Нәжиб Асанбаев
{{Яҙыусы
| Исеме              = Нәжиб Асанбаев 			
| Төп исеме   = Николай Васильевич Асанбаев
| Рәсеме             = nadgib-asanbaev.jpg
| Киңлек          = 200px
| Ҡултамғаһы          = 
| Тыуған ваҡыттағы исеме = 
| Псевдонимдары       = 
| Тыуыу датаһы    = 7.11.1921
| Тыуған урыны   = {{ТыуғанУрыны|Баҡалы районы}}, [[Ахман]] ауылы, Башҡорт АССР-ы
| Вафат булыу датаһы      = 28.03.2013
| Вафат булған урыны      = 
| Гражданлығы      = {{Флагификация|СССР}} <br> {{Флагификация|Рәсәй}}
| Эшмәкәрлек төрө = [[проза|яҙыусы]], [[драма (жанр)|драматург]]
| Әүҙемлек йылдары = 1947-2013 
| Йүнәлеше =
| Жанр = драма
| Дебют = ''«Кәрим»''
| Премиялары = {{СЮП}} [[Башҡортостан]]дың халыҡ яҙыусыһы
|  Наградалары =
{{{!}} style="background: transparent"
{{!}}  {{Орден Дружбы}} {{!}}{{!}}{{Орден Отечественной войны 1 степени}}{{!}}{{!}} {{Орден Отечественной войны 2 степени}}{{!!}}{{Орден Красной Звезды}} 
{{!}}-
{{!}} {{Медаль За отвагу}}
{{!}}}
{{{!}} style="background: transparent"
{{!}}{{Орден Салавата Юлаева}}
{{!}}-
{{!}} {{Заслуженный работник культуры РСФСР|1982}}
{{!}}}
| Lib =
| Сайт =
}}

'''Нәжиб Асанбаев, Николай Васильевич Асанбаев''' ([[7 ноябрь]] [[1921 йыл]] — [[28 март]] [[2013 йыл]]) — [[Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы]] (2006). [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982), [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] лауреаты.

== Биография ==
1921 йылдың 7 ноябрендә [[Башҡорт АССР-ы]] [[Баҡалы районы]]ның [[Ахман]] ауылында урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.

Тәүҙә ул үҙ ауылындағы башланғыс мәктәптә, унан һуң [[Мостафа (Баҡалы районы)|Мостафа]] һәм Балыҡлы ауылдары мәктәптәрендә укый.

1937 йылда [[Өфө]] финанс-экономика техникумын тамамлағандан һуң, [[Башҡорт дәүләт университеты|Башҡорт дәүләт педагогия институтына]] уҡырға инә, ләкин уны тамамламай.

1940 йылда Ҡыҙыл Армияһына алына. Рязань aртиллерия училищеһын тамамлағас, 1942—1945 йылдарҙа [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда артиллерия батареяһы командиры була.

1949—1959 йылдарҙа [[Ҡыҙыл таң (гәзит)|«Ҡыҙыл таң» гәзите]] хәбәрсеһе булып эшләй.

1961—1963 йылдарҙа [[Мәскәү]]ҙә Юғары әҙәби курстар тамамлай.

1963—1965 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт академия драма театры]] директоры була.

Төрлө йылдарҙа әҙип [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы]]нда, [[СССР]] Тыныслыҡты яҡлау комитетының Башҡортостан республика бүлексәһендә, [[Башҡортостан Республикаһы]]ның Президент Советында эшләй.

Яҙыусы әҙәбиәт өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн [[Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы]] һәм атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982) тигән маҡтаулы исемдәргә, [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]]на (1983) лайыҡ була.

Нәжиб Асанбаев 2013 йылдың 28 мартында вафат була. Өфө ҡалаһының «Көньяҡ» зыяратында ҡатынының ҡәбере эргәһендә ерләнә.

