Кешенең йыуан эсәге
[[Файл:Dickdarm-Schema.svg|250px|thumb|Кешенең йыуан эсәге:<br />1 — [[өҫкә ҡараған туҡ эсәк]] ({{lang-ru|восходящая ободочная кишка человека}}),<br />2 — [[арҡыры ятҡан туҡ эсәк]] ({{lang-ru|поперечная ободочная кишка человека}}),<br />3 — [[аҫҡа ҡараған туҡ эсәк]] ({{lang-ru|нисходящая ободочная кишка человека}}),<br />4 — [[сигма һымаҡ эсәк]] ({{lang-ru|сигмовидная кишка человека}}),<br /> 5 — [[тура эсәк]]({{lang-ru|прямая кишка человека}}).]]

'''Йыуан эсәк''' ({{lang-la|intestinum crassum}}) — [[Кешенең аш һеңдереү системаһы|аш һеңдереү тракты]]ның, атап әйткәндә [[эсәктәр]]ҙең, аҫҡы, тамамланған өлөшө, башлыса шунда [[һыу]] тәнгә һеңә һәм аҙыҡ иҙмәһе ([[химус]]) тиҙәккә әүерелә. [[Артҡы эсәк]]тең сығарылмаһы булып тора.<ref name="prives1985">{{книга
|автор          = М. Г. Привес, Н. К. Лысенков, В. И. Бушкович.
|часть          = 
|заглавие       = Анатомия человека
|оригинал       = 
|ссылка         = 
|ответственный  = 
|издание        = 9-е изд
|место          = М.
|издательство   = Медицина
|год            = 1985
|том            = 
|страницы       = 275-282
|страниц        = 
|серия          = 
|isbn           = 
|тираж          = 110000
}}</ref>

Йыуан эсәктең көбө [[нәҙек эсәк]]текенән ҡалыныраҡ булған өсөн ул шулай аталған да инде. Шулай уҡ диаметры ла нәҙек эсәктекенән киңерәк.

Эсәктең [[баугиний ҡапҡасы]] тип аталған урынынан [[анус]]ҡа (йәғни, артҡы юлға) тиклемге өлөшө йыуан эсәк тип атала.

Кешенең йыуан эсәгендә анатомия күҙлегенән ошондай бүлемдәр бар:

* [[һуҡыр эсәк]] ({{lang-la|caecum}}, {{lang-ru|слепая кишка человека}}), [[селәүсен кеүек үҫентеһе]] бар ({{lang-la|appendix vermiformis}}, {{lang-la|червеобразный отросток }});
* [[туҡ эсәк]] ({{lang-la|colon}}, {{lang-ru|ободочная кишка человека}}) үҙенең өлөштәре ошондай:
** [[өҫкә ҡараған туҡ эсәк]] ({{lang-la|colon ascendens}}, {{lang-ru|восходящая ободочная кишка человека}});
** [[арҡыры ятҡан туҡ эсәк]] ({{lang-la|colon transversum}}, {{lang-ru|поперечная ободочная кишка человека}});
** [[аҫҡа ҡараған туҡ эсәк]] ({{lang-la|colon descendens}}, {{lang-ru|нисходящая ободочная кишка человека}});
** [[сигма рәүешле туҡ эсәк]] ({{lang-la|colon sigmoideum}}, {{lang-ru|сигмовидная ободочная кишка человека}});
* [[тура эсәк]], ({{lang-la|rectum}}, {{lang-ru|прямая кишка человека}})), киң өлөшө — [[тура эсәк ампулаһы]] ({{lang-la|ampulla recti}}, {{lang-ru|ампула прямой кишки}})), һәм тамамланыуға табан нәҙегәйгән өлөшө — [[артҡы юл каналы]] ({{lang-la|canalis analis}}, {{lang-ru|заднепроходной канал}})), ул [[анус]] менән тамамлана ({{lang-la|anus}}, {{lang-ru|анус человека}})).

Йыуан эсәк кешенең ҡорһаҡ ҡыуышлығында һәм кесе таз һөйәге ҡыуышлығында урынлашҡан, оҙонлоғо 1,5 — 2 м.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}


[[Категория:Ҡорһаҡ]]
[[Категория:Кешенең йыуан эсәге]]
Йыуан эсәк () — аш һеңдереү трактының, атап әйткәндә эсәктәрҙең, аҫҡы, тамамланған өлөшө, башлыса шунда һыу тәнгә һеңә һәм аҙыҡ иҙмәһе (химус) тиҙәккә әүерелә. Артҡы эсәктең сығарылмаһы булып тора.

Йыуан эсәктең көбө нәҙек эсәктекенән ҡалыныраҡ булған өсөн ул шулай аталған да инде. Шулай уҡ диаметры ла нәҙек эсәктекенән киңерәк.

Эсәктең баугиний ҡапҡасы тип аталған урынынан анусҡа (йәғни, артҡы юлға) тиклемге өлөшө йыуан эсәк тип атала.

Кешенең йыуан эсәгендә анатомия күҙлегенән ошондай бүлемдәр бар:

 һуҡыр эсәк (, ), селәүсен кеүек үҫентеһе бар (, );
 туҡ эсәк (, ) үҙенең өлөштәре ошондай:
 өҫкә ҡараған туҡ эсәк (, );
 арҡыры ятҡан туҡ эсәк (, );
 аҫҡа ҡараған туҡ эсәк (, );
 сигма рәүешле туҡ эсәк (, );
 тура эсәк, (, )), киң өлөшө — тура эсәк ампулаһы (, )), һәм тамамланыуға табан нәҙегәйгән өлөшө — артҡы юл каналы (, )), ул анус менән тамамлана (, )).

Йыуан эсәк кешенең ҡорһаҡ ҡыуышлығында һәм кесе таз һөйәге ҡыуышлығында урынлашҡан, оҙонлоғо 1,5 — 2 м.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Ҡорһаҡ
Категория:Кешенең йыуан эсәге