12 март
{{Ук}}
'''12 март''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 71-се ([[кәбисә йыл]]ында 72-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 294 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-03-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
* {{БМО флагы}} [[БМО]]: Планетарийҙар көнө (марттың икенсе йәкшәмбеһе.
* {{Ер}} [[Ер]]: Бөтә донъя ананас көнө.
** Интернетта һүҙ азатлығы көнө.
** Мәктәптә туҡланыу көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Флагификация|АҠШ}}: Эшләүсе әсәйҙәр көнө.
** Сәскә ултыртыу көнө.
* {{Флагификация|Габон}}: Яңырыу көнө.
* {{Флагификация|Замбия}}: Йәштәр көнө.
* {{Флагификация|Ирландия}}: Генеология көнө.
* {{Флагификация|Китай}}: Ағас ултыртыу көнө.
* {{Флагификация|Маврикий}}: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|Россия}}: Геодезия һәм картография хеҙмәткәрҙәре көнө (марттың икенсе йәкшәмбеһе).
** Юстиция министрлығының хөкөм үтәү системаһы хеҙмәткәрҙәре көнө.
}}</onlyinclude> 
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1708]]: [[Рәсәй империяһы]]нда [[геометрия]] буйынса тәүге дәреслек әҙерләнә.
* [[1899]]: [[Петербург]]та Рәсәй империяһында тәүге халыҡ-ара [[хоккей]] матчы үтә.
* [[1918]]: [[Мәскәү]] [[Совет Рәсәйе|Совет дәүләте]]нең баш ҡалаһы итеп иғлан ителә.
* [[1923]]: [[Өфө]]лә «Башҡортостан шағирҙар берләшмәһе» ойошторола, һуңыраҡ ул «Башҡортостан яҙыусылар ассоциацияһы» тип үҙгәртелә.
* [[1940]]: Мәскәүҙә [[Совет-фин һуғышы (1939—1940)|Совет-фин һуғышын]] рәсми туҡтатҡан [[СССР]] һәм [[Финляндия]] араһында тыныслыҡ килешеүенә ҡул ҡуйыла.
* [[1951]]: [[СССР]] Юғары Советы «Тыныслыҡты яҡлау тураһында» закон ҡабул итә.

== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Тереғолов Хәлил Ниғмәтулла улы]] (1890—7.12.1937), [[Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте]] эшмәкәре. [[Башҡорт армияһы]] поручигы, [[Башҡорт хәрби шураһы]]ның бүлек мөдире. Сәйәси золом ҡорбаны. 
* [[Сафиев Әмир Рәхмәтулла улы]] (1940), хужалыҡ эшмәкәре. 1974 йылдан [[Дүртөйлө районы]]ндағы хәҙерге «Ағиҙел-Сервис» етештереү-сауҙа фирмаһы директоры. [[Рәсәй]]ҙең һәм [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре, совет сауҙаһы отличнигы. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Туймазы районы]] [[Әйтәктамаҡ]] ауылынан.
* [[Үлмәҫҡолова Гүзәл Кашшаф ҡыҙы]] (1965—17.04.2022), [[йыр]]сы. 1995 йылдан [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]] солисы. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]] (2008), «Яҙғы моңдар—95» башҡорт йыры конкурсы (1995) һәм вокалсыларҙың Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге асыҡ республика конкурсы (1997) лауреаты. Сығышы менән хәҙерге [[Силәбе өлкәһе]]нең [[Арғаяш районы]]ны [[Иҫке Субыл]] ауылынан.
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Пейко Николай Иванович]] (1916—1.07.1995), композитор, [[Педагогика|педагог]]. 1943—1959 йылдарҙа Мәскәү консерваторияһы, бер үк ваҡытта 1954—1995 йылдарҙа Гнесиндар исемендәге Музыка академияһы уҡытыусыһы. Профессор (1958). 1940 йылдан СССР Композиторҙар союзы ағзаһы. 1955 йылда Мәскәүҙә үткән [[Мәскәүҙә башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһы|Башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһына]] әҙерләнеү барышында [[Мәсәлим Вәлиев]] менән берлектә [[Өфө]]лә «Айһылыу» операһын ижад итә. [[РСФСР]]-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1964). Ике тапҡыр Сталин премияһы лауреаты (1947, 1951).
