Аҡ әнис
{{Таксон
 | name              = Аҡ әнис
 | regnum            = Үҫемлектәр
 | image file        = Caraway Carum carvi Kerava VI08 H5457 C.jpg
 | image title       = Аҡ әнис
 | image descr       = Үҫемлектең дөйөм күренеше
 | parent            = Apiaceae
 | rang              = Ырыу
 | latin             = Carum
 | author            = [[L.]], 1753
 | syn               = {{btname|Selinopsis|[[Coss.]] & [[Durieu]] ex [[Batt.]] & [[Trab.]]}}
 | children          = 
 | range map         = 
 | range map caption = 
 | range map width   = 
 | range legend      = 
 | wikispecies       = Carum
 | commons           = Category:Carum
 | itis              = 29609
 | ncbi              = 48031
 | eol               = 71049
| grin             = 2129
 | ipni              = 39776
}}

'''Аҡ әнис''' ({{lang-ru|Тмин}}, {{lang-la|Cárum}}) — сатыр һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. 

== Ҡылыҡһырлама ==
Яҡынса 30 төрө билдәле, Евразияла, Африкала һәм Төньяҡ Америкала таралған. Башҡортостанда ябай А.ә. үҫә. Күп йәки ике йыллыҡ үлән. Тәүге йылда итләс тамыр һәм тамыр яны япраҡтары розеткаһы барлыҡҡа килә, 2‑се йылына һабаҡ үҫешә. Һабағы ҡыуыш, яланғас, уртаһынан алып тармаҡлы, бейеклеге 20—40 см. Япрағы ике, өс тапҡыр ҡауырһын һымаҡ теленгән, һабаҡтың өҫкө өлөшөндәгеһе — үҫешкән йәймәле, ҡыҫҡа һаплы, осондағыһы — ҡыяҡ-ланцет формаһында; аҫтағыһы — оҙон һаплы. Сәскәһе аҡ йәки алһыу, төргәкһеҙ ҡатмарлы сатырға йыйылған. Май—июлдә сәскә ата. Емеше — эленеп тороусы емешлек, июнь—августа өлгөрә.  

== Таралыуы ==
Туғайҙарҙа, йылға-күл буйҙарында, урман аҡландарында, юл эргәһендә, болонда, аҡланда, урман ситендә, юл буйында, ауыл тирәһендә үҫә; Башҡортостандың бар район биләмәләрендә лә таралған.
[[Европа]] һәм [[Азия]]ның уртаса климат зонаһында таралған. [[Башҡортостан]]дың төрлө райондарында осратырға мөмкин.
{{Биофото|Carum_carvi_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-172.jpg|left|ш=225|[[Аҡ әнис]]. <br />{{Бот.илл.|1}}}}

== Файҙаланылыуы ==
Баллы үҫемлек, дарыу үҫемлеге. Составында С витамины, флавоноидтар, эфир майҙары һ.б. бар, парфюмерияла, ликёр-араҡы сәнәғәтендә, аҙыҡ-түлек сәнәғәтендә ҡулланыла.сатыр сәскәлеләр ғаиләһенән ике йыллыҡ үлән. Тәмләткес итеп ҡулланыла.  


== Әҙәбиәт ==
*Флора СССР. В 30-ти томах / Главный редактор и редактор тома акад. В. Л. Комаров — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1935. — Т. IV. — С. 456—467. — 760 с. — 5175 экз.{{ref-ru}}
* Ғүмәров В.З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. -160 б. ISBN 5-295-01499-1
== Һылтанмалар ==
<references/>

[[Категория:Үҫемлектәр]]
[[Категория:Сатырлылар]]
[[Категория:Евразия флораһы]]
Аҡ әнис (, ) — сатыр һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты. 

 Ҡылыҡһырлама 
Яҡынса 30 төрө билдәле, Евразияла, Африкала һәм Төньяҡ Америкала таралған. Башҡортостанда ябай А.ә. үҫә. Күп йәки ике йыллыҡ үлән. Тәүге йылда итләс тамыр һәм тамыр яны япраҡтары розеткаһы барлыҡҡа килә, 2‑се йылына һабаҡ үҫешә. Һабағы ҡыуыш, яланғас, уртаһынан алып тармаҡлы, бейеклеге 20—40 см. Япрағы ике, өс тапҡыр ҡауырһын һымаҡ теленгән, һабаҡтың өҫкө өлөшөндәгеһе — үҫешкән йәймәле, ҡыҫҡа һаплы, осондағыһы — ҡыяҡ-ланцет формаһында; аҫтағыһы — оҙон һаплы. Сәскәһе аҡ йәки алһыу, төргәкһеҙ ҡатмарлы сатырға йыйылған. Май—июлдә сәскә ата. Емеше — эленеп тороусы емешлек, июнь—августа өлгөрә.  

 Таралыуы 
Туғайҙарҙа, йылға-күл буйҙарында, урман аҡландарында, юл эргәһендә, болонда, аҡланда, урман ситендә, юл буйында, ауыл тирәһендә үҫә; Башҡортостандың бар район биләмәләрендә лә таралған.
Европа һәм Азияның уртаса климат зонаһында таралған. Башҡортостандың төрлө райондарында осратырға мөмкин.

 Файҙаланылыуы 
Баллы үҫемлек, дарыу үҫемлеге. Составында С витамины, флавоноидтар, эфир майҙары һ.б. бар, парфюмерияла, ликёр-араҡы сәнәғәтендә, аҙыҡ-түлек сәнәғәтендә ҡулланыла.сатыр сәскәлеләр ғаиләһенән ике йыллыҡ үлән. Тәмләткес итеп ҡулланыла.  

 Әҙәбиәт 
Флора СССР. В 30-ти томах / Главный редактор и редактор тома акад. В. Л. Комаров — М.—Л.: Издательство Академии Наук СССР, 1935. — Т. IV. — С. 456—467. — 760 с. — 5175 экз.
 Ғүмәров В.З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. -160 б. ISBN 5-295-01499-1
 Һылтанмалар 

Категория:Үҫемлектәр
Категория:Сатырлылар
Категория:Евразия флораһы