Ҡашҡа (Асҡын районы)
{{ТП-Рәсәй|Ҡашҡа
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Ҡашҡа
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 56 | lat_min = 1 | lat_sec = 20
  |lon_deg = 56 | lon_min = 59 | lon_sec = 43
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Асҡын районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 843
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452892
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34771 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80204819001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Ҡашҡа''' ({{lang-ru|Кашкино}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Асҡын районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың [[14 октябрь|14 октябренә]] ҡарата халыҡ һаны 843 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452892, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80204819001.
 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||843||426||417||50,5||49,5
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Асҡын (Асҡын районы)|Асҡын]]): 40 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Чернушка): 147 км

== Тарихы ==
Архив мәғлүмәттәре һәм электән йәшәгән төп боронғо ерле халыҡтар һөйләп ҡалдырыуынса, яҡынса 1640 йылдарҙа ауылға нигеҙ һалынған йыл булып иҫәпләнә. Ауылды тауҙар: Арҡатау, Нөгәртау, Ҡаршытау уратып алған. Ҡашҡа янынан [[Төй|Төй йылғаһы]] аға.<br>
Ҡашҡа һүҙе был яҡтарҙа бик йыш осрай. Күрше Байгиш(хәҙер Әмир) ауылы кешеһе Ҡашҡа Кәримғолов [[1814 йыл|(1814 йыл)]], Рәхмәтғол Кашкин(1791йыл)йәшәгәндәр. [[1752 йыл]]да суд эшендә шаһит булып Абдрахман Кашкин үткән(ЦГИА РБ ФОНД 108. Л.29). Ул беренсе күсеп килеүсенең улы йәки ейәне булыуы мөмкин.Ҡашҡа һүҙе төрлө һүҙтеҙмәләрҙә осрай, мәҫәлән, ғашҡатлькль(Ҡашҡа бәрән), ғашҡаат(ҡашҡа ат). Әгәр бәрән йәки аттың маңлайында аҡ таптары булһа, шулай атағандар.<br>
Мөхәмәтша Буранғолов һәм Әнүәр Әсфәндиәровтың ҡайһы бер эштәрендә ҡашҡа һүҙе «батыр» мәғнәһендә бирелгән. Ә профессор Йәмил Ғиниәтович Кейекбаев эштәрендә был һүҙ " таҙа"мәғнәһендә.
Хәлил, Бағаҙы, Гөмбә, Яңы Сөйөш, Байғуш(Әмир), [[Урмияҙ]], Иҫке Сарс, Ташлыкүл, Ҡашҡа менән бер юртаға ҡарағандар. Был ауылдарҙың [[башҡорттар]]ы 18 мең 998 дисәтинә ер биләгәндәр.
[[Төй]] йылғаһының түбәнге яғында Ыйыҡташ исемле тау бар. Боронғо [[Төрки телдәр|төрки теле]]ндә ул Изге тау тигәнде аңлата. Халыҡ уны Хан тауы ла тип йөрөтә, сөнки эсендә бер нисә иркен бүлемдәре һәм залдары бар.
ХVIII быуат аҙаҡтарындағы ревизия мәғлүмәттәре буйынса, ауыл Сиреүбай (Сирюбаево) тип аталыуы билдәле.<br>
Ҡашҡалылар балыҡсы улусы йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнашҡандар.
[[1795 йыл]]да ауылда 12 хужалыҡта 55 ир — ат һәм 60 ҡатын — ҡыҙ, 1812 йылда 22 хужалыҡта 83 ир — ат һәм 73 ҡатын — ҡыҙ йәшәгән.
[[1816 йыл]]да ауылда яңы йәмиғ мәсете булған. 1792 йылғы Сиражетдин Абделкарамов указлы мулла булған(ЦГИА Фонд 138 ,опись 2, дело 557, стр. 504). [[1895 йыл]]да «башҡорт мәктәбе» булған. [[Мәсет]]тә имам- хатип Тажетдин Әсфәндиәров, ә [[мәҙрәсә]]лә Ғата Сөләймәнов эшләгән, [[ислам]] нигеҙҙәрен уҡытҡан.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/004/000040.html «Налог Белешмәһе» системаһында Ҡашҡа ауылы]</ref>

* 9 Май урамы ({{lang-ru|улица 9 Мая}})
* Йылға аръяғы урамы ({{lang-ru|улица Заречная}})
* Марданов урамы ({{lang-ru|улица Марданова}})
* Механиҙаторҙар урамы ({{lang-ru|улица Механизаторов}})
* Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru|улица Мира}})
* Йәшлек урамы ({{lang-ru|улица Молодежная}})
* Йәш белгестәр урамы ({{lang-ru|улица Молодых специалистов}})
* Нагорная урамы ({{lang-ru|улица Нагорная}})
* Р.Зорге урамы ({{lang-ru|улица Р.Зорге}})
* Хеҙмәт урамы ({{lang-ru|улица Труда}})
* Үҙәк урамы ({{lang-ru|улица Центральная}})
* Мәктәп аралығы урамы ({{lang-ru|улица Школьный переулок}})

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Асҡын районы ауылдары легендалары]]
* [[Ҡашҡа ауылы тирә- яғындағы шишмәләр.|Ҡашҡа ауылы тирә -яғындағы шишмәләр]]

== Һылтанмалар ==
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий 186 - 188 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220412025101/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/ |date=2022-04-12 }}
* Ауылым тарихы. Әсһәт Ғәлиәкбәров.2011йыл. Башҡортостан Республикаһы Асҡын районы "Надежда" редакция — нәшриәт комплексы дәүләт унитар предприятиеһы.

