Дүҫән
{{Ук}}
'''Дүсән''' ({{lang-ru|Дюсяново}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Бишбүләк районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 413 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452058, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80212813002.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||413||197||216||47,7||52,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Бишбүләк]]): 28 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Биҡҡол (Бишбүләк районы)|Биҡҡол]]): 7 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приютово): 68 км

== Ауыл тарихы ==
Дүҫән — Күл-Иле-Мең улусының аҫаба ерендә керҙәш башҡорттар ауылы. 1856 йылда дүҫәнлеләр, айытлылар кеүек үк, үҙҙәренең сығышы тураһында, бынан 90 йыл элек Минзәлә өйәҙенә ҡараған, Ҫарылы-Мең улусы Һарыһаҙ-Тәкермән ауылынан 6 йыл элек күсеп килеүҙәре тураһында һөйләйҙәр. Тәүге килеп ултырыусы Һөйәрбай һәм Һөйөш Дүҫәновтарҙың улдары Дүҫәндәге ауылдаштары Биктимер Йосопов һәм Әли Ишмәтов кеүек, Нуғай даруғаһы Ҫарайлы-Мең улусының Айыт, Рахманғол ауылындағы башҡа башҡорттар менән бергә, 1770 йылдың 16 сентябрендәге килешеү яҙмаһына ярашлы,Күл-Иле-Мең улусы аҫабалары тарафынан индереләләр. Был килешеү күптән башҡарылған керҙәшлекте (1753 йылдағы) нығыта. Ошо уҡ йылда Дүҫән ауылы, хәйер, Айыт ауылы ла барлыҡҡа килгән дә инде. 1781 йылдың 1 мартынан 12 июненә тиклем башҡорттарҙың яңы төркөмдәрен индергән килешеүҙәр ҙә билдәле.<br>
1843 йылда 148 башҡортҡа 96 бот ужым һәм 100 бот яҙғы иген сәселә. 1917 йылда 122 йортҡа 1022 дисәтинә һөрөлгән ер тура килгән. 30 ихата сәсеү майҙанының 4 дисәтинәһен алған,40 ихата- 10, 20-һе — 15 дисәтинәгә тиклем, тағы 20-һенең 15-тән ашыу йорто булған. 6 йорт хужаһында бер ниндәй ҙә сәсеүлек булмаған.<ref>[https://kitaptar.bashkort.org/book/662 Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.462] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200303180523/https://kitaptar.bashkort.org/book/662 |date=2020-03-03 }}</ref>
== Урам исемдәре ==
{{Колонки|2}}
* Интернациональ урамы,  ({{lang-ru|Интернациональная(улица)}})
* Кәрим Хәкимов урамы,  ({{lang-ru|Карима Хакимова(улица)}})
* Ҡулса урамы,  ({{lang-ru|Кольцевая(улица)}})
* Яҡты таң урамы,  ({{lang-ru| Светлая Заря (улица)}})
* Йәштәр урамы,  ({{lang-ru|Молодежная(улица)}})
* Тау аҫты урамы ,  ({{lang-ru|Подгорная (улица)}}<br>
* Үҙәк  урамы ,  ({{lang-ru|Центральная (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/012/000023.html Справочник почтовых индексов / кодов ОКАТО - ОКТМО/налоговых инспекций ФНС / адресов]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Мөхөтдинова-Фәйзуллина Тәслимә Хәләф ҡыҙы]] (17.07.1953—13.10.2018), театр артисы, педагог. 1972 йылдан хәҙерге [[Салауат башҡорт дәүләт драма театры]], 1977—2018 йылдарҙа [[Ҡазан]] ҡалаһындағы хәҙерге [[Кәрим Тинчурин]] исемендәге дәүләт драма һәм комедия театры актёры, бер үк ваҡытта Мәҙәниәт һәм сәнғәт университеты, Ҡазан театр училищеһы уҡытыусыһы. [[Татарстан Республикаһы|Татарстан Республикаһ]]ының халыҡ артисы (2008)<ref>[https://www.kino-teatr.ru/teatr/acter/ros/485599/bio/ Сайт kino-teatr.ru. Главная / Российские актеры театра / Ф / Таслима Файзуллина / биография]{{ref-ru}}{{V|16|07|2023}}</ref>. 
* [[Хәкимов Кәрим Әбдрәүеф улы]] (''«Ҡыҙыл паша»''; төп исеме — ''Ғәбделхәкимов Ғәбделкәрим Ғәбделрәүеф улы''; 28 (15).11.1890—10.01.1938), [[дәүләт]] эшмәкәре, [[Дипломатия|дипломат]]. Ғәрәп илдәрендә [[СССР]]-ҙың тәүге тулы хоҡуҡлы вәкиле. [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар һуғышында]] ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}{{V|24|11|2020}}   
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.] {{ref-ru}}{{V|24|11|2020}}   

