Фёдоровка районы (Башҡортостан)
{{Infobox Административ берәмек
|Административ берәмек = Фёдоровка районы<br />{{lang-ru|Фёдоровский район}}
|Ил = [[Рәсәй]]
|Статус = Муниципаль район
|Төбәк = [[Башҡортостан]]
|рәсем1=Coat of Arms of Fedorovskiy rayon (Bashkortostan).gif
|рәсем2=Flag of Fedorovsky rayon (Bashkortostan).png
|рәсем3=Location of Fedorovskiy rayon (Bashkortostan).svg
|Административ үҙәге = Фёдоровка ауылы
|Эске бүленеш = 14 ауыл биләмәһе
|Халыҡ һаны = 19541 кеше
|Халыҡ тығыҙлығы = {{{density}}}
|Сәғәт бүлкәте = MSK +2
|Автомобиль коды = 02, 102
|Хакимиәт башлығы= 
|Майҙаны = 1691 [[квадрат километр|км²]]
}}
'''Фёдоровка районы''' ({{lang-ru|Фёдоровский район}}) — [[Башҡортостан]]дағы муниципаль район. Административ үҙәге — [[Фёдоровка (Фёдоровка районы)|Фёдоровка ауылы]]. Районда 19541 кеше йәшәй.

== Географик белешмә ==
Район территорияһы [[Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығы]]ның көньяҡ-көнсығыш яғында урынлашҡан. Шул төбәктә [[Дим]], [[Ашҡаҙар]] һәм Сүхәйле йылғалары баш ала. Улар Федоровка һәм тағы бер нисә район аша ағып,[[Ағиҙел]]гә барып ҡушыла.

Районда кирбес һуғыу, юл һалыу өсөн сеймал — ҡомташ бар.

[[Ауыл хужалығы]] ҡулланылышындағы ерҙәр — 136,2 мең гектар, шуларҙан 91,3 мең — [[баҫыу]]ҙар, 7,9 — сабынлыҡтар, 36,9 — көтөүлектәр. Хужалыҡтар арыш, бойҙай, һоло, арпа, борсаҡ, шәкәр сөгөлдөрө, [[көнбағыш]] һәм башҡа техник культуралар, мал аҙығы үҫтерә. Малсылыҡ — ит-[[һөт]] тармағы һәм сусҡасылыҡтан ғибәрәт.

== Тарихи белешмә ==
Федоровка районы [[1935 йыл]]да ойошторолған.

== Демографик хәл ==
Район халҡының милли составы
{| class="wikitable" style="font-size:90%" width="40%"
|- align="center" style="background-color:#42B"
| style="color:white;"| '''Милләт'''
| style="color:white;"| '''[[ 1970 йән иҫәбе]]'''
| style="color:white;"| '''[[ 1989 йән иҫәбе ]]'''
| style="color:white;"| '''[[ 2002 йән иҫәбе]]'''
|- align="center"
|'''[[татарҙар]] ''' ||9 924 / 32,5 % || 6 895 / 35 %||6 527 / 33,2 %
|- align="center"
|'''[[урыҫтар]]''' || || || 4 452 / 22,6 %
|- align="center"
|'''[[башҡорттар]]''' || 3 097 / 11,3 %|| 2 772 / 14 %|| 3 476 / 17,7 %
|- align="center"
|'''[[сыуаштар]]''' || || || 2 404 / 12,2 %
|- align="center"
|'''[[мордвалар]]''' || || || 2 332 / 11,9 %
|}

== Халыҡ һаны ==
'''1939 йылдан башлап халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса районда даими йәшәгән халыҡ һаны (кеше):'''
{{Wikidata/Population}}

