22 февраль
{{Ук}}
'''22 февраль''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 53-сө көнө. Йыл аҙағына тиклем 312 көн ҡала ([[кәбисә йыл]]ында 313).
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-02-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
* {{Ер}} [[Ер]]: Енәйәт ҡорбандарын халыҡ-ара яҡлау көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|АҠШ}}: Ҡырағай тәбиғәт көнө.
** Скаут хәрәкәтен башлаусылар көнө.
** Һауыҡтырыу спорты һәм фитнес көнө.
* {{Флагификация|Бөйөк Британия}}: Бер нәмә лә эшләмәү көнө.
* {{Флагификация|Египет}}: Берҙәмлек көнө.
* {{Флагификация|Канада}}: Ауыл хужалығы көнө.
* {{Флагификация|Япония}}: Бесәй көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|Кыргызстан}}: Ер төҙөлөшө һәм картография-геодезия хеҙмәткәрҙәре көнө.
}}</onlyinclude> 
== {{Ваҡиғалар}} ==
* 1632 йыл: [[Галилео Галилей]] «Птолемей һәм Коперник — ике ғаләм системаһы тураһында һөйләшеү» исемле үҙенең иң мөһим хеҙмәтен баҫтыра.   
* [[1714]]: [[Санкт-Петербург]]та Дарыуханасы баҡсаһына нигеҙ һалына (хәҙер — РФА В. Л. Комаров исемендәге Ботаника институтының Ботаника баҡсаһы).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1819]]: [[Вашингтон (Колумбия федераль округы)|Вашингтонда]] Адамс — Онис килешеүенә ҡул ҡуйыла, уның буйынса [[Флорида]] [[Испания]]нан [[АҠШ]]-ҡа күсә (5 миллион долларға һатыла).
* [[1828]]: Фридрих Вёлер органик матдә карбамидты органик булмаған матдәләрҙән синтезлауы хаҡында хәбәр итә.
* [[1828]]: [[Рәсәй империяһы]] һәм [[Персия]] араһында Төркмәнчәй солох килешеүе төҙөлә.
* [[1848]]: [[Париж]]да Июль монархияһы ҡолатылыуға килтергән буржуаз-демократик инҡилап башлана.
* [[1878]]: [[Мәскәү]]ҙә Н. Г. Рубинштейн дирижерлығында [[П. И. Чайковский]]ҙың дүртенсе симфонияһы башҡарыла.
* [[1921]]: [[Совет Рәсәйе]]ндә Дәүләт план комитеты ойошторола.
* [[1946]]: Зельман Ваксман стрептомицин [[Антибиотиктар|антибиотигын]] аса.
* [[1958]]: [[Мысыр]] һәм [[Сүриә]] президенттары ике илдең Берләшкән Ғәрәп Республикаһына берләшеүе тураһында актҡа ҡул ҡуя.
* [[1964]]: «Тереләр һәм үлеләр» («Живые и мертвые») фильмының премьераһы була.
* [[1966]]: «Ветерок» һәм «Уголек» атамалы эттәр менән «Космос-110» [[Ер]] юлдашы осорола.
* [[1968]]: Ватерлоо утрауында «Беллинсгаузен» [[СССР]] поляр станцияһы асыла.
* [[1968]]: «Genesis» британ рок-төркөмө тәүге йырын яҙҙыра.
* [[1979]]: [[Сент-Люсия]] [[Бөйөк Британия]]нан бойондороҡһоҙлоҡ ала. 
* [[1983]]: Алекс Червинский (АҠШ) 390 тимер аҡсанан 4 метр бейеклектәге пирамида төҙөй (донъя рекорды).
* [[1990]]: [[Бөйөк Британия]] хөкүмәте тарафынан «Енәйәттәр ҡорбандары хартияһы» баҫтырылып сығарыла.
* [[1993]]: [[Рәсәй Президенты]] ҡарамағында Президент советы булдырыла.  }}

== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Максимов Семён Ефимович]] (1925—15.08.2017), педагог. 1951—1986 йылдарҙа [[Мәсетле районы]]ның [[Кесе Ыҡтамаҡ]] урта мәктәбе директоры. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. [[Башҡорт АССР-ы]] мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы, [[РСФСР]]-ҙың мәғриф отличнигы (1986). [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] кавалеры (1943). Мәсетле районының почётлы гражданы (2010). Сығышы менән ошо райондың [[Үрге Бобин]] ауылынан.
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Цветкова Елена Яковлевна]] (ҡыҙ фамилияһы Барсова; 1871—07.1929), [[Рәсәй империяһы]]ның [[опера]] [[йыр]]сыһы (лирик-драматик сопрано), [[Совет Рәсәйе]] һәм  [[СССР]]-ҙың музыка педагогы. Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Столяров Евгений Васильевич]] (1922—21.03.1985), [[нефть |нефть сәнәғәте]] эшмәкәре. 1972—1985 йылдарҙа [[«Башнефть» берекмәһе]]нең генераль директоры. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. [[РСФСР]]-ҙың туғыҙынсы һәм унынсы, [[Башҡорт АССР-ы]]ның һигеҙенсе саҡырылыш Юғары Советтары депутаты. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1981). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1972) һәм [[СССР]]-ҙың почётлы (1979) нефтсеһе. 
* [[Әхмәҙуллин Вафа Мостафа улы]] (1922—16.11.1998), [[Педагогика|педагог]], [[КПСС|партия]] органдары хеҙмәткәре. Бөйөк Ватан һуғышында һәм [[Ҡаршылыҡ хәрәкәте (Чехословакия)|Чехословакияның Ҡаршылыҡ хәрәкәтендә]] ҡатнашыусы, «Высокие Татры» партизан отряды командиры. Башҡорт АССР-ы мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1989), [[СССР]]-ҙың мәғариф отличнигы (1970). Ике беренсе (1945, 1985) һәм икенсе (1975) дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы ордендары]] кавалеры. [[Чехословакия]]ның почётлы гражданы (1945).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Вахнин Сергей Алексеевич]] (1932—2004), [[ауыл хужалығы]] алдынғыһы. 1947—1992 йылдарҙа [[Баймаҡ районы]] [[Ленин ордены|Ленин орденлы]] «Йылайыр» совхоз-техникумы тракторсыһы, комбайнсы һәм механик. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры (1956). Сығышы менән ошо райондың Октябрь ауылынан. 
* [[Ғәрифуллин Мәсғүт Шәйхелислам улы]] (1937), ауыл хужалығы ветераны. 1961—1987 йылдарҙа [[Баҡалы районы]]  М. Горький исемендәге колхоз тракторсыһы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1986). Сығышы менән ошо райондың [[Ҡамышлытамаҡ|Ҡамышлы]] ауылынан.
* [[Камаев Рәшит Борхан улы]] (1937—06.05.2000), ғалим-социолог. 1974 йылдан [[Өфө авиация институты]] уҡытыусыһы, 1989 йылдан фәнни коммунизм кафедраһы мөдире; 1990—2000 йылдарҙа [[Өфө нефть институты]] һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]]ның [[философия]] кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1995 йылдан гуманитар факультет деканы. Философия фәндәре докторы (1986), профессор (1987). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1997).  
* [[Башенёв Валерий Алексеевич]] (1942), [[сәнғәт]] һәм юғары мәктәп ветераны, [[музыка]]нт, баянсы, 1970—2003 йылдарҙа хәҙерге [[Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1978—1981 һәм 1982—1986 йылдарҙа вокаль-оркестр факультеты деканы, 1981—1982 һәм 1986—1989 йылдарҙа уҡыу-уҡытыу һәм ғилми эштәр буйынса проректор; бер үк ваҡытта 1974—1996 йылдарҙа хәҙерге [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]] солисы, әҙәби музыкаль лекторий концертмейстеры. 2003 йылдан [[М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты]]ның музыка ҡоралдары һәм музыка теорияһы кафедраһы мөдире. Профессор (2003). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1987), [[Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй)|Дуҫлыҡ ордены]] кавалеры (2013). 
* [[Буранбаева Гөлнара Вара ҡыҙы]] (1952), педагогик хеҙмәт ветераны. 1972—2007 йылдарҙа [[Баймаҡ]] ҡалаһының 2-се һәм 4-се урта мәктәптәре уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2007). 
* [[Зәйнәшев Тәфтизан Хәким улы]] (1972), музыкант. [[Салауат Низаметдинов]] исемендәге [[Учалы]] сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжы уҡытыусыһы, 1999 йылдан «Яйыҡ» халыҡ ҡурайсылар ансамбленең художество етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2014).  }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Хаббин Сабит Ғибәҙулла улы]] (1938), шахтер. 1954 йылдан [[Хәйбулла районы]]ндағы [[Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты|Бүребай руда идаралығы]] эшсеһе, шул иҫәптән 1971 йылдан ер аҫты үтеүсеһе, шартлатыусы; 1988—1995 йылдарҙа — экскаватор машинисы. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1986) һәм 3-сө дәрәжә [[Хеҙмәт Даны ордены|Хеҙмәт Даны]] (1977) ордендары кавалеры. Сығышы менән [[Бүребай]] ауылынан.
