Үрге Әрмет
{{ТП-Рәсәй|Үрге Әрмет
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Үрге Әрмет
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53 | lat_min = 41 | lat_sec = 0
  |lon_deg = 56 | lon_min = 30 | lon_sec = 0
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Ишембай районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = Әрмет ауыл советы
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 382
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453238
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34794 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80 231 805 002
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}


'''Үрге Әрмет''' ({{lang-ru|Верхнеарметово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ишембай районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 382 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. [[Әрмет ауыл советы|Әрмет ауыл Советы]] составына инә.
Почта индексы — 453238, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80 231 805 002.

== Тарихы ==
Үрге Әрмет [[XVIII быуат]]тың 30-сы йылдарынан билдәле. V ревизияла 80 башҡорт һәм 6 ихатала 23 типтәр теркәлгән. Шул осорҙан алып бында яһаҡлы татарҙар ҙа йәшәгән. Шуларҙың 56-һы [[1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы|1773-1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында]] ҡатнашҡан, әммә был ревизия, башҡа ауылдарға күсенеү арҡаһында, уларҙы күрһәтмәй. Типтәрҙәр бында 1747, 1754 йылдарҙа уҡ төпләнгәндәр. 1859 йылда 45 ихатала 160 аҫаба-башҡорт һәм 118 типтәр йәшәй. 1920 йылда бында башҡорттар өҫтөнлөк итә. 165 йортта 830 башҡорт һәм типтәр була.
1839 йылда 109 башҡорттоң (типтәрҙәр буйынса мәғлүмәт юҡ) 110 аты, 50 һыйыры, 70 һарығы, 80 кәзәһе, 150 умартаһы, 10 солоғо була.

[[Пугачев ихтилалы]]нда был ауылдың 56 кешеһе ҡатнаша.

[[Егән (йылға)|Егән]] йылғаһы буйында [[XVIII быуат]]тың 80-се йылдарында старшина Әрметрәхим исеме менән аталған Әрмет ауылы урынлашҡан. V ревизияла ике ауыл — Түбәнге Әрмет һәм Әрметрәхим халҡы иҫәпкә алына. 1834 йылда — 230, 1859 йылда — 147 башҡорт була. 1920 йылда 237 ихатала 1265 кеше йәшәгән.

Ауыл халҡы малсылыҡ, ер эшкәртеү һәм һөнәрселек менән шөғөлләнгән. 230 башҡорт (35 ихата) 1839 йылда 150 ат, 35 һыйыр, 120 һарыҡ, 200 кәзә, 80 умарта һәм 15 солоҡҡа эйә була. Улар 280 бот көҙгө һәм 758 бот яҙғы иген сәскән. Уларҙа һыу тирмәне булған <ref>{{ИСДБ|страница=123}}</ref>.

1839 йылда Үрге һәм Түбәнге Әрмет араһында Урта Әрмет ауылы барлыҡҡа килә, унда 81 башҡорт һәм 51 типтәр йәшәй. 1920 йылда ауылда 678 кеше йәшәй һәм 137 йорт хужалығы була, халҡы башлыса башҡорт. 1920 йылдан һуң Үрге Әрмет 1839 йылда барлыҡҡа килгән Урта Әрмет ауылы менән берләштерелә<ref>[http://ufagen.ru/places/ishimbayskiy/armetovo.html Арметово | Генеалогия и архивы<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>.

1877 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда 26 йорт хужалығы, 142 ир-ат һәм 147 ҡатын-ҡыҙ була. Мәсет булған.

== Хәҙерге осор ==
Ауылда башланғыс мәктәп (Түбәнге Әрмет урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар<ref>{{БЭ|93364}}</ref>.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||830||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||1086||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||853||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||568||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||534||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||382||188||194||49,2||50,8
|-
|}  
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса ауылда [[башҡорттар]] йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==
Ауыл [[Кесе Әрмет]] йылғаһы яры буйлап урынлашҡан.

Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ишембай (ҡала)|Ишембай]]): 49 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Түбәнге Әрмет]]): 2 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Стәрлетамаҡ (ҡала)|Стәрлетамаҡ]] ): 47 км.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/026/000017.html «Налог Белешмәһе» системаһында Үрге Әрмет ауылы]</ref>:
* 1-се Май урамы ({{lang-ru|улица 1 Мая}})
* Совет урамы ({{lang-ru|улица Советская}})

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Ғәбиҙуллин Зәйнулла Ғәйнулла улы]] ([[10 октябрь]] [[1941 йыл]] — [[8 август]] [[2014 йыл]]) — [[фән|ғалим]]-[[Микробиология|микробиолог]], йәмәғәтсе. 1975 йылдан [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] уҡытыусыһы, өлкән ғилми хеҙмәткәр, шул иҫәптән 1984 йылдан — микробиология кафедраһы мөдире. 1992—2014 йылдарҙа [[Рәсәй Федерацияһы|Бөтә Рәсәй]] эпидемиологтар, микробиологтар һәм паразитологтар йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе рәйесе. Медицина фәндәре докторы (1990), профессор (1991). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның (2007) һәм [[Башҡортостан Республикаһы]]ның (2001) атҡаҙанған фән эшмәкәре, [[СССР]]-ҙың уйлап табыусыһы (1987). 
* [[Мырҙаҡаев Фәрүәз Ғиниәт улы]] ([[15 июнь]] [[1935 йыл|1935]]) — {{Үлгән көнө|13|6|1995}}) — гигиенист-токсиколог. Медицина фәндәре докторы (1974), профессор (1984). Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1986).
* [[Сиражетдинов Шәрифулла Ғәтиәт улы]] ({{lang-ru|Сиразетдинов Шарифулла Гатиятович}} [[1897 йыл]] — [[1963 йыл]]) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовойы. [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] кавалеры (1943). [[Ишембай районы]] [[Үрге Әрмет]] ауылында тыуа.


== Һылтанмалар ==
* [http://ufagen.ru/places/ishimbayskiy/armetovo.html страница Арметово на портале «Генеалогия и Архивы»]
* Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан N 126-з от 17 декабря 2004 года
* [http://asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110904130629/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2011-09-04 }}
* https://web.archive.org/web/20131227110022/http://xn--p1acf.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/prosmotr/2-statya/9952-verkhnearmetovo-derevnya-v-ishimbajskom-r-ne
* {{карта|N-40-77}}
* [https://www.gosspravka.ru/02/026/000017.html «Налог Белешмәһе» системаһында Үрге Әрмет ауылы]
* {{ИСДБ|страница=123}}
* {{БЭ|93364}}
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Ишембай районы ауылдары}}

[[Категория:Ишембай районы ауылдары]]
Үрге Әрмет () — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 382 кеше. Әрмет ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 453238, ОКАТО коды — 80 231 805 002.

 Тарихы 
Үрге Әрмет XVIII быуаттың 30-сы йылдарынан билдәле. V ревизияла 80 башҡорт һәм 6 ихатала 23 типтәр теркәлгән. Шул осорҙан алып бында яһаҡлы татарҙар ҙа йәшәгән. Шуларҙың 56-һы 1773-1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан, әммә был ревизия, башҡа ауылдарға күсенеү арҡаһында, уларҙы күрһәтмәй. Типтәрҙәр бында 1747, 1754 йылдарҙа уҡ төпләнгәндәр. 1859 йылда 45 ихатала 160 аҫаба-башҡорт һәм 118 типтәр йәшәй. 1920 йылда бында башҡорттар өҫтөнлөк итә. 165 йортта 830 башҡорт һәм типтәр була.
1839 йылда 109 башҡорттоң (типтәрҙәр буйынса мәғлүмәт юҡ) 110 аты, 50 һыйыры, 70 һарығы, 80 кәзәһе, 150 умартаһы, 10 солоғо була.

