Теләүембәт
{{Ук}}
'''Теләүембәт''' ({{lang-ru|Тляумбетово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Күгәрсен районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 384 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453334, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80238875001.

== Халыҡ һаны ==
; Милли составы
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса [[башҡорттар]] 88 % тәшкил итә<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1900 йыл||305||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||520||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||399||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||406||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||420||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||460||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||384||174||210||45,3||54,7
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Мораҡ (Күгәрсен районы)|Мораҡ]]): 42 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Мәләүез (ҡала)|Мәләүез]]): 68 км

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Тау урамы ({{lang-ru|улица Горная}})
* Ерекле урамы ({{lang-ru|улица Зирекля}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|улица Молодёжная}})
* Наҡаҫ урамы ({{lang-ru|улица Накас}})
* Үҙәк урам ({{lang-ru|улица Центральная}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/032/000096.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}
 

== Тарихы ==
Теләүембәт ауылы [[18-се быуат|18-се быуаттың]] икенсе яртыһынан алып билдәле Теләүембәт олоҫо старшинаһы Теләүембәт Яуғастин исемен йөрөтә. Быуат аҙағында ауылда 117 кеше менән 20 йорт булған. X ревизия йорттарҙың (70) һәм халыҡ (176 ир-егет һәм 169 ҡатын-ҡыҙ) иҫәбенең артыуын күрһәтә.

[[1842 йыл]]да 202 кешегә 12 бот ужым һәм 944 бот яҙғы иген сәселгән.<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/149 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 149.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220409193814/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/149 |date=2022-04-09 }}</ref>

Башҡорт халҡының азатлығы өсөн көрәшеүселәр — Сәфәр һәм уның улдары Ғабдлла менән Хөрмәтулла Иҙелбаевтар. Башҡарҙы: Иҙелбаева Рузилә Хәлил ҡыҙы. Етәксеһе: Иҙелбаева Резеда Дамир ҡыҙы<ref>[https://distolimp.bspu.ru/data/txtRFiels/1/5044ad84f634ed646f39533514c5ceb9.pdf Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 44 — 52-се биттәр]</ref>.

== Топонимдары ==
Мирхәт Әхмәҙулла улы Хәсәновтың «Бала саҡ тураһында хәтирәләр» китабында Теләүембәт ауылы тарихы<ref>[https://distolimp.bspu.ru/data/txtRFiels/1/5044ad84f634ed646f39533514c5ceb9.pdf Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 26 — 27-се биттәр]</ref>.

== Мәктәп тарихы ==
* Исполнитель: Идельбаева Рузиля Халиловна. Руководитель: Идельбаева Резеда Дамировна. История школы деревни Тляумбетово<ref>[https://distolimp.bspu.ru/data/txtRFiels/1/5044ad84f634ed646f39533514c5ceb9.pdf Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 122 — 126-сы биттәр]</ref>.
* [[Теләүембәт мәктәбе]]

== Матбуғатта ==

== Видеофильмдар ==
* Күгәрсен районының Теләүембәт ауылынан Айназ Мөфтәхетдинов. Башҡорт халыҡ йыры «Ете ҡыҙ». Етәксеһе Харрасов Замир Дамир улы.<ref>{{YouTube|kgcJXbXgI6M|logo=1}}</ref>
* Ауылда «Әсә көнө»<ref>{{YouTube|ATqSyczCnl8|logo=1}}</ref>

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Иҙелбаев Ғабдулла Сәфәрғәле улы]] (1893—7.03.1918), [[Башҡорт милли хәрәкәте]] эшмәкәре, [[Башҡорт АССР-ы|Башҡортостан автономияһы]]ның тәүге ғәскәренә етәкселек иткән башҡорт офицерҙарының береһе.
* [[Сайранова Сәрүәр Файзрахман ҡыҙы]] (17.01.1918—2006), [[Ишембай]] ҡалаһы башҡорт халыҡ театрының 1948—1973 йылдарҙағы режиссёры. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры, [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған артисы (1961). Ишембай ҡалаһы һәм [[Ишембай районы]]ның почётлы гражданы (1999)<ref>[http://www.ishimbai-kultura.ru/index.php/2014-07-08-11-50-40/nashi-veterany/241-sajranova-sarvar-fajzrakhmanovna Отдел культуры МР Ишимбайский район. Официальный сайт. Сайранова Сарвар Файзрахмановна] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406165542/http://www.ishimbai-kultura.ru/index.php/2014-07-08-11-50-40/nashi-veterany/241-sajranova-sarvar-fajzrakhmanovna |date=2020-04-06 }}{{ref-ru}}{{V|15|01|2018}}</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/14231-tel-emb-t-k-g-rsen-r-nynda-y-auyl}}{{V|31|03|2019}}
* [http://ufagen.ru/places/kugarchinskiy/tlyaumbetovo.html Тляумбетово на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}}{{V|31|03|2019}}
* [https://www.komandirovka.ru/cities/tlyaumbetovo_bash._r./ Сайт «Командировка.ру»]{{ref-ru}}{{V|31|03|2019}}
* Мирхәт Әхмәҙулла улы Хәсәновтың «Бала саҡ тураһында хәтирәләр» китабында Теләүембәт ауылы тарихы<ref>[https://distolimp.bspu.ru/data/txtRFiels/1/5044ad84f634ed646f39533514c5ceb9.pdf Тыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 22 — 26-сы биттәр]</ref>.
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Күгәрсен районы ауылдары}}

