Ҡарғалы (Саҡмағош районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Ҡарғалы (мәғәнәләр)}}
{{ТП-Рәсәй|Ҡарғалы
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Ҡарғалы
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 55 | lat_min = 15 | lat_sec = 42
  |lon_deg = 54 | lon_min = 47 | lon_sec = 39
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Саҡмағош районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 161
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452213
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34796 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80256860007
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Ҡарғалы''' ({{lang-ru|Каргалы}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Саҡмағош районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 161 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452213, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80256860007.

== Тарихы ==
Ҡарғалы ауылы — райондағы иң боронғо ауылдарҙың береһе. [[1712 йыл]]дың ғинуарында ошо ауылда йәшәгән башҡорт Сөйәрембәт Йосоповтың үҙенең ауылдашы Рәжәп Мәмбәтовтан үтескә 140 һум аҡса алып тороуы тураһындағы яҙма документ теркәлә. Сөйәрембәттең атаһы Йосоп Дасаев был документҡа ышаныслы кешеһе булараҡ үҙ тамғаһын ҡуя. Икенсе бер документ буйынса Рәжәп  Мәмбәтов үҙе, улдары Мөғмин, Максим һәм Мөғәйем менән бергә, тәржемәсенән үтескә 240 һум аҡса ала. Ауыл [[Ҡаҙан]] даруғаһында урынлашҡан, әммә документтарҙа ниндәй улусҡа ҡарауы күрһәтелмәгән. Ауылға типтәрҙәрҙең (ерһеҙ башҡорттар) ҡасан индерелеүе тураһында документ юҡ. Яҙма документтарҙа "Йәлдәк улусының аҫаба башҡорттары тарафынан типтәрҙәр бик борон замандарҙа документтарһыҙ, телдән килешеү буйынса индерелгәндәр" тип билдәләнә. Был ауыл - хәҙерге Саҡмағош районындағы Ҡарғалы ауылы<ref name="асф">{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана}} стр.393</ref>.

[[1795 йыл]]ғы V рәүиз документтарында ауылда 9 [[башҡорт]]тоң һәм 77 [[типтәр]]ҙәрҙең йәшәүе теркәлә. [[1816 йыл]]да башҡорттар 16, ә типтәрҙәр 72 кеше була. [[1859 йыл]]ғы рәүиздә 33 аҫаба башҡорт һәм 140 типтәр теркәлә. [[1834 йыл]]да 20 башҡортҡа 240 бот ужым игене, 408 бот яҙғы иген сәселә<ref name="асф""Ҡарғалы (Саҡмағош районы)" />.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||161||75||86||46,6||53,4
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Саҡмағош]]): 30 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡарайерек (Башҡортостан)|Ҡарайерек]]): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Бүздәк]]): 95 км

== Сығанаҡтар ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} {{V|9|02|2022}}   
* {{ИСДБ}}{{ref-ru}} {{V|9|02|2022}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
<references/>

{{Саҡмағош районы ауылдары}}

[[Категория:Саҡмағош районы ауылдары]]
Ҡарғалы () — Башҡортостандың Саҡмағош районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 161 кеше.
Почта индексы — 452213, ОКАТО коды — 80256860007.

 Тарихы 
Ҡарғалы ауылы — райондағы иң боронғо ауылдарҙың береһе. 1712 йылдың ғинуарында ошо ауылда йәшәгән башҡорт Сөйәрембәт Йосоповтың үҙенең ауылдашы Рәжәп Мәмбәтовтан үтескә 140 һум аҡса алып тороуы тураһындағы яҙма документ теркәлә. Сөйәрембәттең атаһы Йосоп Дасаев был документҡа ышаныслы кешеһе булараҡ үҙ тамғаһын ҡуя. Икенсе бер документ буйынса Рәжәп  Мәмбәтов үҙе, улдары Мөғмин, Максим һәм Мөғәйем менән бергә, тәржемәсенән үтескә 240 һум аҡса ала. Ауыл Ҡаҙан даруғаһында урынлашҡан, әммә документтарҙа ниндәй улусҡа ҡарауы күрһәтелмәгән. Ауылға типтәрҙәрҙең (ерһеҙ башҡорттар) ҡасан индерелеүе тураһында документ юҡ. Яҙма документтарҙа "Йәлдәк улусының аҫаба башҡорттары тарафынан типтәрҙәр бик борон замандарҙа документтарһыҙ, телдән килешеү буйынса индерелгәндәр" тип билдәләнә. Был ауыл - хәҙерге Саҡмағош районындағы Ҡарғалы ауылы стр.393.

1795 йылғы V рәүиз документтарында ауылда 9 башҡорттоң һәм 77 типтәрҙәрҙең йәшәүе теркәлә. 1816 йылда башҡорттар 16, ә типтәрҙәр 72 кеше була. 1859 йылғы рәүиздә 33 аҫаба башҡорт һәм 140 типтәр теркәлә. 1834 йылда 20 башҡортҡа 240 бот ужым игене, 408 бот яҙғы иген сәселә.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь161758646,653,4

 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Саҡмағош): 30 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡарайерек): 10 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 95 км

 Сығанаҡтар 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.    
  

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Саҡмағош районы ауылдары