10 март
{{Ук}}
'''10 март''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 69-сы ([[кәбисә йыл]]ында 70-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 296 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-03-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|Республика Корея}}: Хеҙмәт көнө.
* {{Флагификация|Мьянма}}: Ҡоро миҙгел башланыу көнө.
==== Төбәк байрамдары ====
* {{Флагификация|Адыгея}}: Конституция көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|Россия}}: Архивтар көнө.
* {{Флагификация|Лаос}}: [[Уҡытыусылар көнө]].
* {{Флагификация|Украина}}: Игенселәр көнө.
}}</onlyinclude> 
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1806]]: император [[Александр I]] указы менән Мәскәү Кремлы музейы ойошторола.
* [[1862]]: [[АҠШ]]-тың федераль хөкүмәте беренсе ҡағыҙ аҡсалар сығара.
* [[1876]]: [[Александр Белл]], телефон уйлап табыуға патент алыуға өс көн үткәс, күрше бүлмәләге иптәше Томас Уотсон менән телефондан беренсе мәртәбә һөйләшә

== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Зарипов Зиннур Зариф улы]] (1915—11.07.1997), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугире, уҡсылар дивизияһы артилерия полкының орудие командиры, старшина. 1945 йылдан [[Дүртөйлө районы]]ның «Ҡыҙыл Бүләк» колхозы рәйесе, рәйес урынбаҫары, ферма мөдире. [[Дан ордены]]ның тулы кавалеры. [[Башҡорт АССР-ы]]ның 3-сө саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты.
* [[Хөсәйенов Хөрмәт Хәмзә улы]] (1920—10.03.2002), Бөйөк Ватан һуғышы яугире, артиллерия полкының орудие командиры, старшина. 1953—1980 йылдарҙа [[Сәмәрҡәнд]] ҡалаһындағы 3-сө автомобиль ремонтлау заводында слесарҙар бригадиры. Дан орденының тулы кавалеры. [[Үзбәкстан|Үзбәк ССР-ының]] атҡаҙанған автотранспорт хеҙмәткәре.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Хәсәнов Нәжметдин Танһыҡҡужа улы]] (1925—8.03.2013), Бөйөк Ватан һуғышы яугире, [[ҡурай]]сы. 1962 йылдан [[Ейәнсура районы]]ның «Октябрь байрағы» (хәҙер [[Ейәнсура таңдары (гәзит)|«Ейәнсура таңдары»]]) гәзите хеҙмәткәре, 1987—1996 йылдарҙа Ейәнсура музейы директоры. [[РСФСР]]-ҙың (1982) һәм Башҡорт АССР-ының (1974) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. I һәм II дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] ордендары кавалеры. Бөтә Союз үҙешмәкәр сәнғәт ижады смотры лауреаты ([[Өфө]], 1952). Сығышы менән ошо райондың [[Мәзит]] ауылынан. 
* [[Орданский Марк Семёнович]] (1930—1.01.1998), ғалим-хоҡуҡ белгесе. 1970 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның юридик факультеты уҡытыусыһы, 1986 йылдан гражданлыҡ хокуғы кафедраһы мөдире. [[Рәсәй Федерацияһы]] Социаль фәндәр академияһы академигы, юридик фәндәр докторы (1986), профессор (1989). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған юрисы (1990). Сығышы менән хәҙерге [[Украина]]ның [[Кировоград]] ҡалаһынан.