[[Категория:Күгәрсен районы ауылдары]]
Теләүембәт () — Башҡортостандың Күгәрсен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 384 кеше.
Почта индексы — 453334, ОКАТО коды — 80238875001.

 Халыҡ һаны 
 Милли составы
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса башҡорттар 88 % тәшкил итәЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1900 йыл305 1920 йыл 26 август520 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар399 1959 йыл 15 ғинуар406 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар420 2002 йыл 9 октябрь460 2010 йыл 14 октябрь38417421045,354,7

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Мораҡ): 42 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Мәләүез): 68 км

 Урамдары 

 Тау урамы ()
 Ерекле урамы ()
 Йәштәр урамы ()
 Наҡаҫ урамы ()
 Үҙәк урам ()Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 25 по Республике Башкортостан

 

 Тарихы 
Теләүембәт ауылы 18-се быуаттың икенсе яртыһынан алып билдәле Теләүембәт олоҫо старшинаһы Теләүембәт Яуғастин исемен йөрөтә. Быуат аҙағында ауылда 117 кеше менән 20 йорт булған. X ревизия йорттарҙың (70) һәм халыҡ (176 ир-егет һәм 169 ҡатын-ҡыҙ) иҫәбенең артыуын күрһәтә.

1842 йылда 202 кешегә 12 бот ужым һәм 944 бот яҙғы иген сәселгән.Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа, Китап, 2009. — 744 с. Страница 149. 

Башҡорт халҡының азатлығы өсөн көрәшеүселәр — Сәфәр һәм уның улдары Ғабдлла менән Хөрмәтулла Иҙелбаевтар. Башҡарҙы: Иҙелбаева Рузилә Хәлил ҡыҙы. Етәксеһе: Иҙелбаева Резеда Дамир ҡыҙыТыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 44 — 52-се биттәр.

 Топонимдары 
Мирхәт Әхмәҙулла улы Хәсәновтың «Бала саҡ тураһында хәтирәләр» китабында Теләүембәт ауылы тарихыТыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 26 — 27-се биттәр.

 Мәктәп тарихы 
 Исполнитель: Идельбаева Рузиля Халиловна. Руководитель: Идельбаева Резеда Дамировна. История школы деревни ТляумбетовоТыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 122 — 126-сы биттәр.
 Теләүембәт мәктәбе

 Матбуғатта 

 Видеофильмдар 
 Күгәрсен районының Теләүембәт ауылынан Айназ Мөфтәхетдинов. Башҡорт халыҡ йыры «Ете ҡыҙ». Етәксеһе Харрасов Замир Дамир улы.
 Ауылда «Әсә көнө»

 Билдәле шәхестәре 
 Иҙелбаев Ғабдулла Сәфәрғәле улы (1893—7.03.1918), Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре, Башҡортостан автономияһының тәүге ғәскәренә етәкселек иткән башҡорт офицерҙарының береһе.
 Сайранова Сәрүәр Файзрахман ҡыҙы (17.01.1918—2006), Ишембай ҡалаһы башҡорт халыҡ театрының 1948—1973 йылдарҙағы режиссёры. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1961). Ишембай ҡалаһы һәм Ишембай районының почётлы гражданы (1999)Отдел культуры МР Ишимбайский район. Официальный сайт. Сайранова Сарвар Файзрахмановна .

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 
 Тляумбетово на портале «Генеалогия и Архивы»
 Сайт «Командировка.ру»
 Мирхәт Әхмәҙулла улы Хәсәновтың «Бала саҡ тураһында хәтирәләр» китабында Теләүембәт ауылы тарихыТыуған яҡ: топонимдар һәм һөйләү теле. Диалектология һәм ономастика буйынса һәләтле уҡыусыларҙың IV Республика ғилми-ғәмәли конференция материалдары 16 апрель 2018 йыл 4-се йыйынтыҡ. 22 — 26-сы биттәр.

Категория:Күгәрсен районы ауылдары