Йонос (Салауат районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Йонос}}  
{{ТП-Рәсәй|Йонос
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Йонос
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 55 | lat_min = 3 | lat_sec = 33
  |lon_deg = 58 | lon_min = 4 | lon_sec = 0
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Салауат районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 248
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452481
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34777 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80247805005
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Йонос''' ({{lang-ru|Юнусово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Салауат районы]]ндағы ауыл, [[Әлкә (Салауат районы)|Әлкә]] ауыл Советына ҡарай. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 248 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452481, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80247805005.

== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Малаяҙ]]): 8 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Әлкә (Салауат районы)|Әлкә]]): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кропачево): 11 км

== Тарихы ==
Шуҡшиҙе йылғаһы буйындағы (1816 йылда Сукрумеда шишмәһе күрһәтелгән) Йонос ауылында 1795 йылда 20 хужалыҡта 117 кеше йәшәгән. 

== Биләмә берәмектәренә инеүе ==
<!-- {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100%;margin:0;" --><!-- Төрөлөп ҡуйыла торған таблица башы -->
{| class="wikitable"
|-
! Теркәү йылы !! Улус, ауыл советы !! Өйәҙ, кантон, район !! Губерна, Республика !! Дәүләт
|-
| [[1757]] ||  улусы || Троицк өйәҙе || Ырымбур губернаһы || Рәсәй Империяһы
|-
| [[1816]] || -се йорт || 8-се Башҡорт кантоны || Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы 
|-
| [[1834]] || -се йорт || 8-се Башҡорт кантоны|| Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1847]] || -се йорт || 8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе  ||  Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы 
|-
|[[1859]] || -се йорт || 8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе  || Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы 
|-
|[[1895]] ||Нәсибаш улусы || Златоуст өйәҙе || Өфө губернаһы || Рәсәй империяһы 
|-
|[[1920]] ||Нәсибаш улусы || Мәсәғүт кантоны || Автономлы Башҡорт ССР-ы ||[[File:COA Russian SFSR.svg|20px]] РСФСР 
|-
|[[1926]] ||Нәсибаш улусы || Мәсәғүт кантоны || Автономлы Башҡорт ССР-ы ||{{СССР}} СССР 
|-
|[[1935]] || Әлкә ауыл советы || Малаяҙ районы || Башҡорт АССР-ы ||{{СССР}} СССР 
|-
|[[1941]] || Әлкә ауыл советы|| Салауат районы|| Башҡорт АССР-ы || {{СССР}} СССР
|-
|[[1990]] || Әлкә ауыл советы || Салауат районы ||[[Башҡортостан|Башҡортостан Республикаһы]] ||{{Россия}} Рәсәй Федерацияһы  
|-

|-
| || || || ||
|}

== Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше ==
1816 йылда Йонос ауылында 21 хужалыҡта 140 кеше йәшәгән, шуларҙан Ҡыр-Көҙәй ырыуының 2 һәм Шайтан-Көҙәй ырыуының 6 ир-егетен, бер ниндәй килешеүһеҙ-ниһеҙ, керҙәш итеп алғандар<ref>ЦГИА РБ. Ф.1. Оп.1. Д.449</ref>. 

1816 йылғы VII рәүизендә ауылға нигеҙ һалыусының 67 йәшлек улы Сәркиш Йоносов һәм уның улдары Битенбай, Зәйнетдин, Сөләймән һәм Сәлих иҫәпкә алынған<ref>ЦГИА РБ. Ф.138. Оп.2. Д.371 (1816)</ref>.

1842 йылда 201 кешегә 58 сирек ужым һәм 237 яҙғы ашлыҡ сәселгән. Картуф сәсеү һиҙелерлек тарала башлаған, 12 сирек бәрәнге сәселгән.

33 хужалыҡта 207 ат, 162 һыйыр, 43 һарыҡ 93 кәзә булған. Умартасыларҙың 42 солоғо һәм 24 умартаһы булған. XIX быуат дауамында мәсет иҫәпкә алынып килгән. Йонос ауылында икмәк мөгәзәйе һәм мануфактура кибете булған. 

1859 йылғы X йәниҫәптә 40 хужалыҡта 254 кеше йәшәй. 

1895 йылда 60 хужалыҡта 191 ир-ат һәм 145 ҡатын-ҡыҙ теркәлгән<ref>''Асфандияров А.З.'' История сёл и деревень Башкортостана (справочник). Уфа: Китап, 2001; книга 9, с. 130-139</ref>.

== Ауылдың XX быуаттағы үҫеше ==
1920 йылғы совет йәниҫәбе Йонос ауылының 78 хужалығында 190 ир-ат һәм 196 ҡатын-ҡыҙ йәшәгәнен күрһәтә.

== Халыҡ һаны ==

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||248||118||130||47,6||52,4
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Урамдары ==

== Ер-һыу атамалары ==

''Тауҙар:''

''Йылғалар:''

''Шишмәләр:''

''Ялан-бесәнлектәр:''

''Таусыҡтар, түбәләр:''

''Башҡа урын-ер атамалары:''

== Ауылдың арҙаҡлы шәхестәре ==

* 

== Йоноста тыуып-үҫкәндәр ==
*
*
*

== Ҡушаматтар ==

== Йонос һәм йоностар тураһында ваҡытлы матбуғат ==

== Шулай уҡ ҡарағыҙ: Көҙәй ырыуы ==

== Сығанаҡтар ==

== Әҙәбиәт ==


== Һылтанмалар ==
*  Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
*  Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001. – 304 с. — ISBN 5—295—02843—7{{ref-ru}}
* tv-rb.ru/teleproekty/poznavatelno-razvlekatelnye/bashkorttar/

