Муллаҡай (Баймаҡ районы)
{{Ук}}
'''Муллаҡай''' ({{lang-ru|Муллакаево}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Баймаҡ районы]]ндағы ауыл. [[2009 йыл]]дың 1 ғинуарына  халыҡ һаны 513 кеше булған<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
[[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80206837003.

== Тарихы ==
[[Файл:Ғабдулла Сәиди мәсете.jpg|thumb|right|250px|Муллаҡай ауылы мәсете]]
XVIII быуаттың беренсе яртыһында барлыҡҡа килгән. Бөрйән улусы старшинаһы, [[1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы]]нда баш күтәреүселәрҙең етәкселәренең береһе булған ''Муллаҡай Ибраҡовтың'' исемен йөрөтә<ref name="Сельские советы">Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.</ref>.

Муллаҡай ауылы Иҙрис ауылынан бүленеп сыҡҡан. Мәҫәлән, 1813 йылда Иҙрис ауылынан 13 ғаилә Муллаҡайға күсенгән<ref name="Генеалогия и архивы">http://ufagen.ru/places/baymakskiy/mullakaevo_baym.html Муллакаево</ref>. Муллаҡай Ибраҡовтың улдары һәм ейәндәре Муллаҡай ауылында йәшәгәндәр, уның игеҙәк улдары Нурғәли (1772—1845) һәм Ғүмәр (уның улдары Абделхалиҡ һәм Вәли), Йәғәфәр (1777—1857)(уның улдары Мостафа, Әбдедмөкмин, Ҡөҙрәтҡол) һәм Ҡунаҡбай (1779—1821) (уның улдары Ярулла, Рәхмәтулла һәм Мөхәмәтйән) 6-сы кантон чиновниктары була<ref name="Генеалогия и архивы"></ref>.

[[Башҡорт ихтилалдары (1735—1740)|XVIII быуаттың 35—40 йылдарҙағы ихтилалды]] баҫтырғандан һуң баш күтәреүселәрҙең балалары офицерҙарға таратыла. 1737 йылда өс мең әсирлеккә эләккән балалар араһында Муллаҡай ауылы малайы Ҡултай Бикембәтов була, уны [[Өфө]] чиновнигы [[Тула]] сауҙагәренә 2 һумға һата. Һатып алыусы баланы [[Башҡортостан]]дан ситкә алып китергә һәм суҡындырырға хоҡуҡ ала. Шуға күрә урыҫ халҡы араһында ''Башкирцев, Башкиров, Уфимцев'' һәм башҡа фамилиялар осрай<ref name="Генеалогия и архивы"></ref>.

Муллаҡай ауылынан [[1812 йылғы Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусылар була. 15-се башҡорт полкы яугирҙары араһында көмөш миҙалдар кавалеры, хорунжий Тулыбай Мансуров, рядовойҙар Йыһанша Бикмөхәмәтов, Ҡузыбай Иҫәнбаев, Тансыҡҡужа Tанабаев булыуы билдәле<ref name="Генеалогия и архивы"></ref>.

Ауыл халҡы малсылыҡ менән шөғөлләнә. 1834 йылғы VIII ревизияһы буйынса 54 йорттан 356 кеше йәненә 339 йылҡы малы, 400 һыйыр, 199 һарыҡ һәм тик ике кәзә тура килә. 45 көмәле арбала [[Урал]] тауҙарында Таулы, Өпө, Бутар, Сапсал, һәм Һаҡмар буйлап йәйләүгә сыҡҡан. 40-х годах XIX быуаттың 40-сы йылдарында барыһы 96 бот ужым һәм 384 бот ярауай иген сәскәндәр<ref name="Генеалогия и архивы"></ref>.

== Халыҡ һаны ==

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||475||249||226||52,4||47,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
[[Һаҡмар (йылға)|Һаҡмар йылғаһы]]ның уң яҡ ярында урынлашҡан<ref name="Генеалогия и архивы"></ref>.

* Район үҙәгенә тиклем ([[Баймаҡ (ҡала)|Баймаҡ]]): 43 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡолсора]]): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 88 км

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Аҫылғужа Баһуманов]] (20.10.1945—25.02.2005), [[башҡорт]] яҙыусыһы, шағир, журналист һәм тәржемәсе. 
* [[Әлибаев Әҙеһәм Ғәли улы]] (20.05.1925—12.08.1951), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, айырым миномёт полкы элемтәсеһе, гвардия старшинаһы. Дан орденының тулы кавалеры.
* [[Ғабдулла Сәиди]] (төп исеме Ғабдулла Сәйетбаттал улы Нурмөхәмәтов), дин әһеле, ишан, мәғрифәтсе, яҙыусы, шағир.
* [[Мөхәмәтйәнов Самат Әбдрәхим улы]] (20.06.1949), ғалим-педагог, философ, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре кандидаты (1995), философия фәндәре докторы (2000), профессор (2002).
* Мазһаров И. Р. — ауыл хужалығы фәндәре кандидаты.
* Вәлеев З. А. — йылҡысы, [[Ленин ордены]] кавалеры.
* Сәйетов Р. А. — БАССР ауыл хужалығының атҡаҙанған хеҙмәткәре, колхоздың элекке етәксеһе.
* Рәхимов Г. Х. — колхоз бригадиры, [[Ленин ордены]] кавалеры.
* Хәсәнова Р. К. — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.
* Хәсәнов А. Б. — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.
* Яҡшыбаев Р. Т. — Башҡортостан Республикаһы ауыл хужалығының атҡаҙанған хеҙмәткәре.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|89213}}{{V|23|02|2021}}   
* [http://ufagen.ru/places/baymakskiy/mullakaevo_baym.html Муллакаево на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}}{{V|23|02|2021}}   

{{Баймаҡ районы ауылдары}}

[[Категория:Баймаҡ районы ауылдары]]
[[Категория:Һаҡмар буйындағы тораҡ пункттар]]
[[Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары]]
Муллаҡай () — Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына  халыҡ һаны 513 кеше булғанБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
ОКАТО коды — 80206837003.

