Үрге Һаҙ
{{Ук}}
'''Үрге Һаҙ''' ({{lang-ru|Верхнее Сазово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Күгәрсен районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 179 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453346, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80238845005.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||179||94||85||52,5||47,5
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Мораҡ (Күгәрсен районы)|Мораҡ]]): 41 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Мәҡсүт (Күгәрсен районы)|Мәҡсүт]]): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Түлгән): 58 км

== Урамдары ==

== Тарихы ==
[[1860 йыл]]да [[Ерекле (Күгәрсен районы)|ереклеләрҙән]] 189 кеше Үрге Һаҙ ауылына нигеҙ һалған. Төп ауылда 458 ир-егеттең 168-е тороп ҡалған. Үрге Һаҙҙа беренсе совет халыҡ иҫәбен алыуҙа 420 кеше йәшәгән 80 ихата күрһәтелгән<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/144 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 144.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220329064534/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/144 |date=2022-03-29 }}</ref>.

Тарихы тураһында тағы һылтанма буйынса уҡығыҙ<ref>[https://distolimp.bspu.ru/data/txtRFiels/1/5044ad84f634ed646f39533514c5ceb9.pdf Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың
IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл. 4-се йыйынтыҡ. 10 — 11-се биттәр]</ref>.

== Ер-һыу атамалары ==
Топонимдары тураһында тағы һылтанма буйынса уҡығыҙ<ref>[https://distolimp.bspu.ru/data/txtRFiels/1/5044ad84f634ed646f39533514c5ceb9.pdf Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың
IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл. 4-се йыйынтыҡ. 11 — 15-се биттәр]</ref>.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Зәйнуллин Марат Вәли улы]] (5.11.1935—13.05.2016), [[башҡорт теле]] белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы һәм эшмәкәре. 1966—1991 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның филология, 2000—2011 йылдарҙа — башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты деканы. [[Башҡортостан Фәндәр Академияһы|Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]] академигы (2009), филология фәндәре докторы (1988), профессор (1991), [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1992) һәм мәғариф отличнигы (1995), [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (1998). [[Жәлил Кейекбаев]] (1996) һәм [[Зәйнәб Биишева исемендәге премия|Зәйнәб Биишева исемендәге]] (2008) премиялар лауреаты.
* [[Ғәзим Ильясов]] (27.02.1967), йырсы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2012) һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997), халыҡ-ара, төбәк-ара һәм республика йыр бәйгеләре еңеүсеһе, [[Күгәрсен районы]]ның [[Зәйнәб Биишева исемендәге премия]]һы лауреаты (2012).
* [[Мәжитов Рәмил Ғиниәт улы]] (13.04.1957—21.10.2020), педагог, дәүләт һәм мәғариф эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, [[Рәсәй]]ҙең почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.
* [[Мәзитов Әмир Миңлевәли улы]] (5.06.1968), рәссам, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1996 йылдан Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы. Профессор (2014). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2010) һәм [[Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы|Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы]] лауреаты (1997)<ref>[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/10618-m-zitov-mir-mi-lev-li-uly Башҡорт энциклопедияһы — Мәзитов Әмир Миңлевәли улы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421141257/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/10618-m-zitov-mir-mi-lev-li-uly |date=2016-04-21 }}{{V|3|05|2018}}</ref>.
* [[Сәрүәр Сурина]] (08.12.1957), яҙыусы, шағир, драматург һәм журналист. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2004), [[Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премия|Мифтахетдин Аҡмулла]], [[Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия|Ш. Хоҙайбирҙин]] исемендәге әҙәби премиялар һәм Күгәрсен районының [[Биишева Зәйнәб Абдулла ҡыҙы|Зәйнәб Биишева]] исемендәге премияһы лауреаты.
* Сәлихов Рәшит Ғөбәйҙулла улы (13 сентябрь 1932 йыл — 1 ғинуар 2003 йыл) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1992 йыл)

== Һылтанмалар ==
* [http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/11072-surina-s-r-r-r-shit-y-y  Башҡорт энциклопедияһы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305013136/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/read/8-statya/11072-surina-s-r-r-r-shit-y-y |date=2016-03-05 }}.
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}

=== Матбуғатта ===
Үрге Һаҙ халыҡ иҫәбен алыу=[http://kuglib.ru/load/rodnoj_nash_kraj/istorija_sjol_i_dereven/verkhnee_i_nizhnee_sazovo/28-1-0-299]=

=== Видеояҙмалар ===
* «Орнамент»-Ураҙа, Кугәрсен районы Үрге Һаҙ ауылы[https://yandex.ru/video/preview/?filmId=5869307169461019957&from=tabbar&parent-reqid=1649611325420505-10291155338031613511-sas3-0865-1aa-sas-l7-balancer-8080-BAL-5919&text=верхнее+сазово+кугарчинский+район]
* «Тыуған яғым…» Үрге Һаҙ ауылы, Күгәрсен районында мәсет асыу 2006 йыл[https://yandex.ru/video/preview/?filmId=6957032662856118342&from=tabbar&text=верхнее+сазово+кугарчинский+район]
* «Орнамент» Обелиск яғында омэ-субботник. Үрге Һаҙ ауылының мәктәбе 2015 йыл[https://yandex.ru/video/preview/?filmId=12658111223950943416&from=tabbar&text=верхнее+сазово+кугарчинский+район]
* 

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Күгәрсен районы ауылдары}}

[[Категория:Күгәрсен районы ауылдары]]
Үрге Һаҙ () — Башҡортостандың Күгәрсен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 179 кеше.
Почта индексы — 453346, ОКАТО коды — 80238845005.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь179948552,547,5

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Мораҡ): 41 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Мәҡсүт): 12 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Түлгән): 58 км

 Урамдары 

 Тарихы 
1860 йылда ереклеләрҙән 189 кеше Үрге Һаҙ ауылына нигеҙ һалған. Төп ауылда 458 ир-егеттең 168-е тороп ҡалған. Үрге Һаҙҙа беренсе совет халыҡ иҫәбен алыуҙа 420 кеше йәшәгән 80 ихата күрһәтелгәнАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 144. .

Тарихы тураһында тағы һылтанма буйынса уҡығыҙ[https://distolimp.bspu.ru/data/txtRFiels/1/5044ad84f634ed646f39533514c5ceb9.pdf Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың
IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл. 4-се йыйынтыҡ. 10 — 11-се биттәр].

 Ер-һыу атамалары 
Топонимдары тураһында тағы һылтанма буйынса уҡығыҙ[https://distolimp.bspu.ru/data/txtRFiels/1/5044ad84f634ed646f39533514c5ceb9.pdf Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың
IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл. 4-се йыйынтыҡ. 11 — 15-се биттәр].

 Билдәле шәхестәре 
 Зәйнуллин Марат Вәли улы (5.11.1935—13.05.2016), башҡорт теле белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы һәм эшмәкәре. 1966—1991 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының филология, 2000—2011 йылдарҙа — башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты деканы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (2009), филология фәндәре докторы (1988), профессор (1991), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1992) һәм мәғариф отличнигы (1995), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (1998). Жәлил Кейекбаев (1996) һәм Зәйнәб Биишева исемендәге (2008) премиялар лауреаты.
 Ғәзим Ильясов (27.02.1967), йырсы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2012) һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997), халыҡ-ара, төбәк-ара һәм республика йыр бәйгеләре еңеүсеһе, Күгәрсен районының Зәйнәб Биишева исемендәге премияһы лауреаты (2012).
 Мәжитов Рәмил Ғиниәт улы (13.04.1957—21.10.2020), педагог, дәүләт һәм мәғариф эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы, Рәсәйҙең почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.
 Мәзитов Әмир Миңлевәли улы (5.06.1968), рәссам, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1996 йылдан Рәсәй Рәссамдар союзы ағзаһы. Профессор (2014). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2010) һәм Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (1997)Башҡорт энциклопедияһы — Мәзитов Әмир Миңлевәли улы .
 Сәрүәр Сурина (08.12.1957), яҙыусы, шағир, драматург һәм журналист. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2004), Мифтахетдин Аҡмулла, Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге әҙәби премиялар һәм Күгәрсен районының Зәйнәб Биишева исемендәге премияһы лауреаты.
 Сәлихов Рәшит Ғөбәйҙулла улы (13 сентябрь 1932 йыл — 1 ғинуар 2003 йыл) — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе (1992 йыл)

 Һылтанмалар 
  Башҡорт энциклопедияһы .
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4

 Матбуғатта 
Үрге Һаҙ халыҡ иҫәбен алыу==

 Видеояҙмалар 
 «Орнамент»-Ураҙа, Кугәрсен районы Үрге Һаҙ ауылы
 «Тыуған яғым…» Үрге Һаҙ ауылы, Күгәрсен районында мәсет асыу 2006 йыл
 «Орнамент» Обелиск яғында омэ-субботник. Үрге Һаҙ ауылының мәктәбе 2015 йыл
 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Күгәрсен районы ауылдары