Юламан (Башҡортостан)
{{БМ|Юламан}}
{{ТП-Рәсәй|Юламан
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Юламан
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 54 | lat_min = 1 | lat_sec = 38
  |lon_deg = 55 | lon_min = 49 | lon_sec = 39
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Ауырғазы районы
 |теҙмәләге район       = 
 | вид поселения        = ауыл Советы
 | поселение            = Талбазы ауыл Советы (Ауырғазы районы){{!}}Талбазы 
 | поселение в таблице  =
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 407
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453480
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34745 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80205846003
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Юламан''' ({{lang-ru|Юламаново}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ауырғазы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 407 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453480, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80205846003.

== Тарихы ==
Юламан ауылына [[1745 йыл]]да аҫаба башҡорттар нигеҙ һала. Сотник Аҡҡолай Бикташев етәкселегендә Яйыҡ-Ҫыбы-Мең улусы аҫабалары Юламан Таймаҫовты һәм уның иптәштәрен Асау йылғаһы (башынан алып уның тамағына тиклем) буйындағы аҫаба ерҙәренә йылына 4 һыуһар һәм бал батманы өсөн индерә. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, Юламандың ата-бабалары 1669 йылда уҡ керҙәш булған, уларҙың береһе Талач Мерәҫов ошо уҡ йылға янында Талач ауылына нигеҙ һалған. Шулай итеп, Юламан 76 йылдан һуң керҙәшлекте тергеҙгән генә (уның тамғаһы). Уның улы Ноғман Юламанов (уның улдары Әғлиулла, Хажиәхмәт) һәм башҡа ерһеҙ башҡорттар типтәр ҡатламына күсә. 1783 йылда Яңы Алмантай ауылынан яңы суҡындырылған сыуаштар күсеп килә.  V ревизия ваҡытына улар 14 кеше иҫәпләнә. Артабан этник состав буйынса ауыл сыуаш булып китә. 1870 йылда 2 йортта — 26 башҡорт, 34 йортта 205 сыуаш йәшәгән. 1902 йылда унда 388 кеше менән 58 йорт асыҡлана. 18 йылдан һуң йорт-хужалыҡтар һаны 80-гә барып етә<ref>{{ИСДБ|страница=57}}</ref>.

Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1906 йылда бакалея кибете, мөгәзәй иҫәпкә алынған.

== Хәҙерге осор ==
Юламан ауылы Талбазы ауыл Советына ҡарай. Ауылда төп мәктәп (Талбазы лицейы филиалы), балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто бар<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/95303/ Юламан ауылы]</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||407||200||207||49,1||50,9
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу сараһына ярашлы, милләттең күпселеге - сыуаштар (95%).

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
Чегаклы йылғаһы (Ауырғазы йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан
* Район үҙәгенә тиклем ([[Талбазы (Ауырғазы районы)|Талбазы]]): 4 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Аҡкүл (Ғафури районы)|Аҡкүл]]): 34 км
== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Королев урамы  ({{lang-ru|улица Королева}})
* Ленин урамы  ({{lang-ru|улица Ленина}})
* Урман урамы  ({{lang-ru|Лесная улица}})
* Нефтселәр урамы  ({{lang-ru|улица Нефтяников}})
* Николаев  урамы  ({{lang-ru|улица Николаева}})
* Күл урамы  ({{lang-ru|Озерная улица}})
* Баҫыу урамы  ({{lang-ru|Полевая улица}})
* Производство урамы  ({{lang-ru|Производственная улица}})
* Пушкин урамы  ({{lang-ru|улица Пушкина}})
* Йәйғор урамы  ({{lang-ru|Радужная улица}})
* Сиркәү  урамы  ({{lang-ru|Церковная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/005/000136.html Госсправка сайтында урам исемдәре]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Савельев-Сас Александр Сергеевич]] ([[26 сентябрь]] [[1932 йыл]]) — сыуаш шағиры, яҙыусы. Халыҡ мәғарифы алдынғыһы. М. Трубина, Ф. Кәрим, Ауырғазы район хакимиәтенең Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге премиялар лауреаты. Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы (1994). Әлеге ваҡытта Башҡортостанда йәшәй һәм эшләй.
== Тирә-яҡ мөхит ==
* Сыбар ат күле
* Чегаклы йылғаһы

== Видеояҙмаларҙа ==
Юламаново - частица Республики Башкортостан<ref>{{YouTube|a3rgo6G1RkY|logo=1}}</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
== Һылтанмалар ==
* [https://basharchive.ru/census/reviz/56357/ 1850 йылғы ревизия материалдары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211023132040/https://basharchive.ru/census/reviz/56357/ |date=2021-10-23 }}
* {{ИСДБ|страница=57}}.
* {{БЭ|95303}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Ауырғазы районы ауылдары}}

[[Категория:Ауырғазы районы ауылдары]]
Юламан () — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 407 кеше.
Почта индексы — 453480, ОКАТО коды — 80205846003.

 Тарихы 
Юламан ауылына 1745 йылда аҫаба башҡорттар нигеҙ һала. Сотник Аҡҡолай Бикташев етәкселегендә Яйыҡ-Ҫыбы-Мең улусы аҫабалары Юламан Таймаҫовты һәм уның иптәштәрен Асау йылғаһы (башынан алып уның тамағына тиклем) буйындағы аҫаба ерҙәренә йылына 4 һыуһар һәм бал батманы өсөн индерә. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк, Юламандың ата-бабалары 1669 йылда уҡ керҙәш булған, уларҙың береһе Талач Мерәҫов ошо уҡ йылға янында Талач ауылына нигеҙ һалған. Шулай итеп, Юламан 76 йылдан һуң керҙәшлекте тергеҙгән генә (уның тамғаһы). Уның улы Ноғман Юламанов (уның улдары Әғлиулла, Хажиәхмәт) һәм башҡа ерһеҙ башҡорттар типтәр ҡатламына күсә. 1783 йылда Яңы Алмантай ауылынан яңы суҡындырылған сыуаштар күсеп килә.  V ревизия ваҡытына улар 14 кеше иҫәпләнә. Артабан этник состав буйынса ауыл сыуаш булып китә. 1870 йылда 2 йортта — 26 башҡорт, 34 йортта 205 сыуаш йәшәгән. 1902 йылда унда 388 кеше менән 58 йорт асыҡлана. 18 йылдан һуң йорт-хужалыҡтар һаны 80-гә барып етә.

Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. 1906 йылда бакалея кибете, мөгәзәй иҫәпкә алынған.

 Хәҙерге осор 
Юламан ауылы Талбазы ауыл Советына ҡарай. Ауылда төп мәктәп (Талбазы лицейы филиалы), балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто барЮламан ауылы.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь40720020749,150,9
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу сараһына ярашлы, милләттең күпселеге - сыуаштар (95%).

 Географик урыны 
Чегаклы йылғаһы (Ауырғазы йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан
 Район үҙәгенә тиклем (Талбазы): 4 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 34 км
 Урамдары 

 Королев урамы  ()
 Ленин урамы  ()
 Урман урамы  ()
 Нефтселәр урамы  ()
 Николаев  урамы  ()
 Күл урамы  ()
 Баҫыу урамы  ()
 Производство урамы  ()
 Пушкин урамы  ()
 Йәйғор урамы  ()
 Сиркәү  урамы  ()Госсправка сайтында урам исемдәре

 Билдәле шәхестәре 
 Савельев-Сас Александр Сергеевич (26 сентябрь 1932 йыл) — сыуаш шағиры, яҙыусы. Халыҡ мәғарифы алдынғыһы. М. Трубина, Ф. Кәрим, Ауырғазы район хакимиәтенең Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге премиялар лауреаты. Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы (1994). Әлеге ваҡытта Башҡортостанда йәшәй һәм эшләй.
 Тирә-яҡ мөхит 
 Сыбар ат күле
 Чегаклы йылғаһы

 Видеояҙмаларҙа 
Юламаново - частица Республики Башкортостан

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 1850 йылғы ревизия материалдары 
 .
 

Категория:Ауырғазы районы ауылдары