Бүребай

{{Ук}}
'''Бүребай''', боронғо атамаһы '''Юма''' ({{lang-ru|Бурибай}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Хәйбулла районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 4553 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453821, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80255824000. [[ИФНС|ИФНС коды]] — 0267.

== Тарихы ==
Бүребай ауылына нигеҙҙе хәҙерге [[Йылайыр районы]]ның Һабыр ауылынан сыҡҡан башҡорттар һала. Ауыл йорт старшинаһы Бүребай Түлебай улы Һабыровтың (1777 — 1855) исемен йөрөтә, Бүребайҙың ике ҡатыны булыуы билдәле. [[1850]] — [[1859 йыл]]дарҙа ауылда Бүребай Һабыров, уның улы Ғәбделхәлил Түлебаев (1817 й. т.), Ғәбделхәлилдең улдары: Ғәлиәскәр, Ҡотлоәхмәт, Муса, Хисаметдин, Ғүмәр, Утарбай Бүребаевтар; Мостафа Бүребаев (1827 й. т.)(уның ҡустылары Ғиләжетдин һәм Ямалетдин 1859 йылда хәрби хеҙмәттә була); шулай уҡ указлы мулла Мирхәйҙәр Түлебаев, отставкалағы зауряд-хорунжий Рәхмәтулла Һабыров (1795 й. т.), Ҡунаҡбаевтар; отставкалағы зауряд-хорунжий Килдебай Хужамбирҙин (1781 - 1851); уның улы указлы имам Мөхөмөтхөсәйен, зауряд-хорунжий  Мөхәмәтхәсән Туғыҙбаев (1817 й. т.); үрәтник Таһир Түлебаев; Ғәйетбаевтар, Сәңкебаевтар, Үлебәковтар, Арыҫланғоловтар, Яманғоловтар, Ураҙғоловтар, Баштаевтар, Тапаҡовтар һәм башҡа ғаиләләр йәшәй<ref name="Бүребай">{{китап |автор=Коллектив авторов |заглавие=История башкирских родов. Усерган. |ответственный=Хамидуллин С. И. |ссылка=http://ihtika.ru/index.php/book/istoriya-bashkirskih-rodov-usergan-tom-35-ch-2--ufa-2018/page/172 |место=Уфа |издательство=Китап |год=2019 |том=35, часть 2 |страниц=704 |страницы=172 |тираж = 1 000 |isbn= 978-5-295-06968-0|ref= }}</ref>. 

[[1859 йыл]]да үткәрелгән рәүиздә ауылдағы 24 ихатала 272 кешенең йәшәүе теркәлә. Әммә элек йәшәүселәр һаны күберәк булыуы билдәле. IX һәм X рәүиздәр араһында 13 ихатаның бер өлөшө Аҡҡужа ауылына, икенсе өлөшө Аҡдәүләт ауылына күсенә. Шул уҡ ваҡытта 1858 йылда 2 ихата Һабыр ауылынан килеп төпләнә. 1866 йылда үткәрелгән рәүиздә ауылдың башҡаса аталыуы ла күрһәтелә (Йома).

[[1920 йыл]]да үткәрелгән беренсе совет халыҡ иҫәбен алыу ауылдағы 97 ихатала 464 кешенең йәшәүен теркәй<ref name="Бүребай" />.


"Тораҡ пункттары исемлеге. [[Ырымбур]] губернияһы.1866." («Списки населенных мест. Оренбургская губерния. 1866.») китабында түбәндәге юлдар бар:
Орск өйәҙе, 2-се стан, № 776, Бүребай (Бюрубаева, Юма), башҡ., Таналыҡ йылғаһы буйында ултыра, Орск ҡалаһынан Верхнеуральск ҡалаһына табан барған юлда иҫке линия трактының уң яғы һәм почта трактының һул яғы араһында ята. Өйәҙ ҡалаһынан 100 саҡрым, становой квартиранан 50 саҡрым алыҫлыҡта, ихаталар һаны 56, йәшәүселәр һаны 302 (152 ир-егет һәм 150 ҡатын-ҡыҙ). Ауылда мәсет бар<ref>https://ufagen.ru/places/haibullinsky/buribay</ref>.