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/3933-d-s-n-bishb-l-k-r-nynda-y-auyl}}{{V|24|11|2020}}  
* [http://ufagen.ru/places/bizbulyakskiy/dusyatovo.html Дюсяново на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}}{{V|24|11|2020}}   

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Бишбүләк районы ауылдары}}

[[Категория:Бишбүләк районы ауылдары]]
[[Категория:Дим буйындағы тораҡ пункттар]]
[[Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары]]
Дүсән () — Башҡортостан Республикаһының Бишбүләк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 413 кеше булған.
Почта индексы — 452058, ОКАТО коды — 80212813002.
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь41319721647,752,3

 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Бишбүләк): 28 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Биҡҡол): 7 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Приютово): 68 км

 Ауыл тарихы 
Дүҫән — Күл-Иле-Мең улусының аҫаба ерендә керҙәш башҡорттар ауылы. 1856 йылда дүҫәнлеләр, айытлылар кеүек үк, үҙҙәренең сығышы тураһында, бынан 90 йыл элек Минзәлә өйәҙенә ҡараған, Ҫарылы-Мең улусы Һарыһаҙ-Тәкермән ауылынан 6 йыл элек күсеп килеүҙәре тураһында һөйләйҙәр. Тәүге килеп ултырыусы Һөйәрбай һәм Һөйөш Дүҫәновтарҙың улдары Дүҫәндәге ауылдаштары Биктимер Йосопов һәм Әли Ишмәтов кеүек, Нуғай даруғаһы Ҫарайлы-Мең улусының Айыт, Рахманғол ауылындағы башҡа башҡорттар менән бергә, 1770 йылдың 16 сентябрендәге килешеү яҙмаһына ярашлы,Күл-Иле-Мең улусы аҫабалары тарафынан индереләләр. Был килешеү күптән башҡарылған керҙәшлекте (1753 йылдағы) нығыта. Ошо уҡ йылда Дүҫән ауылы, хәйер, Айыт ауылы ла барлыҡҡа килгән дә инде. 1781 йылдың 1 мартынан 12 июненә тиклем башҡорттарҙың яңы төркөмдәрен индергән килешеүҙәр ҙә билдәле.
1843 йылда 148 башҡортҡа 96 бот ужым һәм 100 бот яҙғы иген сәселә. 1917 йылда 122 йортҡа 1022 дисәтинә һөрөлгән ер тура килгән. 30 ихата сәсеү майҙанының 4 дисәтинәһен алған,40 ихата- 10, 20-һе — 15 дисәтинәгә тиклем, тағы 20-һенең 15-тән ашыу йорто булған. 6 йорт хужаһында бер ниндәй ҙә сәсеүлек булмаған.Асфандияров А.З «История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» стр.462 
 Урам исемдәре 

 Интернациональ урамы,  ()
 Кәрим Хәкимов урамы,  ()
 Ҡулса урамы,  ()
 Яҡты таң урамы,  ()
 Йәштәр урамы,  ()
 Тау аҫты урамы ,  (
 Үҙәк  урамы ,  ()Справочник почтовых индексов / кодов ОКАТО - ОКТМО/налоговых инспекций ФНС / адресов

 Билдәле шәхестәре 
 Мөхөтдинова-Фәйзуллина Тәслимә Хәләф ҡыҙы (17.07.1953—13.10.2018), театр артисы, педагог. 1972 йылдан хәҙерге Салауат башҡорт дәүләт драма театры, 1977—2018 йылдарҙа Ҡазан ҡалаһындағы хәҙерге Кәрим Тинчурин исемендәге дәүләт драма һәм комедия театры актёры, бер үк ваҡытта Мәҙәниәт һәм сәнғәт университеты, Ҡазан театр училищеһы уҡытыусыһы. Татарстан Республикаһының халыҡ артисы (2008)Сайт kino-teatr.ru. Главная / Российские актеры театра / Ф / Таслима Файзуллина / биография. 
 Хәкимов Кәрим Әбдрәүеф улы («Ҡыҙыл паша»; төп исеме — Ғәбделхәкимов Ғәбделкәрим Ғәбделрәүеф улы; 28 (15).11.1890—10.01.1938), дәүләт эшмәкәре, дипломат. Ғәрәп илдәрендә СССР-ҙың тәүге тулы хоҡуҡлы вәкиле. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.   
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.    

 Һылтанмалар 
   
 Дюсяново на портале «Генеалогия и Архивы»   

Категория:Бишбүләк районы ауылдары
Категория:Дим буйындағы тораҡ пункттар
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары