Ҡаҙырғол
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Ҡаҙырғол
 | оригинальное название    = {{lang-ru| Кадыргулово}}
 | изображение              = Ҡаҙырғол мәсете.jpg
 | описание изображения     = Ҡаҙырғол мәсете (2019) 
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 9 |lat_sec = 4
 | lon_deg                  = 55 |lon_min = 33 |lon_sec = 53
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Дәүләкән районы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = Ауыл биләмәһе
 | поселение                = Ҡаҙырғол ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = XVIII быуаттың икенсе яртыһында
 | первое упоминание        = 1795
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Кадыргулово | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Кадыргулово | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав= башҡорттар — 95%
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453424
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80222819001
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}

'''Ҡаҙырғол''' ({{lang-ru|Кадыргулово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Дәүләкән районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 234 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453424, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80222819001.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||234||114||120||48,7||51,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
== Тарихы ==
 
Район үҙәгенән һәм Дәүләкән тиимер юл станция8ынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 43 км алыҫлыҡта [[Өршәк]] йылғаһы буйында урынлашҡан. 1895 йылға тиклем [[Стәрлетамаҡ өйәҙе]] Өршәк-Мең улусы, 1896 йылдан һуң [[Бәләбәй өйәҙе]] Ҡаҙанғол улусы составында. 1914—1923 йылдарҙа Бәләбәй өйәҙе Имай-Ҡарамалы улусы, 1923—1930 йылдарҙа Стәлетамаҡ өйәҙе Өршәк-Мең, 1960—1932 йылдарҙа [[Ауырғазы районы]] Яңы Йәнбәк ауыл Советы, 1932 йылдан [[Дәүләкән районы]] [[Яңы Йәнбәк|Яңы Йәнбәк ауыл Советы]] составында. 1919—1923 йылдарҙа һәм 1965 йылдан Ҡаҙырғол ауыл Советының административ үҙәге. 1932—1951 йылдарҙа Яңы Йәнбәк ауыл Советы, 1952—1965 йылдарҙа Филипповка ауыл Советы биләмәһендә. Тәүге тапҡыр 1795 йылдарҙа телгә алына, ләкин был ваҡытта тиклем 10 ихатала 55 кеше йәшәгәнлеге теркәлгән. Ауылға 18 быуаттың 2-се яртыһында Нуғай даруғаһының Өршәк‑Мең улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала. Тәүге төпләнеүсе Ҡаҙырғол Бигешев исеме менән аталған. 1843 йылда 121 кешегә 24 бот ужым һәм 248 бот ярауай ашлыҡ сәселгән. 17 ихата-йортҡа 121 ат, 60 эре мөгөҙлө мал, 34 һарыҡ һәм 6 кәзә иҫәпкә алына. 1896 йылда ауыл халҡы 2332 дисәтинә ер һәм 22 дисәтинә урман менән файҙаланған. Малсылыҡҡ, игенселек, умартасылыҡ, урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр. Һыу тирмәне булған. 1906 йылда мәсет барлығы теркәлгән. Совет осоронда «Ҡыҙыл Йондоҙ», III Интернационал исемендәге, «Өршәк», «Маяҡ» колхозында эшләйҙәр. 1966 йылда электр уты үткәрелә. 1975 йылда Билдәһеҙ һалдатҡа һәйкәл асыла.1985 йылда ауылдан 2 саҡрым алыҫлыҡта «Өршәк» колхозы быуа төҙөй. 1992 йылда ветеринария бүлексәһе асыла, 2000 йылда КФХ «Ләйсән» ойошторола. 2019 йылдың август айында яңы мәсет асыу тантанаһы уҙа. Башланғыс мәктәп (Яңы Йәнбәк урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб бар.<br>
Халҡы: 1795 йылда — 55 кеше; 1834 йылда — 121 кеше; 1870 йылда — 179 кеше; 1906 йылда — 185 кеше; 1917 йылда — 289 кеше; 1920 йылда — 256 кеше; 1939
йылда — 313 кеше; 1959 йылда — 203 кеше; 1989 йылда —181 кеше4 1999 йылда — 267 кеше; 2002 йылда — 255 кеше; 2010 йылда — 234 кеше. Башҡорттар — 95 % (2002).<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 А.З.Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220328110950/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 |date=2022-03-28 }}</ref><ref>{{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=177—178 б.б. }}</ref>

== Урамдары ==
Исеме:<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/059/000001.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Ҡаҙырғол ауылы]</ref>
* Үрге урам ({{lang-ru|Верхняя (улица)}})
* Йылға урамы ({{lang-ru| Речная (улица)}})

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 43 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 43 км


== Билдәле шәхестәре ==
* [[Арыҫланов Риф Хәмит улы]] (14.06.1968), композитор, [[Башҡортостан дәүләт телерадиокомпанияһы|«Башҡортостан» телерадиокомпанияһы]] [[Юлдаш (радио)|«Юлдаш» мәғлүмәт һәм йыр-моң каналының]] баш режиссёры. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2013).
== Халыҡ ижады информанттары ==
* Хәмитов Миңлегәрәй Искәндәр улынан  (1909 йылғы) 1989 йылда Р.Солтангәрәева «Тереләрҙең әхирәткә күсеүсе менән хушлашыу» йолаһын яҙып алған.<ref>{{китап |автор= Әхмәт Сөләймәнов, Розалия Солтәнгәрәеева  |заглавие=«Башҡорт халыҡ ижады» Йола фольклоры I том |место=Өфө |издательство=«Китап» |год=1995 й |страницы=444-сө (№370В -368-се б.)}}</ref>