== Халыҡ һаны ==

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||4553||2157||2396||47,4||52,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Аҡъяр (Хәйбулла районы)|Аҡъяр]]): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сара): 70 км

== Ауылдың урамдары ==
* Аҡмулла урамы ({{lang-ru|Акмуллы ( улица )}}) 

* Гагарин урамы ({{lang-ru| Гагарина( улица )}}) 

* Ғафури (урамы) ({{lang-ru|Гафури ( улица )}})

* Геология урамы ({{lang-ru|Геологическая ( улица )}}) 

* Тау урамы ({{lang-ru|Горная ( улица )}})

* Таусылар урамы ({{lang-ru|Горняков ( улица )}})

* Горький урамы ({{lang-ru|Горького ( улица )}}) ( улица )

* Дәүләтшина урамы ({{lang-ru|Давлетшиной ( улица )}}) 

* Е. Пугачев урамы ({{lang-ru|Е.Пугачева ( улица )}}) 

* Зәки Вәлиди урамы ({{lang-ru|Заки Валиди ( улица )}}) 

* Миңлеәхмәт Моталов урамы ({{lang-ru|Минниахмета Муталова ( улица )}}) 

* Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru|Мира ( улица )}}) 

* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная ( улица )}}) 

* Мортазин урамы ({{lang-ru|Муртазина ( улица )}}) 

* Мостай Кәрим урамы ({{lang-ru|Мустая Карима ( улица )}}) 

*  Яр буйы урамы ({{lang-ru|Набережная ( улица )}})

* Яңы урам ({{lang-ru|Новая ( улица )}}) 

* Еңеү урамы ({{lang-ru|Победы ( улица )}}) 

* Попырин урамы ({{lang-ru|Попырина ( улица )}}) 

* Пушкин урамы ({{lang-ru|Пушкина ( улица )}}) 

* Йылға урамы ({{lang-ru|Речная ( улица )}}) 

* Салауат урамы ({{lang-ru|Салавата ( улица )}}) 

* Төньяҡ урамы ({{lang-ru|Северная ( улица )}}) 

* Дала урамы ({{lang-ru|Степная ( улица )}}) 

* Төҙөүселәр урамы ({{lang-ru|Строителей ( улица )}}) 

* Тасимов урамы ({{lang-ru|Тасимова ( улица )}}) 

* Татищев урамы ({{lang-ru|Татищева ( улица )}}) 

* Уҡыусылар урамы ({{lang-ru|Ученическая ( улица )}})

* Фрунзе урамы ({{lang-ru|Фрунзе ( улица )}}) 

* Хоҙайбирҙин урамы ({{lang-ru|Худайбердина ( улица )}}) 

* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная ( улица )}}) 

* Чапаев урамы ({{lang-ru|Чапаева ( улица )}}) 

* Чапаев тыҡырығы ({{lang-ru|Чапаевский ( переулок)}}) 

* Чкалов урамы ({{lang-ru|Чкалова ( улица )}}) 

* Ш. Бабич урамы ({{lang-ru|Ш.Бабича ( улица )}}) 

* Шайморатов урамы ({{lang-ru|Шаймуратова ( улица )}}) 

* Шахтерҙар урамы ({{lang-ru|Шахтерская ( улица )}}) 

* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная ( улица )}}) 

* Энергетиктар урамы ({{lang-ru|Энергетиков ( улица )}})

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Ильясов Барый Ғәле улы]] (13.06.1939), ғалим-инженер-электромеханик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]] мөхбир ағзаһы (2006), техник фәндәре докторы (1983), профессор (1985). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (1994) һәм [[Башҡортостан Республикаһы]]ның (1990) атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре, Рәсәйҙең юғары һөнәри белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре (2008), [[СССР]]-ҙың уйлап табыусыһы (1985), [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1980). Башҡортостан Фәндәр академияһының [[Р. Р. Мәүлитов]] исемендәге премияһы лауреаты (2005).
* [[Мәжитова Флүрә Ғариф ҡыҙы]] (2.07.1934), хеҙмәт ветераны. 1978—1992 йылдарҙа райондың үҙәкләштерелгән китапханалар системаһы директоры. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре<ref>[http://haibikm.ucoz.ru/publ/jubilejnye_daty_rajona_jubilei_rukovoditelej_izvestnykh_i_zasluzhennykh_rabotnikov_na_2014_god/1-1-0-16 Юбилейные даты района, юбилеи руководителей, известных и заслуженных работников на 2014 год. Хайбуллинский историко-краеведческий музей. Офиицальный сайт]{{ref-ru}} {{V|3|07|2019}}</ref>. 
* [[Туғыҙбаев Баймөхәмәт Вилдан улы]] (1884—1965) — башҡорт дин әһеле.

