Кәбәс
{{ТП-Рәсәй|Кәбәс
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Кәбәс
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53 | lat_min = 27 | lat_sec = 50
  |lon_deg = 56 | lon_min = 53 | lon_sec = 20
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Ишембай районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 38
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453233
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34794 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80231845003
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}


'''Кәбәс''' ({{lang-ru|Кабясово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ишембай районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 38 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453233, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80231845003.

== Географик урыны ==
[[Кәбәс]] ауылы [[Олотау (һырт, Ишембай районы)|Олотау]] һырты эргәһендә, [[Нөгөш (йылға)|Нөгөш]] йылғаһына ҡойоусы [[Үрек (Нөгөш ҡушылдығы)|Үрек]] йылғаһы буйында, [[Ҡалыу (һырт)|Ҡалыу]] һырты башланған ерҙә урынлашҡан. Кәбәстән 2 км алыҫлыҡта [[Ташморон (Ишембай районы)|Ташморон]] тауы ята.

Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ишембай (ҡала)|Ишембай]]): 102 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡолғона]]): 15 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһына тиклем ([[Стәрлетамаҡ (ҡала)|Стәрлетамаҡ]]): 98 км


== Тарихы ==
Яңы Кәбәс (Яңы Ғәбәс) исеме аҫтында яңы ауылға 1847 йылда, [[Ырымбур губернаһы]] [[Үрге Урал өйәҙе]]нең Бөрйән улусы башҡорттары тарафынан, Талтым-Юрматы улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә крҙәшлек килешеүе буйынса, Иҫке-Кәбәс ауылынан айырылып күсеп ултырған тораҡ пункт булараҡ нигеҙ һалынған. 11 йорт, 80 кешеһе бүленеп күсеп ултырған<ref name="ishimb">{{книга|автор=|часть=КАБЯСОВО |заглавие=[[Ишимбайская энциклопедия]]|ответственный=|место=[[Уфа]]|издательство=[[Башкирская энциклопедия (издательство)|Башкирская энциклопедия]]|год=2015|страницы=279|страниц=656|isbn=978-5-88185-205-4|тираж=3000}}</ref>. 1850 йылда 23 йортта 160 кеше иҫәпләнһә, унан Совет осоронда 70-кә яҡын өй, хужалыҡ булып китә.

1860 йылда Иҫке Кәбәстә ике манаралы собор мәсете файҙаланыуға тапшырылып, 12 саҡрым алыҫлыҡтан Яңы Кәбәс халҡы ла мәсеткә йөрөй.

1906 йылда ике ауыл да [[Орск өйәҙе]]нең 3-сө Бөрйән улусы составында була.

1920 йыджа — Маҡар улусы составында.

1932 йылдан һуң Иҫке — Кәбәс ауылы иҫәп мәғлүмәттәрендә теркәлмәй, Яңы-Кәбәс хәҙергә Кәбәс исемен ала<ref name="ishimb" />.

1984 йылдың 29 апреленә тиклем [[Көҙән ауыл советы (Ишембай районы)|Көҙән ауыл Советы]]на инә. [[Башҡорт АССР-ы Юғары Советы]] Президиумының 1984 йылдың 29 апрелендәге № 6-2/95 номерлы «Кәбәс ауылын һәм [[Ялтыран]] ҡасабаһын [[Ишембай районы]]ның [[Көҙән ауыл советы (Ишембай районы)|Көҙән ауыл Советынан]] [[Ҡолғона ауыл Советы (Ишембай районы)|Ҡолғона ауыл Советына]] күсереү тураһында» Ҡарарында ошолай тип әйтелә:
{{начало цитаты}}Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы ҡарар итә:
Кәбәс ауылын һәм Ялтыран ҡасабаһын [[Ишембай районы]]ның [[Көҙән ауыл советы (Ишембай районы)|Көҙән ауыл Советы]]нан [[Ҡолғона ауыл Советы (Ишембай районы)|Ҡолғона ауыл Советы]]на күсерергә.{{конец цитаты|источник=http://www.ufa.regionz.ru/index.php?ds=39920}}

== Халҡы ==
1847 йылда 11 ихатала 80 кеше, 1865 йылда 10 ихатала — 77 кеше йәшәгән. 1906 йылда — 96 кеше, 1920 йылда — 112 кеше, 1939 йылда — 99, 1959—105, 1989 йылда — 35, 2002 йылда — 47, 2010 йылда — 38 кеше.<ref name="ishimb" />.

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||112||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||99||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||105||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||35||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||47||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||38||21||17||55,3||44,7
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Милли составы ==
2002 йылдағы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ауылда тик башҡорттар йәшәй — [[башҡорттар]] (100 %).

