Башҡорт дәүләт университеты
{{Карточка университета
 |название             = Башҡорт дәүләт университеты
 |сокращение           = БДУ
 |эмблема              = [[File:Эмблема Башкирского государственного университета.png|center|200px]]
 |изображение          = [[Файл:Bashkir State University (Ufa).jpg|center|250px]]
 |оригинал             = 
 |междуназвание        = Bashkir State University
 |прежнее              = '''Уҡытыусылар институты''' (1909-1919) <br /> '''Халыҡ мәғарифы институты''' (1919-1923) <br /> '''Практик институт''' (1923-1929) <br /> '''К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты''' (1929-1957) <br /> '''Октябрҙең 40 йыллығы исемендәге Башҡорт дәүләт университеты'''  (1957-1991)
 |девиз                = Тиңдәр араһында беренсе
 |основан              = [[1909]]
 |реорганизован        = 
 |год реорганизации    = 
 |тип                  = классик университет, Юғары һөнәри белем биреү федераль дәүләт учреждениеһы (2012 йылдан)
 |наименование должности = Ректор
 |фио должности        = [[Захаров Вадим Петрович]], 2022 йылдың 8 апреленән вазифа башҡарыусы
 |президент            = [[Морозкин Николай Данилович]], 2022 йылдың 8 апреленән
 |научный руководитель = 
 |студенты             = 27 000
 |иностранные студенты = 100-300 кеше
 |специалитет          = 13000
 |бакалавриат          = 10000
 |магистратура         = 3000
 |аспирантура          = 100-500
 |докторантура         = 50 тиклем
 |доктора              = 310
 |профессора           = 
 |преподаватели        = 2000
 |расположение         = {{флагификация|Башкортостан}}<br/>[[Файл:UfaFlag.svg||25px]] [[Өфө]]-баш идара, <br/> [[Стәрлетамаҡ (ҡала)|Стәрлитамаҡ]], [[Бөрө (ҡала)|Бөрө]], <br/>[[Сибай (ҡала)|Сибай]], [[Нефтекама (ҡала)|Нефтекама]], <br/> [[Учалы]] (факультет).
 |кампус               = 
 |адрес                = {{Флаг России}} [[Өфө]], 450074, Зәки Вәлиди ур., 32
 |сайт                 = http://www.bashedu.ru  http://башгу.рф
 |награды              = 
 |lat_dir = N |lat_deg = 54 |lat_min = 43 |lat_sec = 17 
 |lon_dir = E |lon_deg = 55 |lon_min = 56 |lon_sec = 01 
 |CoordScale          = 10000 
 |edu_region          = RU 
}}

'''Башҡорт дәүләт университеты, БДУ''' — Башҡортостандың беренсе юғары уҡыу йорто, [[Өфө]] ҡалаһында [[1909]] йылда ''Уҡытыусылар институты'' исеме менән асыла. [[1920 йыл]]дың ғинуарынан ''«Халыҡ мәғарифы институты»'', ә  [[1923]]—[[1929]] йылдарҙа «Халыҡ мәғарифы буйынса ғәмәли институт» тип йөрөтөлә.

[[1929 йыл]]дың октябренән уның базаһында ''[[К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты]]'' ойошторола.

[[1957 йыл]]да уҡыу йорто «Октябрҙең 40 йыллығы исемендәге Башҡорт дәүләт университеты» итеп үҙгәртелә. [[1992]] йылда «Октябрҙең 40 йыллығы» исеме төшөрөп ҡалдырыла һәм юғары уҡыу йорто «Башҡорт дәүләт университеты» тип атала башлай.

== Ҡаҙаныштары ==
* [[АҠШ|Американың]] «The Financial Engineer Times» (USA, California) медиа-үҙәге төҙөгән Рәсәй университеттары рейтингына ярашлы, Башҡорт дәүләт университеты 2018 йылда Рәсәйҙең алдынғы вуздары араһында 91-се урынды биләй һәм үҙенең әһәмиәте буйынса байтаҡ Мәскәү университеттарын уҙып киткән<ref>[Башҡорт дәүләт университеты — Рәсәйҙең иң яҡшы йөҙ университеты исемлегендә. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2018 йыл, 25 май]{{V|25|05|2018}}</ref>. 
* 2017 йылдың ғинуарында Башҡортостандың дүрт юғары уҡыу йорто иҫәбендә Башҡорт дәүләт университеты студент берләшмәләре эшмәкәрлеген үҫтереү программаларын һайлап алыу конкурсында еңеүсе булды<ref>[http://www.bashinform.ru/bash/949652/ Башҡортостандың юғары уҡыу йорттары Рәсәй Мәғариф министрлығының студент берләшмәләрен үҫтереүгә гранттар отто. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2017, 25 ғинуар]{{V|26|01|2017}}</ref>. 
* 2016 йылда Башҡорт дәүләт университеты [[Рәсәй]]ҙең иң яҡшы 60-тан ашыу вузы исемлегенә инде<ref>[http://www.bashinform.ru/bash/919845/ Башҡортостандың ике университеты илдең иң яҡшы вуздары исемлегенә инде. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 10 ноябрь]{{V|10|11|2016}}</ref>.

== Тарихы ==
Өфөлә педагогик юғары уҡыу йорто асыу мәсьәләһе [[1905 йыл]]да, [[Ырымбур губернаһы|Ырымбур]], [[Өфө губернаһы|Өфө]], [[Пермь губернаһы|Пермь]] губерналарын, шулай уҡ Турғай һәм Урал өлкәләрен хеҙмәтләндергән Ырымбур уҡыу округы үҙәге Ырымбурҙан Өфөгә күсерелгәндән һуң күтәрелә.
 
1909 йылдың [[2 июль|2 июлендә]] [[Рәсәй империяһы]]ның халыҡ мәғарифы министры [[Александр Шварц]] Өфөлә 1909 йылдың [[1 июль|1 июленән]], йәғни финанслау башланған көндән өс йыллыҡ уҡытыусылар институты асырға рөхсәт итеү тураһында күрһәтмә бирә. Бер үк ваҡытта Халыҡ мәғарифы министрлығы Ырымбур уҡыу округы попечителенә директор вазифаһына тейешле кандидатура табырға ҡуша. Һөҙөмтәлә Өфө гимназияһы уҡытыусыһы Александр Николаевич Лисовкий һайлап алына.
 
1909 йылдың [[4 октябрь|4 октябрендә]] ''Өфө уҡытыусылар институты'' үҙенең ишектәрен аса, ул Телеграф урамының 9-сы йортонда (хәҙерге ваҡытта [[Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты]] корпустарының береһе, Цюрупа урамы, 9) урынлаша. Ырымбур уҡыу округы попечителе институтты асыҡ тип иғлан иткәс, тантанала ҡатнашҡандарҙың барыһы исеменән халыҡ мәғарифы министрына телеграмма төҙөлә һәм ебәрелә. Унда императорға тоғролоҡ тойғолары белдерелә. Телеграммаға Өфө губернаторы, Өфө һәм Минзәлә епискобы, преосвященный Нафанил, Ырымбур уҡыу округы попечителе, дворяндарҙың өйәҙ башлығы, губерна земство идаралығы рәйесе, Өфө уҡытыусылар институты директоры һәм башҡа рәсми кешеләр ҡул ҡуя. Был телеграмма Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән «императорға тоғролоҡ тойғоларын, сикһеҙ һөйөүҙәрен» белдергән 20 башҡа хат, мөрәжәғәттәр араһында 1909 йылдың [[12 ноябрь|12 ноябрендә]] халыҡ мәғарифы министры тарафынан Император Николай II-гә тапшырыла.
 
[[1912]] йылда институттың тәүге сығарылышы була. Уны, тулы уҡыу курсы үтеп, 24 кеше тамамлай. Педагогик советтың 1912 йылдың [[4 июнь|4 июне]] ҡарары менән уларға ҡала училищеһы уҡытыусыһы исеме бирелә. Институтты алтын миҙал менән — Борткевич Михаил һәм Самарин Николай, көмөш миҙал менән — Антонюк Иосиф, Младенцев Никита, Панков Иосиф, Проскуряков Николай һәм Толмачев Дмитрий тамамлайҙар. Уларҙың барыһы ла Ырымбур уҡыу округының ҡала училищеларына уҡытыусылар итеп тәғәйенләнә.
 
[[1917]] йылдың сентябрендә 2-се курс уҡыусыларын артабан уҡыу өсөн тәүге тапҡыр ике ағымға бүләләр: физика-математика һәм тәбиғи-география бүлектәре. 1-се курсҡа ҡабул итеү 3 бүлектең: тарих-әҙәбиәт, физика-математика һәм тәбиғи-география бүлектәренең һәр береһенә айырым атҡарыла.
 
