Татлыбай
{{Ук}}
'''Татлыбай''' ({{lang-ru|Татлыбаево}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Баймаҡ районы]]ндағы ауыл. [[2009 йыл]]дың [[1 ғинуар]]ына ҡарата халыҡ һаны 396 кеше булған<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453656, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80206849001.

== Тарихы ==
Беренсе тапҡыр рәсми рәүештә 1795 йылда теркәлгән. Нигеҙ һалыусылар — Йәнйегет ауылынан Ғәле һәм Нуриман Татлыбаевтар. Ғәленең улдары Йәнтүрә (уның улдары — Яңыхан, Мирхәйҙәр, Солтанморат, Алламорат, Хәбибулла, Ниғмәтулла (уның улы Төркмән), Рысмөхәмәт (уның улдары — Ғәлиәхмәт һәм Йәрмөхәмәт)<ref name="Сельские советы">Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.</ref>. Башҡа мәғлүмәттәр буйынса, нигеҙ һалыусылар араһында таулыҡай ауылы кешеләре лә булған. Нигеҙ һалыу ваҡыты — 1847—1850 йылдар<ref>http://ufagen.ru/places/baymakskiy/tatlybaevo.html Татлыбаево</ref>.
Коллективлашыу осоронда ауыл халҡы Сталин исемендәге колхозға берләшәләр (1930).

1957 йылда — «Сибай» совхозының Татлыбай бүлексәһе.

1850 йылда ауылда 18 йорт була, 1859 йылда 23 йортта 145 кеше йәшәгән. 1895 йылда 42 йортта — 281 кеше, 1920 йылда 80 йортта 313 кеше йәшәгән<ref name="Сельские советы"></ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||331||164||167||49,5||50,5
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баймаҡ]]): 32 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Сибай]]): 24 км

== Билдәле шәхестәре ==
* Аллабирҙин Шаһивәли, беренсе Бөрйән улусының рәйесе;
* Ваһапов Т. М., Сибай педагогия колледжы директоры, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы;
* [[Йәнтүрин Сәфәрғәли Искәндәр улы]] (15.3.1945), ғалим-ботаник, эколог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Биология фәндәре докторы (2004), профессор (2005). [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1987), [[Рәсәй]]ҙең почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2010)<ref>[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/6203-j-nt-rin-s-f-r-li-isk-nd-r-uly Башҡорт энциклопедияһы — Йәнтүрин Сәфәрғәли Искәндәр улы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421102612/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/6203-j-nt-rin-s-f-r-li-isk-nd-r-uly |date=2016-04-21 }}{{V|10|03|2018}}</ref>.
* Рысҡужина З. А., Татлыбай урта мәктәбенең уҡыу-уҡытыу бүлеге мөдире, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы<ref name="Сельские советы"></ref>.
* [[Шәйхисламов Арсен Фәйзулла улы]] (3.03.1976—9.12.2020), театр артисы, йәмәғәтсе. 1997 йылдан [[Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры]] актёры, 2012 йылдан театрҙың профсоюз комитеты рәйесе. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]] (2019)<ref>[https://www.bashinform.ru/news/1532451-v-bashkirii-ushel-iz-zhizni-akter-sibayskogo-bashdramteatra-arsen-shaykhislamov/  Башкирии скоропостижно скончался актер Сибайского башдрамтеатра Арсен Шайхисламов. ИА «Башинформ», 9 декабря 2020 года]</ref>. {{ref-ru}}{{V|9|12|2020}}
* [[Шәрәфетдинов Сәлих Хафиз улы]] ({{lang-ru|Шарафутдинов Салих Хафизович}}) (1903—1943) —  [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]] яугиры, гвардия кесе сержанты.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} {{V|9|12|2020}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. —] ISBN 978-5-295-04683-4.{{ref-ru}} {{V|9|12|2020}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/12980-tatlybaj-bajma-r-nynda-y-auyl}} {{V|9|12|2020}}
* [http://ufagen.ru/places/baymakskiy/tatlybaevo.html Татлыбаево на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}}{{V|9|12|2020}}
* Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.
* [http://urgaza.ru/historical-background/selsovet/131/1239/ Историческая справка села Татлыбаево на историко-краеведческом портале Ургаза.ру]

{{Баймаҡ районы ауылдары}}

[[Категория:Баймаҡ районы ауылдары]]
Татлыбай () — Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 396 кеше булғанБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453656, ОКАТО коды — 80206849001.

 Тарихы 
Беренсе тапҡыр рәсми рәүештә 1795 йылда теркәлгән. Нигеҙ һалыусылар — Йәнйегет ауылынан Ғәле һәм Нуриман Татлыбаевтар. Ғәленең улдары Йәнтүрә (уның улдары — Яңыхан, Мирхәйҙәр, Солтанморат, Алламорат, Хәбибулла, Ниғмәтулла (уның улы Төркмән), Рысмөхәмәт (уның улдары — Ғәлиәхмәт һәм Йәрмөхәмәт)Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.. Башҡа мәғлүмәттәр буйынса, нигеҙ һалыусылар араһында таулыҡай ауылы кешеләре лә булған. Нигеҙ һалыу ваҡыты — 1847—1850 йылдарhttp://ufagen.ru/places/baymakskiy/tatlybaevo.html Татлыбаево.
Коллективлашыу осоронда ауыл халҡы Сталин исемендәге колхозға берләшәләр (1930).

1957 йылда — «Сибай» совхозының Татлыбай бүлексәһе.

1850 йылда ауылда 18 йорт була, 1859 йылда 23 йортта 145 кеше йәшәгән. 1895 йылда 42 йортта — 281 кеше, 1920 йылда 80 йортта 313 кеше йәшәгән.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь33116416749,550,5

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 32 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 24 км

 Билдәле шәхестәре 
 Аллабирҙин Шаһивәли, беренсе Бөрйән улусының рәйесе;
 Ваһапов Т. М., Сибай педагогия колледжы директоры, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы;
 Йәнтүрин Сәфәрғәли Искәндәр улы (15.3.1945), ғалим-ботаник, эколог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Биология фәндәре докторы (2004), профессор (2005). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1987), Рәсәйҙең почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2010)Башҡорт энциклопедияһы — Йәнтүрин Сәфәрғәли Искәндәр улы .
 Рысҡужина З. А., Татлыбай урта мәктәбенең уҡыу-уҡытыу бүлеге мөдире, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.
 Шәйхисламов Арсен Фәйзулла улы (3.03.1976—9.12.2020), театр артисы, йәмәғәтсе. 1997 йылдан Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры актёры, 2012 йылдан театрҙың профсоюз комитеты рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2019) Башкирии скоропостижно скончался актер Сибайского башдрамтеатра Арсен Шайхисламов. ИА «Башинформ», 9 декабря 2020 года. 
 Шәрәфетдинов Сәлих Хафиз улы () (1903—1943) —  Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия кесе сержанты.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

 Һылтанмалар 
  
 Татлыбаево на портале «Генеалогия и Архивы»
 Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.
 Историческая справка села Татлыбаево на историко-краеведческом портале Ургаза.ру

Категория:Баймаҡ районы ауылдары