Аҙналы (Башҡортостан)
{{БМ|Аҙналы}}
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | башкирское название         = Аҙналы
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Азналкино}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 |lat_dir = N | lat_deg                  = 53|lat_min = 55|lat_sec = 36
 |lon_dir = E | lon_deg                  = 58|lon_min = 09|lon_sec = 06
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башкортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Белорет районы{{!}}Белорет
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = ауыл советы
 | поселение                = Әзекәй ауыл Советы{{!}}Әзекәй
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Азналкино | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Азналкино | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав             = [[башҡорттар]]
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453520
 | почтовые индексы         = 453520
 | телефонный код           = 34792
 | цифровой идентификатор   = 80211807002
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Аҙналы''' ({{lang-ru|Азналкино}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Белорет районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 415 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Почта индексы — 453520, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80211807002.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Белорет]]): 16 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сермән): 4 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
== Тарихынан ==
V рәүиз Заһит исеме менән өс ауылды асыҡлай (Заһит кеше исеме, әммә уның кемлеге аныҡ билдәле түгел). Шул уҡ ваҡытта уларҙың һәр береһе үҙенсә атала: беренсеһе Әзекәй, бында ауылға нигеҙ һалыусы Серҙебай (1767—1841) һәм Таулыбай (1761 г.) Әзекәевтар йәшәгән, икенсеһе '''Аҙналы''' тип аталған, унда тәүге төпләнеүсенең улы  Мырҙағол Аҙналин (1788 й.) төпләнә. Өсөнсөһө Ҡаҙыш булараҡ билдәле була. Нигеҙ һалыусыларҙың улдарының йәше буйынса өс
ауылдың барлыҡҡа килеү ваҡытын билдәләргә мөмкин — был XVIII быуаттың 30—50-се йылдары. 
XVIII быуат аҙағында ауылда 55 йортта 268 кеше йәшәгән. 1850 йылда 117 йортта 436 ир-ат һәм 
400 ҡатын-ҡыҙ, шул иҫәптән 32 керҙәш ир-ат иҫәпләнгән. 1843 йылда 125 йорттан 717 кешенең  775 аты, 625 һыйыры, 300 һарығы  һәм 122 кәзәһе булған<ref>{{ИСДБ|страница=108}}</ref>. Шулай итеп, 1900 йылға тиклем Аҙналы, Әзекәй һәм Ҡаҙыш ауылдары Заһит исемен йөрөткән, һәм өс ауыл халҡы рәсми документтарҙа бергә теркәлгән, ауылда ҡатай ырыуы башҡорттары йәшәй <ref>"Шонҡар" журналы, 2014 йыл, №2</ref>.

Ауылдың боронғо исеме Мышы, сөнки яҡындағы урмандарҙа борон мышы күп булған. 

Ауыл Белорет ҡалаһына ярайһы яҡын урынлашҡан, шуға күрә ауыл кешеләре заводҡа күмер алып барып һата торған булған.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||415||212||203||51,1||48,9
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[башҡорттар]] (98 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.


{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Күренекле шәхестәре ==
*[[Ғәбитов Риф Фәтих улы]] ([[5 декабрь]] [[1952 йыл]]) — [[бейеү]]се, балетмейстер, 2000—2004 йылдарҙа [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле]]нең художество етәксеһе. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (1994), [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] лауреаты (1995).
* [[Ғәбитов Фәрит Фатих улы]] ([[20 апрель]] [[1937 йыл]] — [[12 ноябрь]] [[2020 йыл]]) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2014-2020 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Кинематографсылар союзы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәйҙең почётлы кинематографсыһы. [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры.
* Низаметдинов Ҡаҙыхан Низаметдин улы, башҡорт армияһы офицеры, полк командиры, [[башҡорт милли хәрәкәте]]ндә ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны<ref>«Шонҡар» журналы, 2014 йыл, № 2</ref>
* [[Фәйзуллин Нәзиф Солтан улы]] ([[14 ғинуар]] [[1960 йыл]]) — инженер-механик, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2004 йылдан «Белорет май-сыр һәм консерва комбинаты» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт директоры. [[Белорет районы|Белорет район Советы]] депутаты. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған аҙыҡ-түлек индустрияһы хеҙмәткәре. 
* Әхмәтшин Рафиҡ — тележурналист
* Әхмәтшин Илнур — йырсы, композитор, [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры.

== Урамдары ==
{{Колонки|3}}
* Аҡтүбә урамы  ({{lang-ru|улица Актюба}})
* Арыҫлан Мөбәрәков урамы ({{lang-ru|улица Арслана Мубарякова}})
* Аҡ тау урамы ({{lang-ru|Белогорная улица}})
* Ғәбитов урамы ({{lang-ru|улица Габитова}})
* Зәки Вәлиди урамы ({{lang-ru|улица Заки Валиди}})
* Ҡаран урамы ({{lang-ru|улица Каран}})
* М.Ғафури урамы ({{lang-ru|улица М.Гафури}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодёжная улица}})
* Муса Мортазин урамы ({{lang-ru|улица Мусы Муртазина}}) 
* Еңеү урамы ({{lang-ru|улица Победы}})
* Баҫыу урамы ({{lang-ru|Полевая улица}})
* Рәми Ғәрипов урамы ({{lang-ru|улица Рами Гарипова}})
* С.Юлаев урамы ({{lang-ru|улица С.Юлаева}})
* Юлай Аҙналин урамы ({{lang-ru|улица Юлая Азналина}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/011/000002.html Госсправка сайтында урамдар исеме]</ref>.
{{Колонки|конец}}