== Сығанаҡтар ==
<references/>
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
<references/>

{{Асҡын районы ауылдары}}

[[Категория:Асҡын районы ауылдары]]
Ҡашҡа () — Башҡортостандың Асҡын районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 843 кеше.
Почта индексы — 452892, ОКАТО коды — 80204819001.
 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь84342641750,549,5

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Асҡын): 40 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Чернушка): 147 км

 Тарихы 
Архив мәғлүмәттәре һәм электән йәшәгән төп боронғо ерле халыҡтар һөйләп ҡалдырыуынса, яҡынса 1640 йылдарҙа ауылға нигеҙ һалынған йыл булып иҫәпләнә. Ауылды тауҙар: Арҡатау, Нөгәртау, Ҡаршытау уратып алған. Ҡашҡа янынан Төй йылғаһы аға.
Ҡашҡа һүҙе был яҡтарҙа бик йыш осрай. Күрше Байгиш(хәҙер Әмир) ауылы кешеһе Ҡашҡа Кәримғолов (1814 йыл), Рәхмәтғол Кашкин(1791йыл)йәшәгәндәр. 1752 йылда суд эшендә шаһит булып Абдрахман Кашкин үткән(ЦГИА РБ ФОНД 108. Л.29). Ул беренсе күсеп килеүсенең улы йәки ейәне булыуы мөмкин.Ҡашҡа һүҙе төрлө һүҙтеҙмәләрҙә осрай, мәҫәлән, ғашҡатлькль(Ҡашҡа бәрән), ғашҡаат(ҡашҡа ат). Әгәр бәрән йәки аттың маңлайында аҡ таптары булһа, шулай атағандар.
Мөхәмәтша Буранғолов һәм Әнүәр Әсфәндиәровтың ҡайһы бер эштәрендә ҡашҡа һүҙе «батыр» мәғнәһендә бирелгән. Ә профессор Йәмил Ғиниәтович Кейекбаев эштәрендә был һүҙ " таҙа"мәғнәһендә.
Хәлил, Бағаҙы, Гөмбә, Яңы Сөйөш, Байғуш(Әмир), Урмияҙ, Иҫке Сарс, Ташлыкүл, Ҡашҡа менән бер юртаға ҡарағандар. Был ауылдарҙың башҡорттары 18 мең 998 дисәтинә ер биләгәндәр.
Төй йылғаһының түбәнге яғында Ыйыҡташ исемле тау бар. Боронғо төрки телендә ул Изге тау тигәнде аңлата. Халыҡ уны Хан тауы ла тип йөрөтә, сөнки эсендә бер нисә иркен бүлемдәре һәм залдары бар.
ХVIII быуат аҙаҡтарындағы ревизия мәғлүмәттәре буйынса, ауыл Сиреүбай (Сирюбаево) тип аталыуы билдәле.
Ҡашҡалылар балыҡсы улусы йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнашҡандар.
1795 йылда ауылда 12 хужалыҡта 55 ир — ат һәм 60 ҡатын — ҡыҙ, 1812 йылда 22 хужалыҡта 83 ир — ат һәм 73 ҡатын — ҡыҙ йәшәгән.
1816 йылда ауылда яңы йәмиғ мәсете булған. 1792 йылғы Сиражетдин Абделкарамов указлы мулла булған(ЦГИА Фонд 138 ,опись 2, дело 557, стр. 504). 1895 йылда «башҡорт мәктәбе» булған. Мәсеттә имам- хатип Тажетдин Әсфәндиәров, ә мәҙрәсәлә Ғата Сөләймәнов эшләгән, ислам нигеҙҙәрен уҡытҡан.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Ҡашҡа ауылы

 9 Май урамы ()
 Йылға аръяғы урамы ()
 Марданов урамы ()
 Механиҙаторҙар урамы ()
 Тыныслыҡ урамы ()
 Йәшлек урамы ()
 Йәш белгестәр урамы ()
 Нагорная урамы ()
 Р.Зорге урамы ()
 Хеҙмәт урамы ()
 Үҙәк урамы ()
 Мәктәп аралығы урамы ()

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Асҡын районы ауылдары легендалары
 Ҡашҡа ауылы тирә -яғындағы шишмәләр

 Һылтанмалар 
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий 186 - 188  
 Ауылым тарихы. Әсһәт Ғәлиәкбәров.2011йыл. Башҡортостан Республикаһы Асҡын районы "Надежда" редакция — нәшриәт комплексы дәүләт унитар предприятиеһы.

 Сығанаҡтар 

Категория:Асҡын районы ауылдары