Хөсәйен (Дәүләкән районы)
{{НП+Россия
 | статус                   = Ауыл
 | русское название         = Хөсәйен
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Хусаиново}}
 | изображение  = Хөсәйен ауылы (Дәүләкән районы).jpg
 | описание изображения    = Хөсәйен ауылы
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54|lat_min = 6|lat_sec = 44
 | lon_deg                  = 55|lon_min = 33|lon_sec = 40
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = муниципаль район
 | район                    = Дәүләкән районы
 | район в таблице          = Дәүләкән районы
 | вид поселения            = Ауыл биләмәһе
 | поселение                = Ҡаҙырғол ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)
 | поселение в таблице      = Ҡаҙырғол ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)
 | C в регион               = һулдан
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания       = XIX быуаттың икенсе яртыһы 
 | первое упоминание    =1895 
 | прежние имена            = Иҫке Хөсәйен, Иҫке Хәсән
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Хусаиново (Давлекановский район) | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Хусаиново (Давлекановский район) | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = башҡорттар — 98%
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453424
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80222819007
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
 
'''Хөсәйен''' ({{lang-ru|Хусаиново}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Дәүләкән районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 304 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453424, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80222819007.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||304||153||151||50,3||49,7
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
== Тарихы ==
Район үҙәгенән һәм [[Дәүләкән]] тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 41 саҡрым алыҫлыҡта Өршәк йылғаһы буйында урынлашҡан. Ауылға XVIII быуаттың 2-се яртыһында [[Нуғай даруғаһы]] Өршәк-Мең улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала. Тәүге төпләнеүсе улус старшинаһы Хөсәйен Бикбулатов исеме менән аталған. Шулай уҡ Иҫке Хөсәйен, Иҫке Хәсән булараҡ теркәлгән<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/95274/ Башҡорт энциклопедияһы / Хөсәйен ауылы (Дәүләкән районы) ]</ref>. Ауыл тәүге тапҡыр 1895 йылдағы перепись буйынса иҫәпкә алына. 13 ихатала 70 кеше йәшәгән. XX быуат башында [[Яңы Хөсәйен (Дәүләкән районы)|Яңы Хөсәйен]] бүлендек ауылы барлыҡҡа килгәндән һуң Иҫке Хөсәйен булараҡ иҫәпкә алынған. 

1896 йылдағы «[[Бәләбәй өйәҙе]] ауыл ер йәмғиәттәре расписаниеһы»нда 2 торама пункт: 4679 дисәтинә ер һәм 29 дисәтинә урманы булған аҫаба башҡорттар, 44 дисәтинә ерле яңы күсеп сыҡҡан крәҫтиәндәр торама пункты теркәлгән. 1895 йылға [[Стәрлетамаҡ өйәҙе]] Өршәк-Мең улусы составында. 1896—1923 йылдарҙа Бәләбәй өйәҙе Имай-Ҡармалы, 1923—1930 йылдарҙа Стәрлетамаҡ улустарында. 1930—1932 йылдарҙа [[Ауырғазы районы]] [[Яңы Йәнбәк ауыл советы]], 1932—1951 йылдарҙа Дәүләкән районы Яңы Йәнбәк ауыл советы составында. 1952—1965 йылдарҙа [[Филипповка (Дәүләкән районы)|Филипповка]] ауыл советы, 1965 йылдан [[Ҡаҙырғол ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)|Ҡаҙырғол ауыл Советы]] биләмәһендә. XIX быуат аҙағында мәсет төҙөлә, мәктәп асыла, училище, һыу тирмәне булған. 1873 йылда мәктәптә 20 кеше уҡыған. Малсылыҡҡ, умартасылыҡ, урман кәсептәре, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Совет осоронда ауыл кешеләре «Труд», Тельман исемендәге , III Интернационал, «Өршәк», «Правда», «Маяҡ» колхоздарында эшләй.

Малсылыҡ, умартасылыҡ, урман кәсептәре, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Халҡы: 1795 йылда — 70 кеше; 1816 йылда — 169 кеше; 1859 йылда — 248 кеше; 1870 йылда — 235 кеше; 1896 йылда — 250 кеше; 1906 йылда — 298 кеше; 1920 йылда — 228 кеше; 1939 йылда — 253 кеше; 1959 йылда — 342 кеше; 1989 йылда — 240 кеше; 2002 йылда — 321 кеше; 2010 йылда — 304 кеше. Баш­ҡорттар —98 % (2002). Башланғыс мәктәп (Яңы Йәнбәк урта мәктәбе филиалы), фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220328110950/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 |date=2022-03-28 }}</ref><ref>{{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=325—327-се б.б. }}</ref>

== Урамдары ==
Исемдәре:<ref><big>[https://www.gosspravka.ru/02/059/000082.html «Налог Белешмәһе» статискаһында Хөсәйен ауылы]</big></ref>
* Күл урамы ({{lang-ru| Озёрная (улица)}})
* Салауат Юлаев урамы ({{lang-ru|Салавата Юлаева(улица)}})
* Үҙәк урамы ({{lang-ru|Центральная (улица)}})

== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 41 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡаҙырғол]]): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Дәүләкән (ҡала)|Дәүләкән]]): 41 км

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Ибраһим Тойғонов]] (1793—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.
* [[Ҡотлогилдин Мырҙабай Мырҙагилде улы]] ([[10 июнь]] [[1918 йыл]] башҡа мәғлүмәттәр буйынса, [[3 сентябрь]] [[1916 йыл]]) — [[10 июль]] [[2000 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның гвардия сержанты.[[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] кавалеры.(1945).
== Видеояҙмаларҙа ==
* [https://ok.ru/video/211609258530 БСТ. Хөсәйен ауылында шәжәрә байрамы]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|95274}}
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220328110950/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/470 |date=2022-03-28 }}
* {{китап |автор= А.Казанцев |заглавие=«История населённых пунктов Давлекановского района» |место=Өфө  |издательство= «Издательские решения. По лицензии Ridero»|год=2021 й |страницы=325—327-се б.б. }}
* [https://www.gosspravka.ru/02/059/000082.html «Налог Белешмәһе» статискаһында Хөсәйен ауылы]

{{Дәүләкән районы ауылдары}}

[[Категория:Дәүләкән районы ауылдары]]
Хөсәйен () — Башҡортостандың Дәүләкән районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 304 кеше.
Почта индексы — 453424, ОКАТО коды — 80222819007.
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь30415315150,349,7

 Тарихы 
Район үҙәгенән һәм Дәүләкән тимер юл станцияһынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 41 саҡрым алыҫлыҡта Өршәк йылғаһы буйында урынлашҡан. Ауылға XVIII быуаттың 2-се яртыһында Нуғай даруғаһы Өршәк-Мең улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала. Тәүге төпләнеүсе улус старшинаһы Хөсәйен Бикбулатов исеме менән аталған. Шулай уҡ Иҫке Хөсәйен, Иҫке Хәсән булараҡ теркәлгәнБашҡорт энциклопедияһы / Хөсәйен ауылы (Дәүләкән районы) . Ауыл тәүге тапҡыр 1895 йылдағы перепись буйынса иҫәпкә алына. 13 ихатала 70 кеше йәшәгән. XX быуат башында Яңы Хөсәйен бүлендек ауылы барлыҡҡа килгәндән һуң Иҫке Хөсәйен булараҡ иҫәпкә алынған. 

1896 йылдағы «Бәләбәй өйәҙе ауыл ер йәмғиәттәре расписаниеһы»нда 2 торама пункт: 4679 дисәтинә ер һәм 29 дисәтинә урманы булған аҫаба башҡорттар, 44 дисәтинә ерле яңы күсеп сыҡҡан крәҫтиәндәр торама пункты теркәлгән. 1895 йылға Стәрлетамаҡ өйәҙе Өршәк-Мең улусы составында. 1896—1923 йылдарҙа Бәләбәй өйәҙе Имай-Ҡармалы, 1923—1930 йылдарҙа Стәрлетамаҡ улустарында. 1930—1932 йылдарҙа Ауырғазы районы Яңы Йәнбәк ауыл советы, 1932—1951 йылдарҙа Дәүләкән районы Яңы Йәнбәк ауыл советы составында. 1952—1965 йылдарҙа Филипповка ауыл советы, 1965 йылдан Ҡаҙырғол ауыл Советы биләмәһендә. XIX быуат аҙағында мәсет төҙөлә, мәктәп асыла, училище, һыу тирмәне булған. 1873 йылда мәктәптә 20 кеше уҡыған. Малсылыҡҡ, умартасылыҡ, урман кәсептәре, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Совет осоронда ауыл кешеләре «Труд», Тельман исемендәге , III Интернационал, «Өршәк», «Правда», «Маяҡ» колхоздарында эшләй.

Малсылыҡ, умартасылыҡ, урман кәсептәре, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Халҡы: 1795 йылда — 70 кеше; 1816 йылда — 169 кеше; 1859 йылда — 248 кеше; 1870 йылда — 235 кеше; 1896 йылда — 250 кеше; 1906 йылда — 298 кеше; 1920 йылда — 228 кеше; 1939 йылда — 253 кеше; 1959 йылда — 342 кеше; 1989 йылда — 240 кеше; 2002 йылда — 321 кеше; 2010 йылда — 304 кеше. Баш­ҡорттар —98 % (2002). Башланғыс мәктәп (Яңы Йәнбәк урта мәктәбе филиалы), фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б.  

 Урамдары 
Исемдәре:«Налог Белешмәһе» статискаһында Хөсәйен ауылы
 Күл урамы ()
 Салауат Юлаев урамы ()
 Үҙәк урамы ()

 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Дәүләкән): 41 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡаҙырғол): 4 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Дәүләкән): 41 км

 Билдәле шәхестәре 
 Ибраһим Тойғонов (1793—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.
 Ҡотлогилдин Мырҙабай Мырҙагилде улы (10 июнь 1918 йыл башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 3 сентябрь 1916 йыл) — 10 июль 2000 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының гвардия сержанты.Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.(1945).
 Видеояҙмаларҙа 
 БСТ. Хөсәйен ауылында шәжәрә байрамы
 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 470-се б.  
 
 «Налог Белешмәһе» статискаһында Хөсәйен ауылы

Категория:Дәүләкән районы ауылдары