Мәҫкәү (Учалы районы)
{{Башҡа мәғәнәләре| Мәскәү (мәғәнәләр)}}
{{ТП-Рәсәй|Мәскәү
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Мәскәү
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53 | lat_min = 58 | lat_sec = 49
  |lon_deg = 59 | lon_min = 6 | lon_sec = 9
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Учалы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |вид поселения        = ауыл советы
 |поселение             = Наурыҙ ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Наурыҙ
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |милли состав           = [[башҡорттар]]
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 409
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453747
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34791 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80253850004
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Мәҫкәү''' ({{lang-ru|Москово}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[Наурыҙ ауыл Советы (Учалы районы)|Наурыҙ ауыл Советы]]на ҡарай. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 409 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453747, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253850004.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 69 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Наурыҙ (Башҡортостан)|Наурыҙ]]): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Учалы (станция)|Учалы]]): 79 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>

== Тарихы ==
Мәҫкәү ауылына [[Нуғай даруғаһы]] [[Теләү (башҡорт ырыуы )|Теләү]] улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә XVIII быуаттың 1-се яртыһында [[Яйыҡ|Урал]] йылғаһы буйында нигеҙ һалған. [[1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы|1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр ихтилалы]]н баҫтырғанда, яндырылған, һуңғараҡ тергеҙелгән.
[[1795 йыл]]да 46 хужалыҡта 285 кеше йәшәгән. 1859 йылғы X ревизия 132 йортта йәшәгән 550 кешене асыҡлай. [[XIX быуат]] уртаһында Тиләү улусындағы 20 хужалығында 94 кеше йәшәгән тағы бер икенсе Мәҫкәү ауылы теркәлә. Ауыл тәүге төпләнеүсеһе Мәҫкәүбай Мәмбәтҡолов исеме менән атала. Е.Пугачев етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышы йылдарында ауыл бер-береһенә ҡаршы тороусыларҙың күсеп йөрөү үҙәгенә эләгә. Ихтилады баҫтырыу ваҡытында ауыл яндырыла, һуңынан тергеҙелә. [[1866 йыл]]да 119 йортта 598 кеше теркәлгән, улар [[малсылыҡ]], [[игенселек]] менән шөғөлләнгән. Мәсет булған<ref>{{ИСДБ|страница=23}}</ref>.

== Мәҫкәү ауылы бөгөн ==
Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Әхмәҙиев Ират Әхәтйән улы]] (1937—2016), [[ФСБ|именлек органдары]] ветераны, подполковник, хәрби юрист, муниципаль хеҙмәткәр. 1974—1981 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Дәүләт именлеге комитетының [[Учалы]] ҡала бүлексәһе, 1994—2002 йылдарҙа [[Учалы районы|Учалы район]] хакимиәтенең юридик бүлеге начальнигы. I, II һәм III өсөнсө дәрәжә «Өлгөлө хеҙмәт өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүсе.
* Хәйбуллин Ишморат Нәзир улы (1977), психолог, дин әһәле. [[Әл-Әзһәр университеты|«Әл-Әзһәр» Халыҡ-ара ислам университеты]]н, [[Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты]]н тамамлаған.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||495||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||648||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||384||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||372||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||388||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||470||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||409||207||202||50,6||49,4
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Мәҫкәү ауылында [[башҡорттар]] (99 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Зәңгәр күк урам ({{lang-ru|Васильковая улица}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|Молодежная улица}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная улица}})
* Яр буйы урамы ({{lang-ru|Набережная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000059.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан]</ref>{{Колонки|конец}} 

== Тирә-яҡ мөхит ==
; Ер-һыу атамалары:
''Йылғалар'':
* Ҡаратал йылғаһы
* Ҡасҡынбил биләне 

''Тауҙар'':

== Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары ==
Ҡыҙҙар юлы. 1967 йылда Учалы районы Мәҫкәү ауылы Исхаҡов Ғиниәт Исхаҡ улынан (1887 йылғы) А. А. Камалов яҙып алған. — Ғилми архив, ф. 3, оп. 63, д. 56, л. 45— 47; Б Х И , Р Л , № 122; Б Н Т , П Л , № 92.<ref>[https://vk.com/topic-41267414_48165319 Башҡорт халыҡ ижады. II том. Риүәйәттәр, легендалар.]</ref>