== Видеояҙма ==
*[https://vk.com/search?c%5Bq%5D=ҡАҘЫРҒОЛДА%20МӘСЕТ%20АСЫУ&c%5Bsection%5D=auto&z=video-104659641_456240199 Ҡаҙырғолда мәсет асыу тантанаһы] 
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|85966}}{{V|27|03|2022}}
* [https://www.gosspravka.ru/02/059/000001.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Ҡаҙырғол ауылы]
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 А.З.Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220328110950/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 |date=2022-03-28 }}
* {{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=177—178 б.б. }}
* {{китап |автор= Әхмәт Сөләймәнов, Розалия Солтәнгәрәеева  |заглавие=«Башҡорт халыҡ ижады» Йола фольклоры I том |место=Өфө |издательство=«Китап» |год=1995 й |страницы=444-сө (370В-368-се б..)}}

{{Дәүләкән районы ауылдары}}

[[Категория:Дәүләкән районы ауылдары]]
Ҡаҙырғол () — Башҡортостандың Дәүләкән районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 234 кеше.
Почта индексы — 453424, ОКАТО коды — 80222819001.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь23411412048,751,3

 Тарихы 
 
Район үҙәгенән һәм Дәүләкән тиимер юл станция8ынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 43 км алыҫлыҡта Өршәк йылғаһы буйында урынлашҡан. 1895 йылға тиклем Стәрлетамаҡ өйәҙе Өршәк-Мең улусы, 1896 йылдан һуң Бәләбәй өйәҙе Ҡаҙанғол улусы составында. 1914—1923 йылдарҙа Бәләбәй өйәҙе Имай-Ҡарамалы улусы, 1923—1930 йылдарҙа Стәлетамаҡ өйәҙе Өршәк-Мең, 1960—1932 йылдарҙа Ауырғазы районы Яңы Йәнбәк ауыл Советы, 1932 йылдан Дәүләкән районы Яңы Йәнбәк ауыл Советы составында. 1919—1923 йылдарҙа һәм 1965 йылдан Ҡаҙырғол ауыл Советының административ үҙәге. 1932—1951 йылдарҙа Яңы Йәнбәк ауыл Советы, 1952—1965 йылдарҙа Филипповка ауыл Советы биләмәһендә. Тәүге тапҡыр 1795 йылдарҙа телгә алына, ләкин был ваҡытта тиклем 10 ихатала 55 кеше йәшәгәнлеге теркәлгән. Ауылға 18 быуаттың 2-се яртыһында Нуғай даруғаһының Өршәк‑Мең улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала. Тәүге төпләнеүсе Ҡаҙырғол Бигешев исеме менән аталған. 1843 йылда 121 кешегә 24 бот ужым һәм 248 бот ярауай ашлыҡ сәселгән. 17 ихата-йортҡа 121 ат, 60 эре мөгөҙлө мал, 34 һарыҡ һәм 6 кәзә иҫәпкә алына. 1896 йылда ауыл халҡы 2332 дисәтинә ер һәм 22 дисәтинә урман менән файҙаланған. Малсылыҡҡ, игенселек, умартасылыҡ, урман кәсептәре менән шөғөлләнгәндәр. Һыу тирмәне булған. 1906 йылда мәсет барлығы теркәлгән. Совет осоронда «Ҡыҙыл Йондоҙ», III Интернационал исемендәге, «Өршәк», «Маяҡ» колхозында эшләйҙәр. 1966 йылда электр уты үткәрелә. 1975 йылда Билдәһеҙ һалдатҡа һәйкәл асыла.1985 йылда ауылдан 2 саҡрым алыҫлыҡта «Өршәк» колхозы быуа төҙөй. 1992 йылда ветеринария бүлексәһе асыла, 2000 йылда КФХ «Ләйсән» ойошторола. 2019 йылдың август айында яңы мәсет асыу тантанаһы уҙа. Башланғыс мәктәп (Яңы Йәнбәк урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб бар.
Халҡы: 1795 йылда — 55 кеше; 1834 йылда — 121 кеше; 1870 йылда — 179 кеше; 1906 йылда — 185 кеше; 1917 йылда — 289 кеше; 1920 йылда — 256 кеше; 1939
йылда — 313 кеше; 1959 йылда — 203 кеше; 1989 йылда —181 кеше4 1999 йылда — 267 кеше; 2002 йылда — 255 кеше; 2010 йылда — 234 кеше. Башҡорттар — 95 % (2002).А.З.Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б 

 Урамдары 
Исеме:«Налог Белешмәһе» статистикаһында Ҡаҙырғол ауылы
 Үрге урам ()
 Йылға урамы ()

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Дәүләкән): 43 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 43 км

 Билдәле шәхестәре 
 Арыҫланов Риф Хәмит улы (14.06.1968), композитор, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы «Юлдаш» мәғлүмәт һәм йыр-моң каналының баш режиссёры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2013).
 Халыҡ ижады информанттары 
 Хәмитов Миңлегәрәй Искәндәр улынан  (1909 йылғы) 1989 йылда Р.Солтангәрәева «Тереләрҙең әхирәткә күсеүсе менән хушлашыу» йолаһын яҙып алған.

 Видеояҙма 
Ҡаҙырғолда мәсет асыу тантанаһы 
 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 «Налог Белешмәһе» статистикаһында Ҡаҙырғол ауылы
 А.З.Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б 
 
 

Категория:Дәүләкән районы ауылдары