Зәк-Ишмәт
{{ТП-Рәсәй|Зәк-Ишмәт|ауыл
 |статус =
 |башҡортса исеме =
 |төп исеме = 
 |ил =
 |герб = 
 |флаг = 
 |герб киңлеге = 
 |флаг киңлеге = 
|lat_deg = 52 |lat_min = 52 |lat_sec = 13 
|lon_deg = 55 |lon_min = 25 |lon_sec = 13
 |lon_dir =
 |CoordAddon  =  |CoordScale = 
 |ЯндексКарта  = 
 |ил картаһы = 
 |регион картаһы = 
 |район картаһы = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө = төбәк
 |регион = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион = 
 |район төрө = район
 |район = Көйөргәҙе районы
 |теҙмәләге район = 
 |урынлашыу төрө = ауыл советы
 |урынлашыу = Иҙәк- Ишмәт
 |теҙмәләге урынлашыу = 
 |эске бүленеү = 
 |башлыҡ төрө = Ауыл советы рәйесе
 |башлыҡ = Кәримов Т.
 |нигеҙ һалыныу = 
 |беренсе телгә алыу = 1770
 |элекке исемдәре = Ҡыҙыл Шар
 |статус (башлап) = 
 |майҙан = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                  = 
 |рәсми тел = 
 |рәсми тел-ref    = 
  |халыҡ = 
  |иҫәп алыу йылы = 2009
  |тығыҙлыҡ = 
  |агломерация = 
  |конфессия составы = Ислам
  |этнохороним = Иҙәк- Ишәмттәр
 |ваҡыт бүлкәте = +5
 |DST                     =
 |почта индексы = 453352
 |почта индекстары = 
 |телефон коды =  34757
 |автомобиль коды = 02, 102
 |танымлаусы төрө = 
 |һансал танымлаусы = 80239805004
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                    = 
 |сайт теле              = 
 |сайт теле 2            = 
 |сайт теле 3            = 
 |сайт теле 4            = 
 |сайт теле 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
 |add2n                   = 
 |add2                    = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
}}
'''Зәк-Ишмәт''' (''Иҙәк-Ишмәт'') — [[Башҡортостан Республикаһы]] [[Көйөргәҙе районы]]ның төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан ауыл. Оло Көйөргәҙе йылғаһын һыулай. Оло Көйөргәҙе ошо ауыл янынан баш ала.
Иҙәк-Ишмәт ауыл советына ҡарай. Халыҡ һаны 2009 йылдың 1 ғинуарына 748 кеше.[1] Почта индексы — ?, код ОКАТО — ?.

== Географик урыны ==
[[Рәсем:Зяк_-Ишметово.jpg|thumb|left|Зәк-Ишмәт ауылы.]]
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ермолаево (Көйөргәҙе районы)|Ермолаево]]): 50 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Зәк-Ишмәт): 0 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Күмертау]]): 41 км

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Йылға аръяғы урамы ({{lang-ru|}} Заречная (улица)}})
* Зәк-Ишмәт мал зыяраты (биләмә) ({{lang-ru|}} Зяк-Ишметовский скотомогильник (территория)}})
* Көйөргәҙе урамы ({{lang-ru|Куюргазинская (улица)}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная (улица)}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежный (тыҡрығы)}})
* Шәмсетдин Зәки урамы ({{lang-ru|Шамсутдина Заки (улица)}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/053/000017.html Улицы]</ref>
{{Колонки|конец}}
== Халыҡ һаны ==
{{ Население | Зяк-Ишметово }}

; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса күпселек [[татарҙар]] йәшәй — [[татары]] (80 %)<ref name="2002F" />.

== Тарихы ==
Зәк-Ишмәт ауылы Зәк (Изәк) [[утар]] булараҡ 1784 йылдан билдәле, ул саҡта, IV ревизия мәғлүмәттәре буйынса, [[Таймаҫ]] ауылынан 2 башҡорт ихатаһы теркәлгән. [[1795 йыл]]да [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] [[башҡорттар]] тарафынан Кесе Ашҡаҙар ауылынан 10 ир-ат һәм 4 ҡатын-ҡыҙҙан торған яһаҡ татарҙары ҡабул ителә. [[1816 йыл|1816 йылдағы]] VII ревизияла бында 9 ике ихата күрһәтелгән. Ауыл халҡы 1835 йылда, Таймаҫ ауылы кешеләре Ырымбур ҡлаһынан 18 саҡрым алыҫлыҡта Һаҡмар йылғаһы буйында урынлашҡан Сәйет биҫтәһенән сауҙагәр татарҙарҙы ергә индергәндән һуң, ҡырҡа арта. Килешеүҙә [[татарҙар|татарҙарҙың]] 12 йыллыҡ керҙәшлек ваҡыты билдәләнә. Һуңынан ваҡыт оҙайтылған. 100 ир заты индерелә.

Шул ваҡыттан алып ауыл, хәҙерге кеүек — Зәк-Ишмәт ауылы тип атала. X ревизия мәғлүмәттәре буйынса, 45 ихатала 286 ир-ат һәм 246 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. 1835—1865 йылдарҙа ауыл 9-сы кантондың 41-се йортона индерелә (был ауылға Арыҫлан, [[Йәшергән]], [[Түбәнге Ибрай]], Айҙаралы, [[Балыҡлы]], [[Стәрлебаш]] ауылдары инә). Ауыл исеменең икенсе өлөшө — Ишмәт — барлыҡҡа килеүен билдәләп булманы. Әммә уның антропоним сығышлы булыуы аңлашыла. Бәлки, бында балалары йәшәгән Ишмөхәмәт (1789—1857 йылдарҙа йәшәгән Әбүбәкир Ишмөхәмәтов) исеменән килеп сыҡҡандыр.

Зәк — шағир [[Шәмсетдин Зәки|Шәмсетдин Зәкиҙең]] (Ярәхмәт улы Ғөбәйҙуллин) тыуған ере. Уның йәшәгән йылдары — 1825—1865.

Ауыл халҡы — игенселәр. Улар араһынан 40-сы йылдарҙа йылына 129 бот яҙғы иген сәскән Әбүбәкер Ишмөхәмәтов, Ғөбәйҙулла Ғәбитов (129), Әғлиулла Фәтҡуллин (112), Мөхәмәтшәриф Әбдрәшитов (101), Абдрахман Ғосманов (124), Хөсәйен Назаров (112 бот) айырым билдәләнә<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/79 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 79 — 80.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220402110908/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/79 |date=2022-04-02 }}</ref>.

== Матбуғатта ==
* [[Башҡортостан (гәзит)|Башҡортостан]]. 20 май 2019. Көйөргәҙеләр — эҙәрмәндәр<ref>[https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2019-05-20/k-y-rg-el-r-e-rm-nd-r-94151] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240221124545/https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2019-05-20/k-y-rg-el-r-e-rm-nd-r-94151 |date=2024-02-21 }}</ref>

== Видеофильмдар ==
* Рәйхан. Зәк-Ишмәт ауыл мәҙәниәт йорто<ref>{{YouTube|eKJkVIYydRw|logo=1}}</ref>
* Зәк-Ишмәт ауылында модулле фельдшер-акушерлыҡ пункты<ref>{{YouTube|8lW9AvowksE|logo=1}}</ref>
* Автозаправкалау станцияһын асыу<ref>{{YouTube|HhAfDdTCwsI|logo=1}}</ref>

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Ишмөхәмәтов Ғәфүр Шәкүр улы]] (10.09.1948), табип-ғалим, һаулыҡ һаҡлау өлкәһе һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1999—2012 йылдарҙа [[Өфө]] ҡалаһындағы 22-се дауахананың баш табибы. Медицина фәндәре кандидаты. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның 3-сө саҡырылыш [[Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай|Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибы<ref>[http://www.best-medik.ru/ МЕЖДУНАРОДНАЯ АКАДЕМИЯ РАЗВИТИЯ ЗДРАВООХРАНЕНИЯ И МЕДИЦИНСКИХ НАУК. Официальный сайт. Лучшие медицинские работники России: Ишмухаметов Гафур Шакурович]{{ref-ru}}{{V|2|09|2018}}</ref>.
* [[Шәмсетдин Зәки]], (ысын исеме — ''Шәмсетдин Йәрмөхәмәт улы Ғөбәйҙуллин''; [[1822]]—[[1865]]) — башҡорт мәғрифәтсеһе, философ, шағир, дин белгесе.

== Демография ==
Халыҡ динамикаһы :

{| class='standard' style='text-align: center;'
| colspan=6 | '''Дөйөм демографик күрһәткес'''<ref>name='белешмә'</ref>

|--- class='bright'
| colspan=2 | Бөтә халыҡ || colspan=2 | Халыҡтың үҙгәреше 2002—2009
|--- class='shadow'
| 2002 || 2009 || кеше || %
|---
| 790 || 748 || -42 || -5,32
|}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/read/8-statya/3868-z-k-ishm-t-k-j-rg-e-r-nynda-y-auyl|автор=Нәсибуллина А. М., [[Әсфәндиәров Әнүәр Закир улы|Әсфәндиәров Ә. З.]]}}

{{Көйөргәҙе районы ауылдары}}

[[Категория:Көйөргәҙе районы ауылдары]]
Зәк-Ишмәт (Иҙәк-Ишмәт) — Башҡортостан Республикаһы Көйөргәҙе районының төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан ауыл. Оло Көйөргәҙе йылғаһын һыулай. Оло Көйөргәҙе ошо ауыл янынан баш ала.
Иҙәк-Ишмәт ауыл советына ҡарай. Халыҡ һаны 2009 йылдың 1 ғинуарына 748 кеше.[1] Почта индексы — ?, код ОКАТО — ?.

 Географик урыны 
thumb|left|Зәк-Ишмәт ауылы.
 Район үҙәгенә тиклем (Ермолаево): 50 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Зәк-Ишмәт): 0 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Күмертау): 41 км

 Урамдары 

 Йылға аръяғы урамы ( Заречная (улица)}})
 Зәк-Ишмәт мал зыяраты (биләмә) ( Зяк-Ишметовский скотомогильник (территория)}})
 Көйөргәҙе урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Шәмсетдин Зәки урамы ()
 Мәктәп урамы ()Улицы

 Халыҡ һаны 

 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек татарҙар йәшәй — татары (80 %).

 Тарихы 
Зәк-Ишмәт ауылы Зәк (Изәк) утар булараҡ 1784 йылдан билдәле, ул саҡта, IV ревизия мәғлүмәттәре буйынса, Таймаҫ ауылынан 2 башҡорт ихатаһы теркәлгән. 1795 йылда аҫаба башҡорттар тарафынан Кесе Ашҡаҙар ауылынан 10 ир-ат һәм 4 ҡатын-ҡыҙҙан торған яһаҡ татарҙары ҡабул ителә. 1816 йылдағы VII ревизияла бында 9 ике ихата күрһәтелгән. Ауыл халҡы 1835 йылда, Таймаҫ ауылы кешеләре Ырымбур ҡлаһынан 18 саҡрым алыҫлыҡта Һаҡмар йылғаһы буйында урынлашҡан Сәйет биҫтәһенән сауҙагәр татарҙарҙы ергә индергәндән һуң, ҡырҡа арта. Килешеүҙә татарҙарҙың 12 йыллыҡ керҙәшлек ваҡыты билдәләнә. Һуңынан ваҡыт оҙайтылған. 100 ир заты индерелә.

Шул ваҡыттан алып ауыл, хәҙерге кеүек — Зәк-Ишмәт ауылы тип атала. X ревизия мәғлүмәттәре буйынса, 45 ихатала 286 ир-ат һәм 246 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. 1835—1865 йылдарҙа ауыл 9-сы кантондың 41-се йортона индерелә (был ауылға Арыҫлан, Йәшергән, Түбәнге Ибрай, Айҙаралы, Балыҡлы, Стәрлебаш ауылдары инә). Ауыл исеменең икенсе өлөшө — Ишмәт — барлыҡҡа килеүен билдәләп булманы. Әммә уның антропоним сығышлы булыуы аңлашыла. Бәлки, бында балалары йәшәгән Ишмөхәмәт (1789—1857 йылдарҙа йәшәгән Әбүбәкир Ишмөхәмәтов) исеменән килеп сыҡҡандыр.

Зәк — шағир Шәмсетдин Зәкиҙең (Ярәхмәт улы Ғөбәйҙуллин) тыуған ере. Уның йәшәгән йылдары — 1825—1865.

Ауыл халҡы — игенселәр. Улар араһынан 40-сы йылдарҙа йылына 129 бот яҙғы иген сәскән Әбүбәкер Ишмөхәмәтов, Ғөбәйҙулла Ғәбитов (129), Әғлиулла Фәтҡуллин (112), Мөхәмәтшәриф Әбдрәшитов (101), Абдрахман Ғосманов (124), Хөсәйен Назаров (112 бот) айырым билдәләнәАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 79 — 80. .

 Матбуғатта 
 Башҡортостан. 20 май 2019. Көйөргәҙеләр — эҙәрмәндәр 

 Видеофильмдар 
 Рәйхан. Зәк-Ишмәт ауыл мәҙәниәт йорто
 Зәк-Ишмәт ауылында модулле фельдшер-акушерлыҡ пункты
 Автозаправкалау станцияһын асыу

 Билдәле шәхестәр 
 Ишмөхәмәтов Ғәфүр Шәкүр улы (10.09.1948), табип-ғалим, һаулыҡ һаҡлау өлкәһе һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1999—2012 йылдарҙа Өфө ҡалаһындағы 22-се дауахананың баш табибы. Медицина фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының 3-сө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибыМЕЖДУНАРОДНАЯ АКАДЕМИЯ РАЗВИТИЯ ЗДРАВООХРАНЕНИЯ И МЕДИЦИНСКИХ НАУК. Официальный сайт. Лучшие медицинские работники России: Ишмухаметов Гафур Шакурович.
 Шәмсетдин Зәки, (ысын исеме — Шәмсетдин Йәрмөхәмәт улы Ғөбәйҙуллин; 1822—1865) — башҡорт мәғрифәтсеһе, философ, шағир, дин белгесе.

 Демография 
Халыҡ динамикаһы :

 Дөйөм демографик күрһәткесname='белешмә' Бөтә халыҡ  Халыҡтың үҙгәреше 2002—2009 2002  2009  кеше  % 790  748  -42  -5,32

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 

Категория:Көйөргәҙе районы ауылдары