* [[Филиппова Мария Фёдоровна]] (1936—4.10.2019), хеҙмәт алдынғыһы. [[Сибай]] ҡалаһының тәүге кондитеры. [[СССР|Совет]] сауҙаһы отличнигы. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] ордендары кавалеры. Ҡаланың почётлы гражданы (1985).  
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Лещенко Нина Ивановна]] (1941), хеҙмәт ветераны, [[фән|ғалим]]-селекционер. 1965 йылдан [[Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты]] хеҙмәткәре, 1973 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1996 йылдан — лаборатория мөдире. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1984). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (1996) һәм [[Башҡортостан Республикаһы]]ның (1992) атҡаҙанған [[ауыл хужалығы]] хеҙмәткәре, [[СССР]]-ҙың (1986) һәм [[Рәсәй]]ҙең (1999) уйлап табыусыһы. СССР Министрҙар Советы премияһы (1982), [[Сабир Ҡунаҡбаев]] исемендәге  премия (2006) лауреаты. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1986). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Благовар районы]] [[Община (Благовар районы)|Община]] ауылынан.
* [[Абдрахманова Гөлсөм Мөхәмәт ҡыҙы]] (1961), [[мәғариф]] алдынғыһы. [[Мәсетле районы]] [[Дыуан-Мәсетле]] урта мәктәбе уҡытыусы. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре (2001), [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған уҡытыусыһы (2009), «Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусыһы» конкурсы еңеүсеһе (2009). Сығышы менән ошо райондың [[Иҫәнбай (Мәсетле районы)|Иҫәнбай]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Ғәлимйән Ибраһимов]] (1887—21.01.1938), [[әҙәбиәт|яҙыусы]], публицист, мәғрифәтсе, йәмәғәтсе. Хәҙерге [[татар әҙәбиәте]]нә нигеҙ һалыусыларҙың береһе. [[Хеҙмәт Геройы]] (1932). Сәйәси золом ҡорбаны. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ауырғазы районы]] [[Солтанморат]] ауылынан.
* [[Масьянов Иван Иванович]] (1907—3.03.1969), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, уҡсылар полкының взвод командиры ярҙамсыһы, гвардия старшинаһы (1945). [[Дан ордены]]ның тулы кавалеры.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Нәжип Иҙелбай]] (1912—1.10.1991), [[Журналистика|журналист]], [[Шиғриәт|шағир]] һәм [[тәржемә]]се. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1974 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] (1985) һәм [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1968) ордендары кавалеры.  
* [[Краснов Василий Кириллович]] (1912—1976), [[ауыл хужалығы]] алдынғыһы. 1932—1972 йылдарҙа [[Хәйбулла районы]] «Аҡъяр» совхозы комбайнсыһы. [[Ленин ордены]] кавалеры (1956). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Йылайыр районы]] [[Сидоровка (Йылайыр районы)|Сидоровка]] ауылынан.
* [[Солтанов Зөфәр Хәбир улы]] (1927—28.11.2012), режиссёр. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1951 йылдан [[Дүртөйлө районы|Дүртөйлө район]] мәҙәниәт йортоноң түңәрәк етәксеһе; 1968—1990 йылдарҙа хәҙерге Зөфәр Солтанов исемендәге татар халыҡ театры режиссёры; 1994—2008 йылдарҙа «Әллүки» фольклор ансамбле етәксеһе. [[РСФСР]]-ҙың (1985) һәм [[Башҡорт АССР-ы]]ның (1967) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985). Сығышы менән ошо райондың [[Түбәнге Маншыр]] ауылынан.
* [[Әбсәләмов Кинйәбай Ирғәли улы]] (1927—2.03.2011), механизатор. 1942—1987 йылдарҙа [[Әбйәлил районы]] «Йәнгел» совхозы тракторсыһы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1976). Сығышы менән ошо райондың [[Мәхмүт (Әбйәлил районы)|Мәхмүт]] ауылынан.