[[1919]] йылда Өфө уҡытыусылар институты «Халыҡ мәғарифы институты» итеп үҙгәртелә<ref>[http://www.bashkortostan450.ru/scienes-education/higher/vuz_9.html Башкирский государственный университет] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111221050836/http://www.bashkortostan450.ru/scienes-education/higher/vuz_9.html |date=2011-12-21 }}</ref>. [[1923]] йылдан алып институт «Практик институт» исемен ала һәм өҫтәмә рәүештә ауыл хужалығы белгестәре лә әҙерләй башлай.
 
1929 йылда уның базаһында К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты ойошторола. [[1930 йыл]]да институттың эсендә үҙгәртеп ҡороуҙар була, бүлектәр факультеттарға әйләндерелә (физика-математика факультеты, тәбиғи фәндәр факультеты, география факультеты, тарих-филология факультеты). Был факультеттарҙа 15 кафедра эшләй. Шул уҡ йылда ситтән тороп уҡыу бүлеге, тағы бер йылдан киске уҡыу бүлеге асыла.
 
1957 йылда [[СССР]] Министрҙар Советының [[1957 йыл]]дың 20 июлендәге ҡарары менән педагогия институты «Башҡорт дәүләт университеты» тип үҙгәртелә. [[6 ноябрь|6 ноябрҙә]] университетты асыу тантанаһы үткәрелә. Илдә ул 37-се уҡыу йорто була. Уны ойоштороусы һәм университеттың беренсе ректоры — Шәйхулла Хәбибулла улы Чанбарисов була<ref>[http://www.hrono.ru/text/2008/ergin11_07.html Ю. Ергин. Первый ректор БГУ]</ref>.
 
Башҡорт дәүләт университеты белем көсөнөң ҡеүәтле сағылышына һәм бик күп кешеләр өсөн уларҙың туған йорттарына әйләнде.
 
Факттар шуны һөйләй: тәүге уңыштар гуманитар дисциплиналар белгестәре әҙерләүҙә яуланған. [[1934]] йылда башҡорт теле һәм әҙәбиәте факультеты студенты [[Дәүләтшина Һәҙиә Лотфулла ҡыҙы|Һәҙиә Дәүләтшина]] [[СССР Яҙыусылар союзы]]ның Беренсе съезында ҡатнаша. Унда [[Максим Горький]], Александр Фадеев тарафынан уның ижады шәхсән яҡлау таба һәм баһалана. Артабан тап Һәҙиә Дәүләтшина үҙенең классик реалистик «Ырғыҙ» романын ижад итә. Икенсе булып бөтә Союз киңлектәрендә профессор Йәлил Кейекбаев танылыу яулай. Төрки һәм Һинд-Европа телдәренең сағыштырма-тарихи анализы тел ғилеме өлкәһендә бөтә донъя күләмендәге ғилми асыш тип табыла. Һәҙиә Дәүләтшина менән Йәлил Кейекбаевтың уңыштары башҡорт теле һәм әҙәбиәте менән филология фәненең үҫешендә Башҡорт дәүләт университетының ҙур ролен раҫлай.
 
Тарих факультетында ла ҙур уңыштарға өлгәшелә. Тәү сиратта [[XVIII быуат]]тағы башҡорт ихтилалдарының идеологик, социаль, националь йөкмәткеһен яңынан ҡарап баһалаған һәм [[Әхмәтзәки Вәлиди Туған|Зәки Вәлиди]]ҙең ижтимағи-сәйәси, ғилми һәм әҙәби-публицистик эшмәкәрлеген яңынан тергеҙгән хеҙмәттәрҙе әйтергә кәрәк. Шул уҡ факультетта иң боронғо ваҡыттарҙан алып хәҙерге көнгә тиклем осорҙо үҙ эсенә алған, ике киҫәктән торған «Башҡортостан тарихы» баҫылып сыға.

Университет Башҡортостан, шулай уҡ бөтә ил менән бергә үҫешә. Нефть сығарыусы, нефть эшкәртеүсе промышленностың һәм машиналар етештереүҙең үҫеше физика-математика, химия, биология һәм геология-география фәндәренең үҫешенә лә көслө йоғонто яһай. Был йәһәттән профессорҙар Дмитрий Ожиганов, Валентин Иванов, Миркашир Фарзтдинов, Фәнил Саяхов, Алексей Леонтьев, Карл Минскер, Евгений Журавлев, Григорий Заблуда, Юрий Кулагин, Камил Вәлиевтарҙың исемдәрен атап үтергә кәрәк.

[[Файл:Bgu.ht6.jpg|thumb|right|250px|Төп корпусы]]
Был йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты ижтимағи, донъяға ҡараш өлкәһендә ысын мәғәнәһендә фәнни ҡараш формалашыу үҙәгенә әйләнде. Гуманитар фәндәр өлкәһендә профессорҙар Әхнәф Кирәев, Миҙхәт Ғәйнуллин, Лев Бараг, Игорь Распопов, Ромен Нәзировтар ҙур абруй яуланылар. Егерме йылдан ашыу университет менән Шәйхулла Чанбарисов етәкселек итте. Ул университеттың материаль базаһын булдырыу, уҡыу йортон педагогик кадрҙар менән нығытыу, яңы специальностар асыу өҫтөндә ныҡышмалы эшләне. Уның СССР-ҙа университет белеме үҫеше тураһындағы ғилми хеҙмәте тәүгеләрҙән булып баҫылып сыҡты, был хеҙмәт юғары белем буйынса белгестәрҙең юғары баһаһын алды.
 
Бөгөн Башҡорт дәүләт университетының штатында 1000-дән ашыу юғары квалификациялы уҡытыусылар эшләй, 27 меңгә яҡын студент уҡый.

[[2012 йыл]]да Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығының юғары уҡыу йорттарҙы кәметеү һәм эрләштереү пландар буйынса БДУ-ға [[Башҡорт дәүләт университетының Бөрө филиалы|Бөрө дәүләт социаль-педагогия институты]] һәм [[Биишева Зәйнәб Абдулла ҡыҙы|Зәйнәб Биишева]] исемендәге Cтәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһы индерелде.

БДУ-ның Стәрлетамак филиалы һәм Зәйнәб Биишева исемендәге Cтәрлетамаҡ дәүләт педагогия «БДУ-ның Стәрлетамак филиалы» булып эшләй башланы.

[[2012 йыл]]да [[Хәмитов Рөстәм Зәки улы|Рөстәм Хәмитов]] РФ Мәғариф һәм фән министры менән осрашыуҙа БДУ, [[М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты|М. Аҡмулла исемендәге БДПУ]] һәм Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университеты нигеҙендә «Өфө федераль университеты» ойошторорға тәҡдим итте.

[[2017 йыл]]дың мартында Өфөнөң Туҡай урамында Башҡорт дәүләт университетының туғыҙ ҡатлы яңы уҡыу-уҡытыу корпусы асылды, уның майҙаны – 14395,20 квадрат метр. Бында география, тарих, философия һәм социология факультеттары, шулай уҡ Иҡтисад, финанс һәм бизнес институты урынлаша<ref>[http://www.bashinform.ru/bash/970810/ Башҡорт дәүләт университетының яңы туғыҙ ҡатлы уҡыу-уҡытыу корпусы асылды. {{Башинформ}}, 2017, 14 март]{{V|15|03|2017}}</ref>.

== Институттар һәм факультеттар ==
# Етәкселек һәм эшҡыуарлыҡ хәүефһеҙлеге инстититуты (институт управления и безопасности предпринимательства)
# Хоҡуҡ институты (институт права)
# Физика-техника институты
# Биология факультеты
# География факультеты
# Инженерия факультеты
# Тарих (исторический) факультеты
# Башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты
# Математика һәм информацион технологиялар факультеты

Математика һәм мэғлүмәт технологиялар факультеты — Башҡорт дәүләт университетының факультеттары араһында иң эреләренең береһе. Факультет 1972 йылда физика һәм математика факультеттарының бүленеүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә. Әлеге ваҡытта бында яҡынса 80 уҡытыусы эшләй. Шулар араһында 74-нең ғилми дәрәжә һәм исеме бар, 21 уҡытыусы фән докторы, уҡытыусылар М. А. Илһамов, В. В. Напалков Рәсәй Фәндәре академияһы ағзалары. Математика факультетының күп кенә уҡытыусылары Башҡортостан Республикаһы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән һәм мәғариф эшмәкәре тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булған.

Математика факультеты математика һәм физика факультеты корпусының айырым этаженда урынлашҡан. Факультет эстәлегенә 14 уҡыу аудиторияһы, 5 компьютер залы, кафедра һәм деканат кабинеттары, икенсе этажда уҡыу залы инә. Факультеттағы барлыҡ компьютерҙар бер-береһе менән локаль селтәр һәм сервер аша БДУ-ның локаль селтәре менән бәйләнгән, шулай уҡ Интернет селтәренә лә тоташҡан.

Юғары квалификациялы белгестәр әҙерләү өсөн факультетта аспирантура һәм докторантура ла бар. Кандидат һәм доктор ғилми дәрәжәләрен биреү буйынса Ғилми Совет эшләй.

