Ҡалыуайыры (йылға)
{{Башҡа мәғәнәләре|Ҡалыуайыры (төшөнсә)}}{{Река
 |Название                = Ҡалыуайыры 
  |Оригинальное название 	= 
 |Изображение             = 
  |Подпись                = 
 |Карта                   = 
  |Подпись карты          = 
 |Длина                   = 14 
 |Площадь бассейна        =  
 |Бассейн                 = [[Каспий диңгеҙе]] 
 |Бассейн рек             = Кама 
 |Расход воды             = 
  |Место измерения        = 
 |Исток                   = 
  |Местоположение истока  = 
  |Высота истока          = 
  |s_lat_dir = N |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = 
  |s_lon_dir = E |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = 
 |Устье                   = [[Оло Шешәнәк]] 
  |Местоположение устья   = уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк 
  |Высота устья           = 
  |m_lat_dir = N |m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = 
  |m_lon_dir = E |m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = 
 |Уклон реки              = 
 |Страна                  = Рәсәй 
  |Регион                 = Башҡортостан Республикаһы 
   |Район                 = 
 |Позиционная карта 			= Рәсәй Башҡортостан Республикаһы 
 |Категория на Викискладе = 
}}

'''Ҡалыуайыры''' — [[Рәсәй]]ҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы<ref name='РФГМ'>{{cite journal|title=Рәсәй гидротехник ҡоролмалар регистры һәм дәүләт һыу кадастры үҙәге}}</ref> биләмәләрендә аға.Ишембай районы Кәбәс ауылынан көнсығыштараҡ, 4 км алыҫлыҡта Оло Ҡалыу һырты итәгендә башлана. Еҙем  йылғаһы бассейнындағы [[Оло Шешәнәк (Еҙем ҡушылдығы)]] йылғаһына уң яҡтан, тамағынан 36 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

«Ҡалыу»- тау һырты. Башҡортса «айыры»- ҡушылдыҡ, йылға тармағы. Ҡалыу атамаһын был яҡтағы башҡорттар ҡасандыр ҡарт мулланы йәш ҡатыны һыртта ташлап ҡалдрған, йәки кемдер балаһын ҡалдырып киткән, имеш, тип һөйләй. 

«Ҡала» һүҙе борон «бейек» мәғәнәһендә лә ҡулланылған (мәҫәлән, Ҡалатау- бейек тау, түбәһендә нығытмаһы булған тау). «Ҡалыу» дала яҡтарында йәшәгән башҡорттарҙа-«нимәнеңдер өҫтөнә һалыу», «өйөү». Ҡолғона, Ҡалыу-Айыры тирәһендәге бер нисә ауыл сығышы менән даланан монголдарҙан ҡасып килгән, бөрйәндәр менән ике быуын һуғышып йәшәгән ҡыпсаҡтар нәҫеленән. 
== Һыу реестры мәғлүмәттәре ==
[[Рәсәй дәүләт һыу реестры]] мәғлүмәте буйынса йылға [[Кама һыу бассейны округы]]нда урынлашҡан, [[һыу хужалығы участкаһы]] —  [[Ағиҙел (йылға)|Ағиҙел]]  йылғаһы  [[Стәрлетамаҡ (ҡала)|Стәрлетамаҡ]] ҡалаһынан Охлебино һыу үлсәү посына тиклем, [[Эҫем (йылға)|Эҫем]]  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама<ref name='Рәсәй МСР'/>.

Ҡушылдыҡтары: уң яҡтан- Ҡамышлыайыры, Таллыайыры, һул яҡтан- Уртаайыры йылғалары. Йылға буйында Ҡолғона (87 км от Ишимбая), Ҡалыуайыры (93 км) ауылдары урынлашҡан.

[[Һыу ресурстарының федераль агентлығы]] тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса<ref name='Рәсәй МСР'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=182556|title=РФ һыу реестры: Ҡалыуайыры}}</ref>:
* Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018784
* Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101878
* Бассейн коды — 10.01.02.007
* ГӨ буйынса томы — 11
* ГӨ буйынса сығарылыш — 1

== Иҫкәрмәләр ==
{{reflist}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.mnr.gov.ru/ Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150526193507/http://www.mnr.gov.ru/ |date=2015-05-26 }}

{{тикшерелмәгән йылға}}

[[Категория:Башҡортостан йылғалары]]
[[Категория:Ишембай районы йылғалары]]
[[Категория:Проект:Тарихи Башҡортостан топонимияһы]]

{{hydro-stub}}
Ҡалыуайыры — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға.Ишембай районы Кәбәс ауылынан көнсығыштараҡ, 4 км алыҫлыҡта Оло Ҡалыу һырты итәгендә башлана. Еҙем  йылғаһы бассейнындағы Оло Шешәнәк (Еҙем ҡушылдығы) йылғаһына уң яҡтан, тамағынан 36 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.

«Ҡалыу»- тау һырты. Башҡортса «айыры»- ҡушылдыҡ, йылға тармағы. Ҡалыу атамаһын был яҡтағы башҡорттар ҡасандыр ҡарт мулланы йәш ҡатыны һыртта ташлап ҡалдрған, йәки кемдер балаһын ҡалдырып киткән, имеш, тип һөйләй. 

«Ҡала» һүҙе борон «бейек» мәғәнәһендә лә ҡулланылған (мәҫәлән, Ҡалатау- бейек тау, түбәһендә нығытмаһы булған тау). «Ҡалыу» дала яҡтарында йәшәгән башҡорттарҙа-«нимәнеңдер өҫтөнә һалыу», «өйөү». Ҡолғона, Ҡалыу-Айыры тирәһендәге бер нисә ауыл сығышы менән даланан монголдарҙан ҡасып килгән, бөрйәндәр менән ике быуын һуғышып йәшәгән ҡыпсаҡтар нәҫеленән. 
 Һыу реестры мәғлүмәттәре 
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы —  Ағиҙел  йылғаһы  Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебино һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.

Ҡушылдыҡтары: уң яҡтан- Ҡамышлыайыры, Таллыайыры, һул яҡтан- Уртаайыры йылғалары. Йылға буйында Ҡолғона (87 км от Ишимбая), Ҡалыуайыры (93 км) ауылдары урынлашҡан.

Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса:
 Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200712111100018784
 Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101878
 Бассейн коды — 10.01.02.007
 ГӨ буйынса томы — 11
 ГӨ буйынса сығарылыш — 1

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Рәсәй Федерацияһы тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы 

Категория:Башҡортостан йылғалары
Категория:Ишембай районы йылғалары
Категория:Проект:Тарихи Башҡортостан топонимияһы