Баҡый (Белорет районы)
{{БМ|Баҡый}}
{{ТП-Рәсәй|Баҡый
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Баҡый
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53 | lat_min = 49 | lat_sec = 6
  |lon_deg = 57 | lon_min = 4 | lon_sec = 32
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Белорет районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 73
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453552
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34792 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80211816006
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Баҡый''' ({{lang-ru|Бакеево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Белорет районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 73 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Почта индексы — 453552, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80211816006.
[[File:Зилим - panoramio.jpg|thumb|Ауыл янынан сафтарҙан-саф Еҙем йылғаһы аға]]

== Тарихы ==

Баҡый ауылына [[1711 йыл]]да нигеҙ һалынған.<ref name="Урал" />

Баҡый ауылы [[Стәрлетамаҡ өйәҙе]] Гәрәй-Ҡыпсаҡ улусына ингән булған. Ул һәм ошо уҡ улустан Норош, Өмөтбай һәм Хәйбулла хәҙер [[Белорет районы]]на инә. 

Улар араһында халыҡ һәм хужалыҡтар һаны буйынса Баҡый ауылы айырылып торған, унда 1795 йылда 30 йортта 100 кеше йәшәгән. Илле йылдан һуң Баҡыйҙа 358 кеше һәм 80 хужалыҡ иҫәпләнгән. Ауылдың икенсе исеме — Ирмәк.

Тәүге төпләнеүсе һәм уның балалары тураһында мәғлүмәттәр юҡ. 

Халыҡтың төп шөғөлө малсылыҡ булған. Игенселек менән күп шөғөлләнмәгәндәр: [[1843 йыл]]да йәшәгән 358 кеше иҫәбенән 96 бот ужым игене сәселгән<ref>{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана}} стр.112</ref>.

Алтмышынсы йылдарҙа Баҡый ауыл Советында 800-ҙән ашыу кеше иҫәпләнгән. Мәктәптә уҡыусылар һаны 120-гә еткән булған. Мәктәптең интернаты ла булған. Үкенескә күрә, Зөбәй Үтәғолов исемен йөрөткән мәктәп, балалар һаны кәмегәс, 2008 йылда ябылған. Мәктәптә урынлашҡан музей аҙмы-күпме һаҡланған. 

Ауылда китапхана бар<ref name="Урал">[[Урал (гәзит)|Урал]]. 30.07.2020  [https://ural-rb.ru/articles/common_material/2020-07-30/ba-yy-h-ybulla-auyldaryna-s-y-h-t-265908 Баҡый, Хәйбулла ауылдарына сәйәхәт]{{Недоступная ссылка|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||73||40||33||54,8||45,2
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Белорет]]): 125 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Белорет]]): 150 км

Белорет районының тау-ташлы төпкөлөндә урынлашҡан ауылға барып етеүе еңел түгел - юлдар хөрт. Етмәһә, оҙаҡ йылдар күрше Ғафури районы яғынан ауылға бара торған юлда [[Еҙем]] йылғаһы аша ныҡлы күпер булманы. 2017 йылда, ниһайәт, күпер төҙөлөп бөтөп, файҙаланыуға тапшырылған. Хәҙер уның аша йөк машиналары ла үтеп йөрөй ала.

Ауылды бейк-бейек Йыуанташ, Бизмәнташ, Ҡалыу, Алабейә, Әсҡәт тауҙары уратып алған.<ref name="Урал" />

== Билдәле шәхестәр ==
* [[Сабир Шәрипов]] (20.03.1948—31.08.2018), [[башҡорт]] яҙыусыһы, журналист һәм тәржемәсе,  [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997), [[Белорет районы]]ның [[Хамматов Яныбай Хаммат улы|Яныбай Хамматов]] исемендәге (2008) һәм [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһының [[Ибраһимов Ғәли Ғизетдин улы|Ғәли Ибраһимов]] исемендәге премиялар лауреаты.
* [[Үтәғолов Зөбәй Төхвәт улы]] (15.09.1913—15.01.1943), [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда һәләк булған яугир, уҡсы, гвардия рядовойы. [[Советтар Союзы Геройы]] (1943).
* [[Әбсәләмов Абдрахман Лут улы]] (30.05.1913-1973) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 32-се танк полкы автоматсылар ротаһы командиры, 1945 йылдың мартынан дивизия штабы командованиеһының элемтә буйынса өлкән офицеры. Гвардия капитаны.

