Ҡалтасы районы
{{Ук}}
''' Ҡалтасы районы ''' ({{lang-ru|Калтасинский район}}) [[Башҡортостан]]дың төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан район. Үҙәге - [[Ҡалтасы]] ауылы.

== Географик урыны ==
* Район биләмәләре [[Тере Танып]] һәм Беүә йылғалары араһында ята. Дөйөм алғанда, климаты йылы, уртаса дымлы. Урман зонаһында ылыҫлы һәм япраҡлы ағастар 60308 гектар майҙан биләй.
* [[Ҡалтасы]] ауылы [[Өфө]] ҡалаһынан 210 км, [[Яңауыл]] тимер юл станцияһынан 50 км, [[Нефтекама]] ҡалаһынан 40 км йыраҡлыҡта урынлаша. Төньяҡта - [[Яңауыл районы|Яңауыл]], көнсығышта — [[Борай районы|Борай]], көньяҡта — [[Дүртөйлө районы|Дүртөйлө]], көнбайышта — [[Краснокама районы|Краснокама]] райондары менән сиктәш.
* Район аша республика әһәмиәтендә [[Өфө]] — [[Бөрө]] — [[Нефтекама]] автомагистрале үтә. 
* Район ерҙәре буйлап [[Тере Танып]], Гәрәй, Кейебәк, Ҡалтасы, Тиктәм, Кәлтәй, Урья, Әмзә, Березовка йылғалары һәм 119 шишмә, бәләкәй йылғалар аға. Уларҙың дөйөм оҙонлоғо 469.7 км, шул иҫәптән Тере Танып йылғаһы — 37 км. Йылға-һыу фондының дөйөм майҙаны 66 гектар. 
* Район территорияһында 17 күл бар, уларҙың дөйөм майҙаны 23.2 гектар.
* Районда нефть, кирбес-керамзит сырьеһы, ҡом ятҡылыҡтары өйрәнелгән.

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Алеев Виталий Шамшеевич]] (10.11.1948), [[СССР|совет]] һәм [[Рәсәй]] хәрби эшмәкәре, генерал-майор, юғары хәрби мәктәп уҡытыусыһы. Рәсәй Ҡораллы Көстәре Генераль штабы Хәрби академияһының элекке кафедра начальнигы урынбаҫары, доцент. [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1986) һәм III дәрәжә «СССР Ҡораллы Көстәрендә Ватанға хеҙмәт иткән өсөн» ордендары кавалеры. [[Ҡалтасы]] ауылынан<ref>[http://kaltasyrb.ru/about/mediateka/media/2013/8/14/zov-rodnoj-zemli-general-aleev-verit-v-buduschee-rajona/ Зов родной земли: генерал Алеев верит в будущее района. «Муниципальный район Калтасинский район» сайты]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|09|11|2018}}</ref>.
* [[Беляев Николай Ильич]] (13.02.1903—28.10.1966), [[СССР|совет]] хужалыҡ, партия һәм дәүләт эшмәкәре. 1952—1961 йылдарҙа КПСС Үҙәк Комитеты, 1952—1960 йылдарҙа — КПСС Үҙәк Комитеты Президиумы ағзаһы. 1955—1958 йылдарҙа КПСС Үҙәк Комитеты секретары, 1957—1960 йылдарҙа Ҡаҙағстан Коммунистар партияһы Үҙәк Комитетының беренсе секретары. [[Күтәрем]] ауылынан<ref>[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2283-belyaev-nikolaj-ilich {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405172242/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2283-belyaev-nikolaj-ilich |date=2016-04-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405172242/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2283-belyaev-nikolaj-ilich |date=2016-04-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405172242/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2283-belyaev-nikolaj-ilich |date=2016-04-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405172242/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2283-belyaev-nikolaj-ilich |date=2016-04-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405172242/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2283-belyaev-nikolaj-ilich |date=2016-04-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405172242/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2283-belyaev-nikolaj-ilich |date=2016-04-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405172242/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2283-belyaev-nikolaj-ilich |date=2016-04-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405172242/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2283-belyaev-nikolaj-ilich |date=2016-04-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405172242/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2283-belyaev-nikolaj-ilich |date=2016-04-05 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405172242/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2283-belyaev-nikolaj-ilich |date=2016-04-05 }} Башҡорт энциклопедияһы — Беляев Николай Ильич. {{V|10|02|2018}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405172242/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2283-belyaev-nikolaj-ilich |date=2016-04-05 }}</ref>.
* [[Иҫәнбаев Николай Иҫәнбай улы]] (27.02.1929), телсе-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1993), профессор (2002). [[Мари Республикаһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1999). [[Түбәнге Ҡасмаш]] ауылынан.
* [[Панфилов Александр Вячеславович]] (3.06.1959), хәрби эшмәкәр, ғалим-инженер, генерал‑майор (2007). 1986—1987 йылдарҙа [[Чернобыль АЭС-ы]]ндағы һәләкәт эҙемтәләрен бөтөрөүҙә һәм 1999—2004 йылдарҙа Төньяҡ Кавказдағы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусы. Техник фәндәр докторы (2001), профессор (2005). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (2007) һәм РФ Хөкүмәтенең Фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты (2006). [[Рәсәй Федерацияһы Геройы]] (2002). [[Надеждин (Ҡалтасы районы)|Надеждин]] ауылынан<ref>[http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/15218-panfilov-aleksandr-vyacheslavovich Башҡорт энциклопедияһы — Панфилов Александр Вячеславович]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|1|06|2019}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''1939 йылдан башлап халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса районда даими йәшәгән халыҡ һаны (кеше):'''
{{Wikidata/Population}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|3}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/7719-altasy-rajony}}{{V|09|11|2018}} 
* [http://adm-kaltasy.ru/article/bash/a-231.html Ҡалтасы районы муниципаль районы хакимиәте]{{Недоступная ссылка|date=April 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Ҡалтасы районы ауылдары}}
{{Ҡалтасы районы муниципаль берәмектәре}}
{{Башҡортостан райондары}}

[[Төркөм:Ҡалтасы районы]]
[[Төркөм:Башҡортостан райондары]]
Ҡалтасы районы  () Башҡортостандың төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан район. Үҙәге - Ҡалтасы ауылы.

 Географик урыны 
 Район биләмәләре Тере Танып һәм Беүә йылғалары араһында ята. Дөйөм алғанда, климаты йылы, уртаса дымлы. Урман зонаһында ылыҫлы һәм япраҡлы ағастар 60308 гектар майҙан биләй.
 Ҡалтасы ауылы Өфө ҡалаһынан 210 км, Яңауыл тимер юл станцияһынан 50 км, Нефтекама ҡалаһынан 40 км йыраҡлыҡта урынлаша. Төньяҡта - Яңауыл, көнсығышта — Борай, көньяҡта — Дүртөйлө, көнбайышта — Краснокама райондары менән сиктәш.
 Район аша республика әһәмиәтендә Өфө — Бөрө — Нефтекама автомагистрале үтә. 
 Район ерҙәре буйлап Тере Танып, Гәрәй, Кейебәк, Ҡалтасы, Тиктәм, Кәлтәй, Урья, Әмзә, Березовка йылғалары һәм 119 шишмә, бәләкәй йылғалар аға. Уларҙың дөйөм оҙонлоғо 469.7 км, шул иҫәптән Тере Танып йылғаһы — 37 км. Йылға-һыу фондының дөйөм майҙаны 66 гектар. 
 Район территорияһында 17 күл бар, уларҙың дөйөм майҙаны 23.2 гектар.
 Районда нефть, кирбес-керамзит сырьеһы, ҡом ятҡылыҡтары өйрәнелгән.

 Билдәле шәхестәр 
 Алеев Виталий Шамшеевич (10.11.1948), совет һәм Рәсәй хәрби эшмәкәре, генерал-майор, юғары хәрби мәктәп уҡытыусыһы. Рәсәй Ҡораллы Көстәре Генераль штабы Хәрби академияһының элекке кафедра начальнигы урынбаҫары, доцент. Ҡыҙыл Йондоҙ (1986) һәм III дәрәжә «СССР Ҡораллы Көстәрендә Ватанға хеҙмәт иткән өсөн» ордендары кавалеры. Ҡалтасы ауылынанЗов родной земли: генерал Алеев верит в будущее района. «Муниципальный район Калтасинский район» сайты.
 Беляев Николай Ильич (13.02.1903—28.10.1966), совет хужалыҡ, партия һәм дәүләт эшмәкәре. 1952—1961 йылдарҙа КПСС Үҙәк Комитеты, 1952—1960 йылдарҙа — КПСС Үҙәк Комитеты Президиумы ағзаһы. 1955—1958 йылдарҙа КПСС Үҙәк Комитеты секретары, 1957—1960 йылдарҙа Ҡаҙағстан Коммунистар партияһы Үҙәк Комитетының беренсе секретары. Күтәрем ауылынан          Башҡорт энциклопедияһы — Беляев Николай Ильич.  .
 Иҫәнбаев Николай Иҫәнбай улы (27.02.1929), телсе-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1993), профессор (2002). Мари Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1999). Түбәнге Ҡасмаш ауылынан.
 Панфилов Александр Вячеславович (3.06.1959), хәрби эшмәкәр, ғалим-инженер, генерал‑майор (2007). 1986—1987 йылдарҙа Чернобыль АЭС-ындағы һәләкәт эҙемтәләрен бөтөрөүҙә һәм 1999—2004 йылдарҙа Төньяҡ Кавказдағы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусы. Техник фәндәр докторы (2001), профессор (2005). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2007) һәм РФ Хөкүмәтенең Фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты (2006). Рәсәй Федерацияһы Геройы (2002). Надеждин ауылынанБашҡорт энциклопедияһы — Панфилов Александр Вячеславович.

 Халыҡ һаны 
1939 йылдан башлап халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса районда даими йәшәгән халыҡ һаны (кеше):

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
  
 Ҡалтасы районы муниципаль районы хакимиәте

Төркөм:Ҡалтасы районы
Төркөм:Башҡортостан райондары