Аҡһары
{{Ук}}
'''Аҡһары''' ({{lang-ru|Аксарово}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Көйөргәҙе районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 321 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453365, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80239835011.
 

== Халыҡ һаны ==
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса [[башҡорттар]] 89 % тәшкил итә<ref name='2002F' />.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||459||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||369||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||241||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||160||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||335||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||321||165||156||51,4||48,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
[[Файл:Аксарово.jpg|thumb|Аҡһары ауылы]]

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ермолаевка (Көйөргәҙе районы)|Ермолаевка]]): 26 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Иҫке Отрада]]): 11 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мурапталово): 4 км

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Аҡһары урамы ({{lang-ru|}Аксаровская (улица)}})
* Дуҫлыҡ урамы ({{lang-ru|Дружбы ((улица)}})
* Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru|Мира (улица)}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная (улица)}})
* Салауат Юлаев урамы ({{lang-ru|Салавата Юлаева (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/033/000073.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Тарихы ==

=== Ә.З.Әсфәндиәров буйынса ===
Аҡһары һәүен түбәһенә ҡараған һәм Бөрйән улусының айырым бер өлөшөндә урынлашҡан. Ысынында иһә ауыл Һәүен -Ҡыпсаҡ улусына ҡарай, ләкин уның биләмәһе Бөрйән улусына күскән, шуға күрә [[ҡыпсаҡтар]] уның керҙәштәре булып китә. Ауыл [[1789 йыл]]дан билдәле, 6 йылдан һуң 10 йортлы ауылда 52 кеше йәшәгән. X ревизия һөҙөмтәһендә унда 82 йорт була, унда 257 ир-ат һәм 250 ҡатын-ҡыҙ йәшәй. Һуңынан бында Этҡол, Һөйөш, Санъяп ауылдарынан өс ғаилә күсеп килә. [[1920 йыл]]да ул Көйөргәҙе улусында була, 109 йортта 218 ир-ат һәм 241 ҡатын-ҡыҙ йәшәй.

[[1816 йыл|1816 йылғы]] VII ревизия һөҙөмтәһендә Аҡһарайҙың улдары — 70 йәшлек Псәнчи, 57 йәшлек сотник Күҫәк, 54 йәшлек Күскилде, 52 йәшлек Күсәрбай, 51 йәшлек Әлибай, 34 йәшлек яҫауыл Мөхәмәтрәхим Аҡһариндар күрһәтелгән.

1842 йылда 9-сы кантондың 28-се йортона ҡараған 244 кешегә яҙғы игендең 139 сиреге (1112 бот) сәселә. Ауылда ужым игенен сәсмәгәндәр. Башлыса [[малсылыҡ]] менән шөғөлләнгәндәр<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/75 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с., страница 74 — 75] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402123734/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/75 |date=2022-04-02 }}</ref>.

* Тағы тарихы<ref>[https://kitaptar.bashkort.org/files/atajsal..pdf Камалов А. А. Камалова Ф. У. Атайсал. — Уфа: Башкирское издательство «Китап», 2001.— 426-сы биттәр.]</ref>

== Тарихы ==
Аҡһары ауылы [[Отрада ауыл Советы (Көйөргәҙе районы)|Отрада ауыл Советына]] инә, [[Туғыҙтимер]] һәм [[Оло Юшатыр (йылға)|Оло Юшатыр]] йылғаһы буйында, район үҙәгенән 26 км көньяҡта, Мораптал тимер юлы станцияһынан 4 км төньяҡта һәм Өфө — Ырымбур автомобиль юлы трассаһында урынлашҡан. Халҡы 1920 йылда 459, 1939—369 ,1959 — 241, 1989—160, 2002 йылда 335 кеше тәшкил иткән. Башҡорттар йәшәй (1989). Ауыл Киров исемендәге ауыл хужалығы кооперативына ҡарай. Төп дөйөм урта белем биреү мәктәбе, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушер пункты, клуб эшләй.

Ауыл бик төҙөк. Йыраҡ түгел Юшатыр йылғаһын быуып, матур быуа эшләнгән. Юшатыр йылғыһының теге яғында Юшатыр ауылы урынлашҡан.

