Иманғол (Учалы районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Иманғол}}
{{ТП-Рәсәй|Иманғол
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Иманғол
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 16 | lat_sec = 28
  |lon_deg = 59 | lon_min = 19 | lon_sec = 9
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Учалы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |вид поселения       = ауыл советы
 |поселение             = Иманғол ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Иманғол
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |милли состав           = [[башҡорттар]]
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 861
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453734
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34791 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80253830001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Иманғол''' ({{lang-ru|Имангулово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[Иманғол ауыл Советы (Учалы районы)|Иманғол ауыл Советы]]ның административ үҙәге. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 861 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Почта индексы — 453734, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253830001.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 17 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>.
Иманғол ауылы район үҙәгенән көньяҡ-көнбайышҡа һәм [[Учалы]] тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 17 км алыҫлыҡта [[Яйыҡ|Урал]] йылғаһы ҡушылдығы [[Ҡандыболаҡ]] йылғаһы буйында урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|85834}}</ref>.

== Тарихы ==
[[XVIII быуат]] уртаһында [[1736 йыл]]дың [[11 февраль|11 февралендә]] иғлан ителгән указдары нигеҙендә ҡаҙнаға алынған [[Себер даруғаһы]] Ҡаратабын улусы [[башҡорттар]]ының [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә, [[Кесе Учалы]] йылғаһы янында, улус үҙәгенән 12 саҡрым алыҫлыҡта, Иманғол (Ташкисеү) атамалы [[типтәрҙәр]] ауылы урынлаша. Тәүге төпләнеүсеһе Иманғол Усмановҡа [[1811 йыл]]да 76 йәш була. Уның балалары Әбделсәләм, Әптерәй (1746—1815), уның балалары Ниғмәтулла, Зөлҡәрнәй (уның улдары Ярмулла, Кәлимулла, Сәфәрғәли, Муллағәли, Аллаяр, Зәйнелбәшәр), Әбдрәзәҡ (уның балалары Әбдрәҡип, Хөшираушир, Ғайса, Мөхәмәтсәлим, Ғөбәйҙулла, Фәйзула), Әбдрәхим, Әбделкәрим (уның балалары Йәрмөхәмәт, Мөхәмәтрәхим), Әбдрәшит, Әбделмәжит (уның улы Ғайсар) һәм [[1801 йыл]]да 15 йылға 2-се типтәр полкына хеҙмәткә саҡырылған Абдуллатиф<ref>НА УНЦ РАН. Ф. 3. Оп. 12. Д. 204</ref>.

Ауылда тәүге төпләнеүсенең аҙашы [[1756 йыл]]ғы Иманғол Ҡыуазаров та йәшәй, әммә ул йәшерәк була. Уның улдары Мәүлетбай, Тулыбай һәм [[1812 йыл]]да 1-се типтәр полкына 15 йыл хеҙмәткә алынған Юлдыбай.
[[XVIII быуат]] аҙағында Иманғол ауылындағы 30 йортта 214 кеше иҫәпләнә. [[1859 йыл]]ғы X рәүиз буйынса һәм [[1866 йыл]]да ауылда 861 кеше иҫәпләнгән<ref>{{ИСДБ|страница=27}}</ref>.

[[1801 йыл]]да бында ҡаҙаҡ Итбалы Терешкин индерелгән<ref>НА УНЦ РАН. Ф. 3. Оп. 12. Д. 51-а. Л. 91.</ref>

[[Малсылыҡ]], [[игенселек]] менән шөғөлләнгәндәр. [[Мәсет]] булған. [[1900 йыл]]да шулай уҡ [[мәктәп]] теркәлгән<ref>{{БЭ2013|85834}}</ref>.
 
[[1920 йыл]]да 268 йортта 1549 кеше йәшәгән<ref>{{ИСДБ|страница=27}}</ref>.

Әлеге ваҡытта Иманғол ауылында урта [[мәктәп]], [[балалар баҡсаһы]], фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар<ref>{{БЭ2013|85834}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||1180||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||1549||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||976||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||716||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||764||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||793||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||861||437||424||50,8||49,2
|-
|}
;Милли составы
[[2002 йыл]]ғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, ауылда [[башҡорттар]] йәшәй (95 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Ревизия материалдарында ==
[[1795 йыл]]да<ref>[https://basharchive.ru/census/reviz/42399/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> һәм
[[1811 йыл]]да<ref>[https://basharchive.ru/census/reviz/86833/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Иманғол ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары [[Башҡортостан]]дың Милли архивында һаҡлана.

