Нуғайбәк
{{ТП-Рәсәй|Нуғайбәк
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Нуғайбәк
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 55 | lat_min = 9 | lat_sec = 25
  |lon_deg = 53 | lon_min = 15 | lon_sec = 59
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Баҡалы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 317
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452669
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34742 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80207846008
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Нуғайбәк''' ({{lang-ru|Нагайбаково}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баҡалы районы]]ндағы ауыл, [[Яңы Урсай ауыл Советы (Баҡалы районы)|Яңы Урсай ауыл Советы]]на ҡарай. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 317 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452669, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80207846008.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баҡалы (Баҡалы районы)|Баҡалы]]): 50 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Туймазы]]): 92 км

Нуғайбәк ауылы район үҙәге [[Баҡалы (Баҡалы районы)|Баҡалы]] ауылынан көнбайышҡа 50 километрҙа һәм [[Туймазы |Туймазы]] тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа 92 километрҙа Кама йылғаһы ҡушылдығы Ыҡ йылғаһы буйында урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|88891}}</ref>.

== Тарихы ==
[[XVII быуат]]тың аҙағында [[Ҡазан даруғаһы]] [[Юрмый]] улусы [[башҡорттар]]ының [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәренә, керҙәшлек килешеүе менән, [[Нуғай даруғаһы]] Һарыш-Ҡыпсаҡ улусы старшинаһы башҡорт Нуғайбәкте индергәндәр, шулай итеп Нуғайбәк ауылына нигеҙ һалынған. Уның улы — Арыҫлан Нуғайбәков.

Нуғайбәк ҡәлғәһен төҙөү өсөн ерҙәрен тартып алғандан һуң, ауыл кешеләре казак ҡатламына күсерелә.

[[1865 йыл]]да 178 йортта 1003 кеше йәшәгән. [[Малсылыҡ]], [[игенселек]], мискә яһау, [[умартасылыҡ]], сана яһау менән шөғөлләнгәндәр. 2 сиркәү, 3 һыу тирмәне булған. 1906 йылда Нуғайбәктә улус идараһы сиркәү, сиркәү-мәхәллә мәктәбе урынлашҡан, [[шарап]] һәм 2 бакалея кибеттәре теркәлгән. 30-сы йылдарҙан алып хәҙерге исемен йөрөтә<ref>{{БЭ2013|88891}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
Нуғайбәк ауылы халҡы — урыҫтар.
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
|1906 йыл ||1263||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||1449||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||819||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||561||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||393||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||384||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||317||159||158||50,2||49,8
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Бөгөнгө ауыл ==
Нуғайбәк ауылында төп [[мәктәп]], фельдшер-акушер пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана бар<ref>{{БЭ2013|88891}}</ref>.

== Билдәле кешеләре ==
* [[Старостин Иван Дмитриевич]] (21.06.1913-1954) — тәүге көндән [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы, [[Берлин]]ға етә. IV Украин фронты Ғәнимәт ҡоралланыуы идаралығының 21-се айырым ғәнимә отделениеһы. Колхоз рәйесе, 1937 йылда [[Мәскәү]]ҙәге Бөтә Союз ауыл хужалығы күргәҙмәһенә [[Башҡортостан]]дан делегат була. «Хәрби хеҙмәт ҡаҙаныштары» миҙалы, [[Почёт Билдәһе ордены]] кавалеры (1949)<ref>[https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero75420620/?backurl=%2Fheroes%2F%3Fadv_search%3Dy%26last_name%3D%D0%A1%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BD%20%26first_name%3D%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%20%26middle_name%3D%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%26date_birth_from%3D21.06.1913%26static_hash%3De58d22fe4312f21551a6a35866154fa6v2%26data_vibitiya_period%3Don%26group%3Dall%26types%3Dpamyat_commander%3Anagrady_nagrad_doc%3Anagrady_uchet_kartoteka%3Anagrady_ubilein_kartoteka%3Apdv_kart_in%3Apdv_kart_in_inostranec%3Apamyat_voenkomat%3Apotery_vpp%3Apamyat_zsp_parts%3Akld_ran%3Akld_bolezn%3Akld_polit%3Akld_upk%3Akld_vmf%3Apotery_doneseniya_o_poteryah%3Apotery_gospitali%3Apotery_utochenie_poter%3Apotery_spiski_zahoroneniy%3Apotery_voennoplen%3Apotery_iskluchenie_iz_spiskov%3Apotery_kartoteki%3Apotery_rvk_extra%3Apotery_isp_extra%3Asame_doroga%26page%3D1%26grouppersons%3D1&search_view_id=podvigchelovek_nagrazhdenie22435702 Старостин Иван Дмитриевич]</ref>.

