Хәйҙәров Мөхәммәт Аллаяр улы
{{ФШ|Хәйҙәров}}
{{Яҙыусы
 |Исеме             = Мөхәммәт Хәйҙәров
 |Төп исеме         = 
 |Рәсеме            = 
 |Киңлек            = 
 |Рәсем аңлатмаһы   =
 |Тыуған ваҡыттағы исеме = 
 |Псевдонимдары     = 
 |Тыуыу датаһы      = 7.03.1915
 |Тыуған урыны      = {{ТыуғанУрыны|Ырымбур губернаһы}} {{ТыуғанУрыны|Верхнеурал өйәҙе|Верхнеурал өйәҙендә}} <ref name="РБ">хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]] {{ТыуғанУрыны|Учалы районы}}</ref>[[Өргөн (Учалы районы)|Өргөн]] ауылы  
 |Вафат булыу датаһы = 17.07.1999
 |Вафат булған урыны  = [[Башҡортостан Республикаһы]] {{ВафатБулыуУрыны |Өфө}} ҡалаһы
 |Гражданлығы       = {{Рәсәй империяһы}} <br />{{USSR}}
 |Эшмәкәрлек төрө   = журналистика, әҙәбиәт
 |Әүҙемлек йылдары  = 1956—1999
 |Йүнәлеше          = 
 |Жанр              = проза, драматургия
 |Әҫәрҙәренең телдәре = башҡорт
 |Дебют             = «Ике пьеса» (1959)
 |Премиялары        = 
 |Наградалары       = {{{!}} style="background: transparent"
{{!}} {{Орден Отечественной войны 1-й степени|1985}}{{!!}}{{Орден Красной Звезды|1945}}{{!!}}{{Медаль За отвагу|1945}}
{{!}}}
 |Ҡултамғаһы        = 
 |Lib               = 
 |Сайты             = 
 |Викикитапхана          = 
 |Викиөҙөмтә        = 
 |Викиһандыҡ        = 
}}

'''Хәйҙәров Мөхәммәт Аллаяр улы''' ([[7 март]] [[1915 йыл]] — [[17 июль]] [[1999 йыл]]) — башҡорт журналисы, прозаик һәм драматург. 1957 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны. I дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры. [[Муса Мортазин]] исемендәге премия лауреаты (1994).

== Биографияһы ==
Мөхәммәт Аллаяр улы Хәйҙәров [[Ырымбур губернаһы]] [[Верхнеурал өйәҙе]]<ref name="РБ" /> Өргөн ауылында 1915 йылдың 7 мартында тыуған.
Учалы ауылындағы крәҫтиән йәштәре мәктәбен тамамлағандан һуң, ул Белорет металлургия техникумында уҡын.

1933—1936 йылдарҙа Мөхәммәт Хәйҙәров Учалы районының «Шахта байрағы» газетаһын редакторлай, һуңынан «[[Ленинсы (гәзит)|Ленинсы]]» республика газетаһының эшсе йәштәр бүлеге мөдире булып эшләй.

1941—1945 йылдарҙа ул Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. I дәрәжә Ватан һуғышы<ref>{{Подвиг Народа|1520566080}}</ref>, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары<ref>{{Подвиг Народа|38624195}}</ref>, миҙалдар менән буләкләнә<ref>{{Подвиг Народа|20638201}}</ref>.

1946 йылдан — «[[Совет Башҡортостаны (гәзит)|Совет Башҡортостаны]]» газетаһының үҙ хәбәрсеһе. 1949 йылда [[Башҡорт дәүләт университеты|Башҡорт дәүләт педагогия институты]]н тамамлай.

Мөхәммәт Хәйҙәров 1956—1958 йылдарҙа СССР Яҙыусылар союзы ҡарамағындағы Юғары әҙәби курстарҙа уҡый, М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтын тамамлай.

Ул 1947 йылда — Коммунистар партияһы сафына, 1957 йылда — СССР Яҙыусылар союзына ағза итеп алына.