== Әҫәрҙәре ==
[[Файл:Нажип Асанбаев.jpg|200px|left|Нажип Асанбаев]][[Рәсем:nadgib-asanbaev-balakai.jpg|thumb|300px|right| Н. Асанбаевтың «Балаҡайҙарым» пьесаһынан күренеш. Азат Хөсәйенов менән [[Гөлли Мөбәрәкова]] уйнай.]]
Нәжиб Асанбаевтың әҫәрҙәрендә күтәрелгән мәсьәләләрҙең ваҡытлы булыуы, конфликттың үткерлеге һәм жанр терлөлөгө хас. Н. Асанбаевтың байтаҡ әҫәрҙәре [[Башҡорт дәүләт академия драма театры]]нда, [[Сибай дәүләт башҡорт драма театры|Сибай башҡорт дәүләт драма театры]], [[Салауат]], [[Ырымбур]], [[Әлмәт (Татарстан)|Әлмәт]] [[театр]]ҙарында уңыш менән ҡуйыла.

* Кәрим. Хикәйәләр йыйынтығы. Өфө, 1947 й.
* Вәлимә. Хикәйәләр йыйынтығы. Өфө, 1953 й.
* Беҙгә егеттәр килде. Комедия. Өфө, 1955 й.
* Рәйсә. Пьесалар, Өфө, 1959 й.
* Фәйзи. Пьесалар, Өфө, 1964 й.
* Кәләш әйттергәндә. Комедия. Өфө, 1964 й.
* Ҡанат йәйгәндә. Драма. Өфө, 1969 й.
* Күктән төшкән бәхет. Комедия. Өфө, 1969 й.
* Алтын бишек. Пьеса. Өфө, 1971 й.
* Һыу юлы. Комедия. Өфө, 1971 й.
* Зәйтүнгөл. Пьеса. Өфө, 1975 й.
* «Ҡыҙыл паша» пьесаһы (совет дипломаты [[Хәкимов Кәрим Әбдрәүеф улы]] хаҡында). Өфө, 1982 й.
* Көҙән башҡорто. Пьеса ([[Әхмәтзәки Вәлиди Туған]] хаҡында). Өфө, 2004 й.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүлектәре ==
* Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (07.02.1945)<ref>{{Подвиг Народа|44707264}}</ref>
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (15.04.1945)<ref>{{Подвиг Народа|43138160}}</ref>
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985)<ref>{{Подвиг Народа|1511432772|title=Информация}}</ref>
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (18.11.1943)<ref>{{Подвиг Народа|18173425}}</ref>
* [[Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй)|Дуҫлыҡ ордены]] (Рәсәй, 1997)
* [[Салауат Юлаев ордены]] (2005)
* Баҡалы районының почётлы гражданы.
* Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2006)
* Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982)
* Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1983).

== Хәтер ==
* [[Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте]] Ҡарары менән 2023 йылдың 23 ғинуарында Баҡалы район мәҙәниәт йортона Нәжиб Асанбаевтың исеме бирелде<ref>[https://www.bashinform.ru/news/culture/2023-01-24/v-bashkirii-imya-pisatelya-nazhiba-asanbaeva-uvekovechili-na-ego-maloy-rodine-3116847 В Башкирии имя писателя Нажиба Асанбаева увековечили на его малой родине. ИА «Башинформ», 24 января 2023 года]{{ref-ru}}{{V|24|01|2023}}</ref>.
* Яҙыусының тыуыуына 100 йыл тулыу республика кимәлендә билдәләнәсәк<ref>[https://www.bashinform.ru/news/1560723-v-bashkortostane-otmetyat-100-letie-pisatelya-nazhiba-asanbaeva/  В Башкортостане отметят 100-летие писателя Нажиба Асанбаева. ИА «Башинформ», 18 февраля 2021 года]{{ref-ru}}{{V|18|02|2021}}</ref>.
* «[[Башинформ]]» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә (26 ғинуар 2016 йыл), Нәжиб Асанбаевтың тыуған ауылында уның йорт-музейы булдырыласаҡ<ref>[http://www.bashinform.ru/bash/809096/ БашНәжиб Асанбаев

