Байдәүләт
{{ТП-Рәсәй
 |статус                   = ауыл
 |русское название         = Байдавлетово
 |оригинальное название    = {{lang-ba|Байдәүләт}}
 |герб                     =
 |флаг                     =
 |lat_deg = 52 |lat_min = 12 |lat_sec = 32
 |lon_deg = 56 |lon_min = 53 |lon_sec = 10
 |CoordAddon =
 |CoordScale =
 |размер карты региона     =
 |размер карты района      =
 |регион                   = Башҡортостан
 |регион в таблице         = Башкортостан
 |вид района               =
 |район                    = Ейәнсура районы {{!}}Ейәнсура
 |район в таблице          =
 |вид поселения            = ауыл Советы
 |поселение                = Байдавлетовский сельсовет (Зианчуринский район){{!}}Байдәүләт
 |поселение в таблице      =
 |внутреннее деление       =
 |глава                    =
 |дата основания           =
 |первое упоминание        =
 |прежние имена            =
 |статус с                 =
 |площадь                  =
 |высота центра НП         =
 |население               = {{ Население | Байдавлетово | тс }}
 |год переписи            = {{ Население | Байдавлетово | г }}
 |плотность               =
 |агломерация             =
 |национальный состав     = башҡорттар
 |конфессиональный состав =
 |этнохороним             =
 |почтовый индекс          = 453387
 |почтовые индексы         =
 |телефонный код           =
 |цифровой идентификатор   = 80226807002
 |категория в Commons      =
 |сайт                     =
}}
 

'''Байдәүләт''' ({{lang-ru|Байдавлетово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ейәнсура районы]]ндағы ауыл. Байдәүләт ауыл Советына ҡарай.
Почта индексы — 453387, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80226807002.

== Тарихы ==
Ауылға Нуғай даруғаһы Үҫәргән улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала, [[1765 йыл]]дан башлап Бишәй (“бишәй” этнонимынан, ҡара: Үҫәргән) исеме менән билдәле. 18 быуат аҙағынан алып хәҙерге исемен йөрөтә. 1816 йылғы VII рәүиз мәғлүмәттәре буйынса ауылға йорт старшинаһы Байдәүләт Аҡкөбәков нигеҙ һала. [[1866 йыл]]да 58 йортта 337 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. [[1900 йыл]]да шулай уҡ һыу тирмәне теркәлгән.
Әлеге көндә ауылда башланғыс мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана, мәсет бар<ref name="Б">[http://bashenc.online/ba/articles/80284/, Байдәүләт, Ейәнсура районындағы ауыл]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
Халҡы: [[1900 йыл]]да — 482 кеше; [[1920 йыл]]да — 492 кеше иҫәпләнгән. Башҡорттар йәшәй.<ref name="Б" />
{{Wikidata/Population}}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - башҡорттар (97 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.

== Ревизия материалдарында ==
1816 йылда<ref>[https://basharchive.ru/census/reviz/56469/ 1816 йылғы ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Байдәүләт ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

== Географик урыны ==
Байдәүләт ауылы [[Оло Һүрәм]] йылғаһы буйында урынлашҡан
* Район үҙәгенә тиклем ([[Иҫәнғол]]): 34 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Сиреғол]]): 6 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һарыҡташ): 88 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>

== Билдәле кешеләре ==
* [[Толомбаев Хәсән Абдулла улы]] (16.05.1935—17.05.2008) — башҡорт телсеһе, педагог, педагогия фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре, РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы.
* [[Солтанов Фәйзулла Вәли улы]] (15.10.1922—24.11.1992) — совет партия һәм дәүләт эшмәкәре, 1967—1990 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы Рәйесе. РСФСР Юғары Советының һәм БАССР-ҙың 7-11 саҡырылыш Юғары Советтары депутаты. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. I дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] (1985), ике [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1971, 1976), [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены|Халыҡтар Дуҫлығы]] (1982), [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1966) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1966) ордендары кавалеры.

== Урамдары ==
* Бишәй урамы  ({{lang-ru|улица Бишай}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/022/000019.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан]</ref>

== Ер-һыу атамалары ==
''Йылғалар''
* Әҙәтҡол йылғаһы
* Ҡапсыҡ йылғаһы
''Тауҙар''
* Ҡапсыҡ тауы (Ҡапсыҡ урманы)
* Ҡамышал тауы<ref>[https://vk.com/doc-73607076_317281216?hash=INwlBoOE7UGfkhhUdkWBBi2QVL8ffS8fggrOoQOLqfT&dl=KiWE8k9GLg0xKmMxk4AxLMhMgRAHAVq69iZ8EmLVYVk Башҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге]</ref>

== Видеофильмдарҙа ==
* [https://yandex.ru/video/preview/?text=Байдәүләт%20в%20видеофильмах&path=yandex_search&parent-reqid=1647761354821315-3535511710368635244-sas3-1045-8f5-sas-l7-balancer-8080-BAL-2712&from_type=vast&filmId=12067755342801322781 Ейәнсура районы Байдәүләт ауылы]
* [https://yandex.ru/video/preview/?text=Байдәүләт%20в%20видеофильмах&path=yandex_search&parent-reqid=1647761354821315-3535511710368635244-sas3-1045-8f5-sas-l7-balancer-8080-BAL-2712&from_type=vast&filmId=2225236265005759139 Алина Дәүләтханова (Байдәүләт. "Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!")]
* [https://yandex.ru/video/preview/?text=Байдәүләт%20в%20видеофильмах&path=yandex_search&parent-reqid=1647761354821315-3535511710368635244-sas3-1045-8f5-sas-l7-balancer-8080-BAL-2712&from_type=vast&filmId=491081225494606812 Урындағы башланғыстарҙы хуплап]
== Һылтанмалар ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}
* {{БЭ|80284}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Ейәнсура районы ауылдары}}

[[Категория:Ейәнсура районы ауылдары]]
Байдәүләт () — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Байдәүләт ауыл Советына ҡарай.
Почта индексы — 453387, ОКАТО коды — 80226807002.

 Тарихы 
Ауылға Нуғай даруғаһы Үҫәргән улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала, 1765 йылдан башлап Бишәй (“бишәй” этнонимынан, ҡара: Үҫәргән) исеме менән билдәле. 18 быуат аҙағынан алып хәҙерге исемен йөрөтә. 1816 йылғы VII рәүиз мәғлүмәттәре буйынса ауылға йорт старшинаһы Байдәүләт Аҡкөбәков нигеҙ һала. 1866 йылда 58 йортта 337 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған. 1900 йылда шулай уҡ һыу тирмәне теркәлгән.
Әлеге көндә ауылда башланғыс мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана, мәсет барБайдәүләт, Ейәнсура районындағы ауыл.

 Халыҡ һаны 
Халҡы: 1900 йылда — 482 кеше; 1920 йылда — 492 кеше иҫәпләнгән. Башҡорттар йәшәй.

Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - башҡорттар (97 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Ревизия материалдарында 
1816 йылда1816 йылғы ревизия материалдары Байдәүләт ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.

 Географик урыны 
Байдәүләт ауылы Оло Һүрәм йылғаһы буйында урынлашҡан
 Район үҙәгенә тиклем (Иҫәнғол): 34 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Сиреғол): 6 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һарыҡташ): 88 км

 Билдәле кешеләре 
 Толомбаев Хәсән Абдулла улы (16.05.1935—17.05.2008) — башҡорт телсеһе, педагог, педагогия фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре, РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы.
 Солтанов Фәйзулла Вәли улы (15.10.1922—24.11.1992) — совет партия һәм дәүләт эшмәкәре, 1967—1990 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы Рәйесе. РСФСР Юғары Советының һәм БАССР-ҙың 7-11 саҡырылыш Юғары Советтары депутаты. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. I дәрәжә Ватан һуғышы (1985), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971, 1976), Халыҡтар Дуҫлығы (1982), Ҡыҙыл Йондоҙ (1966) һәм «Почёт Билдәһе» (1966) ордендары кавалеры.

 Урамдары 
 Бишәй урамы  ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан

 Ер-һыу атамалары 
Йылғалар
 Әҙәтҡол йылғаһы
 Ҡапсыҡ йылғаһы
Тауҙар
 Ҡапсыҡ тауы (Ҡапсыҡ урманы)
 Ҡамышал тауыБашҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге

 Видеофильмдарҙа 
 Ейәнсура районы Байдәүләт ауылы
 Алина Дәүләтханова (Байдәүләт. "Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!")
 Урындағы башланғыстарҙы хуплап
 Һылтанмалар 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978-5-295-04683-4
 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Ейәнсура районы ауылдары