Иҫке Көрмәнкәй
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Иҫке Көрмәнкәй
 | оригинальное название    = {{lang-ba| Старокурманкеево}}
 | изображение      = Иҫке Көрмәнкәй.jpg
 | описание изображения   = Иҫке Көрмәнкәй
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 11 |lat_sec = 4
 | lon_deg                  = 55 |lon_min = 2 |lon_sec = 41
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Дәүләкән районы
 | район в таблице          = Дәүләкән районы
 | вид поселения            = Ауыл биләмәһе
 | поселение                = Көрмәнкәй ауыл Советы (Дәүләкән районы)
 | поселение в таблице      = Көрмәнкәй ауыл Советы (Дәүләкән районы)
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 1738
 | первое упоминание        = 1795
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Старокурманкеево | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Старокурманкеево | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав      = башҡорттар — 97%
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453402
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80222828004
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Иҫке Көрмәнкәй''', '''Көрмәнкәй''' ({{lang-ru|Старокурманкеево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Дәүләкән районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 315 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453402, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80222828004.
 

== Халыҡ һаны ==
1795 йылда — 216 кеше; 1816 йылда — 294 кеше; 1834 йылда — 388 кеше; 1870 йылда — 581 кеше; 1906 йылда — 423 кеше иҫәпкә алынған. <br>

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||444||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||268||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||325||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||258||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||240||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||315||150||165||47,6||52,4
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}} Халыҡтың 97 процентын башҡорттар тәшкил итә (2002).

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 10 км
* Ауыл Советы үҙәге<ref name="Закон">[https://npa.bashkortostan.ru/upload/uf/dec/z_433_20210701.pdf Закон Республики Башкортостан от 1 июля 2021 года № 433-з «О переносе административного центра Курманкеевского сельсовета Давлекановского района Республики Башкортостан»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709183440/https://npa.bashkortostan.ru/upload/uf/dec/z_433_20210701.pdf |date=2021-07-09 }}</ref>.
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 10 км

== Тарихы ==
Район үҙәгенән һәм Дәүләкән тимер юл станцияһынан көнсығышҡа табан 10 км алыҫлыҡта [[Дим]] йылғаһы буйында урынлашҡан. 1865 йылға тиклем Ҡырҡ-Өйлө-Мең улусы, 1865—1867 һәм 1923—1930 йылдарҙа Дәүләкән, 1867—1923 йылдарҙа Ҡаҙанғол улустарында, 1930 йылдан Дәүләкән районы составында. 2021 йылдың 12 июленән ауыл Советы үҙәге<ref name="Закон" />.
Ауылға [[Нуғай даруғаһы]] Ҡырҡ-Өйлө‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә керҙәшлек килешеүе буйынса шул уҡ даруғаның [[Бөрйән]] улусы башҡорттары Көрмәкәй (Көрмәнкәй) исеме менән нигеҙ һала, 1738 йылдан алып билдәле. Мең ырыуы еренә күсеп килеүгә һәм был урындарҙы биләүгә Өфө провинциаль концелярияһы һәм Башҡорттар эше комиссияһының 1738, 1755 һәм 1757 йылдарҙағы указы нигеҙ була. Һуңыраҡ шул уҡ шарттарҙа бында яһаҡлы татарҙар килеп урынлашҡан (килешеү ваҡыты тамамланғас, күсеп китәләр). 1795 перепись буйынса 216 башҡорт, 172 татар иҫәпкә ингән. Тәүге төпләнеүсенең исеме менән аталған, уның улы улус старшинаһы Аслай Көрмәкәев билдәле. Малсылыҡҡ, игенселек, умартасылыҡ, сабата үреү мәнән шөғөлләнгәндәр. XIX быуаттың 1‑се яртыһында Яңы Көрмәнкәй бүлендек ауылы (XX быуат 50‑се йылдарҙан алып Дәүләкән ҡалаһы эсендә) барлыҡҡа килгәндән һуң хәҙерге исемен ала.
1858, 1896 (1916 йылда яна) йылдарҙа төҙөлгән Көрмәнкәй йәмиғ мәсете теркәлә. XIX быуат аҙағы XX баштарында ҡымыҙ әҙерләү һәм дауалау менән билдәле ауыл. Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән ҡымыҙ менән дауаланырға киләләр. 1929 йылда ер маҙаны 973 га тәшкил итә. 1929—2007 йылдарҙа Салауат исемендәге колхозда эшләйҙәр. 1967 йылда [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан ауылдаштарына һәйкәл ҡуйыла.<br>
Башланғыс мәктәп (Дәүләкән башҡорт гимназия‑интернаты № 3 филиалы), клуб бар.<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/468 А. З. Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 468-се б. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327165651/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/468 |date=2022-03-27 }}</ref><ref name="К.">{{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=288—289 б.б. }}</ref>

