Таҡыябаш
{{таксон
| image file = Hoher Rittersporn.jpg
| image title = Таҡыябаш
| image descr = {{bt-ruslat|Бейек таҡыябаш|Delphinium elatum}}
| regnum = Үҫемлектәр
| rang = Ырыу
| latin = Delphinium
| author = [[L.]]
| typus =  {{bt-latrus|Delphinium peregrinum|aut=[[L.]], 1753|}}
| syn = 
* {{btname|Diedropetala|([[Huth]]) [[Galushko]]}}
* {{btname|Chienia|[[W.T.Wang]]}}
| children = <center>''[[#Виды: общая информация|См. текст]]''</center>
| wikispecies = Delphinium
| commons = Category:Delphinium
| itis = 18457
| ncbi = 46246
| grin = 3482
| ipni = 33119
| eol = 37243
}}

'''Таҡыябаш''' ({{lang-la|Живокость, дельфниум, шпорник}}, {{lang-la|Delphínium}})— лютиктар ғаиләһенә ингән күгелйем алһыу сәскәле болон үләне; декоротив сорттары төрлөсә сәскә ата.



[[Рәсем:-Дельфиниум.JPG|thumb|220px| Таҡыябаш сәскәһе биш зәңгәр тажлы һәм аҡ күҙле.]]

=== Таксономик хәле ===
Таҡыябаш ырыу яғынан {{bt-ruslat|Аконит{{!}}Аконит,|Aconitum}} һәм {{bt-ruslat|Сокирки{{!}}Сокиркиға, |Consolida}} яҡын тора: был өс ырыу бер [[триба (биология)|трибты]] тәшкил итә. {{bt-ruslat|Таҡыябаштар|Delphinieae}} [[подсемейство|ғаиләлеге]] {{bt-ruslat|Лютиктар (ғаәләлеге){{!}}Лютик һымаҡтар|Ranunculoideae}} ғаиләһе {{bt-ruslat|Лютиктар|Ranunculaceae}}<ref>[http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?944#infra Список подсемейств и триб семейства ''Ranunculaceae'' на сайте GRIN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080917143706/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?944#infra |date=2008-09-17 }}</ref>:
{{Таблица122221
|a=тәртип '''[[Лютик сәскәлеләр]]'''
|b1=ғаиләлек '''[[Лютиктар]]'''
|b2=тағы дүрт ғаиләлек ([[Система APG II{{!}} APG II системаһына ярашлы]]), шулар иҫәбендә [[Барбарис һымаҡтар]], [[Тиле кишерҙәр]], [[Мәк һымаҡтар]]
|c1=тағы дүрт бәләкәй ғаилә(подсемейство)
|c2=подсемейство '''[[Лютик һымаҡтар (подсемейство){{!}}Лютик һымаҡтар]]''' (''Ranunculoideae'')
|d1=триба '''[[Таҡыябаштар]]'''
|d2=тағы һигеҙ триб, шул иҫәптән  [[Һары умырзаялар(адонис)]] (''Adonideae''), [[Елбәҙәк үләндәр]] (''Anemoneae''), [[Лютиктар (триба){{!}}Лютиктар]] (''Ranunculeae'')
|e1=ырыуҙар [[Айыутабан]] (''Aconitum'') и [[Сокиркалар]] (''Consolida'')
|e2=ырыу <span style{{eq}}"background-color:#CB83DF; font-weight:900; font-size:150%">таҡыябаш
|f= 250-нән  370-кәсә төр
|color=#345621
|bgcolor=#BFD8FB
}}</div>
 <references/>

== Һылтанмалар ==
{{wikisource|Шпорник (Холодковский)|Шпорник}}
* {{Из БСЭ|http://slovari.yandex.ru/живокость/БСЭ/Живокость/}} {{v|10|9|2011}}

{{botanics-stub}}
[[Категория:Ағыулы үҫемлектәр]]
[[Категория:Баллы үҫемлектәр]]
[[Категория:Лютик һымаҡтар]]
[[Категория:Дарыу үҫемлектәре]]
[[Категория:Декоратив баҡса үҫемлектәре]]
[[Категория:Евразия флораһы]]
[[Категория:Африка флораһы]]
[[Категория:Төньяҡ Америка флораһы]]
Таҡыябаш (, )— лютиктар ғаиләһенә ингән күгелйем алһыу сәскәле болон үләне; декоротив сорттары төрлөсә сәскә ата.

thumb|220px| Таҡыябаш сәскәһе биш зәңгәр тажлы һәм аҡ күҙле.

 Таксономик хәле 
Таҡыябаш ырыу яғынан  һәм  яҡын тора: был өс ырыу бер трибты тәшкил итә.  ғаиләлеге  ғаиләһе Список подсемейств и триб семейства Ranunculaceae на сайте GRIN :
</div>
 

 Һылтанмалар 

  

Категория:Ағыулы үҫемлектәр
Категория:Баллы үҫемлектәр
Категория:Лютик һымаҡтар
Категория:Дарыу үҫемлектәре
Категория:Декоратив баҡса үҫемлектәре
Категория:Евразия флораһы
Категория:Африка флораһы
Категория:Төньяҡ Америка флораһы