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Сығанаҡтар ==
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Гайнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хусаинов Г. Б.]] Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.{{ref-ru}}
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Ғәйнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хөсәйенов Ғ.Б.]] Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.{{ref-ru}}
* Нажиб Асанбаев : биобиблиогр. указ. / сост. Г. С. Ахмадиева, Г. Назарова, Г. М. Юмабаева; ред. З. Т. Агзамова; отв. за вып. А. А. Ибрагимов. — Уфа: Нац. б-ка им. А. — З. Валиди РБ, 2011. — 81 с.
* Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|81915}}{{V|18|02|2021}}
* [http://ebook.bashnl.ru/reader/bookView.html?params=UmVzb3VyY2UtMTA1NA/0J3QsNC20LjQsSDQkNGB0LDQvdCx0LDQtdCy Национальная электронная библиотека Республики Башкортостан. Нажиб Асанбаев: Биобиблиографический указатель]
* [http://www.bashedu.ru/konkurs/baimov/bpr/bpr156.html||300px|right Р.Баимов. Нажиб Асанбаев.]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.agidel.ru/?param1=7788&tab=7 Три подвига победы Нажиба Асанбаева. «Республика Башкортостан» № 228] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304230106/http://www.agidel.ru/?param1=7788&tab=7 |date=2016-03-04 }}
* [http://www.bashkortostan.ru/news/detail.php?ELEMENT_ID=12091 Башкортостан отметит 85-летие Нажиба Асанбаева]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.bashinform.ru/news/540955/ Умер Нажиб Асанбаев, «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы{{ref-ru}}]
* [http://bashgazet.ru/obshestvo/7863-nzhib-asanbaev.html Нәжиб Асанбаев] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160308094648/http://bashgazet.ru/obshestvo/7863-nzhib-asanbaev.html |date=2016-03-08 }}

{{Башҡортостандың халыҡ шағирҙары}}
{{Башҡортостандың халыҡ сәсәндәре}}
{{Башҡортостандың халыҡ яҙыусылары}}

[[Категория:Башҡорт яҙыусылары]]
[[Категория:Башҡорт драматургтары]]
[[Категория:Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре]]
[[Категория:Башҡортостандың халыҡ яҙыусылары]]
[[Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҙыусылар]]
[[Категория:Шәхестәр:Башҡорт дәүләт академия драма театры]]
Нәжиб Асанбаев, Николай Васильевич Асанбаев (7 ноябрь 1921 йыл — 28 март 2013 йыл) — Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2006). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982), Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты.

 Биография 
1921 йылдың 7 ноябрендә Башҡорт АССР-ы Баҡалы районының Ахман ауылында урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуа.

Тәүҙә ул үҙ ауылындағы башланғыс мәктәптә, унан һуң Мостафа һәм Балыҡлы ауылдары мәктәптәрендә укый.

1937 йылда Өфө финанс-экономика техникумын тамамлағандан һуң, Башҡорт дәүләт педагогия институтына уҡырға инә, ләкин уны тамамламай.

1940 йылда Ҡыҙыл Армияһына алына. Рязань aртиллерия училищеһын тамамлағас, 1942—1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында артиллерия батареяһы командиры була.

1949—1959 йылдарҙа «Ҡыҙыл таң» гәзите хәбәрсеһе булып эшләй.

1961—1963 йылдарҙа Мәскәүҙә Юғары әҙәби курстар тамамлай.

1963—1965 йылдарҙа Башҡорт дәүләт академия драма театры директоры була.

Төрлө йылдарҙа әҙип Башҡортостан Яҙыусылар союзында, СССР Тыныслыҡты яҡлау комитетының Башҡортостан республика бүлексәһендә, Башҡортостан Республикаһының Президент Советында эшләй.

Яҙыусы әҙәбиәт өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы һәм атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982) тигән маҡтаулы исемдәргә, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына (1983) лайыҡ була.

Нәжиб Асанбаев 2013 йылдың 28 мартында вафат була. Өфө ҡалаһының «Көньяҡ» зыяратында ҡатынының ҡәбере эргәһендә ерләнә.