* [[Тарасов Евгений Михайлович (ғалим)|Тарасов Евгений Михайлович]] (1953), [[фән|ғалим]]-[[Инженерлыҡ эше|инженер]]-электрик. 1980 йылдан (өҙөклөк менән) Куйбышев тимер юл транспорты инженерҙары институты һәм Һамар дәүләт тимер юлдар университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1991 йылдан [[электротехника]] факультеты деканы, 1999 йылдан — фәнни эштәр буйынса проректор, 2014 йылдан — производство менән бәйләнеш буйынса проректор; 2008—2013 йылдарҙа [[Һамар]] дәүләт һәм муниципаль идара итеү академияһының фән һәм инновациялар буйынса проректоры. Техник фәндәр докторы (2005), профессор (2005). Почётлы тимер юлсы (1993), [[тимер юл транспорты]]ның иң яҡшы уйлап табыусыһы (2002). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]] [[Бишбүләк районы]]ның [[Киҫтәнле-Ивановка]] ауылынан. 
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Кәримова Зәйнәб Хәбибулла ҡыҙы]] (1909—22.09.1995), [[микробиология|микробиолог]]-[[фән|ғалим]]. 1932—1974 йылдарҙа [[Ҡазан дәүләт медицина институты]] [[уҡытыусы]]һы, шул иҫәптән 1942—1943, 1945—1947 һәм 1956—1974 йылдарҙа [[микробиология]] кафедраһы мөдире. [[Медицина]] [[фән докторы|фәндәре докторы]] (1968), профессор (1969). [[Татар АССР-ы]] Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе.  [[СССР]]-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]] [[Стәрлетамаҡ районы]] Аллағыуат [[ауыл]]ынан.
* [[Йәғәфәров Ғибат Зиннәт улы]] (1924—28.10.2002), [[педагогика|педагог]], [[ауыл хужалығы]], комсомол, [[КПСС|партия]] һәм урындағы башҡарма органдар, [[мәғариф]] хеҙмәткәре. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1965 йылдан [[КПСС]]-тың [[Бөрйән районы|Бөрйән район]] комитетының ойоштороу бүлеге мөдире, 1974 йылдан [[Иҫке Собханғол мәктәбе|Иҫке Собханғол урта мәктәбе]] уҡытыусыһы, 1978—1984 йылдарҙа район көндөҙгө-ситтән тороп уҡыу урта [[мәктәп директоры|мәктәбе директор]]ы. 1-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] кавалеры (1985). 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Рутман Григорий Иосифович]] (1929—21.06.2001), [[химик технология|химик-технолог]]-ғалим, [[нефть]] [[химия]]һы [[сәнәғәт]]е хеҙмәткәре. 1965 йылдан [[Стәрлетамаҡ]] тәжрибә-сәнәғәт нефть химияһы заводы директоры, 1995 йылдан Башҡортостан Республикаһы Инженерлыҡ академияһының Стәрлетамаҡ бүлексәһе рәйесе, 1997 йылдан [[Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институты]] уҡытыусыһы. [[Техника|Техник]] фәндәр докторы (1983), профессор (1987). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған химигы (1989), [[СССР]]-ҙың уйлап табыусыһы (1976) һәм [[СССР Дәүләт премияһы|Дәүләт премияһы]] лауреаты (1978). Ике [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1971, 1986) һәм «Почёт Билдәһе» (1971) ордендары кавалеры. 
* [[Фәрхуллина Исмегөл Сәхәп ҡыҙы]] (1939), [[малсылыҡ|малсы]]. [[Тәтешле районы]] [[Ленин]] исемендәге [[колхоз]]дың элекке һауынсыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған малсыһы (1984). [[Октябрь Революцияһы ордены]] кавалеры. Сығышы менән ошо райондың [[Бүл-Ҡайпан]] ауылынан.
* [[Вәлиева Земфира Хәбир ҡыҙы]] (1944—16.09.2023), [[музыка]]нт, педагог. 1981—1985 йылдарҙа [[Өфө]]ләге махсус урта музыка мәктәбе (хәҙер колледж) директорының уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса урынбаҫары, 1987—1999 йылдарҙа — директоры. Башҡорт АССР-ының (1991) һәм [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (1998) атҡаҙанған [[мәҙәниәт]] хеҙмәткәре. [[Опера]] [[йыр]]сыһы [[Хәбир Ғәлимов]]тың ҡыҙы.
* [[Иҙрисов Рәжәп Усман улы]] (1959), механизатор. [[Баймаҡ районы]] «Йылайыр» [[совхоз]]ының элекке [[трактор]]сыһы һәм  механигы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1999), 3-сө дәрәжә [[Хеҙмәт Даны ордены]] кавалеры (1986). Сығышы менән ошо райондың [[Ишмөхәмәт (Баймаҡ районы)|Ишмөхәмәт]] ауылынан.
* [[Дудко Борис Александрович]] (1989), хәрби хеҙмәткәр, гвардия десант-штурм [[дивизия]]һының айырым [[танк]] батальоны командиры урынбаҫары, гвардия [[майор]]ы. [[Сүриә]]ләге хәрби хәрәкәттәрҙә, [[Донецк Халыҡ Республикаһы|Донецк]] һәм [[Луганск Халыҡ Республикаһы|Луганск]] Халыҡ Республикаларын һаҡлау буйынса махсус хәрби операцияла ҡатнашыусы (2022). [[Рәсәй Федерацияһы Геройы]] (2022). Сығышы менән [[Бөрө]] ҡалаһынан.  }}
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:22 февралдә тыуғандар</categorytree>''
* [[1732]]: [[Джордж Вашингтон]], [[Америка Ҡушма Штаттары]]ның тәүге президенты. 
* [[1840]]: Август Бебель, [[Марксизм|марксист]], [[Германия]] Социаль-демократик партияһын һәм II Интернационалды ойоштороусыларҙың береһе.
* [[1850]]: Фёдор Васильев, [[Рәсәй империяһы]] рәссамы.
* [[1875]]: Владимир Адрианов, Рәсәй империяһы һәм [[СССР]]-ҙың хәрби картографы, компастар конструкторы, рәссам.
* [[1913]]: [[Ранко Маринкович]], [[Хорватия]] прозаигы, шағир һәм драматург.
* [[1965]]: Дарья Михайлова, СССР һәм [[Рәсәй]]ҙең театр һәм кино актёры, [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған артисы (2013).
* [[1975]]: Дмитрий Спирин, Рәсәй музыканты.
* [[1975]]: Ольга Будина, Рәсәйҙең театр һәм кино актёры, Рәсәй Федерацияһының дәүләт премияһы лауреаты (2001).

