Сыуаш-Ҡарамалы
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Сыуаш-Ҡарамалы
 | оригинальное название    = {{lang-cv|Чăваш Хурамалĕ}}<br>{{lang-ru|Чуваш-Карамалы}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 53 |lat_min = 57 |lat_sec = 18
 | lon_deg                  = 56 |lon_min = 10 |lon_sec = 11
 | CoordScale               = 
 |размер карты региона     =
 |размер карты района      =
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башкортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Ауырғазы районы{{!}} Ауырғазы
 | район в таблице          = 
 |вид поселения            = ауыл советы
 |поселение                = Сыуаш-Ҡарамалы ауыл Советы (Ауырғазы районы){{!}}Сыуаш-Ҡарамалы
 |поселение в таблице      =
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 1740
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = Ҡуғанак
 | статус с                 = 2005
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Чуваш-Карамалы | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Чуваш-Карамалы | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав      = [[сыуаштар]]
 | конфессиональный состав  = православие динен тотоусылар
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453485
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80205872001
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Сыуаш-Ҡарамалы''' ({{lang-ru|Чуваш-Карамалы}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ауырғазы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 854 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453485, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80205872001.

== Тарихы ==
Сыуаш Ҡарамалы ауылы [[XVIII быуат]]тың 60-сы йылдарынан билдәле. 1740 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса Нуғай даруғаһы Меркет‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә Сембер өйәҙенең Федькино ауылынан суҡындырылмаған сыуаштар Ҡуғанаҡ исеме менән нигеҙ һала. 1760 йылда бында шулай уҡ шарттарҙа Ҡазан губернаһының Свияжск, Чебоксар һәм Цивильский өйәҙҙәренән сыуаштарҙың яңы төркөмдәре килеп урынлаша. 18 быуат аҙағынан алып Ҡарамалы булараҡ иҫәпкә алына<ref>{{БЭ|92872}}</ref>. V рәүиз буйынса унда 250 кеше иҫәпләнә. Халыҡтың бер өлөшө Асаутамаҡҡа күсенә, шуға күрә 1811 йылда халыҡ кәмей: унда 145 кеше ҡала. 1865 йылда Сыуаш‑Ҡарамалыла 122 йортта 761 кеше йәшәй. 1920 йылда 289 йортта 698 ир-ат һәм 817 ҡатын-ҡыҙ иҫәпләнә<ref>{{ИСДБ|страница=57}}</ref>. 

[[Игенселек]], [[малсылыҡ]], сана яһау менән шөғөлләнгәндәр. Һыу тирмәне булған. 1906 йылда сиркәү‑мәхәллә мәктәбе, 2 тимерлек, 2 бакалея кибете, 3 мөгәзәй теркәлгән.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||1515||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||1509||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||1400||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||850||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||897||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||854||439||415||51,4||48,6
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - сыуаштар (96 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
Ҡарамалы йылғаһы (Ағиҙел йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Талбазы (Ауырғазы районы)|Талбазы]]): 25 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Аҡкүл (Ғафури районы)|Аҡкүл]]): 7 км
== Ер-һыу атамалары ==
* Ҡарамалы йылғаһы
* Ерекле йылғаһы<ref>[https://vk.com/doc-73607076_317281216?hash=INwlBoOE7UGfkhhUdkWBBi2QVL8ffS8fggrOoQOLqfT&dl=KiWE8k9GLg0xKmMxk4AxLMhMgRAHAVq69iZ8EmLVYVk Башҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге]</ref>
== Урамдары ==
{{Колонки|3}}
* 7 Ноябрь урамы  ({{lang-ru|улица 7 Ноября}})
* Авдоким урамы  ({{lang-ru|улица Авдокима}})
* Андреев урамы  ({{lang-ru|улица Андреева}}) 
* В.Николаев урамы  ({{lang-ru|улица В.Николаева}})
* Карл Маркс урамы  ({{lang-ru|улица Карла Маркса}})
* Ленин урамы  ({{lang-ru|улица Ленина}})
* Лермонтов урамы  ({{lang-ru|улица Лермонтова}})
* Йәштәр урамы  ({{lang-ru|Молодежная улица}})
* Пушкин урамы  ({{lang-ru|улица Пушкина}})
* Совет урамы  ({{lang-ru|Советская улица}})
* Үҙәк урам  ({{lang-ru|Центральная улица}})
* Мәктәп урамы  {{lang-ru|Школьная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/005/000140.html Госсправка сайтында урамдар исеме]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Николаев Василий Васильевич]] ([[11 февраль]] [[1939 йыл]]—[[28 июнь]] [[2007 йыл]]) — ғалим-инженер‑механик, сәнәғәт эшмәкәре. 1989—2002 йылдарҙа Ленин орденлы «Оренбургазпром» производство берекмәһененең начальнигы һәм генераль директоры. Сыуаш Республикаһының Милли фән һәм сәнғәт академияһының почётлы академигы (2001). Техник фәндәр докторы (1998), профессор (1996). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәре (1992), СССР‑ҙың почётлы газ сәнәғәте хеҙмәткәре (1989). Ике тапҡыр Сыуашстандың Дәүләт премияһы лауреаты (2001, 2006). Почёт ордены кавалеры (1996). Ауырғазы районының почётлы гражданы (2000).