== Фоторәсемдәр ==
<gallery>
Бурибай.JPG|Аншлаг
Church in Buribai.jpg|Ауылдағы сиркәү
Мост между Татыр-Узяком и Бурибаем через р.Таналык.JPG|[[Таналыҡ]] йылғаһы күпере
</gallery>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} {{V|5|02|2023}}      
* {{ИСДБ}}{{ref-ru}} {{V|5|02|2023}}    
* 1. Рахимов. Р. История башкирских деревень Хайбуллинского района.// Ватандаш, 1998 г., №9. Стр. 18-42.
* 2. Кусимова Т.Х., Биккулова С.А. Башкирские имена. - Уфа: Башкирское издат - во «Китап», 2001.- 224 с.
* 3. Список населенных мест. Часть II. Оренбургская губерния. 1866.-Уфа: Китап, 2006.-260 с.

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ|81433/}}{{V|5|02|2023}}
* [http://ufagen.ru/places/haibullinsky/buribay Бурибай на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}}{{V|3|07|2019}}
* [https://www.komandirovka.ru/cities/buribajj_bash._r./ Село Бурибай, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»]{{ref-ru}}{{V|3|07|2019}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}


{{Хәйбулла районы ауылдары}}

[[Категория:Хәйбулла районы ауылдары]]
[[Категория:Таналыҡ буйындағы тораҡ пункттар]]
Бүребай, боронғо атамаһы Юма () — Башҡортостан Республикаһының Хәйбулла районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 4553 кеше.
Почта индексы — 453821, ОКАТО коды — 80255824000. ИФНС коды — 0267.

 Тарихы 
Бүребай ауылына нигеҙҙе хәҙерге Йылайыр районының Һабыр ауылынан сыҡҡан башҡорттар һала. Ауыл йорт старшинаһы Бүребай Түлебай улы Һабыровтың (1777 — 1855) исемен йөрөтә, Бүребайҙың ике ҡатыны булыуы билдәле. 1850 — 1859 йылдарҙа ауылда Бүребай Һабыров, уның улы Ғәбделхәлил Түлебаев (1817 й. т.), Ғәбделхәлилдең улдары: Ғәлиәскәр, Ҡотлоәхмәт, Муса, Хисаметдин, Ғүмәр, Утарбай Бүребаевтар; Мостафа Бүребаев (1827 й. т.)(уның ҡустылары Ғиләжетдин һәм Ямалетдин 1859 йылда хәрби хеҙмәттә була); шулай уҡ указлы мулла Мирхәйҙәр Түлебаев, отставкалағы зауряд-хорунжий Рәхмәтулла Һабыров (1795 й. т.), Ҡунаҡбаевтар; отставкалағы зауряд-хорунжий Килдебай Хужамбирҙин (1781 - 1851); уның улы указлы имам Мөхөмөтхөсәйен, зауряд-хорунжий  Мөхәмәтхәсән Туғыҙбаев (1817 й. т.); үрәтник Таһир Түлебаев; Ғәйетбаевтар, Сәңкебаевтар, Үлебәковтар, Арыҫланғоловтар, Яманғоловтар, Ураҙғоловтар, Баштаевтар, Тапаҡовтар һәм башҡа ғаиләләр йәшәй. 

1859 йылда үткәрелгән рәүиздә ауылдағы 24 ихатала 272 кешенең йәшәүе теркәлә. Әммә элек йәшәүселәр һаны күберәк булыуы билдәле. IX һәм X рәүиздәр араһында 13 ихатаның бер өлөшө Аҡҡужа ауылына, икенсе өлөшө Аҡдәүләт ауылына күсенә. Шул уҡ ваҡытта 1858 йылда 2 ихата Һабыр ауылынан килеп төпләнә. 1866 йылда үткәрелгән рәүиздә ауылдың башҡаса аталыуы ла күрһәтелә (Йома).

