Ҡарһаҡ
{{Taxobox
| name = Ҡарһаҡ
| image file = Vulpes corsac.jpg
| image descr = 
| regnum =Хайуандар
| phylum = [[Хордалылар]]
| classis = [[Һөтимәрҙәр]]
| ordo = [[Йыртҡыстар]]
| familia = [[Canidae|Эттәр]]
| genus = [[Төлкөләр]]
| species = '''Ҡарһаҡ'''
| latin = {{btname|Vulpes corsac|([[Linnaeus]], [[1768]])}}
| commons = Category:Vulpes corsac
| wikispecies = Vulpes corsac
| itis = 621861
| ncbi = 9629
}}
{{Международная Красная книга|LC|23051}}
'''Ҡарһаҡ<ref>{{книга |год=2002 |заглавие=Concise Oxford English Dictionary |ссылка=https://archive.org/details/conciseoxfordeng0000unse_v6w6/page/321 |издание=10 |издательство=[[Издательство Оксфордского университета|Oxford University Press]] |страницы=321 |isbn=0-19-860572-2 |язык=und |ответственный=Julie Pearsall}}</ref> йәки ҡарһаҡ төлкө, дала төлкөһө''' ({{lang-ru|Корсак}}, {{lang-la|Vulpes corsac}})— Себер далаларында йәшәй торған ваҡ төлкө.

== Тышҡы ҡиәфәте ==
Ҡарһаҡ [[төлкө]]гә оҡшаған. Кәүҙәһе төлкөнөкөнән бәләкәй, ҡолаҡтары ҙурыраҡ, ослоҡтары оҙонораҡ. Кәүҙәһең оҙонлоғо 50—60 см, ҡойроғо — 25—35 см. Бейеклеге 30 см тирәһе. Ауырлығы 4 — 6 кг. Мороно ҡыҫҡа, осло, бите киң, ҡолағы киң һәм осло.

== Таралыуы ==
Ҡарһаҡ [[дала]]ларҙа, ярым [[сүл]]лектәрҙә һәм өлөшләтә афған төлкөләре менән бер рәттән Көньяҡ-Көнсығыш Европа һәм [[Азия]] сүллектәрендә таралған. Ул шулай уҡ [[Иран]]дың төньяғынан, [[Әзербайжан]]дан, [[Әрмәнстан]]дан, [[Афғанстан]]дан һәм [[Урта Азия]]нан [[Монголия]]ға һәм [[Ҡытай Халыҡ Республикаһы|Ҡытай]]ҙың төньяҡ-көнсығышына тиклем осрай. [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәй]]ҙә көнбайышта һирәкләп [[Волга]]ға һәм [[Дон]]ға, [[Төньяҡ Кавказ]]ға, төньяҡта — Түбәнге Волга буйына, [[Урал]]дың көньяҡ осона, Көнбайыш Себерҙең көньяғына тиклем барып етә; ареал сиге көнбайыштан Алтай буйлап үтә һәм Зайсан бассейнының төньяҡ битләүе буйлап Монголия менән дәүләт сигенә тиклем бара. Рәсәйҙә ареалдың тағы бер өлөшө — [[Байкал аръяғы крайы|Байкал аръяғы]]ның көньяғы.

== Статусы ==
Ҡарһаҡ — ҡиммәтле тире әҙерләү кәсебе объекты (ҡышҡы тиреһе ҡулланыла). Кимереүселәрҙе юҡҡа сығарып файҙа килтерә. Уларҙың һаны буйынса аныҡ мәғлүмәттәр юҡ.

== Төрсәләре ==
* ''[[Vulpes corsac corsac]]'' — ғәҙәти ҡарһаҡ йәки ҡаҙаҡ ҡарһағы. Төньяҡ, үҙәк һәм көньяҡ-көнсығыш Ҡаҙағстанда һәм Рәсәйҙең көньяғында осрай. Ҡарһаҡтың бөтә төрҙәре араһында ул — иң ҙуры, тиреһе һәм ҡойроғо ғына ҡабарынҡы.
* ''[[Vulpes corsac kalmykorum]]'' — ҡалмыҡ ҡарһағы. [[Ҡалмыҡ Республикаһы|Ҡалмыҡстан]]дың, [[Ҡарағалпаҡстан]]дың, Төньяҡ Кавказдың дала һәм ярымсүл зоналарында һәм Волга менән [[Яйыҡ|Урал]] йылғалары араһында осрай. Тиреһе ҡаҙаҡ ҡарһағыныҡы кеүек мамыҡлы түгел.
* ''[[Vulpes corsac turcmenicus]]'' — төркмән ҡарһағы. Төрөкмәнстанда, көньяҡ-көнбайыш һәм көньяҡ Ҡаҙағстанда, Көньяҡ Үзбәкстанда, төньяҡ Афғанстанда, Монголияла, [[Шеңжан-Уйғыр автономиялы районы]]нда һәм күрше төбәктәрҙә таралған. Ҡарһаҡтарҙың иң бәләкәй төрсәһе.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[: ru:Американский корсак]]
* [[:ru:Песчаная лисица]]
* [[:ru:Тибетская лисица]]
* [[:ru:Фенек]]
* [[:ru:Южноафриканская лисица]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?Mammals/213.html Позвоночные животные России: Корсак] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925122557/http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?Mammals%2F213.html |date=2021-09-25 }}
* Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т. Г. Баишев, 1952)

