Байбурин Ғабдулла Ғиндулла улы
{{Яҙыусы
 |Исеме                  = Ғабдулла Байбурин
 |Рәсеме          = Габдулла Байбурин.jpg
 |Рәсем аңлатмаһы = 
|Киңлек= 180px
 |Тыуған ваҡыттағы исеме     = Байбурин Ғабдулла Ғиндулла улы
 |Тыуыу датаһы        = 1.3.1925
 |Тыуған урыны       =  [[Башҡорт АССР-ы]] Өфө кантоны<ref name="Х">Хәҙер Башҡортостан Республикаһы {{ТУ|Шишмә районы|Шишмә районында}}</ref> [[Сафар (Шишмә районы)|Сафар]] ауылы
 |Вафат булыу датаһы          = 19.4.1994
 |Вафат булған урыны         = {{ВБУ|Өфө}} ҡалаһы
 |Гражданлығы          =  {{СССР}} → {{Рәсәй}}
 |Эшмәкәрлек төрө     =  
 |Әүҙемлек йылдары      = 
 |Йүнәлеше          = 
 |Жанр                 = Проза, публицистика, драматургия
 |Әҫәрҙәренең телдәре    = [[Башҡорт теле|Башҡорт]]
|Дебют = «Яҙғы күкрәү» (1959)
 |Наградалары = 
{{{!}} style="background: transparent"
{{!}} {{Орден Отечественной войны 1 степени|1985}} {{!!}} {{Миҙал Батырлыҡ өсөн|1945}} {{!!}} {{Медаль За взятие Вены}} 
{{!}}}
{{{!}} style="background: transparent"
{{!}} {{Заслуженный работник культуры РСФСР|1985}} 
{{!}}}
 |Викимилек            = 
 |Викикитапхана             = 
}}
{{фамилиялаш|Байбурин}}
'''Ғабдулла Байбурин''' ([[1 март]] [[1925 йыл]] — [[19 апрель]] [[1994 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан [[башҡорттар|башҡорт]] яҙыусыһы, тәржемәсе. 1963 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. [[РСФСР]]-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985). I дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] (1985) кавалеры. 

== Биографияһы ==
Ғабдулла Ғиндулла улы Байбурин 1925 йылдың 1 мартында [[Башҡорт АССР-ы]]ның [[Шишмә районы]] [[Сафар (Шишмә районы)|Сафар]] ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1942 йылда урта мәктәпте тамамлай.

* 1943—1918 йылдарҙа Ҡыҙыл Армияһы сафында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, Венгрияны немец фашистарынан азат иткән саҡта яралана. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985)<ref>{{Подвиг Народа|1511021299|title=Информация}}</ref>, «Батырлыҡ өсөн» (16.05.1945)<ref>{{Подвиг Народа|40562513}}</ref>, «Венаны алған өсөн» һәм башҡа күп кенә миҙалдар менән наградлана.
* 1948—1952 йылдарҙа [[К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты]]нда укый.
* 1952—1954 йылдарҙа [[Октябрьский (ҡала)|Октябрьский]] ҡалаһында урта мәктәптә уҡыта.
* 1954 йылда «Пионер» журналы редакцияһына бүлек мөдире итеп эшкә саҡырыла.
* 1958—1975 йылдарҙа Башҡортостан [[«Китап» нәшриәте]]ндә мөхәррир, художестволы әҙәбиәт бүлеге мөдире, баш мөхәррир урынбаҫары булып эшләй, һуңғы йылдарҙа «[[Ағиҙел (журнал)|Ағиҙел]]» журналында проза бүлеге мөхәррире вазифаһын атҡара.
* 1967—1969 йылдарҙа Мәскәүҙә Юғары әҙәби курстарҙа уҡый.

== Әҙәби ижады ==
Ғабдулла Байбурин урта мәктәптә уҡыған сағында уҡ әҙәбиәт менән ныҡ ҡыҙыҡһына. Хәҙерге көнгә уның 30-ға яҡын китабы нәшер ителгән. Айырым хикәйәләре монгол, украин, азербайжан, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, татар, сыуаш, марый, саха телдәрендә баҫылды.
«Иртәгә бабай» исемле әкиәт-поэмэһы буйынса Мәскәүҙә диафильм сығарыла.
Әҙәбиәт һәм матбуғат өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн «РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» исеме бирелә.
1973 йылда ул Будапештта тәржемәселәрҙең халыҡ-ара конференцияһында ҡатнаша.

== Китаптары ==
* Яҙғы күкрәү. Поэма һәм шиғырҙар. Өфө, 1959, 128 бит.
* Ландыш сәскәһе. Хикәйәләр. Өфө, 1968, 168 бит.
* Бер имән бар…Драма. Өфө, 1973, 64 бит.
* Зәңгәр юлдар. Комедия, Өфө, 1979, 55 бит («Биш пьеса» исемле йыйынтыҡта)
* Ҡояш һәм кеше. Повесть, хикәйәләр, иҫтәлектәр. Өфө, 1985, 424 бит.
* Киске моңдар. Шиғырҙар. Өфө, 1988, 64 бит.
 
== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
* «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1945)
* РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985)
* Башҡорт АССР-ы Юғары Советының Почёт грамотаһы

== Хәтер ==
* Яҙыусының исеме тыуған ауылындағы урамға бирелгән<ref name="БЭ">[http://bashenc.online/ba/articles/81259/ Башҡорт энциклопедияһы — БАЙБУРИН Ғабдулла Ғиндулла улы]{{V|25|02|2021}}</ref>
* Урындағы мәктәп бинаһына таҡтаташ ҡуйылған<ref name="БЭ" />.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Сығанаҡтар ==
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.{{ref-ru}}
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Ғәйнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хөсәйенов Ғ. Б.]] Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Гайнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хусаинов Г. Б.]] Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|81259}}{{V|25|02|2021}}   

[[Категория:Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар]]
[[Категория:Башҡорт яҙыусылары]]
[[Категория:Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзалары]]
[[Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҙыусылар]]
[[Категория:«Китап» нәшриәте хеҙмәткәрҙәре]]
[[Категория:«Ағиҙел» журналы хеҙмәткәрҙәре]]
[[Категория:Башҡорт теленә тәржемә итеүселәр]]
[[Категория:КПСС ағзалары]]
[[Категория:Башҡорт балалар яҙыусылары]]
Ғабдулла Байбурин (1 март 1925 йыл — 19 апрель 1994 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт яҙыусыһы, тәржемәсе. 1963 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985). I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) кавалеры. 

 Биографияһы 
Ғабдулла Ғиндулла улы Байбурин 1925 йылдың 1 мартында Башҡорт АССР-ының Шишмә районы Сафар ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1942 йылда урта мәктәпте тамамлай.

 1943—1918 йылдарҙа Ҡыҙыл Армияһы сафында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, Венгрияны немец фашистарынан азат иткән саҡта яралана. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (06.04.1985), «Батырлыҡ өсөн» (16.05.1945), «Венаны алған өсөн» һәм башҡа күп кенә миҙалдар менән наградлана.
 1948—1952 йылдарҙа К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтында укый.
 1952—1954 йылдарҙа Октябрьский ҡалаһында урта мәктәптә уҡыта.
 1954 йылда «Пионер» журналы редакцияһына бүлек мөдире итеп эшкә саҡырыла.
 1958—1975 йылдарҙа Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә мөхәррир, художестволы әҙәбиәт бүлеге мөдире, баш мөхәррир урынбаҫары булып эшләй, һуңғы йылдарҙа «Ағиҙел» журналында проза бүлеге мөхәррире вазифаһын атҡара.
 1967—1969 йылдарҙа Мәскәүҙә Юғары әҙәби курстарҙа уҡый.

 Әҙәби ижады 
Ғабдулла Байбурин урта мәктәптә уҡыған сағында уҡ әҙәбиәт менән ныҡ ҡыҙыҡһына. Хәҙерге көнгә уның 30-ға яҡын китабы нәшер ителгән. Айырым хикәйәләре монгол, украин, азербайжан, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, татар, сыуаш, марый, саха телдәрендә баҫылды.
«Иртәгә бабай» исемле әкиәт-поэмэһы буйынса Мәскәүҙә диафильм сығарыла.
Әҙәбиәт һәм матбуғат өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн «РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре» исеме бирелә.
1973 йылда ул Будапештта тәржемәселәрҙең халыҡ-ара конференцияһында ҡатнаша.

 Китаптары 
 Яҙғы күкрәү. Поэма һәм шиғырҙар. Өфө, 1959, 128 бит.
 Ландыш сәскәһе. Хикәйәләр. Өфө, 1968, 168 бит.
 Бер имән бар…Драма. Өфө, 1973, 64 бит.
 Зәңгәр юлдар. Комедия, Өфө, 1979, 55 бит («Биш пьеса» исемле йыйынтыҡта)
 Ҡояш һәм кеше. Повесть, хикәйәләр, иҫтәлектәр. Өфө, 1985, 424 бит.
 Киске моңдар. Шиғырҙар. Өфө, 1988, 64 бит.
 
 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985)
 «Батырлыҡ өсөн» миҙалы (1945)
 РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1985)
 Башҡорт АССР-ы Юғары Советының Почёт грамотаһы

 Хәтер 
 Яҙыусының исеме тыуған ауылындағы урамға бирелгәнБашҡорт энциклопедияһы — БАЙБУРИН Ғабдулла Ғиндулла улы
 Урындағы мәктәп бинаһына таҡтаташ ҡуйылған.

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.
 Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ. Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
 Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.

 Һылтанмалар 
    

Категория:Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар
Категория:Башҡорт яҙыусылары
Категория:Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзалары
Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҙыусылар
Категория:«Китап» нәшриәте хеҙмәткәрҙәре
Категория:«Ағиҙел» журналы хеҙмәткәрҙәре
Категория:Башҡорт теленә тәржемә итеүселәр
Категория:КПСС ағзалары
Категория:Башҡорт балалар яҙыусылары