* [[Целищев Владимир Александрович]] (1960), ғалим-инженер-механик. 1982 йылдан [[Өфө авиация институты]] һәм [[Өфө дәүләт авиация техник университеты]] уҡытыусыһы, 2002 йылдан авиация двигателдәре факультеты деканы, 2006 йылдан ғәмәли гидромеханика кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 2008 йылдан — «Гидропневмоавтоматика» уҡыу-ғилми инновациялы үҙәге директоры, 2010 йылдан «Электр, йылылыҡ һәм башҡа төр энергияны күсереү, бүлеү һәм ҡулланыуҙың энергия һаҡлаусы системаларының заманса технологиялары» ғилми-белем биреү үҙәге директоры. Техник фәндәр докторы (2000), профессор (2004). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған машиналар эшләүсеһе (2011), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2009). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Краснокама районы]] [[Николо-Берёзовка]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Әҙеһәмов Абдулла Камалетдин улы]] (1896—3.12.1968), [[Башҡорт милли хәрәкәте]], [[ВКП (б)|партия]] һәм дәүләт эшмәкәре, 1918—1923 йылдарҙа [[Башҡорт Хөкүмәте]] һәм [[БАССР|Башҡорт Автономиялы Совет Республикаһы]] хөкүмәте ағзаһы, шул иҫәптән эске эштәр, мәғариф һәм һаулыҡ һаҡлау халыҡ комиссары.
* [[Ярулла Вәлиев]] (1921—6.01.1981), [[Журналистика|журналист]], [[Әҙәбиәт|яҙыусы]]. 1941—1975 йылдарҙа республиканың төрлө киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре: 1947—1949, 1950—1954 һәм 1957—1960 йылдарҙа [[«Совет Башҡортостаны» гәзите]] хеҙмәткәре, 1966—1975 йылдарҙа бүлек мөдире; 1949—1950 йылдарҙа [[«Кызыл таң» гәзите]], 1960—1965 йылдарҙа [[«Һәнәк» журналы]] хеҙмәткәре; 1944—1946 йылдарҙа [[ВКП (б)]]-ның [[Бөрйән районы|Бөрйән район]] комитетының бүлек мөдире. 1966 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981). 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Мөхәмәтйәнов Файыҡ Тимерйән улы]] (1921—2.06.2009), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда һәм 1945 йылдағы совет-япон һуғышында ҡатнашҡан шағир һәм журналист. 2‑се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] (1985), [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1945) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1976) ордендары кавалеры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1980). 
* [[Баһауетдинов Ғәмил Әмир улы]] (1951), [[ауыл хужалығы]] ветераны. «Өфө» тәжрибә участкаһының элекке директоры. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. 
* [[Павлов Валентин Николаевич]] (1966), [[фән|ғалим]]-уролог, юғары мәктәп эшмәкәре. 2011 йылдан [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] ректоры. 1999 йылдан Рәсәй урологтары йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе рәйесе. Рәсәй Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2016), медицина фәндәре докторы (1999), профессор (2002). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (2006) һәм һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2007).
* [[Ғиниәтуллин Наил Ибәт улы]] (1941), эшҡыуар. [[Өфө]]ләге «Орбита» ғилми-файҙаланыуға индереү предприятиеһы директоры. Рәсәй Медик-техник фәндәр академияһы академигы, Халыҡ-ара сифат һәм маркетинг академияһының почетлы академигы, профессор.  }}
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Садиков Мөхәмәт Садиҡ улы]] (1887—20.12.1960), [[Педагогика|педагог]]. 1925—1948 йылдарҙа [[Әбйәлил районы]] мәктәптәре уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1940—1948 йылдарҙа [[Сәйетҡол (Әбйәлил районы)|Сәйетҡол]] мәктәбе директоры. [[Ленин ордены]] кавалеры (1949). Сығышы менән ошо ауылдан. 
* [[Низаметдинов Ҡазыхан Низаметдин улы]] (1892—8.12.1937), уҡытыусы, [[Рәсәй империяһы]] армияһы поручигы, 1918—1919 йылдарҙа Башҡорт армияһы полк командиры, штабс-капитан. 1921—1923 йылдарҙа Башҡорт команда курстары начальнигы. 4-се дәрәжә Изге Анна, 2-се дәрәжә Изге Станислав ордендары кавалеры. Сәйәси золом ҡорбаны. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Поддубный Алексей Павлович]] (1907—1.10.1986), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, уҡсылар полкының артиллерия начальнигы, подполковник. [[Советтар Союзы Геройы]] (1943). Һуғыш алдынан [[Өфө]]лә йәшәй.