Факультет кафедралары:
# математика анализы кафедраһы;
# юғары алгебра һәм геометрия кафедраһы;
# функция теорияһы һәм функция анализы кафедраһы;
# дифференциаль тигеҙләмә кафедраһы;
# иҫәпләү математикаһы кафедраһы;
# мәғлүмәт технологиялары кафедраһы;
# математик моделирование кафедраһы;
# программирование һәм иҡтисад информатикаһы кафедраһы;
# тотош мөхит механикаһы кафедраһы.

=== Һөнәрҙәр һәм уҡыу ваҡыты ===
[[File:Башҡорт дәүләт университетының студент фольклор төркөмө.jpg|thumb|Башҡорт дәүләт университетының студент фольклор төркөмө (Өфө)]]
Математика факультеты тулы уҡыу циклын булдырған: студенттар бакалавриат, дипломлы белгес, магистратура, аспирантура һәм докторантурала уҡый ала. Классик университеттың, айырыуса математика факультетының, белем биреү принциптарының береһе — һәр белгестең буласаҡ эшмәкәрлегенең күп вариантлы булыуы.

Математика факультеты биш йыл уҡыу дәүерендә түбәндәге һөнәрҙәр буйынса дипломлы белгестәр әҙерләй:
010100 — «Математика», «математик» квалификацияһы тапшырыла;
010500 — «Ғәмәли математика һәм информатика», «Математик. Системалы программист» квалификация тапшырыла.

Икенсе курстан һуң студент туғыҙ кафедраларҙың береһен һайлай. Бынан башҡа, өҫтәлмә курстар өйрәнеп, һәр бер студенттың шәхси план буйынса үҫешеү мөмкинлеге бар. Шулай уҡ факультетта бакалавр(дүрт йыл уҡыу) һәм магистрҙарҙы(ике йыл уҡыу) «Математика» һәм «Ғәмәли математика һәм информатика» йүнәлештәре буйынса әҙерләйҙәр, аҙаҡ уларға ошо йүнәлештәр буйынса бакалавр(магистр) дәрәжәһе бирелә.

Факультет магистрҙарҙы ике программа буйынса әҙерләй: «Ябай дифференциаль тигеҙләмә» һәм «Математика моделированиеһы».

Магистратураға уҡыуҙа, ғилми эштә ҙур һөҙөмтәләргә өлгәшкән бакалаврҙарҙы алалар. Уҡыу ваҡытында магистр һайланған прграмма буйынса нигеҙле, махсус әҙерлек белем ала. Математика факультетында биш йыллыҡ программа буйынса белем алған белгестәр һәм магистрҙар, теләктәре булһа, уҡыуын аспирантура һәм докторантурала камиллаштырыуын дауам итә.

=== Ғилми-тикшеренеү эштәренең төп йүнәлеше ===
Йыш үткәрелеп торған ғилми тикшеренеүҙәр математика фәненең һәм физика, биология, иҡтисад, нефть эшкәртеү, экология фәндәренең мәсьәләләренә ҡағыла. Факультет ғалимдары эксперименттар үткәреү, мәғарифты үҙгәртеп ҡороу, айырым алғанда, Берҙәм дәүләт имтиханы индереү һорауҙарында әүҙем ҡатнашалар.

Факультет ғалимдары Мәскәү, Санкт-Петербург, Новосибирск, АҠШ, Германия, Франция, Канадалағы үҙҙәренең коллегалары менән тығыҙ бәйләнеш тоталар.

Факультетта дүрт һөнәр буйынса аспирантура эшләп килә: 01.01.01 — математика анализы; 01.01.02 — дифференциаль тигеҙләмәләр; 01.01.07 — иҫәпләү математикаһы; 05.13.18 — математика моделированиеһы, һанау методы һәм комплекслы программа. Факультеттың сығарылыш студенттары түбәндәге һөнәр буйынса аспирантураға уҡырға инә: 08.00.13. — иҡтисадтың математик һәм инструменталь медоттары(иҡтисад факультеты) йәки 01.02.05 — шыйыҡса, газ һәм плазма механикаһы(физика факультеты).

Студенттар ғилми-тикшеренеү эшендә ҙур әүҙемлек күрһәтә һәм Рәсәй, региондар кимәлендә, уҡыу йорттары араһында уҙғарылған конкурстарҙа ҡатнаша. Йыл һайын факультетта студенттар, аспиранттар, йәш ғалимдар араһында региональ ғилми-практик конференция үтә. Шулай уҡ ике тапҡыр халыҡ-ара конференцияһы ла уҙғарылған. Уны үткәреүҙә Рәсәйҙең нигеҙле тикшеренеүҙәр фонды һәм Маҡсатлы федераль программалар гранттары ярҙам күрһәтә.

=== Сығарылыш студенттарын эшкә урынлаштырыу ===
Математика факультеты ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге өсөн математик метод һәм компьютер технологиялары; тәбиғәт фәне, техника, [[иҡтисад]], идара итеүҙең мәсьәләләрен сисеү буйынса һөҙөмтәле методтар әҙерләү; ғилми, тикшеренеү, проект-конструктор, эксплуатация-идара эшмәкәрлеген программа-мәғлүмәт менән тәьмин итеү; математика дисциплиналар циклын уҡытыу (банк, предприятие, учреждение, офистар) өлкәләрендә белгестәр әҙерләй.

Факультет Рәсәй фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәгенең Математика һәм механика институты, Рәсәй фәндәр академияһының нефтехимия һәм катализ институты, «[[Газпром Нефтехим Салауат]]» ойошмаһы менән килешеү төҙөгән. Сығарылыш студенттары сәнәғәт предприятиеларында ла эшләйҙәр. Ҡайһы бер студенттар сит илдәрҙә ([[Америка Ҡушма Штаттары|АҠШ]], [[Канада]], [[Франция]], [[Бөйөк Британия]], [[Германия]], [[Италия]] һ.б.) уңышлы эшләп килә.

# Психология факультеты
# Роман-герман филологияһы факультеты
#Философия һәм социология факультеты
#Филология факультеты
# Химия факультеты
# Иҡтисад факультеты
# Дөйөм университет кафедралары
# Студенттарҙың өҫтәлмә белем биреү һәм тәрбиә үҙәге (студенческий центр дополнительного образования и воспитания)
# БДУ колледжы

== Ректорҙар ==
* [[Чанбарисов Шәйхулла Хәбибулла улы]] (1953—1981)
* [[Ғимаев Рәғиб Насретдин улы]] (1981—1999)
* [[Харрасов Мөхәмәт Хәдис улы]] (2000—2010)
* [[Мостафин Әхәт Ғәзизйән улы]] (2010—2013)
* [[Морозкин Николай Данилович]] (2013—2022)
* [[Захаров Вадим Петрович]] (2022 йылдан - вазифа башҡарыусы)

2022 йылдың 8 апрелендә ректор вазифаһын башҡарыусы итеп Вадим Петрович Захаров тәғәйенләнде, ә Николай Морозкин университет президенты  вазифаһына ҡуйылды<ref>[https://www.bashinform.ru/news/social/2022-04-08/bashkirskiy-gosudarstvennyy-universitet-vozglavil-vadim-zaharov-2761866 Башкирский государственный университет возглавил Вадим Захаров. ИА «Башинформ», 8 апреля 2022 года]{{ref-ru}}{{V|9|04|2022}}  </ref>.

== БДУ бинаһы ==
Университеттын баш йорто 1950 йылда архитектор [[Кәлимуллин Барый Ғибәт улы]] проекты буйынса төҙөлдө.

==Тамамлаусылар==
''[[:Категория:Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар| Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар]] категорияһын ҡарағыҙ. <br /> Категорияла булмаған шәхестәр түбән яҙылған.''
* Айытҡолова Эльвира Ринат ҡыҙы — [[Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты<ref>[http://www.gsrb.ru/ru/organization/deputats/77552/ Аиткулова Эльвира Ринатовна]</ref> .
* Солтанова Рәшиҙә Искандәр ҡыҙы — Башҡортостан Республикаһының Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе<ref>[http://www.uwrb.ru/pages=4 Башҡортостан Республикаһының Ҡатын-ҡыҙҙар союзы ПРЕДСЕДАТЕЛЬ ПРАВЛЕНИЯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131206195310/http://uwrb.ru/pages=4 |date=2013-12-06 }}</ref> .
* [[:ru: Гумерова, Люция Шагибаловна|Ғүмәрова Люция Шаһыбал ҡыҙы]] — 2009-2013 йй. [[Башҡортостан Республикаһының Конституция Суды]] рәйесе.
* [[Имаева Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙы]] (14.01.[[1965 йыл|1965]]) — фольклорсы, филология фәндәре докторы ([[2010 йыл|2010]]) Г. З. Имаеваның фәнни эшмәкәрлеге урыҫ халыҡ әкиәттәрен, уларҙың көнсығыш славян, төрки телле, шул иҫәптән башҡорт йолалары һәм әҙәбиәте менән типологик бәйләнештәрен өйрәнеүгә арналған<ref> [http://bashenc.online/ru/articles/104369/ ИМАЕВА Гульнара Зайнетдиновна — Имаева Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙы]</ref>.

