Ахман
{{НП-Россия
 |статус                   = ауыл
 |русское название         = Ахманово
 |оригинальное название    = {{lang-ba|Ахман}}
 |герб                     =
 |флаг                     =
 |lat_deg = 55 |lat_min = 8 |lat_sec = 32
 |lon_deg = 53 |lon_min = 43 |lon_sec = 14
 |CoordScale =
 |регион                   = Башҡортостан
 |регион в таблице         = Башҡортостан
 |вид района               =
 |район                    = Баҡалы районы
 |район в таблице          = Бакалинский район{{!}}Баҡалы
 |вид поселения            = ауыл биләмәһе
 |поселение                = Ахман ауыл советы
 |поселение в таблице      = Ахмановский сельсовет (Бакалинский район){{!}}Ахман ауыл Советы
 |внутреннее деление       =
 |глава                    =
 |дата основания           =
 |первое упоминание        =
 |прежние имена            =
 |статус с                 =
 |площадь                  =
 |высота центра НП         =
 |население               = {{ Население | Ахманово (Башкортостан) | тс }}
 |год переписи            = {{ Население | Ахманово (Башкортостан) | г }}
 |плотность               =
 |агломерация             =
 |национальный состав     = сыуаштар, керәшендәр
 |конфессиональный состав =православныйҙар
 |этнохороним             =
 |почтовый индекс          = 452658
 |почтовые индексы         =
 |телефонный код           =
 |цифровой идентификатор   = 80207804001
 |категория в Commons      =
 |сайт                     =
}}
'''Ахман''' ({{lang-ru|Ахманово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баҡалы районы]]ндағы ауыл. Ахман ауыл советы үҙәге. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 476 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref><ref> {{БЭ2013|80577}}</ref>.
Почта индексы — 452658, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80207804001.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баҡалы (Баҡалы районы)|Баҡалы]]): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 69 км

Ахман ауылы Сөн ҡушылдығы Иҙәш йылғаһы буйында, район үҙәгенән көньяҡ-көнбайышта 7 километрҙа һәм Туймазы тимер юл станцияһынан төньяҡҡа 69 километрҙа урынлашҡан. 

2002 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, сыуаштар, керәшендәр йәшәй. 

Урта мәктәп, фельдшер-акушер пункты, Мәҙәниәт йорто, китапханаһы бар<ref>Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4{{ref-ru}}</ref>.

== Тарихы ==
Ахман ауылына XIX быуат башында Бәләбәй өйәҙендә нигеҙ һалынған. 

1834 йылда бында дәүләт крәҫтиәндәре, биләмә крәҫтиәндәре, Ырымбур казак ғәскәре казактары, типтәрҙәре. 

1865 йылда 77 хужалыҡта 580 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгән. 3 һыу тирмәне булған. 

1906 йылда сиркәү, земство мәктәбе, һыу тирмәне, бакалея кибете, икмәк запасын һаҡлауға хеҙмәт иткән мөгәзәй булған<ref>Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4{{ref-ru}}</ref>. 

Ахман ауылында күренекле шәхес, яҙыусы-драматург [[Асанбаев Николай Васильевич|Нәжиб Асанбаев]] тыуып үҫкән<ref>[http://bashenc.online/ru/articles/80577/]</ref>

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
|1906 йыл   ||1010||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||1233||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||913||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||752||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||512||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||525||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||476||235||241||49,4||50,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Урамдары ==
Урам исемдәре<ref>[http://dom.sputnik.ru/addr/bashkortostan-bakalinskii-akhmanovo «Спутник. Мой дом» сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305022556/http://dom.sputnik.ru/addr/bashkortostan-bakalinskii-akhmanovo |date=2016-03-05 }}{{ref-ru}}</ref>:
* {{lang-ba|}} Үҙәк (урам) — {{lang-ru|}} (улица) Центральная
* {{lang-ba|}} Йылға аръяғы (урамы) — {{lang-ru|}} (улица) Заречная

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Асанбаев Николай Васильевич|Нәжиб Асанбаев]] ([[7 ноябрь]] [[1921]] — 2[[8 март]] [[2013]]) — драматург, [[Башҡортостан]]дың халыҡ яҙыусыһы (2006), РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982), Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] лауреаты, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы<ref> Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.{{ref-ru}}</ref>.
 
== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|80577}}
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4{{ref-ru}}
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.{{ref-ru}}
* Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.{{ref-ru}}
* [https://kuptsovol.livejournal.com/2139.html Бакалинский район Республики Башкортостан. Крещенные татары, кряшены]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Баҡалы районы ауылдары}}

[[Категория:Баҡалы районы ауылдары]]
Ахман () — Башҡортостандың Баҡалы районындағы ауыл. Ахман ауыл советы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 476 кеше .
Почта индексы — 452658, ОКАТО коды — 80207804001.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Баҡалы): 7 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 69 км

Ахман ауылы Сөн ҡушылдығы Иҙәш йылғаһы буйында, район үҙәгенән көньяҡ-көнбайышта 7 километрҙа һәм Туймазы тимер юл станцияһынан төньяҡҡа 69 километрҙа урынлашҡан. 

2002 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, сыуаштар, керәшендәр йәшәй. 

Урта мәктәп, фельдшер-акушер пункты, Мәҙәниәт йорто, китапханаһы барАсфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4.

 Тарихы 
Ахман ауылына XIX быуат башында Бәләбәй өйәҙендә нигеҙ һалынған. 

1834 йылда бында дәүләт крәҫтиәндәре, биләмә крәҫтиәндәре, Ырымбур казак ғәскәре казактары, типтәрҙәре. 

1865 йылда 77 хужалыҡта 580 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгән. 3 һыу тирмәне булған. 

1906 йылда сиркәү, земство мәктәбе, һыу тирмәне, бакалея кибете, икмәк запасын һаҡлауға хеҙмәт иткән мөгәзәй булғанАсфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4. 

Ахман ауылында күренекле шәхес, яҙыусы-драматург Нәжиб Асанбаев тыуып үҫкән

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)1906 йыл   1010 1920 йыл 26 август1233 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар913 1959 йыл 15 ғинуар752 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар512 2002 йыл 9 октябрь525 2010 йыл 14 октябрь47623524149,450,6

 Урамдары 
Урам исемдәре«Спутник. Мой дом» сайты :
  Үҙәк (урам) —  (улица) Центральная
  Йылға аръяғы (урамы) —  (улица) Заречная

 Билдәле шәхестәре 
 Нәжиб Асанбаев (7 ноябрь 1921 — 28 март 2013) — драматург, Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2006), РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982), Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с..
 
 Һылтанмалар 
 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4
 Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.
 Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.
 Бакалинский район Республики Башкортостан. Крещенные татары, кряшены

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Баҡалы районы ауылдары