Бишҡурай (Туймазы районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Бишҡурай}}
{{ТП-Рәсәй|Бишҡурай
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Бишҡурай
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 40 | lat_sec = 7
  |lon_deg = 54 | lon_min = 11 | lon_sec = 1
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Туймазы районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл Советы
 |урынлашыу             = Бишҡурай ауыл Советы 
 |теҙмәләге урынлашыу   = Бишҡурай ауыл Советы (Туймазы районы)
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  | халыҡ                = {{ Население | Бишкураево (Туймазинский район) | тс }}
 | иҫәп алыу йылы       = {{ Население | Бишкураево (Туймазинский район) | г }}
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452793
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34782 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80251805001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Бишҡурай''' ({{lang-ru|Бишкураево}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Туймазы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 680 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. [[Бишҡурай ауыл Советы (Туймазы районы)|Бишҡурай ауыл Советының]] административ үҙәге.
Почта индексы — 452793, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80251805001.

== Исеме ==
Башта ауыл Бишкураз («биш» һәм «кураза» (фарсы-иран теленән) — әтәс һүҙҙәренән яһалған) исеме йөрөткән. [[XX быуат]] башынан хәҙерге исеме менән йөрөй<ref>{{ИСДБ|страница=265}}</ref>.

== Тарихы ==
Бишҡурай ауылына [[Өфө губернаһы]] канцелярияһының 1742 йылғы указы һәм [[Ҡаңлы]] улусы башҡорттары менән 1775 йылдың 12 июлендәге керҙәшлек килешеүе буйынса типтәрҙәр тарафынан нигеҙ һалына. Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ, ағас һәм тегенселек эштәре, тимерселек менән шөғөлләнгәндәр. Ауылда мәсет, «мәктәп», 4 тирмән (1895) булған. XIX быуаттың 30-сы йылдарында ауыл халҡының 370 умартаһы була. 1906 йылда 2 мәсет теркәлгән.

1795 йылда 57 йортта 279 кеше йәшәгән, 1858 йылда 145 ихатала 1033 типтәр, 1870 йылда 185 ихатала 1134, ә 1920 йылда 457 ихатала 2268 типтәр йәшәгән<ref>{{ИСДБ|страница=265}}</ref>.

== Хәҙерге осор ==
Ауылда урта мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, китапхана, мәсет бар. Татарҙар йәшәй (2002)<ref>{{БЭ2013|81131}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||2268||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||1440||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||976||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||662||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||600||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||680||340||340||50,0||50,0
|-  1920 — 2268; 1939 — 1440; 1959 — 976; 1989 — 662; 2002 — 600; 2010 — 680
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

; Милли состав
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса күпселек милләттәр — [[башҡорттар]] (59 %), [[татарҙар]] (41 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==
Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Туймазы]]): 45 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Ҡандра]]): 20 км.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/044/000079.html «Налог Белешмәһе» системаһында Бишҡурай (Туймазы районы) ауылы]</ref>:
{{Колонки|2}}
* Гагарин урамы ({{lang-ru|улица Гагарина}})
* Гагарин тыҡрығы ({{lang-ru|переулок Гагарина}})
* Тау башы урамы ({{lang-ru|улица Нагорная}})
* Совет урамы ({{lang-ru|улица Советская}})
* Шоссе урам ({{lang-ru|улица Шоссейная}})
* Көньяҡ урам ({{lang-ru|улица Южная}})
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|улица Молодежная}})
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* '''Ишкилде Ишмырҙин''' — [[1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы]]нда ҡатнашҡан башҡорт старшинаһы. Пугачёв полковнигы.
* [[Әхмәт Шакири]] (1920—1941) — башҡорт совет шағиры, тәржемәсе.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викисклад    = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* ''[[Әсфәндиәров Әнүәр Закир улы|Асфандияров А. З.]]'' История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4{{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{ИСДБ|страница=265}}
* [https://www.gosspravka.ru/02/044/000079.html «Налог Белешмәһе» системаһында Бишҡурай (Туймазы районы) ауылы]
* {{БЭ2013|81131}}

{{Туймазы районы ауылдары}}

[[Категория:Туймазы районы ауылдары]]
Бишҡурай () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 680 кеше. Бишҡурай ауыл Советының административ үҙәге.
Почта индексы — 452793, ОКАТО коды — 80251805001.

 Исеме 
Башта ауыл Бишкураз («биш» һәм «кураза» (фарсы-иран теленән) — әтәс һүҙҙәренән яһалған) исеме йөрөткән. XX быуат башынан хәҙерге исеме менән йөрөй.

 Тарихы 
Бишҡурай ауылына Өфө губернаһы канцелярияһының 1742 йылғы указы һәм Ҡаңлы улусы башҡорттары менән 1775 йылдың 12 июлендәге керҙәшлек килешеүе буйынса типтәрҙәр тарафынан нигеҙ һалына. Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ, ағас һәм тегенселек эштәре, тимерселек менән шөғөлләнгәндәр. Ауылда мәсет, «мәктәп», 4 тирмән (1895) булған. XIX быуаттың 30-сы йылдарында ауыл халҡының 370 умартаһы була. 1906 йылда 2 мәсет теркәлгән.

1795 йылда 57 йортта 279 кеше йәшәгән, 1858 йылда 145 ихатала 1033 типтәр, 1870 йылда 185 ихатала 1134, ә 1920 йылда 457 ихатала 2268 типтәр йәшәгән.

 Хәҙерге осор 
Ауылда урта мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, китапхана, мәсет бар. Татарҙар йәшәй (2002).

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август2268 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар1440 1959 йыл 15 ғинуар976 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар662 2002 йыл 9 октябрь600 2010 йыл 14 октябрь68034034050,050,0

 Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса күпселек милләттәр — башҡорттар (59 %), татарҙар (41 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Географик урыны 
Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 45 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 20 км.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Бишҡурай (Туймазы районы) ауылы:

 Гагарин урамы ()
 Гагарин тыҡрығы ()
 Тау башы урамы ()
 Совет урамы ()
 Шоссе урам ()
 Көньяҡ урам ()
 Йәштәр урамы ()

 Билдәле шәхестәре 
 Ишкилде Ишмырҙин — 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан башҡорт старшинаһы. Пугачёв полковнигы.
 Әхмәт Шакири (1920—1941) — башҡорт совет шағиры, тәржемәсе.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. — Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4

 Һылтанмалар 
 
 «Налог Белешмәһе» системаһында Бишҡурай (Туймазы районы) ауылы
 

Категория:Туймазы районы ауылдары