Үрмәт
{{НП-Россия}}
'''Үрмәт''' ({{lang-ru|Урметово}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Илеш районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 654 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452265, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80230872001.

== Тарихы ==
[[Ҡырғыҙ улусы]]ның аҫаба [[башҡорт]]тары [[1740 йыл]]да төҙөгән килешеүгә ярашлы ауылға ерһеҙ башҡорттар ([[припущенник]]тар) һәм [[типтәр]]ҙәр индерелә. Ул мәлдә Ҡырғыҙ улусы старшинаһы булып Үрмәт исемле уҙаман эшләй. Уның атаһы ошо ауылға нигеҙ һалыусыларҙың береһе тип таныла<ref name="Үрмәт">[https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.] {{ref-ru}} {{V|11|12|2019}}</ref>..

Яһаҡ татарҙары һәм башҡорттар (припущенниктар) типтәрҙәр составына инә. [[1783 йыл]]да ауылда 212 кеше, 1795 йылда 59 ихатала - 346, 1816 й. - 541, 1834 й. - 168, 1858 йылда 176 ихатала - 1072, 1870 йылда 210 ихатала - 1284, [[1917 йыл]]да 436 ихатала 2328 кешенең йәшәүе теркәлә<ref name="Үрмәт" />.

[[1843 йыл]]да 168 башҡортҡа 344 бот ужым һәм яҙғы иген сәселә. Ауыл халҡы картуф ултырта башлай (бөтәһенә 4 бот)<ref name="Үрмәт" />.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||1587||739||848||46,6||53,4
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||976||471||505||48,3||51,7
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||1135||527||608||46,4||53,6
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||1022||473||549||46,3||53,7
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||808||373||435||46,2||53,8
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||723||353||370||48,8||51,2
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||654||315||339||48,2||51,8
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Үрге Йәркәй]]): 18 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Бүздәк]]): 103 км

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Ринат Хәйри]] (19.01.1950—5.09.1990), [[башҡорт]] шағиры һәм журналисы, 1986 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы, [[Ғәлимов Сәләм исемендәге премия]] лауреаты (1990).
* [[Шәрипова Илүсә Тимерғәли ҡыҙы]] (7.11.1948), педагогик хеҙмәт ветераны. 1977—2011 йылдарҙа [[Краснокама районы]] [[Николо-Берёзовка]] урта мәктәбенең һәм бер үк ваҡытта 1991 йылдан [[Нефтекама]]лағы 1-се лицейҙың рәсем уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2002)<ref>[http://best.bspu.ru/teachers/52/96. Проект БГПУ им. М. Акмуллы «ЛУЧШИЕ УЧИТЕЛЯ И ШКОЛЫ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН»: Шарипова Илюса Тимиргалиевна]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|05|11|2018}}</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
* {{ИСДБ|страницы=410}}
* {{БЭ2013|77586}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/13131-rm-t-ilesh-r-nynda-y-auyl}} 

{{Илеш районы ауылдары}}

[[Категория:Илеш районы ауылдары]]
Үрмәт () — Башҡортостан Республикаһының Илеш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 654 кеше.
Почта индексы — 452265, ОКАТО коды — 80230872001.

 Тарихы 
Ҡырғыҙ улусының аҫаба башҡорттары 1740 йылда төҙөгән килешеүгә ярашлы ауылға ерһеҙ башҡорттар (припущенниктар) һәм типтәрҙәр индерелә. Ул мәлдә Ҡырғыҙ улусы старшинаһы булып Үрмәт исемле уҙаман эшләй. Уның атаһы ошо ауылға нигеҙ һалыусыларҙың береһе тип танылаАсфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.  ..

Яһаҡ татарҙары һәм башҡорттар (припущенниктар) типтәрҙәр составына инә. 1783 йылда ауылда 212 кеше, 1795 йылда 59 ихатала - 346, 1816 й. - 541, 1834 й. - 168, 1858 йылда 176 ихатала - 1072, 1870 йылда 210 ихатала - 1284, 1917 йылда 436 ихатала 2328 кешенең йәшәүе теркәлә.

1843 йылда 168 башҡортҡа 344 бот ужым һәм яҙғы иген сәселә. Ауыл халҡы картуф ултырта башлай (бөтәһенә 4 бот).

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар158773984846,653,4 1959 йыл 15 ғинуар97647150548,351,7 1970 йыл 15 ғинуар113552760846,453,6 1979 йыл 17 ғинуар102247354946,353,7 1989 йыл 12 ғинуар80837343546,253,8 2002 йыл 9 октябрь72335337048,851,2 2010 йыл 14 октябрь65431533948,251,8

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Үрге Йәркәй): 18 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 103 км

 Билдәле шәхестәр 
 Ринат Хәйри (19.01.1950—5.09.1990), башҡорт шағиры һәм журналисы, 1986 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы, Ғәлимов Сәләм исемендәге премия лауреаты (1990).
 Шәрипова Илүсә Тимерғәли ҡыҙы (7.11.1948), педагогик хеҙмәт ветераны. 1977—2011 йылдарҙа Краснокама районы Николо-Берёзовка урта мәктәбенең һәм бер үк ваҡытта 1991 йылдан Нефтекамалағы 1-се лицейҙың рәсем уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (2002)Проект БГПУ им. М. Акмуллы «ЛУЧШИЕ УЧИТЕЛЯ И ШКОЛЫ РЕСПУБЛИКИ БАШКОРТОСТАН»: Шарипова Илюса Тимиргалиевна.

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 
 

 Һылтанмалар 
  

Категория:Илеш районы ауылдары