Аҫылғужа
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Асылгужино
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Аҫылғужа}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 55.3124|lat_min = |lat_sec =
 | lon_deg                  = 59.083|lon_min = |lon_sec =
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Ҡыйғы районы{{!}}Ҡыйғы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = ауыл биләмәһе
 | поселение                = Арыҫлан ауыл Советы (Ҡыйғы районы){{!}}Арыҫлан ауыл Советы 
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Асылгужино | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Асылгужино | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = [[башҡорттар]]
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 452507
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80236810003
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}

'''Аҫылғужа''' ({{lang-ru|Асылгужино}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ҡыйғы районы]]ндағы ауыл. [[Арыҫлан ауыл Советы (Ҡыйғы районы)|Арыҫлан ауыл Советы]] составына инә. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 223 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452507, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80236810003.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Үрге Ҡыйғы]]): 38 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Арыҫлан (Ҡыйғы районы)|Арыҫлан]]): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Һилейә (ҡасаба)|Һилейә]]): 43 км

Аҫылғужа ауылы [[Әй (йылға)|Әй]] буйында, район үҙәге [[Үрге Ҡыйғы]] ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 38 километр һәм [[Һилейә (ҡасаба)|Һилейә]] тимер юл станцияһынан ([[Силәбе өлкәһе]]) төньяҡ-көнсығышҡа табан 43 километр алыҫлыҡта урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|80852}}</ref>.

== Тарихы ==
Аҫылғужа ауылына [[1854 йыл]]да [[Троицк өйәҙе |Троицк өйәҙе]] [[Әйле]] улусы [[башҡорттар]]ы үҙҙәренең [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә нигеҙ һалған. Күсенеүҙән алда улар [[Силәбе өйәҙе]]нең шул уҡ исемле ауылында казактарҙан ҡуртымға алынған ерҙәрҙә йәшәй ([[1846 йыл]]да [[Башҡорттар|Башҡорт]]-[[Мишәрҙәр|мишәр]] ғәскәре командующийынан күсенеүгә рөхсәт алына). Тәүге төпләнеүсе кеше Аҫылғужа исеме менән аталған. Уның улдары Әбдесәләм, Кинйәғол ([[1750 йыл|1750]]—[[1825 йыл|1825]]) Аҫылғужиндар рәсми мәғлүмәттәрҙә телгә алына. Ҡолоштоң улы — урядник Аҙнағол Ҡолошов. [[1850 йыл]]да уға 70 йәш тулған, уның улы Йомағол. XIX быуат уртаһында уның ғаиләһендә ейәндәре һәм бүләләре: Мәхмүтдин улы Бәхтейәр (1816—1839), Хиразмандың улы Йомасолтан (1819 йылғы), Ғүмәр ([[1831 йыл]]ғы) бүләләре Абдулхәсәновтар йәшәгән<ref>{{ИСДБ|страницы=534}}</ref>..

== Биләмә берәмектәренә инеүе ==
<!-- {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100 %;margin:0;" --><!-- Төрөлөп ҡуйыла торған таблица башы -->
{| class="wikitable"
|-
! Теркәү йылы !! Улус, ауыл советы !! Өйәҙ, кантон, район !! Губерна, Республика !! Дәүләт
|-
| [[1757]] ||Дыуан улусы || Троицк өйәҙе || Ырымбур губернаһы || Рәсәй Империяһы
|-
| [[1816]] || 7-се йорт || 4-се Загорный Башҡорт кантоны || Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
| [[1834]] || -се йорт || -се Башҡорт кантоны || Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1847]] || -се йорт || -се Башҡорт кантоны ||  Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1859]] || -се йорт || -се Башҡорт кантоны || Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1895]] || Иҫке Балаҡатай улусы || Златоуст өйәҙе || Өфө губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1920]] || биләмәһе || Үрге Ҡыйғы өйәҙе || Автономлы Башҡорт ССР-ы (Бәләкәй Башҡортостан) ||[[Файл:Emblem of the Russian SFSR (1978–1991), Emblem of Russia (1991–1992).svg|20px]] РСФСР
|-
|[[1926]] ||Дыуан улусы || Мәсәғүт кантоны || Автономлы Башҡорт ССР-ы ||{{СССР}} СССР
|-
|[[1935]] || Арыҫлан ауыл Советы || Ҡыйғы районы || Башҡорт АССР-ы ||{{СССР}} СССР
|-
|[[1941]] || Арыҫлан ауыл Советы|| Ҡыйғы районы|| Башҡорт АССР-ы || {{СССР}} СССР
|-
|[[1990]] || Арыҫлан ауыл Советы || Ҡыйғы районы ||[[Башҡортостан|Башҡортостан Республикаһы]] ||{{Россия}} Рәсәй Федерацияһы
|-
|[[2008]] || Арыҫлан ауыл Советы || Ҡыйғы районы ||[[Башҡортостан|Башҡортостан Республикаһы]] ||{{Россия}} Рәсәй Федерацияһы
|-

