Иҫке Аҡбулат (Тәтешле районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Иҫке Аҡбулат}}
{{ТП-Рәсәй|Иҫке Аҡбулат
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Иҫке Аҡбулат
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 56 | lat_min = 7 | lat_sec = 26
  |lon_deg = 55 | lon_min = 35 | lon_sec = 43
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Тәтешле районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = Аҡбулат ауыл Советы (Тәтешле районы)
 |теҙмәләге урынлашыу   = Аҡбулат ауыл Советы (Тәтешле районы)
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = {{население|Староакбулатово (Татышлинский район)|тс}}
  |иҫәп алыу йылы       = {{население|Староакбулатово (Татышлинский район)|г}}
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452844
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34778 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80250805001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}
'''Иҫке Аҡбулат''' ({{lang-ru|Староакбулатово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Тәтешле районы]]ндағы ауыл. [[Аҡбулат ауыл Советы (Тәтешле районы)|Аҡбулат ауыл Советы]]ның административ үҙәге. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 426 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.

Почта индексы — 452844, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80250805001.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||426||201||225||47,2||52,8
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса — күпселек [[башҡорттар]] (96 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.

== Ауыл тарихы ==
[[1795 йыл]]да Варза йылғаһы урынлашҡан буйында Аҡбулат ауылында 7 хужалыҡта 30 аҫаба башҡорт йәшәгән. 1870 йылда [[гәрә|урман-гәрәләр]] ауылға [[типтәрҙәр]]ҙе ҡабул итә, 1834 йылда уларҙың һаны 17 кешегә етә, ә башҡорттар 166 ир-ат була. 1816 йылғы иҫәп алыу буйынса Аҡбулатта 16 йортта 80 башҡорт һәм 20 типтәр йәшәгән.<ref name="Асфандияров">{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана|страницы = }} стр.316</ref>

Х ревизияла 52 йортта 323 башҡорт, 4 йортта 46 типтәр теркәлгән. 1870 йылда 389 башҡорт һәм 45 типтәр була. ХХ быуат башында Аҡбулаттан бөтә типтәрҙәр айырылып сыға һәм 1908 йылда тиклем Яңы Аҡбулат йәки Кәргек ауылдары булыуы теркәлә. 1920 йылда был ауылдарҙа 21 хужалыҡта 98 кеше иҫәпләнгән. Иҫке Аҡбулат тип аталған төп ауылда аҫаба Урман-гәрәйҙәр генә ҡалған. Ул ваҡытта улар 765 кеше булған. Уларҙың 150 йорт-хужалығы булған.

Был ауылдың исеменә килгәндә, ул [[Гәрә|Урман-Гәрә]] улусы башҡорто Аҡбулат исеменән килә.  [[XVII быуат]]  документтарында уның улы һәм ейәне булауы билдәле. 1696 йылда Апас Аҡбулатов [[Пётр I|батша Петр Алексеевич]] указы, Өфө воеводаһы В. Ф. Леонтьевтың ҡарары буйынса Вәрәш һәм Кочаш йылғаһы бассейндарында {{comment|«Бустой аҫаба урман»ын|«вотчиною лесом Бустою»}} биләргә рөхсәт ала.
Был территория Иҫке Аҡбулатовтан 20 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Уның улы Апаш шулай уҡ аҫабалыҡты алып ҡалырға тырышҡан.<ref name="Асфандияров" /> 

Аҡбулаттарҙың хужалығы тураһында бер нисә мәғлүмәт буйынса 1842 йылда башҡорттар ғына (166 кеше) ужым икмәген 69 сирек ергә (552 бот) һәм яҙғы игенде 76 сирек ергә (608 бот), йәғни бер кешегә 6,9 бот сәскән. 25 башҡорт хужалығында 2 тирмән,  124 йылҡы малы (яҡынса һәр хужалыҡта 5), 130 һыйыр (һәр хужылҡта яҡынса  5,2), 210 һарыҡ (һәр хужылҡта 8,4-әр) һәм  114 кәзә (һәр хужалыҡта 4,6-шар) булған. 