* [[Исхаҡов Зәкирйән Ғаббас улы]] (1912—16.11.1997), [[ауыл хужалығы]] алдынғыһы. 1951—1972 йылдарҙа [[Баймаҡ районы]] «Сибай» совхозы комбайнсыһы. Ленин ордены кавалеры (1957). Сығышы менән ошо райондың [[1-се Төрөкмән]] ауылынан. 
* [[Латипов Ғабдрахман Хәким улы]] (1917—25.01.1945), Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугир, уҡсылар дивизияһы артиллерия полкының орудие командиры, сержант. Советтар Союзы Геройы (1945). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Саҡмағош районы]] [[Иҫке Бәшир]] ауылынан.
* [[Попов Семён Ефремович]] (1917—8.11.1987), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Мотоуҡсылар бригадаһының разведка отделениеһы командиры ярҙамсыһы, сержант. [[Дан ордены]]ның тулы кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Ҡыйғы районы]] [[Кандаковка (Ҡыйғы районы)|Кандаковка]] ауылынан.
* [[Хажиәхмәтов Әхмәтсафа Хажиғәли улы]] (1917—?), нефтсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1951 йылдан «Туймазынефть» нефть промыслаһы идаралығы, 1963—1970 йылдарҙа «Башнефтегазпром» идаралығы операторы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған нефтсеһе. 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Дүртөйлө районы]] [[Урманаҫты]] ауылынан.
* [[Кәбир Аҡбашев]] (1932—6.02.2019), [[Журналистика|журналист]] һәм [[әҙәбиәт|яҙыусы]], [[Шиғриәт|шағир]], [[драма]]тург, [[тәржемә]]се. 1992 йылдан [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһының «Экран» телерадиокомпанияһының яуаплы мөхәррире, 2000—2010 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы]] Стәрлетамаҡ яҙыусылар ойошмаһының яуаплы секретары. 1969 йылдан СССР-ҙың Журналистар, 1990 йылдан — Яҙыусылар союзы ағзаһы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2000).
* [[Мағазов Риза Шәйехйән улы]] (1932—30.12.2022), [[фән|ғалим]]-[[Микробиология|микробиолог]]. 1978 йылдан Өфө вакциналар һәм сывороткалар ғилми-тикшеренеү институты директоры, 1988—1995 йылдарҙа «Иммунопрепарат» ғилми-производство берекмәһенең генераль директоры, 1991—2006 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]] Медицина фәндәре бүлексәһенең академик‑секретары, 1996—2008 йылдарҙа Рәсәй Медицина фәндәре академиияһының Башҡортостан ғилми үҙәге директоры. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (1991), [[Сыуаш Республикаһы]] Фәндәр академиияһының почётлы академигы (1994), медицина фәндәре докторы (1986), профессор (1988). Башҡорт АССР-ының 12‑се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (2004), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1980), СССР‑ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1960). Ҡол Ғәли исемендәге халыҡ-ара премия (2001) һәм СССР Министрҙар Советы премияһы (1985) лауреаты, [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1976), [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены|Халыҡтар Дуҫлығы]] (1986) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1971) ордендары кавалеры.
* [[Заболотный Валентин Григорьевич]] (1942),  хеҙмәт ветераны. [[Күмертау авиация етештереү предприятиеһы]]ның элекке көйләүсеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машина эшләүсеһе. 
* [[Кексин Николай Владимирович]] (1947), хеҙмәт ветераны. 1977—2013 йылдарҙа [[«Салауатбыяла» берекмәһе]] ташсыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (2000). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Күгәрсен районы]] Рязановский ауылынан (хәҙер бөткән).
* [[Йәрмөхәмәтова Розалия Динар ҡыҙы]] (1957), фельдшер. 1978 йылдан [[Асҡар (Әбйәлил районы)|Асҡар]] үҙәк район дауаханаһының шәфҡәт туташы, ойоштороу-методик кабинет статисы, 1984 йылдан — стационарҙың өлкән шәфҡәт туташы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған һаулыҡ һаҡлау хеҙмәткәре (2009). Сығышы менән ошо райондың [[Аһылай (Әбйәлил районы)|Аһылай]] ауылынан.
* [[Нәҙерғолова Мәҙинә Ғәйнетдин ҡыҙы]] (1962), педагогик хеҙмәт ветераны. Йылайыр районы Ҡашҡар урта мәктәбе уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2009). Сығышы менән ошо ауылдан. 
* [[Ришат Ғәлиханов]] (1972) эстрада йырсыһы. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]] (2013), төрлө кимәл ижади бәйгеләр лауреаты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Ҡариҙел районы]] [[Байҡыбаш (Ҡариҙел районы)|Байҡыбаш]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Әҙелгәрәев Йыһанур Абдулвәли улы]]  (1923—1992), [[Биология|биолог]]. [[Сәнәғәт]] тармағы, [[ВКП (б)|партия]] һәм комсомол органдары, [[ауыл хужалығы]] хеҙмәткәре. 1960—1985 йылдарҙа [[Борай районы]] Мәғҙән исемендәге колхоз рәйесе. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1981). [[Ленин ордены|Ленин]] (1976), [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1977) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1966) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Шишмә районы]] [[Тәпәреш]] ауылынан. 
* [[Белецкая Ирина Петровна]] (1933), [[фән|ғалим]]-[[Органик химия|химик-органик]]. 1955 йылдан [[Мәскәү дәүләт университеты]] уҡытыусыһы, 1988 йылдан лаборатория мөдире. 1970-се йылдарҙан алып [[Башҡортостан]] ғалимдары менән берлектә үҙенсәлекле тикшеренеүҙәр үткәреүсе. [[СССР]] Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1974), Рәсәй Федерацияһы Фәндәр академияһы академигы (1992), [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]]ның почётлы академигы (1991). Химия фәндәре докторы (1963), профессор (1970). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1999). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1983). Сығышы менән [[Ленинград]] ҡалаһынан. 
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Ибраһимов Сабир Шайхлислам улы]] (1933), [[Кушнаренко районы]] Салауат исемендәге колхоздың элекке механизаторы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре 1981).
* [[Лаврентьева Прасковья Ильинична]] (1933), [[Малсылыҡ|малсы]]. 1947—1988 йылдарҙа [[Ҡырмыҫҡалы районы]] «Ҡарламан» совхозының [[Сусҡалар|сусҡа]] ҡараусыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған малсыһы (1981), Ленин ордены кавалеры. Райондың почётлы гражданы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Иглин районы]] [[Мансаҙы]] ауылынан. 
* [[Өмөтбаев Әсхәт Ғимран улы]] (1938—22.10.2007), [[Инженерлыҡ эше|инженер]]-[[нефть|нефтсе]]. 1968 йылдан [[Сибай]] район-ара нефть базаһы механигы, 1971 йылдан баш инженеры, 1973—1999 йылдарҙа — директоры. Башҡортостандың атҡаҙанған нефтсеһе (1993). Рәсәй Президентының Рәхмәт хаты (2000) һәм Башҡорт АССР-ы [[БАССР Юғары Советы |Юғары Советы Президиумының]] Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (1976). Сибай ҡалаһының почётлы гражданы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Әбйәлил районы]] [[Әлмөхәмәт (Әбйәлил районы)|Әлмөхәмәт]] ауылынан. 
* [[Әхтәм Абушахманов]] (1948), театр һәм кино актёры. 1970 йылдан хәҙерге [[Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры]], 1989—1997 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһының Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры]] актёры, бер үк ваҡытта 1996 йылдан — [[Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты]] уҡытыусыһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1989) һәм [[Башҡорт АССР-ы]]ның халыҡ (1984) артисы. [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] лауреаты (1983).
