Булат (Әбйәлил районы)
{{ТП-Рәсәй|Булат
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Булат
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53 | lat_min = 3 | lat_sec = 12
  |lon_deg = 58 | lon_min = 39 | lon_sec = 58
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Әбйәлил районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 155
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453605
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34772 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80201804003
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Булат''' ({{lang-ru|Булатово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Әбйәлил районы]]ндағы ауыл. [[Әлмөхәмәт ауыл Советы (Әбйәлил районы)|Әлмөхәмәт ауыл Советы]] составына ҡарай. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 155 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453605, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80201804003.
 
== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Асҡар (Әбйәлил районы)|Асҡар]]): 40 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Әлмөхәмәт ауыл Советы (Әбйәлил районы)|Әлмөхәмәт ауыл Советы]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Әлмөхәмәт станцияһы|Әлмөхәмәт]]): 8 км

Булат (Монаш) ауылы Оло Ҡыҙыл йылғаһы буйында, район үҙәге Асҡар ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 40 километр һәм Әлмөхәмәт тимер юл станцияһынан 8 километр алыҫлыҡта урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|81416}}</ref>. 

== Тарихы ==
Булат ауылына [[Верхнеурал өйәҙе]] Бөрйән улусы [[башҡорттар]]ы үҙҙәренең [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә [[1802 йыл|1802]]—[[1811 йыл]]дарҙа нигеҙ һалған. Был ауыл бөрйәндәрҙең Ҡыҙыл йылғаһы буйындағы өсөнсө тораҡ пункты. Әммә, билдәле булыуынса, ауылды ''Монаш'' тип тә атағандар. Был — этноним, ырыу атамаһы менән йөрөтөлгән улус бүлексәһе. Мәҫәлән, [[Сыңғыҙ|Сыңғыҙ ауылы]] һәм башҡалар шулай аталған. Тәүге төпләнеүсе Булат Раҡаев (1743—1824). Уның балалары: Дәүләтбирҙе (улы Төхвәтулла), Сәйфулла, Мәхмүт, Сәйфелмөлөк, Иғәбирҙе, Хоҙайбирҙе һәм Үтәпҡол (улы Әхтәм).

Әбделвәли Әбдрәшев [[1812 йылғы Ватан һуғышы|1812 йылғы Ватан һуғышы]] осоронда 14-се полк составында француздарға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша, күрһәткән батырлығы өсөн көмөш миҙалдар менән бүләкләнә.

Булат ауылы халҡы бүтән тораҡ пункттарына ҡарағанда һәйбәт йәшәгән. 255 кеше йәшәгән 45 йортҡа 433 [[ат]], 201 [[һыйыр]], 556 [[һарыҡ]] һәм 150 [[кәзә]] тура килә. Һәр [[ғаилә]]гә 3 [[Умартасылыҡ|умарта]] булған. Бөтә халыҡ йәйләүгә йөрөгән. Бында ауыл хужалығы нығыраҡ үҫешкән: һәр ихатаға 24 бот самаһы яҙғы [[бойҙай]] сәселгән <ref>{{ИСДБ|страница=31}}</ref>.

[[1866 йыл]]да 58 хужалыҡта 383 кеше йәшәгән. [[Малсылыҡ]], [[игенселек]] менән шөғөлләнгәндәр. [[Мәсет]] булған.  [[1900 йыл]]да шулай уҡ тирмән теркәлгән<ref>{{БЭ2013|81416}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
{{ Население | Булатово (Абзелиловский район) }}{{Население | Булатово (Абзелиловский район) |график}}
; Милли составы
2002 йылғы иҫәп алыуға ярашлы, халыҡтың күпселеге — [[башҡорттар]] (100 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||411||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||548||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||289||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||203||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||150||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||158||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||155||83||72||53,5||46,5
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

Әлеге ваҡытта Булат ауылында башланғыс [[мәктәп]], фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб бар<ref>{{БЭ2013|81416}}</ref>.

== Билдәле кешеләре  ==
* [[Мәмлиева Гөлнур Хәйбулла ҡыҙы]] (1.7.1931, БАССР‑ҙың Әбйәлил р‑ны Булат ауылы - ) — халыҡ йырсыһы, импровизатор. 1955 йылда Темәс башҡорт педагогия училищеһын тамамлағандан һуң, 1981 йылға тиклем Әбйәлил районының төрлө мәктәптәрендә уҡыта.<!-- Мәмлиева сәнғәте юғары башҡарыу оҫталығы, халыҡ традицияларына таяныуы, трактовкалау тәрәнлеге менән айырылып тора. Репертуарында 100‑ҙән ашыу музыкаль фольклор өлгөләре: Ш.Әминев-Тамъяниҙың «Урал», «Ҡурай бәйете», Ғәбит сәсәндең « Һаҡал», «Һаҡмар бәйете», «Һунарсы» һамағы һ.б., шулай уҡ үҙе ижад иткән әҫәрҙәре. --> «Ҡомартҡы» фольклор төркөмөн ойоштороусы һәм уның етәксеһе (1989). 1989 йылда Хәйбулла районы Аҡъяр ауылында үткән «Йомабай Иҫәнбаев көндәре» Республика халыҡ сәнғәте байрамында еңеүсе. 1991 йылда Республика сәсәндәр конкурсында Гран-при яулай һәм «Әйтеш» конкурсы лауреаты почётлы исеменә лайыҡ була<ref>{{БЭ2013|88132}} Мәмлиева Г. Х.</ref>. 

== Урамдары ==
* Монаш урамы (рус. улица Монаш)
* Йәштәр урамы (рус. Молодежная улица)
* Шоссе урамы (рус. Шоссейная улица)<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/abzelilovskiy-rayon/derevnya-bulatovo/ Улицы деревни Булатово]</ref>.

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Хәлил мәктәбе (Әбйәлил районы)]]

== Матбуғатта ==
* [[Башҡортостан (гәзит)|Башҡортостан]]. 4 февраль 2020, Ҡыҙыл һыуын һыулаған халыҡтың сәләмәт тормош алып барғаны<ref>[https://bashgazet.ru/articles/y-m-i-t/2020-02-04/y-yl-yuyn-yula-an-haly-ty-s-l-m-t-tormosh-alyp-bar-any-645739]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|81416}}
* {{БЭ2013|88132}} Мәмлиева Г. Х.
* {{ИСДБ|страница=31}} 
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Әбйәлил районы ауылдары}}

[[Категория:Әбйәлил районы ауылдары]]
Булат () — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл. Әлмөхәмәт ауыл Советы составына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 155 кеше.
Почта индексы — 453605, ОКАТО коды — 80201804003.
 
 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Асҡар): 40 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Әлмөхәмәт ауыл Советы): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Әлмөхәмәт): 8 км

Булат (Монаш) ауылы Оло Ҡыҙыл йылғаһы буйында, район үҙәге Асҡар ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 40 километр һәм Әлмөхәмәт тимер юл станцияһынан 8 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. 

 Тарихы 
Булат ауылына Верхнеурал өйәҙе Бөрйән улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә 1802—1811 йылдарҙа нигеҙ һалған. Был ауыл бөрйәндәрҙең Ҡыҙыл йылғаһы буйындағы өсөнсө тораҡ пункты. Әммә, билдәле булыуынса, ауылды Монаш тип тә атағандар. Был — этноним, ырыу атамаһы менән йөрөтөлгән улус бүлексәһе. Мәҫәлән, Сыңғыҙ ауылы һәм башҡалар шулай аталған. Тәүге төпләнеүсе Булат Раҡаев (1743—1824). Уның балалары: Дәүләтбирҙе (улы Төхвәтулла), Сәйфулла, Мәхмүт, Сәйфелмөлөк, Иғәбирҙе, Хоҙайбирҙе һәм Үтәпҡол (улы Әхтәм).

Әбделвәли Әбдрәшев 1812 йылғы Ватан һуғышы осоронда 14-се полк составында француздарға ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша, күрһәткән батырлығы өсөн көмөш миҙалдар менән бүләкләнә.

Булат ауылы халҡы бүтән тораҡ пункттарына ҡарағанда һәйбәт йәшәгән. 255 кеше йәшәгән 45 йортҡа 433 ат, 201 һыйыр, 556 һарыҡ һәм 150 кәзә тура килә. Һәр ғаиләгә 3 умарта булған. Бөтә халыҡ йәйләүгә йөрөгән. Бында ауыл хужалығы нығыраҡ үҫешкән: һәр ихатаға 24 бот самаһы яҙғы бойҙай сәселгән .

1866 йылда 58 хужалыҡта 383 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған.  1900 йылда шулай уҡ тирмән теркәлгән.

 Халыҡ һаны 

 Милли составы
2002 йылғы иҫәп алыуға ярашлы, халыҡтың күпселеге — башҡорттар (100 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)411 1920 йыл 26 август548 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар289 1959 йыл 15 ғинуар203 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар150 2002 йыл 9 октябрь158 2010 йыл 14 октябрь155837253,546,5

Әлеге ваҡытта Булат ауылында башланғыс мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб бар.

 Билдәле кешеләре  
 Мәмлиева Гөлнур Хәйбулла ҡыҙы (1.7.1931, БАССР‑ҙың Әбйәлил р‑ны Булат ауылы - ) — халыҡ йырсыһы, импровизатор. 1955 йылда Темәс башҡорт педагогия училищеһын тамамлағандан һуң, 1981 йылға тиклем Әбйәлил районының төрлө мәктәптәрендә уҡыта. «Ҡомартҡы» фольклор төркөмөн ойоштороусы һәм уның етәксеһе (1989). 1989 йылда Хәйбулла районы Аҡъяр ауылында үткән «Йомабай Иҫәнбаев көндәре» Республика халыҡ сәнғәте байрамында еңеүсе. 1991 йылда Республика сәсәндәр конкурсында Гран-при яулай һәм «Әйтеш» конкурсы лауреаты почётлы исеменә лайыҡ була Мәмлиева Г. Х.. 

 Урамдары 
 Монаш урамы (рус. улица Монаш)
 Йәштәр урамы (рус. Молодежная улица)
 Шоссе урамы (рус. Шоссейная улица)Улицы деревни Булатово.

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Хәлил мәктәбе (Әбйәлил районы)

 Матбуғатта 
 Башҡортостан. 4 февраль 2020, Ҡыҙыл һыуын һыулаған халыҡтың сәләмәт тормош алып барғаны

 Һылтанмалар 
 
  Мәмлиева Г. Х.
  
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Әбйәлил районы ауылдары