== Ауылдан сыҡҡан билдәле шәхестәр ==
* [[Әхмәтшин Фазылйән Әхмәтйән улы]] (1910— ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ефрейтор, ике тапҡыр «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры
* [[Ғәлиева Гүзәл Ғабдуллайән ҡыҙы|Гүзәл Ғәлиева]] (1 март 1955) — шағир, журналист һәм тәржемәсе, 1987 йылдан [[СССР]] Яҙыусылар союзы ағзаһы.
* [[Сөнәғәтуллин Йәүҙәт Оморҙаҡ улы]] (12.06.1924— 29.09.2007) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкының штаб начальнигы элемтәсеһе, рядовой. Советтар Союзы Геройы (1944).
* [[Шаһиев Мөждәбә Гәрәй улы]] (1907—21.05.1985) — Француз Ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы, макизар.
* [[Шәйәхмәтов Фазулла Зәйнулла улы]] (22.04.1929-10.11.2002) — Учалы районындағы «Коммунар» колхозының механикалаштырылған трактор отряды начальнигы. [[Ленин ордены]] һәм миҙалдар менән бүләкләнгән. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (23.06.1966)
<!--* Р. М. Нигматуллин НИГМАТУЛЛИН Рустэм Мухаметович (р. 11.11.1937), специалист в области животноводства, д. с.-х. наук (2012). Иссл. центр проблем энергетики КНЦ РАН.http://www.antat.ru/ru/doktora/doktora_tex.php  -->

== Урамдары ==
{{Колонки|4}}
* 1-се тыҡрыҡ ({{lang-ru|1-й переулок}})
* 2-се тыҡрыҡ ({{lang-ru|2-й переулок}})
* 3-сө тыҡрыҡ ({{lang-ru|3-й переулок}})
* Еңеүҙең 40 йыллығы урамы ({{lang-ru|улица 40 лет Победы}})
* Батыров урамы ({{lang-ru|улица Батырова}})
* Башҡортостан урамы ({{lang-ru|улица Башкортостан}})
* Ҡайын урамы ({{lang-ru|Березовая улица}})
* Сейә урамы ({{lang-ru|Вишневая улица}})
* Ғабдулла Йыһаншин урамы ({{lang-ru|улица Габдуллы Зиганшина}})
* Ғәрипов урамы ({{lang-ru|улица Гарипова}})
* Дуҫлыҡ урамы ({{lang-ru|улица Дружбы}})
* Зәки Вәлиди урамы ({{lang-ru|улица Заки Валиди}})
* Быуа аръяғы урамы ({{lang-ru|Запрудная улица}})
* Йылға аръяғы урамы ({{lang-ru|Заречная улица}})
* Йылға аръяғы тыҡрығы ({{lang-ru|Заречный переулок}})
* Йондоҙ урамы ({{lang-ru|Звездная улица}})
* Интернационалистар урамы ({{lang-ru|улица Интернационалистов}})
* Ирәмәл урамы ({{lang-ru|улица Иремель}})
* Ирәмәл урамы ({{lang-ru|Иремельская улица}})
* Коммунар урамы ({{lang-ru|Коммунарская улица}})
* Урман урамы ({{lang-ru|Лесная улица}})
* Болон урамы {{lang-ru|Луговая улица}})
* Тыныс тыҡрыҡ ({{lang-ru|Мирный переулок}})
* Йәштәр тыҡрығы ({{lang-ru|Молодежный переулок}})
* Күпер тыҡрығы ({{lang-ru|Мостовой переулок}})
* Таулы урамы ({{lang-ru|Нагорная улица}})
* Ниғмәтуллин урамы ({{lang-ru|улица Нигматуллина}})
* Парк урамы ({{lang-ru|Парковая улица}})
* Тау аҫты урамы ({{lang-ru|Подгорная улица}})
* Тау аҫты тыҡрығы ({{lang-ru|Подгорный переулок}})
* Быуа тыҡрығы ({{lang-ru|Прудный переулок}})
* Рәсәй урамы ({{lang-ru|Российская улица}})
* Ҡояш урамы ({{lang-ru|Солнечная улица}})
* Ҡарағай урамы ({{lang-ru|Сосновая улица}})
* Сөнәғәтуллин урамы ({{lang-ru|улица Сунагатуллина}})
* Ташкисеү урамы ({{lang-ru|улица Ташкисеу}})
* Ураҙ урамы ({{lang-ru|Уразовская улица}})
* Учалы урамы ({{lang-ru|Учалинская улица}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная улица}})
* Үҙәк урамы ({{lang-ru|Центральная улица}})
* Яйыҡ урамы ({{lang-ru|Яицкая улица})}<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000040.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|85834}}
* 1795 йылғы [https://basharchive.ru/census/reviz/42399/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* 1811 йылғы [https://basharchive.ru/census/reviz/86833/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{ИСДБ|страница=27}}
{{Учалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Иманғол () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Иманғол ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 861 кеше. Почта индексы — 453734, ОКАТО коды — 80253830001.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 17 км.
Иманғол ауылы район үҙәгенән көньяҡ-көнбайышҡа һәм Учалы тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 17 км алыҫлыҡта Урал йылғаһы ҡушылдығы Ҡандыболаҡ йылғаһы буйында урынлашҡан.

 Тарихы 
XVIII быуат уртаһында 1736 йылдың 11 февралендә иғлан ителгән указдары нигеҙендә ҡаҙнаға алынған Себер даруғаһы Ҡаратабын улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә, Кесе Учалы йылғаһы янында, улус үҙәгенән 12 саҡрым алыҫлыҡта, Иманғол (Ташкисеү) атамалы типтәрҙәр ауылы урынлаша. Тәүге төпләнеүсеһе Иманғол Усмановҡа 1811 йылда 76 йәш була. Уның балалары Әбделсәләм, Әптерәй (1746—1815), уның балалары Ниғмәтулла, Зөлҡәрнәй (уның улдары Ярмулла, Кәлимулла, Сәфәрғәли, Муллағәли, Аллаяр, Зәйнелбәшәр), Әбдрәзәҡ (уның балалары Әбдрәҡип, Хөшираушир, Ғайса, Мөхәмәтсәлим, Ғөбәйҙулла, Фәйзула), Әбдрәхим, Әбделкәрим (уның балалары Йәрмөхәмәт, Мөхәмәтрәхим), Әбдрәшит, Әбделмәжит (уның улы Ғайсар) һәм 1801 йылда 15 йылға 2-се типтәр полкына хеҙмәткә саҡырылған АбдуллатифНА УНЦ РАН. Ф. 3. Оп. 12. Д. 204.

Ауылда тәүге төпләнеүсенең аҙашы 1756 йылғы Иманғол Ҡыуазаров та йәшәй, әммә ул йәшерәк була. Уның улдары Мәүлетбай, Тулыбай һәм 1812 йылда 1-се типтәр полкына 15 йыл хеҙмәткә алынған Юлдыбай.
XVIII быуат аҙағында Иманғол ауылындағы 30 йортта 214 кеше иҫәпләнә. 1859 йылғы X рәүиз буйынса һәм 1866 йылда ауылда 861 кеше иҫәпләнгән.

1801 йылда бында ҡаҙаҡ Итбалы Терешкин индерелгәнНА УНЦ РАН. Ф. 3. Оп. 12. Д. 51-а. Л. 91.

Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. 1900 йылда шулай уҡ мәктәп теркәлгән.
 
1920 йылда 268 йортта 1549 кеше йәшәгән.

Әлеге ваҡытта Иманғол ауылында урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)1180 1920 йыл 26 август1549 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар976 1959 йыл 15 ғинуар716 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар764 2002 йыл 9 октябрь793 2010 йыл 14 октябрь86143742450,849,2
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, ауылда башҡорттар йәшәй (95 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Ревизия материалдарында 
1795 йылдаревизия материалдары һәм
1811 йылдаревизия материалдары Иманғол ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

 Ауылдан сыҡҡан билдәле шәхестәр 
 Әхмәтшин Фазылйән Әхмәтйән улы (1910— ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ефрейтор, ике тапҡыр «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы (1944), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры
 Гүзәл Ғәлиева (1 март 1955) — шағир, журналист һәм тәржемәсе, 1987 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
 Сөнәғәтуллин Йәүҙәт Оморҙаҡ улы (12.06.1924— 29.09.2007) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкының штаб начальнигы элемтәсеһе, рядовой. Советтар Союзы Геройы (1944).
 Шаһиев Мөждәбә Гәрәй улы (1907—21.05.1985) — Француз Ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы, макизар.
 Шәйәхмәтов Фазулла Зәйнулла улы (22.04.1929-10.11.2002) — Учалы районындағы «Коммунар» колхозының механикалаштырылған трактор отряды начальнигы. Ленин ордены һәм миҙалдар менән бүләкләнгән. Социалистик Хеҙмәт Геройы (23.06.1966)

 Урамдары 

 1-се тыҡрыҡ ()
 2-се тыҡрыҡ ()
 3-сө тыҡрыҡ ()
 Еңеүҙең 40 йыллығы урамы ()
 Батыров урамы ()
 Башҡортостан урамы ()
 Ҡайын урамы ()
 Сейә урамы ()
 Ғабдулла Йыһаншин урамы ()
 Ғәрипов урамы ()
 Дуҫлыҡ урамы ()
 Зәки Вәлиди урамы ()
 Быуа аръяғы урамы ()
 Йылға аръяғы урамы ()
 Йылға аръяғы тыҡрығы ()
 Йондоҙ урамы ()
 Интернационалистар урамы ()
 Ирәмәл урамы ()
 Ирәмәл урамы ()
 Коммунар урамы ()
 Урман урамы ()
 Болон урамы )
 Тыныс тыҡрыҡ ()
 Йәштәр тыҡрығы ()
 Күпер тыҡрығы ()
 Таулы урамы ()
 Ниғмәтуллин урамы ()
 Парк урамы ()
 Тау аҫты урамы ()
 Тау аҫты тыҡрығы ()
 Быуа тыҡрығы ()
 Рәсәй урамы ()
 Ҡояш урамы ()
 Ҡарағай урамы ()
 Сөнәғәтуллин урамы ()
 Ташкисеү урамы ()
 Ураҙ урамы ()
 Учалы урамы ()
 Мәктәп урамы ()
 Үҙәк урамы ()
 Яйыҡ урамы ({{lang-ru|Яицкая улица})}Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 1795 йылғы ревизия материалдары
 1811 йылғы ревизия материалдары
 

Категория:Учалы районы ауылдары