* [[Хәйретдинов Борис Мөхәмәт улы]] (1948), [[Педагогика|педагог]], тыуған яҡты өйрәнеүсе, үҙешмәкәр [[яҙыусы]], [[Шиғриәт|шағир]] һәм композитор, йәмәғәтсе.  1967—2013 йылдарҙа [[Баймаҡ районы]] һәм [[Баймаҡ]] ҡалаһы мәктәптәре уҡытыусыһы, директор урынбаҫары һәм директоры;  Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. [[Бөтә Союз]] үҙешмәкәр сәнғәт смотры (1985) һәм Баймаҡ районының [[Батыр Вәлид]] исемендәге премияһы (2003) лауреаты. Сығышы менән ошо райондың [[2-се Этҡол]] ауылынан. 
* [[Клёнов Александр Анатольевич]] (1953), инженер-[[Төҙөлөш|төҙөүсе]]. 1976 йылдан [[«Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе]]нең төҙөлөш участкаһы мастеры, прорабы, начальнигы; 2005 йылдан «Салауатстрой» йәмғиәтенең Төҙөлөш идаралығы начальнигы; 2007 йылдан «Востокнефтезаводмонтаж»  компанияһының директор урынбаҫары, 2008—2011 йылдарҙа — механизация һәм төҙөлөш идаралығы директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе  (1997). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Ғафури районы]]ның [[Красноусол]] ауылынан.
* [[Мәхийәнов Азат Рәфҡәт улы]] (1963), педагог. 1987 йылдан [[Әбйәлил районы]] [[Ишҡол]] урта мәктәбе уҡытыусыһы, 1997 йылдан — директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусы (2010) һәм мәғариф отличнигы (2002). Сығышы менән ошо райондың [[Ҡырҙас]] ауылынан.
* [[Сәфәрғолова Наилә Абдулхай ҡыҙы]] (1963), режиссёр, [[Муниципаль берәмек|муниципаль]] хеҙмәткәр. 1985 йылдан [[Салауат (ҡала)|Салауат]] ҡалаһының «Төҙөүсе», 1988 йылдан — «Нефтехимик» мәҙәниәт һарайҙарының драма коллективтары етәксеһе; 1989 йылдан ҡала советы башҡарма комитетының һәм ҡала хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге мөдире; 1998—2014 йылдарҙа [[Салауат башҡорт дәүләт драма театры]] директоры. 2015 йылдан «Башҡортостан» телерадикомпанияһы [[Ҡурай (телеканал)|«Ҡурай» телеканалының]] етәксе урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2008). [[Рәми Ғарипов исемендәге премия]] лауреаты (2023).   }}
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Ҡужаҡов Морат Ғәлләм улы]] (1904—30.10.1986), [[ауыл хужалығы]] хеҙмәткәре. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, [[16-сы гвардия кавалерия дивизияһы]]ның отделение командиры, гвардия [[өлкән сержант]]ы. 1945 йылдан хәҙерге [[Көйөргәҙе районы]]ның С. М. Киров исемендәге [[колхоз]] рәйесе, 1953—1957 йылдарҙа — бригадир. [[Советтар Союзы Геройы]] (1944). Сығышы менән ошо райондың  [[Иҫке Мораптал]] [[ауыл]]ынан.
* [[Ҡотлобаева Ҡәҙриә Искәндәр ҡыҙы]] (1909—11.02.1997), табип-хирург. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның хәрби табибы. 1946— 1968 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] [[уҡытыусы]]һы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған табибы (1962), [[СССР]]-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1954). 1-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] (1943) кавалеры.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Ҡәҙерғолов Мөхәмәт Нурғәле улы]] (1919—16.10.1998), [[ҡурай]]сы, уҡытыусы һәм [[мәҙәниәт]] хеҙмәткәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. [[Бөрйән районы|Бөрйән район]] мәҙәниәт һарайының «Мәсем таш» ҡурайсылар халыҡ ансамблен ойоштороусы һәм уның 1975—1979 йылдарҙағы етәксеһе. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1989). Республика ҡурайсылар конкурсы лауреаты (Өфө, 1954). 1‑се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Баймаҡ районы]] [[Темәс]] ауылынан. 
