Уртаайыры (утар)
{{НП+Россия
 | статус                   = 
 | русское название         = Урта-Айры
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Уртаайыры}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg = 53.532
 | lon_deg = 56.918
 | CoordScale               = 20000 
 | регион                   = [[Башҡортостан]] 
 | регион в таблице         = [[Башҡортостан Республикаһы]] 
 | район                    = [[Ишембай районы]]
 | район в таблице          = Ишембай районы{{!}}Ишембай районы
 | вид поселения            = ауыл Советы
 | поселение                = Ҡолғона ауыл Советы
 | поселение в таблице      = [[Ҡолғона ауыл Советы (Ишембай районы)]]{{!}}Ҡолғона
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                =  265 
 | год переписи             =  1969{{sfn|Башкирская АССР|1969|страницы=189}}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = [[башҡорттар]]{{sfn|Башкирская АССР|1969|страницы=189}}
 | конфессиональный состав  = [[мосолмандар]]
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 
 | сайт                     = 
}}
'''Уртаайыры''' (Урта-Айры) — [[Башҡорт АССР-ы]] [[Ишембай районы|Маҡар районының]] (хәҙерге [[Башҡортостан|Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ишембай районы]]) юҡҡа сыҡҡан утары. [[Ҡолғона ауыл Советы (Ишембай районы)|Ҡолғона ауыл Советы]] составына ингән була.

== Географияһы ==
Ауыл [[Ҡалыуайыры (Ишембай районы)|Ҡалыуайыры]] ауылынан көнбайышҡа табан 2,5 км алыҫлыҡта урынлашҡан. [[Уртаайыры]] йылғаһы аға. Уртаайыры гидронимы урта һәм айыры — ҡушылдыҡ, йылға тармағы һүҙҙәренән яһалған.

; Географик урыны

Алыҫлығы{{Sfn|Башкирская АССР, 1953|с. 346}}:

* район үҙәгенә ([[Петровский (Ишембай районы)|Петровский]]) тиклем: 50 км,
* ауыл Советы үҙәгенә ([[Ҡолғона]]) тиклем: 7 км
* яҡындағы тимер юл станцияһына ([[Стәрлетамаҡ (станция)|Стәрлетамаҡ]]) тиклем: 85 км

== Тарих ==
[[XIX быуат]] аҙағында башҡорт ауылы (Мөхәмәтшарип) барлыҡҡа килә, ул тәүге күскенселәр: Һарғай йәки Мөхәмәтшарип исемдәре менән атала. Бер-береһенән ике саҡрым алыҫлыҡта Уртаайры һәм Ҡалыуайры утарҙары урынлашҡан. Беренсеһендә 23 йортта 109 кеше йәшәгән, икенсеһендә 26 йортта 131 кеше булған<ref>{{ИСДБ|страница=131}} </ref>.

== Халҡы ==
Уртаайыры ауылында 23 хужалыҡта 109 кеше йәшәгән<ref>[http://ufagen.ru/places/ishimbayskiy/airy.html Урта-Айры и Калу-Аиры | Генеалогия и архивы]</ref>. 1969 йылдың 1 ғинуарына 265 кеше йәшәй, күпселек милләт — башҡорттар {{Sfn|Башкирская АССР, 1969|с. 189}}.

[[Башҡортостан Республикаһының Хәтер китабы]]нда 1931 йылда Уртаайыры ауылынан репрессия ҡорбандарының фамилиялары килтерелә:

- Әбүбәкер Нурмөхәмәт улы Шәйәхмәтов, (1887 й., Уртаайыры ауылы, Маҡар районы), башҡорт; башланғыс белемле; партияһыҙ; Урмансы. 1931 йылдың 21 мартында ҡулға алынған. 58-10 статья буйынса хөкөм ителгән. Хөкөм ҡарары: 7 йылға иркенән мәхрүм итергә. 1989 йылдың 6 июнендә аҡлана<ref name="spis">[http://lists.memo.ru/d36/f339.htm Списки жертв]</ref>.

- Гиззәт Сәфиулла улы Маннанов (1880 йылда тыуған, Уртаайыры ауылы, Маҡар районы), башҡорт; башланғыс белемле; партия сафында тормай; урмансы. 1931 йылдың 21 мартында ҡулға алына. 58-10 статья буйынса хөкөм ителә. Хөкөм ҡарары: 10 йылға һөргөнгә/ 1989 йылдың 6 июнендә аҡлана.

== Инфраструктураһы ==
Урман хужалығы (леспромхоз).

== Әҙәбиәт ==
* {{Китап|заглавие=Башкирская АССР: административно-территориальное деление на 1 июня 1952 года: [справочник]|ответственный=Президиум Верхов. Совета БАССР; [сост. Н. Ильин, Ш. Файзуллин, М. Курамшин и др.; отв. ред. А. Денисов]. |место=Уфа|издательство=Башкирское книжное издательство|год=1953|страниц=494 [1] с.: табл. преим. — Алф. указ.: с. 398—493|страницы=346|ref=Башкирская АССР, 1952}}
* {{Китап|заглавие=Башкирская АССР: административно-территориальное деление на 1 января 1969 года: [справочник / ред. А. И. Захаров]. — Изд. 5-е.|ответственный=Президиум Верхов. Совета БАССР|место=Уфа|издательство=Башкирское книжное издательство|год=1969|страниц=429 [1] с.: табл. преим. — Алф. указ.: с. 348—430|страницы=189|ref=Башкирская АССР, 1969}}

== Һылтанмалар ==
* {{ИСДБ|страница=131}} 

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Ишембай районы ауылдары}}

[[Категория:2005 йылда бөткән тораҡ пункттар]]
[[Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы]]
[[Категория:Башҡортостандың бөткән ауылдары]]
[[Категория:Ишембай районының бөткән ауылдары]]
Уртаайыры (Урта-Айры) — Башҡорт АССР-ы Маҡар районының (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы) юҡҡа сыҡҡан утары. Ҡолғона ауыл Советы составына ингән була.

 Географияһы 
Ауыл Ҡалыуайыры ауылынан көнбайышҡа табан 2,5 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Уртаайыры йылғаһы аға. Уртаайыры гидронимы урта һәм айыры — ҡушылдыҡ, йылға тармағы һүҙҙәренән яһалған.

 Географик урыны

Алыҫлығы:

 район үҙәгенә (Петровский) тиклем: 50 км,
 ауыл Советы үҙәгенә (Ҡолғона) тиклем: 7 км
 яҡындағы тимер юл станцияһына (Стәрлетамаҡ) тиклем: 85 км

 Тарих 
XIX быуат аҙағында башҡорт ауылы (Мөхәмәтшарип) барлыҡҡа килә, ул тәүге күскенселәр: Һарғай йәки Мөхәмәтшарип исемдәре менән атала. Бер-береһенән ике саҡрым алыҫлыҡта Уртаайры һәм Ҡалыуайры утарҙары урынлашҡан. Беренсеһендә 23 йортта 109 кеше йәшәгән, икенсеһендә 26 йортта 131 кеше булған .

 Халҡы 
Уртаайыры ауылында 23 хужалыҡта 109 кеше йәшәгәнУрта-Айры и Калу-Аиры | Генеалогия и архивы. 1969 йылдың 1 ғинуарына 265 кеше йәшәй, күпселек милләт — башҡорттар .

Башҡортостан Республикаһының Хәтер китабында 1931 йылда Уртаайыры ауылынан репрессия ҡорбандарының фамилиялары килтерелә:

- Әбүбәкер Нурмөхәмәт улы Шәйәхмәтов, (1887 й., Уртаайыры ауылы, Маҡар районы), башҡорт; башланғыс белемле; партияһыҙ; Урмансы. 1931 йылдың 21 мартында ҡулға алынған. 58-10 статья буйынса хөкөм ителгән. Хөкөм ҡарары: 7 йылға иркенән мәхрүм итергә. 1989 йылдың 6 июнендә аҡланаСписки жертв.

- Гиззәт Сәфиулла улы Маннанов (1880 йылда тыуған, Уртаайыры ауылы, Маҡар районы), башҡорт; башланғыс белемле; партия сафында тормай; урмансы. 1931 йылдың 21 мартында ҡулға алына. 58-10 статья буйынса хөкөм ителә. Хөкөм ҡарары: 10 йылға һөргөнгә/ 1989 йылдың 6 июнендә аҡлана.

 Инфраструктураһы 
Урман хужалығы (леспромхоз).

 Әҙәбиәт 
 
 

 Һылтанмалар 
  

 Иҫкәрмәләр 

Категория:2005 йылда бөткән тораҡ пункттар
Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы
Категория:Башҡортостандың бөткән ауылдары
Категория:Ишембай районының бөткән ауылдары