Мәхмүт Ҡашғари
{{Яҙыусы
|Исеме               = Мәхмүт Ҡашғари
|Төп исеме    = Мәхмүт ибн әл-Хөсәйен ибн Мөхәмәт әл-Ҡашғари''' 
|Рәсеме  =
|Киңлек=
|Ҡултамғаһы = 
|Тыуған ваҡыттағы исеме = 
|Псевдонимдары = 
|Тыуыу датаһы = 1029
|Тыуған урыны = Ҡашғар, Опал ауылы, Ҡараһанлылар дәүләте
|Вафат булыу датаһы = 1101
|Вафат булған урыны  = Ҡашғар, Опал ауылында ерләнгән, Ҡараһанлылар дәүләте
||Эшмәкәрлек төрө = тел белгесе
|Әүҙемлек йылдары =
|Жанр =
|Әҫәрҙәренең телдәре = [[ғәрәп теле]]
|Дебют =
|Премиялары =
| Наградалары =
|Ҡултамғаһы =
|Lib =
|Сайт =
|Викикитапхана =
}}
[[File:Maḥmūd_al-Kāšġarī,_Wax.jpg|thumb]]
[[Файл:Kashgari map.jpg|thumb|'''Мәхмүт Ҡашғари''' буйынса [[Төрки телдәр]] (X—XI быуаттар)|290px|right]]
'''Мәхмүт Ҡашғари, Мәхмүт ибн әл-Хөсәйен ибн Мөхәмәт әл-Ҡашғари''' (уйг. مەھمۇد قەشقىرى, Мәhмут Қәшқәри,1029—1101) — Ҡашғар ҡалаһынан төрки ғалимы.
Сығышы буйынса — Ҡараһанлылар хакимлыҡ иткән дәүерҙә тыуған юғары ҡатлам кешеһе.

Уның атаһы Баласуған ҡалаһында хакимлыҡ иткән. Ҡашғари [[Бағдад]] ҡалаһында эшләгән, һәм ул үҙенең «Төрки һүҙҙәренә аңлатма» (Kitâbü divân-i lûgat it-Türk) тигән хеҙмәте менән билдәле. Ҡашғари үҙенең һүҙлеге өсөн төрки илдәргә фәнни экспедицияға сығып китә. Күп йылдар [[төрки телле халыҡтар]] йәшәгән ҡалалар, ҡышлауҙар, йәйләүҙер буйлап сәйәхәт итә. Ул төрки халыҡтарҙың [[фольклор]], [[йола]], героик эпостарҙан өҙөктәр, тарихи риүәриәттәр, 400 яҡын мәҡәл һәм әйтемдәрен яҙып ҡалдыра. Хеҙмәтен 1074 йылда тамамлай.

[[Диуану лөғәт әт-төрк]] («Төрки һүҙҙәренә аңлатма») — фонетика, морфология һәм тел үҙенсәлектәренә бағышланған ҡомартҡы. Һүҙлек [[Урта Азия]], [[Төрөкмәнстан]], Волга һәм Урал буйы халыҡтарының ауыҙ-тел ижадын туплаған. Мәхмүд Ҡашғари бөгөндә тел, фольклор, әҙәбиәт өйрәнеүселәргә ҡиммәтле сығанаҡ.

Мәхмүт Ҡашғари, шулай уҡ, [[башҡорт теле]] тураһында беренсе яҙма мәғлүмәт ҡалдырған шәхес булараҡ билдәле.

== Әҫәрҙәре ==
* «Диван лугат ат-тюрк» («Словарь тюркских наречий»), первый перевод на русский язык Зифа-Алуа Ауэзова-Эрмерс, Алматы, «Дайк-Пресс», 2006, 1300 стр.

== Хәтер ==
* ТӨРКСОЙ Халыҡ-ара ойошмаһы һәм [[Евразия]] Яҙыусылар берлеге 2009 йылдан [[Мәхмүт Ҡашғари исемендәге халыҡ-ара хикәйәләр бәйгеһе]] ойоштора. Унда 25 төрки телле ил һәм республикала ижадсылары ҡатнаша. [[Башҡортостан]]да бәйгене Яҙыусылар союзы [[Ағиҙел (журнал)|«Ағиҙел»]] һәм [[Башҡортостан ҡыҙы (журнал)|«Башҡортостан ҡыҙы»]] журналдары менән берлектә үткәрә.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Мәхмүт Ҡашғари исемендәге халыҡ-ара хикәйәләр бәйгеһе]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/read/8-statya/10004-m-khm-t-ash-ari}}
* [http://www.kazakh.ru/news/articles/?a=36 Махмуд Кашгарский спустя тысячу лет заговорил на русском языке] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101118223726/http://kazakh.ru/news/articles/?a=36 |date=2010-11-18 }}{{ref-ru}}
* [http://www.zonakz.net/articles/15184 Махмуд Кашгари спустя 1000 лет…]{{ref-ru}}

{{навигация}}
{{Ислам географтары}}
{{вс}}
[[Категория:Төркиәтселәр]]
[[Категория:Этимологтар]]
[[Категория:Диалектологтар]]
[[Категория:Лексикографтар]]
[[Категория:Урта быуаттар ғалимдары]]
[[Категория:Төрки тарихсылар]]


{{scientist-stub}}
{{Яҙыусы
|Исеме               = Мәхмүт Ҡашғари
|Төп исеме    = Мәхмүт ибн әл-Хөсәйен ибн Мөхәмәт әл-Ҡашғари 
|Рәсеме  =
|Киңлек=
|Ҡултамғаһы = 
|Тыуған ваҡыттағы исеме = 
|Псевдонимдары = 
|Тыуыу датаһы = 1029
|Тыуған урыны = Ҡашғар, Опал ауылы, Ҡараһанлылар дәүләте
|Вафат булыу датаһы = 1101
|Вафат булған урыны  = Ҡашғар, Опал ауылында ерләнгән, Ҡараһанлылар дәүләте
||Эшмәкәрлек төрө = тел белгесе
|Әүҙемлек йылдары =
|Жанр =
|Әҫәрҙәренең телдәре = ғәрәп теле
|Дебют =
|Премиялары =
| Наградалары =
|Ҡултамғаһы =
|Lib =
|Сайт =
|Викикитапхана =
}}
thumb
thumb|Мәхмүт Ҡашғари буйынса Төрки телдәр (X—XI быуаттар)|290px|rightМәхмүт Ҡашғари, Мәхмүт ибн әл-Хөсәйен ибн Мөхәмәт әл-Ҡашғари''' (уйг. مەھمۇد قەشقىرى, Мәhмут Қәшқәри,1029—1101) — Ҡашғар ҡалаһынан төрки ғалимы.
Сығышы буйынса — Ҡараһанлылар хакимлыҡ иткән дәүерҙә тыуған юғары ҡатлам кешеһе.

Уның атаһы Баласуған ҡалаһында хакимлыҡ иткән. Ҡашғари Бағдад ҡалаһында эшләгән, һәм ул үҙенең «Төрки һүҙҙәренә аңлатма» (Kitâbü divân-i lûgat it-Türk) тигән хеҙмәте менән билдәле. Ҡашғари үҙенең һүҙлеге өсөн төрки илдәргә фәнни экспедицияға сығып китә. Күп йылдар төрки телле халыҡтар йәшәгән ҡалалар, ҡышлауҙар, йәйләүҙер буйлап сәйәхәт итә. Ул төрки халыҡтарҙың фольклор, йола, героик эпостарҙан өҙөктәр, тарихи риүәриәттәр, 400 яҡын мәҡәл һәм әйтемдәрен яҙып ҡалдыра. Хеҙмәтен 1074 йылда тамамлай.

Диуану лөғәт әт-төрк («Төрки һүҙҙәренә аңлатма») — фонетика, морфология һәм тел үҙенсәлектәренә бағышланған ҡомартҡы. Һүҙлек Урта Азия, Төрөкмәнстан, Волга һәм Урал буйы халыҡтарының ауыҙ-тел ижадын туплаған. Мәхмүд Ҡашғари бөгөндә тел, фольклор, әҙәбиәт өйрәнеүселәргә ҡиммәтле сығанаҡ.

Мәхмүт Ҡашғари, шулай уҡ, башҡорт теле тураһында беренсе яҙма мәғлүмәт ҡалдырған шәхес булараҡ билдәле.

 Әҫәрҙәре 
 «Диван лугат ат-тюрк» («Словарь тюркских наречий»), первый перевод на русский язык Зифа-Алуа Ауэзова-Эрмерс, Алматы, «Дайк-Пресс», 2006, 1300 стр.

 Хәтер 
 ТӨРКСОЙ Халыҡ-ара ойошмаһы һәм Евразия Яҙыусылар берлеге 2009 йылдан Мәхмүт Ҡашғари исемендәге халыҡ-ара хикәйәләр бәйгеһе ойоштора. Унда 25 төрки телле ил һәм республикала ижадсылары ҡатнаша. Башҡортостанда бәйгене Яҙыусылар союзы «Ағиҙел» һәм «Башҡортостан ҡыҙы» журналдары менән берлектә үткәрә.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Мәхмүт Ҡашғари исемендәге халыҡ-ара хикәйәләр бәйгеһе

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 Махмуд Кашгарский спустя тысячу лет заговорил на русском языке 
 Махмуд Кашгари спустя 1000 лет…

Категория:Төркиәтселәр
Категория:Этимологтар
Категория:Диалектологтар
Категория:Лексикографтар
Категория:Урта быуаттар ғалимдары
Категория:Төрки тарихсылар