== Матбуғатта ==
* Көйөргәҙе районының Аҡһары ауылында яҡшы ремонттан һуң ауыл клубы яңынан асылды<ref>[https://kulturarb.ru/ba/news/kөjөrgәҙe-rajonynyң-aҡһary-auylynda-yaҡshy-remonttan-һuң-auyl-kluby-yaңynan-asyldy]</ref>

== Видеофильмдар ==
* Аҡһары ауылы ағинәйҙәре «Бәхетнамә»<ref>1-се бүлек {{YouTube|CLJ67rHasCM|logo=1}}</ref>
* Аҡһары ауылы ағинәйҙәре «Бәхетнамә»<ref>2-се бүлек {{YouTube|sp52blkiUec|logo=1}}</ref>
* Аҡһары ауылы ағинәйҙәре «Бәхетнамә»<ref>3-сө бүлек {{YouTube|W_BqtAP4E18|logo=1}}</ref>

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Ҡотләхмәтов Рим Йәүҙәт улы]] (1.08.1959), хеҙмәт алдынғыһы. Элекке Салауат исемендәге колхоздың, хәҙерге Киров исемендәге ауыл хужалығы кооперативы механизаторы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997)<ref>[https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=3&*=mOgwywIaqgzsNzw0%2B3h%2BRT1lElV7InVybCI6InlhLWJyb3dzZXI6Ly80RFQxdVhFUFJySlJYbFVGb2V3cnVHZnUzM1FJTC0xTXJpWV9SSnlPZ0VwbllxTVRGcmFvYWUzdUJLbW1IUGRVbjdQYjV0Vl84bVp2bXlxTVkybjBwZzBqdHZYYWw4anhSMDJScW9GbkpESi1xbjZNOFJCVUdCTUV3WUR4em1rc1JLU2N1WDVDQkFjclZVLW1vUXBaaWc9PT9zaWduPTdTM2JIbEZUZjJrc25KUkRIN18xcUhnendYVEQ3NkgwUkg1eG9BX08xa0k9IiwidGl0bGUiOiJaYXNsdXpoZW5ueWUtcmFib3RuaWtpLVJCLWktUkYuZG9jIiwibm9pZnJhbWUiOmZhbHNlLCJ1aWQiOiIwIiwidHMiOjE1NjE0ODQ1NTA0NjcsInl1IjoiNzM0MzAwNzI4MTUzMDgwNjYzMSJ9 Заслуженные работники РФ и РБ]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|25|06|2019}}</ref>.
* [[Әлмөхәмәтов Ғәзиз Сәлих улы]] ([[29 октябрь]] [[1895 йыл]] — [[10 июль]] [[1938 йыл]]) — йырсы (лирик тенор), композитор, музыкаль йәмәғәтселек эшмәкәре. Тәүгеләрҙән булып «Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы» (1929) исеменә лайыҡ булыусы, башҡорт һәм татар профессиональ музыкаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Сәйәси золом ҡорбаны.

== Ер-һыу атамлары ==
Һылтанма буйынса уҡығыҙ<ref>[https://kitaptar.bashkort.org/files/atajsal..pdf Камалов А. А. Камалова Ф. У. Атайсал. — Уфа: Башкирское издательство «Китап», 2001.— 427—428-се биттәр.]</ref>

== Ауыл фотоһы ==
[https://ba.wikipedia.org/wiki/Файл:Аксарово.jpg Азат Хәлилов фотоһы]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* http://yshatir.ru/?page_id=105 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110528094621/http://yshatir.ru/?page_id=105 |date=2011-05-28 }}
{{Көйөргәҙе районы ауылдары}}

[[Категория:Көйөргәҙе районы ауылдары]]
Аҡһары () — Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 321 кеше.
Почта индексы — 453365, ОКАТО коды — 80239835011.
 

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар 89 % тәшкил итә.