== Хәтер ==

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Таулы урам ({{lang-ru|}} Нагорная (улица)
* Йылға урамы ({{lang-ru|}} Речная (улица)<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/007/000055.html Улицы Нагайбаково]</ref>{{Колонки|конец}}.

== Тирә-яҡ мөхит ==
;Ер-һыу атамалары: 
''Тауҙар'':
* '''Аҡай тауы'''

''Йылға, шишмә, күлдәр'':
* [[Ыҡ]]
* Мәләүезкәй

''Тәбиғәткә сәйәхәт маршруты'': Малаузка йылғаһын кисеп, ағымы буйлап йылғаның һул ярына перпендикуляр һуҙылған йырынға табан үргә 2 км барыу. Шунан Нуғайбәк ауылы, Аҡай тауы. Малаузка йылғаһы тамағында Аҡай тау биттәре башлана. Һулға боролғас, Ыҡ йылғаһының уң ярынан ағымы буйынса 1,5 км үргә, Нуғайбәк ауылына сығыу<ref>[https://infourok.ru/uchebnoe-posobie-geografiya-bakalinskogo-rayona-1795021.html География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса]</ref>. 

Нуғайбәк мәмерйәһенә инеү урынының диа­метры 1 метрға яҡын, оҙонлоҡҡа 10 — 12 метр эскә үтелә, бейеклеге — 1,7 метр тирәһе. Мәмерйә тоҡомо — эзбизташ, ҡомташ. Һөрөнтө ер аша 1,2 км үткәндән һуң, шоссе юлдан Нуғайбәк ауылына ҡаршы яҡҡа хәрәкәт итеү.

''Күпер''
* '''«Пугачёв күпере»'''
6 км үткәндән һуң, «Пугачёв күпере». Күперҙән шоссе юл буйлап [[Яңы Урсай (Баҡалы районы)|Яңы Урсай]], 4 км үткәс — Весёлая Поляна<ref>[https://bakaly.bashkortostan.ru/presscenter/news/136735/ Нагайбаково. Туристический машрут]{{Недоступная ссылка|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.

=== 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары ===

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Баҡалы районы]]

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|88891}}
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}
* Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.{{ref-ru}}
* [https://infourok.ru/uchebnoe-posobie-geografiya-bakalinskogo-rayona-1795021.html География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса]
* [https://bakaly.bashkortostan.ru/presscenter/news/136735/ Нагайбаково. Туристический машрут]{{Недоступная ссылка|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Баҡалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Баҡалы районы ауылдары]]
[[Категория:Ыҡ буйындағы тораҡ пункттар]]
Нуғайбәк () — Башҡортостандың Баҡалы районындағы ауыл, Яңы Урсай ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 317 кеше.
Почта индексы — 452669, ОКАТО коды — 80207846008.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Баҡалы): 50 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 92 км

Нуғайбәк ауылы район үҙәге Баҡалы ауылынан көнбайышҡа 50 километрҙа һәм Туймазы тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа 92 километрҙа Кама йылғаһы ҡушылдығы Ыҡ йылғаһы буйында урынлашҡан.

