Сораман
{{ТП-Рәсәй| Сораман|ауыл
 |статус =
 |башҡортса исеме = Сораман
 |төп исеме =
 |ил =
 |герб = 
 |флаг = 
 |герб киңлеге = 
 |флаг киңлеге = 
 |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = 
 |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |lat_dir =
 |lon_dir =
 |CoordAddon  =  |CoordScale = 
 |ЯндексКарта  = 
 |ил картаһы = 
 |регион картаһы = 
 |район картаһы = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө = төбәк
 |регион = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион = 
 |район төрө = район
 |район = Учалы районы
 |теҙмәләге район = 
 |вид поселения = ауыл советы
 |поселение = Амангилде ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Амангилде
 |теҙмәләге урынлашыу = 
 |эске бүленеү = 
 |милли состав = [[башҡорттар]]
 |башлыҡ = 
 |нигеҙ һалыныу = 
 |беренсе телгә алыу = 
 |элекке исемдәре = 
 |статус (башлап) = 
 |майҙан = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                  = 
 |рәсми тел = 
 |рәсми тел-ref    = 
  |халыҡ = 291
  |иҫәп алыу йылы = 2010
  |тығыҙлыҡ = 
  |агломерация = 
  |конфессия составы = [[ислам|мосолмандар]]
  |этнохороним = 
 |ваҡыт бүлкәте = +5
 |DST                     =
 |почта индексы = 453748
 |почта индекстары = 
 |телефон коды = 34791 
 |автомобиль коды = 02, 102
 |танымлаусы төрө = 
 |һансал танымлаусы = 80253810006
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                    = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
 |add2n                   = 
 |add2                    = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}
'''Сораман''' — [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]ндағы ауыл, [[Амангилде ауыл Советы (Учалы районы)|Амангилде ауыл советына]] ҡарай. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны — 291 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Почта индексы — 453748, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253810006.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 69 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡаҙаҡҡол]]): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Урал-Тау (Белорет районы)|Урал-Тау]]): 39 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref><ref>{{БЭ2013|76589}}</ref>

== Тарихы ==
Сораман ауылына [[XVIII быуат]]тың 2-се яртыһында [[Нуғай даруғаһы]] Теләү улусы [[башҡорттар]]ы үҙҙәренең [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә, Ҡарайылға буйында нигеҙ һалған. Абруйлы аҫаба кешеһе Сораман Абдулваһапов тәүге төпләнеүсе була. 1786 йылда ул Ҡаратабын һәм Теләү улусары араһындағы ыҙан сиктәрен билдәләүҙә ҡатнашҡан. Уның улы Ғүмәр Сораманов 1791—1836 йылдарҙа йәшәй<ref>{{БЭ2013|76589}}</ref>. Ауылда 1795 йылда 17 хужалыҡта 116 кеше йәки 66 ир-ат һәм 55 ҡатын-ҡыҙ иҫәпләнгән. Быуат уртаһына, 1866 йылда, халыҡ һаны өс тапҡырға арта, 60-ҡа яҡын йортта — 324 кеше йәшәгән<ref>{{ИСДБ|страница=23}}</ref>.

Ике урында, Аҡбилйылға һәм Арҡайыл йылға буйҙарында июнь-август айҙарында күсенеп йөрөгәндәр. 22 хужалыҡта йәшәгән 275 кешегә 118 [[ат]], 202 [[һыйыр]], 200 [[һарыҡ]], 6 [[кәзә]] булған. Шулай уҡ [[игенселек]] менән шөғөлләнгәндәр. [[1842 йыл]]да барыһына 88 бот ужым һәм 1506 бот яҙғы иген сәселгән. Ғабиҙулла Аҙнабаев йылына 140-ар бот сәскән.

[[1920 йыл]]да 87 хужалыҡта 444 кеше йәшәй. Сораман Ғәбиҙуллиндың һыу тирмәне эшләгән. Ауылда [[мәсет]] булған.

Бөгөнгө көндә ауылда Озёрный урта мәктәбе филиалы — башланғыс [[мәктәп]], фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, [[мәсет]] бар<ref>{{БЭ2013|76589}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||345||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||444||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||454||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||380||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||288||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||332||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||291||151||140||51,9||48,1
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[башҡорттар]] (100 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Абдуллин Мөхәррәм Лотфулла улы]] (рус. Абдуллин Мухарям Лутфуллович) (1917 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкында һуғышҡан. Өлкән сержант.
* [[Ғәләүетдинов Ишмөхәмәт Ғилметдин улы]] (1.01.1948—10.10.2015), телсе-төркиәтсе, ҡурайсы, йәмәғәт эшмәкәре. [[Рәсәй Федерацияһы]] Гуманитар фәндәр академяһының мөхбир ағзаһы, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1995), филология фәндәре докторы (1992), профессор (1994). Рәсәй Федерацияһының (2005) һәм Башҡорт АССР-ының (1986) атҡаҙанған мәҙәниәт, Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2008)<ref>[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/3349-l-etdinov-ishm-kh-m-t-ilmetdin-uly Башҡорт энциклопедияһы — Ғәләүетдинов Ишмөхәмәт Ғилметдин улы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160422082639/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/3349-l-etdinov-ishm-kh-m-t-ilmetdin-uly |date=2016-04-22 }}{{V|29|12|2017}}</ref>.
* [[Шәрипов Фәиз Вилдан улы]] (27.02.1979) — ҡурайсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы.

== Урамдары ==
* Һаҙ урамы ({{lang-ru|Болотная улица}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная  улица}})
* Яр буйы урамы ({{lang-ru|Набережная улица}})
* Мәктәп урамы урамы ({{lang-ru|Школьная улица}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000079.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан]</ref>

== Тирә-яҡ мөхит ==
; Ер-һыу атамалары:
* '''Керәкә шишмәһе'''
* '''Мамыҡташ тауы'''<ref>[https://vk.com/doc-73607076_317281216?hash=INwlBoOE7UGfkhhUdkWBBi2QVL8ffS8fggrOoQOLqfT&dl=KiWE8k9GLg0xKmMxk4AxLMhMgRAHAVq69iZ8EmLVYVk Башҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге]</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|76589}}
* {{ИСДБ|страница=23}}

{{Учалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Сораман — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Амангилде ауыл советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны — 291 кеше. Почта индексы — 453748, ОКАТО коды — 80253810006.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 69 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡаҙаҡҡол): 9 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Урал-Тау): 39 км

 Тарихы 
Сораман ауылына XVIII быуаттың 2-се яртыһында Нуғай даруғаһы Теләү улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә, Ҡарайылға буйында нигеҙ һалған. Абруйлы аҫаба кешеһе Сораман Абдулваһапов тәүге төпләнеүсе була. 1786 йылда ул Ҡаратабын һәм Теләү улусары араһындағы ыҙан сиктәрен билдәләүҙә ҡатнашҡан. Уның улы Ғүмәр Сораманов 1791—1836 йылдарҙа йәшәй. Ауылда 1795 йылда 17 хужалыҡта 116 кеше йәки 66 ир-ат һәм 55 ҡатын-ҡыҙ иҫәпләнгән. Быуат уртаһына, 1866 йылда, халыҡ һаны өс тапҡырға арта, 60-ҡа яҡын йортта — 324 кеше йәшәгән.

Ике урында, Аҡбилйылға һәм Арҡайыл йылға буйҙарында июнь-август айҙарында күсенеп йөрөгәндәр. 22 хужалыҡта йәшәгән 275 кешегә 118 ат, 202 һыйыр, 200 һарыҡ, 6 кәзә булған. Шулай уҡ игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1842 йылда барыһына 88 бот ужым һәм 1506 бот яҙғы иген сәселгән. Ғабиҙулла Аҙнабаев йылына 140-ар бот сәскән.

1920 йылда 87 хужалыҡта 444 кеше йәшәй. Сораман Ғәбиҙуллиндың һыу тирмәне эшләгән. Ауылда мәсет булған.

Бөгөнгө көндә ауылда Озёрный урта мәктәбе филиалы — башланғыс мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, мәсет бар.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)345 1920 йыл 26 август444 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар454 1959 йыл 15 ғинуар380 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар288 2002 йыл 9 октябрь332 2010 йыл 14 октябрь29115114051,948,1
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Билдәле шәхестәр 
 Абдуллин Мөхәррәм Лотфулла улы (рус. Абдуллин Мухарям Лутфуллович) (1917 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкында һуғышҡан. Өлкән сержант.
 Ғәләүетдинов Ишмөхәмәт Ғилметдин улы (1.01.1948—10.10.2015), телсе-төркиәтсе, ҡурайсы, йәмәғәт эшмәкәре. Рәсәй Федерацияһы Гуманитар фәндәр академяһының мөхбир ағзаһы, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1995), филология фәндәре докторы (1992), профессор (1994). Рәсәй Федерацияһының (2005) һәм Башҡорт АССР-ының (1986) атҡаҙанған мәҙәниәт, Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2008)Башҡорт энциклопедияһы — Ғәләүетдинов Ишмөхәмәт Ғилметдин улы .
 Шәрипов Фәиз Вилдан улы (27.02.1979) — ҡурайсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы.

 Урамдары 
 Һаҙ урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Яр буйы урамы ()
 Мәктәп урамы урамы ()
 Үҙәк урам ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары
 Керәкә шишмәһе
 Мамыҡташ тауыБашҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 

Категория:Учалы районы ауылдары