== Тарихи ҡомартҡылар ==
* Элекке мәсет бинаһы — XX быуат башы архитектура ҡомартҡыһы.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}{{V|19|04|2022}}     
* {{ИСДБ}}{{ref-ru}}{{V|19|04|2022}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|89184}} 
* {{ИСДБ|страница=23}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}
{{Учалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Мәҫкәү () — Башҡортостан Республикаһының Учалы районындағы ауыл. Наурыҙ ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 409 кеше булған.
Почта индексы — 453747, ОКАТО коды — 80253850004.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 69 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Наурыҙ): 9 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Учалы): 79 км

 Тарихы 
Мәҫкәү ауылына Нуғай даруғаһы Теләү улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә XVIII быуаттың 1-се яртыһында Урал йылғаһы буйында нигеҙ һалған. 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр ихтилалын баҫтырғанда, яндырылған, һуңғараҡ тергеҙелгән.
1795 йылда 46 хужалыҡта 285 кеше йәшәгән. 1859 йылғы X ревизия 132 йортта йәшәгән 550 кешене асыҡлай. XIX быуат уртаһында Тиләү улусындағы 20 хужалығында 94 кеше йәшәгән тағы бер икенсе Мәҫкәү ауылы теркәлә. Ауыл тәүге төпләнеүсеһе Мәҫкәүбай Мәмбәтҡолов исеме менән атала. Е.Пугачев етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышы йылдарында ауыл бер-береһенә ҡаршы тороусыларҙың күсеп йөрөү үҙәгенә эләгә. Ихтилады баҫтырыу ваҡытында ауыл яндырыла, һуңынан тергеҙелә. 1866 йылда 119 йортта 598 кеше теркәлгән, улар малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгән. Мәсет булған.

 Мәҫкәү ауылы бөгөн 
Ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.

 Билдәле шәхестәре 
 Әхмәҙиев Ират Әхәтйән улы (1937—2016), именлек органдары ветераны, подполковник, хәрби юрист, муниципаль хеҙмәткәр. 1974—1981 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Дәүләт именлеге комитетының Учалы ҡала бүлексәһе, 1994—2002 йылдарҙа Учалы район хакимиәтенең юридик бүлеге начальнигы. I, II һәм III өсөнсө дәрәжә «Өлгөлө хеҙмәт өсөн» миҙалы менән бүләкләнеүсе.
 Хәйбуллин Ишморат Нәзир улы (1977), психолог, дин әһәле. «Әл-Әзһәр» Халыҡ-ара ислам университетын, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетын тамамлаған.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)495 1920 йыл 26 август648 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар384 1959 йыл 15 ғинуар372 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар388 2002 йыл 9 октябрь470 2010 йыл 14 октябрь40920720250,649,4
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, Мәҫкәү ауылында башҡорттар (99 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Урамдары 

 Зәңгәр күк урам ()
 Йәштәр урамы ()
 Мәктәп урамы ()
 Яр буйы урамы ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан 

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары
Йылғалар:
 Ҡаратал йылғаһы
 Ҡасҡынбил биләне 

Тауҙар:

 Башҡорт халыҡ ижады информаторҙары 
Ҡыҙҙар юлы. 1967 йылда Учалы районы Мәҫкәү ауылы Исхаҡов Ғиниәт Исхаҡ улынан (1887 йылғы) А. А. Камалов яҙып алған. — Ғилми архив, ф. 3, оп. 63, д. 56, л. 45— 47; Б Х И , Р Л , № 122; Б Н Т , П Л , № 92.Башҡорт халыҡ ижады. II том. Риүәйәттәр, легендалар.

 Тарихи ҡомартҡылар 
 Элекке мәсет бинаһы — XX быуат башы архитектура ҡомартҡыһы.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.     
 

 Һылтанмалар 
  
 

Категория:Учалы районы ауылдары