== Иҡтисады ==
Федоровка районының ере — ҡара тупраҡлы. Районда 24 ауыл хужалығы предприятиеһы, 136 игенсе-фермерлыҡ хужалығы һәм 7150 шәхси ярҙамсы хужалыҡ. 25 мең гектарҙы — иген культуралары, 4,5 мең гектары көнбағыш һәм шәкәр сөгөлдөрө баҫыуҙары биләй<ref>[http://kiziltan.ru/tat/news/avil-hy-aligi/1557.html Нәтиҗәле идарә — үсешнең иң мөһим шарты]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

== Билдәле шәхестәре ==
* Абдюшев Хәбибулла Бәхтигәрәй улы — [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]].
* Аҡсурин Рәдиф Ғәли улы — көрәш буйынса донъя чемпионы.
* [[Антошкин Николай Тимофеевич]] (19.12.1942—17.01.2021) — [[Советтар Союзы Геройы]].
* [[Афанасьев Фёдор Игнатьевич]] (24.03.1969), хужалыҡ эшмәкәре.  «[[Башҡортостан сода компанияһы]]» йәмғиәтенең генераль директор урынбаҫары. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған химигы. [[Үрге Алаштан]] ауылынан<ref>[http://www.soda.ru/ru/pages/detail/management_of_companies/ Руководство АО «Башкирская содовая компания». Официальный сайт АО «Башкирская содовая компания»]{{Недоступная ссылка|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|21|03|2019}}</ref>.
* Бакланов Пётр Яковлевич — экономик-географ, РФА академигы.
* Казанин Геннадий Семёнович — ғалим-геофизик, Арктик диңгеҙ геология разведкаһы экспедицияһының (МАГЭ) генераль директоры<ref>[http://www.bashinform.ru/news/1189329-rustem-khamitov-nagradil-geofizika-gennadiya-kazanina-ordenom-salavata-yulaeva/?utm_medium=center&utm_content=read_also_horizontal&utm_source=bashinform Рустэм Хамитов наградил геофизика Геннадия Казанина орденом Салавата Юлаева. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 24 июль 2018 йыл]{{ref-ru}}{{V|24|07|2018}}</ref>.
* [[Ҡашаев Әнүәр Шакир улы]] (22.03.1949), рәссам. 1993 йылдан [[Рәсәй Федерацияһы]] Рәссамдар союзы ағзаһы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған рәссамы (2010). [[Аҡбулат (Фёдоровка районы)|Аҡбулат]] ауылынан.
* [[Мусин Сәфәр Ғайсар улы]] (5.11.1948), хеҙмәт ветераны, 1965—2007 йылдарҙа «Салаватстрой» төҙөлөш тресының балта оҫтаһы, ташсыһы, мастеры (1995 йылдан). Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры (1975, 1977, 1986). Райондың почётлы гражданы. [[Фёдоровка (Фёдоровка районы)|Фёдоровка]] ауылынан.
* [[Хәбибуллин Рәйес Рәхмәтулла улы]] (27.12.1938—28.07.2012), ғалим-инженер-технолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1990), профессор (1994). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған химигы (1979), СССР‑ҙың нефть эшкәртеү һәм нефтехимия сәнәғәте отличнигы (1976, 1979). [[Балыҡлы]] ауылынан<ref>[http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/15350-kh-bibullin-r-jes-r-khm-tulla-uly Башҡорт энциклопедияһы — Хәбибуллин Рәйес Рәхмәтулла улы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|25|12|2018}}</ref>.
* [[Шергенг Наталия Алексеевна]] (20.01.1959), ғалим-философ, юғары мәктәп эшмәкәре. 2003—2006 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы]] директорының уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса, 2006—2012 йылдарҙа фәнни эштәр буйынса урынбаҫары. Философия фәндәре докторы (2003), профессор (2008). [[Бала Сытырман]] ауылынан<ref>[http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/16881-shergeng-nataliya-alekseevna Башҡорт энциклопедияһы — Шергенг Наталия Алексеевна]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|11|01|2019}}</ref>.
* [[Әмиров Марс Басыр улы]] (2.02.1939—10.02.2010), ғалим-агроном, хужалыҡ эшмәкәре һәм юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1966—2002 йылдарҙа [[Башҡортостан ауыл хужалығы институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт аграр университеты]] уҡытыусыһы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1992), профессор (1995). [[Балыҡлы]] ауылынан<ref>[http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/17382-mirov-mars-basyr-uly Башҡорт энциклопедияһы — Әмиров Марс Басыр улы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|24|01|2019}}</ref>.
* [[Әхмәров Ғәбит Абдулла улы]] (24.02.1921—11.04.1996), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, [[16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһы]]ның взвод командиры ярҙамсыһы, гвардия өлкән сержанты. [[Советтар Союзы Геройы]] (1944).

