Ҡанаҡай (Ишембай районы)
{{ТП-Рәсәй|Ҡанаҡай
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Ҡанаҡай
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53 | lat_min = 33 | lat_sec = 36
  |lon_deg = 56 | lon_min = 12 | lon_sec = 5
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Ишембай районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл Советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = Ишәй ауыл Советы (Ишембай районы)
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 776
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453235
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34794 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80231835008 
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Ҡанаҡай''' ({{lang-ru|Канакаево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ишембай районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 776 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. [[Ишәй ауыл советы (Ишембай районы)|Ишәй ауыл советы]] составына инё.
Почта индексы — 453235, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80231835008.

== Атамаһы ==
Ауылдың атамаһы улус старшинаһы Ҡанаҡай Кинйәғолов исеме буйынса. 1811 йылда тәүге күскенсенең улы Алсынбай Ҡанаҡаев йәшәгән була әле.

== Тарихы ==
Ҡанаҡай 1757 йылдан билдәле, шулай уҡ Шипай исеме аҫтында теркәлгән. Нуғай юлының Тәлтим-Юрматы улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ҡанаҡай, [[Әхмәр (Ишембай районы)|Әхмәр]] ауылы кеүек,  Илсектимер түбәһе составына ингән. Һуңыраҡ [[Өфө губернаһы|Өфө губернаһының]] [[Стәрлетамаҡ өйәҙе]] составына инә.
1795 йылда 14 йортта 65 кеше, 1865 йылда 60 йортта 373 кеше йәшәгән. XIX быуатта 27 ихатала 309 кеше йәшәй.
Тәүге күскенселәр малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ, тәгәрмәстәр, туғын, сана яһау менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған.

[[XIX быуат]]тың икенсе яртыһында Ҡанаҡайға, фараз ителеүенсә, XIX быуат башында нигеҙ һалынған Йәлембәт ауылы ҡушыла.
1906 йылда мәсет, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.
2008 йылға тиклем ауыл бөтөрөлгән [[Әхмәр ауыл Советы]] составына инә<ref name="RBzak_izm">[http://www.gsrb.ru/MainLeftMenu/ZakonoTvorch/Zakoni/49-2008.php Закон Республики Башкортостан «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населенных пунктов» (Принят Государственным Собранием — Курултаем Республики Башкортостан 18 ноября 2008 года)]</ref>.

== Хәҙерге осор ==
Ҡанаҡай [[Ишәй ауыл Советы (Ишембай районы)|Ишәй ауыл Советы]]на ҡарай ҡарай. Башҡорттар йәшәй (2002). Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар<ref>{{БЭ|85161}}</ref>.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||778||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||768||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||988||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||761||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||774||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||776||365||411||47,0||53,0
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
Халҡы ауыл барлыҡҡа килгәндән алып күпселек [[башҡорттар]], юрматы ырыуы<ref>[http://www.agidel.ru/?param1=6774&tab=5 Альфия КУЛЬМУХАМЕТОВА. О чём расскажет шежере?//«Республика Башкортостан», 2007, № 156] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531125043/http://www.agidel.ru/?param1=6774&tab=5 |date=2014-05-31 }}</ref>.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/026/000000.html «Налог Белешмәһе» системаһында Ҡанаҡай ауылы]</ref>:
{{Колонки|2}}
* Гагарин урамы ({{lang-ru|улица Гагарина}})
* Урман урамы ({{lang-ru|улица Лесная}})
* Ферма урамы ({{lang-ru|улица Фермы}})
* Йәшел урамы ({{lang-ru|улица Зеленая}})
* Хәсәнов урамы ({{lang-ru|улица Хасанова}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|улица Школьная}})
* Яҡуп Ҡолмой урамы ({{lang-ru|улица Якуба Кулмуя}})
* Янбаева урамы ({{lang-ru|улица Янбаевой}})
{{Колонки|конец}}

== Географик урыны ==
[[Һәләүек]] йылғаһы буйында урынлашҡан.

Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ишембай (ҡала)|Ишембай]]): 30 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Әхмәр (Ишембай районы)|Әхмәр]]): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Стәрлетамаҡ (ҡала)|Стәрлетамаҡ ]]): 25 км

== Тарихи урындары ==
[[Ҡанаҡай II торағы]]- тимер дәүере ҡомартҡыһы. [[Башҡортостан]]дың [[Ишембай районы]]ндағы [[Ҡанаҡай (Ишембай районы)|Ҡанаҡай]] ауылынан 1,5 км төньяҡтараҡ, [[Һәләүек]] йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан боронғо тораҡ. 1950 йылдар башында Көньяҡ Урал археология экспедицияһы ғалимдары тарафынан асылған.