== Әҙәбиәт ==
* ''Гвоздикова И.М.'' Салават Юлаев. Следственные материалы. Уфа, 1992.
* ''Ахмадиев Б.Х., Гафаров Х.А., Гибадуллин В.Г.'' На земле легендарного Салавата. Уфа, 1988.
* ''Асфандияров А.З.'' История сёл и деревень Башкортостана (справочник). Уфа: Китап, 2001; книга 9, с. 130-139 
* ''Хисамитдинова Ф.Г.'' Башкирская ойконимия XVI-XIX вв. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1991.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Салауат районы ауылдары}}

[[Категория:Салауат районы ауылдары]]
[[Категория:Проект:Башҡортостан ауылдары]]
Йонос () — Башҡортостандың Салауат районындағы ауыл, Әлкә ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 248 кеше.
Почта индексы — 452481, ОКАТО коды — 80247805005.

 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 8 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Әлкә): 4 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кропачево): 11 км

 Тарихы 
Шуҡшиҙе йылғаһы буйындағы (1816 йылда Сукрумеда шишмәһе күрһәтелгән) Йонос ауылында 1795 йылда 20 хужалыҡта 117 кеше йәшәгән. 

 Биләмә берәмектәренә инеүе 

 Теркәү йылы  Улус, ауыл советы  Өйәҙ, кантон, район  Губерна, Республика  Дәүләт 1757   улусы  Троицк өйәҙе  Ырымбур губернаһы  Рәсәй Империяһы 1816  -се йорт  8-се Башҡорт кантоны  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы  1834  -се йорт  8-се Башҡорт кантоны Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1847  -се йорт  8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе    Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы 1859  -се йорт  8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе   Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы 1895 Нәсибаш улусы  Златоуст өйәҙе  Өфө губернаһы  Рәсәй империяһы 1920 Нәсибаш улусы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы 20px РСФСР 1926 Нәсибаш улусы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы  СССР 1935  Әлкә ауыл советы  Малаяҙ районы  Башҡорт АССР-ы  СССР 1941  Әлкә ауыл советы Салауат районы Башҡорт АССР-ы   СССР1990  Әлкә ауыл советы  Салауат районы Башҡортостан Республикаһы  Рәсәй Федерацияһы      

 Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше 
1816 йылда Йонос ауылында 21 хужалыҡта 140 кеше йәшәгән, шуларҙан Ҡыр-Көҙәй ырыуының 2 һәм Шайтан-Көҙәй ырыуының 6 ир-егетен, бер ниндәй килешеүһеҙ-ниһеҙ, керҙәш итеп алғандарЦГИА РБ. Ф.1. Оп.1. Д.449. 

1816 йылғы VII рәүизендә ауылға нигеҙ һалыусының 67 йәшлек улы Сәркиш Йоносов һәм уның улдары Битенбай, Зәйнетдин, Сөләймән һәм Сәлих иҫәпкә алынғанЦГИА РБ. Ф.138. Оп.2. Д.371 (1816).

1842 йылда 201 кешегә 58 сирек ужым һәм 237 яҙғы ашлыҡ сәселгән. Картуф сәсеү һиҙелерлек тарала башлаған, 12 сирек бәрәнге сәселгән.

33 хужалыҡта 207 ат, 162 һыйыр, 43 һарыҡ 93 кәзә булған. Умартасыларҙың 42 солоғо һәм 24 умартаһы булған. XIX быуат дауамында мәсет иҫәпкә алынып килгән. Йонос ауылында икмәк мөгәзәйе һәм мануфактура кибете булған. 

1859 йылғы X йәниҫәптә 40 хужалыҡта 254 кеше йәшәй. 

1895 йылда 60 хужалыҡта 191 ир-ат һәм 145 ҡатын-ҡыҙ теркәлгәнАсфандияров А.З. История сёл и деревень Башкортостана (справочник). Уфа: Китап, 2001; книга 9, с. 130-139.

 Ауылдың XX быуаттағы үҫеше 
1920 йылғы совет йәниҫәбе Йонос ауылының 78 хужалығында 190 ир-ат һәм 196 ҡатын-ҡыҙ йәшәгәнен күрһәтә.

 Халыҡ һаны 

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь24811813047,652,4

 Урамдары 

 Ер-һыу атамалары 

Тауҙар:

Йылғалар:

Шишмәләр:

Ялан-бесәнлектәр:

Таусыҡтар, түбәләр:

Башҡа урын-ер атамалары:

 Ауылдың арҙаҡлы шәхестәре 

 

 Йоноста тыуып-үҫкәндәр 

 Ҡушаматтар 

 Йонос һәм йоностар тураһында ваҡытлы матбуғат 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ: Көҙәй ырыуы 

 Сығанаҡтар 

 Әҙәбиәт 

 Һылтанмалар 
  Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
  Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001. – 304 с. — ISBN 5—295—02843—7
 tv-rb.ru/teleproekty/poznavatelno-razvlekatelnye/bashkorttar/

 Әҙәбиәт 
 Гвоздикова И.М. Салават Юлаев. Следственные материалы. Уфа, 1992.
 Ахмадиев Б.Х., Гафаров Х.А., Гибадуллин В.Г. На земле легендарного Салавата. Уфа, 1988.
 Асфандияров А.З. История сёл и деревень Башкортостана (справочник). Уфа: Китап, 2001; книга 9, с. 130-139 
 Хисамитдинова Ф.Г. Башкирская ойконимия XVI-XIX вв. Уфа, Башкирское книжное издательство, 1991.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Салауат районы ауылдары
Категория:Проект:Башҡортостан ауылдары