== Хужалыҡ эшмәкәрлеге ==
1917 йылға тиклем мал аҫырау, умартасылыҡ, сана һәм арба эшләү, һунарсылыҡ менән бергә игенселек менән дә шөгөлләнгәндәр, халыҡтың бер өлөшө сауҙа итеүгә ылыға. Баҙарҙарға ат, тире, йөн, йәнлек тиреһе, бал, балауыҙ, ағас һәм башҡа хужалыҡ кәрәк -яраҡтары сығарғандар. Әле унда 10-лап хужалыҡ донъя көтә. Хәҙерге көндә лә халыҡ малсылыҡ, умартасылыҡ менән көн күрә<ref>[https://burzyanmuseum.jimdofree.com/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D0%B0/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%8C-%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B7%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D0%B0/%D0%BA%D3%99%D0%B1%D3%99%D1%81/ Оло Кәбәс тарихынан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220320162757/https://burzyanmuseum.jimdofree.com/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D0%B0/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F-%D0%B4%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D1%8C-%D0%B1%D1%83%D1%80%D0%B7%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%B9%D0%BE%D0%BD%D0%B0/%D0%BA%D3%99%D0%B1%D3%99%D1%81/ |date=2022-03-20 }}</ref>.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/026/000040.html «Налог Белешмәһе» системаһында Кәбәс ауылы]</ref>:
* Сәскәле урамы {{lang-ru|улица Цветочная}})

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Вилданов Әхәт Ханнан улы]] ([[1 август]] [[1944 йыл]]) — әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты (1978). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2007), [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2009), Башҡортостандың мәғариф отличнигы (2006). [[Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы]] ағзаһы (1994).
 

== Сығанаҡтар ==
<references/>

{{Ишембай районы ауылдары}}

[[Категория:Ишембай районы ауылдары]]
Кәбәс () — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 38 кеше.
Почта индексы — 453233, ОКАТО коды — 80231845003.

 Географик урыны 
Кәбәс ауылы Олотау һырты эргәһендә, Нөгөш йылғаһына ҡойоусы Үрек йылғаһы буйында, Ҡалыу һырты башланған ерҙә урынлашҡан. Кәбәстән 2 км алыҫлыҡта Ташморон тауы ята.

Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 102 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡолғона): 15 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһына тиклем (Стәрлетамаҡ): 98 км

 Тарихы 
Яңы Кәбәс (Яңы Ғәбәс) исеме аҫтында яңы ауылға 1847 йылда, Ырымбур губернаһы Үрге Урал өйәҙенең Бөрйән улусы башҡорттары тарафынан, Талтым-Юрматы улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә крҙәшлек килешеүе буйынса, Иҫке-Кәбәс ауылынан айырылып күсеп ултырған тораҡ пункт булараҡ нигеҙ һалынған. 11 йорт, 80 кешеһе бүленеп күсеп ултырған. 1850 йылда 23 йортта 160 кеше иҫәпләнһә, унан Совет осоронда 70-кә яҡын өй, хужалыҡ булып китә.

1860 йылда Иҫке Кәбәстә ике манаралы собор мәсете файҙаланыуға тапшырылып, 12 саҡрым алыҫлыҡтан Яңы Кәбәс халҡы ла мәсеткә йөрөй.

1906 йылда ике ауыл да Орск өйәҙенең 3-сө Бөрйән улусы составында була.

1920 йыджа — Маҡар улусы составында.

1932 йылдан һуң Иҫке — Кәбәс ауылы иҫәп мәғлүмәттәрендә теркәлмәй, Яңы-Кәбәс хәҙергә Кәбәс исемен ала.

1984 йылдың 29 апреленә тиклем Көҙән ауыл Советына инә. Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1984 йылдың 29 апрелендәге № 6-2/95 номерлы «Кәбәс ауылын һәм Ялтыран ҡасабаһын Ишембай районының Көҙән ауыл Советынан Ҡолғона ауыл Советына күсереү тураһында» Ҡарарында ошолай тип әйтелә:
Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы ҡарар итә:
Кәбәс ауылын һәм Ялтыран ҡасабаһын Ишембай районының Көҙән ауыл Советынан Ҡолғона ауыл Советына күсерергә.

 Халҡы 
1847 йылда 11 ихатала 80 кеше, 1865 йылда 10 ихатала — 77 кеше йәшәгән. 1906 йылда — 96 кеше, 1920 йылда — 112 кеше, 1939 йылда — 99, 1959—105, 1989 йылда — 35, 2002 йылда — 47, 2010 йылда — 38 кеше..

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август112 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар99 1959 йыл 15 ғинуар105 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар35 2002 йыл 9 октябрь47 2010 йыл 14 октябрь38211755,344,7

 Милли составы 
2002 йылдағы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ауылда тик башҡорттар йәшәй — башҡорттар (100 %).

 Хужалыҡ эшмәкәрлеге 
1917 йылға тиклем мал аҫырау, умартасылыҡ, сана һәм арба эшләү, һунарсылыҡ менән бергә игенселек менән дә шөгөлләнгәндәр, халыҡтың бер өлөшө сауҙа итеүгә ылыға. Баҙарҙарға ат, тире, йөн, йәнлек тиреһе, бал, балауыҙ, ағас һәм башҡа хужалыҡ кәрәк -яраҡтары сығарғандар. Әле унда 10-лап хужалыҡ донъя көтә. Хәҙерге көндә лә халыҡ малсылыҡ, умартасылыҡ менән көн күрәОло Кәбәс тарихынан .

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Кәбәс ауылы:
 Сәскәле урамы )

 Билдәле шәхестәре 
 Вилданов Әхәт Ханнан улы (1 август 1944 йыл) — әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты (1978). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре (2007), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2009), Башҡортостандың мәғариф отличнигы (2006). Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы (1994).
 

 Сығанаҡтар 

Категория:Ишембай районы ауылдары