|-
| || || || ||
|}

== Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше ==
[[1865 йыл]]да Аҫылғужа ауылында 49 йортта 259 кеше йәшәгән. [[Малсылыҡ]], [[игенселек]], [[умартасылыҡ]] менән шөғөлләнгәндәр. [[1906 йыл]]да [[мәсет]], бакалея кибете теркәлгән.

Аҫылғужа [[XIX быуат]]тың беренсе яртыһында [[Троицк өйәҙе]]ндә урынлашҡан 4-се Загорный кантонының 7-се йорто составында була. Ауыл казак ерендә урынлашҡанлыҡтан, халҡы «ауыл кешеләре»нә («сельский обыватель»), йәғни крәҫтиәнгә әйләнә, уларҙың хоҡуҡтары урыҫ крәҫтиәндәренекенә тиң була.

Петрушкин, Ҡаҙбай һәм Аҫылғужа ауылдары Ырымбур казактарының Кульмина станицаһы ерендә урынлашҡан була. «1854 йылда Кульмина станицаһының ырымбур казак ғәскәренә инергә теләк белдермәгәнлектән, VIII йәниҫәп мәғлүмәттәре буйынса 92 кеше Троицк өйәҙе [[Әйле]] улусындағы аҫаба еренә күсеп төпләнгән һәм унда яңы Аҫылғужа ауылына нигеҙ һалған, 5-се кантонда ([[Силәбе өйәҙе]]) йәшәһәк тә, 4-се башҡорт кантонында иҫәпкә алынғанбыҙ». Тимәк, [[Силәбе өйәҙе]]нең шул уҡ исемле ауылынан казак ерҙәрен ҡуртымға алған башҡорттар күсеп килеп, ошондай уҡ исемле [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ауылға нигеҙ һалған. [[Ҡолбаҡ]] ауылы башҡорттары уларҙың аҫабалығын таный. Шулай итеп, [[Силәбе өйәҙе]]ндә төп халыҡ юҡҡа сыҡҡан, ә яңы ауыл [[Троицк өйәҙе]]ндә барлыҡҡа килгән.

Әйтергә кәрәк, Аҫылғужа, Ҡаҙбай, Петрушкин башҡорттарын казак ерҙәренән [[Әйле]] улусындағы үҙ аҫаба ерҙәренә күсенеүен [[1846 йыл]]дың 31 ғинуарында уҡ Башҡорт-мишәр ғәскәре командующийы хәл иткән. <!-- Яңы урындарҙа яңы ауылдар планлаштырыу ҙа ҡаралған. Петрушкин ауылында аҫаба башҡорттар йәшәгән. Петрушканың улдары Мәскәүбай һәм Әбдрәшит Петрушкиндар билдәле. Башҡорттарҙың бер өлөшө казактар сафына баҫа. Халыҡ араһында 12 ҡаҙаҡ, шул иҫәптән Бүкә Күсәков, Яңыбай һәм Илмас Шинҡабаевтар була. Бында Ҡаҙбай ауылынан да 26 башҡорт, шул иҫәптән Бүре, Бутас һәм Йомаш Ҡаҙы(л)баевтар булған -->

[[1842 йыл]]да 263 кешегә 225 сирек яҙғы иген сәселгән. 40 йортта 400 ат, 150 баш эш малы, 487 һарыҡ, 16 кәзә аҫыралған. Был мәғлүмәт иҫке ауыл халҡына ҡағылған.

[[1859 йыл]]да Аҫылғужа ауылы 32 йорттан торған, унда 119 ир-егет һәм 109 ҡатын-ҡыҙ иҫәпкә алынған.

