</td>
  <td >102,8</td>
  <td > '''[[Мелле (Германия)|Мелле]]'''</td>
  <td >46,1</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Зальцгиттер]]'''</td>
  <td >102,1</td>
  <td > '''[[Нойштадт-ам-Рюбенберге|Нойштадт]]'''</td>
  <td >45,0</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Вильгельмсхафен]]'''</td>
  <td >81,3</td>
  <td > '''[[Лерте]]'''</td>
  <td >43,2</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Дельменхорст]]'''</td>
  <td >74,4</td>
  <td > [[Зеветаль]]</td>
  <td >42,2</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Люнебург]]'''</td>
  <td >73,0</td>
  <td > '''[[Гифхорн]]'''</td>
  <td >41,5</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Целле]]'''</td>
  <td >70,2</td>
  <td > '''[[Вунсторф]]'''</td>
  <td >41,0</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Гарбсен]]'''</td>
  <td >61,7</td>
  <td > '''[[Гослар]]'''</td>
  <td >40,9</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Хамельн]]'''</td>
  <td >57,7</td>
  <td > '''[[Аурих]]'''</td>
  <td >40,5</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Вольфенбюттель]]'''</td>
  <td >53,5</td>
  <td > '''[[Латцен]]'''</td>
  <td >40,2</td>
 </tr>
 <tr align="left">
  <td > '''[[Нордхорн]]'''</td>
  <td >53,0</td>
  <td ></td>
 </tr>

</table>
|}
</div>

== Ауыл хужалығы ==
Балсыҡлы-ҡомло ер булғанлыҡтан ауыл хужалығы яҡшы үҫешкән. Бөртөклө культураларҙан башҡа [[рапс]] (әүернә сәскәһе), [[шәкәр сөгөлдөрө]], [[салат]], [[кәбеҫтә]], [[кишер]], [[спаржа]] (себен ҡыуағы үләне) һәм [[йәшел кәбеҫтәҫтә]] үҫтерелә. Түбәнге Саксонияның төньяғында, [[игенселек]] һәм[[малсылыҡ]]тан башҡа [[емеш үҫтереү]] ҙур роль уйнай.

== Сәйәсәт ==
1946 йылдан башлап Түбәнге Саксонияның премьер-министрҙары:
* [[1946]]—[[1955]]: [[Копф, Гинрих Вильгельм|Гинрих Вильгельм Копф]], [[СДПГ]]
* [[1955]]—[[1959]]: [[Гелльвеге, Генрих|Генрих Гелльвеге]], [[Немецкая Партия]]
* [[1959]]—[[1961]]: [[Копф, Гинрих Вильгельм|Гинрих Вильгельм Копф]], [[СДПГ]]
* [[1961]]—[[1970]]: [[Дидерихс, Георг|Георг Дидерихс]], [[СДПГ]]
* [[1970]]—[[1976]]: [[Кубель, Альфред|Альфред Кубель]], [[СДПГ]]
* [[1976]]—[[1990]]: [[Альбрехт, Эрнст|Эрнст Альбрехт]], [[ХДС]]
* [[1990]]—[[1998]]: [[Шрёдер, Герхард|Герхард Шрёдер]],[[СДПГ]]
* [[1998]]—[[1999]]: [[Глоговский, Герхард|Герхард Глоговский]], [[СДПГ]]
* [[1999]]—[[2003]]: [[Габриэль, Зигмар|Зигмар Габриэль]], [[СДПГ]], — экология министры
* [[2003]] — бөгөнгө көнгә тиклем: [[Вульфф, Кристиан|Кристиан Вульфф]], [[ХДС]]

== Иҡтисат ==
* Йән башына бурысы 6&nbsp;018 € <small>''([[2002]])''</small>
* Дөйөм бурысы: 48 миллиард € <small>''([[2002]])''</small>

Түбәнге Саксонияның иҡдисады ауыл хужалығына бәйле, шулайҙа автомобильдәр төҙөү үҫешкән, мәҫәлән [[Фольксваген]] (VW) [[Вольфсбург]] ҡалаһында.

== Фән ==
Түбәнге Саксонияның иң әһәмиәтле фән учереждениелары [[Гёттинген]] ҡалаһында Георг-Август ис. [[Гёттинген университеты]], [[Брауншвейг техник университеты]] ([[:de:Technische Universität Braunschweig]]), ([[:de:Medizinische Hochschule Hannover]]), [[Һанновер ветеринария институты]] ([[:de:Tierärztliche Hochschule Hannover]]) һ.б.

