Иҙелбаев Нәжип Сафа улы
{{ФШ|Иҙелбаев}}
{{Яҙыусы
| Исеме              = Нәжип Иҙелбай
| Рәсеме             = Нажиб_Идельбай.jpg
| Киңлек= 200px
| Ҡултамғаһы          = 
| Тыуған ваҡыттағы исеме = Иҙелбаев Нәжип Сафа улы
| Тыуыу датаһы    = 12.03.1912
| Тыуған урыны   = [[Ырымбур губернаһы]] [[Орск өйәҙе]] <ref name="Х">Хәҙер [[Башҡортостан Республикаһы]]ның {{ТУ|Баймаҡ районы}}</ref> Иҙелбай ауылы<ref name="И">Хәҙерге Медногорск ҡалаһы составында.</ref>
| Вафат булыу датаһы =   1.10.1991
| Вафат булған урыны  =  {{ВБУ|Өфө}} 
| Гражданлығы = {{СССР}}
| Эшмәкәрлек төрө =  Шағир, драматург, тәржемәсе
| Дебют = Күк шинель (1947)
| Әҫәрҙәренең телдәре = [[башҡорт теле|башҡортса]]
|Премиялары = 
|  Наградалары = {{{!}} style="background: transparent"
{{!}} {{Орден Отечественной войны 2 степени|1985}}{{!!}} {{Орден Красной Звезды}}
{{!}}}
| Викикитапхана =
}}

'''Иҙелбаев Нәжип Сафа улы, Нәжип Иҙелбай''' ([[12 март]] [[1912 йыл]] — [[1 октябрь]] [[1991 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан [[Журналистика|журналист]], [[Шиғриәт|шағир]], [[тәржемә]]се һәм [[Драма (жанр)|драма]]тург. [[1974 йыл]]дан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] (1943) һәм [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1968) ордендары кавалеры.

== Биографияһы ==
Нәжип Сафа улы Иҙелбаев 1912 йылдың 12 мартында [[Ырымбур губернаһы]]ның [[Орск өйәҙе]] Иҙелбай ауылында<ref name="И" /> тыуған.
Ауылдарында асылған мәктәптә белем ала. Уны тамамларға тура килмәй. Урман ҡырҡыусы булып эшкә урынлаша. Бер аҙҙан ауыл Советында секретарь, китапханала эшләй.

1929 йылда Баймаҡтағы тау сәнәғәте техникумын тамамлап сыға. [[Баймаҡ]] ҡалаһындағы баҡыр заводына эшкә керә. Утыҙынсы йылдар башында Баймаҡ районында «Ҡыҙыл Баймаҡ» исемлe гәзит сыға башлағас, журналистикаға күсә.

1933 йылдан «Мәскәү-Волга» каналын төҙөүҙә эшләй, бер үк ваҡытта 1935 йылдан «Ударники канала» гәзитендә әҙәби хеҙмәткәр була.

1937—1938 йылдарҙа [[Башҡортостан китап нәшриәте]]ндә мөхәррир, тәржемәсе вазифаларын башҡара. Ошо йылдарҙа ситтән тороп [[К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты]]нда уҡый.

1938 йылдан алып Ҡыҙыл Армия сафтарында хеҙмәт итә. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Взвод, рота командиры вазифаларын башҡара. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы<ref>{{Подвиг Народа|1524707783}}</ref>, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары менән бүләкләнгән.

Ҡаты яраланғас, Өфөгә ҡайта. 1945—1955 йылдарҙа [[«Совет Башҡортостаны» газетаһы|«Совет Башҡортостаны»]], [[Ленинсы (гәзит)|«Ленинсы»]] гәзиттәрендә, Башҡортостан радиокомитетында эшләй.

1974 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Унлап шиғыр, бер нисә пьеса китабы авторы. Уның һүҙҙәренә яҙылған йырҙар билдәлелек яулаған.

1991 йылдың 1 октябрендә Өфө ҡалаһында вафат була.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1943)
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1968).

== Хәтер ==
*  Өфөлә әҙип йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.

== Әҙәбиәт ==
* Ғаилә календары. 2012 йыл. Өфө, Зәйнәб Биишева исемендәге «КИТАП» нәшриәте, 2011 йыл. — ISBN 978-5-295-05271-2
* Яуҙарҙа сыныҡҡан әҙип. «Ағиҙел» журналы. № 3 2012. [http://agidel-rb.ru/nomera/2012/03/xmt_mxmtov1.html]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
* Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1{{ref-ru}}
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: [[Байымов Роберт Нурмөхәмәт улы|Р. Н. Баимов]], Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.{{ref-ru}}
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Ғәйнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хөсәйенов Ғ.Б.]] Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Гайнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хусаинов Г. Б.]] Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ|85134}}{{V|11|03|2022}}  

[[Категория:Башҡорт шағирҙары]]
[[Категория:Башҡорт яҙыусылары]]
[[Категория:Алфавит буйынса тәржемәселәр]]
[[Категория:Башҡортостан тәржемәселәре]]
[[Категория:Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзалары]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҙыусылар]]
[[Категория:«Китап» нәшриәте хеҙмәткәрҙәре]]
[[Категория:«Башҡортостан» гәзите журналистары]]
[[Категория:«Ленинсы» гәзите журналистары]]
Иҙелбаев Нәжип Сафа улы, Нәжип Иҙелбай (12 март 1912 йыл — 1 октябрь 1991 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан журналист, шағир, тәржемәсе һәм драматург. 1974 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы (1943) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1968) ордендары кавалеры.

 Биографияһы 
Нәжип Сафа улы Иҙелбаев 1912 йылдың 12 мартында Ырымбур губернаһының Орск өйәҙе Иҙелбай ауылында тыуған.
Ауылдарында асылған мәктәптә белем ала. Уны тамамларға тура килмәй. Урман ҡырҡыусы булып эшкә урынлаша. Бер аҙҙан ауыл Советында секретарь, китапханала эшләй.

1929 йылда Баймаҡтағы тау сәнәғәте техникумын тамамлап сыға. Баймаҡ ҡалаһындағы баҡыр заводына эшкә керә. Утыҙынсы йылдар башында Баймаҡ районында «Ҡыҙыл Баймаҡ» исемлe гәзит сыға башлағас, журналистикаға күсә.

1933 йылдан «Мәскәү-Волга» каналын төҙөүҙә эшләй, бер үк ваҡытта 1935 йылдан «Ударники канала» гәзитендә әҙәби хеҙмәткәр була.

1937—1938 йылдарҙа Башҡортостан китап нәшриәтендә мөхәррир, тәржемәсе вазифаларын башҡара. Ошо йылдарҙа ситтән тороп К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтында уҡый.

1938 йылдан алып Ҡыҙыл Армия сафтарында хеҙмәт итә. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Взвод, рота командиры вазифаларын башҡара. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары менән бүләкләнгән.

Ҡаты яраланғас, Өфөгә ҡайта. 1945—1955 йылдарҙа «Совет Башҡортостаны», «Ленинсы» гәзиттәрендә, Башҡортостан радиокомитетында эшләй.

1974 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Унлап шиғыр, бер нисә пьеса китабы авторы. Уның һүҙҙәренә яҙылған йырҙар билдәлелек яулаған.

1991 йылдың 1 октябрендә Өфө ҡалаһында вафат була.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1943)
 Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1968).

 Хәтер 
  Өфөлә әҙип йәшәгән йортҡа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған.

 Әҙәбиәт 
 Ғаилә календары. 2012 йыл. Өфө, Зәйнәб Биишева исемендәге «КИТАП» нәшриәте, 2011 йыл. — ISBN 978-5-295-05271-2
 Яуҙарҙа сыныҡҡан әҙип. «Ағиҙел» журналы. № 3 2012. 

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1
 Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.
 Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
 Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.

 Һылтанмалар 
   

Категория:Башҡорт шағирҙары
Категория:Башҡорт яҙыусылары
Категория:Алфавит буйынса тәржемәселәр
Категория:Башҡортостан тәржемәселәре
Категория:Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзалары
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҙыусылар
Категория:«Китап» нәшриәте хеҙмәткәрҙәре
Категория:«Башҡортостан» гәзите журналистары
Категория:«Ленинсы» гәзите журналистары