== Әҙәбиәт ==
* {{книга |автор=[[Гептнер, Владимир Георгиевич|Гептнер В. Г.]]|часть=|заглавие=Корсак|ссылка=http://ashipunov.info/shipunov/school/books/geptner1932_korsak.djvu |место= М.|издательство=ВНЕШТОРГИЗДАТ |год=1932|страницы= |страниц=26|тираж=5000|ref=Гептнер}}

{{внешние ссылки}}

{{zoology-stub}}
[[Категория:Төлкөләр]]
[[Категория:1768 йылда тасуирланған хайуандар]]
Ҡарһаҡ йәки ҡарһаҡ төлкө, дала төлкөһө (, )— Себер далаларында йәшәй торған ваҡ төлкө.

 Тышҡы ҡиәфәте 
Ҡарһаҡ төлкөгә оҡшаған. Кәүҙәһе төлкөнөкөнән бәләкәй, ҡолаҡтары ҙурыраҡ, ослоҡтары оҙонораҡ. Кәүҙәһең оҙонлоғо 50—60 см, ҡойроғо — 25—35 см. Бейеклеге 30 см тирәһе. Ауырлығы 4 — 6 кг. Мороно ҡыҫҡа, осло, бите киң, ҡолағы киң һәм осло.

 Таралыуы 
Ҡарһаҡ далаларҙа, ярым сүллектәрҙә һәм өлөшләтә афған төлкөләре менән бер рәттән Көньяҡ-Көнсығыш Европа һәм Азия сүллектәрендә таралған. Ул шулай уҡ Ирандың төньяғынан, Әзербайжандан, Әрмәнстандан, Афғанстандан һәм Урта Азиянан Монголияға һәм Ҡытайҙың төньяҡ-көнсығышына тиклем осрай. Рәсәйҙә көнбайышта һирәкләп Волгаға һәм Донға, Төньяҡ Кавказға, төньяҡта — Түбәнге Волга буйына, Уралдың көньяҡ осона, Көнбайыш Себерҙең көньяғына тиклем барып етә; ареал сиге көнбайыштан Алтай буйлап үтә һәм Зайсан бассейнының төньяҡ битләүе буйлап Монголия менән дәүләт сигенә тиклем бара. Рәсәйҙә ареалдың тағы бер өлөшө — Байкал аръяғының көньяғы.

 Статусы 
Ҡарһаҡ — ҡиммәтле тире әҙерләү кәсебе объекты (ҡышҡы тиреһе ҡулланыла). Кимереүселәрҙе юҡҡа сығарып файҙа килтерә. Уларҙың һаны буйынса аныҡ мәғлүмәттәр юҡ.

 Төрсәләре 
 Vulpes corsac corsac — ғәҙәти ҡарһаҡ йәки ҡаҙаҡ ҡарһағы. Төньяҡ, үҙәк һәм көньяҡ-көнсығыш Ҡаҙағстанда һәм Рәсәйҙең көньяғында осрай. Ҡарһаҡтың бөтә төрҙәре араһында ул — иң ҙуры, тиреһе һәм ҡойроғо ғына ҡабарынҡы.
 Vulpes corsac kalmykorum — ҡалмыҡ ҡарһағы. Ҡалмыҡстандың, Ҡарағалпаҡстандың, Төньяҡ Кавказдың дала һәм ярымсүл зоналарында һәм Волга менән Урал йылғалары араһында осрай. Тиреһе ҡаҙаҡ ҡарһағыныҡы кеүек мамыҡлы түгел.
 Vulpes corsac turcmenicus — төркмән ҡарһағы. Төрөкмәнстанда, көньяҡ-көнбайыш һәм көньяҡ Ҡаҙағстанда, Көньяҡ Үзбәкстанда, төньяҡ Афғанстанда, Монголияла, Шеңжан-Уйғыр автономиялы районында һәм күрше төбәктәрҙә таралған. Ҡарһаҡтарҙың иң бәләкәй төрсәһе.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 : ru:Американский корсак
 :ru:Песчаная лисица
 :ru:Тибетская лисица
 :ru:Фенек
 :ru:Южноафриканская лисица

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Позвоночные животные России: Корсак 
 Терминологический словарь по зоологии. Русско-башкирский и башкирско-русский (Т. Г. Баишев, 1952)

 Әҙәбиәт 
 

Категория:Төлкөләр
Категория:1768 йылда тасуирланған хайуандар