{{Германия федераль штаттары}}
145px|thumb|Түбәнге Саксония штаты әләме

Түбәнге Саксония ( — Германия федераль штаты. Административ үҙәге — Һанновер ҡалаһы. Был штат Төньяҡ диңгеҙ менән йыуыла.

 Тарихы 
 Саксония (герцоглыҡ) (VII—XIV б.)
 Брауншвейг-Люнебург (1235—1807)
 Наполеон Францииһына бойһонған Вестфалия Короллеге (1807—1813), баш ҡалаһы Гессен ерендәгә Кассель ҡалаһы.
 Һанновер Короллеге (1814—1866)
 Пруссияның Һанновер провинцияһы (1866—1945)

Штат 1946 йылда Пруссияның Һанновер провинцияһына, Ольденбург, Брауншвейг, Шаумбург-Липпе кеүек, немец ерҙәре ҡушылғас барлыҡҡа килә.

 География 
Түбәнге Саксония ҙурлығы буйынса Бавариянан ҡалышып Германияла икенсе урында тора. Төньяғы Төньяҡ диңгеҙе менән сиктәш, көньяҡ-көнсығышы Гарц тауҙары менән сикләнгән. Түбәнге Саксонияның ҙур өлөшө тигеҙлектә урынлашҡан. Түбәнге Саксонияның Люнебург далаһы () тигән билдәле өлөшө Һарц тауҙары һәм Төньяҡ диңгеҙе араһында урынлашҡан.

 100 мең кеше йәшәғән ҡалалар |-    Ганновер
  523,0
   Лангенхаген
  52,7
 
    Брауншвейг
  248,9
   Эмден
  51,6
 
    Оснабрюк
  164,1
   Линген
  51,1
 
    Ольденбург
  162,0
   Куксхафен
  50,4
 
    Вольфсбург
  121,6
   Пайне
  48,6
 
    Гёттинген
  121,0
   Штаде
  46,1
 
    Хильдесхайм
  102,8
   Мелле
  46,1
 
    Зальцгиттер
  102,1
   Нойштадт
  45,0
 
    Вильгельмсхафен
  81,3
   Лерте
  43,2
 
    Дельменхорст
  74,4
   Зеветаль
  42,2
 
    Люнебург
  73,0
   Гифхорн
  41,5
 
    Целле
  70,2
   Вунсторф
  41,0
 
    Гарбсен
  61,7
   Гослар
  40,9
 
    Хамельн
  57,7
   Аурих
  40,5
 
    Вольфенбюттель
  53,5
   Латцен
  40,2
 
    Нордхорн
  53,0
  
 

 Ауыл хужалығы 
Балсыҡлы-ҡомло ер булғанлыҡтан ауыл хужалығы яҡшы үҫешкән. Бөртөклө культураларҙан башҡа рапс (әүернә сәскәһе), шәкәр сөгөлдөрө, салат, кәбеҫтә, кишер, спаржа (себен ҡыуағы үләне) һәм йәшел кәбеҫтәҫтә үҫтерелә. Түбәнге Саксонияның төньяғында, игенселек һәммалсылыҡтан башҡа емеш үҫтереү ҙур роль уйнай.

 Сәйәсәт 
1946 йылдан башлап Түбәнге Саксонияның премьер-министрҙары:
 1946—1955: Гинрих Вильгельм Копф, СДПГ
 1955—1959: Генрих Гелльвеге, Немецкая Партия
 1959—1961: Гинрих Вильгельм Копф, СДПГ
 1961—1970: Георг Дидерихс, СДПГ
 1970—1976: Альфред Кубель, СДПГ
 1976—1990: Эрнст Альбрехт, ХДС
 1990—1998: Герхард Шрёдер,СДПГ
 1998—1999: Герхард Глоговский, СДПГ
 1999—2003: Зигмар Габриэль, СДПГ, — экология министры
 2003 — бөгөнгө көнгә тиклем: Кристиан Вульфф, ХДС

 Иҡтисат 
 Йән башына бурысы 6 018 € (2002)
 Дөйөм бурысы: 48 миллиард € (2002)

Түбәнге Саксонияның иҡдисады ауыл хужалығына бәйле, шулайҙа автомобильдәр төҙөү үҫешкән, мәҫәлән Фольксваген (VW) Вольфсбург ҡалаһында.

 Фән 
Түбәнге Саксонияның иң әһәмиәтле фән учереждениелары Гёттинген ҡалаһында Георг-Август ис. Гёттинген университеты, Брауншвейг техник университеты (:de:Technische Universität Braunschweig), (:de:Medizinische Hochschule Hannover), Һанновер ветеринария институты (:de:Tierärztliche Hochschule Hannover) һ.б.