* [[Ғүмәров Фәрит Хафиз улы]] (1929—15.06.2000), [[тарих]]сы-[[фән|ғалим]], [[КПСС|партия]] һәм [[дәүләт]] органдары хеҙмәткәре, юғары мәктәп [[уҡытыусы]]һы. Тарих фәндәре кандидаты (1964). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2000).
* [[Исмәғилев Абдулла Ғиниәт улы]] (1929—21.12.2010), тарихсы-ғалим, [[мәғариф]] һәм партия органдары, матбуғат хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 1966—1986 йылдарҙа [[Башҡортостан (гәзит)|«Совет Башкортостаны»]] гәзите мөхәррире. Башҡорт АССР-ының VII—XI саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. 1966 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Тарих фәндәре кандидаты (1966). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1999). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] (1971) кавалеры.
* [[Ҡадиров Урал Ғаян улы]] (1929—19.06.2017), [[ветеринария|ветеринар]]-ғалим, патологоанатом. 1971 йылдан [[Башҡортостан ауыл хужалығы институты]], 1995—2010 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт аграр университеты]] уҡытыусыһы. [[Ветеринария]] [[фән докторы|фәндәре докторы]] (1970), профессор (1972). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1988). [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры (1980).
* [[Сурин Вениамин Константинович]] (1929—24.07.1995), [[сәнәғәт]] өлкәһе һәм партия органдары хеҙмәткәре. 1964—1988 йылдарҙа [[КПСС]]-тың [[Белорет]] ҡала комитетының беренсе секретары. Башҡорт АССР-ының VII—X саҡырылыш Юғары Советы депутаты, КПСС-тың XXIII съезы делегаты. [[Октябрь Революцияһы ордены|Октябрь Революцияһы]], ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. Белорет ҡалаһы һәм [[Белорет районы]]ның почётлы гражданы (1996, үлгәндән һуң). 
* [[Йәнекәева Финә Әмир ҡыҙы]] (1939—2016), [[сауҙа]] хеҙмәткәре. 1960–1997 йылдарҙа [[Кушнаренко районы]] [[Баҡай (Кушнаренко районы)|Баҡай]] ауыл магазины мөдире. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре (1988). Сығышы менән ошо ауылдан. 
* [[Дәүләтшин Вәкил Вәғиз улы]] (1949), [[архитектура|архитектор]]. 1997 йылдан [[Рәсәй]] Архитекторҙар союзы ағзаһы. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы архитекторы (2002). [[Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] лауреаты (1998). 
* [[Хөсәйенов Салауат Сәхи улы]] (1964), торлаҡ-коммуналь, хеҙмәтләндереү өлкәләре һәм [[муниципаль берәмек|муниципаль орган]] хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 2014—2020 йылдарҙа [[Өфө ҡалаһы |Өфө ҡалаһы хакимиәте]] башлығының беренсе урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының 6-сы һәм 7-се саҡырылыш [[Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты. Рәсәй Федерацияһы торлаҡ-коммуналь хужалығының һәм Башҡортостан Республикаһы хеҙмәтләндереү өлкәһенең атҡаҙанған хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы һәм Рәсәйҙең 2-се дәрәжә [[«Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены]]ның миҙалы менән бүләкләнеүсе, Башҡортостандың [[Халыҡтар дуҫлығы ордены (Башҡортостан)|Халыҡтар дуҫлығы ордены]] кавалеры.