== Матбуғат ==
Районда [[башҡорт теле|башҡортса]] «Ашҡаҙар таңдары» гәзите, [[татар]]са «Ашкадар таңнары», [[урыҫ]]са «Ашкадарские зори» гәзиттәре сығарыла<ref>[http://azgazeta.ru/history.html  Гәзит сайты] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140716180013/http://azgazeta.ru/history.html |date=2014-07-16 }}</ref>

== Транспорт ==
Район аша [[Стәрлебаш]] — [[Федоровка районы|Федоровка]] — [[Мәләүез]], [[Федоровка районы|Федоровка]] — [[Стәрлетамаҡ]], [[Федоровка районы|Федоровка]] — Дедово — Ермолаевка автомобиль юлдары уҙа.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ|73687}}{{V|18|03|2021}}   
{{Фёдоровка районы ауылдары}}
{{Федоровка районы муниципаль берәмектәре}}
{{Башҡортостан райондары}}
[[Категория:Башҡортостан райондары]]
[[Категория:Фёдоровка районы (Башҡортостан)]]
Фёдоровка районы () — Башҡортостандағы муниципаль район. Административ үҙәге — Фёдоровка ауылы. Районда 19541 кеше йәшәй.

 Географик белешмә 
Район территорияһы Бөгөлмә-Бәләбәй ҡалҡыулығының көньяҡ-көнсығыш яғында урынлашҡан. Шул төбәктә Дим, Ашҡаҙар һәм Сүхәйле йылғалары баш ала. Улар Федоровка һәм тағы бер нисә район аша ағып,Ағиҙелгә барып ҡушыла.

Районда кирбес һуғыу, юл һалыу өсөн сеймал — ҡомташ бар.

Ауыл хужалығы ҡулланылышындағы ерҙәр — 136,2 мең гектар, шуларҙан 91,3 мең — баҫыуҙар, 7,9 — сабынлыҡтар, 36,9 — көтөүлектәр. Хужалыҡтар арыш, бойҙай, һоло, арпа, борсаҡ, шәкәр сөгөлдөрө, көнбағыш һәм башҡа техник культуралар, мал аҙығы үҫтерә. Малсылыҡ — ит-һөт тармағы һәм сусҡасылыҡтан ғибәрәт.

 Тарихи белешмә 
Федоровка районы 1935 йылда ойошторолған.

 Демографик хәл 
Район халҡының милли составы
 Милләт  1970 йән иҫәбе  1989 йән иҫәбе   2002 йән иҫәбетатарҙар  9 924 / 32,5 %  6 895 / 35 %6 527 / 33,2 %урыҫтар    4 452 / 22,6 %башҡорттар  3 097 / 11,3 % 2 772 / 14 % 3 476 / 17,7 %сыуаштар    2 404 / 12,2 %мордвалар    2 332 / 11,9 %

 Халыҡ һаны 
1939 йылдан башлап халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса районда даими йәшәгән халыҡ һаны (кеше):

 Иҡтисады 
Федоровка районының ере — ҡара тупраҡлы. Районда 24 ауыл хужалығы предприятиеһы, 136 игенсе-фермерлыҡ хужалығы һәм 7150 шәхси ярҙамсы хужалыҡ. 25 мең гектарҙы — иген культуралары, 4,5 мең гектары көнбағыш һәм шәкәр сөгөлдөрө баҫыуҙары биләйНәтиҗәле идарә — үсешнең иң мөһим шарты