== Урамдары ==
Исемдәре:<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/059/000044.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Иҫке Көрмәнкәй ауылы]</ref>
{{колонки|2}}
* Дим урамы ({{lang-ru|Дёмская (улица)}})
* Күл урамы ({{lang-ru| Озёрная (улица)}})
* Баҡса урамы ({{lang-ru| Садовая (улица)}})
* Үҙәк урамы ({{lang-ru|Центральная (улица)}})
{{колонки|конец}}

== Археологик ҡомарҡылары ==
Ауылдың төньяҡ-көнбайышында [[Бура мәҙәниәте]]нә ҡараған боронғо кешеләрҙең торағы, 1 км көньяҡ-көнсығышта 0,2—0,55 м бейеклектә, 13-15 диаметрлы 3 ҡурған урынлашҡан.<ref name="К." />

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Итҡусты Әбделмәнов]] (1794—?) — хәрби эшмәкәр. [[1812 йылғы Ватан һуғышы]]нда һәм [[Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтары]]нда ҡатнашыусы.

== Матбуғат биттәрендә ==
* [https://ppt-online.org/720261 Иҫке Көрмәнкәй ауылы «Айыҡ ауыл — 2019» презентация ]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|76008}}{{V|30|03|2022}}
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/468 А. З. Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 468-се б. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327165651/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/468 |date=2022-03-27 }}
* {{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=288—289 б.б. }}
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан]
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://www.gosspravka.ru/02/059/000044.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Иҫке Көрмәнкәй ауылы]
* [https://npa.bashkortostan.ru/upload/uf/dec/z_433_20210701.pdf Закон Республики Башкортостан от 1 июля 2021 года № 433-з «О переносе административного центра Курманкеевского сельсовета Давлекановского района Республики Башкортостан»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210709183440/https://npa.bashkortostan.ru/upload/uf/dec/z_433_20210701.pdf |date=2021-07-09 }}
{{Дәүләкән районы ауылдары}}

[[Категория:Дәүләкән районы ауылдары]]
[[Категория:Дим буйындағы тораҡ пункттар]]
Иҫке Көрмәнкәй, Көрмәнкәй () — Башҡортостандың Дәүләкән районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 315 кеше.
Почта индексы — 453402, ОКАТО коды — 80222828004.
 

 Халыҡ һаны 
1795 йылда — 216 кеше; 1816 йылда — 294 кеше; 1834 йылда — 388 кеше; 1870 йылда — 581 кеше; 1906 йылда — 423 кеше иҫәпкә алынған. 

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август444 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар268 1959 йыл 15 ғинуар325 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар258 2002 йыл 9 октябрь240 2010 йыл 14 октябрь31515016547,652,4
 Халыҡтың 97 процентын башҡорттар тәшкил итә (2002).

