Ләмәҙ (Дыуан районы)
{{Ук}}
'''Ләмәҙ''' ({{lang-ru|Лемазы}}; элекке атамаһы  '''Үрге Ләмәҙ''') — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Дыуан районы]]ндағы ауыл. Ләмәҙ ауыл биләмәһе үҙәге. Ҡайһы бер сығанаҡтарҙа '''Үрге Ләмәҙ''', '''2-се Ләмәҙ''' йәки '''Дыуановка''' ('''Дувановк'''а) исеме менән осрай.[[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 531 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Почта индексы — 452538, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80223819001.

== Халыҡ һаны ==

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||531||274||257||51,6||48,4
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

Халыҡ һаны тураһында теүәл мәғлүмәттәр [[1795]] йылдан, 5 се ревизиянан, башлап бар.

{|border=1
|+5 — 10 ревизия буйынса халыҡ һаны. (йән)
![[1795]]
![[1816]]
![[1834]]
![[1850]]
![[1859]]
![[1865]]
|-
|74
|
|
|
|300
|331
|-
|}

{|border=1
|+Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
![[1897]]
![[1920]]
![[1939]]
![[1959]]
![[1970]]
![[1979]]
![[1989]]
![[2002]]
|-
|394
|541
|398
|
|
|
|411
|483
|-
|}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Мәсәғүт (Дыуан районы)|Мәсәғүт]]): 45 км
* Ләмәҙ ауыл Советы үҙәге.
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сулея): 120 км
* Әй йылғаһының һул ҡушылдығы булған Ләмәҙ йылғыһы башланған ерҙә урынлашҡан.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Булатов Анатолий Павлович]] (14.09.1939—23.12.2017), [[фән|ғалим]]-зоотехник, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1988—2013 йылдарҙа — Т. С. Мальцев исемендәге Ҡурған дәүләт ауыл хужалығы академияһының кафедра мөдире, артабан 2013—2017 йылдан — уҡытыусы, бер үк ваҡытта 2007—2017 йылдарҙа «Кормление сельскохозяйственных животных и кормопроизводство» журналының баш мөхәррире. Биология фәндәре докторы (1987), профессор (1989). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1994).
* [[Чухарев Александр Иванович]] (23.12.1915—2.03.2007), [[СССР]]-ҙың хәрби хеҙмәткәре, полковник (1961). [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан осоусы, штурм авиация полкының эскадрилья командиры. [[Советтар Союзы Геройы]] (1945).

== Тарихы ==
Ауылдың барлыҡҡа килеүе урыҫтарҙың күсеп ултырыуы менән бәйле 1788 йыл тип иҫәпләнә. Элек ауыл булған урыныға күсеп килеп ултырыусы халыҡтар яңы ауылға ла шундай уҡ исем биреүҙәрен иҫкә алып, был урында XVIII быуат урталарына тиклем башҡорт ауылы булған булырға тейеш тигән фекер урынлы. [http://ufagen.ru/places/duvan/lemazy.html Әсфәндияров китабындағы мәҡәләлә] Түбәнге Ләмәҙ ауылын Үрге Ләмәҙ ауылы менән бергә ҡушып Ләмәҙ ауылы яһай. Әммә ләкин улар айырым ике ауыл. Түбәнге Ләмәҙ йәки 1-се Ләмәҙ ауылы Үрге Ләмәҙ ауылынан 7 километр самаһы алыҫлыҡта Ләмәҙ йылғаһы буйында урынлашҡан булған. XX быуат урталарында Түбәнге Ләмәҙ ауылы бөткән. [http://ufagen.ru/places/duvan/lemazy.html Шул уҡ мәҡәләлә] Ләмәҙ ауылы [[Дыуан (ырыу)|Дыуан]] ырыуы ерҙәрендә барлыҡҡа килгән тип әйтелә.

{|class="standard"
|+
|[[1795]] й. 
|''Балаҡатай улусы'' 
|Троицк өйәҙе
|Ырымбур губернаһы
|-
|[[1798]]
|
|
|
|-
|[[1816]]
|
|
|
|-
|[[1897]]
|Дыуан улусы
|Златаус өйәҙе  
|Өфө  губернаһы
|-
|[[1917]]
| 
|Златаус өйәҙе 
|Өфө  губернаһы
|-
|[[1919]]
|
|Дыуан-Ҡошсо кантоны
|Башреспублика
|-
|[[1922]]
|
|Мәсәғүт кантоны
|Башреспублика
|-
|[[1930]]
|Ләмәҙ ауыл советы
|Дыуан районы
|БАССР
|-
|[[1932]]
|Ләмәҙ ауыл советы
|Дыуан районы
|БАССР
|-
|[[1992]]
|Ләмәҙ ауыл советы
|Дыуан районы
|Башҡортостан Республикаһы
|-
|}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* БАССР: Административно-территориальное деление на 1 июня 1940 года. — Уфа, 1941. — 387 с. 
* Населенные пункты Республики Башкортостан. (по данным Всероссийской переписи населения 2002 года). Статистический сборник./ Башкортостанстат. — Уфа, 2004. — 145 с. 
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.] {{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/7752-l-m-dyuan-r-nynda-y-auyl}}{{V|31|08|2019}}
* [http://ufagen.ru/places/duvan/lemazy.html Генеалогия и архивы сайтында урыҫса мәҡәлә]
* [https://web.archive.org/web/20070311035436/http://bashmap.narod.ru/N-40-009.jpg Картала ҡарағыҙ]