== Фотогалерея ==
<center><gallery perrow="6" widths="px" heights="px">

File:IlshatS Utiagulov.JPG|thumb|Белорет ҡалаһында Баҡый ауылы батыры Зөбәй Үтәғолов бюсы 
File:День памяти Героя Советского Союза Зубая Утягулова в Бакеево. Башкортостан.jpg|thumb|Баҡыйҙа [[Советтар Союзы Геройы]] Зөбәй Үтәғоловтың Хәтер кисәһе

File:Въезд в Бакеево - panoramio.jpg|thumb|Баҡый ауылы "ҡапҡаһы"

File:Rocks in village Bakeevo (Beloretsk district).jpg|thumb|Баҡый ауылы янындағы ҡаялар

</gallery></center>

== Видео ==
*{{YouTube|XBEvIS-7unI|logo=1}} Рабочая поездка Андрея Иванюты в с.Бакеево и д.Хайбуллино Зигазинского сельсовета
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/1850-ba-yj-beloret-r-nynda-y-auyl|автор=[[Әсфәндиәров Ә. З.]]}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

== Видео ==
* {{YouTube|mhMDmP7Dqss|logo=1}}Чем живет народ в глубинке? Зигазинский сельсовет

{{Белорет районы ауылдары}}

[[Категория:Белорет районы ауылдары]]
Баҡый () — Башҡортостандың Белорет районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 73 кеше. Почта индексы — 453552, ОКАТО коды — 80211816006.
thumb|Ауыл янынан сафтарҙан-саф Еҙем йылғаһы аға

 Тарихы 

Баҡый ауылына 1711 йылда нигеҙ һалынған.

Баҡый ауылы Стәрлетамаҡ өйәҙе Гәрәй-Ҡыпсаҡ улусына ингән булған. Ул һәм ошо уҡ улустан Норош, Өмөтбай һәм Хәйбулла хәҙер Белорет районына инә. 

Улар араһында халыҡ һәм хужалыҡтар һаны буйынса Баҡый ауылы айырылып торған, унда 1795 йылда 30 йортта 100 кеше йәшәгән. Илле йылдан һуң Баҡыйҙа 358 кеше һәм 80 хужалыҡ иҫәпләнгән. Ауылдың икенсе исеме — Ирмәк.

Тәүге төпләнеүсе һәм уның балалары тураһында мәғлүмәттәр юҡ. 

Халыҡтың төп шөғөлө малсылыҡ булған. Игенселек менән күп шөғөлләнмәгәндәр: 1843 йылда йәшәгән 358 кеше иҫәбенән 96 бот ужым игене сәселгән стр.112.

Алтмышынсы йылдарҙа Баҡый ауыл Советында 800-ҙән ашыу кеше иҫәпләнгән. Мәктәптә уҡыусылар һаны 120-гә еткән булған. Мәктәптең интернаты ла булған. Үкенескә күрә, Зөбәй Үтәғолов исемен йөрөткән мәктәп, балалар һаны кәмегәс, 2008 йылда ябылған. Мәктәптә урынлашҡан музей аҙмы-күпме һаҡланған. 

Ауылда китапхана барУрал. 30.07.2020  Баҡый, Хәйбулла ауылдарына сәйәхәт.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь73403354,845,2

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Белорет): 125 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Белорет): 150 км

Белорет районының тау-ташлы төпкөлөндә урынлашҡан ауылға барып етеүе еңел түгел - юлдар хөрт. Етмәһә, оҙаҡ йылдар күрше Ғафури районы яғынан ауылға бара торған юлда Еҙем йылғаһы аша ныҡлы күпер булманы. 2017 йылда, ниһайәт, күпер төҙөлөп бөтөп, файҙаланыуға тапшырылған. Хәҙер уның аша йөк машиналары ла үтеп йөрөй ала.

Ауылды бейк-бейек Йыуанташ, Бизмәнташ, Ҡалыу, Алабейә, Әсҡәт тауҙары уратып алған.

 Билдәле шәхестәр 
 Сабир Шәрипов (20.03.1948—31.08.2018), башҡорт яҙыусыһы, журналист һәм тәржемәсе,  Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1997), Белорет районының Яныбай Хамматов исемендәге (2008) һәм Стәрлетамаҡ ҡалаһының Ғәли Ибраһимов исемендәге премиялар лауреаты.
 Үтәғолов Зөбәй Төхвәт улы (15.09.1913—15.01.1943), Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугир, уҡсы, гвардия рядовойы. Советтар Союзы Геройы (1943).
 Әбсәләмов Абдрахман Лут улы (30.05.1913-1973) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 32-се танк полкы автоматсылар ротаһы командиры, 1945 йылдың мартынан дивизия штабы командованиеһының элемтә буйынса өлкән офицеры. Гвардия капитаны.

 Фотогалерея 

 Видео 
 Рабочая поездка Андрея Иванюты в с.Бакеево и д.Хайбуллино Зигазинского сельсовета
 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4

 Һылтанмалар 
 

 Видео 
 Чем живет народ в глубинке? Зигазинский сельсовет

Категория:Белорет районы ауылдары