 Әҫәрҙәре 
200px|left|Нажип Асанбаевthumb|300px|right| Н. Асанбаевтың «Балаҡайҙарым» пьесаһынан күренеш. Азат Хөсәйенов менән Гөлли Мөбәрәкова уйнай.
Нәжиб Асанбаевтың әҫәрҙәрендә күтәрелгән мәсьәләләрҙең ваҡытлы булыуы, конфликттың үткерлеге һәм жанр терлөлөгө хас. Н. Асанбаевтың байтаҡ әҫәрҙәре Башҡорт дәүләт академия драма театрында, Сибай башҡорт дәүләт драма театры, Салауат, Ырымбур, Әлмәт театрҙарында уңыш менән ҡуйыла.

 Кәрим. Хикәйәләр йыйынтығы. Өфө, 1947 й.
 Вәлимә. Хикәйәләр йыйынтығы. Өфө, 1953 й.
 Беҙгә егеттәр килде. Комедия. Өфө, 1955 й.
 Рәйсә. Пьесалар, Өфө, 1959 й.
 Фәйзи. Пьесалар, Өфө, 1964 й.
 Кәләш әйттергәндә. Комедия. Өфө, 1964 й.
 Ҡанат йәйгәндә. Драма. Өфө, 1969 й.
 Күктән төшкән бәхет. Комедия. Өфө, 1969 й.
 Алтын бишек. Пьеса. Өфө, 1971 й.
 Һыу юлы. Комедия. Өфө, 1971 й.
 Зәйтүнгөл. Пьеса. Өфө, 1975 й.
 «Ҡыҙыл паша» пьесаһы (совет дипломаты Хәкимов Кәрим Әбдрәүеф улы хаҡында). Өфө, 1982 й.
 Көҙән башҡорто. Пьеса (Әхмәтзәки Вәлиди Туған хаҡында). Өфө, 2004 й.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүлектәре 
 Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (07.02.1945)
 I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (15.04.1945)
 II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985)
 «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (18.11.1943)
 Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй, 1997)
 Салауат Юлаев ордены (2005)
 Баҡалы районының почётлы гражданы.
 Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2006)
 Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре
 РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982)
 Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1983).

 Хәтер 
 Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Ҡарары менән 2023 йылдың 23 ғинуарында Баҡалы район мәҙәниәт йортона Нәжиб Асанбаевтың исеме бирелдеВ Башкирии имя писателя Нажиба Асанбаева увековечили на его малой родине. ИА «Башинформ», 24 января 2023 года.
 Яҙыусының тыуыуына 100 йыл тулыу республика кимәлендә билдәләнәсәк В Башкортостане отметят 100-летие писателя Нажиба Асанбаева. ИА «Башинформ», 18 февраля 2021 года.
 «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы хәбәр итеүенсә (26 ғинуар 2016 йыл), Нәжиб Асанбаевтың тыуған ауылында уның йорт-музейы булдырыласаҡ<ref>[http://www.bashinform.ru/bash/809096/ БашНәжиб Асанбаев

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.
 Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
 Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.
 Нажиб Асанбаев : биобиблиогр. указ. / сост. Г. С. Ахмадиева, Г. Назарова, Г. М. Юмабаева; ред. З. Т. Агзамова; отв. за вып. А. А. Ибрагимов. — Уфа: Нац. б-ка им. А. — З. Валиди РБ, 2011. — 81 с.
 Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.

 Һылтанмалар 
 
 Национальная электронная библиотека Республики Башкортостан. Нажиб Асанбаев: Биобиблиографический указатель
 Р.Баимов. Нажиб Асанбаев.
 Три подвига победы Нажиба Асанбаева. «Республика Башкортостан» № 228 
 Башкортостан отметит 85-летие Нажиба Асанбаева
 Умер Нажиб Асанбаев, «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы
 Нәжиб Асанбаев 

Категория:Башҡорт яҙыусылары
Категория:Башҡорт драматургтары
Категория:Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре
Категория:Башҡортостандың халыҡ яҙыусылары
Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҙыусылар
Категория:Шәхестәр:Башҡорт дәүләт академия драма театры