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/12387-cyuash-aramaly}} {{V|2|02|2019}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
<references/>

{{Ауырғазы районы ауылдары}}

[[Категория:Ауырғазы районы ауылдары]]
Сыуаш-Ҡарамалы () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 854 кеше.
Почта индексы — 453485, ОКАТО коды — 80205872001.

 Тарихы 
Сыуаш Ҡарамалы ауылы XVIII быуаттың 60-сы йылдарынан билдәле. 1740 йылда керҙәшлек килешеүе буйынса Нуғай даруғаһы Меркет‑Мең улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә Сембер өйәҙенең Федькино ауылынан суҡындырылмаған сыуаштар Ҡуғанаҡ исеме менән нигеҙ һала. 1760 йылда бында шулай уҡ шарттарҙа Ҡазан губернаһының Свияжск, Чебоксар һәм Цивильский өйәҙҙәренән сыуаштарҙың яңы төркөмдәре килеп урынлаша. 18 быуат аҙағынан алып Ҡарамалы булараҡ иҫәпкә алына. V рәүиз буйынса унда 250 кеше иҫәпләнә. Халыҡтың бер өлөшө Асаутамаҡҡа күсенә, шуға күрә 1811 йылда халыҡ кәмей: унда 145 кеше ҡала. 1865 йылда Сыуаш‑Ҡарамалыла 122 йортта 761 кеше йәшәй. 1920 йылда 289 йортта 698 ир-ат һәм 817 ҡатын-ҡыҙ иҫәпләнә. 

Игенселек, малсылыҡ, сана яһау менән шөғөлләнгәндәр. Һыу тирмәне булған. 1906 йылда сиркәү‑мәхәллә мәктәбе, 2 тимерлек, 2 бакалея кибете, 3 мөгәзәй теркәлгән.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август1515 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар1509 1959 йыл 15 ғинуар1400 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар850 2002 йыл 9 октябрь897 2010 йыл 14 октябрь85443941551,448,6
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - сыуаштар (96 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Географик урыны 
Ҡарамалы йылғаһы (Ағиҙел йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 25 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 7 км
 Ер-һыу атамалары 
 Ҡарамалы йылғаһы
 Ерекле йылғаһыБашҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге
 Урамдары 

 7 Ноябрь урамы  ()
 Авдоким урамы  ()
 Андреев урамы  () 
 В.Николаев урамы  ()
 Карл Маркс урамы  ()
 Ленин урамы  ()
 Лермонтов урамы  ()
 Йәштәр урамы  ()
 Пушкин урамы  ()
 Совет урамы  ()
 Үҙәк урам  ()
 Мәктәп урамы  )Госсправка сайтында урамдар исеме

 Билдәле шәхестәре 
 Николаев Василий Васильевич (11 февраль 1939 йыл—28 июнь 2007 йыл) — ғалим-инженер‑механик, сәнәғәт эшмәкәре. 1989—2002 йылдарҙа Ленин орденлы «Оренбургазпром» производство берекмәһененең начальнигы һәм генераль директоры. Сыуаш Республикаһының Милли фән һәм сәнғәт академияһының почётлы академигы (2001). Техник фәндәр докторы (1998), профессор (1996). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәре (1992), СССР‑ҙың почётлы газ сәнәғәте хеҙмәткәре (1989). Ике тапҡыр Сыуашстандың Дәүләт премияһы лауреаты (2001, 2006). Почёт ордены кавалеры (1996). Ауырғазы районының почётлы гражданы (2000).

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
  

Категория:Ауырғазы районы ауылдары