Бөйҙө
{{ТП-Рәсәй| Бөйҙө|ауыл
 |статус =
 |башҡортса исеме = Бөйҙө
 |төп исеме =
 |ил =
 |герб = 
 |флаг = 
 |герб киңлеге = 
 |флаг киңлеге = 
 |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
 |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |lat_dir =
 |lon_dir =
 |CoordAddon  =  |CoordScale = 
 |ЯндексКарта  = 
 |ил картаһы = 
 |регион картаһы = 
 |район картаһы = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө = төбәк
 |регион = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион = 
 |район төрө = район
 |район = Учалы районы
 |теҙмәләге район = 
 | вид поселения = ауыл советы
| поселение = Бөйҙө ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Бөйҙө
 |теҙмәләге урынлашыу = 
 |эске бүленеү = 
 |милли состав = [[башҡорттар]]
 |башлыҡ = 
 |нигеҙ һалыныу = 
 |беренсе телгә алыу = 
 |элекке исемдәре = 
 |статус (башлап) = 
 |майҙан = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                  = 
 |рәсми тел = 
 |рәсми тел-ref    = 
  |халыҡ = 764
  |иҫәп алыу йылы = 2009
  |тығыҙлыҡ = 
  |агломерация = 
  |конфессия составы = [[ислам|мосолмандар]]
  |этнохороним = 
 |ваҡыт бүлкәте = +5
 |DST                     =
 |почта индексы = 453703
 |почта индекстары = 
 |телефон коды = 34791 
 |автомобиль коды = 02, 102
 |танымлаусы төрө = 
 |һансал танымлаусы = 80253816001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                    = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
 |add2n                   = 
 |add2                    = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}
'''Бөйҙө''' ({{lang-ru|Буйда}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]ндағы ауыл, Ахун ауыл советына ҡарай. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны — 764 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453703, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253816001.

== Географик урыны ==
Район үҙәгенән көньяҡ-көнсығышҡа 14 км һәм Учалы тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 21 км алыҫлыҡта Бөйҙө йылғаһы (Уй йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 14 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Учалы (станция)|Учалы]]): 21 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>.

== Тарихы ==
Ауылға [[Верхнеурал өйәҙе]] Ҡара-Табын улусы халҡы нигеҙ һала, 1795 йылдан билдәле. Типтәрҙәр шулай уҡ Бөйҙө приискыһында ла йәшәгән. 1920 йылда унда 6 йорт-хужалыҡта 42 кеше иҫәпләнгән.
Типтәрҙәр игенселек һәм малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. XVIII быуат аҙағында улуста барлығы 4 тирмән булған. Әммә барлыҡ типтәрҙәр ҙә иген үҫтермәгән. Уларҙың игенселеге үҫешмәгән була, уға типтәрҙәр составына ҡушылған ярым күсмә башҡорттар йоғонто яһай. Типтәр-Учалы улусында типтәрҙәрҙең ике командаһы менән ике старшина идара итә.<ref>{{ИСДБ|страница=29}}</ref>.

1920 йылда Бөйҙө — Иверск алтын табыу приискыһы.

1939 йылда Бөйҙө приискы ҡасабаһы булараҡ теркәлгән.

1943 йылда алып Бәләкәй Учалы ҡасаба советы составындағы Бөйҙө ҡасабаһы.

1963—2000 йылдарҙа Учалы ҡасабаһы составындағы ауыл.

2000 йылдың ноябренә тиклем Учалы ҡалаһы составына инә; «Бөйҙө ауыл советын Учалы ҡалаһынан Башҡортостан Республикаһының Учалы районына тапшырыу тураһында» 95-се БР Законына ярашлы, Учалы районына күсерелә.

== Рәсемдәр ==
[[Рәсем:BUYDA0754.JPG|thumb|center|600px|Бөйҙө ҡасабаһы Старатель урамы панорамаһы]]
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||42||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||1077||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||670||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||710||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||728||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||764||366||398||47,9||52,1
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[башҡорттар]] (87 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Урамдар ==
{{Колонки|3}}
* Ахун урамы ({{lang-ru|Ахуновская улица}})
* Көнсығыш урамы ({{lang-ru|Восточная улица}})
* Жураковка урамы ({{lang-ru|улица Жураковка}})
* Комбинат урамы ({{lang-ru|Комбинатская улица}})
* Комбинат тыҡрығы ({{lang-ru|Комбинатский переулок}})
* Михаил Беляев урамы ({{lang-ru|улица Михаила Беляева}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная улица}})
* Таулы урамы ({{lang-ru|Нагорная улица}})
* Йәйғор урамы ({{lang-ru|Радужная улица}})
* Йылға урамы ({{lang-ru|Речная улица}})
* Старателдәр урамы ({{lang-ru|Старательская улица}})
* Теплица урамы ({{lang-ru|Тепличная улица}})
* Тимофеевка урамы ({{lang-ru|улица Тимофеевка}})
* Химзавод урамы ({{lang-ru|Химзаводская улица}})
* Шоссе урамы ({{lang-ru|Шоссейная улица}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000095.html Госсправка сайтында урамдар исеме]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Инфраструктура ==
Иҡтисады нигеҙе — Бөйҙө приискыһы, алтын, гранит табыу.