== Видеояҙмаларҙа ==
* {{YouTube|7K16XjcfTJY|logo=1}}Белорецкий р-он. д. Кадыш и с. Азналкино. Башкортостан
* {{YouTube|422PANs4guM|logo=1}}Новая мечеть в Азналкино
* {{YouTube|HunpINixLdo|logo=1}}«Сорок стрел» Возле с Азналкино пройдет турнир по стрельбе из лука
* {{YouTube|Zklu8CJH1iA|logo=1}} В Азналкино прошли зимние соревнования по конному спорту и стрельбе из лука
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/472-a-naly-beloret-r-nynda-y-auyl|автор=[[Әсфәндиәров Ә. З.]]}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Белорет районы ауылдары}}

[[Категория:Белорет районы ауылдары]]
Аҙналы () — Башҡортостандың Белорет районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 415 кеше. Почта индексы — 453520, ОКАТО коды — 80211807002.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Белорет): 16 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сермән): 4 км
 Тарихынан 
V рәүиз Заһит исеме менән өс ауылды асыҡлай (Заһит кеше исеме, әммә уның кемлеге аныҡ билдәле түгел). Шул уҡ ваҡытта уларҙың һәр береһе үҙенсә атала: беренсеһе Әзекәй, бында ауылға нигеҙ һалыусы Серҙебай (1767—1841) һәм Таулыбай (1761 г.) Әзекәевтар йәшәгән, икенсеһе Аҙналы тип аталған, унда тәүге төпләнеүсенең улы  Мырҙағол Аҙналин (1788 й.) төпләнә. Өсөнсөһө Ҡаҙыш булараҡ билдәле була. Нигеҙ һалыусыларҙың улдарының йәше буйынса өс
ауылдың барлыҡҡа килеү ваҡытын билдәләргә мөмкин — был XVIII быуаттың 30—50-се йылдары. 
XVIII быуат аҙағында ауылда 55 йортта 268 кеше йәшәгән. 1850 йылда 117 йортта 436 ир-ат һәм 
400 ҡатын-ҡыҙ, шул иҫәптән 32 керҙәш ир-ат иҫәпләнгән. 1843 йылда 125 йорттан 717 кешенең  775 аты, 625 һыйыры, 300 һарығы  һәм 122 кәзәһе булған. Шулай итеп, 1900 йылға тиклем Аҙналы, Әзекәй һәм Ҡаҙыш ауылдары Заһит исемен йөрөткән, һәм өс ауыл халҡы рәсми документтарҙа бергә теркәлгән, ауылда ҡатай ырыуы башҡорттары йәшәй "Шонҡар" журналы, 2014 йыл, №2.

Ауылдың боронғо исеме Мышы, сөнки яҡындағы урмандарҙа борон мышы күп булған. 

Ауыл Белорет ҡалаһына ярайһы яҡын урынлашҡан, шуға күрә ауыл кешеләре заводҡа күмер алып барып һата торған булған.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь41521220351,148,9
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (98 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Күренекле шәхестәре 
Ғәбитов Риф Фәтих улы (5 декабрь 1952 йыл) — бейеүсе, балетмейстер, 2000—2004 йылдарҙа Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбленең художество етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1994), Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1995).
 Ғәбитов Фәрит Фатих улы (20 апрель 1937 йыл — 12 ноябрь 2020 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2014-2020 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Кинематографсылар союзы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәйҙең почётлы кинематографсыһы. Салауат Юлаев ордены кавалеры.
 Низаметдинов Ҡаҙыхан Низаметдин улы, башҡорт армияһы офицеры, полк командиры, башҡорт милли хәрәкәтендә ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны«Шонҡар» журналы, 2014 йыл, № 2
 Фәйзуллин Нәзиф Солтан улы (14 ғинуар 1960 йыл) — инженер-механик, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2004 йылдан «Белорет май-сыр һәм консерва комбинаты» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт директоры. Белорет район Советы депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған аҙыҡ-түлек индустрияһы хеҙмәткәре. 
 Әхмәтшин Рафиҡ — тележурналист
 Әхмәтшин Илнур — йырсы, композитор, Салауат Юлаев ордены кавалеры.

 Урамдары 

 Аҡтүбә урамы  ()
 Арыҫлан Мөбәрәков урамы ()
 Аҡ тау урамы ()
 Ғәбитов урамы ()
 Зәки Вәлиди урамы ()
 Ҡаран урамы ()
 М.Ғафури урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Муса Мортазин урамы () 
 Еңеү урамы ()
 Баҫыу урамы ()
 Рәми Ғәрипов урамы ()
 С.Юлаев урамы ()
 Юлай Аҙналин урамы ()Госсправка сайтында урамдар исеме.

 Видеояҙмаларҙа 
 Белорецкий р-он. д. Кадыш и с. Азналкино. Башкортостан
 Новая мечеть в Азналкино
 «Сорок стрел» Возле с Азналкино пройдет турнир по стрельбе из лука
  В Азналкино прошли зимние соревнования по конному спорту и стрельбе из лука
 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4

 Һылтанмалар 
 

Категория:Белорет районы ауылдары