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август459 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар369 1959 йыл 15 ғинуар241 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар160 2002 йыл 9 октябрь335 2010 йыл 14 октябрь32116515651,448,6

thumb|Аҡһары ауылы

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Ермолаевка): 26 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Иҫке Отрада): 11 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мурапталово): 4 км

 Урамдары 

 Аҡһары урамы ()
 Дуҫлыҡ урамы ()
 Тыныслыҡ урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Салауат Юлаев урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан

 Тарихы 

 Ә.З.Әсфәндиәров буйынса 
Аҡһары һәүен түбәһенә ҡараған һәм Бөрйән улусының айырым бер өлөшөндә урынлашҡан. Ысынында иһә ауыл Һәүен -Ҡыпсаҡ улусына ҡарай, ләкин уның биләмәһе Бөрйән улусына күскән, шуға күрә ҡыпсаҡтар уның керҙәштәре булып китә. Ауыл 1789 йылдан билдәле, 6 йылдан һуң 10 йортлы ауылда 52 кеше йәшәгән. X ревизия һөҙөмтәһендә унда 82 йорт була, унда 257 ир-ат һәм 250 ҡатын-ҡыҙ йәшәй. Һуңынан бында Этҡол, Һөйөш, Санъяп ауылдарынан өс ғаилә күсеп килә. 1920 йылда ул Көйөргәҙе улусында була, 109 йортта 218 ир-ат һәм 241 ҡатын-ҡыҙ йәшәй.

1816 йылғы VII ревизия һөҙөмтәһендә Аҡһарайҙың улдары — 70 йәшлек Псәнчи, 57 йәшлек сотник Күҫәк, 54 йәшлек Күскилде, 52 йәшлек Күсәрбай, 51 йәшлек Әлибай, 34 йәшлек яҫауыл Мөхәмәтрәхим Аҡһариндар күрһәтелгән.

1842 йылда 9-сы кантондың 28-се йортона ҡараған 244 кешегә яҙғы игендең 139 сиреге (1112 бот) сәселә. Ауылда ужым игенен сәсмәгәндәр. Башлыса малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәрАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с., страница 74 — 75 .

 Тағы тарихыКамалов А. А. Камалова Ф. У. Атайсал. — Уфа: Башкирское издательство «Китап», 2001.— 426-сы биттәр.

 Тарихы 
Аҡһары ауылы Отрада ауыл Советына инә, Туғыҙтимер һәм Оло Юшатыр йылғаһы буйында, район үҙәгенән 26 км көньяҡта, Мораптал тимер юлы станцияһынан 4 км төньяҡта һәм Өфө — Ырымбур автомобиль юлы трассаһында урынлашҡан. Халҡы 1920 йылда 459, 1939—369 ,1959 — 241, 1989—160, 2002 йылда 335 кеше тәшкил иткән. Башҡорттар йәшәй (1989). Ауыл Киров исемендәге ауыл хужалығы кооперативына ҡарай. Төп дөйөм урта белем биреү мәктәбе, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушер пункты, клуб эшләй.

Ауыл бик төҙөк. Йыраҡ түгел Юшатыр йылғаһын быуып, матур быуа эшләнгән. Юшатыр йылғыһының теге яғында Юшатыр ауылы урынлашҡан.

 Матбуғатта 
 Көйөргәҙе районының Аҡһары ауылында яҡшы ремонттан һуң ауыл клубы яңынан асылды

 Видеофильмдар 
 Аҡһары ауылы ағинәйҙәре «Бәхетнамә»1-се бүлек 
 Аҡһары ауылы ағинәйҙәре «Бәхетнамә»2-се бүлек 
 Аҡһары ауылы ағинәйҙәре «Бәхетнамә»3-сө бүлек 

 Билдәле шәхестәре 
 Ҡотләхмәтов Рим Йәүҙәт улы (1.08.1959), хеҙмәт алдынғыһы. Элекке Салауат исемендәге колхоздың, хәҙерге Киров исемендәге ауыл хужалығы кооперативы механизаторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997)Заслуженные работники РФ и РБ.
 Әлмөхәмәтов Ғәзиз Сәлих улы (29 октябрь 1895 йыл — 10 июль 1938 йыл) — йырсы (лирик тенор), композитор, музыкаль йәмәғәтселек эшмәкәре. Тәүгеләрҙән булып «Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы» (1929) исеменә лайыҡ булыусы, башҡорт һәм татар профессиональ музыкаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Сәйәси золом ҡорбаны.

 Ер-һыу атамлары 
Һылтанма буйынса уҡығыҙКамалов А. А. Камалова Ф. У. Атайсал. — Уфа: Башкирское издательство «Китап», 2001.— 427—428-се биттәр.

 Ауыл фотоһы 
Азат Хәлилов фотоһы

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 http://yshatir.ru/?page_id=105 

Категория:Көйөргәҙе районы ауылдары