[[1865 йыл]]да 49 йортта 259 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 

[[1897 йыл]]да донъя күргән мәғлүмәт йыйынтығында түбәндәге яҙма бар:<blockquote>«Асылғужа ауылы [[Златоуст]]ан — 60 саҡрым, [[Ҡуҫа]] заводынан 30 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Торама бер нисә ҡалҡыулыҡ барлыҡҡа килтергән соҡорҙа, биләмәһенең көнбайышына ултырған. Ауыл эргәһендә [[Әй (йылға)|Әй]] йылғаһы аға. Халҡы — [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] башҡорттар. Ауыл 66 йорттан тора. Рәүиздә иҫәпкә алынған 119 йән ер менән файҙалана. Баҫыуҙар ҡалҡыу урындарҙа, Әй һәм Алайылға йылғалары буйындағы үҙәндәрҙә урынлашҡан. Ере ҡомло балсыҡлы ҡатыш ҡара тупраҡ. Ер яңы һай һөрөлгән. Сәсеү әйләнеше системаһыҙ. Ашламалар ҡулланылмай. Иң яҡшы [[арыш]] уңышы — сәселгән 7,5 боттан 909 бот, [[һоло]] — 15 боттан 115 бот һәм [[бойҙай]] — 12 бот сәскәндә, бер дисәтинәнән 105 бот уңыш. [[1892 йыл]]да 1200 дисәтинәлә үлән һәм игенде ҡара сиңерткә әрәм иткән. Ауыл яны көтөүлеге [[Әй (йылға)|Әй]] йылғаһы үҙәнендә урынлашҡан (30,5 дисәтинә). [[Әй йылғаһы]]нда һыулау уңайлы. Мал яҙҙан июнгә тиклем пар баҫыуы һәм сабынлыҡ буйлап, көҙгөһөн, августан башлап, ҡамылда йөрөй. Һәр баш малға айына 10-шар тингә көтөүсе яллана. Ауылда 2 йортта мал тотмайҙар. Сабынлыҡтар 2 участкала. Уңыш һәйбәт, дисәтинәнән 180—190 бот. Урман да 2 участкала. Халыҡ үҙ ихтыяжына һәм һатыуға йыл һайын 29-30 дисәтинә майҙанда ағас киҫә. Халыҡҡа ағас бура менән һатыла, һәр бура өсөн 10-15-әр һум, бер бүрәнә — 15-20 тин (оҙонлоғо 9 аршин, диаметры — 4 ҡарыш) менән һата. Йорт хужаларының дүрттән өс өлөшө үҙ һөрөнтө ерҙәрен (85 дисәтинә) дисәтинәһенә 60—70 тин менән, сабынлыҡтарын (60 дисәтинә) — 45-әр тин менән ҡуртымға бирә. Яҙын һәм ҡышын 25 кеше аҡса эшләргә сығып китә, утын әҙерләй. Ауылда бакалея кибете бар. Халҡы көҙөн Ҡуҫа заводында иген һата; ҡышын бесәнде Златоуст ҡалаһына (60 саҡрым) алып барып һата»
<ref>{{ИСДБ|страницы=534}}</ref>.</blockquote>

== Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше ==
[[1906 йыл]]да мәсет, бакалея кибете теркәлгән. [[1920 йыл]]да ауылда 62 йортта 157 ир-ат һәм 203 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән.

Әлеге көндә Аҫылғужа ауылында фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар<ref>{{БЭ2013|80852}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
Аҫылғужа ауылында [[башҡорттар]] йәшәй (2002).

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1906 йыл ||353||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||360||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||376||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||420||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||238||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||227||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||223||112||111||50,2||49,8
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Билдәле кешеләре ==

== Хәтер ==

== Урамдары ==
{{Колонки|3}}
* Таулы урамы ({{lang-ru|}} Нагорная (улица)
* Үҙәк урамы ({{lang-ru|}} Центральная (улица)
* Яр буйы урамы ({{lang-ru|}} Набережная (улица)<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/kiginskiy-rayon/derevnya-asilguzhino/ Карта д. Асылгужино. Улицы]</ref>{{Колонки|конец}}

== Тирә-яҡ мөхит ==
; Ер-һыу атамалары
''Тауҙар:''

''Урмандар:''

''Йылғалар:''
* [[Әй]]

''Шишмәләр:''

''Ялан-бесәнлектәр:''

''Таусыҡтар, түбәләр:''

''Башҡа урын-ер атамалары:''

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Дыуан]]

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|80852}}
* {{ИСДБ|страницы=534}}
* [https://mapdata.ru/bashkortostan/kiginskiy-rayon/derevnya-asilguzhino/ Карта д. Асылгужино. Улицы]
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан].

