Ишембай (Салауат районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Ишембай (мәғәнәләр)}}
{{ТП-Рәсәй|Ишембай
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Ишембай
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 56 | lat_sec = 4
  |lon_deg = 58 | lon_min = 1 | lon_sec = 29
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Салауат районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = Мосабай
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 463
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452499
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34777 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80247815001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Ишембай''' ({{lang-ru|Ишимбаево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Салауат районы]]ндағы ауыл Советы үҙәге. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 463 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452499, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80247815001.

== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Малаяҙ]]): 38 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кропачево): 9 км

== Тарихы ==
[[File:Башкирская деревня Мусабай (Ишимбай).jpg|thumb|300 пкс|Мусабай (Ишембай) ауылы. [[Круковский Михаил Антонович|М. А. Круковский]] фотоһы, 1908 йыл.]]
XVIII быуаттың 50-се йылдарына тиклем Ишембайҙы Мусабай тип атағандар. Ике исем дә антропоним менән бәйле. Әммә баҫылған материалдар булһа ла, ныҡлап өйрәнмәгәлектән, был кешеләрҙе белмәйбеҙ.

XVIII быуат аҙағында Ишембайҙа 18 хужалыҡ булып, уларҙа 48 ир-ат һәм 41 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән.

== Биләмә берәмектәренә инеүе ==
<!-- {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%;margin:0;" --><!-- Төрөлөп ҡуйыла торған таблица башы -->
{| class="wikitable"
|-
! Теркәү йылы !! Улус, ауыл советы !! Өйәҙ, кантон, район !! Губерна, Республика !! Дәүләт
|-
| [[17]] ||  улусы || Троицк өйәҙе || Ырымбур губернаһы || Рәсәй Империяһы
|-
| [[1816]] || -се йорт || 8-се Башҡорт кантоны || Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы 
|-
| [[1834]] || -се йорт || 8-се Башҡорт кантоны|| Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1847]] || -се йорт || 8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе  ||  Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы 
|-
|[[1859]] || -се йорт || 8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе  || Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы 
|-
|[[1895]] ||  улусы || Златоуст өйәҙе || Өфө губернаһы || Рәсәй империяһы 
|-
|[[1920]] ||Нәсибаш улусы || Мәсәғүт кантоны || Автономлы Башҡорт ССР-ы ||[[File:COA Russian SFSR.svg|20px]] РСФСР 
|-
|[[1926]] ||Нәсибаш улусы || Мәсәғүт кантоны || Автономлы Башҡорт ССР-ы ||{{СССР}} СССР 
|-
|[[1935]] ||Ишембай ауыл советы || Малаяҙ районы || Башҡорт АССР-ы ||{{СССР}} СССР 
|-
|[[1941]] ||Ишембай ауыл советы|| Салауат районы|| Башҡорт АССР-ы || {{СССР}} СССР
|-
|[[1990]] ||Ишембай ауыл советы || Салауат районы ||[[Башҡортостан|Башҡортостан Республикаһы]] ||{{Россия}} Рәсәй Федерацияһы  
|-

|-
| || || || ||
|}

== Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше ==

1816 йылғы VII йәниҫәп Ишембайҙа 27 хужалыҡта 84 ир-ат һәм 81 ҡатын-ҡыҙ йәшәгәнен күрһәтә. Шуларҙан 4 хужаның 3 ҡатыны булған. 

Ишембайҙар игенселек һәм малсылыҡ менән шөғөлләнгән. 1842 йылда 192 кешегә 75 сирек ужым һәм 337 яҙғы ашлыҡ, 8 сирек картуф сәскәндәр. 

Шулай уҡ 61 хужалыҡта 226 ат, 131 һыйыр, 33 һарыҡ, 64 кәзә аҫыралған.

1895 йылда Ишембайҙа (Мусабай), Абдрахман ауылының бер өлөшө менән, 79 хужалыҡ булған һәм уларҙа 391 кеше йәшәгән<ref>Полный список населенных мест Уфимской губернии. Уфа, 1896</ref>.

== Ауылдың XX быуаттағы үҫеше ==
1920 йылғы совет йәниҫәбе буйынса Ишембайҙа 80 хужалыҡта 476 кеше йәшәгән<ref> Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 123 с. – 304 с. — ISBN 5—295—02843—7</ref>.

== Халыҡ һаны ==

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||463||221||242||47,7||52,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}


== Урамдары ==

== Ер-һыу атамалары ==

''Тауҙар:''

''Йылғалар:''

''Шишмәләр:''

''Ялан-бесәнлектәр:''

''Таусыҡтар, түбәләр:''

''Башҡа урын-ер атамалары:''

== Ауылдың билдәле кешеләре ==

== Ишембайҙа тыуып-үҫкәндәр ==
* [[Искәндәрова Хәнифә Сираж ҡыҙы]] (1928 йылдың 20 марты) — БАССР-ҙың Арҡауыл урта мәктәбе уҡытыусыһы, [[РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы|РСФСР мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы]] (1967), [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1968), СССР-ҙың  VIII, IX саҡырылыш (1970-1979) Юғары Советы депутаты, <u>СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы</u> (1982)<ref>[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=15746 Искандарова, Ханифа Сиражевна. Сайт «Герои страны»]</ref>.
*
*

== Ҡушаматтар ==


== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Көҙәй|Көҙәй ырыуы]]

