Иҫке Ҡандра
{{ТП-Рәсәй|Иҫке Ҡандра
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Иҫке Ҡандра
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 32 | lat_sec = 38
  |lon_deg = 54 | lon_min = 3 | lon_sec = 4
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Туймазы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл Советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 308
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452765
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34782 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80251827001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Иҫке Ҡандра''' ({{lang-ru|Старые Кандры}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Туймазы районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 308 кеше булаған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. [[Ҡандра ауыл Советы (Туймазы районы)|Ҡандра ауыл Советы]] составына инә.
Почта индексы — 452765, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80251827001.

== Тарихы ==
Ауылға [[Ҡазан даруғаһы]] [[Ҡаңлы]] улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала. Баҫылып сыҡҡан сығанаҡтар буйынса Ҡандра исеме менән 1716 йылдан билдәле. Ҡыр-Ҡаңлы ([[Ҡаңлы]]) улусы башҡорто Балтас Аблаев «Яһаҡ түләүе өсөн ҡытлыҡ» арҡаһында үҙенең аҫаба ерҙәренә татар Сырым Каринды индерә (уның еренең сиктәре: [[Сәрмәсән]] йылғаһынан алып [[Мәтәү]] йылғаһы буйлап Куан-Сакет йылғаһының үрге ағымына тиклем, унан [[Өҫән]] йылғаһы буйлап түбәнгә Нөгөшкә, уның үренә тиклем, [[Иҙәш (йылға)|Иҙәш]] йылғаһына, Баҡырсы урманына, Төрөш һырты буйлап һәм Сәрмәсән Ветляной кисеүенә тиклем). [[XVIII быуат]] аҙағынан хәҙерге исемен йөрөтә. 1795 йылда 27 йортта 173 кеше, 1865 йылда 73 йортта — 397 кеше, 1895 йылда 108 йортта — 791 кеше, 1920 йылда 170 йортта — 834 кеше йәшәгән. 1906 йылда мәсет, һыу тирмәне, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән<ref>{{ИСДБ|страница=265}}</ref>.

2008 йылға тиклем ауыл [[Иҫке Ҡандра ауыл Советы (Туймазы районы)|Иҫке Ҡандра ауыл советы]] составында була<ref>[http://www.gsrb.ru/upload/iblock/f6d/50-2008.doc Закон Республики Башкортостан от 19.11.2008 № 49-з «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населённых пунктов»]</ref>.

== Хәҙерге осор ==
Ауылда фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб бар. Татарҙар, башҡорттар йәшәй (2002)<ref>{{БЭ2013|77103}}</ref>. 

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||834||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||759||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||603||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||326||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||330||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||308||149||159||48,4||51,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
; Милли состав
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса — күпселек милләттәр  [[татарҙар]] (69 %), [[башҡорттар]] (27 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==
Ауыл Нөгөш йылғаһы (Өҫән йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Туймазы (ҡала)|Туймазы]]): 32 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡандра-Ҡотой]]): 10 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 5 км

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Баҙыҡшанов Таһир Ибраһим улы]] (1.05.1941—25.06.2023), зоотехник. 1992—1998 йылдарҙа [[Благовещен районы]] хакимиәте башлығы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре<ref>[https://www.bashinform.ru/news/social/2023-06-29/skonchalsya-eks-glava-blagoveschenskogo-rayona-bashkirii-tagir-badykshanov-3320567 Скончался экс-глава Благовещенского района Башкирии Тагир Бадыкшанов. ИА «Башинформ», 29 июня 2023 года]{{ref-ru}}{{V|1|07|2023}}</ref>.
* [[Ғәбдрәшитов Фазулла Ғабдулла улы]] (25.10.1903—5.04.1975), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан яугир, [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның станоклы пулемёт тоҫҡаусыһы, гвардия рядовойы. [[Советтар Союзы Геройы]] (1944).

== Һылтанмалар ==
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан]
* {{ИСДБ|страница=265}}
* {{БЭ2013|77103}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
{{Туймазы районы ауылдары}}

[[Категория:Туймазы районы ауылдары]]
Иҫке Ҡандра () — Башҡортостан Республикаһының Туймазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 308 кеше булаған. Ҡандра ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452765, ОКАТО коды — 80251827001.

 Тарихы 
Ауылға Ҡазан даруғаһы Ҡаңлы улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала. Баҫылып сыҡҡан сығанаҡтар буйынса Ҡандра исеме менән 1716 йылдан билдәле. Ҡыр-Ҡаңлы (Ҡаңлы) улусы башҡорто Балтас Аблаев «Яһаҡ түләүе өсөн ҡытлыҡ» арҡаһында үҙенең аҫаба ерҙәренә татар Сырым Каринды индерә (уның еренең сиктәре: Сәрмәсән йылғаһынан алып Мәтәү йылғаһы буйлап Куан-Сакет йылғаһының үрге ағымына тиклем, унан Өҫән йылғаһы буйлап түбәнгә Нөгөшкә, уның үренә тиклем, Иҙәш йылғаһына, Баҡырсы урманына, Төрөш һырты буйлап һәм Сәрмәсән Ветляной кисеүенә тиклем). XVIII быуат аҙағынан хәҙерге исемен йөрөтә. 1795 йылда 27 йортта 173 кеше, 1865 йылда 73 йортта — 397 кеше, 1895 йылда 108 йортта — 791 кеше, 1920 йылда 170 йортта — 834 кеше йәшәгән. 1906 йылда мәсет, һыу тирмәне, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.

2008 йылға тиклем ауыл Иҫке Ҡандра ауыл советы составында булаЗакон Республики Башкортостан от 19.11.2008 № 49-з «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населённых пунктов».

 Хәҙерге осор 
Ауылда фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб бар. Татарҙар, башҡорттар йәшәй (2002). 

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август834 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар759 1959 йыл 15 ғинуар603 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар326 2002 йыл 9 октябрь330 2010 йыл 14 октябрь30814915948,451,6

 Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек милләттәр  татарҙар (69 %), башҡорттар (27 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Географик урыны 
Ауыл Нөгөш йылғаһы (Өҫән йылғаһы ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 32 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡандра-Ҡотой): 10 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 5 км

 Билдәле шәхестәре 
 Баҙыҡшанов Таһир Ибраһим улы (1.05.1941—25.06.2023), зоотехник. 1992—1998 йылдарҙа Благовещен районы хакимиәте башлығы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәреСкончался экс-глава Благовещенского района Башкирии Тагир Бадыкшанов. ИА «Башинформ», 29 июня 2023 года.
 Ғәбдрәшитов Фазулла Ғабдулла улы (25.10.1903—5.04.1975), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының станоклы пулемёт тоҫҡаусыһы, гвардия рядовойы. Советтар Союзы Геройы (1944).

 Һылтанмалар 
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
 
 

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Туймазы районы ауылдары