Ҡыуатов Ғүмәр Ғәлим улы
{{Государственный деятель
| имя        = Ҡыуатов Ғүмәр Ғәлим улы
| оригинал имени   =
| изображение            = Куватов Г.Г.jpg
| ширина    =
| описание изображения            =
| титул              = БАССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау халыҡ комиссары
| порядок            = 
| флаг               = Flag of Bashkurdistan.svg
| флаг2              = 
| периодначало       = 23.05.1919
| периодконец        = 14.03.1928
| предшественник     = 
| преемник           = 
 | титул_2           = 
 | флаг_2             = 
| флаг2_2              = 
 | периодначало_2     = 
 | периодконец_2      = 
 | предшественник_2   = 
 | преемник_2         = 
| дата рождения      = 29.6.1893
| место рождения     = [[Ырымбур губернаһы]] [[Орск өйәҙе]] Үҫәргән кантоны<ref>Хәҙерге {{ТУ|Ейәнсура районы}}</ref> [[Үтәғол|Ҡыуат-Бикбирҙе]] ауылы  
| дата смерти        = 6.04.1946
| место смерти = {{МестоСмерти|Мәскәү}} ҡалаһы
| похоронен          = 
| партия             =  
| образование        = [[Ҡазан Император университеты]]
| профессия          =
| ученая степень     = 
| супруга            = 
| дети               =
| награды            =
| автограф =
}}
{{фамилиялаш|Ҡыуатов}}
'''Ҡыуатов Ғүмәр Ғәлим улы''' ([[29 июнь]] [[1893 йыл]] — [[6 апрель]] [[1946 йыл]]) — табип-хирург, дәүләт эшмәкәре. [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]], [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар]] һәм [[Бөйөк Ватан һуғышы|Бөйөк Ватан һуғыштарында]] ҡатнашыусы. Башҡортостанда һаулыҡ һаҡлау эшенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе, 1919—1928 йылдарҙа БАССР һаулыҡ һаҡлау халыҡ комиссары, бер үк ваҡытта 1922 йылдан — Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитеты ҡарамағындағы Үҙәк санитар‑эпидемик ғәҙәттән тыш хәлдәр комиссияһы рәйесе.

== Биографияһы ==
[[File:Куватовы.jpg|thumb|[[Мөхәмәтғәлим Ҡыуатов]], уның ҡатыны һәм балалары: [[Ҡыуатов Ғүмәр Ғәлим улы|Ғүмәр]], [[Ҡыуатов Усман Мөхәмәтғәлим улы|Усман]] һәм Шәкирә. 1914 йыл]]
Ғүмәр Ғәлим улы Ҡыуатов 1893 йылдың 29 июнендә [[Ырымбур губернаһы]] [[Орск өйәҙе]] Үҫәргән улусына ҡараған (хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ейәнсура районы]]) [[Үтәғол|Ҡыуат-Бикбирҙе]] ауылында уҡытыусы ғаиләһендә тыуған. [[Ҡыуатовтар]] — нәҫелдән килгән башҡорт дворяндары, [[Бикбау бей]] кенәз һәм [[Мөйтән бей]] вариҫтары.

1912 йылда Ырымбур гимназияһын, 1917 йылда Ҡазан университетының медицина факультетын тамамлай. Врач дипломын алыуға [[Беренсе донъя һуғышы|Герман һуғышы]] башлана, фронтҡа китә.

Революциянан һүң Ғүмәр Ҡыуатов Башҡортостандың беренсе һаулыҡ һаҡлау халыҡ комиссары итеп тәғәйенләнә. Был вазифаны башҡарыу уға бик ауыр йылдарға тура килә. [[Граждандар һуғышы]] Башҡортостанды тамам бөлгөнлөккә төшөрә. Бөтә ерҙә аслыҡ, яланғаслыҡ хөкөм һөрә, төрлө йоғошло яман сирҙәр тарала. Ул йылдарҙа һаулыҡ һаҡлауҙа кадрҙар етешмәй. Тәүге халыҡ комиссары эш башлағанда ни бары 6 врач була. Ғүмәр Ҡыуатовтың белеме, ойоштороу һәләте, арымай талмай фиҙакәр эшләүе һаулыҡ һаҡлау эшенә йәмәғәтселекте ылыҡтыра.

1926 йылда республикала трахома сире ныҡлап тарала,Ғүмәр Ҡыуатов Өфөлә Күҙ ауырыуҙары институтын булдырыу өсөн бик күп көс һала. Ғүмәр Ғәлим улы тырышлығы менән Германиянан Өфөгә ҡиммәтле ҡоролмалар ҡайтартыла, был Күҙ ауырыуҙары институтында ҡатмарлы операциялар эшләргә мөмкинлек бирә. Халыҡ араһында аңлатыу һәм дауалау эштәре киң йәйелдерелә<ref>Об институте — Уфимский НИИ глазных болезней
www.ufaeyeinstitute.ru/about/</ref>.

1930 йылда Ҡыуатов Мәскәүҙең Үҙәк нерв системаһы эшсәнлеген өйрәнеү институтына уҡырға инә. Яуаплы вазифалар биләү менән бер рәттән фәнни эш менән шөғөлләнә. Бик күп фәнни эштәре нәшер ителә.