1920 йылда үткәрелгән беренсе совет халыҡ иҫәбен алыу ауылдағы 97 ихатала 464 кешенең йәшәүен теркәй.

"Тораҡ пункттары исемлеге. Ырымбур губернияһы.1866." («Списки населенных мест. Оренбургская губерния. 1866.») китабында түбәндәге юлдар бар:
Орск өйәҙе, 2-се стан, № 776, Бүребай (Бюрубаева, Юма), башҡ., Таналыҡ йылғаһы буйында ултыра, Орск ҡалаһынан Верхнеуральск ҡалаһына табан барған юлда иҫке линия трактының уң яғы һәм почта трактының һул яғы араһында ята. Өйәҙ ҡалаһынан 100 саҡрым, становой квартиранан 50 саҡрым алыҫлыҡта, ихаталар һаны 56, йәшәүселәр һаны 302 (152 ир-егет һәм 150 ҡатын-ҡыҙ). Ауылда мәсет барhttps://ufagen.ru/places/haibullinsky/buribay.

 Халыҡ һаны 

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь45532157239647,452,6

 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Аҡъяр): 12 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сара): 70 км

 Ауылдың урамдары 
 Аҡмулла урамы () 

 Гагарин урамы () 

 Ғафури (урамы) ()

 Геология урамы () 

 Тау урамы ()

 Таусылар урамы ()

 Горький урамы () ( улица )

 Дәүләтшина урамы () 

 Е. Пугачев урамы () 

 Зәки Вәлиди урамы () 

 Миңлеәхмәт Моталов урамы () 

 Тыныслыҡ урамы () 

 Йәштәр урамы () 

 Мортазин урамы () 

 Мостай Кәрим урамы () 

  Яр буйы урамы ()

 Яңы урам () 

 Еңеү урамы () 

 Попырин урамы () 

 Пушкин урамы () 

 Йылға урамы () 

 Салауат урамы () 

 Төньяҡ урамы () 

 Дала урамы () 

 Төҙөүселәр урамы () 

 Тасимов урамы () 

 Татищев урамы () 

 Уҡыусылар урамы ()

 Фрунзе урамы () 

 Хоҙайбирҙин урамы () 

 Үҙәк урам () 

 Чапаев урамы () 

 Чапаев тыҡырығы () 

 Чкалов урамы () 

 Ш. Бабич урамы () 

 Шайморатов урамы () 

 Шахтерҙар урамы () 

 Мәктәп урамы () 

 Энергетиктар урамы ()

 Билдәле шәхестәре 
 Ильясов Барый Ғәле улы (13.06.1939), ғалим-инженер-электромеханик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы мөхбир ағзаһы (2006), техник фәндәре докторы (1983), профессор (1985). Рәсәй Федерацияһының (1994) һәм Башҡортостан Республикаһының (1990) атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре, Рәсәйҙең юғары һөнәри белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре (2008), СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1985), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1980). Башҡортостан Фәндәр академияһының Р. Р. Мәүлитов исемендәге премияһы лауреаты (2005).
 Мәжитова Флүрә Ғариф ҡыҙы (2.07.1934), хеҙмәт ветераны. 1978—1992 йылдарҙа райондың үҙәкләштерелгән китапханалар системаһы директоры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәреЮбилейные даты района, юбилеи руководителей, известных и заслуженных работников на 2014 год. Хайбуллинский историко-краеведческий музей. Офиицальный сайт . 
 Туғыҙбаев Баймөхәмәт Вилдан улы (1884—1965) — башҡорт дин әһеле.

 Фоторәсемдәр 

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.       
      
 1. Рахимов. Р. История башкирских деревень Хайбуллинского района.// Ватандаш, 1998 г., №9. Стр. 18-42.
 2. Кусимова Т.Х., Биккулова С.А. Башкирские имена. - Уфа: Башкирское издат - во «Китап», 2001.- 224 с.
 3. Список населенных мест. Часть II. Оренбургская губерния. 1866.-Уфа: Китап, 2006.-260 с.

 Һылтанмалар 
 
 Бурибай на портале «Генеалогия и Архивы»
 Село Бурибай, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»

Категория:Хәйбулла районы ауылдары
Категория:Таналыҡ буйындағы тораҡ пункттар