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Биғолов Минеғол Солтан улы]] (20.10.1928—6.01.1973), ташсы, «Башнефтезаводстрой» тресының элекке комплекслы төҙөүселәр бригадаһы етәксеһе. [[СССР]]-ҙың етенсе саҡырылыш, [[Башҡорт АССР-ы]]ның алтынсы саҡырылыш Юғары Советтары депутаты, КПСС-тың XXII съезы делегаты. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1958).
* [[Яҡуп Ҡолмой]] (7.09.1918—11.10.1994), [[башҡорттар|башҡорт]] [[СССР|совет]] шағиры, журналист. 1940 йылдан — КПСС, 1944 йылдан — [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙниәт хеҙмәткәре (1978) һәм атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1988).
* [[Абайҙуллин Ишморат Ғәйфулла улы]] ({{lang-ru|Абайдуллин Ишмурат Гайфуллович}};  [[21 май]] [[1955 йыл]] — [[2001 йыл]]) — [[Башҡорт АССР-ы]]ның ун икенсе саҡырылыш [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советының]] халыҡ депутаты (1991—1995), [[Башҡортостан Республикаһы]]ның беренсе  саҡырылыш [[Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай|Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты (1995—1999) <ref>[https://baza.vgdru.com/1/10/ Абайдуллин Ишмурат Гайфуллович]</ref>. Милләте - [[башҡорттар|башҡорт]].
* [[Янбаева Гөлфиә Гәрәй ҡыҙы]] ([[16 октябрь]] [[1953 йыл]]) — [[башҡорт]] журналисы һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1981 йылдан [[СССР]] Журналистар союзы ағзаһы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997). [[Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия|Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге]] (2006) һәм Рәми Ғарипов исемендәге (2012) премиялар лауреаты. Бөтә донъя башҡорттары (III, IV) Ҡоролтайы (Конгресы) делегаты, башҡарма комитеты кәңәшмәһе ағзаһы һәм башҡарма комитет рәйесе урынбаҫары.
* [[Хәсәнов Миңләхмәт Гәрәй улы]] (1923—1989), хужалыҡ эшмәкәре, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. [[Ишембай районы]] «Коммунизм» колхозының элекке рәйесе. Ике [[Ленин ордены|Ленин]], [[Октябрь Революцияһы ордены|Октябрь революцияһы]], II дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] һәм [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның Ишембай районы [[Ҡанаҡай (Ишембай районы)|Ҡанаҡай]] ауылынан.  


== Һылтанмалар ==
* [http://www.gsrb.ru/MainLeftMenu/ZakonoTvorch/Zakoni/49-2008.php Закон Республики Башкортостан «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населенных пунктов» (Принят Государственным Собранием — Курултаем Республики Башкортостан 18 ноября 2008 года)]
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}
* {{БЭ|85161}}
* [https://vk.com/public187940888 вконтакте сайтында Канакай - Шипай]
* [http://www.agidel.ru/?param1=6774&tab=5 Альфия КУЛЬМУХАМЕТОВА. О чём расскажет шежере?//«Республика Башкортостан», 2007, № 156] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140531125043/http://www.agidel.ru/?param1=6774&tab=5 |date=2014-05-31 }}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
<references/>

{{Ишембай районы ауылдары}}

[[Категория:Ишембай районы ауылдары]]
Ҡанаҡай () — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 776 кеше. Ишәй ауыл советы составына инё.
Почта индексы — 453235, ОКАТО коды — 80231835008.

 Атамаһы 
Ауылдың атамаһы улус старшинаһы Ҡанаҡай Кинйәғолов исеме буйынса. 1811 йылда тәүге күскенсенең улы Алсынбай Ҡанаҡаев йәшәгән була әле.

 Тарихы 
Ҡанаҡай 1757 йылдан билдәле, шулай уҡ Шипай исеме аҫтында теркәлгән. Нуғай юлының Тәлтим-Юрматы улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ҡанаҡай, Әхмәр ауылы кеүек,  Илсектимер түбәһе составына ингән. Һуңыраҡ Өфө губернаһының Стәрлетамаҡ өйәҙе составына инә.
1795 йылда 14 йортта 65 кеше, 1865 йылда 60 йортта 373 кеше йәшәгән. XIX быуатта 27 ихатала 309 кеше йәшәй.
Тәүге күскенселәр малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ, тәгәрмәстәр, туғын, сана яһау менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, училище булған.

