Шәғәле Шаҡман бей
'''Шәғәле Шаҡман бей'''  — [[тамъян ҡәбиләһе]] башлығы, [[башҡорттар]]ҙың [[Нуғай Урҙаһы]]на ҡаршы көрәшен ойоштороусыларҙың береһе.

[[Шәжәрә]]ләргә һәм башҡа тарихи сығанаҡтарға бәйле [[Аҙнай бей]], [[Бикбау бей]], [[Иҫке бей]], [[Ҡарағужаҡ бей Мөшәүәли‎]] менән берлектә көньяҡ-көнсығыш башҡорттарының [[Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуы|Мәскәү дәүләтенә үҙ ирке менән инеүе]] буйынса һөйләшеүҙәрҙә ҡатнаша. Килешеү төҙөгәндән һуң Рәсәй подданныйлығын раҫлаусы [[жалованная грамота]] йәғни ярлыҡ ала. Шәғәле Шаҡманға [[Иван Грозный]] тарафынан [[Тархан (титул)|тархан]] (кенәз) титулы бирелә<ref> [http://www.islamnews.ru/news-77621.html]</ref>.
[[Файл:Могила Шагали Шакмана.jpg|thumb|200px|[[Белорет районы]] [[Ҡаһарман]] ауылында Шәғәли Шаҡман ҡәбере]]
Шәғәле Шаҡмандың ете улы булғанлығы [[шәжәрә]]ләр, тарихи документтар буйынса билдәле: Сыуаҡай, Бураш, Буралы, Йәтсә, Сырымбәт, Аллаяр һәм Килдеяр. Был уландарынан таралған нәҫел-нәсәбе бөгөн [[Көйөргәҙе районы]]ның Йомағужа, Илкәнәй, [[Бәләкәй Муса (Көйөргәҙе районы)|Бәләкәй Муса]], Мәмбәтҡол, Түкән, Свобода, [[Яңы Муса (Көйөргәҙе районы)|Яңы Муса]] ауылдарында; [[Мәләүез районы]]ның Моҡас, Ҡотош, Түләк, Иҫке Муса, Яҡтыкүл, [[Смаҡ]], Яңауыл, [[Тамъян (Мәләүез районы)|Тамъян]], Ташлыкүл, [[Ҡаран (Мәләүез районы)|Ҡаран]] ауылдарында йәшәй.

Шаҡман — боронғо төрки телдәрҙә (''Соҡман, Суҡман'' формаһында) батырҙарға бирелгән ҡушамат, титул. [[Мәхмүт Ҡашғари]]ҙың (?—?) һүҙлегендә ''соҡман'' һүҙе батырҙарға, бәһлеүәндәргә бирелгән ҡушамат тигән аңлатма күрһәтелгән. Шулай уҡ Соҡман/Суҡман формаһы айырым исем булараҡ [[төркмән]] шәжәрәләрендә теркәлгән<ref>{{книга|автор = Кусимова Т. X., Бикколова С. Ә.|заглавие =Башҡорт исемдәре|ссылка= |ответственный = |место =Өфө|издательство = Башҡортостан «Китап» нәшриәте|год =2005 |том=|страниц = 224|страницы =117, 217-218 |isbn=| ref= }}</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013У|index.php/2-statya/1435-shagali-shakman-bij|Шагали Шакман-бий|автор=[[Аҡманов Ирек Ғайса улы|Акманов И. Г.]]}}
* [http://www.islamnews.ru/news-77621.html Islam News]

[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
[[Категория:Башҡорт тархандары]]
[[Категория:Башҡорт бейҙәре]]
[[Категория:Башҡорт ырыуҙары башлыҡтары]]
Шәғәле Шаҡман бей  — тамъян ҡәбиләһе башлығы, башҡорттарҙың Нуғай Урҙаһына ҡаршы көрәшен ойоштороусыларҙың береһе.

Шәжәрәләргә һәм башҡа тарихи сығанаҡтарға бәйле Аҙнай бей, Бикбау бей, Иҫке бей, Ҡарағужаҡ бей Мөшәүәли‎ менән берлектә көньяҡ-көнсығыш башҡорттарының Мәскәү дәүләтенә үҙ ирке менән инеүе буйынса һөйләшеүҙәрҙә ҡатнаша. Килешеү төҙөгәндән һуң Рәсәй подданныйлығын раҫлаусы жалованная грамота йәғни ярлыҡ ала. Шәғәле Шаҡманға Иван Грозный тарафынан тархан (кенәз) титулы бирелә .
thumb|200px|Белорет районы Ҡаһарман ауылында Шәғәли Шаҡман ҡәбере
Шәғәле Шаҡмандың ете улы булғанлығы шәжәрәләр, тарихи документтар буйынса билдәле: Сыуаҡай, Бураш, Буралы, Йәтсә, Сырымбәт, Аллаяр һәм Килдеяр. Был уландарынан таралған нәҫел-нәсәбе бөгөн Көйөргәҙе районының Йомағужа, Илкәнәй, Бәләкәй Муса, Мәмбәтҡол, Түкән, Свобода, Яңы Муса ауылдарында; Мәләүез районының Моҡас, Ҡотош, Түләк, Иҫке Муса, Яҡтыкүл, Смаҡ, Яңауыл, Тамъян, Ташлыкүл, Ҡаран ауылдарында йәшәй.

Шаҡман — боронғо төрки телдәрҙә (Соҡман, Суҡман формаһында) батырҙарға бирелгән ҡушамат, титул. Мәхмүт Ҡашғариҙың (?—?) һүҙлегендә соҡман һүҙе батырҙарға, бәһлеүәндәргә бирелгән ҡушамат тигән аңлатма күрһәтелгән. Шулай уҡ Соҡман/Суҡман формаһы айырым исем булараҡ төркмән шәжәрәләрендә теркәлгән.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 Islam News

Категория:Алфавит буйынса шәхестәр
Категория:Башҡорт тархандары
Категория:Башҡорт бейҙәре
Категория:Башҡорт ырыуҙары башлыҡтары