Шәрип (Учалы районы)
{{БМ|Шәрип}}
{{ТП-Рәсәй|Шәрип
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Шәрип
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 41 | lat_sec = 35
  |lon_deg = 59 | lon_min = 37 | lon_sec = 10
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Учалы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |вид поселения        = ауыл советы
 |поселение             = Туңғатар ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Туңғатар 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |милли состав           = [[башҡорттар]]
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 30
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453712
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34791 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80253884011
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Шәрип''' ({{lang-ru|Шарипово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 30 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453712, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253884011.

== Тарихы ==
Шәрип ауылына Троицк өйәҙенә ҡараған Ҡыуаҡандар нигеҙ һалған. Шәрип ауылы (Әүәз) [[XIX быуат]] башынан билдәле. VIII рәүиз буйынса унда 234 кеше, X рәүиз буйынса 316 кеше иҫәпләнгән. 1920 йылда 348 кеше теркәлгән. Күренеүенсә, Троицк өйәҙендә башҡорттар йәшәгән. Улар ярым күсмә хужалыҡ алып барған, кәсепселек һәм  игенселектең иң ябай төрҙәре менән шөғөлләнгән<ref>{{ИСДБ|страница=18}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||30||17||13||56,7||43,3
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[башҡорттар]] (100 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Ревизия материалдары ==
1834 йылда<ref>[https://basharchive.ru/census/reviz/39024/ Материалы ревизских сказок по: Шарыпова д., Уфимский уезд, 8 башк. к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 374]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> һәм 
1859 йылда <ref>[https://basharchive.ru/census/reviz/73926/ Материалы ревизских сказок по: Сеитмбетева д., Троицкий уезд, Тунгатаровск., 7 башк. к-н; год 1859, фонд i138, опись op2, дело 772]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Шәрип ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

== Ерҙә халыҡ иҫәбен алыу материалдары ==
1917 йылда<ref>[https://basharchive.ru/census/1917/13214/ Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Шарыпово, Златоустовский уезд, Верхне-Кигинская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 3133] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211021005543/https://basharchive.ru/census/1917/13214/ |date=2021-10-21 }}</ref> Шәрип ауылында ауылында иҫәп алыу материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.
== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 72 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Иҫке Байрамғол]]): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Курамино): 24 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Рәсүлев Зәйнулла Хәбибулла улы|Зәйнулла Рәсүлев]] — күренелекле башҡорт дин әһеле, ишан.
* [[Рәсүлев Ғайса Фәтҡулла улы]] (1866—1921) — башҡорт дин һәм йәмәғәт эшмәкәре, ахун.

== Урамдары ==
* Ишан Зәйнулла урамы ({{lang-ru|улица Зайнуллы Ишана}})
* Быуа урамы ({{lang-ru|Прудная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000026.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан]</ref>

== Видеояҙмаларҙа ==
* [https://yandex.ru/video/preview/?text=шарипово%20учалинский%20район%20в%20видеофильмах&path=yandex_search&parent-reqid=1648301961776731-2938102998080606227-vla1-4673-vla-l7-balancer-8080-BAL-4510&from_type=vast&filmId=14657042783412679851 Шарипово]
* [https://yandex.ru/video/preview/?text=шарипово%20учалинский%20район%20в%20видеофильмах&path=yandex_search&parent-reqid=1648301961776731-2938102998080606227-vla1-4673-vla-l7-balancer-8080-BAL-4510&from_type=vast&filmId=16952716870928496045 д.Шарипово !]
== Ер-һыу атамалары ==
* Шәрип шарлауығы
* Маҙар һыуы йылғаһы<ref>[https://vk.com/doc-73607076_317281216?hash=INwlBoOE7UGfkhhUdkWBBi2QVL8ffS8fggrOoQOLqfT&dl=KiWE8k9GLg0xKmMxk4AxLMhMgRAHAVq69iZ8EmLVYVk Башҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге]</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [https://basharchive.ru/census/1917/13214/ Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Шарыпово, Златоустовский уезд, Верхне-Кигинская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 3133] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211021005543/https://basharchive.ru/census/1917/13214/ |date=2021-10-21 }}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/39024/ Материалы ревизских сказок по: Шарыпова д., Уфимский уезд, 8 башк. к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 374]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/73926/ Материалы ревизских сказок по: Сеитмбетева д., Троицкий уезд, Тунгатаровск., 7 башк. к-н; год 1859, фонд i138, опись op2, дело 772]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{ИСДБ|страница=18}}
{{Учалы районы ауылдары}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Шәрип () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 30 кеше.
Почта индексы — 453712, ОКАТО коды — 80253884011.

 Тарихы 
Шәрип ауылына Троицк өйәҙенә ҡараған Ҡыуаҡандар нигеҙ һалған. Шәрип ауылы (Әүәз) XIX быуат башынан билдәле. VIII рәүиз буйынса унда 234 кеше, X рәүиз буйынса 316 кеше иҫәпләнгән. 1920 йылда 348 кеше теркәлгән. Күренеүенсә, Троицк өйәҙендә башҡорттар йәшәгән. Улар ярым күсмә хужалыҡ алып барған, кәсепселек һәм  игенселектең иң ябай төрҙәре менән шөғөлләнгән.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь30171356,743,3
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Ревизия материалдары 
1834 йылдаМатериалы ревизских сказок по: Шарыпова д., Уфимский уезд, 8 башк. к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 374 һәм 
1859 йылда Материалы ревизских сказок по: Сеитмбетева д., Троицкий уезд, Тунгатаровск., 7 башк. к-н; год 1859, фонд i138, опись op2, дело 772 Шәрип ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

 Ерҙә халыҡ иҫәбен алыу материалдары 
1917 йылдаМатериалы поземельной переписи 1917 года по: д. Шарыпово, Златоустовский уезд, Верхне-Кигинская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 3133  Шәрип ауылында ауылында иҫәп алыу материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.
 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 72 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Байрамғол): 7 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Курамино): 24 км

 Билдәле шәхестәре 
 Зәйнулла Рәсүлев — күренелекле башҡорт дин әһеле, ишан.
 Рәсүлев Ғайса Фәтҡулла улы (1866—1921) — башҡорт дин һәм йәмәғәт эшмәкәре, ахун.

 Урамдары 
 Ишан Зәйнулла урамы ()
 Быуа урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан

 Видеояҙмаларҙа 
 Шарипово
 д.Шарипово !
 Ер-һыу атамалары 
 Шәрип шарлауығы
 Маҙар һыуы йылғаһыБашҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Шарыпово, Златоустовский уезд, Верхне-Кигинская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 3133 
 Материалы ревизских сказок по: Шарыпова д., Уфимский уезд, 8 башк. к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 374
 Материалы ревизских сказок по: Сеитмбетева д., Троицкий уезд, Тунгатаровск., 7 башк. к-н; год 1859, фонд i138, опись op2, дело 772
 

Категория:Учалы районы ауылдары