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Ҡыйғы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Ҡыйғы районы ауылдары]]
Аҫылғужа () — Башҡортостандың Ҡыйғы районындағы ауыл. Арыҫлан ауыл Советы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 223 кеше.
Почта индексы — 452507, ОКАТО коды — 80236810003.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Үрге Ҡыйғы): 38 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Арыҫлан): 8 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Һилейә): 43 км

Аҫылғужа ауылы Әй буйында, район үҙәге Үрге Ҡыйғы ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 38 километр һәм Һилейә тимер юл станцияһынан (Силәбе өлкәһе) төньяҡ-көнсығышҡа табан 43 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

 Тарихы 
Аҫылғужа ауылына 1854 йылда Троицк өйәҙе Әйле улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Күсенеүҙән алда улар Силәбе өйәҙенең шул уҡ исемле ауылында казактарҙан ҡуртымға алынған ерҙәрҙә йәшәй (1846 йылда Башҡорт-мишәр ғәскәре командующийынан күсенеүгә рөхсәт алына). Тәүге төпләнеүсе кеше Аҫылғужа исеме менән аталған. Уның улдары Әбдесәләм, Кинйәғол (1750—1825) Аҫылғужиндар рәсми мәғлүмәттәрҙә телгә алына. Ҡолоштоң улы — урядник Аҙнағол Ҡолошов. 1850 йылда уға 70 йәш тулған, уның улы Йомағол. XIX быуат уртаһында уның ғаиләһендә ейәндәре һәм бүләләре: Мәхмүтдин улы Бәхтейәр (1816—1839), Хиразмандың улы Йомасолтан (1819 йылғы), Ғүмәр (1831 йылғы) бүләләре Абдулхәсәновтар йәшәгән..

 Биләмә берәмектәренә инеүе 

 Теркәү йылы  Улус, ауыл советы  Өйәҙ, кантон, район  Губерна, Республика  Дәүләт 1757 Дыуан улусы  Троицк өйәҙе  Ырымбур губернаһы  Рәсәй Империяһы 1816  7-се йорт  4-се Загорный Башҡорт кантоны  Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы 1834  -се йорт  -се Башҡорт кантоны  Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1847  -се йорт  -се Башҡорт кантоны   Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1859  -се йорт  -се Башҡорт кантоны  Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1895  Иҫке Балаҡатай улусы  Златоуст өйәҙе  Өфө губернаһы  Рәсәй империяһы1920  биләмәһе  Үрге Ҡыйғы өйәҙе  Автономлы Башҡорт ССР-ы (Бәләкәй Башҡортостан) 20px РСФСР1926 Дыуан улусы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы  СССР1935  Арыҫлан ауыл Советы  Ҡыйғы районы  Башҡорт АССР-ы  СССР1941  Арыҫлан ауыл Советы Ҡыйғы районы Башҡорт АССР-ы   СССР1990  Арыҫлан ауыл Советы  Ҡыйғы районы Башҡортостан Республикаһы  Рәсәй Федерацияһы2008  Арыҫлан ауыл Советы  Ҡыйғы районы Башҡортостан Республикаһы  Рәсәй Федерацияһы    

 Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше 
1865 йылда Аҫылғужа ауылында 49 йортта 259 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 1906 йылда мәсет, бакалея кибете теркәлгән.

Аҫылғужа XIX быуаттың беренсе яртыһында Троицк өйәҙендә урынлашҡан 4-се Загорный кантонының 7-се йорто составында була. Ауыл казак ерендә урынлашҡанлыҡтан, халҡы «ауыл кешеләре»нә («сельский обыватель»), йәғни крәҫтиәнгә әйләнә, уларҙың хоҡуҡтары урыҫ крәҫтиәндәренекенә тиң була.

Петрушкин, Ҡаҙбай һәм Аҫылғужа ауылдары Ырымбур казактарының Кульмина станицаһы ерендә урынлашҡан була. «1854 йылда Кульмина станицаһының ырымбур казак ғәскәренә инергә теләк белдермәгәнлектән, VIII йәниҫәп мәғлүмәттәре буйынса 92 кеше Троицк өйәҙе Әйле улусындағы аҫаба еренә күсеп төпләнгән һәм унда яңы Аҫылғужа ауылына нигеҙ һалған, 5-се кантонда (Силәбе өйәҙе) йәшәһәк тә, 4-се башҡорт кантонында иҫәпкә алынғанбыҙ». Тимәк, Силәбе өйәҙенең шул уҡ исемле ауылынан казак ерҙәрен ҡуртымға алған башҡорттар күсеп килеп, ошондай уҡ исемле аҫаба ауылға нигеҙ һалған. Ҡолбаҡ ауылы башҡорттары уларҙың аҫабалығын таный. Шулай итеп, Силәбе өйәҙендә төп халыҡ юҡҡа сыҡҡан, ә яңы ауыл Троицк өйәҙендә барлыҡҡа килгән.

Әйтергә кәрәк, Аҫылғужа, Ҡаҙбай, Петрушкин башҡорттарын казак ерҙәренән Әйле улусындағы үҙ аҫаба ерҙәренә күсенеүен 1846 йылдың 31 ғинуарында уҡ Башҡорт-мишәр ғәскәре командующийы хәл иткән. 