== {{Үлем}} == 
''<categorytree depth="0">Категория:22 февралдә вафат булғандар</categorytree>''

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|Б22]]
[[Категория:22 февраль]]
22 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 53-сө көнө. Йыл аҙағына тиклем 312 көн ҡала (кәбисә йылында 313).

 
  
 1632 йыл: Галилео Галилей «Птолемей һәм Коперник — ике ғаләм системаһы тураһында һөйләшеү» исемле үҙенең иң мөһим хеҙмәтен баҫтыра.   
 1714: Санкт-Петербургта Дарыуханасы баҡсаһына нигеҙ һалына (хәҙер — РФА В. Л. Комаров исемендәге Ботаника институтының Ботаника баҡсаһы).

  
 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1732: Джордж Вашингтон, Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты. 
 1840: Август Бебель, марксист, Германия Социаль-демократик партияһын һәм II Интернационалды ойоштороусыларҙың береһе.
 1850: Фёдор Васильев, Рәсәй империяһы рәссамы.
 1875: Владимир Адрианов, Рәсәй империяһы һәм СССР-ҙың хәрби картографы, компастар конструкторы, рәссам.
 1913: Ранко Маринкович, Хорватия прозаигы, шағир һәм драматург.
 1965: Дарья Михайлова, СССР һәм Рәсәйҙең театр һәм кино актёры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2013).
 1975: Дмитрий Спирин, Рәсәй музыканты.
 1975: Ольга Будина, Рәсәйҙең театр һәм кино актёры, Рәсәй Федерацияһының дәүләт премияһы лауреаты (2001).

   

  

Б22
Категория:22 февраль