* [[Ғүмәров Тимерйән Ғәлимйән улы]] (1932—?), [[нефть|нефтсе]]. 1953—1987 йылдарҙа «Башвостокнефтеразведка» тресы Бөрө быраулау эштәре идаралығының быраулаусы ярҙамсыһы, моторисы һәм дизелсыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры, [[БАССР Юғары Советы|Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының]] Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Благовар районы]] [[Яныш]] ауылынан.
* [[Орехова Тамара Фёдоровна]] (1932—17.07.2014), ауыл хужалығы алдынғыһы. 1957 —1987 йылдарҙа Әбйәлил районы «Красная Башкирия» совхозы агрономы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған агрономы. Ленин (1973), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1956) һәм  «Почёт Билдәһе» (1971) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Курск өлкәһе]]нең Паники ауылынан.
* [[Әхмәҙуллина Сания Мөхәмәҙиә ҡыҙы]] (1932—4.12.2003), [[малсылыҡ]] алдынғыһы. 1962 йылдан [[Бөрйән районы]] Фрунзе исемендәге колхоз һауынсыһы, 1981—1987 йылдарҙа — быҙау ҡараусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған малсыһы (1973). Ленин (1966) һәм [[Октябрь Революцияһы ордены|Октябрь Революцияһы]] (1971) ордендары кавалеры. Райондың беренсе класлы «Малсылыҡ оҫтаһы» (1979). 
* [[Хмелёв Анатолий Павлович]] (1937), хеҙмәт ветераны, [[тау]] [[Инженерлыҡ эше|инженеры]]. 1982 йылдан [[Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты]]ның баш инженеры, 1989 йылдан — директоры, 1992—1998  йылдарҙа — генераль директоры. Рәсәй Тау фәндәре академияһының мөхбир ағзаһы (1994). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған шахтёры (1994), СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1986), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1974), [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены|Халыҡтар Дуҫлығы]] (1991) һәм «Почёт Билдәһе» (1979) ордендары кавалеры. 
* [[Әбсәләмов Ғаяс Ғүмәр улы]] (1937), хеҙмәт ветераны. 1968—1997 йылдарҙа [[Күмертау авиация етештереү предприятиеһы]] эшсеһе, слесарь-сигәләүсе. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1974) һәм Октябрь Революцияһы (1982) ордендары кавалеры.
* [[Шишков Анатолий Ильич]] (1947), ауыл хужалығы, [[КПСС|партия]] һәм хужалыҡ органдары ветераны. 1983—1990 йылдарҙа КПСС-тың [[Архангел районы|Архангель район]] комитетының беренсе секретары, артабан [[Өфө ҡалаһы]]ның «Төҙөкләндереү буйынса заказсы һәм техник күҙәтеү хеҙмәте» муниципаль бюджет учреждениеһының әйҙәүсе инженеры. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш (1990—1993) Юғары Советы депутаты. Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (2017).
* [[Гайдичар Людмила Павловна]] (1952), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе ветераны. 1978 йылдан Хәйбулла районы [[Бүребай]] участка дауаханаһы, 2003—2013 йылдарҙа [[Аҡъяр (Хәйбулла районы)|Аҡъяр]] үҙәк район дауаханаһы табибы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2010) һәм Һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2006). Сығышы менән Бүребай ауылынан.
* [[Сафиуллин Марс Ғәлим улы]] (1952—16.09.2019), [[бейеү]]се. 1973 йылдан [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле]] солисы, 1991 йылдан — [[Өфө «Нур» татар дәүләт театры]]нда бейеү буйынса репетитор, 1995—1998 йылдарҙа хәҙерге [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]] солисы, бер үк ваҡытта 1991—1995 йылдарҙа хәҙерге [[Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты]] уҡытыусыһы. [[Башҡорт АССР-ының халыҡ артисы]] (1989).
* [[Свечников Михаил Петрович]] (1952), муниципаль хеҙмәткәр, хужалыҡ эшмәкәре. 1998 йылдан [[Дыуан районы|Дыуан район]] хакимиәте башлығының төҙөлөш буйынса урынбаҫары, 2020 йылдан «Дувангаз» предприятиеһы директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе (2007). Сығышы менән ошо райондың [[Мәсәғүт (Дыуан районы)|Мәсәғүт]] ауылынан. 
* [[Соловьев Владимир Дмитриевич]] (1952), хеҙмәт ветераны. 1990—2020 йылдарҙа Иглин үлсәгестәр заводы директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машина эшләүсеһе. Райондың почетлы гражданы. Сығышы менән [[Иглин]] ауылынан.
* [[Яманғолова Заһира Дауыт ҡыҙы]] (1957), хеҙмәт ветераны, малсылыҡ алдынғыһы. 1971—2011 йылдарҙа [[Баймаҡ районы]] «Һәүәнәк» совхозы һауынсыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре  (2000). Сығышы менән ошо райондың [[Һаҡмар (Баймаҡ районы)|Һаҡмар]] ауылынан.  }}
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Анпилогов Поликарп Иванович]] (1923—7.06.2007), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, уҡсылар дивизияһының разведка отделение командиры, [[сержант]]. Дан орденының тулы кавалеры.
* [[Мәғәфүров Зиннәт Рәжәп улы]] (1933), [[Малсылыҡ|малсы]]. 1958 йылдан [[Әбйәлил районы]] «Заветы Ильича» колхозының, 1987—1992 йылдарҙа «Амангилде» совхозының мал ҡараусыһы. [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1983) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1976) ордендары кавалеры. Сығышы менән ошо райондың [[Амангилде (Әбйәлил районы)|Амангилде]] ауылынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Алышева Мария Васильевна]] (1938), [[Мәләүез]] һөт-консерва комбинатының элекке эшсеһе. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған аҙыҡ-түлек индустрияһы хеҙмәткәре. 
* [[Карбушев Владимир Федорович]] (1943), [[Инженерлыҡ эше|инженер]], комсомол, [[КПСС|партия]], урындағы башҡарма органдар, [[нефть]] сәнәғәте һәм [[энергетика]] тармағы хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 1991—2001 йылдарҙа Бәләбәй район-ара электр селтәрҙәре предприятиеһы директоры. [[Башҡорт АССР-ы]]ның 11-се саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның хеҙмәтләндереү өлкәһенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1998). [[Мари АССР‑ы]] Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (1982), [[Бәләбәй]] ҡалаһы һәм [[Бәләбәй районы]]ның почётлы гражданы (2015).
* [[Фәттәхова Дилара Ғәзиз ҡыҙы]] (1943), инженер. 1965—1999 йылдарҙа «Саҡмағошнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығының эш хаҡы буйынса инженеры, өлкән инженер-иҡтисадсы, план бүлеге начальнигы урынбаҫары, начальнигы. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы]] (1997). Сығышы менән хәҙерге [[Ҡаҙағстан]]дың Гурьев өлкәһе Косчагыл ҡасабаһынан.
* [[Атанова Рәйсә Самат ҡыҙы]] (1963), [[Педагогика|педагог]]. 1987 йылдан [[Баймаҡ районы]] [[Ишбирҙе (Баймаҡ районы)|Ишбирҙе]] мәктәбе уҡытыусыһы, 1992 йылдан директорҙың уҡытыу-тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары, 2004—2013 йылдарҙа — директор. Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2011). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Бөрйән районы]]ның [[Исламбай]] ауылынан.
* [[Хәбирова Светлана Әсхәт ҡыҙы]] (1978), спортсы. Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1994), ауыр атлетика буйынса Рәсәйҙең  атҡаҙанған спорт мастеры (2000), [[Башҡортостан Республикаһы]]ның күренекле спортсыһы (1995).  }}
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Переселенцев Анатолий Андреевич]] (1889—1956), [[театр]] хеҙмәткәре. 1942—1954 йылдарҙа хәҙерге [[Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театры]] администраторы, коменданты, баш администраторы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған [[мәҙәниәт]] хеҙмәткәре.