 Билдәле шәхестәре 
 Абдюшев Хәбибулла Бәхтигәрәй улы — Социалистик Хеҙмәт Геройы.
 Аҡсурин Рәдиф Ғәли улы — көрәш буйынса донъя чемпионы.
 Антошкин Николай Тимофеевич (19.12.1942—17.01.2021) — Советтар Союзы Геройы.
 Афанасьев Фёдор Игнатьевич (24.03.1969), хужалыҡ эшмәкәре.  «Башҡортостан сода компанияһы» йәмғиәтенең генераль директор урынбаҫары. Башҡортостандың атҡаҙанған химигы. Үрге Алаштан ауылынанРуководство АО «Башкирская содовая компания». Официальный сайт АО «Башкирская содовая компания».
 Бакланов Пётр Яковлевич — экономик-географ, РФА академигы.
 Казанин Геннадий Семёнович — ғалим-геофизик, Арктик диңгеҙ геология разведкаһы экспедицияһының (МАГЭ) генераль директорыРустэм Хамитов наградил геофизика Геннадия Казанина орденом Салавата Юлаева. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 24 июль 2018 йыл.
 Ҡашаев Әнүәр Шакир улы (22.03.1949), рәссам. 1993 йылдан Рәсәй Федерацияһы Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2010). Аҡбулат ауылынан.
 Мусин Сәфәр Ғайсар улы (5.11.1948), хеҙмәт ветераны, 1965—2007 йылдарҙа «Салаватстрой» төҙөлөш тресының балта оҫтаһы, ташсыһы, мастеры (1995 йылдан). Хеҙмәт Даны орденының тулы кавалеры (1975, 1977, 1986). Райондың почётлы гражданы. Фёдоровка ауылынан.
 Хәбибуллин Рәйес Рәхмәтулла улы (27.12.1938—28.07.2012), ғалим-инженер-технолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1990), профессор (1994). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған химигы (1979), СССР‑ҙың нефть эшкәртеү һәм нефтехимия сәнәғәте отличнигы (1976, 1979). Балыҡлы ауылынанБашҡорт энциклопедияһы — Хәбибуллин Рәйес Рәхмәтулла улы.
 Шергенг Наталия Алексеевна (20.01.1959), ғалим-философ, юғары мәктәп эшмәкәре. 2003—2006 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалы директорының уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса, 2006—2012 йылдарҙа фәнни эштәр буйынса урынбаҫары. Философия фәндәре докторы (2003), профессор (2008). Бала Сытырман ауылынанБашҡорт энциклопедияһы — Шергенг Наталия Алексеевна.
 Әмиров Марс Басыр улы (2.02.1939—10.02.2010), ғалим-агроном, хужалыҡ эшмәкәре һәм юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1966—2002 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты һәм Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусыһы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1992), профессор (1995). Балыҡлы ауылынанБашҡорт энциклопедияһы — Әмиров Марс Басыр улы.
 Әхмәров Ғәбит Абдулла улы (24.02.1921—11.04.1996), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, 16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһының взвод командиры ярҙамсыһы, гвардия өлкән сержанты. Советтар Союзы Геройы (1944).

 Матбуғат 
Районда башҡортса «Ашҡаҙар таңдары» гәзите, татарса «Ашкадар таңнары», урыҫса «Ашкадарские зори» гәзиттәре сығарыла Гәзит сайты 

 Транспорт 
Район аша Стәрлебаш — Федоровка — Мәләүез, Федоровка — Стәрлетамаҡ, Федоровка — Дедово — Ермолаевка автомобиль юлдары уҙа.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
    

Категория:Башҡортостан райондары
Категория:Фёдоровка районы (Башҡортостан)