Тал Ҡусҡары
{{ТП-Рәсәй|
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Тал Ҡусҡары
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53 | lat_min = 14 | lat_sec = 45
  |lon_deg = 58 | lon_min = 27 | lon_sec = 23
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Әбйәлил районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = Рәйес
 |башлыҡ                = Ғәлләмов Ғамир Сәлмән улы
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 464
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = Ислам
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453614
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34772 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80201819005
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Тал Ҡусҡары''' ({{lang-ru|Тал-Кускарово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Әбйәлил районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 464 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453614, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80201819005.
 

== Халыҡ һаны ==
{{ Население | Тал-Кускарово }}
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса [[башҡорттар]] (99 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||464||238||226||51,3||48,7
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Асҡар (Әбйәлил районы)|Асҡар]]): 15 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Гусев (Башҡортостан)|Гусев]]): 22 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Магнитогорск): 62 км

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Бейеш батыр урамы ({{lang-ru|Бииш Батыра (улица)}})
* Тау урамы ({{lang-ru|Горная (улица)}})
* Исаак Пеннер урамы ({{lang-ru|Исаака Пеннера (улица)}})
* Ҡыҙыл урамы ({{lang-ru|Кизильская (улица)}})
* Клуб урамы ({{lang-ru|Клубная (улица)}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная (улица)}})
* Салауат Юлаев урамы ({{lang-ru|Салавата Юлаева (улица)}})
* Соколов урам ({{lang-ru|Соколова (улица)}})
* Төҙөлөш урамы ({{lang-ru|Строительная (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/053/000043.html Улицы]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Ауыл тарихы ==
[[Ҡыҙыл|Ҡыҙыл йылғаһы]] буйында урынлашҡан Ҡусҡар ауылында XIX быуатта 17 ихата була, унда 100 кеше йәшәй. X ревизияла 320 кеше күрһәтелгән. 40 ихата булды. 1866—1910 йылдарҙа айырылып сыҡҡан ғаиләләр тағы ике ауыл барлыҡҡа килтерә. [[1920 йыл]]да 1-се Ҡусҡарҙа (Иҙәш-Тамаҡ) 17 ихата була, унда 126 кеше йәшәй, 2-се Ҡусҡарҙа (Талморон) 34 йортта 176 кеше, 3-сө Ҡусҡарҙа (Орсоҡтамаҡ) 14 ихата һәм 56 кеше йәшәй. Бер-береһенән бер саҡрым алыҫлыҡта урынлашалар. Бөгөн улар Тал-Ҡусҡар, [[Иҙәш Ҡусҡары]] тип атала. Өсөнсө ауыл хәҙер юҡ.

Тәүге төпләнеүсе хорунжий Ҡусҡар Мәхмүтов 1789 йылда завод хужаһы Демидовҡа улустың аҫаба ерҙәрен ҡуртымға биреүҙә ҡатнашыуы менән билдәле. VIII ревизия буйынса уның улдары Шағыр, Исхаҡ, Исмәғил, Йәмил тере була, улар 60 йәштән өлкән була. Шағырҙың улы Исраил.

[[Наполеон I|Наполеонды]] тар-мар итеүгә ҡусҡарҙар ҙа булышлыҡ итә. Иҫәнбай Иштәкәев һәм Ишмөхәмәт Ишемов ҡаһарманлыҡтары өсөн «[[«1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» миҙалы|1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн]]» һәм «1812 йылдағы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» наградалары менән бүләкләнә.

Ҡусҡар — данлыҡлы, тарихи «Бейеш батыр» йыры геройының тыуған ере. Легендала Бейештең байҙарҙы, кантон башлыҡтарын, завод хужаларын талауы, ә ярлыларҙы һәм ярлыларҙы яҡлауы хикәйәләнә. Халыҡ бурыслы ҡалмай: батырҙы ашата һәм йәшерә<ref>https://ba.wikipedia.org/wiki/Бейеш_(йыр)</ref>.

Ҡусҡарҙар башлыса эре мөгөҙлө мал көткән. 231 кеше йәшәгән 34 хужалыҡта 200 ат, 150 һыйыр, 80 һарыҡ һәм 90 кәзә була. [[Игенселек]] бөтөнләй тиерлек шөғөлләнмәгәндәр. Ҡусҡарҙар тарафынан XIX быуаттың 40-сы йылдар башында бөтәһе 24 бот ҡыш һәм 304 бот яҙғы икмәк сәселә<ref>{{ИСДБ|страница=35}}</ref>.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Бейеш батыр Ишкинин]]<ref>https://ba.wikipedia.org/wiki/Бейеш_(йыр)</ref>
* Мөнирә Кирәева — РФ мәғарифы отличнигы, журналист, яҙыусы, «Йәйғор» әҙәби ойошмаһы ағзаһы
* 

== Рәсемдәр ==
<gallery>
Рәсем:Тал_кускарово,_Абзелил.jpg|Тал Ҡусҡары
Рәсем:Тал_кускары2.jpg|
Рәсем:Ал_кускары4.jpg|
Рәсем:Тал_кускары5.jpg|Ямғырҙан һуң
</gallery>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Әбйәлил районы ауылдары}}

[[Категория:Әбйәлил районы ауылдары]]
Тал Ҡусҡары () — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 464 кеше.
Почта индексы — 453614, ОКАТО коды — 80201819005.
 

 Халыҡ һаны 

 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар (99 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь46423822651,348,7

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Асҡар): 15 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Гусев): 22 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Магнитогорск): 62 км

 Урамдары 

 Бейеш батыр урамы ()
 Тау урамы ()
 Исаак Пеннер урамы ()
 Ҡыҙыл урамы ()
 Клуб урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Салауат Юлаев урамы ()
 Соколов урам ()
 Төҙөлөш урамы ()Улицы

 Ауыл тарихы 
Ҡыҙыл йылғаһы буйында урынлашҡан Ҡусҡар ауылында XIX быуатта 17 ихата була, унда 100 кеше йәшәй. X ревизияла 320 кеше күрһәтелгән. 40 ихата булды. 1866—1910 йылдарҙа айырылып сыҡҡан ғаиләләр тағы ике ауыл барлыҡҡа килтерә. 1920 йылда 1-се Ҡусҡарҙа (Иҙәш-Тамаҡ) 17 ихата була, унда 126 кеше йәшәй, 2-се Ҡусҡарҙа (Талморон) 34 йортта 176 кеше, 3-сө Ҡусҡарҙа (Орсоҡтамаҡ) 14 ихата һәм 56 кеше йәшәй. Бер-береһенән бер саҡрым алыҫлыҡта урынлашалар. Бөгөн улар Тал-Ҡусҡар, Иҙәш Ҡусҡары тип атала. Өсөнсө ауыл хәҙер юҡ.

Тәүге төпләнеүсе хорунжий Ҡусҡар Мәхмүтов 1789 йылда завод хужаһы Демидовҡа улустың аҫаба ерҙәрен ҡуртымға биреүҙә ҡатнашыуы менән билдәле. VIII ревизия буйынса уның улдары Шағыр, Исхаҡ, Исмәғил, Йәмил тере була, улар 60 йәштән өлкән була. Шағырҙың улы Исраил.

Наполеонды тар-мар итеүгә ҡусҡарҙар ҙа булышлыҡ итә. Иҫәнбай Иштәкәев һәм Ишмөхәмәт Ишемов ҡаһарманлыҡтары өсөн «1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» һәм «1812 йылдағы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» наградалары менән бүләкләнә.

Ҡусҡар — данлыҡлы, тарихи «Бейеш батыр» йыры геройының тыуған ере. Легендала Бейештең байҙарҙы, кантон башлыҡтарын, завод хужаларын талауы, ә ярлыларҙы һәм ярлыларҙы яҡлауы хикәйәләнә. Халыҡ бурыслы ҡалмай: батырҙы ашата һәм йәшерәhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Бейеш_(йыр).

Ҡусҡарҙар башлыса эре мөгөҙлө мал көткән. 231 кеше йәшәгән 34 хужалыҡта 200 ат, 150 һыйыр, 80 һарыҡ һәм 90 кәзә була. Игенселек бөтөнләй тиерлек шөғөлләнмәгәндәр. Ҡусҡарҙар тарафынан XIX быуаттың 40-сы йылдар башында бөтәһе 24 бот ҡыш һәм 304 бот яҙғы икмәк сәселә.

 Билдәле шәхестәре 
 Бейеш батыр Ишкининhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Бейеш_(йыр)
 Мөнирә Кирәева — РФ мәғарифы отличнигы, журналист, яҙыусы, «Йәйғор» әҙәби ойошмаһы ағзаһы
 

 Рәсемдәр 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Әбйәлил районы ауылдары