XIX быуаттың икенсе яртыһында Ҡанаҡайға, фараз ителеүенсә, XIX быуат башында нигеҙ һалынған Йәлембәт ауылы ҡушыла.
1906 йылда мәсет, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.
2008 йылға тиклем ауыл бөтөрөлгән Әхмәр ауыл Советы составына инәЗакон Республики Башкортостан «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населенных пунктов» (Принят Государственным Собранием — Курултаем Республики Башкортостан 18 ноября 2008 года).

 Хәҙерге осор 
Ҡанаҡай Ишәй ауыл Советына ҡарай ҡарай. Башҡорттар йәшәй (2002). Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август778 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар768 1959 йыл 15 ғинуар988 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар761 2002 йыл 9 октябрь774 2010 йыл 14 октябрь77636541147,053,0

Халҡы ауыл барлыҡҡа килгәндән алып күпселек башҡорттар, юрматы ырыуыАльфия КУЛЬМУХАМЕТОВА. О чём расскажет шежере?//«Республика Башкортостан», 2007, № 156 .

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Ҡанаҡай ауылы:

 Гагарин урамы ()
 Урман урамы ()
 Ферма урамы ()
 Йәшел урамы ()
 Хәсәнов урамы ()
 Мәктәп урамы ()
 Яҡуп Ҡолмой урамы ()
 Янбаева урамы ()

 Географик урыны 
Һәләүек йылғаһы буйында урынлашҡан.

Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 30 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Әхмәр): 4 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ ): 25 км

 Тарихи урындары 
Ҡанаҡай II торағы- тимер дәүере ҡомартҡыһы. Башҡортостандың Ишембай районындағы Ҡанаҡай ауылынан 1,5 км төньяҡтараҡ, Һәләүек йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан боронғо тораҡ. 1950 йылдар башында Көньяҡ Урал археология экспедицияһы ғалимдары тарафынан асылған.

 Билдәле шәхестәр 
 Биғолов Минеғол Солтан улы (20.10.1928—6.01.1973), ташсы, «Башнефтезаводстрой» тресының элекке комплекслы төҙөүселәр бригадаһы етәксеһе. СССР-ҙың етенсе саҡырылыш, Башҡорт АССР-ының алтынсы саҡырылыш Юғары Советтары депутаты, КПСС-тың XXII съезы делегаты. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1958).
 Яҡуп Ҡолмой (7.09.1918—11.10.1994), башҡорт совет шағиры, журналист. 1940 йылдан — КПСС, 1944 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙниәт хеҙмәткәре (1978) һәм атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1988).
 Абайҙуллин Ишморат Ғәйфулла улы (;  21 май 1955 йыл — 2001 йыл) — Башҡорт АССР-ының ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты (1991—1995), Башҡортостан Республикаһының беренсе  саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты (1995—1999) Абайдуллин Ишмурат Гайфуллович. Милләте - башҡорт.
 Янбаева Гөлфиә Гәрәй ҡыҙы (16 октябрь 1953 йыл) — башҡорт журналисы һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1981 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997). Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге (2006) һәм Рәми Ғарипов исемендәге (2012) премиялар лауреаты. Бөтә донъя башҡорттары (III, IV) Ҡоролтайы (Конгресы) делегаты, башҡарма комитеты кәңәшмәһе ағзаһы һәм башҡарма комитет рәйесе урынбаҫары.
 Хәсәнов Миңләхмәт Гәрәй улы (1923—1989), хужалыҡ эшмәкәре, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ишембай районы «Коммунизм» колхозының элекке рәйесе. Ике Ленин, Октябрь революцияһы, II дәрәжә Ватан һуғышы һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы Ҡанаҡай ауылынан.  

 Һылтанмалар 
 Закон Республики Башкортостан «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населенных пунктов» (Принят Государственным Собранием — Курултаем Республики Башкортостан 18 ноября 2008 года)
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978-5-295-04683-4
 
 вконтакте сайтында Канакай - Шипай
 Альфия КУЛЬМУХАМЕТОВА. О чём расскажет шежере?//«Республика Башкортостан», 2007, № 156 

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 

Категория:Ишембай районы ауылдары