* [[Килдейәрова Зәйнәп Бәхти ҡыҙы]] (1924—2015), бухгалтер. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1968—1979 йылдарҙа Учалы урман хужалығының бухгалтер-иҫәпсеһе, өлкән бухгалтеры. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның Ҡырмыҫҡалы районы Кәсеүән [[ауыл]]ынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Юзыкайн Александр Михайлович]] (1929—17.12.1996), [[Марий Эл Республикаһы]]ның халыҡ яҙыусыһы (1996), Мари АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1984) һәм Дәүләт премияһы лауреаты (1988). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Краснокама районы]] [[Янаҡтай]] ауылынан.
* [[Шестакович Владимир Июстинович]] (1929), йылылыҡ селтәрҙәре хеҙмәткәре. 1964—1998 йылдарҙа [[Күмертау]] ҡалаһының хәҙерге йылылыҡ селтәрҙәре дирекцияһының өлкән слесары, бригадиры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған хеҙмәтләндереү өлкәһе хеҙмәткәре (1993). Сығышы менән хәҙерге [[Ульяновск өлкәһе]]нең [[Мәләкәс]] (1972 йылдан [[Димитровград]]) [[ҡала]]һынан. 
* [[Етеханов Билал Исмәғил улы]] (1934—12.02.2011), [[инженерлыҡ эше|инженер-механик]]. 1959—1986 йылдарҙа [[Стәрлетамаҡ]]тағы «Авангард» заводының яуаплы хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1970 йылдан — махсус конструкторлыҡ-технология бюроһы начальнигы, 1984 йылдан — баш инженер. 1986—2004 йылдарҙа «Шихан» комбинатының производство начальнигы. [[СССР Дәүләт премияһы|СССР‑ҙың дәүләт премияһы]] лауреаты (1985). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] (1976) кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Ульяновск өлкәһе]] Иҫке Кулатка районы Александровка ауылынан. 
* [[Әҙеһәмов Рәүил Рәшит улы]] (1934—24.2009), шахтер, рационализатор. 1954 йылдан [[Хәйбулла районы]]ндағы Бүребай руда идаралығы эшсеһе, шул иҫәптән 1979—1984 йылдарҙа нығытыусыһы. Почётлы таусы (1966), «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1981). Сығышы менән ошо ауылдан.
* [[Кәримова Рәсимә Сәғит ҡыҙы]] (1939—21.06.2017), [[Башҡортостан дәүләт телерадиокомпанияһы|Башҡортостан радиоһы һәм телевидениеһы]]ның 1959—1999 йылдарҙағы дикторы. РСФСР-ҙың (1984) һәм [[Башҡорт АССР-ы]]ның (1974) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. [[«Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены]] кавалеры (2014).
* [[Хәйретдинов Зөфәр Ғәләүетдин улы]] (1949), [[спорт]]сы, [[тренер]], йәмәғәтсе. 1975 йылдан «Спартак» ирекле спорт йәмғиәтенең, 1987 йылдан — профсоюздар спорт йәмғиәтенең спорт мәктәбе директоры, 2003 йылдан [[Өфө]]ләге 5-се спорт мәктәбенең уҡыу-уҡытыу бүлеге мөдире. 1991—2003 йылдарҙа Башҡортостан Саңғы федерацияһы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре.
* [[Әминева Әлфиә Әлиф ҡыҙы]] (1954), табип. 1978 йылдан [[Шишмә районы|Шишмә район]] үҙәк дауаханаһы табибы, 2010 йылдан медицина профилактикаһы бүлеге мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2021).
* [[Васильева Нина Петровна]] (1959), ультратауыш диагностикаһы табибы-[[фән|ғалим]]. 1982 йылдан [[Республика балалар клиник дауаханаһы]] табибы, 1990 йылдан — бүлек мөдире. [[Медицина]] [[фән докторы|фәндәре докторы]] (2005). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1999) һәм һаулыҡ һаҡлау отличнигы (2004).
* [[Райман Ишбаев]] (1959—5.12.2006), [[йыр]]сы, 1992—1997 һәм 1999—2005 йылдарҙа хәҙерге [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]] солисы. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]] (2003), Бөтә Рәсәй һәм республика конкурстары лауреаты.  }}
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:12 мартта тыуғандар</categorytree>''
* [[1825]]: граф Алексей Уваров, [[Рәсәй империяһы]] археологы, Петербург Фәндәр академияһының почётлы ағзаһы.
* [[1895]]: Николай Гаген, [[СССР]]-ҙың хәрби эшмәкәре, 1941 йылда — тәүге [[СССР|совет]] гвардия дивизияларының береһенең командиры.
* [[1895]]: Василий Киквидзе, [[Рәсәйҙәге Граждандар һуғышы]]нда батырҙарса һәләк булған ҡыҙыл командир.
* [[1910]]: [[Карасёв Алексей Иванович (шағир)|Алексей Карасёв]], мокша яҙыусыһы һәм шағиры, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы.
* [[1910]]: Вахтанг Чабукиани, [[балет]] артисы, хореограф, балетмейстер, СССР-ҙың халыҡ артисы (1950).
* [[1935]]: Валентин Черных, СССР һәм [[Рәсәй]] киносценарисы, драматург, кинорежиссёр һәм продюсер.
* [[1935]]: Татьяна Лютаева, СССР һәм Рәсәйҙең театр, кино һәм телевидение актёры, [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған артисы (2014).
* [[1935]]: Григорий Горин, СССР һәм Рәсәй яҙыусыһы, драматург.

== {{Үлем}} == 
''<categorytree depth="0">Категория:12 мартта вафат булғандар</categorytree>''
* [[1801]]: Павел I, [[Рәсәй]]ҙең 1796—1801 йылдарҙа хакимлек иткән императоры.
* [[2001]]: [[Фәрит Богданов]], драматург, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1992).

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|В12]]
[[Категория:12 март]]
12 март — григориан стиле буйынса йылдың 71-се (кәбисә йылында 72-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 294 көн ҡала.

 
  
 1708: Рәсәй империяһында геометрия буйынса тәүге дәреслек әҙерләнә.
 1899: Петербургта Рәсәй империяһында тәүге халыҡ-ара хоккей матчы үтә.
 1918: Мәскәү Совет дәүләтенең баш ҡалаһы итеп иғлан ителә.
 1923: Өфөлә «Башҡортостан шағирҙар берләшмәһе» ойошторола, һуңыраҡ ул «Башҡортостан яҙыусылар ассоциацияһы» тип үҙгәртелә.
 1940: Мәскәүҙә Совет-фин һуғышын рәсми туҡтатҡан СССР һәм Финляндия араһында тыныслыҡ килешеүенә ҡул ҡуйыла.
 1951: СССР Юғары Советы «Тыныслыҡты яҡлау тураһында» закон ҡабул итә.

  
 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1825: граф Алексей Уваров, Рәсәй империяһы археологы, Петербург Фәндәр академияһының почётлы ағзаһы.
 1895: Николай Гаген, СССР-ҙың хәрби эшмәкәре, 1941 йылда — тәүге совет гвардия дивизияларының береһенең командиры.
 1895: Василий Киквидзе, Рәсәйҙәге Граждандар һуғышында батырҙарса һәләк булған ҡыҙыл командир.
 1910: Алексей Карасёв, мокша яҙыусыһы һәм шағиры, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.
 1910: Вахтанг Чабукиани, балет артисы, хореограф, балетмейстер, СССР-ҙың халыҡ артисы (1950).
 1935: Валентин Черных, СССР һәм Рәсәй киносценарисы, драматург, кинорежиссёр һәм продюсер.
 1935: Татьяна Лютаева, СССР һәм Рәсәйҙең театр, кино һәм телевидение актёры, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы (2014).
 1935: Григорий Горин, СССР һәм Рәсәй яҙыусыһы, драматург.

   

 1801: Павел I, Рәсәйҙең 1796—1801 йылдарҙа хакимлек иткән императоры.
 2001: Фәрит Богданов, драматург, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1992).

  

В12
Категория:12 март