Хәйруллина Флүзә Тимерғәзим ҡыҙы
{{Персона
 |имя                  = Флүзә Хәйруллина
 |оригинал имени       = 
 |имя при рождении     = Флүзә Тимерғәзим ҡыҙы
 |изображение          = Хайруллина Флюза Тимергазимовна.JPG

 |ширина               = 
 |описание изображения = <!-- Должно характеризовать портрет -->
 |род деятельности     = «Ағиҙел» [[башҡорт]] мәҙәни ойошмаһы рәйесе
 |дата рождения        = 7.2.1960
 |место рождения       = [[Башҡорт АССР-ы]] {{ТУ|Баҡалы районы}} [[Яңы Ҡорос]] ауылы
 |гражданство          = {{USSR}} → {{флагификация|Эстония}}
 |дата смерти          = 
 |место смерти         = 
 |отец                 = 
 |мать                 = 
 |супруг               = 
 |супруга              = 
 |дети                 = 
 |награды и премии     = {{{!}} style="background: transparent"
{{!}} {{Орден Салавата Юлаева|2015}}
{{!}}-
Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007)
{{!}}}
 |сайт                 = 
 |викисклад            = 
}}
{{фш|Хәйруллина}}
'''Хәйруллина Флүзә Тимерғәзим ҡыҙы''' ([[7 февраль]] [[1960 йыл]]) — [[Журналистика|журналист]], [[Педагогика|педагог]], йәмәғәтсе. [[Эстония]]ның баш ҡалаһы [[Таллин]]да эшләп килеүсе «Ағиҙел» [[башҡорт]] мәҙәни ойошмаһы рәйесе. III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаты. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007), [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2015). 

== Биографияһы ==
[[Файл: Флюза-хайруллина.jpg|200px|thumb| [[Эстония]]лағы «Ағиҙел» [[башҡорт]] мәҙәни ойошмаһы рәйесе Флүзә Хәйруллина улы Илнур менән]]
Сығышы менән Башҡортостандың [[Баҡалы районы]] [[Яңы Ҡорос]] ауылынын, [[Ҡазан]] дәүләт университетының татар журналистикаһы факультетын тамамлаған<ref name="ТГ">[http://tatar-congress.org/yanalyklar/tatar-tele-yabyk-isheklerne-acha/ Татар теле ябык ишекләр ача]</ref>.

Флүзәнең ире моряк була, [[СССР|Советтар Союзы]] заманында, 1986 йылда улар Эстония диңгеҙ пароходсылығына йүнәлтмә буйынса эшкә китә. Бында Хәйруллиндарҙың ҡыҙҙары ''Эльвира'' һәм улдары ''Илнур'' тыуа. Ғаилә башлығы эше барышында хәбәрһеҙ юғалғас, тол ҡалған ҡатын балаларын яңғыҙы тәрбиәләй. Эльвира, ''Оксфорд колледжын'' тамамлап, университета уҡый.

Алған һөнәре буйынса эшкә урынлашырға мөмкинлек булмағанлыҡтан, Флүзә балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй. Тиҙ арала [[эстон теле]]н өйрәнә һәм  русса һөйләшкән тәрбиәләнеүселәрен эстонсаға өйрәтә башлай. Артабан тырыш ханым [[инглиз теле|инглиз]], [[немец теле|немец]] һәм [[ғәрәп теле|ғәрәп]] телдәре буйынса үҙенең һөйләшеү оҫталығын камиллаштыра.

Эстония башҡалаһында беренсе [[татар]] мәктәбен ойоштороусы<ref name="ТГ" />.

Флүзә өҙҙөрөп баянда уйнай һәм матур итеп йырлай. Эстонияла бер генә башҡорт саралары ла Флүзәһеҙ үтмәй<ref>[http://www.bashinform.ru/news/878117-v-estonii-v-prazdnovanii-dnya-goroda-paldiski-prinyalo-uchastie-bashkirskoe-obshchestvo-agidel/ В Эстонии в праздновании Дня города Палдиски приняло участие башкирское общество «Агидель». «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 28 июль]{{ref-ru}}{{V|28|07|2016}}</ref>.

Уның балалары эстон телен белә. Улы Илнур хисле итеп [[ҡурай]]ҙа уйнай.

== Йәмәғәт эшмәкәрлеге ==
2004 йылда, [[башҡорт]] халҡының милли батыры, сирек быуат ғүмерен Эстонияның ''Рогервик'' (хәҙерге [[Палдиски]] ҡалаһында каторгала үткәргән [[Салауат Юлаев]]тың тыуыуына 250 йыл тулыуҙы билдәләгәндә, тынғыһыҙ Флүзәлә Эстонияның профессиональ йырсыларынан [[башҡорт]] телендә йырҙар йырлатыу теләге тыуа. Халҡыбыҙҙың тынғыһыҙ вәкиле [[Эстония|эстон йырсыһы]] [[Виллу Валдмаа]]ны [[башҡорт]]са йырларға күндерә һәм уны быға яҡшылап өйрәтә. Һөҙөмтәлә, эстон егете башҡорт телендәге бер нисә йырҙы ныҡлап үҙләштерә һәм, Башҡортостанға килеп, үҙебеҙҙә һирәгерәк башҡарылған халыҡ йырҙарын сәхнәнән яңғыратып, тамашасыларҙы хайран итә. Был ғына түгел, Виллу Валдмаа Флүзә Хайруллина менән [[Нефтекама]] ҡалаһында үткәрелгән [[башҡорт]] һәм [[татар]] йырҙарын башҡарыусыларҙың ''[[Фәриҙә Ҡудашева]] исемендәге халыҡ-ара «Дуҫлыҡ моңо» конкурсында'' бер нисә тапҡыр ҡатнашып, махсус призға лайыҡ була. Флүзә Хәйруллина тәҡдиме менән [[Башҡорт дәүләт филармонияһы]]ның хор капеллаһы үҙ сиратында эстон йырҙарын даими репертуарына индерә.

«Ағиҙел» мәҙәни ойошмаһы һәм уның етәксеһе Флүзә Тимерғәзим ҡыҙы башланғысы менән милли батырыбыҙҙың тыуыуына 206 йыл тулыу айҡанлы Таллинда «Эстония помнит: Салават Юлаев» тигән китап нәшер ителде. Баҫмаға яугир шағирҙың бер шәлкем әҫәре индерелгән. «Уралым» шиғыры башҡортса, ә ҡалғандары эстон һәм рус телдәрендә. Ғалимдар Инга Гвоздикова менән Виктор Сидоровтың тарихи хеҙмәттәренән, «1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы», «Пугачев ихтилалы» китаптарынан өҙөктәр, Эстонияның [[Тарту]] ҡалаһы милли архивының батыр һәм уның атаһы Юлай Аҙналинға ҡағылышлы документтар күсермәләре урын алған. Башҡортостандың халыҡ шағиры [[Мостай Кәрим]]дең «Салауат. Өн аралаш ете төш» драмаһы эстон һәм рус телдәрендә баҫылған. Уны эстонсаға Таллин университетының эстон филологияһы факультетында уҡыған Илнур Хәйруллин тәржемәләгән. Йыйынтыҡты шулай уҡ Эстонияла Салауат батыр рухына арнап үткәрелгән төрлө мәҙәни сараларҙан фотоһүрәттәр биҙәгән<ref>{{БГ}}[http://bashgazet.ru/bashkir/12708-salauat-kperen-nyytyr-kitap.html «Башҡортостан» гәзите, 2014, 11 апрель] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180215191444/http://bashgazet.ru/bashkir/12708-salauat-kperen-nyytyr-kitap.html |date=2018-02-15 }}</ref>.
 
== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
Ошондай күп яҡлы һәм әүҙем эшмәкәрлеге өсөн 2007 йылда Флүзә Хәйруллина «Башҡортостандаң атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды, ә 2015 йылда [[Салауат Юлаев ордены]] менән бүләкләнде<ref>[http://glavarb.ru/rus/press_serv/novosti/61460.html Глава Республики Башкортостан. Официальный сайт. Рустэм Хамитов вручил государственные награды России и Башкортостана]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|28|07|2016}}</ref><ref>[http://glavarb.ru/SPS_29_05.pdf Список награжденных государственными наградами Российской Федерации и Республики Башкортостан]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|28|07|2016}}</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* [http://kp.ru/daily/24482/639394/ Праздник дружбы трех народов. Комсомольская правда.] {{ref-ru}}
* [https://dlib.eastview.com/browse/doc/21980236 Русских эстонскому учит башкирка. Республика Башкортостан.] {{ref-ru}}
* [http://journalism13.42x.ru/news/view/id-367/index.html Флюза Хайруллина: У меня две родины]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}
* [http://www.moles.ee/98/Jul/07/3-1.html Молодёжь Эстонии] {{ref-ru}}
* {{статья |автор=Флүрә Солтанова. |заглавие=«Салауат күпере»н нығытыр китап |ссылка=http://bashgazet.ru/bashkir/12708-salauat-kperen-nyytyr-kitap.html |язык= |издание=[[Башҡортостан (гәзит)|Башҡортостан]] |тип=гәзит |год=11.04.2014 |номер= |страницы= |issn=}}
* [http://www.agidel.ru/?param1=8839&tab=1 Ильдар АХИЯРОВ. ПРИЗНАНИЕ Про каждого книгу можно написать Успех приходит к тому, кто занят любимым делом. Газета «Республика Башкортостан», 2007 год, 23 марта]{{Недоступная ссылка|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}
* [http://glavarb.ru/rus/press_serv/novosti/61460.html Глава Республики Башкортостан. Официальный сайт. Рустэм Хамитов вручил государственные награды России и Башкортостана]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Категория:Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре]]
[[Категория:Башҡорт диаспоралары]]
[[Категория:Эстония шәхестәре]]
[[Категория:Ҡазан университетын тамамлаусылар]]
[[Категория:Шәхестәр:Башҡорт дәүләт филармонияһы]]
[[Категория:Салауат Юлаев ордены кавалерҙары]]
Хәйруллина Флүзә Тимерғәзим ҡыҙы (7 февраль 1960 йыл) — журналист, педагог, йәмәғәтсе. Эстонияның баш ҡалаһы Таллинда эшләп килеүсе «Ағиҙел» башҡорт мәҙәни ойошмаһы рәйесе. III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаты. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2015). 

 Биографияһы 
200px|thumb| Эстониялағы «Ағиҙел» башҡорт мәҙәни ойошмаһы рәйесе Флүзә Хәйруллина улы Илнур менән
Сығышы менән Башҡортостандың Баҡалы районы Яңы Ҡорос ауылынын, Ҡазан дәүләт университетының татар журналистикаһы факультетын тамамлағанТатар теле ябык ишекләр ача.

Флүзәнең ире моряк була, Советтар Союзы заманында, 1986 йылда улар Эстония диңгеҙ пароходсылығына йүнәлтмә буйынса эшкә китә. Бында Хәйруллиндарҙың ҡыҙҙары Эльвира һәм улдары Илнур тыуа. Ғаилә башлығы эше барышында хәбәрһеҙ юғалғас, тол ҡалған ҡатын балаларын яңғыҙы тәрбиәләй. Эльвира, Оксфорд колледжын тамамлап, университета уҡый.

Алған һөнәре буйынса эшкә урынлашырға мөмкинлек булмағанлыҡтан, Флүзә балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып эшләй. Тиҙ арала эстон телен өйрәнә һәм  русса һөйләшкән тәрбиәләнеүселәрен эстонсаға өйрәтә башлай. Артабан тырыш ханым инглиз, немец һәм ғәрәп телдәре буйынса үҙенең һөйләшеү оҫталығын камиллаштыра.

Эстония башҡалаһында беренсе татар мәктәбен ойоштороусы.

Флүзә өҙҙөрөп баянда уйнай һәм матур итеп йырлай. Эстонияла бер генә башҡорт саралары ла Флүзәһеҙ үтмәйВ Эстонии в праздновании Дня города Палдиски приняло участие башкирское общество «Агидель». «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 28 июль.

Уның балалары эстон телен белә. Улы Илнур хисле итеп ҡурайҙа уйнай.

