Илтабан
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 |башкирское название         = Илтабан
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Ильтабаново}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 20 |lat_sec = 21
 | lon_deg                  = 59 |lon_min = 16 |lon_sec = 9
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башкортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Учалы районы{{!}}Учалы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = Ауыл советы
 | поселение                = Ҡунаҡбай ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Ҡунаҡбай
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Ильтебаново | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Ильтебаново | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав      = [[башҡорттар]]
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453740
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80253845003
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Илтабан''' ({{lang-ru|Ильтебаново}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың [[14 октябрь|14 октябренә]] халыҡ һаны 480 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
[[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253845003.

== Тарихы ==
Илтабан ауылына [[1736 йылдың 11 февралендәге Указдар|1736 йылдың 11 февраль указы]]на ярашлы, [[Себер даруғаһы]] Ҡаратабын улусы [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] [[башҡорттар]]ы ерҙәрендә [[типтәрҙәр]] нигеҙ һалған<ref>{{БЭ2013|85900}}</ref>. Бында [[1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары|1735—1740]], [[1755]] йылдарҙағы ихтилалдарға ҡаршы сығыусы старшина Илтабан Степанов төпләнә. Уның командаһының һәм үҙенең сығышы тураһында Башҡортостан халыҡтарына үҙенең саҡырыуы менән билдәле булған Батырша Ғәлиев Петербургтағы Шлиссельбург ҡәлғәһенән былай тип яҙған: «Старшина Илтабан үҙенең командаһы менән, ислам динен ҡалдырып, урыҫ диненә күсергә, йәки боронғо бабаһының диненә — сыуаш диненә йәғни мәжүсилеккә ҡайтырға тейешлеге тураһында указ иғлан ителә». Был яҙмаһынан уның командаһынан күп кешеләрҙең сыуаш сығышлы икәнен белергә мөмкин. Батырша Илтабанды һәм уның кешеләрен белгән, Илтабан командаһындағы Әбдекәй Биктимеров уның уҡыусыһы булған.
V рәүиз ваҡытында ауылда 230 кеше йәшәгән 35 хужалыҡ асыҡланған. X рәүиз осоронда 53 йортта 672 кеше иҫәпләнгән.

[[1900 йыл]]да мәсет һәм һыу тирмәне теркәлгән. [[1920 йыл]]да 204 йортта 1053 кеше йәшәгән. [[Мәсет]] янында [[мәктәп]] булған<ref>{{ИСДБ|страница=27}}</ref>. [[Игенселек]], [[малсылыҡ]] менән шөғөлләнгәндәр.

== Хәҙерге осор ==
Илтабан ауылы [[Ҡунаҡбай ауыл Советы (Учалы районы)|Ҡунаҡбай ауыл Советы]]на ҡарай. Ауылда [[балалар баҡсаһы]], фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар<ref>{{БЭ2013|85900}}</ref>

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||480||235||245||49,0||51,0
|-
|}
;Милли составы
[[2002 йыл]]ғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[башҡорттар]] (96 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Ревизия материалдары ==
1811 йылда<ref>[https://basharchive.ru/census/reviz/86831/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
Илтабан ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

== Географик урыны ==
Район үҙәгенән төньяҡ-көнбайышҡа һәм Учалы тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 14 км алыҫлыҡта Илтабан һыуһаҡлағысы эргәһендә урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 10 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡунаҡбай (Учалы районы)|Ҡунаҡбай]]): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Учалы (станция)|Учалы]]): 14 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Гәрәева Гөлфирә Ниғәмәтйән ҡыҙы]] (25.10.1960), [[фән|ғалим]]-[[Әҙәбиәт ғилеме|әҙәбиәт белгесе]]. 1995 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]] уҡытыусыһы. 2014 йылдан [[Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. Филология фәндәре докторы (2011), профессор (2012). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2007).
* [[Моратова Гөлдәр Сабит ҡыҙы]] (20.03.1951), [[дәүләт]] һәм мәҙәниәт өлкәһе эшмәкәре. [[Башҡортостан Республикаһының Милли әҙәбиәт музейы]] директоры. 1995—2001 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2021).