== Өҫтәлмә профессиональ белем алыу ==

=== Программалар ===
2009 йылдың 12 февралендәге АА № 000780 лицензияһына ярашлы, Башҡорт дәүләт университетының өҫтәмә профессиональ белем биреү бүлеге түбәндәге программаларҙы тормошҡа ашыра:
* «Арбитраж идара итеүселәрҙе әҙеләүҙең берҙәм программаһы»
* «Сифат менеджменты системаһының Р ИСО сер.9000 ГОСТ-ына ярашлылығын сертификациялау»
* «Баһалау эшмәкәрлеге»
* «Ломбардтарҙың һәм һатып алауҙарҙың эшмәкәрлеге менеджменты»
* «Енәйәт юлы менән табылған килемдәрҙе һәм терроризмды финанслауҙарҙы легалләштереүҙәргә ҡаршы тороу»
* «Медиация»
* «Наркотиктарға бәйләнгән булыуҙы профилактикалау буйынса эште ойоштороу методикаһы».

Уҡыу ваҡыты: ҡыҫҡа курстар — 72—100 сәғәт, урта курстар — 100—500 сәғәт. Курстарҙы тамамлаусыларға дәүләт өлгөлө документтар тапшырыла.

=== Белгестәрҙең квалификацияһын күтәреү ===
Юғары уҡыу йортоноң профиле һәм профессиональ яңынан әҙерлек программалары буйынса белгестәрҙең квалификацияһын күтәреү:
* «Предприятиеның (кәсепселектең) хаҡын баһалау»
* «Кризисҡа ҡаршы идара итеү»
* «Психология. Клиник психология»
* «Баҡса-парк ландшафты төҙөлөшөндә фитодизайн»
* «Система программисы»
* «Документтар эшен алып барыу һәм идаралыҡты документтар менән тәьмин итеү»
* «Персонал менән идара итеү»
* «Культура — ара коммуникациялар һәм тәржемә»
* «Һайлау хоҡуғы һәм процесы»

Уҡыу ваҡыты: 500 сәғәттән 1000 сәғәткә тиклем. Курстарҙы тамамлаусыларға яңынан профессиональ әҙерлек үтеү тураһында һәм тейешле өлкәлә эшләү хоҡуғы биргән дәүләт өлгөлө диплом тапшырыла.

=== Ғилми-педагогик кадрҙарҙың квалификацияһын күәреү ===
Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы ҡарамағындағы профессиональ белем биреү учреждениелары ғилми-педагогик кадрҙарының квалификацияһын күтәреү:
* «Рәсәй — демократик федератив дәүләт»
* «Тәбиғәт ресурстарын рациональ ҡулланыуҙың физик нигеҙҙәре»
* «Экологик-аналитик мониторинг»
* «Скважиналарҙы геофизик һәм гидродинамик тикшереү»
* «Йәшәйеште тәьмин итеүҙең сифатын күтәреү буйынса социаль-медицина хеҙмәте»
* «Юғары уҡыу йорттарында сит тел уҡытыусыларының профессиональ эшмәкәрлегенең информацион-коммуникатив технологиялары»
* «Үҫемлектәрҙең популяцион экологияһы»

Уҡыу ваҡыты: — 72 сәғәт. Курстарҙы тамамлаусыларға квалификацияны күтәреү тураһында танытма тапшырыла.

=== Хеҙмәткәрҙәрҙе профессиональ әҙерләү ===
Эшһеҙ граждандарҙы һәм эштән сығарылыуҙары мөмкин булған хеҙмәткәрҙәрҙе профессиональ әҙерләү:
* «Бәләкәй кәсепселек менеджеры»
* «ПЭВМ 1 С-та бухгалтер иҫәбе: Предприятие 8.0 Эш хаҡы һәм персонал менән идара итеү»
* «ПЭВМ 1 С-та бухгалтер иҫәбе: Бухгалтерия 8.0»
* «Менеджмент (ойошма менән идара итеү)».
Уҡыу ваҡыты: ҡыҫҡа курстар — 40 сәғәттән 500 сәғәткә тиклем. Курстарҙы тамамлаусыларға тейешле өлгөлө документтар тапшырыла.

Сит тел булараҡ урыҫ теле буйынса дәүләт тестарын үткәреү үҙәге. Был курстар сит ил граждандары өсөн, гражданлыҡтары булмағандарҙы Рәсәй Федерацияһына ҡабул итеү өсөн һәм сит ил граждандарының урыҫ телле мөхиттә уҡыу һәм эшләү өсөн әҙер булыуҙарын тикшереү өсөн үткәрелә. Тестарҙы уңышлы үтеүселәргә дәүләт өлгөлө сертификат тапшырыл. Соискателдәр өсөн философия һәм сит телдәр буйынса кандидатлыҡ имтихандарын тапшырырға әҙерләү курстары. Уҡыу ваҡыты — 40 сәғәттән 60 сәғәткә тиклем.

=== Сит телдәрҙе ныҡлы өйрәнеү купстары ===
БДУ студенттары һәм уҡытыусылары өсөн сит телдәрҙе ныҡлы өйрәнеү курстары:
* «Инглиз теле»
* «Француз теле»
* «Немец теле»
* «Итальян теле»
* «Ҡытай теле».
Уҡыу ваҡыты: 180 сәғәт (4 семестр). Курстарҙы тамамлаусыларға тейешле өлгөлө документтар тапшырыла.

=== Интенсив әҙерлек курстары ===
Берҙәм дәүләт имтихандарын тапшырырға интенсив әҙерләү курстары:
* Урыҫ теле;
* Әҙәбиәт;
* Математика;
* Йәмғиәтте өйрәнеү;
* Тарих;
* Биология.
Уҡыу ваҡыты — 8 ай һәм 5 ай.
 
Башҡортостан Республикаһы фәненең һәм иҡтисадының актуаль проблемалары буйынса мастер-кластар һәм ҡыҫҡа ваҡытлы, бер-биш көнлөк семинарҙар.

== Рейтингтар ==
{| class="wikitable"
| colspan="6" | '''Халыҡ-ара рейтингтар'''
|-
|'''Рейтинг атамаһы'''
|'''Рейтинг төрө'''
|'''Йыл'''
|'''Донъялағы урыны'''
|'''Рәсәйҙәге урыны'''
|'''Башҡортостандағы урыны'''
|-
| rowspan="2" |[[QS World University  Rankings]]
|Төбәк рейтингы — QS EECA (Emerging Europe and Central Asia)
|2020
|301-350
|85-105
|2-3
|-
|Төбәк рейтингы — [[QS BRICS]]
|2019
|351-400
|83-101
|2-3
|-
| rowspan="3" |[[Times Higher Education (THE)]]
|Донъя рейтингы — World University Ranking
|2020
|1001+
|16-39
|1-2
|-
|Донъя рейтингы — [[Impact Ranking]]
|2019
|201-300
|7-20
|1
|-
|Subject Ranking -

Йүнәлеш«[[Physical Sciences]]»
|2020
|801+
|24-33
|1-2
|-
| rowspan="6" |[[Round University  Ranking (RUR)]]
|Донъя рейтингы
|2019
|635
|21
|1
|-
|[[Reputation Ranking]]
|2019
|728
|53
|2
|-
|[[Academic Ranking]]
|2019
|646
|17
|1
|-
|[[Subject Ranking]] -

Йүнәлеш «[[Natural Sciences]]»
|2019
|561
|32
|1
|-
|[[Subject Ranking]] -

Йүнәлеш «[[Technical Sciences]]»
|2019
|651
|56
|2
|-
|Subject Ranking -

Йүнәлеш «[[Life Sciences]]»
|2019
|488
|18
|1
|-
|[[MosIUR «Университеттың өс миссияһы»]]
|Донъя рейтингы
|2019
|1101-1200
|59-74
|1-2
|-
|[[UI Green Metric]]
|Донъя рейтингы
|2019
|583
|31
|1
|-
|[[U-Multirank]]
|Донъя рейтингы (Төбәк буйынса урын — Europe)
|2019-2020
|444
|29
|1
|-
|[[Scimago Institutions Rankings]]
|Донъя рейтингы (Төбәк буйынса урын — Eastern Europe)
|2019
|188
|77
|2
|-
|[[Webometrics Ranking of World Universities]]
|''Web'' донъя рейтингы (Төбәк буйынса урын — Europe)
|2019
|847
|33
|1
|-
|[[UniRank]]
|''Web'' донъя рейтингы
|2019
|2839
|61
|1
|-
|[[Nature Index]]
|Донъя рейтингы
|2019
|<nowiki>-</nowiki>
|65
|1
|-
| rowspan="3" |[[Wikipedia Ranking of World Universities]]
|PageRank
|2017
|843
|81
|1
|-
|[[CheiRank]]
|2017
|925
|53
|1
|-
|[[2DRank]]
|2017
|714
|41
|1
|-
|[[TRANSPARENT RANKING: Google Academy]]
|Донъя рейтингы
|2019
|2784
|43
|1
|-
| colspan="6" | '''Милли рейтингтар'''
|-
|'''Рейтинг атамаһы'''
| colspan="2" |'''Рейтинг төрө'''
|'''Йыл'''
|'''Рәсәйҙәге урыны'''
|'''Башҡортостандағы урыны'''
|-
|ВУЗ-дарҙың эреләтелгән йүнәлештәр буйынса абруйы рейтингы — [[Эксперт РА]]
| colspan="2" |Йүнәлеш: «Иҡтисад һәм идара итеү»
|2018
|42
|1
|-
|ВУЗ-дарҙың уйлап табыу әүҙемлеге рейтингы
| colspan="2" |Милли рейтинг
|2019
|51-53
|2
|-
| rowspan="3" |ВУЗ-дарҙың фәнни һөҙөмтәлелегенең предмет рейтингы
| colspan="2" |Предмет «[[Химия]]»
|2019
|28-29
|1
|-
| colspan="2" |Предмет «[[Биохимия]]»
|2019
|17-18
|1
|-
| colspan="2" |Предмет «[[Химик  технологиялар]]»
|2019
|36-38
|1
|-
|Рейтинг востребованности вузов — «[[Социальный навигатор]]»
| colspan="2" |Классические вузы РФ
|2018
|16
|1
|-
|Национальный рейтинг университетов — «[[Интерфакс]]»
| colspan="2" |Национальный рейтинг
|2019
|59
|1
|-
| rowspan="2" |Мониторинг качества приёма в вузы — «[[Высшая школа экономики]]»
| colspan="2" |Качество бюджетного приёма
|2019
|318
|6
|-
| colspan="2" |Качество платного приёма
|2019
|65
|2
|-
|[[Academic Ranking of World Universities - European  Standard (ARES)]]
| colspan="2" |Национальный рейтинг
|2019
|52
|1
|-
| rowspan="2" |SuperJob
| colspan="2" |Рейтинг ''экономических'' вузов России по уровню зарплат выпускников
|2019
|16
|1
|-
| colspan="2" |Рейтинг ''юридических'' вузов России по уровню зарплат выпускников
|2019
|15
|1
|-
|Рейтинг «[[Национальное  признание]]»: лучшие вузы
| colspan="2" |Классические вузы РФ
|2019
|17
|1
|-
|Рейтинг поисковой популярности «[[Яндекс]]»
| colspan="2" |Национальный ''Web'' рейтинг
|2017
|20
|1
|-
| rowspan="5" |[[Science Index - электронная библиотека eLibrary.ru]]
| colspan="2" |Общее количество публикаций за 5 лет
|2019
|21
|1
|-
| colspan="2" |Число публикаций в зарубежных журналах и российских из перечня ВАК
|2019
|37
|1
|-
| colspan="2" |Число публикаций в журналах, входящих в [[Web of Science и Scopus]]
|2019
|64
|2
|-
| colspan="2" |Число авторов, имеющих публикации в журналах, входящих в Web of Science или Scopus
|2019
|45
|1
|-
| colspan="2" |Число внешних цитирований (не из публикаций этой же организации)
|2019
|58
|2
|}

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Өфө фән һәм технологиялар университеты]]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Сығанаҡтар ==
* [http://www.bashedu.ru/ba/universitettyn-tarikhy Университеттың тарихы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305040548/http://www.bashedu.ru/ba/universitettyn-tarikhy |date=2016-03-05 }}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.bashedu.ru/ БашДУ Рәсми сайты]
* {{БЭ2013|index.php/read/8-statya/1851-bash-ort-d-l-t-universitety|автор=Мостафин Ә. Ғ.}}

{{Яҡшы мәҡәлә}}

[[Категория:Башҡортостандың юғары уҡыу йорттары]]
[[Категория:Рәсәйҙең юғары уҡыу йорттары]]
[[Категория:Башҡорт дәүләт университеты]]
Башҡорт дәүләт университеты, БДУ — Башҡортостандың беренсе юғары уҡыу йорто, Өфө ҡалаһында 1909 йылда Уҡытыусылар институты исеме менән асыла. 1920 йылдың ғинуарынан «Халыҡ мәғарифы институты», ә  1923—1929 йылдарҙа «Халыҡ мәғарифы буйынса ғәмәли институт» тип йөрөтөлә.

1929 йылдың октябренән уның базаһында К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты ойошторола.

1957 йылда уҡыу йорто «Октябрҙең 40 йыллығы исемендәге Башҡорт дәүләт университеты» итеп үҙгәртелә. 1992 йылда «Октябрҙең 40 йыллығы» исеме төшөрөп ҡалдырыла һәм юғары уҡыу йорто «Башҡорт дәүләт университеты» тип атала башлай.

 Ҡаҙаныштары 
 Американың «The Financial Engineer Times» (USA, California) медиа-үҙәге төҙөгән Рәсәй университеттары рейтингына ярашлы, Башҡорт дәүләт университеты 2018 йылда Рәсәйҙең алдынғы вуздары араһында 91-се урынды биләй һәм үҙенең әһәмиәте буйынса байтаҡ Мәскәү университеттарын уҙып киткән[Башҡорт дәүләт университеты — Рәсәйҙең иң яҡшы йөҙ университеты исемлегендә. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2018 йыл, 25 май]. 
 2017 йылдың ғинуарында Башҡортостандың дүрт юғары уҡыу йорто иҫәбендә Башҡорт дәүләт университеты студент берләшмәләре эшмәкәрлеген үҫтереү программаларын һайлап алыу конкурсында еңеүсе булдыБашҡортостандың юғары уҡыу йорттары Рәсәй Мәғариф министрлығының студент берләшмәләрен үҫтереүгә гранттар отто. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2017, 25 ғинуар. 
 2016 йылда Башҡорт дәүләт университеты Рәсәйҙең иң яҡшы 60-тан ашыу вузы исемлегенә индеБашҡортостандың ике университеты илдең иң яҡшы вуздары исемлегенә инде. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 10 ноябрь.

 Тарихы 
Өфөлә педагогик юғары уҡыу йорто асыу мәсьәләһе 1905 йылда, Ырымбур, Өфө, Пермь губерналарын, шулай уҡ Турғай һәм Урал өлкәләрен хеҙмәтләндергән Ырымбур уҡыу округы үҙәге Ырымбурҙан Өфөгә күсерелгәндән һуң күтәрелә.
 
1909 йылдың 2 июлендә Рәсәй империяһының халыҡ мәғарифы министры Александр Шварц Өфөлә 1909 йылдың 1 июленән, йәғни финанслау башланған көндән өс йыллыҡ уҡытыусылар институты асырға рөхсәт итеү тураһында күрһәтмә бирә. Бер үк ваҡытта Халыҡ мәғарифы министрлығы Ырымбур уҡыу округы попечителенә директор вазифаһына тейешле кандидатура табырға ҡуша. Һөҙөмтәлә Өфө гимназияһы уҡытыусыһы Александр Николаевич Лисовкий һайлап алына.
 
1909 йылдың 4 октябрендә Өфө уҡытыусылар институты үҙенең ишектәрен аса, ул Телеграф урамының 9-сы йортонда (хәҙерге ваҡытта Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты корпустарының береһе, Цюрупа урамы, 9) урынлаша. Ырымбур уҡыу округы попечителе институтты асыҡ тип иғлан иткәс, тантанала ҡатнашҡандарҙың барыһы исеменән халыҡ мәғарифы министрына телеграмма төҙөлә һәм ебәрелә. Унда императорға тоғролоҡ тойғолары белдерелә. Телеграммаға Өфө губернаторы, Өфө һәм Минзәлә епискобы, преосвященный Нафанил, Ырымбур уҡыу округы попечителе, дворяндарҙың өйәҙ башлығы, губерна земство идаралығы рәйесе, Өфө уҡытыусылар институты директоры һәм башҡа рәсми кешеләр ҡул ҡуя. Был телеграмма Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән «императорға тоғролоҡ тойғоларын, сикһеҙ һөйөүҙәрен» белдергән 20 башҡа хат, мөрәжәғәттәр араһында 1909 йылдың 12 ноябрендә халыҡ мәғарифы министры тарафынан Император Николай II-гә тапшырыла.
 
1912 йылда институттың тәүге сығарылышы була. Уны, тулы уҡыу курсы үтеп, 24 кеше тамамлай. Педагогик советтың 1912 йылдың 4 июне ҡарары менән уларға ҡала училищеһы уҡытыусыһы исеме бирелә. Институтты алтын миҙал менән — Борткевич Михаил һәм Самарин Николай, көмөш миҙал менән — Антонюк Иосиф, Младенцев Никита, Панков Иосиф, Проскуряков Николай һәм Толмачев Дмитрий тамамлайҙар. Уларҙың барыһы ла Ырымбур уҡыу округының ҡала училищеларына уҡытыусылар итеп тәғәйенләнә.
 
1917 йылдың сентябрендә 2-се курс уҡыусыларын артабан уҡыу өсөн тәүге тапҡыр ике ағымға бүләләр: физика-математика һәм тәбиғи-география бүлектәре. 1-се курсҡа ҡабул итеү 3 бүлектең: тарих-әҙәбиәт, физика-математика һәм тәбиғи-география бүлектәренең һәр береһенә айырым атҡарыла.
 
1919 йылда Өфө уҡытыусылар институты «Халыҡ мәғарифы институты» итеп үҙгәртеләБашкирский государственный университет . 1923 йылдан алып институт «Практик институт» исемен ала һәм өҫтәмә рәүештә ауыл хужалығы белгестәре лә әҙерләй башлай.
 
1929 йылда уның базаһында К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты ойошторола. 1930 йылда институттың эсендә үҙгәртеп ҡороуҙар була, бүлектәр факультеттарға әйләндерелә (физика-математика факультеты, тәбиғи фәндәр факультеты, география факультеты, тарих-филология факультеты). Был факультеттарҙа 15 кафедра эшләй. Шул уҡ йылда ситтән тороп уҡыу бүлеге, тағы бер йылдан киске уҡыу бүлеге асыла.
 
1957 йылда СССР Министрҙар Советының 1957 йылдың 20 июлендәге ҡарары менән педагогия институты «Башҡорт дәүләт университеты» тип үҙгәртелә. 6 ноябрҙә университетты асыу тантанаһы үткәрелә. Илдә ул 37-се уҡыу йорто була. Уны ойоштороусы һәм университеттың беренсе ректоры — Шәйхулла Хәбибулла улы Чанбарисов булаЮ. Ергин. Первый ректор БГУ.
 
Башҡорт дәүләт университеты белем көсөнөң ҡеүәтле сағылышына һәм бик күп кешеләр өсөн уларҙың туған йорттарына әйләнде.
 
Факттар шуны һөйләй: тәүге уңыштар гуманитар дисциплиналар белгестәре әҙерләүҙә яуланған. 1934 йылда башҡорт теле һәм әҙәбиәте факультеты студенты Һәҙиә Дәүләтшина СССР Яҙыусылар союзының Беренсе съезында ҡатнаша. Унда Максим Горький, Александр Фадеев тарафынан уның ижады шәхсән яҡлау таба һәм баһалана. Артабан тап Һәҙиә Дәүләтшина үҙенең классик реалистик «Ырғыҙ» романын ижад итә. Икенсе булып бөтә Союз киңлектәрендә профессор Йәлил Кейекбаев танылыу яулай. Төрки һәм Һинд-Европа телдәренең сағыштырма-тарихи анализы тел ғилеме өлкәһендә бөтә донъя күләмендәге ғилми асыш тип табыла. Һәҙиә Дәүләтшина менән Йәлил Кейекбаевтың уңыштары башҡорт теле һәм әҙәбиәте менән филология фәненең үҫешендә Башҡорт дәүләт университетының ҙур ролен раҫлай.
 
Тарих факультетында ла ҙур уңыштарға өлгәшелә. Тәү сиратта XVIII быуаттағы башҡорт ихтилалдарының идеологик, социаль, националь йөкмәткеһен яңынан ҡарап баһалаған һәм Зәки Вәлидиҙең ижтимағи-сәйәси, ғилми һәм әҙәби-публицистик эшмәкәрлеген яңынан тергеҙгән хеҙмәттәрҙе әйтергә кәрәк. Шул уҡ факультетта иң боронғо ваҡыттарҙан алып хәҙерге көнгә тиклем осорҙо үҙ эсенә алған, ике киҫәктән торған «Башҡортостан тарихы» баҫылып сыға.

Университет Башҡортостан, шулай уҡ бөтә ил менән бергә үҫешә. Нефть сығарыусы, нефть эшкәртеүсе промышленностың һәм машиналар етештереүҙең үҫеше физика-математика, химия, биология һәм геология-география фәндәренең үҫешенә лә көслө йоғонто яһай. Был йәһәттән профессорҙар Дмитрий Ожиганов, Валентин Иванов, Миркашир Фарзтдинов, Фәнил Саяхов, Алексей Леонтьев, Карл Минскер, Евгений Журавлев, Григорий Заблуда, Юрий Кулагин, Камил Вәлиевтарҙың исемдәрен атап үтергә кәрәк.

thumb|right|250px|Төп корпусы
Был йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты ижтимағи, донъяға ҡараш өлкәһендә ысын мәғәнәһендә фәнни ҡараш формалашыу үҙәгенә әйләнде. Гуманитар фәндәр өлкәһендә профессорҙар Әхнәф Кирәев, Миҙхәт Ғәйнуллин, Лев Бараг, Игорь Распопов, Ромен Нәзировтар ҙур абруй яуланылар. Егерме йылдан ашыу университет менән Шәйхулла Чанбарисов етәкселек итте. Ул университеттың материаль базаһын булдырыу, уҡыу йортон педагогик кадрҙар менән нығытыу, яңы специальностар асыу өҫтөндә ныҡышмалы эшләне. Уның СССР-ҙа университет белеме үҫеше тураһындағы ғилми хеҙмәте тәүгеләрҙән булып баҫылып сыҡты, был хеҙмәт юғары белем буйынса белгестәрҙең юғары баһаһын алды.
 
Бөгөн Башҡорт дәүләт университетының штатында 1000-дән ашыу юғары квалификациялы уҡытыусылар эшләй, 27 меңгә яҡын студент уҡый.

2012 йылда Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығының юғары уҡыу йорттарҙы кәметеү һәм эрләштереү пландар буйынса БДУ-ға Бөрө дәүләт социаль-педагогия институты һәм Зәйнәб Биишева исемендәге Cтәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһы индерелде.

БДУ-ның Стәрлетамак филиалы һәм Зәйнәб Биишева исемендәге Cтәрлетамаҡ дәүләт педагогия «БДУ-ның Стәрлетамак филиалы» булып эшләй башланы.

2012 йылда Рөстәм Хәмитов РФ Мәғариф һәм фән министры менән осрашыуҙа БДУ, М. Аҡмулла исемендәге БДПУ һәм Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университеты нигеҙендә «Өфө федераль университеты» ойошторорға тәҡдим итте.

2017 йылдың мартында Өфөнөң Туҡай урамында Башҡорт дәүләт университетының туғыҙ ҡатлы яңы уҡыу-уҡытыу корпусы асылды, уның майҙаны – 14395,20 квадрат метр. Бында география, тарих, философия һәм социология факультеттары, шулай уҡ Иҡтисад, финанс һәм бизнес институты урынлашаБашҡорт дәүләт университетының яңы туғыҙ ҡатлы уҡыу-уҡытыу корпусы асылды. , 2017, 14 март.

 Институттар һәм факультеттар 
 Етәкселек һәм эшҡыуарлыҡ хәүефһеҙлеге инстититуты (институт управления и безопасности предпринимательства)
 Хоҡуҡ институты (институт права)
 Физика-техника институты
 Биология факультеты
 География факультеты
 Инженерия факультеты
 Тарих (исторический) факультеты
 Башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты
 Математика һәм информацион технологиялар факультеты

Математика һәм мэғлүмәт технологиялар факультеты — Башҡорт дәүләт университетының факультеттары араһында иң эреләренең береһе. Факультет 1972 йылда физика һәм математика факультеттарының бүленеүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә. Әлеге ваҡытта бында яҡынса 80 уҡытыусы эшләй. Шулар араһында 74-нең ғилми дәрәжә һәм исеме бар, 21 уҡытыусы фән докторы, уҡытыусылар М. А. Илһамов, В. В. Напалков Рәсәй Фәндәре академияһы ағзалары. Математика факультетының күп кенә уҡытыусылары Башҡортостан Республикаһы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән һәм мәғариф эшмәкәре тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ булған.

Математика факультеты математика һәм физика факультеты корпусының айырым этаженда урынлашҡан. Факультет эстәлегенә 14 уҡыу аудиторияһы, 5 компьютер залы, кафедра һәм деканат кабинеттары, икенсе этажда уҡыу залы инә. Факультеттағы барлыҡ компьютерҙар бер-береһе менән локаль селтәр һәм сервер аша БДУ-ның локаль селтәре менән бәйләнгән, шулай уҡ Интернет селтәренә лә тоташҡан.

Юғары квалификациялы белгестәр әҙерләү өсөн факультетта аспирантура һәм докторантура ла бар. Кандидат һәм доктор ғилми дәрәжәләрен биреү буйынса Ғилми Совет эшләй.