Урта дөйөм белем биреү мәктәбе, мәҙәниәт йорто, ауыл китапханаһы, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункт эшләй<ref>[https://www.uchaly-biblioteka.ru/naselyonnye-punkty/istoriya-sela-buyda-buydinskogo-selsoveta-municipalnogo-rayona-uchalinskiy-rayon-respubliki История села Буйда Буйдинского сельсовета муниципального района Учалинский район Республики Башкортостана Административный центр — село Буйда | «ЦЕНТРАЛЬНАЯ РАЙОННАЯ БИБЛИОТЕКА»<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>.

== Транспорты ==
Ауылда автотранспорт бар. «Бөйҙө-1», «Бөйҙө-2» йәмәғәт транспорты туҡталыштары.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|82293}}{{V|26|06|2022|}}
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412025101/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/ |date=2022-04-12 }}
* {{ИСДБ|страница=29}}

== Сығанаҡтар ==
<references/>

{{Учалы районы ауылдары}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Бөйҙө () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Ахун ауыл советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны — 764 кеше.
Почта индексы — 453703, ОКАТО коды — 80253816001.

 Географик урыны 
Район үҙәгенән көньяҡ-көнсығышҡа 14 км һәм Учалы тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 21 км алыҫлыҡта Бөйҙө йылғаһы (Уй йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 14 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 21 км.

 Тарихы 
Ауылға Верхнеурал өйәҙе Ҡара-Табын улусы халҡы нигеҙ һала, 1795 йылдан билдәле. Типтәрҙәр шулай уҡ Бөйҙө приискыһында ла йәшәгән. 1920 йылда унда 6 йорт-хужалыҡта 42 кеше иҫәпләнгән.
Типтәрҙәр игенселек һәм малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. XVIII быуат аҙағында улуста барлығы 4 тирмән булған. Әммә барлыҡ типтәрҙәр ҙә иген үҫтермәгән. Уларҙың игенселеге үҫешмәгән була, уға типтәрҙәр составына ҡушылған ярым күсмә башҡорттар йоғонто яһай. Типтәр-Учалы улусында типтәрҙәрҙең ике командаһы менән ике старшина идара итә..

1920 йылда Бөйҙө — Иверск алтын табыу приискыһы.

1939 йылда Бөйҙө приискы ҡасабаһы булараҡ теркәлгән.

1943 йылда алып Бәләкәй Учалы ҡасаба советы составындағы Бөйҙө ҡасабаһы.

1963—2000 йылдарҙа Учалы ҡасабаһы составындағы ауыл.

2000 йылдың ноябренә тиклем Учалы ҡалаһы составына инә; «Бөйҙө ауыл советын Учалы ҡалаһынан Башҡортостан Республикаһының Учалы районына тапшырыу тураһында» 95-се БР Законына ярашлы, Учалы районына күсерелә.

 Рәсемдәр 
thumb|center|600px|Бөйҙө ҡасабаһы Старатель урамы панорамаһы
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август42 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар1077 1959 йыл 15 ғинуар670 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар710 2002 йыл 9 октябрь728 2010 йыл 14 октябрь76436639847,952,1
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (87 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Урамдар 

 Ахун урамы ()
 Көнсығыш урамы ()
 Жураковка урамы ()
 Комбинат урамы ()
 Комбинат тыҡрығы ()
 Михаил Беляев урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Таулы урамы ()
 Йәйғор урамы ()
 Йылға урамы ()
 Старателдәр урамы ()
 Теплица урамы ()
 Тимофеевка урамы ()
 Химзавод урамы ()
 Шоссе урамы ()
 Үҙәк урам ()Госсправка сайтында урамдар исеме

 Инфраструктура 
Иҡтисады нигеҙе — Бөйҙө приискыһы, алтын, гранит табыу.

Урта дөйөм белем биреү мәктәбе, мәҙәниәт йорто, ауыл китапханаһы, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункт эшләйИстория села Буйда Буйдинского сельсовета муниципального района Учалинский район Республики Башкортостана Административный центр — село Буйда | «ЦЕНТРАЛЬНАЯ РАЙОННАЯ БИБЛИОТЕКА».

 Транспорты 
Ауылда автотранспорт бар. «Бөйҙө-1», «Бөйҙө-2» йәмәғәт транспорты туҡталыштары.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий  
 

 Сығанаҡтар 

Категория:Учалы районы ауылдары