== Урамдар ==
{{Колонки|3}}
* Аҡман урамы ({{lang-ru|улица Акмана}})
* Аҡташ урамы ({{lang-ru|улица Акташ}})
* Ҡайын урамы ({{lang-ru|Березовая улица}})
* Күк сәскә урамы ({{lang-ru|Васильковая  улица}})
* Тау тыҡрығы ({{lang-ru|Горный переулок}})
* Балалар баҡсаһы урамы ({{lang-ru|Детсадовская  улица}})
* Күл арты урамы ({{lang-ru|Заозерная улица}})
* Йәщел урам ({{lang-ru|Зеленая улица}})
* Зәбир тыҡрығы ({{lang-ru|переулок Зябир}})
* Кедр урамы ({{lang-ru|Кедровая улица}})
* Клуб урамы ({{lang-ru|Клубная улица}})
* Ҡыҙылташ тыҡрығы ({{lang-ru|переулок Кызыл-таш}})
* Йәштәр тыҡрығы ({{lang-ru|Молодежный переулок}})
* Күл тыҡрығы ({{lang-ru|Озерный переулок}})
* Салауат Юлаев урамы ({{lang-ru|улица Салавата Юлаева}})
* Ҡарағай урамы ({{lang-ru|Сосновая улица}})
* Урал урамы ({{lang-ru|улица Уральская}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная улица}})
* Шоссе урамы урамы ({{lang-ru|Шоссейная улица}})
* Яйыҡ урамы ({{lang-ru|Яицкая улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000055.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} {{V|18|03|2021}}
* {{ИСДБ}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|85900}}
* {{ИСДБ|страница=27}}
* 1811 йылғы [https://basharchive.ru/census/reviz/86831/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Учалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Илтабан () — Башҡортостан Республикаһының Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 480 кеше булған.
ОКАТО коды — 80253845003.

 Тарихы 
Илтабан ауылына 1736 йылдың 11 февраль указына ярашлы, Себер даруғаһы Ҡаратабын улусы аҫаба башҡорттары ерҙәрендә типтәрҙәр нигеҙ һалған. Бында 1735—1740, 1755 йылдарҙағы ихтилалдарға ҡаршы сығыусы старшина Илтабан Степанов төпләнә. Уның командаһының һәм үҙенең сығышы тураһында Башҡортостан халыҡтарына үҙенең саҡырыуы менән билдәле булған Батырша Ғәлиев Петербургтағы Шлиссельбург ҡәлғәһенән былай тип яҙған: «Старшина Илтабан үҙенең командаһы менән, ислам динен ҡалдырып, урыҫ диненә күсергә, йәки боронғо бабаһының диненә — сыуаш диненә йәғни мәжүсилеккә ҡайтырға тейешлеге тураһында указ иғлан ителә». Был яҙмаһынан уның командаһынан күп кешеләрҙең сыуаш сығышлы икәнен белергә мөмкин. Батырша Илтабанды һәм уның кешеләрен белгән, Илтабан командаһындағы Әбдекәй Биктимеров уның уҡыусыһы булған.
V рәүиз ваҡытында ауылда 230 кеше йәшәгән 35 хужалыҡ асыҡланған. X рәүиз осоронда 53 йортта 672 кеше иҫәпләнгән.

1900 йылда мәсет һәм һыу тирмәне теркәлгән. 1920 йылда 204 йортта 1053 кеше йәшәгән. Мәсет янында мәктәп булған. Игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгәндәр.

 Хәҙерге осор 
Илтабан ауылы Ҡунаҡбай ауыл Советына ҡарай. Ауылда балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь48023524549,051,0
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (96 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Ревизия материалдары 
1811 йылдаревизия материалдары
Илтабан ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

 Географик урыны 
Район үҙәгенән төньяҡ-көнбайышҡа һәм Учалы тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 14 км алыҫлыҡта Илтабан һыуһаҡлағысы эргәһендә урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 10 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Ҡунаҡбай): 2 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 14 км.

 Билдәле шәхестәре 
 Гәрәева Гөлфирә Ниғәмәтйән ҡыҙы (25.10.1960), ғалим-әҙәбиәт белгесе. 1995 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы. 2014 йылдан Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре докторы (2011), профессор (2012). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2007).
 Моратова Гөлдәр Сабит ҡыҙы (20.03.1951), дәүләт һәм мәҙәниәт өлкәһе эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының Милли әҙәбиәт музейы директоры. 1995—2001 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының мәҙәниәт министры урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2021).

 Урамдар 

 Аҡман урамы ()
 Аҡташ урамы ()
 Ҡайын урамы ()
 Күк сәскә урамы ()
 Тау тыҡрығы ()
 Балалар баҡсаһы урамы ()
 Күл арты урамы ()
 Йәщел урам ()
 Зәбир тыҡрығы ()
 Кедр урамы ()
 Клуб урамы ()
 Ҡыҙылташ тыҡрығы ()
 Йәштәр тыҡрығы ()
 Күл тыҡрығы ()
 Салауат Юлаев урамы ()
 Ҡарағай урамы ()
 Урал урамы ()
 Үҙәк урам ()
 Шоссе урамы урамы ()
 Яйыҡ урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 

 Һылтанмалар 
 
 
 1811 йылғы ревизия материалдары

Категория:Учалы районы ауылдары