Факультет кафедралары:
 математика анализы кафедраһы;
 юғары алгебра һәм геометрия кафедраһы;
 функция теорияһы һәм функция анализы кафедраһы;
 дифференциаль тигеҙләмә кафедраһы;
 иҫәпләү математикаһы кафедраһы;
 мәғлүмәт технологиялары кафедраһы;
 математик моделирование кафедраһы;
 программирование һәм иҡтисад информатикаһы кафедраһы;
 тотош мөхит механикаһы кафедраһы.

 Һөнәрҙәр һәм уҡыу ваҡыты 
thumb|Башҡорт дәүләт университетының студент фольклор төркөмө (Өфө)
Математика факультеты тулы уҡыу циклын булдырған: студенттар бакалавриат, дипломлы белгес, магистратура, аспирантура һәм докторантурала уҡый ала. Классик университеттың, айырыуса математика факультетының, белем биреү принциптарының береһе — һәр белгестең буласаҡ эшмәкәрлегенең күп вариантлы булыуы.

Математика факультеты биш йыл уҡыу дәүерендә түбәндәге һөнәрҙәр буйынса дипломлы белгестәр әҙерләй:
010100 — «Математика», «математик» квалификацияһы тапшырыла;
010500 — «Ғәмәли математика һәм информатика», «Математик. Системалы программист» квалификация тапшырыла.

Икенсе курстан һуң студент туғыҙ кафедраларҙың береһен һайлай. Бынан башҡа, өҫтәлмә курстар өйрәнеп, һәр бер студенттың шәхси план буйынса үҫешеү мөмкинлеге бар. Шулай уҡ факультетта бакалавр(дүрт йыл уҡыу) һәм магистрҙарҙы(ике йыл уҡыу) «Математика» һәм «Ғәмәли математика һәм информатика» йүнәлештәре буйынса әҙерләйҙәр, аҙаҡ уларға ошо йүнәлештәр буйынса бакалавр(магистр) дәрәжәһе бирелә.

Факультет магистрҙарҙы ике программа буйынса әҙерләй: «Ябай дифференциаль тигеҙләмә» һәм «Математика моделированиеһы».

Магистратураға уҡыуҙа, ғилми эштә ҙур һөҙөмтәләргә өлгәшкән бакалаврҙарҙы алалар. Уҡыу ваҡытында магистр һайланған прграмма буйынса нигеҙле, махсус әҙерлек белем ала. Математика факультетында биш йыллыҡ программа буйынса белем алған белгестәр һәм магистрҙар, теләктәре булһа, уҡыуын аспирантура һәм докторантурала камиллаштырыуын дауам итә.

 Ғилми-тикшеренеү эштәренең төп йүнәлеше 
Йыш үткәрелеп торған ғилми тикшеренеүҙәр математика фәненең һәм физика, биология, иҡтисад, нефть эшкәртеү, экология фәндәренең мәсьәләләренә ҡағыла. Факультет ғалимдары эксперименттар үткәреү, мәғарифты үҙгәртеп ҡороу, айырым алғанда, Берҙәм дәүләт имтиханы индереү һорауҙарында әүҙем ҡатнашалар.

Факультет ғалимдары Мәскәү, Санкт-Петербург, Новосибирск, АҠШ, Германия, Франция, Канадалағы үҙҙәренең коллегалары менән тығыҙ бәйләнеш тоталар.

Факультетта дүрт һөнәр буйынса аспирантура эшләп килә: 01.01.01 — математика анализы; 01.01.02 — дифференциаль тигеҙләмәләр; 01.01.07 — иҫәпләү математикаһы; 05.13.18 — математика моделированиеһы, һанау методы һәм комплекслы программа. Факультеттың сығарылыш студенттары түбәндәге һөнәр буйынса аспирантураға уҡырға инә: 08.00.13. — иҡтисадтың математик һәм инструменталь медоттары(иҡтисад факультеты) йәки 01.02.05 — шыйыҡса, газ һәм плазма механикаһы(физика факультеты).

Студенттар ғилми-тикшеренеү эшендә ҙур әүҙемлек күрһәтә һәм Рәсәй, региондар кимәлендә, уҡыу йорттары араһында уҙғарылған конкурстарҙа ҡатнаша. Йыл һайын факультетта студенттар, аспиранттар, йәш ғалимдар араһында региональ ғилми-практик конференция үтә. Шулай уҡ ике тапҡыр халыҡ-ара конференцияһы ла уҙғарылған. Уны үткәреүҙә Рәсәйҙең нигеҙле тикшеренеүҙәр фонды һәм Маҡсатлы федераль программалар гранттары ярҙам күрһәтә.

 Сығарылыш студенттарын эшкә урынлаштырыу 
Математика факультеты ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге өсөн математик метод һәм компьютер технологиялары; тәбиғәт фәне, техника, иҡтисад, идара итеүҙең мәсьәләләрен сисеү буйынса һөҙөмтәле методтар әҙерләү; ғилми, тикшеренеү, проект-конструктор, эксплуатация-идара эшмәкәрлеген программа-мәғлүмәт менән тәьмин итеү; математика дисциплиналар циклын уҡытыу (банк, предприятие, учреждение, офистар) өлкәләрендә белгестәр әҙерләй.

Факультет Рәсәй фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәгенең Математика һәм механика институты, Рәсәй фәндәр академияһының нефтехимия һәм катализ институты, «Газпром Нефтехим Салауат» ойошмаһы менән килешеү төҙөгән. Сығарылыш студенттары сәнәғәт предприятиеларында ла эшләйҙәр. Ҡайһы бер студенттар сит илдәрҙә (АҠШ, Канада, Франция, Бөйөк Британия, Германия, Италия һ.б.) уңышлы эшләп килә.

 Психология факультеты
 Роман-герман филологияһы факультеты
Философия һәм социология факультеты
Филология факультеты
 Химия факультеты
 Иҡтисад факультеты
 Дөйөм университет кафедралары
 Студенттарҙың өҫтәлмә белем биреү һәм тәрбиә үҙәге (студенческий центр дополнительного образования и воспитания)
 БДУ колледжы

 Ректорҙар 
 Чанбарисов Шәйхулла Хәбибулла улы (1953—1981)
 Ғимаев Рәғиб Насретдин улы (1981—1999)
 Харрасов Мөхәмәт Хәдис улы (2000—2010)
 Мостафин Әхәт Ғәзизйән улы (2010—2013)
 Морозкин Николай Данилович (2013—2022)
 Захаров Вадим Петрович (2022 йылдан - вазифа башҡарыусы)

2022 йылдың 8 апрелендә ректор вазифаһын башҡарыусы итеп Вадим Петрович Захаров тәғәйенләнде, ә Николай Морозкин университет президенты  вазифаһына ҡуйылдыБашкирский государственный университет возглавил Вадим Захаров. ИА «Башинформ», 8 апреля 2022 года  .

 БДУ бинаһы 
Университеттын баш йорто 1950 йылда архитектор Кәлимуллин Барый Ғибәт улы проекты буйынса төҙөлдө.

Тамамлаусылар
 Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар категорияһын ҡарағыҙ.  Категорияла булмаған шәхестәр түбән яҙылған.
 Айытҡолова Эльвира Ринат ҡыҙы — Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутатыАиткулова Эльвира Ринатовна .
 Солтанова Рәшиҙә Искандәр ҡыҙы — Башҡортостан Республикаһының Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесеБашҡортостан Республикаһының Ҡатын-ҡыҙҙар союзы ПРЕДСЕДАТЕЛЬ ПРАВЛЕНИЯ  .
 Ғүмәрова Люция Шаһыбал ҡыҙы — 2009-2013 йй. Башҡортостан Республикаһының Конституция Суды рәйесе.
 Имаева Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙы (14.01.1965) — фольклорсы, филология фәндәре докторы (2010) Г. З. Имаеваның фәнни эшмәкәрлеге урыҫ халыҡ әкиәттәрен, уларҙың көнсығыш славян, төрки телле, шул иҫәптән башҡорт йолалары һәм әҙәбиәте менән типологик бәйләнештәрен өйрәнеүгә арналған ИМАЕВА Гульнара Зайнетдиновна — Имаева Гөлнара Зәйнетдин ҡыҙы.

 Өҫтәлмә профессиональ белем алыу 

 Программалар 
2009 йылдың 12 февралендәге АА № 000780 лицензияһына ярашлы, Башҡорт дәүләт университетының өҫтәмә профессиональ белем биреү бүлеге түбәндәге программаларҙы тормошҡа ашыра:
 «Арбитраж идара итеүселәрҙе әҙеләүҙең берҙәм программаһы»
 «Сифат менеджменты системаһының Р ИСО сер.9000 ГОСТ-ына ярашлылығын сертификациялау»
 «Баһалау эшмәкәрлеге»
 «Ломбардтарҙың һәм һатып алауҙарҙың эшмәкәрлеге менеджменты»
 «Енәйәт юлы менән табылған килемдәрҙе һәм терроризмды финанслауҙарҙы легалләштереүҙәргә ҡаршы тороу»
 «Медиация»
 «Наркотиктарға бәйләнгән булыуҙы профилактикалау буйынса эште ойоштороу методикаһы».