1842 йылда 263 кешегә 225 сирек яҙғы иген сәселгән. 40 йортта 400 ат, 150 баш эш малы, 487 һарыҡ, 16 кәзә аҫыралған. Был мәғлүмәт иҫке ауыл халҡына ҡағылған.

1859 йылда Аҫылғужа ауылы 32 йорттан торған, унда 119 ир-егет һәм 109 ҡатын-ҡыҙ иҫәпкә алынған.

1865 йылда 49 йортта 259 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 

1897 йылда донъя күргән мәғлүмәт йыйынтығында түбәндәге яҙма бар:«Асылғужа ауылы Златоустан — 60 саҡрым, Ҡуҫа заводынан 30 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Торама бер нисә ҡалҡыулыҡ барлыҡҡа килтергән соҡорҙа, биләмәһенең көнбайышына ултырған. Ауыл эргәһендә Әй йылғаһы аға. Халҡы — аҫаба башҡорттар. Ауыл 66 йорттан тора. Рәүиздә иҫәпкә алынған 119 йән ер менән файҙалана. Баҫыуҙар ҡалҡыу урындарҙа, Әй һәм Алайылға йылғалары буйындағы үҙәндәрҙә урынлашҡан. Ере ҡомло балсыҡлы ҡатыш ҡара тупраҡ. Ер яңы һай һөрөлгән. Сәсеү әйләнеше системаһыҙ. Ашламалар ҡулланылмай. Иң яҡшы арыш уңышы — сәселгән 7,5 боттан 909 бот, һоло — 15 боттан 115 бот һәм бойҙай — 12 бот сәскәндә, бер дисәтинәнән 105 бот уңыш. 1892 йылда 1200 дисәтинәлә үлән һәм игенде ҡара сиңерткә әрәм иткән. Ауыл яны көтөүлеге Әй йылғаһы үҙәнендә урынлашҡан (30,5 дисәтинә). Әй йылғаһында һыулау уңайлы. Мал яҙҙан июнгә тиклем пар баҫыуы һәм сабынлыҡ буйлап, көҙгөһөн, августан башлап, ҡамылда йөрөй. Һәр баш малға айына 10-шар тингә көтөүсе яллана. Ауылда 2 йортта мал тотмайҙар. Сабынлыҡтар 2 участкала. Уңыш һәйбәт, дисәтинәнән 180—190 бот. Урман да 2 участкала. Халыҡ үҙ ихтыяжына һәм һатыуға йыл һайын 29-30 дисәтинә майҙанда ағас киҫә. Халыҡҡа ағас бура менән һатыла, һәр бура өсөн 10-15-әр һум, бер бүрәнә — 15-20 тин (оҙонлоғо 9 аршин, диаметры — 4 ҡарыш) менән һата. Йорт хужаларының дүрттән өс өлөшө үҙ һөрөнтө ерҙәрен (85 дисәтинә) дисәтинәһенә 60—70 тин менән, сабынлыҡтарын (60 дисәтинә) — 45-әр тин менән ҡуртымға бирә. Яҙын һәм ҡышын 25 кеше аҡса эшләргә сығып китә, утын әҙерләй. Ауылда бакалея кибете бар. Халҡы көҙөн Ҡуҫа заводында иген һата; ҡышын бесәнде Златоуст ҡалаһына (60 саҡрым) алып барып һата»
.

 Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше 
1906 йылда мәсет, бакалея кибете теркәлгән. 1920 йылда ауылда 62 йортта 157 ир-ат һәм 203 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән.

Әлеге көндә Аҫылғужа ауылында фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.

 Халыҡ һаны 
Аҫылғужа ауылында башҡорттар йәшәй (2002).

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1906 йыл 353 1920 йыл 26 август360 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар376 1959 йыл 15 ғинуар420 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар238 2002 йыл 9 октябрь227 2010 йыл 14 октябрь22311211150,249,8

 Билдәле кешеләре 

 Хәтер 

 Урамдары 

 Таулы урамы ( Нагорная (улица)
 Үҙәк урамы ( Центральная (улица)
 Яр буйы урамы ( Набережная (улица)Карта д. Асылгужино. Улицы

 Тирә-яҡ мөхит 
 Ер-һыу атамалары
Тауҙар:

Урмандар:

Йылғалар:
 Әй

Шишмәләр:

Ялан-бесәнлектәр:

Таусыҡтар, түбәләр:

Башҡа урын-ер атамалары:

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Дыуан

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4

 Һылтанмалар 
 
 
 Карта д. Асылгужино. Улицы
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Ҡыйғы районы ауылдары