Ҡәрипов Низам Ҡәрип улы
{{Яҙыусы
| Исеме              = Низам Ҡәрипов
| Төп исеме   = 
| Рәсеме             = 
| Ҡултамғаһы          = 
| Тыуған ваҡыттағы исеме = Ҡәрипов Низам  Ҡәрип улы
| Тыуыу датаһы    = 25.07.1905
| Тыуған урыны   = [[Өфө губернаһы]], [[Златоуст өйәҙе]], Хәлил ауылы<ref name="Х">Хәҙерге {{ТУ|Дыуан районы}}, [[Иҫке Хәлил (Дыуан районы)|Иҫке Хәлил]] ауылы</ref>
| Вафат булыу датаһы =   26.10.1942
| Вафат булған урыны  = Сталинград эргәһе
|Гражданлығы       = {{Флагификация|СССР}} <br /> {{Флагификация|Российская Федерация}}
| Эшмәкәрлек төрө =  яҙыусы
 |Әүҙемлек йылдары      =
 |Әҫәрҙәренең телдәре    = [[Башҡорт теле|башҡорт]]
|Премиялары = 
|  Наградалары = 
| Викикитапхана =
}}
{{ФШ|Ҡәрипов}}
'''Ҡәрипов Низам Ҡәрип улы''' ([[25 июль]] [[1905 йыл]] — [[26 октябрь]] [[1942 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда һәләк булған [[башҡорт]] яҙыусыһы, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре. [[Башҡортостан Яҙыусылар союзы]] ағзаһы һәм рәйесе (1939—1941).

== Биографияһы ==
Низам Ҡәрип улы Ҡәрипов 1905 йылдың 25 июлендә [[Өфө губернаһы]] [[Златоуст өйәҙе]] Хәлил ауылында<ref name="Х" /> ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

Башланғыс белемде ул тыуған ауылында ала. Тиҙҙән уны комсомол ячейкаһы секретары итеп һайлайҙар. ВЛКСМ-дың Мәсәғүт канткомы янындағы курсты тамамлағандан һуң Низам Ҡәрипов Мәсетле волкомы аппаратына эшкә алына, ә инде 1925 йылда волком секретары итен һайлана.

1929 йылда Низам Ҡәрипов [[Ҡазан]]ға рабфакка уҡырға китә. Аҙаҡ Татарстан коммунистик университетының [[журналистика]] бүлегендә уҡый. Ләкин университетсы тамамларға тура килмәй. III курсынан уҡ Башҡортостандың Ейәнсура МТС-ыпа политбүлек начальнигы итеп ебәрелә, Шул уҡ районда ул район газетаһы редакторы вазифаһын да үтәй. Унан Һуң — Маҡар районы газетаһы редакторы.

1935 йылда Низам Ҡәрипов [[Башҡортостан (гәзит)|«Башҡортостан»]] газетаһының партия бүлеге мөдире итеп күсерелә.

1939 йылда ул Башҡортостан Яҙыусылар союзының беренсе секретары (хәҙерге идара рәйесе) итеп һайлана һәм Бөйөк Ватан һуғышы башланғанға тиклем шул вазифала эшләй. 1941 йылда фронтҡа китеп, Сталинград өсөн барған дәһшәтле алыштарҙа ҡатнаша. 1942 йылда батальон политругы Низам Ҡәрипов батырҙарса һәләк була<ref>{{ОБД Мемориал|50722864}}</ref>.

Низам Ҡәрипов башҡорт әҙәбиәтенә очерктар, хикәйәләр һәм драматургик әҫәрҙәре менән һиҙелерлек өлөш индерҙе. Уйың айырыуса «Сәлим ҡарт», «Алма», «һалдаттар ҡайтҡас», «Алмашсылар» кеүек пьесалары драматургия үҫешендә популярлыҡ яуланылар. Шулай уҡ балалар өсөн яҙылған « менән Ғәли», «Ҡуяндар» пьесалары. «Күгәрсендәр» һ. б. хикәйәләре лә уҡыусыларға яҡшы таныш.

== Китаптары һәм матбуғатта баҫылған әҫәрҙәре ==
* Һайланма әҫәрҙәр. — Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1957. — 169 бит.

== Әҙип тураһында ==
* Ханнанова З. Дыуанымдың данлы улы. [[Ағиҙел (журнал)|«Ағиҙел» журналы]]<ref>[http://agidel-rb.ru/nomera/2015/51/zlfi-xannanova.html «Ағиҙел» журналы]</ref>.

== Хәтер ==
* Әҙиптең исеме уның тыуған ауылындағы бер урамға бирелгән<ref>[http://www.gosspravka.ru/02/020/000029.html Иҫке Хәлил ауылы «Госсправка» сайтында]{{ref-ru}}</ref>.
* Низап Ҡәрип йәшәгән йортҡа таҡтаташ ҡуйылған.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
* Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 с. (рус.)
* Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. (рус.)

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/read/8-statya/7575-ripov-nizam-rip-uly}}

[[Категория:«Башҡортостан» гәзите журналистары]]
[[Категория:Башҡорт яҙыусылары]]
[[Категория:Башҡорт драматургтары]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҙыусылар]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булғандар]]
[[Категория:«Ағиҙел» журналы баш мөхәррирҙәре]]
[[Категория:Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйестәре]]
Ҡәрипов Низам Ҡәрип улы (25 июль 1905 йыл — 26 октябрь 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған башҡорт яҙыусыһы, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы һәм рәйесе (1939—1941).

 Биографияһы 
Низам Ҡәрип улы Ҡәрипов 1905 йылдың 25 июлендә Өфө губернаһы Златоуст өйәҙе Хәлил ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.

Башланғыс белемде ул тыуған ауылында ала. Тиҙҙән уны комсомол ячейкаһы секретары итеп һайлайҙар. ВЛКСМ-дың Мәсәғүт канткомы янындағы курсты тамамлағандан һуң Низам Ҡәрипов Мәсетле волкомы аппаратына эшкә алына, ә инде 1925 йылда волком секретары итен һайлана.

1929 йылда Низам Ҡәрипов Ҡазанға рабфакка уҡырға китә. Аҙаҡ Татарстан коммунистик университетының журналистика бүлегендә уҡый. Ләкин университетсы тамамларға тура килмәй. III курсынан уҡ Башҡортостандың Ейәнсура МТС-ыпа политбүлек начальнигы итеп ебәрелә, Шул уҡ районда ул район газетаһы редакторы вазифаһын да үтәй. Унан Һуң — Маҡар районы газетаһы редакторы.

1935 йылда Низам Ҡәрипов «Башҡортостан» газетаһының партия бүлеге мөдире итеп күсерелә.

1939 йылда ул Башҡортостан Яҙыусылар союзының беренсе секретары (хәҙерге идара рәйесе) итеп һайлана һәм Бөйөк Ватан һуғышы башланғанға тиклем шул вазифала эшләй. 1941 йылда фронтҡа китеп, Сталинград өсөн барған дәһшәтле алыштарҙа ҡатнаша. 1942 йылда батальон политругы Низам Ҡәрипов батырҙарса һәләк була.

Низам Ҡәрипов башҡорт әҙәбиәтенә очерктар, хикәйәләр һәм драматургик әҫәрҙәре менән һиҙелерлек өлөш индерҙе. Уйың айырыуса «Сәлим ҡарт», «Алма», «һалдаттар ҡайтҡас», «Алмашсылар» кеүек пьесалары драматургия үҫешендә популярлыҡ яуланылар. Шулай уҡ балалар өсөн яҙылған « менән Ғәли», «Ҡуяндар» пьесалары. «Күгәрсендәр» һ. б. хикәйәләре лә уҡыусыларға яҡшы таныш.

 Китаптары һәм матбуғатта баҫылған әҫәрҙәре 
 Һайланма әҫәрҙәр. — Өфө, Башҡортостан китап нәшриәте, 1957. — 169 бит.

 Әҙип тураһында 
 Ханнанова З. Дыуанымдың данлы улы. «Ағиҙел» журналы«Ағиҙел» журналы.

 Хәтер 
 Әҙиптең исеме уның тыуған ауылындағы бер урамға бирелгәнИҫке Хәлил ауылы «Госсправка» сайтында.
 Низап Ҡәрип йәшәгән йортҡа таҡтаташ ҡуйылған.

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 с. (рус.)
 Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ.Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
 Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. (рус.)

 Һылтанмалар 
 

Категория:«Башҡортостан» гәзите журналистары
Категория:Башҡорт яҙыусылары
Категория:Башҡорт драматургтары
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҙыусылар
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булғандар
Категория:«Ағиҙел» журналы баш мөхәррирҙәре
Категория:Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйестәре