Мәҫәле
{{ТП-Рәсәй|Мәҫәле
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Мәҫәле
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53 | lat_min = 50 | lat_sec = 28
  |lon_deg = 55 | lon_min = 49 | lon_sec = 9
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Ауырғазы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |вид поселения         = ауыл советы
 |поселение             = Мәҫәле ауыл Советы (Ауырғазы районы){{!}}Мәҫәле
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 | милли состав          = сыуаштар
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 592
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453491
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34745 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80205822001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Мәҫәле''' ({{lang-ru|Месели}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ауырғазы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 592 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453491, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80205822001.

== Географик урыны ==
Мәҫәле йылғаһы (Ҡуғанаҡ йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Талбазы (Ауырғазы районы)|Талбазы]]): 23 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Стәрлетамаҡ (ҡала)|Стәрлетамаҡ]]): 30 км

== Тарихы ==
Ауылға [[Нуғай даруғаһы]] Меркет-Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә [[1760 йыл]]да керҙәшлек килешеүе буйынса Свияжск һәм Сембер өйәҙҙәренең яңы суҡындырылған сыуаштары Үрге Мәҫәле исеме менән нигеҙ һала. [[XVIII быуат]]та бер үк Үрге- һәм Түбәнге Мәҫәле исеме менән ике ауыл була. 1795 йылда беренсеһендә — 190, икенсеһендә 508 кеше иҫәпләнә. Түбәнге Мәҫәле ауылынан [[Өфө өйәҙе]]нең Ҡырмыҫҡалы һәм Имәнлекүл ауылдарына 50 кеше күсенә. Унда мордвалар ҙа йәшәгән. Һуңыраҡ яҙылған документтарҙа [[1902 йыл]]да 1342 кеше йәшәгән 209 йорт булған Мәҫәле ауылын (Үрге Мәҫәле) ғына табырға мөмкин. Ҡаҙна сыуаш мәктәбе эшләгән. 18 йылдан һуң йорттар һаны 270-кә арта, әммә халыҡ һаны үҙгәрмәгән килеш тиерлек ҡала. Мәҫәле ауылы 1774 йылдың сентябре аҙағында унда полковник Шепелев етәкселегендәге яза биреү командаһы тороуы менән дә билдәле, унан ул Ырымбур губернаторы Рейнсдорпҡа рапортында башҡорт старшина-пугачевсыларының үҙ ғәйебен танып, генерал-майор П.С. Потемкинға баш эйеп килеүҙән баш тартыуҙары тураһында хәбәр итә. 

[[Игенселек]], [[малсылыҡ]], [[умартасылыҡ]] менән шөғөлләнгәндәр. Сиркәү, 2 һыу тирмәне булған. 20 быуат башынан хәҙерге исемен йөрөтә. 1906 йылда сиркәү, училище, 3 һыу тирмәне, шарап һәм 3 бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән<ref>{{ИСДБ|страница=58}}</ref>.

Башҡортостан Республикаһының Үҙәк дәүләт архивында Өфө губернаһының Поповтың халыҡ училищеларын ҡарау тураһында отчеты һаҡлана. Унда 1884 йылдың 2 февралендә асылған 8-се Мәҫәле сыуаш училищеһы телгә алына. Уҡыусылар һаны: малайҙар — 37; ҡыҙҙар — 4, йәмғеһе — 41.<ref>[http://meselschool.ucoz.ru/index/istorija_shkoly/0-4 История школы Месели]</ref>.

1910 йылда ауылда янғын сыға, һөҙөмтәлә ҡорам һәм мәктәп менән бергә 85 йорт янып китә. Янғындан һуң Изге Николай Чудотворец хөрмәтенә сиркәү төҙөлә. Тәүҙә ғибәҙәтхана ғына булған, һуңынан алпауыт Карташов аҡсаһына төкәтмә эшләнә. 1930-31 йылдарҙа сиркәү ябыла.

1932 йылда кулак йорттарынан 5 бүлмәле мәктәп бинаһы йыйыла. Һуңынан сиркәү бинаһы шулай уҡ мәктәп өсөн ҡулайлаштырыла.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||592||292||300||49,3||50,7
|-
|}

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — сыуаштар (93 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Гагарин урамы  ({{lang-ru|улица Гагарина}})
* Карл Маркс урамы  ({{lang-ru|улица Карла Маркса}})
* Пушкин урамы  ({{lang-ru|улица Пушкина}})
* Яр буйы урамы  ({{lang-ru|Набережная улица}})
* Төньяҡ урам  ({{lang-ru|Северная улица}})
* Совет  урамы  ({{lang-ru|Советская улица}})
* Үҙәк урам  ({{lang-ru|Центральная улица}})
* Чапаев  урамы  ({{lang-ru|улица Чапаева}})
* Мәктәп  урамы  ({{lang-ru|Школьная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/005/000023.html Госсправка сайтында урам исемдәре]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Петров Григорий Кузьмич]] ([[19 декабрь]] [[1931 йыл]] — [[17 сентябрь]] [[2016 йыл]]) — алдынғы нефтсе, быраулаусылар бригадиры. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1973)<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/79826/ Петров Григорий Кузмич]</ref>.

== Видеояҙмаларҙа==
* Аургазинский район-Месели-Масленница<ref>{{YouTube|EQnGVrZmXI|logo=1}}</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{ИСДБ|страница=58}}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/42239/ 1850 йылғы ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/66102/ 1834 йылғы ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{БЭ|79826}}
* {{YouTube|EQnGVrZmXI|logo=1}} 
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
<references/>

{{Ауырғазы районы ауылдары}}

[[Категория:Ауырғазы районы ауылдары]]
Мәҫәле () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 592 кеше.
Почта индексы — 453491, ОКАТО коды — 80205822001.

 Географик урыны 
Мәҫәле йылғаһы (Ҡуғанаҡ йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 23 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 30 км

 Тарихы 
Ауылға Нуғай даруғаһы Меркет-Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә 1760 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса Свияжск һәм Сембер өйәҙҙәренең яңы суҡындырылған сыуаштары Үрге Мәҫәле исеме менән нигеҙ һала. XVIII быуатта бер үк Үрге- һәм Түбәнге Мәҫәле исеме менән ике ауыл була. 1795 йылда беренсеһендә — 190, икенсеһендә 508 кеше иҫәпләнә. Түбәнге Мәҫәле ауылынан Өфө өйәҙенең Ҡырмыҫҡалы һәм Имәнлекүл ауылдарына 50 кеше күсенә. Унда мордвалар ҙа йәшәгән. Һуңыраҡ яҙылған документтарҙа 1902 йылда 1342 кеше йәшәгән 209 йорт булған Мәҫәле ауылын (Үрге Мәҫәле) ғына табырға мөмкин. Ҡаҙна сыуаш мәктәбе эшләгән. 18 йылдан һуң йорттар һаны 270-кә арта, әммә халыҡ һаны үҙгәрмәгән килеш тиерлек ҡала. Мәҫәле ауылы 1774 йылдың сентябре аҙағында унда полковник Шепелев етәкселегендәге яза биреү командаһы тороуы менән дә билдәле, унан ул Ырымбур губернаторы Рейнсдорпҡа рапортында башҡорт старшина-пугачевсыларының үҙ ғәйебен танып, генерал-майор П.С. Потемкинға баш эйеп килеүҙән баш тартыуҙары тураһында хәбәр итә. 

Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Сиркәү, 2 һыу тирмәне булған. 20 быуат башынан хәҙерге исемен йөрөтә. 1906 йылда сиркәү, училище, 3 һыу тирмәне, шарап һәм 3 бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.

Башҡортостан Республикаһының Үҙәк дәүләт архивында Өфө губернаһының Поповтың халыҡ училищеларын ҡарау тураһында отчеты һаҡлана. Унда 1884 йылдың 2 февралендә асылған 8-се Мәҫәле сыуаш училищеһы телгә алына. Уҡыусылар һаны: малайҙар — 37; ҡыҙҙар — 4, йәмғеһе — 41.История школы Месели.

1910 йылда ауылда янғын сыға, һөҙөмтәлә ҡорам һәм мәктәп менән бергә 85 йорт янып китә. Янғындан һуң Изге Николай Чудотворец хөрмәтенә сиркәү төҙөлә. Тәүҙә ғибәҙәтхана ғына булған, һуңынан алпауыт Карташов аҡсаһына төкәтмә эшләнә. 1930-31 йылдарҙа сиркәү ябыла.

1932 йылда кулак йорттарынан 5 бүлмәле мәктәп бинаһы йыйыла. Һуңынан сиркәү бинаһы шулай уҡ мәктәп өсөн ҡулайлаштырыла.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь59229230049,350,7

Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — сыуаштар (93 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Урамдары 

 Гагарин урамы  ()
 Карл Маркс урамы  ()
 Пушкин урамы  ()
 Яр буйы урамы  ()
 Төньяҡ урам  ()
 Совет  урамы  ()
 Үҙәк урам  ()
 Чапаев  урамы  ()
 Мәктәп  урамы  ()Госсправка сайтында урам исемдәре

 Билдәле шәхестәре 
 Петров Григорий Кузьмич (19 декабрь 1931 йыл — 17 сентябрь 2016 йыл) — алдынғы нефтсе, быраулаусылар бригадиры. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1973)Петров Григорий Кузмич.

 Видеояҙмаларҙа
 Аургазинский район-Месели-Масленница

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 1850 йылғы ревизия материалдары
 1834 йылғы ревизия материалдары
 
  

Категория:Ауырғазы районы ауылдары