Ул ваҡытта 27 типтәр 4 йортта йәшәгән. Һәр типтәр хужалығына 1,7-шәр йылҡы малы, 3,7-шәр һыйыр, 4,2-шәр һарыҡ, 5-әр кәзә булған. Уларға Варзы йылғаһы буйында башҡорттар менән килешеү нигеҙендә түбәндәге ерҙәр бүленгән: 300-шәр дисәтинә һөрөнтө ер, сабынлыҡ һәм уңайһыҙ ерҙәр, 800 дисәтинә урман һәм 50 дисәтинә йорт-ҡаралты ере.

Башҡорттар [[умартасылыҡ]] менән шөғөлләнгән: 1842 йылда 60 умарта һәм 9 солоҡ иҫәпләнгән, тиртәрҙәрҙәң 4 умартаһы булған.

Мәсет ҡарамағында конфессия мәктәбе («училище») булған. 1908 йылда Яңы Аҡбулат ауылында бер класлы министрлыҡ училищеһы асыла. Ул ваҡытта 4 бүлектә 21 малай белем алған.<ref name="Асфандияров" />

== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Тәтешле]]): 50 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 60 км

== Урамдары ==
* Варзи урамы ({{lang-ru|Варзи}} улица)
* Йылҡа буйы урамы ({{lang-ru|Заречная}} улица)
* Кооператив урамы ({{lang-ru|Кооперативная}} улица)
* Тау буйы урамы ({{lang-ru|Нагорная}} улица)
* Пионер урамы ({{lang-ru|Пионерская}} улица)
* Ялан урамы ({{lang-ru|Полевая}} улица)
* Баҡса урамы ({{lang-ru|Садовая}} улица)
* Баҡса А урамы ({{lang-ru|Садовая А}} улица)
* Һандуғас урамы ({{lang-ru|Сандугач}} улица)
* Социалистик урамы ({{lang-ru|Социалистическая}} улица)
* {{lang-ba|Үҙәк}} урам ({{lang-ru|Центральная}} улица)<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/043/000072.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 29 по Республике Башкортостан]</ref>

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/read/8-statya/3972-i-ke-a-bulat-t-teshle-r-nynda-y-auyl}}
=== Ревизия документтары ===
* [https://basharchive.ru/census/reviz/74512/ Материалы ревизских сказок по: Огбулатова д., Бирский уезд; год 1795, фонд И-138, опись 2, дело 25]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/82647/ Материалы ревизских сказок по: Акбулатова д., Бирский уезд; год 1816, фонд И-138, опись 2, дело 165]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

=== 1917 йылғы Рәсәйҙә ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары ===
* [https://basharchive.ru/census/1917/12807/ Материалы поземельной переписи 1917 года по: с. Акбулатово, Бирский уезд, Кызылъяровская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 2482]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}


== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Тәтешле районы ауылдары}}

[[Категория:Тәтешле районы ауылдары]]
Иҫке Аҡбулат () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. Аҡбулат ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 426 кеше.

Почта индексы — 452844, ОКАТО коды — 80250805001.
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь42620122547,252,8

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (96 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Ауыл тарихы 
1795 йылда Варза йылғаһы урынлашҡан буйында Аҡбулат ауылында 7 хужалыҡта 30 аҫаба башҡорт йәшәгән. 1870 йылда урман-гәрәләр ауылға типтәрҙәрҙе ҡабул итә, 1834 йылда уларҙың һаны 17 кешегә етә, ә башҡорттар 166 ир-ат була. 1816 йылғы иҫәп алыу буйынса Аҡбулатта 16 йортта 80 башҡорт һәм 20 типтәр йәшәгән. стр.316

Х ревизияла 52 йортта 323 башҡорт, 4 йортта 46 типтәр теркәлгән. 1870 йылда 389 башҡорт һәм 45 типтәр була. ХХ быуат башында Аҡбулаттан бөтә типтәрҙәр айырылып сыға һәм 1908 йылда тиклем Яңы Аҡбулат йәки Кәргек ауылдары булыуы теркәлә. 1920 йылда был ауылдарҙа 21 хужалыҡта 98 кеше иҫәпләнгән. Иҫке Аҡбулат тип аталған төп ауылда аҫаба Урман-гәрәйҙәр генә ҡалған. Ул ваҡытта улар 765 кеше булған. Уларҙың 150 йорт-хужалығы булған.

Был ауылдың исеменә килгәндә, ул Урман-Гәрә улусы башҡорто Аҡбулат исеменән килә.  XVII быуат  документтарында уның улы һәм ейәне булауы билдәле. 1696 йылда Апас Аҡбулатов батша Петр Алексеевич указы, Өфө воеводаһы В. Ф. Леонтьевтың ҡарары буйынса Вәрәш һәм Кочаш йылғаһы бассейндарында  биләргә рөхсәт ала.
Был территория Иҫке Аҡбулатовтан 20 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Уның улы Апаш шулай уҡ аҫабалыҡты алып ҡалырға тырышҡан. 

Аҡбулаттарҙың хужалығы тураһында бер нисә мәғлүмәт буйынса 1842 йылда башҡорттар ғына (166 кеше) ужым икмәген 69 сирек ергә (552 бот) һәм яҙғы игенде 76 сирек ергә (608 бот), йәғни бер кешегә 6,9 бот сәскән. 25 башҡорт хужалығында 2 тирмән,  124 йылҡы малы (яҡынса һәр хужалыҡта 5), 130 һыйыр (һәр хужылҡта яҡынса  5,2), 210 һарыҡ (һәр хужылҡта 8,4-әр) һәм  114 кәзә (һәр хужалыҡта 4,6-шар) булған. 

Ул ваҡытта 27 типтәр 4 йортта йәшәгән. Һәр типтәр хужалығына 1,7-шәр йылҡы малы, 3,7-шәр һыйыр, 4,2-шәр һарыҡ, 5-әр кәзә булған. Уларға Варзы йылғаһы буйында башҡорттар менән килешеү нигеҙендә түбәндәге ерҙәр бүленгән: 300-шәр дисәтинә һөрөнтө ер, сабынлыҡ һәм уңайһыҙ ерҙәр, 800 дисәтинә урман һәм 50 дисәтинә йорт-ҡаралты ере.

Башҡорттар умартасылыҡ менән шөғөлләнгән: 1842 йылда 60 умарта һәм 9 солоҡ иҫәпләнгән, тиртәрҙәрҙәң 4 умартаһы булған.

Мәсет ҡарамағында конфессия мәктәбе («училище») булған. 1908 йылда Яңы Аҡбулат ауылында бер класлы министрлыҡ училищеһы асыла. Ул ваҡытта 4 бүлектә 21 малай белем алған.

 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 50 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 60 км

 Урамдары 
 Варзи урамы ( улица)
 Йылҡа буйы урамы ( улица)
 Кооператив урамы ( улица)
 Тау буйы урамы ( улица)
 Пионер урамы ( улица)
 Ялан урамы ( улица)
 Баҡса урамы ( улица)
 Баҡса А урамы ( улица)
 Һандуғас урамы ( улица)
 Социалистик урамы ( улица)
  урам ( улица)Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 29 по Республике Башкортостан

 Һылтанмалар 
 
 Ревизия документтары 
 Материалы ревизских сказок по: Огбулатова д., Бирский уезд; год 1795, фонд И-138, опись 2, дело 25
 Материалы ревизских сказок по: Акбулатова д., Бирский уезд; год 1816, фонд И-138, опись 2, дело 165

 1917 йылғы Рәсәйҙә ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары 
 Материалы поземельной переписи 1917 года по: с. Акбулатово, Бирский уезд, Кызылъяровская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 2482

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Тәтешле районы ауылдары