Уҡыу ваҡыты: ҡыҫҡа курстар — 72—100 сәғәт, урта курстар — 100—500 сәғәт. Курстарҙы тамамлаусыларға дәүләт өлгөлө документтар тапшырыла.

 Белгестәрҙең квалификацияһын күтәреү 
Юғары уҡыу йортоноң профиле һәм профессиональ яңынан әҙерлек программалары буйынса белгестәрҙең квалификацияһын күтәреү:
 «Предприятиеның (кәсепселектең) хаҡын баһалау»
 «Кризисҡа ҡаршы идара итеү»
 «Психология. Клиник психология»
 «Баҡса-парк ландшафты төҙөлөшөндә фитодизайн»
 «Система программисы»
 «Документтар эшен алып барыу һәм идаралыҡты документтар менән тәьмин итеү»
 «Персонал менән идара итеү»
 «Культура — ара коммуникациялар һәм тәржемә»
 «Һайлау хоҡуғы һәм процесы»

Уҡыу ваҡыты: 500 сәғәттән 1000 сәғәткә тиклем. Курстарҙы тамамлаусыларға яңынан профессиональ әҙерлек үтеү тураһында һәм тейешле өлкәлә эшләү хоҡуғы биргән дәүләт өлгөлө диплом тапшырыла.

 Ғилми-педагогик кадрҙарҙың квалификацияһын күәреү 
Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы ҡарамағындағы профессиональ белем биреү учреждениелары ғилми-педагогик кадрҙарының квалификацияһын күтәреү:
 «Рәсәй — демократик федератив дәүләт»
 «Тәбиғәт ресурстарын рациональ ҡулланыуҙың физик нигеҙҙәре»
 «Экологик-аналитик мониторинг»
 «Скважиналарҙы геофизик һәм гидродинамик тикшереү»
 «Йәшәйеште тәьмин итеүҙең сифатын күтәреү буйынса социаль-медицина хеҙмәте»
 «Юғары уҡыу йорттарында сит тел уҡытыусыларының профессиональ эшмәкәрлегенең информацион-коммуникатив технологиялары»
 «Үҫемлектәрҙең популяцион экологияһы»

Уҡыу ваҡыты: — 72 сәғәт. Курстарҙы тамамлаусыларға квалификацияны күтәреү тураһында танытма тапшырыла.

 Хеҙмәткәрҙәрҙе профессиональ әҙерләү 
Эшһеҙ граждандарҙы һәм эштән сығарылыуҙары мөмкин булған хеҙмәткәрҙәрҙе профессиональ әҙерләү:
 «Бәләкәй кәсепселек менеджеры»
 «ПЭВМ 1 С-та бухгалтер иҫәбе: Предприятие 8.0 Эш хаҡы һәм персонал менән идара итеү»
 «ПЭВМ 1 С-та бухгалтер иҫәбе: Бухгалтерия 8.0»
 «Менеджмент (ойошма менән идара итеү)».
Уҡыу ваҡыты: ҡыҫҡа курстар — 40 сәғәттән 500 сәғәткә тиклем. Курстарҙы тамамлаусыларға тейешле өлгөлө документтар тапшырыла.

Сит тел булараҡ урыҫ теле буйынса дәүләт тестарын үткәреү үҙәге. Был курстар сит ил граждандары өсөн, гражданлыҡтары булмағандарҙы Рәсәй Федерацияһына ҡабул итеү өсөн һәм сит ил граждандарының урыҫ телле мөхиттә уҡыу һәм эшләү өсөн әҙер булыуҙарын тикшереү өсөн үткәрелә. Тестарҙы уңышлы үтеүселәргә дәүләт өлгөлө сертификат тапшырыл. Соискателдәр өсөн философия һәм сит телдәр буйынса кандидатлыҡ имтихандарын тапшырырға әҙерләү курстары. Уҡыу ваҡыты — 40 сәғәттән 60 сәғәткә тиклем.

 Сит телдәрҙе ныҡлы өйрәнеү купстары 
БДУ студенттары һәм уҡытыусылары өсөн сит телдәрҙе ныҡлы өйрәнеү курстары:
 «Инглиз теле»
 «Француз теле»
 «Немец теле»
 «Итальян теле»
 «Ҡытай теле».
Уҡыу ваҡыты: 180 сәғәт (4 семестр). Курстарҙы тамамлаусыларға тейешле өлгөлө документтар тапшырыла.

 Интенсив әҙерлек курстары 
Берҙәм дәүләт имтихандарын тапшырырға интенсив әҙерләү курстары:
 Урыҫ теле;
 Әҙәбиәт;
 Математика;
 Йәмғиәтте өйрәнеү;
 Тарих;
 Биология.
Уҡыу ваҡыты — 8 ай һәм 5 ай.
 
Башҡортостан Республикаһы фәненең һәм иҡтисадының актуаль проблемалары буйынса мастер-кластар һәм ҡыҫҡа ваҡытлы, бер-биш көнлөк семинарҙар.

 Рейтингтар 
 Халыҡ-ара рейтингтарРейтинг атамаһыРейтинг төрөЙылДонъялағы урыныРәсәйҙәге урыныБашҡортостандағы урыныQS World University  RankingsТөбәк рейтингы — QS EECA (Emerging Europe and Central Asia)2020301-35085-1052-3Төбәк рейтингы — QS BRICS2019351-40083-1012-3Times Higher Education (THE)Донъя рейтингы — World University Ranking20201001+16-391-2Донъя рейтингы — Impact Ranking2019201-3007-201Subject Ranking -

Йүнәлеш«Physical Sciences»2020801+24-331-2Round University  Ranking (RUR)Донъя рейтингы2019635211Reputation Ranking2019728532Academic Ranking2019646171Subject Ranking -

Йүнәлеш «Natural Sciences»2019561321Subject Ranking -

Йүнәлеш «Technical Sciences»2019651562Subject Ranking -

Йүнәлеш «Life Sciences»2019488181MosIUR «Университеттың өс миссияһы»Донъя рейтингы20191101-120059-741-2UI Green MetricДонъя рейтингы2019583311U-MultirankДонъя рейтингы (Төбәк буйынса урын — Europe)2019-2020444291Scimago Institutions RankingsДонъя рейтингы (Төбәк буйынса урын — Eastern Europe)2019188772Webometrics Ranking of World UniversitiesWeb донъя рейтингы (Төбәк буйынса урын — Europe)2019847331UniRankWeb донъя рейтингы20192839611Nature IndexДонъя рейтингы2019-651Wikipedia Ranking of World UniversitiesPageRank2017843811CheiRank20179255312DRank2017714411TRANSPARENT RANKING: Google AcademyДонъя рейтингы20192784431 Милли рейтингтарРейтинг атамаһыРейтинг төрөЙылРәсәйҙәге урыныБашҡортостандағы урыныВУЗ-дарҙың эреләтелгән йүнәлештәр буйынса абруйы рейтингы — Эксперт РАЙүнәлеш: «Иҡтисад һәм идара итеү»2018421ВУЗ-дарҙың уйлап табыу әүҙемлеге рейтингыМилли рейтинг201951-532ВУЗ-дарҙың фәнни һөҙөмтәлелегенең предмет рейтингыПредмет «Химия»201928-291Предмет «Биохимия»201917-181Предмет «Химик  технологиялар»201936-381Рейтинг востребованности вузов — «Социальный навигатор»Классические вузы РФ2018161Национальный рейтинг университетов — «Интерфакс»Национальный рейтинг2019591Мониторинг качества приёма в вузы — «Высшая школа экономики»Качество бюджетного приёма20193186Качество платного приёма2019652Academic Ranking of World Universities - European  Standard (ARES)Национальный рейтинг2019521SuperJobРейтинг экономических вузов России по уровню зарплат выпускников2019161Рейтинг юридических вузов России по уровню зарплат выпускников2019151Рейтинг «Национальное  признание»: лучшие вузыКлассические вузы РФ2019171Рейтинг поисковой популярности «Яндекс»Национальный Web рейтинг2017201Science Index - электронная библиотека eLibrary.ruОбщее количество публикаций за 5 лет2019211Число публикаций в зарубежных журналах и российских из перечня ВАК2019371Число публикаций в журналах, входящих в Web of Science и Scopus2019642Число авторов, имеющих публикации в журналах, входящих в Web of Science или Scopus2019451Число внешних цитирований (не из публикаций этой же организации)2019582

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Өфө фән һәм технологиялар университеты

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Университеттың тарихы 

 Һылтанмалар 
 БашДУ Рәсми сайты
 

Категория:Башҡортостандың юғары уҡыу йорттары
Категория:Рәсәйҙең юғары уҡыу йорттары
Категория:Башҡорт дәүләт университеты