1937—1938 йылдарҙағы репрессиялар ваҡытында уға сығышы менән дворян булыуын һәм бер осор Өфө земство управаһы етәксеһе булыуын йәшергән өсөн ҡаты шелтә бирәләр (1938), ләкин башҡа төрлө ғәйеп таҡмайҙар һәм ул иректә ҡала.

[[Бөйөк Ватан һуғышы]] йылдарында хәрби госпиталдәрҙә эшләй, хирургик операциялар яһай.

== Хәтер ==
* Башҡортостандағы иң ҙүр клиник дауахана Ҡыуатов исемен йөрөтә
* [[Өфө]] ҡалаһы Калинин районындағы урам Ҡыуатов исемен йөрөтә

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/read/8-statya/8114-yuatov-m-r-lim-uly}}

[[Категория:Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:Бөтə Рəсəй Ойоштороу йыйылышы ағзалары]]
[[Категория:Ҡазан Император университетын тамамлаусылар]]
[[Категория:Ҡыуатовтар]]
[[Категория:Башҡорт АССР-ының дәүләт эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:Кесе Ҡоролтай ағзалары]]
[[Категория:Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусылар (Рәсәй)]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]
Ҡыуатов Ғүмәр Ғәлим улы (29 июнь 1893 йыл — 6 апрель 1946 йыл) — табип-хирург, дәүләт эшмәкәре. Беренсе донъя, Граждандар һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. Башҡортостанда һаулыҡ һаҡлау эшенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе, 1919—1928 йылдарҙа БАССР һаулыҡ һаҡлау халыҡ комиссары, бер үк ваҡытта 1922 йылдан — Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитеты ҡарамағындағы Үҙәк санитар‑эпидемик ғәҙәттән тыш хәлдәр комиссияһы рәйесе.

 Биографияһы 
thumb|Мөхәмәтғәлим Ҡыуатов, уның ҡатыны һәм балалары: Ғүмәр, Усман һәм Шәкирә. 1914 йыл
Ғүмәр Ғәлим улы Ҡыуатов 1893 йылдың 29 июнендә Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе Үҫәргән улусына ҡараған (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ейәнсура районы) Ҡыуат-Бикбирҙе ауылында уҡытыусы ғаиләһендә тыуған. Ҡыуатовтар — нәҫелдән килгән башҡорт дворяндары, Бикбау бей кенәз һәм Мөйтән бей вариҫтары.

1912 йылда Ырымбур гимназияһын, 1917 йылда Ҡазан университетының медицина факультетын тамамлай. Врач дипломын алыуға Герман һуғышы башлана, фронтҡа китә.

Революциянан һүң Ғүмәр Ҡыуатов Башҡортостандың беренсе һаулыҡ һаҡлау халыҡ комиссары итеп тәғәйенләнә. Был вазифаны башҡарыу уға бик ауыр йылдарға тура килә. Граждандар һуғышы Башҡортостанды тамам бөлгөнлөккә төшөрә. Бөтә ерҙә аслыҡ, яланғаслыҡ хөкөм һөрә, төрлө йоғошло яман сирҙәр тарала. Ул йылдарҙа һаулыҡ һаҡлауҙа кадрҙар етешмәй. Тәүге халыҡ комиссары эш башлағанда ни бары 6 врач була. Ғүмәр Ҡыуатовтың белеме, ойоштороу һәләте, арымай талмай фиҙакәр эшләүе һаулыҡ һаҡлау эшенә йәмәғәтселекте ылыҡтыра.

1926 йылда республикала трахома сире ныҡлап тарала,Ғүмәр Ҡыуатов Өфөлә Күҙ ауырыуҙары институтын булдырыу өсөн бик күп көс һала. Ғүмәр Ғәлим улы тырышлығы менән Германиянан Өфөгә ҡиммәтле ҡоролмалар ҡайтартыла, был Күҙ ауырыуҙары институтында ҡатмарлы операциялар эшләргә мөмкинлек бирә. Халыҡ араһында аңлатыу һәм дауалау эштәре киң йәйелдереләОб институте — Уфимский НИИ глазных болезней
www.ufaeyeinstitute.ru/about/.

1930 йылда Ҡыуатов Мәскәүҙең Үҙәк нерв системаһы эшсәнлеген өйрәнеү институтына уҡырға инә. Яуаплы вазифалар биләү менән бер рәттән фәнни эш менән шөғөлләнә. Бик күп фәнни эштәре нәшер ителә.

1937—1938 йылдарҙағы репрессиялар ваҡытында уға сығышы менән дворян булыуын һәм бер осор Өфө земство управаһы етәксеһе булыуын йәшергән өсөн ҡаты шелтә бирәләр (1938), ләкин башҡа төрлө ғәйеп таҡмайҙар һәм ул иректә ҡала.

Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында хәрби госпиталдәрҙә эшләй, хирургик операциялар яһай.

 Хәтер 
 Башҡортостандағы иң ҙүр клиник дауахана Ҡыуатов исемен йөрөтә
 Өфө ҡалаһы Калинин районындағы урам Ҡыуатов исемен йөрөтә

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 

Категория:Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәрҙәре
Категория:Бөтə Рəсəй Ойоштороу йыйылышы ағзалары
Категория:Ҡазан Император университетын тамамлаусылар
Категория:Ҡыуатовтар
Категория:Башҡорт АССР-ының дәүләт эшмәкәрҙәре
Категория:Кесе Ҡоролтай ағзалары
Категория:Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусылар (Рәсәй)
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар