Һәйтәк (Учалы районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Һәйтәк}}
{{ТП-Рәсәй|Һәйтәк
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Һәйтәк
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 20 | lat_sec = 17
  |lon_deg = 59 | lon_min = 33 | lon_sec = 37
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Учалы районы
 |теҙмәләге район       = 
 | вид поселения            = ауыл советы
 | поселение                = Учалы ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Учалы
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |милли состав           = [[башҡорттар]]
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 351
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453732
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34791 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80253896004
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Һәйтәк''' ({{lang-ru|Сайтаково}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[Учалы ауыл Советы (Учалы районы)|Учалы ауыл Советына]] ҡарай. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 351 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453732, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253896004.

== Географик урыны ==
Район үҙәгенән төньяҡ-көнсығышҡа табан Ямйылға йылғаһы (Уй йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 17 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ауыл)|Учалы]]): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Учалы (станция)|Учалы]]): 10 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref><ref>{{БЭ2013|78019}}</ref>

== Тарихы ==
Һәйтәк ауылына [[XVIII быуат]]та [[Себер даруғаһы]] Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ҡараһаҡал етәкселегендәге 1740 йылғы башҡорт ихтилалы ҡатнашыусыһы Ҡаратабын улусы старшинаһы Һәйтәк Ҡашаев тәүге төпләнеүсе булған. Уның улы 1751 йылғы Аҙнағол, ейәне Байтабай һәм бүләһе Байрамғол билдәле.
[[1795 йыл]]да ауылдағы 28 йортта 166 кеше йәшәгән. [[1859 йыл]]да 34 йорт иҫәпләнгән, унда 185 кеше йәшәгән<ref>{{БЭ2013|78019}}</ref>. Совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында 55 хужалыҡта 289 кеше йәшәгәне асыҡланған.
 
Бында йәшәүселәр алыҫ йәйләү урындарына күсенеп йөрөмәгән, «ауылда йәшәгән, ә малдарын ауыл эргәһендә көтөүсе көткән».
Уларҙың малдары ла сиктән тыш аҙ булған. 36 йортҡа (274 кешегә) 50 ат, 35 һыйыр, 96 һарыҡ һәм 8 кәзә тура килгән. [[Малсылыҡ]], [[игенселек]] менән шөғөлләнгәндәр<ref>{{ИСДБ|страница=20}}</ref>.

== Хәҙерге осор ==
Һәйтәк ауылында Учалы урта мәктәбе филиалы башланғыс мәктәп, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто («Арғымаҡ» башҡорт халыҡ театры), мәсет бар<ref>{{БЭ2013|78019}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||289||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||221||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||353||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||329||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||338||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрьо||351||165||186||47,0||53,0
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Һәйтәк ауылында [[башҡорттар]] (97 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

1900 йылда 221 кеше йәшәгән.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Урамдары ==
{{Колонки|3}}
* Афған тыҡрығы ({{lang-ru|Афганский переулок}})
* Тау тыҡрығы ({{lang-ru|Горный переулок}})
* Клуб тыҡрығы ({{lang-ru|Клубный переулок}})
* М.Шаһиев урамы ({{lang-ru|улица М.Шагеева}})
* Медпункт тыҡрығы ({{lang-ru|переулок Медпункта}})
* Мәктәп тыҡрығы ({{lang-ru|Школьный переулок}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000045.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан]</ref>{{Колонки|конец}}

== Билдәле кешеләр ==
* [[Шаһиев Мөждәбә Гәрәй улы]] (1907—21.05.1985) — Француз Ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы, макизар.
* Уйылданов Рәүил Нуретдин улы (13.10.1941, Һәйтәк — 20.7.2000, Өфө) — биология фәндәре докторы (1995), профессор (1997). 1971 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлағандан һуң, «Поляковский» совхозында ветеринар табип, 1972 йылдан В. И. Ленин исемендәге колхозда баш ветеринар табип булып эшләй.

== Тирә-яҡ мөхит ==
; Ер-һыу атамалары:

''Тауҙар'':

''Йылғалар'':
* '''Һәйтәк''' йылғаһы

== Тарихи ҡомартҡылар ==
* '''Хәсән суфый ҡәбере'''<ref>[https://kitaptar.bashkort.org/files/ej_yajyq_jort,_yajyq_jort._ofo._1998.pdf Эй, Яйыҡ йорт, Яйыҡ йорт. Әлим Зарипов]</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|78019}}
* {{ИСДБ|страница=20}}

{{Учалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Һәйтәк () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Учалы ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 351 кеше.
Почта индексы — 453732, ОКАТО коды — 80253896004.

 Географик урыны 
Район үҙәгенән төньяҡ-көнсығышҡа табан Ямйылға йылғаһы (Уй йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 17 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Учалы): 9 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 10 км

 Тарихы 
Һәйтәк ауылына XVIII быуатта Себер даруғаһы Ҡаратабын улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ҡараһаҡал етәкселегендәге 1740 йылғы башҡорт ихтилалы ҡатнашыусыһы Ҡаратабын улусы старшинаһы Һәйтәк Ҡашаев тәүге төпләнеүсе булған. Уның улы 1751 йылғы Аҙнағол, ейәне Байтабай һәм бүләһе Байрамғол билдәле.
1795 йылда ауылдағы 28 йортта 166 кеше йәшәгән. 1859 йылда 34 йорт иҫәпләнгән, унда 185 кеше йәшәгән. Совет халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында 55 хужалыҡта 289 кеше йәшәгәне асыҡланған.
 
Бында йәшәүселәр алыҫ йәйләү урындарына күсенеп йөрөмәгән, «ауылда йәшәгән, ә малдарын ауыл эргәһендә көтөүсе көткән».
Уларҙың малдары ла сиктән тыш аҙ булған. 36 йортҡа (274 кешегә) 50 ат, 35 һыйыр, 96 һарыҡ һәм 8 кәзә тура килгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр.

 Хәҙерге осор 
Һәйтәк ауылында Учалы урта мәктәбе филиалы башланғыс мәктәп, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто («Арғымаҡ» башҡорт халыҡ театры), мәсет бар.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август289 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар221 1959 йыл 15 ғинуар353 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар329 2002 йыл 9 октябрь338 2010 йыл 14 октябрьо35116518647,053,0
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Һәйтәк ауылында башҡорттар (97 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

1900 йылда 221 кеше йәшәгән.

 Урамдары 

 Афған тыҡрығы ()
 Тау тыҡрығы ()
 Клуб тыҡрығы ()
 М.Шаһиев урамы ()
 Медпункт тыҡрығы ()
 Мәктәп тыҡрығы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан

 Билдәле кешеләр 
 Шаһиев Мөждәбә Гәрәй улы (1907—21.05.1985) — Француз Ҡаршылыҡ хәрәкәтендә ҡатнашыусы, макизар.
 Уйылданов Рәүил Нуретдин улы (13.10.1941, Һәйтәк — 20.7.2000, Өфө) — биология фәндәре докторы (1995), профессор (1997). 1971 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлағандан һуң, «Поляковский» совхозында ветеринар табип, 1972 йылдан В. И. Ленин исемендәге колхозда баш ветеринар табип булып эшләй.

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары

Тауҙар:

Йылғалар:
 Һәйтәк йылғаһы

 Тарихи ҡомартҡылар 
 Хәсән суфый ҡәбереЭй, Яйыҡ йорт, Яйыҡ йорт. Әлим Зарипов

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 

Категория:Учалы районы ауылдары