Прозанан тыш, М. Хәйҙәров драматургия өлкәһендә лә актив эшләй. Башҡортостанда уның «Намыҫ» (1949), «Ирәндек» (1951), «Ирәндек», «Һүнмәҫ мөхәббәт» (1953), «Беҙҙең малай» (1955), «Килмешәк» (1957), «Азамат» (1958), «Килен» (1972), «Кейәү балаҡай» (1973), «Ҡоҙалар, ҡоҙасалар» (1977), «Ҡотло булһын туйығыҙ!» (1980) тигән пьесалары сәхнәләштерелде һәм билдәлелек алды.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Башҡорт драматургияһы антологияһы

== Сығанаҡтар ==
* Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1{{ref-ru}}{{V|05|03|2018}}	
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: [[Байымов Роберт Нурмөхәмәт улы|Р. Н. Баимов]], Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.{{ref-ru}}{{V|05|03|2018}}	
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Ғәйнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хөсәйенов Ғ.Б.]] Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.{{V|05|03|2018}}	
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Гайнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хусаинов Г. Б.]] Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.{{ref-ru}}{{V|05|03|2018}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013У|index.php/component/content/article/2-statya/879-khajdarov-mukhamet-allayarovich}}

[[Категория:Башҡорт яҙыусылары]]
[[Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары]]
[[Категория:«Ленинсы» гәзите журналистары]]
[[Категория:«Башҡортостан» гәзите журналистары]]
[[Категория:КПСС ағзалары]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]
[[Категория:Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар]]
[[Категория:Муса Мортазин исемендәге премия лауреаттары]]
[[Категория:Башҡортостанда репрессияланғандар]]
[[Категория:СССР-ҙа аҡланғандар]]
Хәйҙәров Мөхәммәт Аллаяр улы (7 март 1915 йыл — 17 июль 1999 йыл) — башҡорт журналисы, прозаик һәм драматург. 1957 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны. I дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры. Муса Мортазин исемендәге премия лауреаты (1994).

 Биографияһы 
Мөхәммәт Аллаяр улы Хәйҙәров Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙе Өргөн ауылында 1915 йылдың 7 мартында тыуған.
Учалы ауылындағы крәҫтиән йәштәре мәктәбен тамамлағандан һуң, ул Белорет металлургия техникумында уҡын.

1933—1936 йылдарҙа Мөхәммәт Хәйҙәров Учалы районының «Шахта байрағы» газетаһын редакторлай, һуңынан «Ленинсы» республика газетаһының эшсе йәштәр бүлеге мөдире булып эшләй.

1941—1945 йылдарҙа ул Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. I дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары, миҙалдар менән буләкләнә.

1946 йылдан — «Совет Башҡортостаны» газетаһының үҙ хәбәрсеһе. 1949 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлай.

Мөхәммәт Хәйҙәров 1956—1958 йылдарҙа СССР Яҙыусылар союзы ҡарамағындағы Юғары әҙәби курстарҙа уҡый, М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтын тамамлай.

Ул 1947 йылда — Коммунистар партияһы сафына, 1957 йылда — СССР Яҙыусылар союзына ағза итеп алына.

Прозанан тыш, М. Хәйҙәров драматургия өлкәһендә лә актив эшләй. Башҡортостанда уның «Намыҫ» (1949), «Ирәндек» (1951), «Ирәндек», «Һүнмәҫ мөхәббәт» (1953), «Беҙҙең малай» (1955), «Килмешәк» (1957), «Азамат» (1958), «Килен» (1972), «Кейәү балаҡай» (1973), «Ҡоҙалар, ҡоҙасалар» (1977), «Ҡотло булһын туйығыҙ!» (1980) тигән пьесалары сәхнәләштерелде һәм билдәлелек алды.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Башҡорт драматургияһы антологияһы

 Сығанаҡтар 
 Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1	
 Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.	
 Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.	
 Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.

 Һылтанмалар 
 

Категория:Башҡорт яҙыусылары
Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары
Категория:«Ленинсы» гәзите журналистары
Категория:«Башҡортостан» гәзите журналистары
Категория:КПСС ағзалары
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар
Категория:Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар
Категория:Муса Мортазин исемендәге премия лауреаттары
Категория:Башҡортостанда репрессияланғандар
Категория:СССР-ҙа аҡланғандар