Пугачев ихтилалында был ауылдың 56 кешеһе ҡатнаша.

Егән йылғаһы буйында XVIII быуаттың 80-се йылдарында старшина Әрметрәхим исеме менән аталған Әрмет ауылы урынлашҡан. V ревизияла ике ауыл — Түбәнге Әрмет һәм Әрметрәхим халҡы иҫәпкә алына. 1834 йылда — 230, 1859 йылда — 147 башҡорт була. 1920 йылда 237 ихатала 1265 кеше йәшәгән.

Ауыл халҡы малсылыҡ, ер эшкәртеү һәм һөнәрселек менән шөғөлләнгән. 230 башҡорт (35 ихата) 1839 йылда 150 ат, 35 һыйыр, 120 һарыҡ, 200 кәзә, 80 умарта һәм 15 солоҡҡа эйә була. Улар 280 бот көҙгө һәм 758 бот яҙғы иген сәскән. Уларҙа һыу тирмәне булған .

1839 йылда Үрге һәм Түбәнге Әрмет араһында Урта Әрмет ауылы барлыҡҡа килә, унда 81 башҡорт һәм 51 типтәр йәшәй. 1920 йылда ауылда 678 кеше йәшәй һәм 137 йорт хужалығы була, халҡы башлыса башҡорт. 1920 йылдан һуң Үрге Әрмет 1839 йылда барлыҡҡа килгән Урта Әрмет ауылы менән берләштереләАрметово | Генеалогия и архивы.

1877 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда 26 йорт хужалығы, 142 ир-ат һәм 147 ҡатын-ҡыҙ була. Мәсет булған.

 Хәҙерге осор 
Ауылда башланғыс мәктәп (Түбәнге Әрмет урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август830 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар1086 1959 йыл 15 ғинуар853 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар568 2002 йыл 9 октябрь534 2010 йыл 14 октябрь38218819449,250,8  

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса ауылда башҡорттар йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Географик урыны 
Ауыл Кесе Әрмет йылғаһы яры буйлап урынлашҡан.

Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 49 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Түбәнге Әрмет): 2 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ ): 47 км.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Үрге Әрмет ауылы:
 1-се Май урамы ()
 Совет урамы ()

 Билдәле шәхестәре 
 Ғәбиҙуллин Зәйнулла Ғәйнулла улы (10 октябрь 1941 йыл — 8 август 2014 йыл) — ғалим-микробиолог, йәмәғәтсе. 1975 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, өлкән ғилми хеҙмәткәр, шул иҫәптән 1984 йылдан — микробиология кафедраһы мөдире. 1992—2014 йылдарҙа Бөтә Рәсәй эпидемиологтар, микробиологтар һәм паразитологтар йәмғиәтенең Башҡортостан бүлексәһе рәйесе. Медицина фәндәре докторы (1990), профессор (1991). Рәсәй Федерацияһының (2007) һәм Башҡортостан Республикаһының (2001) атҡаҙанған фән эшмәкәре, СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1987). 
 Мырҙаҡаев Фәрүәз Ғиниәт улы (15 июнь 1935) — ) — гигиенист-токсиколог. Медицина фәндәре докторы (1974), профессор (1984). Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1986).
 Сиражетдинов Шәрифулла Ғәтиәт улы ( 1897 йыл — 1963 йыл) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовойы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1943). Ишембай районы Үрге Әрмет ауылында тыуа.

 Һылтанмалар 
 страница Арметово на портале «Генеалогия и Архивы»
 Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан N 126-з от 17 декабря 2004 года
 Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан 
 https://web.archive.org/web/20131227110022/http://xn--p1acf.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/prosmotr/2-statya/9952-verkhnearmetovo-derevnya-v-ishimbajskom-r-ne
 
 «Налог Белешмәһе» системаһында Үрге Әрмет ауылы
 
 
 Иҫкәрмәләр 

Категория:Ишембай районы ауылдары