Ғафаров Фидан Сафа улы
{{ФШ|Ғафаров}}
{{Музыкант
 |Имя              = Фидан Ғафаров
 |Изображение      = Фидан_Гафаров.jpg
 |Описание изображения = 
 |Полное имя       = Фидан Сафа улы Ғафаров 
 |Дата рождения    = 12.10.1947
 |Место рождения   = [[Башҡорт АССР-ы]] {{ТыуғанУрыны|Дүртөйлө районы}} [[Яңы Уртай]] ауылы  
 |Дата смерти      = 27.04.2025
 |Место смерти     = 
 |Страна           = {{USSR}} → {{RUS}}
 |Профессии        = актёр 
 |Певческий голос  = тенор
 |Жанры            = 
 |Награды          = {{{!}}
{{!}}  {{Народный артист РСФСР|1984}}{{БАССР халыҡ артисы|1980}}{{народный артист Татарстана}}{{СЮП|1981}}{{Орден Салавата Юлаева|2017}}
{{!}}}
 |Викисклад        = 
}}

'''Ғафаров Фидан Сафа улы''' ([[12 октябрь]] [[1947 йыл]] — [[27 апрель]] [[2025 йыл]]<ref>[https://ye102.ru/articles/ya-yly-tar-ta-ma-y-netu/2025-04-27/fidan-afarov-araby-an-kitte-4215100?utm_source=yandex.ru&utm_medium=organic&utm_campaign=yandex.ru&utm_referrer=yandex.ru Фидан Ғафаров арабыҙҙан китте]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) — [[башҡорт]] театр актёры. РСФСР-ҙың (1984), [[Башҡорт АССР-ы]]ның ([[1980]]) һәм [[Татарстан Республикаһы]]ның (1994) халыҡ артисы, [[Салауат Юлаев исемендәге премия]] лауреаты (1981), [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры ([[2017]]), [[Өфө ҡалаһы]]ның почётлы гражданы (2020).

== Биографияһы ==
Фидан Сафа улы Ғафаров 1947 йылдың 12 октябрендә Башҡорт АССР-ының [[Дүртөйлө районы]] [[Яңы Уртай]] ауылында тыуған. Ошо ауылда 7 синыфты тамамлағас, 14 йәшендә [[Өфө сәнғәт училищеһы]]на уҡырға килә. 1966 йылда училищены тамамлағас, [[Башҡорт дәүләт академия драма театры]]на эшкә килә. Театрҙа ниндәй генә роль уйнамаһын, үҙен һәр саҡ талантлы сәхнә өҫтаһы итеп күрһәтә.

== Репертуары ==
Театр сәхнәһендә [[Атнабаев Әнғәм Ҡасим улы|Ә. Атнабаевтың]] «Мөхәббәт тураһында йыр» драмаһында Илһам, [[У. Шекспир]]ҙың «Ромео һәм Джульетта» трагедияһында (Ш. М. Мортазина ҡуйылышы) Ромео ролдәре менән сығыш яһай башлаз. Ф. Ғафаров репертуары төрлө жанрлы драма әҫәрҙәрендәге киң темаларға ҡағылған 100-ҙән ашыу ролде үҙ эсенә ала.

Башҡарған төп ролдәре: Хәлил ([[М. Фәйзи]] «Ғәлиәбаныу»), Искәндәр (Ғ. Ҡотой «Тапшырылмаған хаттар»), Камил (И. Абдуллин «Айһылыуҙың айлы кистәре»), Зөлҡәрнәй (И. Абдуллин «Тиле йәшлек»), Ғәлимйән ([[Ибраһимов Хабибулла Калимулла улы|Х. Ибраһимов]] «Башмағым»), Ричард Галин ([[М. Кәрим]] «Айгөл иле»), Уҡап (М. Кәрим «Салауат. Өн аралаш төн»), Эрап (М. Кәрим «Ташлама утты, Прометей!»), Мәрәһим (М. Кәрим «Яҙмыштарҙан уҙмыш бар»), Ҡотләхмәт (М. Кәрим «Ҡыҙ урлау»), Зубков (М. Кәрим «Ярлыҡау»), Һалдат ([[Мирзаһитов Әсғәт Мәсғүт улы|Ә. Мирзаһитов]] «Әсәләр көтәләр улдарын»), Булат (К. Тинчурин «Зәңгәр шәл») һ.б.

Талантының тәбиғилеге, лирик хисле булыуы, күңел кисерештәрен нескә асып биреү һәләте менән актёр башҡаларҙан айырылып тора. Моңло тауышы тамашасыны әсир итә. 1991 йылда ул «Фидан Ғафаров театры»н ойоштора.

2020 йылдың мартында башҡорт театр сәхнәһе һәм эстрада йондоҙо, популяр актёр һәм лирик йырҙар башҡарыусы Фидан Ғафаровҡа «Өфө ҡалаһының почётлы гражданы» исеме бирелде<ref>[http://www.bashinform.ru/bash/1430435/ Башҡорт сәхнәһе йондоҙо Фидан Ғафаров – Өфө ҡалаһының почетлы гражданы. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2020, 26 март]{{V|28|03|2020}}</ref><ref>[https://www.bashinform.ru/news/1465280-fidanu-gafarovu-vruchili-zvanie-pochetnogo-grazhdanina-goroda-ufy/ Фидану Гафарову торжественно вручили звание почетного гражданина города Уфы. ИА «Башинформ», 23 июня 2020 года]{{ref-ru}}{{V|23|06|2020}}</ref>.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* [[Салауат Юлаев ордены]] ([[2017]])<ref>[http://www.bashinform.ru/bash/1098256/ Өфөлә легендар артистар Нурия Ирсаева һәм Фидан Ғафаров ордендар менән бүләкләнде. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2017, 26 декабрь]{{V|28|12|2017}}</ref>.
* Татарстан Республикаһының халыҡ артисы (1994) 
* РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1984)
* Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1981)
* БАССР-ҙың халыҡ артисы (1980)
* БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1972)
* Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (2020).

== Ғаиләһе ==
Ҡатыны Фәриҙә Хәбибулла ҡыҙы 2022 йылдың 24 авгусында вафат булған. Ике улы: Айбулат — музыкант (2009 йылда вафат), кесе улы Азамат — [[Башҡорт дәүләт академия драма театры]] актёры. Ҡыҙы Сәмира никахтан тыш тыуған.<ref name="Фидан Гафаров приглашает на свои концерты">[https://www.bashinform.ru/news/culture/2021-10-01/v-ufe-legenda-bashkirskoy-stseny-fidan-gafarov-priglashaet-na-svoi-kontserty-2538235 {{Wayback|url=https://www.bashinform.ru/news/culture/2021-10-01/v-ufe-legenda-bashkirskoy-stseny-fidan-gafarov-priglashaet-na-svoi-kontserty-2538235 |date=20220219042825 }} Фидан Гафаров приглашает на свои концерты]</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
*{{БЭ2013|84561}}{{V|03|08|2022}}
[[Категория:Өфө сәнғәт училищеһын тамамлаусылар]]
[[Категория:Шәхестәр:Башҡорт дәүләт академия драма театры]]
[[Категория:Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артистары]]
Ғафаров Фидан Сафа улы (12 октябрь 1947 йыл — 27 апрель 2025 йылФидан Ғафаров арабыҙҙан китте) — башҡорт театр актёры. РСФСР-ҙың (1984), Башҡорт АССР-ының (1980) һәм Татарстан Республикаһының (1994) халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1981), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2017), Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (2020).

 Биографияһы 
Фидан Сафа улы Ғафаров 1947 йылдың 12 октябрендә Башҡорт АССР-ының Дүртөйлө районы Яңы Уртай ауылында тыуған. Ошо ауылда 7 синыфты тамамлағас, 14 йәшендә Өфө сәнғәт училищеһына уҡырға килә. 1966 йылда училищены тамамлағас, Башҡорт дәүләт академия драма театрына эшкә килә. Театрҙа ниндәй генә роль уйнамаһын, үҙен һәр саҡ талантлы сәхнә өҫтаһы итеп күрһәтә.

 Репертуары 
Театр сәхнәһендә Ә. Атнабаевтың «Мөхәббәт тураһында йыр» драмаһында Илһам, У. Шекспирҙың «Ромео һәм Джульетта» трагедияһында (Ш. М. Мортазина ҡуйылышы) Ромео ролдәре менән сығыш яһай башлаз. Ф. Ғафаров репертуары төрлө жанрлы драма әҫәрҙәрендәге киң темаларға ҡағылған 100-ҙән ашыу ролде үҙ эсенә ала.

Башҡарған төп ролдәре: Хәлил (М. Фәйзи «Ғәлиәбаныу»), Искәндәр (Ғ. Ҡотой «Тапшырылмаған хаттар»), Камил (И. Абдуллин «Айһылыуҙың айлы кистәре»), Зөлҡәрнәй (И. Абдуллин «Тиле йәшлек»), Ғәлимйән (Х. Ибраһимов «Башмағым»), Ричард Галин (М. Кәрим «Айгөл иле»), Уҡап (М. Кәрим «Салауат. Өн аралаш төн»), Эрап (М. Кәрим «Ташлама утты, Прометей!»), Мәрәһим (М. Кәрим «Яҙмыштарҙан уҙмыш бар»), Ҡотләхмәт (М. Кәрим «Ҡыҙ урлау»), Зубков (М. Кәрим «Ярлыҡау»), Һалдат (Ә. Мирзаһитов «Әсәләр көтәләр улдарын»), Булат (К. Тинчурин «Зәңгәр шәл») һ.б.

Талантының тәбиғилеге, лирик хисле булыуы, күңел кисерештәрен нескә асып биреү һәләте менән актёр башҡаларҙан айырылып тора. Моңло тауышы тамашасыны әсир итә. 1991 йылда ул «Фидан Ғафаров театры»н ойоштора.

2020 йылдың мартында башҡорт театр сәхнәһе һәм эстрада йондоҙо, популяр актёр һәм лирик йырҙар башҡарыусы Фидан Ғафаровҡа «Өфө ҡалаһының почётлы гражданы» исеме бирелдеБашҡорт сәхнәһе йондоҙо Фидан Ғафаров – Өфө ҡалаһының почетлы гражданы. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2020, 26 мартФидану Гафарову торжественно вручили звание почетного гражданина города Уфы. ИА «Башинформ», 23 июня 2020 года.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Салауат Юлаев ордены (2017)Өфөлә легендар артистар Нурия Ирсаева һәм Фидан Ғафаров ордендар менән бүләкләнде. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2017, 26 декабрь.
 Татарстан Республикаһының халыҡ артисы (1994) 
 РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1984)
 Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1981)
 БАССР-ҙың халыҡ артисы (1980)
 БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы (1972)
 Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (2020).

 Ғаиләһе 
Ҡатыны Фәриҙә Хәбибулла ҡыҙы 2022 йылдың 24 авгусында вафат булған. Ике улы: Айбулат — музыкант (2009 йылда вафат), кесе улы Азамат — Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры. Ҡыҙы Сәмира никахтан тыш тыуған. Фидан Гафаров приглашает на свои концерты.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 

Категория:Өфө сәнғәт училищеһын тамамлаусылар
Категория:Шәхестәр:Башҡорт дәүләт академия драма театры
Категория:Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артистары