 Тарихы 
thumb|right|250px|Муллаҡай ауылы мәсете
XVIII быуаттың беренсе яртыһында барлыҡҡа килгән. Бөрйән улусы старшинаһы, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында баш күтәреүселәрҙең етәкселәренең береһе булған Муллаҡай Ибраҡовтың исемен йөрөтәБаймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с..

Муллаҡай ауылы Иҙрис ауылынан бүленеп сыҡҡан. Мәҫәлән, 1813 йылда Иҙрис ауылынан 13 ғаилә Муллаҡайға күсенгәнhttp://ufagen.ru/places/baymakskiy/mullakaevo_baym.html Муллакаево. Муллаҡай Ибраҡовтың улдары һәм ейәндәре Муллаҡай ауылында йәшәгәндәр, уның игеҙәк улдары Нурғәли (1772—1845) һәм Ғүмәр (уның улдары Абделхалиҡ һәм Вәли), Йәғәфәр (1777—1857)(уның улдары Мостафа, Әбдедмөкмин, Ҡөҙрәтҡол) һәм Ҡунаҡбай (1779—1821) (уның улдары Ярулла, Рәхмәтулла һәм Мөхәмәтйән) 6-сы кантон чиновниктары була.

XVIII быуаттың 35—40 йылдарҙағы ихтилалды баҫтырғандан һуң баш күтәреүселәрҙең балалары офицерҙарға таратыла. 1737 йылда өс мең әсирлеккә эләккән балалар араһында Муллаҡай ауылы малайы Ҡултай Бикембәтов була, уны Өфө чиновнигы Тула сауҙагәренә 2 һумға һата. Һатып алыусы баланы Башҡортостандан ситкә алып китергә һәм суҡындырырға хоҡуҡ ала. Шуға күрә урыҫ халҡы араһында Башкирцев, Башкиров, Уфимцев һәм башҡа фамилиялар осрай.

Муллаҡай ауылынан 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусылар була. 15-се башҡорт полкы яугирҙары араһында көмөш миҙалдар кавалеры, хорунжий Тулыбай Мансуров, рядовойҙар Йыһанша Бикмөхәмәтов, Ҡузыбай Иҫәнбаев, Тансыҡҡужа Tанабаев булыуы билдәле.

Ауыл халҡы малсылыҡ менән шөғөлләнә. 1834 йылғы VIII ревизияһы буйынса 54 йорттан 356 кеше йәненә 339 йылҡы малы, 400 һыйыр, 199 һарыҡ һәм тик ике кәзә тура килә. 45 көмәле арбала Урал тауҙарында Таулы, Өпө, Бутар, Сапсал, һәм Һаҡмар буйлап йәйләүгә сыҡҡан. 40-х годах XIX быуаттың 40-сы йылдарында барыһы 96 бот ужым һәм 384 бот ярауай иген сәскәндәр.

 Халыҡ һаны 

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь47524922652,447,6

 Географик урыны 
Һаҡмар йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан.

 Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 43 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Ҡолсора): 4 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 88 км

 Билдәле шәхестәре 
 Аҫылғужа Баһуманов (20.10.1945—25.02.2005), башҡорт яҙыусыһы, шағир, журналист һәм тәржемәсе. 
 Әлибаев Әҙеһәм Ғәли улы (20.05.1925—12.08.1951), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, айырым миномёт полкы элемтәсеһе, гвардия старшинаһы. Дан орденының тулы кавалеры.
 Ғабдулла Сәиди (төп исеме Ғабдулла Сәйетбаттал улы Нурмөхәмәтов), дин әһеле, ишан, мәғрифәтсе, яҙыусы, шағир.
 Мөхәмәтйәнов Самат Әбдрәхим улы (20.06.1949), ғалим-педагог, философ, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре кандидаты (1995), философия фәндәре докторы (2000), профессор (2002).
 Мазһаров И. Р. — ауыл хужалығы фәндәре кандидаты.
 Вәлеев З. А. — йылҡысы, Ленин ордены кавалеры.
 Сәйетов Р. А. — БАССР ауыл хужалығының атҡаҙанған хеҙмәткәре, колхоздың элекке етәксеһе.
 Рәхимов Г. Х. — колхоз бригадиры, Ленин ордены кавалеры.
 Хәсәнова Р. К. — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.
 Хәсәнов А. Б. — Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы.
 Яҡшыбаев Р. Т. — Башҡортостан Республикаһы ауыл хужалығының атҡаҙанған хеҙмәткәре.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 

 Һылтанмалар 
    
 Муллакаево на портале «Генеалогия и Архивы»   

Категория:Баймаҡ районы ауылдары
Категория:Һаҡмар буйындағы тораҡ пункттар
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары