Ҡәҙим Аралбай
[[File:Аралбай Кадим.jpg|215px|thumb|upright|Ҡәҙим Аралбай]]
{{Ук}}
'''Ҡәҙим Аралбай''' (тулы исеме — ''Аралбаев Ҡәҙим Әбделғәлим улы''; [[1 сентябрь]] [[1941 йыл]]) — шағир, йәмәғәт эшмәкәре. 1993—2001 һәм 2009—2012 йылдарҙа [[«Китап» нәшриәте]]нең баш мөхәррире, директоры.  2002—2008 йылдарҙа [[Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы]] башҡарма комитетының рәйес урынбаҫары. [[Башҡортостандың халыҡ шағиры]] (2011), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1991). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] (1996) һәм әҙәби премиялар лауреаты. [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2021).

== Биографияһы ==
Ҡәҙим Әбделғәлим улы Аралбаев 1941 йылдың 1 сентябрендә Башҡорт АССР-ының (1992 йылдың 25 февраленән [[Башҡортостан Республикаһы]]) [[Хәйбулла районы]] [[Таңатар (Хәйбулла районы)|Таңатар]] ауылында тыуа. Урта мәктәпте тамамлағас, колхозда шофер булып эшләй, Совет Армияһы сафындағы хәрби хеҙмәттә лә шоферҙар взводы командиры була.

[[Башҡорт дәүләт университеты]]н тамамлағас, [[Бөрйән районы|Бөрйән]], [[Баймаҡ районы|Баймаҡ]] райондары мәктәптәрендә урта мәктәп директоры урынбаҫары булып эшләй. 1971—1973 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалы аспирантураһында уҡый. Ләкин уны шиғриәт донъяһы нығыраҡ тарта, һәм ул шул уҡ йылда [[Ағиҙел (журнал)|«Ағиҙел» журналына]] эшкә күсә. 1977−1981 йылдарҙа [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы]] идараһында яуаплы секретарь, 1981—1988 йылдарҙа [[КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты]]нда мәҙәниәт бүлеге инструкторы, 1988—1983 йылдарҙа Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе урынбаҫары, 1993—2001 йылдарҙа [[«Китап» нәшриәте]]ндә баш мөхәррир һәм директор була. Бер ни тиклем ваҡыт Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары вазифаһын башҡара. Шундай яуаплы урындарҙа эшләү менән бергә ул башҡорт шиғриәтенең йөҙөн һәм ҡеүәтен билдәләүсе шағир булып ижад итә.

== Ижади эшмәкәрлеге ==
Ҡәҙим Аралбайҙың «Утлы кисеүҙәр» (1975), «Батыр яраһы» (1980), «Аҡ тирмә» (1982), «Һөйөүем йондоҙо» (1986), «Әле һуң түгел» (1989), «Мәслихәт» (1991), «Рух яҙыуы» (1995), «Таналыҡ тауышы» (2001) һәм башҡа китаптары төрлө телдәрҙә нәшер ителде.

* Гонец: стихи, поэма. — М. : Сов. писатель, 1983. — 83 с.; Уфа : Башкирское книжное издательство, 1983 — 83 с.; Бельские просторы. — 2001. — № 8. — С. 48-54, № 7. — С. 57-61.
* Хозяин горы: современная сказка. — Уфа: Китап, 1997. — 24 с. ; Наш современник. — 1977. — N 4. — С. 27-35.
* Знаешь ли ты свои корни? : научно-методическое пособие по подготовке и проведению народного праздника «Шежере байрамы». — Уфа : Белая река, 2006. — С.
* Голоса веков //? Антология поэзии Башкортостана. — Уфа : Китап, 2007. — 455 с.
* Батыр яраһы: поэмалар, шиғырҙар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшр., 1980. — 104 б.
* Аҡ тирмә: поэмалар, шиғырҙар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшр., 1982. — 110 б.
* Һөйөүем йондоҙо: шиғырҙар, балладалар, поэмалар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшр., 1986. — 110 б.
* Әле һуң түгел : шиғырҙар. — Өфө, Башҡортостан китап нәшр., 1982. — 110 б.
* Рух яҙыуы: шиғырҙар, ҡобайырҙар, робағиҙар, бәйеттәр, йырҙар. — Өфө: Китап, 1995. — 288 б.
* Таңатар. Историко-краеведческое издание. Автор статей, составитель и редактор Кадим Аралбай. — Уфа: изд. Самрау, 2021. — 29 с.

== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* [[Башҡортостандың халыҡ шағиры]] (2011)
* [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1991);
* [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы|Салауат Юлаев исемендәге дәүләт]] (1996) премияһы лауреаты; 
* Сергей Чекмарёв исемендәге премия лауреаты (1984),
* Рәми Ғарипов исемендәге премия лауреаты (1998)
* Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаты (2000), 
* Фәтих Кәрим исемендәге премия лауреаты ([[Бишбүләк районы]], 2009) 
* [[Назар Нәжми]] исемендәге премия лауреаты (2014)<ref>[http://www.nazar-nadjmi.ru/home/ru/main/news/2014/02/07/14/ Поэты К. Аралбай и И. Киньябулатов удостоены литературной премии имени Назара Наджми. Официальный сайт народного поэта Башкортостана Назара Наджми. 07.02.2014]{{ref-ru}}{{V|9|02|2016}}</ref>
* [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2021)<ref>[[Башинформ]] [https://www.bashinform.ru/bash/1599259/ Радий Хәбиров «ХХI быуат яҙыусыһы» форумында республика яҙыусыларын һәм шағирҙарын бүләкләне]</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
* Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1{{ref-ru}} {{V|28|05|2019}}                  
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: [[Байымов Роберт Нурмөхәмәт улы|Р. Н. Баимов]], Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.{{ref-ru}} {{V|28|05|2019}}                  
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Ғәйнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хөсәйенов Ғ.Б.]] Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит. {{V|28|05|2019}}                  

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/read/8-statya/1007-aralbaj-aralbaev-im-bdel-lim-uly}} {{V|28|05|2019}}                  
;[[Башҡортостан Республикаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһы]]ның электрон бүлегендә 
* [http://ebook.bashnl.ru/dsweb/View/ResourceCollection-3485 башҡорт телендәге әҫәрҙәре]
* [http://ebook.bashnl.ru/dsweb/View/ResourceCollection-3486 рус телендәге әҫәрҙәре]
; башҡа сығанаҡтар
* [http://www.aralbaev.ru/ Халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбаевтың рәсми сайты]
* [http://www.bashinform.ru/bash/605373/ Ҡәҙим Аралбай һәм Ирек Кинйәбулатов — Назар Нәжми исемендәге әҙәби премия лауреаттары]

{{Башҡортостандың халыҡ шағирҙары}}
{{Башҡортостандың халыҡ сәсәндәре}}
{{Башҡортостандың халыҡ яҙыусылары}}

[[Категория:Башҡортостандың халыҡ шағирҙары]]
[[Категория:Сергей Чекмарёв исемендәге премия лауреаттары]]
[[Категория:Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаттары]]
[[Категория:Рәми Ғарипов исемендәге премия лауреаттары]]
[[Категория:Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар]]
[[Категория:Ф. Кәрим исемендәге премия (Бишбүләк районы) лауреаттары]]
[[Категория:Назар Нәжми исемендәге премия лауреаттары]]
[[Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары]]
[[Категория:Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре]]
[[Категория:«Ағиҙел» журналы хеҙмәткәрҙәре]]
[[Категория:«Китап» нәшриәте хеҙмәткәрҙәре]]
[[Категория:КПСС ағзалары]]
Ҡәҙим Аралбай (тулы исеме — Аралбаев Ҡәҙим Әбделғәлим улы; 1 сентябрь 1941 йыл) — шағир, йәмәғәт эшмәкәре. 1993—2001 һәм 2009—2012 йылдарҙа «Китап» нәшриәтенең баш мөхәррире, директоры.  2002—2008 йылдарҙа Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының рәйес урынбаҫары. Башҡортостандың халыҡ шағиры (2011), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1991). Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (1996) һәм әҙәби премиялар лауреаты. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2021).

 Биографияһы 
Ҡәҙим Әбделғәлим улы Аралбаев 1941 йылдың 1 сентябрендә Башҡорт АССР-ының (1992 йылдың 25 февраленән Башҡортостан Республикаһы) Хәйбулла районы Таңатар ауылында тыуа. Урта мәктәпте тамамлағас, колхозда шофер булып эшләй, Совет Армияһы сафындағы хәрби хеҙмәттә лә шоферҙар взводы командиры була.

Башҡорт дәүләт университетын тамамлағас, Бөрйән, Баймаҡ райондары мәктәптәрендә урта мәктәп директоры урынбаҫары булып эшләй. 1971—1973 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Башҡортостан филиалы аспирантураһында уҡый. Ләкин уны шиғриәт донъяһы нығыраҡ тарта, һәм ул шул уҡ йылда «Ағиҙел» журналына эшкә күсә. 1977−1981 йылдарҙа Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһында яуаплы секретарь, 1981—1988 йылдарҙа КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетында мәҙәниәт бүлеге инструкторы, 1988—1983 йылдарҙа Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе урынбаҫары, 1993—2001 йылдарҙа «Китап» нәшриәтендә баш мөхәррир һәм директор була. Бер ни тиклем ваҡыт Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары вазифаһын башҡара. Шундай яуаплы урындарҙа эшләү менән бергә ул башҡорт шиғриәтенең йөҙөн һәм ҡеүәтен билдәләүсе шағир булып ижад итә.

 Ижади эшмәкәрлеге 
Ҡәҙим Аралбайҙың «Утлы кисеүҙәр» (1975), «Батыр яраһы» (1980), «Аҡ тирмә» (1982), «Һөйөүем йондоҙо» (1986), «Әле һуң түгел» (1989), «Мәслихәт» (1991), «Рух яҙыуы» (1995), «Таналыҡ тауышы» (2001) һәм башҡа китаптары төрлө телдәрҙә нәшер ителде.

 Гонец: стихи, поэма. — М. : Сов. писатель, 1983. — 83 с.; Уфа : Башкирское книжное издательство, 1983 — 83 с.; Бельские просторы. — 2001. — № 8. — С. 48-54, № 7. — С. 57-61.
 Хозяин горы: современная сказка. — Уфа: Китап, 1997. — 24 с. ; Наш современник. — 1977. — N 4. — С. 27-35.
 Знаешь ли ты свои корни? : научно-методическое пособие по подготовке и проведению народного праздника «Шежере байрамы». — Уфа : Белая река, 2006. — С.
 Голоса веков //? Антология поэзии Башкортостана. — Уфа : Китап, 2007. — 455 с.
 Батыр яраһы: поэмалар, шиғырҙар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшр., 1980. — 104 б.
 Аҡ тирмә: поэмалар, шиғырҙар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшр., 1982. — 110 б.
 Һөйөүем йондоҙо: шиғырҙар, балладалар, поэмалар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшр., 1986. — 110 б.
 Әле һуң түгел : шиғырҙар. — Өфө, Башҡортостан китап нәшр., 1982. — 110 б.
 Рух яҙыуы: шиғырҙар, ҡобайырҙар, робағиҙар, бәйеттәр, йырҙар. — Өфө: Китап, 1995. — 288 б.
 Таңатар. Историко-краеведческое издание. Автор статей, составитель и редактор Кадим Аралбай. — Уфа: изд. Самрау, 2021. — 29 с.

 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 Башҡортостандың халыҡ шағиры (2011)
 Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1991);
 Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт (1996) премияһы лауреаты; 
 Сергей Чекмарёв исемендәге премия лауреаты (1984),
 Рәми Ғарипов исемендәге премия лауреаты (1998)
 Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаты (2000), 
 Фәтих Кәрим исемендәге премия лауреаты (Бишбүләк районы, 2009) 
 Назар Нәжми исемендәге премия лауреаты (2014)Поэты К. Аралбай и И. Киньябулатов удостоены литературной премии имени Назара Наджми. Официальный сайт народного поэта Башкортостана Назара Наджми. 07.02.2014
 Салауат Юлаев ордены кавалеры (2021)Башинформ Радий Хәбиров «ХХI быуат яҙыусыһы» форумында республика яҙыусыларын һәм шағирҙарын бүләкләне

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Писатели земли башкирской. Справочник / (сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина). Переработанное и дополненное второе издание. — Уфа: Китап, 2015. — 672 с. ISBN 978-5-295-06338-1                   
 Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.                   
 Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.                   

 Һылтанмалар 
                    
Башҡортостан Республикаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһының электрон бүлегендә 
 башҡорт телендәге әҫәрҙәре
 рус телендәге әҫәрҙәре
 башҡа сығанаҡтар
 Халыҡ шағиры Ҡәҙим Аралбаевтың рәсми сайты
 Ҡәҙим Аралбай һәм Ирек Кинйәбулатов — Назар Нәжми исемендәге әҙәби премия лауреаттары

Категория:Башҡортостандың халыҡ шағирҙары
Категория:Сергей Чекмарёв исемендәге премия лауреаттары
Категория:Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаттары
Категория:Рәми Ғарипов исемендәге премия лауреаттары
Категория:Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар
Категория:Ф. Кәрим исемендәге премия (Бишбүләк районы) лауреаттары
Категория:Назар Нәжми исемендәге премия лауреаттары
Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары
Категория:Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре
Категория:«Ағиҙел» журналы хеҙмәткәрҙәре
Категория:«Китап» нәшриәте хеҙмәткәрҙәре
Категория:КПСС ағзалары