 Йәмәғәт эшмәкәрлеге 
2004 йылда, башҡорт халҡының милли батыры, сирек быуат ғүмерен Эстонияның Рогервик (хәҙерге Палдиски ҡалаһында каторгала үткәргән Салауат Юлаевтың тыуыуына 250 йыл тулыуҙы билдәләгәндә, тынғыһыҙ Флүзәлә Эстонияның профессиональ йырсыларынан башҡорт телендә йырҙар йырлатыу теләге тыуа. Халҡыбыҙҙың тынғыһыҙ вәкиле эстон йырсыһы Виллу Валдмааны башҡортса йырларға күндерә һәм уны быға яҡшылап өйрәтә. Һөҙөмтәлә, эстон егете башҡорт телендәге бер нисә йырҙы ныҡлап үҙләштерә һәм, Башҡортостанға килеп, үҙебеҙҙә һирәгерәк башҡарылған халыҡ йырҙарын сәхнәнән яңғыратып, тамашасыларҙы хайран итә. Был ғына түгел, Виллу Валдмаа Флүзә Хайруллина менән Нефтекама ҡалаһында үткәрелгән башҡорт һәм татар йырҙарын башҡарыусыларҙың Фәриҙә Ҡудашева исемендәге халыҡ-ара «Дуҫлыҡ моңо» конкурсында бер нисә тапҡыр ҡатнашып, махсус призға лайыҡ була. Флүзә Хәйруллина тәҡдиме менән Башҡорт дәүләт филармонияһының хор капеллаһы үҙ сиратында эстон йырҙарын даими репертуарына индерә.

«Ағиҙел» мәҙәни ойошмаһы һәм уның етәксеһе Флүзә Тимерғәзим ҡыҙы башланғысы менән милли батырыбыҙҙың тыуыуына 206 йыл тулыу айҡанлы Таллинда «Эстония помнит: Салават Юлаев» тигән китап нәшер ителде. Баҫмаға яугир шағирҙың бер шәлкем әҫәре индерелгән. «Уралым» шиғыры башҡортса, ә ҡалғандары эстон һәм рус телдәрендә. Ғалимдар Инга Гвоздикова менән Виктор Сидоровтың тарихи хеҙмәттәренән, «1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы», «Пугачев ихтилалы» китаптарынан өҙөктәр, Эстонияның Тарту ҡалаһы милли архивының батыр һәм уның атаһы Юлай Аҙналинға ҡағылышлы документтар күсермәләре урын алған. Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримдең «Салауат. Өн аралаш ете төш» драмаһы эстон һәм рус телдәрендә баҫылған. Уны эстонсаға Таллин университетының эстон филологияһы факультетында уҡыған Илнур Хәйруллин тәржемәләгән. Йыйынтыҡты шулай уҡ Эстонияла Салауат батыр рухына арнап үткәрелгән төрлө мәҙәни сараларҙан фотоһүрәттәр биҙәгән«Башҡортостан» гәзите, 2014, 11 апрель .
 
 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
Ошондай күп яҡлы һәм әүҙем эшмәкәрлеге өсөн 2007 йылда Флүзә Хәйруллина «Башҡортостандаң атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булды, ә 2015 йылда Салауат Юлаев ордены менән бүләкләндеГлава Республики Башкортостан. Официальный сайт. Рустэм Хамитов вручил государственные награды России и БашкортостанаСписок награжденных государственными наградами Российской Федерации и Республики Башкортостан.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Праздник дружбы трех народов. Комсомольская правда. 
 Русских эстонскому учит башкирка. Республика Башкортостан. 
 Флюза Хайруллина: У меня две родины 
 Молодёжь Эстонии 
 
 Ильдар АХИЯРОВ. ПРИЗНАНИЕ Про каждого книгу можно написать Успех приходит к тому, кто занят любимым делом. Газета «Республика Башкортостан», 2007 год, 23 марта 
 Глава Республики Башкортостан. Официальный сайт. Рустэм Хамитов вручил государственные награды России и Башкортостана

Категория:Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре
Категория:Башҡорт диаспоралары
Категория:Эстония шәхестәре
Категория:Ҡазан университетын тамамлаусылар
Категория:Шәхестәр:Башҡорт дәүләт филармонияһы
Категория:Салауат Юлаев ордены кавалерҙары