 Тарихы 
XVII быуаттың аҙағында Ҡазан даруғаһы Юрмый улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәренә, керҙәшлек килешеүе менән, Нуғай даруғаһы Һарыш-Ҡыпсаҡ улусы старшинаһы башҡорт Нуғайбәкте индергәндәр, шулай итеп Нуғайбәк ауылына нигеҙ һалынған. Уның улы — Арыҫлан Нуғайбәков.

Нуғайбәк ҡәлғәһен төҙөү өсөн ерҙәрен тартып алғандан һуң, ауыл кешеләре казак ҡатламына күсерелә.

1865 йылда 178 йортта 1003 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, мискә яһау, умартасылыҡ, сана яһау менән шөғөлләнгәндәр. 2 сиркәү, 3 һыу тирмәне булған. 1906 йылда Нуғайбәктә улус идараһы сиркәү, сиркәү-мәхәллә мәктәбе урынлашҡан, шарап һәм 2 бакалея кибеттәре теркәлгән. 30-сы йылдарҙан алып хәҙерге исемен йөрөтә.

 Халыҡ һаны 
Нуғайбәк ауылы халҡы — урыҫтар.
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)1906 йыл 1263 1920 йыл 26 август1449 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар819 1959 йыл 15 ғинуар561 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар393 2002 йыл 9 октябрь384 2010 йыл 14 октябрь31715915850,249,8

 Бөгөнгө ауыл 
Нуғайбәк ауылында төп мәктәп, фельдшер-акушер пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

 Билдәле кешеләре 
 Старостин Иван Дмитриевич (21.06.1913-1954) — тәүге көндән Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Берлинға етә. IV Украин фронты Ғәнимәт ҡоралланыуы идаралығының 21-се айырым ғәнимә отделениеһы. Колхоз рәйесе, 1937 йылда Мәскәүҙәге Бөтә Союз ауыл хужалығы күргәҙмәһенә Башҡортостандан делегат була. «Хәрби хеҙмәт ҡаҙаныштары» миҙалы, Почёт Билдәһе ордены кавалеры (1949)Старостин Иван Дмитриевич.

 Хәтер 

 Урамдары 

 Таулы урам ( Нагорная (улица)
 Йылға урамы ( Речная (улица)Улицы Нагайбаково.

 Тирә-яҡ мөхит 
Ер-һыу атамалары 
Тауҙар:
 Аҡай тауы

Йылға, шишмә, күлдәр:
 Ыҡ
 Мәләүезкәй

Тәбиғәткә сәйәхәт маршруты: Малаузка йылғаһын кисеп, ағымы буйлап йылғаның һул ярына перпендикуляр һуҙылған йырынға табан үргә 2 км барыу. Шунан Нуғайбәк ауылы, Аҡай тауы. Малаузка йылғаһы тамағында Аҡай тау биттәре башлана. Һулға боролғас, Ыҡ йылғаһының уң ярынан ағымы буйынса 1,5 км үргә, Нуғайбәк ауылына сығыуГеография Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса. 

Нуғайбәк мәмерйәһенә инеү урынының диа­метры 1 метрға яҡын, оҙонлоҡҡа 10 — 12 метр эскә үтелә, бейеклеге — 1,7 метр тирәһе. Мәмерйә тоҡомо — эзбизташ, ҡомташ. Һөрөнтө ер аша 1,2 км үткәндән һуң, шоссе юлдан Нуғайбәк ауылына ҡаршы яҡҡа хәрәкәт итеү.

Күпер
 «Пугачёв күпере»
6 км үткәндән һуң, «Пугачёв күпере». Күперҙән шоссе юл буйлап Яңы Урсай, 4 км үткәс — Весёлая ПолянаНагайбаково. Туристический машрут.

 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Баҡалы районы

 Һылтанмалар 
 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4
 Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.
 География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса
 Нагайбаково. Туристический машрут

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Баҡалы районы ауылдары
Категория:Ыҡ буйындағы тораҡ пункттар