* [[Әсләмов Рәфит Сабир улы]] (1969), [[урман]]сы. 2004 йылдан [[Нуриман районы|Нуриман]] урман хужалығының өлкән мастеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған урмансыһы (2022). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Ҡариҙел районы]] [[Әтнәш (Яңы Бәрҙәш ауыл советы, Ҡариҙел районы)|Әтнәш]] ауылынан. 
* [[Мәхийәнова Олимпия Айҙар ҡыҙы]] (2004), [[спорт]]сы, [[көрәш]]се. Белорет районы көрәш спорты федерацияһы тәрбиәләнеүсеһе. Билбау көрәше буйынса юниорҙар араһында ике тапҡыр [[Ер|донъя]] чемпионы. Сығышы менән Белорет ҡалаһынан.  }}
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:10 мартта тыуғандар</categorytree>''
* [[1845]]: [[Александр III]], дәүләт эшмәкәре. 1881—1894 йылдарҙа [[Рәсәй империяһы|Рәсәй]] императоры.
* [[1875]]: Александр Гольденвейзер, пианист, композитор, йәмәғәт эшмәкәре, [[СССР]]-ҙың халыҡ артисы (1946).
* [[1935]]: Иван Калин, СССР-ҙың [[КПСС|партия]] һәм дәүләт эшмәкәре, 1980—1985 йылдарҙа [[Молдавия ССР-ы]] Юғары Советы Президиумы рәйесе.
* [[1940]]: Чак Норрис (1940), [[АҠШ]] кино актёры, [[яугирлыҡ сәнғәте]] оҫтаһы.
* [[1955]]: Юлиуш Махульский, [[Польша]] кинорежиссёры, сценарист һәм продюсер.
* [[1958]]: Шэрон Стоун, АҠШ кино актрисаһы.

== {{Үлем}} == 
''<categorytree depth="0">Категория:10 мартта вафат булғандар</categorytree>''
* [[1940]]: [[Михаил Булгаков]], [[СССР]] яҙыусыһы, драматург.
* [[1985]]: Константин Устинович Черненко, СССР-ҙың [[КПСС|партия]] эшмәкәре.
* [[2001]]: Владимир Ворошилов, режиссёр, «Что? Где? Когда?)» тапшырыуының элекке алып барыусыһы.

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|В10]]
[[Категория:10 март]]
10 март — григориан стиле буйынса йылдың 69-сы (кәбисә йылында 70-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 296 көн ҡала.

 
  
 1806: император Александр I указы менән Мәскәү Кремлы музейы ойошторола.
 1862: АҠШ-тың федераль хөкүмәте беренсе ҡағыҙ аҡсалар сығара.
 1876: Александр Белл, телефон уйлап табыуға патент алыуға өс көн үткәс, күрше бүлмәләге иптәше Томас Уотсон менән телефондан беренсе мәртәбә һөйләшә

  
 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1845: Александр III, дәүләт эшмәкәре. 1881—1894 йылдарҙа Рәсәй императоры.
 1875: Александр Гольденвейзер, пианист, композитор, йәмәғәт эшмәкәре, СССР-ҙың халыҡ артисы (1946).
 1935: Иван Калин, СССР-ҙың партия һәм дәүләт эшмәкәре, 1980—1985 йылдарҙа Молдавия ССР-ы Юғары Советы Президиумы рәйесе.
 1940: Чак Норрис (1940), АҠШ кино актёры, яугирлыҡ сәнғәте оҫтаһы.
 1955: Юлиуш Махульский, Польша кинорежиссёры, сценарист һәм продюсер.
 1958: Шэрон Стоун, АҠШ кино актрисаһы.

   

 1940: Михаил Булгаков, СССР яҙыусыһы, драматург.
 1985: Константин Устинович Черненко, СССР-ҙың партия эшмәкәре.
 2001: Владимир Ворошилов, режиссёр, «Что? Где? Когда?)» тапшырыуының элекке алып барыусыһы.

  

В10
Категория:10 март