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Дыуан районы ауылдары}}

[[Категория:Дыуан районы ауылдары]]
Ләмәҙ (; элекке атамаһы  Үрге Ләмәҙ) — Башҡортостан Республикаһының Дыуан районындағы ауыл. Ләмәҙ ауыл биләмәһе үҙәге. Ҡайһы бер сығанаҡтарҙа Үрге Ләмәҙ, 2-се Ләмәҙ йәки Дыуановка (Дувановка) исеме менән осрай.2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 531 кеше булған. Почта индексы — 452538, ОКАТО коды — 80223819001.

 Халыҡ һаны 

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь53127425751,648,4

Халыҡ һаны тураһында теүәл мәғлүмәттәр 1795 йылдан, 5 се ревизиянан, башлап бар.

+5 — 10 ревизия буйынса халыҡ һаны. (йән)17951816183418501859186574300331

+Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)18971920193919591970197919892002394541398411483

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Мәсәғүт): 45 км
 Ләмәҙ ауыл Советы үҙәге.
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сулея): 120 км
 Әй йылғаһының һул ҡушылдығы булған Ләмәҙ йылғыһы башланған ерҙә урынлашҡан.

 Билдәле шәхестәре 
 Булатов Анатолий Павлович (14.09.1939—23.12.2017), ғалим-зоотехник, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1988—2013 йылдарҙа — Т. С. Мальцев исемендәге Ҡурған дәүләт ауыл хужалығы академияһының кафедра мөдире, артабан 2013—2017 йылдан — уҡытыусы, бер үк ваҡытта 2007—2017 йылдарҙа «Кормление сельскохозяйственных животных и кормопроизводство» журналының баш мөхәррире. Биология фәндәре докторы (1987), профессор (1989). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1994).
 Чухарев Александр Иванович (23.12.1915—2.03.2007), СССР-ҙың хәрби хеҙмәткәре, полковник (1961). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан осоусы, штурм авиация полкының эскадрилья командиры. Советтар Союзы Геройы (1945).

 Тарихы 
Ауылдың барлыҡҡа килеүе урыҫтарҙың күсеп ултырыуы менән бәйле 1788 йыл тип иҫәпләнә. Элек ауыл булған урыныға күсеп килеп ултырыусы халыҡтар яңы ауылға ла шундай уҡ исем биреүҙәрен иҫкә алып, был урында XVIII быуат урталарына тиклем башҡорт ауылы булған булырға тейеш тигән фекер урынлы. Әсфәндияров китабындағы мәҡәләлә Түбәнге Ләмәҙ ауылын Үрге Ләмәҙ ауылы менән бергә ҡушып Ләмәҙ ауылы яһай. Әммә ләкин улар айырым ике ауыл. Түбәнге Ләмәҙ йәки 1-се Ләмәҙ ауылы Үрге Ләмәҙ ауылынан 7 километр самаһы алыҫлыҡта Ләмәҙ йылғаһы буйында урынлашҡан булған. XX быуат урталарында Түбәнге Ләмәҙ ауылы бөткән. Шул уҡ мәҡәләлә Ләмәҙ ауылы Дыуан ырыуы ерҙәрендә барлыҡҡа килгән тип әйтелә.

+1795 й. Балаҡатай улусы Троицк өйәҙеЫрымбур губернаһы179818161897Дыуан улусыЗлатаус өйәҙе  Өфө  губернаһы1917 Златаус өйәҙе Өфө  губернаһы1919Дыуан-Ҡошсо кантоныБашреспублика1922Мәсәғүт кантоныБашреспублика1930Ләмәҙ ауыл советыДыуан районыБАССР1932Ләмәҙ ауыл советыДыуан районыБАССР1992Ләмәҙ ауыл советыДыуан районыБашҡортостан Республикаһы

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 БАССР: Административно-территориальное деление на 1 июня 1940 года. — Уфа, 1941. — 387 с. 
 Населенные пункты Республики Башкортостан. (по данным Всероссийской переписи населения 2002 года). Статистический сборник./ Башкортостанстат. — Уфа, 2004. — 145 с. 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

 Һылтанмалар 
 
 Генеалогия и архивы сайтында урыҫса мәҡәлә
 Картала ҡарағыҙ

Категория:Дыуан районы ауылдары