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Дәүләкән): 10 км
 Ауыл Советы үҙәгеЗакон Республики Башкортостан от 1 июля 2021 года № 433-з «О переносе административного центра Курманкеевского сельсовета Давлекановского района Республики Башкортостан» .
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 10 км

 Тарихы 
Район үҙәгенән һәм Дәүләкән тимер юл станцияһынан көнсығышҡа табан 10 км алыҫлыҡта Дим йылғаһы буйында урынлашҡан. 1865 йылға тиклем Ҡырҡ-Өйлө-Мең улусы, 1865—1867 һәм 1923—1930 йылдарҙа Дәүләкән, 1867—1923 йылдарҙа Ҡаҙанғол улустарында, 1930 йылдан Дәүләкән районы составында. 2021 йылдың 12 июленән ауыл Советы үҙәге.
Ауылға Нуғай даруғаһы Ҡырҡ-Өйлө‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә керҙәшлек килешеүе буйынса шул уҡ даруғаның Бөрйән улусы башҡорттары Көрмәкәй (Көрмәнкәй) исеме менән нигеҙ һала, 1738 йылдан алып билдәле. Мең ырыуы еренә күсеп килеүгә һәм был урындарҙы биләүгә Өфө провинциаль концелярияһы һәм Башҡорттар эше комиссияһының 1738, 1755 һәм 1757 йылдарҙағы указы нигеҙ була. Һуңыраҡ шул уҡ шарттарҙа бында яһаҡлы татарҙар килеп урынлашҡан (килешеү ваҡыты тамамланғас, күсеп китәләр). 1795 перепись буйынса 216 башҡорт, 172 татар иҫәпкә ингән. Тәүге төпләнеүсенең исеме менән аталған, уның улы улус старшинаһы Аслай Көрмәкәев билдәле. Малсылыҡҡ, игенселек, умартасылыҡ, сабата үреү мәнән шөғөлләнгәндәр. XIX быуаттың 1‑се яртыһында Яңы Көрмәнкәй бүлендек ауылы (XX быуат 50‑се йылдарҙан алып Дәүләкән ҡалаһы эсендә) барлыҡҡа килгәндән һуң хәҙерге исемен ала.
1858, 1896 (1916 йылда яна) йылдарҙа төҙөлгән Көрмәнкәй йәмиғ мәсете теркәлә. XIX быуат аҙағы XX баштарында ҡымыҙ әҙерләү һәм дауалау менән билдәле ауыл. Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән ҡымыҙ менән дауаланырға киләләр. 1929 йылда ер маҙаны 973 га тәшкил итә. 1929—2007 йылдарҙа Салауат исемендәге колхозда эшләйҙәр. 1967 йылда Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан ауылдаштарына һәйкәл ҡуйыла.
Башланғыс мәктәп (Дәүләкән башҡорт гимназия‑интернаты № 3 филиалы), клуб бар.А. З. Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 468-се б.  

 Урамдары 
Исемдәре:«Налог Белешмәһе» статистикаһында Иҫке Көрмәнкәй ауылы

 Дим урамы ()
 Күл урамы ()
 Баҡса урамы ()
 Үҙәк урамы ()

 Археологик ҡомарҡылары 
Ауылдың төньяҡ-көнбайышында Бура мәҙәниәтенә ҡараған боронғо кешеләрҙең торағы, 1 км көньяҡ-көнсығышта 0,2—0,55 м бейеклектә, 13-15 диаметрлы 3 ҡурған урынлашҡан.

 Билдәле шәхестәре 
 Итҡусты Әбделмәнов (1794—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

 Матбуғат биттәрендә 
 Иҫке Көрмәнкәй ауылы «Айыҡ ауыл — 2019» презентация 

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 А. З. Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 468-се б.  
 
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 «Налог Белешмәһе» статистикаһында Иҫке Көрмәнкәй ауылы
 Закон Республики Башкортостан от 1 июля 2021 года № 433-з «О переносе административного центра Курманкеевского сельсовета Давлекановского района Республики Башкортостан» 

Категория:Дәүләкән районы ауылдары
Категория:Дим буйындағы тораҡ пункттар