== Ишембай һәм ишембайҙар тураһында ваҡытлы матбуғат ==
* [http://bashgazet.ru/bashkir/9086-yshtre-ursalaa-kilskte-alarby.html Ә. Илдусова. Йәштәрҙе ҡурсалаһаҡ, киләсәкте һаҡларбыҙ! [[Башҡортостан (гәзит)|«Башҡортостан» гәзите]]. 2013, 5 июль.]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Галерея ==
<gallery mode=packed-hover widths="160px" heights="300px" caption="1908 йылда [[Круковский Михаил Антонович|М. А. Круковский]] тарафынан фотоға төшөрөлгән Мусабай (Ишембай) ауылы кешеләре">
Дети из деревни Мусабай (Ишимбай).jpg|thumb|250пкс|
Круковский М.А. Портрет женщины в традиционном уборе. Башкиры. Башкортостан (Уфимская губ.). 1908 г.jpg|thumb|250пкс|
Башкиры-юноши из Мусабай (Ишембая).jpg|thumb|250пкс|
Башкирская женщина с детьми из деревни Мусабай (Ишимбая).jpg|thumb|250пкс|
Башкирские дети из деревни Мусабай (Ишимбай).jpg|thumb|250пкс|
</gallery>

== Һылтанмалар ==
*  Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
*  Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 123 с. – 304 с. — ISBN 5—295—02843—7
* tv-rb.ru/teleproekty/poznavatelno-razvlekatelnye/bashkorttar/

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Салауат районы ауылдары}}

[[Категория:Салауат районы ауылдары]]
[[Категория:Проект:Башҡортостан ауылдары]]
Ишембай () — Башҡортостандың Салауат районындағы ауыл Советы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 463 кеше.
Почта индексы — 452499, ОКАТО коды — 80247815001.

 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 38 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кропачево): 9 км

 Тарихы 
thumb|300 пкс|Мусабай (Ишембай) ауылы. М. А. Круковский фотоһы, 1908 йыл.
XVIII быуаттың 50-се йылдарына тиклем Ишембайҙы Мусабай тип атағандар. Ике исем дә антропоним менән бәйле. Әммә баҫылған материалдар булһа ла, ныҡлап өйрәнмәгәлектән, был кешеләрҙе белмәйбеҙ.

XVIII быуат аҙағында Ишембайҙа 18 хужалыҡ булып, уларҙа 48 ир-ат һәм 41 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән.

 Биләмә берәмектәренә инеүе 

 Теркәү йылы  Улус, ауыл советы  Өйәҙ, кантон, район  Губерна, Республика  Дәүләт 17   улусы  Троицк өйәҙе  Ырымбур губернаһы  Рәсәй Империяһы 1816  -се йорт  8-се Башҡорт кантоны  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы  1834  -се йорт  8-се Башҡорт кантоны Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1847  -се йорт  8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе    Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы 1859  -се йорт  8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе   Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы 1895   улусы  Златоуст өйәҙе  Өфө губернаһы  Рәсәй империяһы 1920 Нәсибаш улусы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы 20px РСФСР 1926 Нәсибаш улусы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы  СССР 1935 Ишембай ауыл советы  Малаяҙ районы  Башҡорт АССР-ы  СССР 1941 Ишембай ауыл советы Салауат районы Башҡорт АССР-ы   СССР1990 Ишембай ауыл советы  Салауат районы Башҡортостан Республикаһы  Рәсәй Федерацияһы      

 Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше 

1816 йылғы VII йәниҫәп Ишембайҙа 27 хужалыҡта 84 ир-ат һәм 81 ҡатын-ҡыҙ йәшәгәнен күрһәтә. Шуларҙан 4 хужаның 3 ҡатыны булған. 

Ишембайҙар игенселек һәм малсылыҡ менән шөғөлләнгән. 1842 йылда 192 кешегә 75 сирек ужым һәм 337 яҙғы ашлыҡ, 8 сирек картуф сәскәндәр. 

Шулай уҡ 61 хужалыҡта 226 ат, 131 һыйыр, 33 һарыҡ, 64 кәзә аҫыралған.

1895 йылда Ишембайҙа (Мусабай), Абдрахман ауылының бер өлөшө менән, 79 хужалыҡ булған һәм уларҙа 391 кеше йәшәгәнПолный список населенных мест Уфимской губернии. Уфа, 1896.

 Ауылдың XX быуаттағы үҫеше 
1920 йылғы совет йәниҫәбе буйынса Ишембайҙа 80 хужалыҡта 476 кеше йәшәгән Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 123 с. – 304 с. — ISBN 5—295—02843—7.

 Халыҡ һаны 

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь46322124247,752,3

 Урамдары 

 Ер-һыу атамалары 

Тауҙар:

Йылғалар:

Шишмәләр:

Ялан-бесәнлектәр:

Таусыҡтар, түбәләр:

Башҡа урын-ер атамалары:

 Ауылдың билдәле кешеләре 

 Ишембайҙа тыуып-үҫкәндәр 
 Искәндәрова Хәнифә Сираж ҡыҙы (1928 йылдың 20 марты) — БАССР-ҙың Арҡауыл урта мәктәбе уҡытыусыһы, РСФСР мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1967), Социалистик Хеҙмәт Геройы (1968), СССР-ҙың  VIII, IX саҡырылыш (1970-1979) Юғары Советы депутаты, СССР-ҙың халыҡ уҡытыусыһы (1982)Искандарова, Ханифа Сиражевна. Сайт «Герои страны».

 Ҡушаматтар 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Көҙәй ырыуы

 Ишембай һәм ишембайҙар тураһында ваҡытлы матбуғат 
 Ә. Илдусова. Йәштәрҙе ҡурсалаһаҡ, киләсәкте һаҡларбыҙ! «Башҡортостан» гәзите. 2013, 5 июль.

 Галерея 

 Һылтанмалар 
  Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
  Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 123 с. – 304 с. — ISBN 5—295—02843—7
 tv-rb.ru/teleproekty/poznavatelno-razvlekatelnye/bashkorttar/

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Салауат районы ауылдары
Категория:Проект:Башҡортостан ауылдары