28 ноябрь
{{Ук}}
'''28 ноябрь''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 332-се көнө ([[кәбисә йыл]]ында 333-сө). Йыл тамамланыуға 33 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-11-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} || 
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар == 
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара 
* {{Ер}} [[Ер]]: Бөтә донъя мәрхәмәтлек көнө.
** Аура тураһында мәғлүмәтле булыу көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли 
* {{Албания}} [[Албания]]: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
* {{Флагификация|Бурунди}}: Республика көнө.
* {{Көнсығыш Тимор}} [[Көнсығыш Тимор]]: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
* {{Мавритания}} [[Мавритания]]: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө. 
* {{Панама}} [[Панама]]: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
* {{Флагификация|Сингапур}}: Оләсәй һәм олатайҙар көнө.
* {{Флагификация|Туркменистан}}: [[Мамыҡ]] уңышын йыйыу байрамы.
* {{Флагификация|Чад}}: Республика көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|Иран}}: Хәрби-диңгеҙ флоты көнө.
* {{Флагификация|Кыргызстан}}: Оборона спорт-техник ойошмалар хеҙмәткәрҙәре көнө. 
* {{Флагификация|Рәсәй}}: Профессиональ бухгалтерҙар көнө.
* {{Флагификация|Украина}}: Финанс мониторинг системаһы хеҙмәткәрҙәре көнө.
}}</onlyinclude> 
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1912]]: [[Рәсәй империяһы]]ның IV Дәүләт думаһы эш башлай.
* [[1943]]: Өс союздаш дәүләт етәкселәре — [[СССР]]-ҙан [[Сталин Иосиф Виссарионович|И. В. Сталин]], [[АҠШ]]-тан [[Рузвельт Франклин Делано|Ф. Д. Рузвельт]] һәм [[Бөйөк Британия]]нан [[Черчилль Уинстон|У. Черчилль]] ҡатнашлығында Тәһран конференцияһы башлана.

== {{Тыуым}} == 
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} || 
* [[Байтирәков Нурлығаян Нуриәхмәт улы]] (1890—17.05.1974), хәрби табип, хирург, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1946—1960 йылдарҙа [[Башҡорт АССР-ы]] Эске эштәр министрлығының медицина хеҙмәте начальнигы. [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]], [[Рәсәйҙәге Граждандар һуғышы|Граждандар]], [[Совет-фин һуғыштары|Совет-фин]] һәм [[Бөйөк Ватан һуғышы|Бөйөк Ватан]] һуғыштарында ҡатнашыусы. Медицина хеҙмәте полковнигы (1959). Башҡортостанда һаулыҡ һаҡлау эштәрен ойоштороусыларҙың береһе. [[РСФСР]]-ҙың (1957) һәм Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1957). 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]] (1945), ике [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1944, 1948) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1948) ордендары кавалеры.
* [[Хәкимов Кәрим Әбдрәүеф улы]] (''«Ҡыҙыл паша»''; төп исеме — ''Ғәбделхәкимов Ғәбделкәрим Ғәбделрәүеф улы''; 1890—10.01.1938), [[СССР]]-ҙың [[дәүләт]] эшмәкәре, [[Дипломатия|дипломат]]. Ғәрәп илдәрендә [[СССР]]-ҙың тәүге тулы хоҡуҡлы вәкиле. [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар һуғышында]] ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Алкин Ильяс Сәйетгәрәй улы]] (1895—27.10.1937), [[фән|ғалим]], юғары мәктәп уҡытыусыһы. [[Башҡорт милли хәрәкәте]] эшмәкәре. [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар һуғышында]] ҡатнашыусы. 1919—1920 йылдарҙа Башҡорт революцион комитеты ағзаһы, [[Башҡорт ғәскәрҙәре]] штабы начальнигы, [[Башҡорт АССР-ы]]ның хеҙмәт халыҡ комиссары. Профессор (1931). Сәйәси золом ҡорбаны. 
* [[Исхаҡов Нәжип Сәхипзада улы]] (1930—2015), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе эшмәкәре. 1959—1990 йылдарҙа [[Бөрйән район үҙәк дауаханаһы]]ның баш табибы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1974), [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Саҡмағош районы]] [[Әхмәт (Саҡмағош районы)|Әхмәт]] ауылынан.
* [[Фәйзрахманова Лүзидә Үзбәк ҡыҙы]] (1960), [[Педагогика|педагогик]] хеҙмәт ветераны. 2001—2015 йылдарҙа [[Асҡын районы]] [[Ҡубыяҙ]] урта мәктәбе директоры. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.
* [[Дауытов Рөстәм Хәзит улы]] (1965), [[спорт]]сы. [[СССР]] һәм [[Германия]] [[шахмат]]сыһы. 1996 йылдан Германия йыйылма командаһы ағзаһы. [[Башҡортостан]]дың беренсе халыҡ-ара гроссмейстеры (1989). Германия асыҡ чемпионаты еңеүсеһе (1996), [[Ер|Бөтә донъя]] шахмат олимпиадаһының көмөш ([[Истанбул]], 2000), [[Европа]] чемпионатының бронза (1999) призёры. СССР Ҡораллы Көстәре (1986) һәм үҫмерҙәр араһында СССР чемпионы (1983).  }}
}}</onlyinclude>

==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} || 
* [[Зәйнетдинов Шамил Рәшит улы]] (1951), [[фән|ғалим]]-[[тарих]]сы. 1975 йылдан [[СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты]]ның ғилми хеҙмәткәре, 1995 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр; 2000 йылдан — [[Көнсығыш иҡтисади-юридик гуманитар академияһы]]ның Ватан һәм дөйөм тарих кафедраһы мөдире; 2003 йылдан — Бөтә Рәсәй ситтән тороп уҡыу финанс-иҡтисади институты уҡытыусыһы, 2005 йылдан [[философия]], [[тарих]] һәм [[хоҡуҡ]] кафедраһы мөдире. Тарих фәндәре докторы (2001). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
* [[Ғәлиәхмәтов Рәил Ниғәмәтйән улы]] (1956), ғалим-[[Химия|химик]]. 1979—1980, 1985—1989 һәм 2005—2011 йылдарҙа Гербицидтар һәм үҫемлектәрҙең үҫеүен көйләгестәр ғилми-тикшеренеү технология институты хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1985 йылдан сектор начальнигы, 2005 йылдан — филиал директоры; 2011 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның инженерия факультеты деканы, бер үк ваҡытта сифатҡа идара итеү кафедраһы мөдире. Техник фәндәр докторы (2005). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Ҡыйғы районы]] [[Арыҫлан (Ҡыйғы районы)|Арыҫлан]] ауылынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Шаһивәлиев Әмир Дарис улы]] (1966), муниципаль хеҙмәткәр, ғалим-зооинженер. 2001 йылдан [[Бөрйән районы хакимиәте]] башлығының беренсе урынбаҫары — ауыл хужалығы идаралығы начальнигы. [[Ауыл хужалығы]] фәндәре кандидаты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Әбйәлил районы]] [[Ишкилде]] ауылынан.
* [[Усманова Кәримә Ишбулды ҡыҙы]] (1971), [[Журналистика|журналист]]. 2010 йылдан республиканың көньяҡ-көнсығыш төбәге буйынса [[«Башҡортостан» гәзите]]нең үҙ хәбәрсеһе. 2015 йылдан Рәсәй һәм Башҡортостандың Журналистар союздары ағзаһы. [[Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия|Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы]] лауреаты (2021). }}
}}</onlyinclude>

==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} || 
* [[Лоҡманова Әминә Ибәтулла ҡыҙы]] (1927—17.04.2008), [[Педагогика|педагог]], урындағы совет органдары хеҙмәткәре. 1947 йылдан (өҙөклөк менән) [[Хәйбулла районы]] мәктәптәре уҡытыусыһы; 1977—1984 йылдарҙа [[Әбеш ауыл Советы (Хәйбулла районы)|Әбеш ауыл советы]] башҡарма комитеты рәйесе. [[Башҡорт АССР-ы]] уҡытыусыларының 7-се съезы делегаты (1978). [[РСФСР]]-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Бүздәк районы]] [[Сыртлан (Бүздәк районы)|Сыртлан]] ауылынан.
* [[Әғзәмов Фәрит Әкрәм улы]] (1947), ғалим-[[Тау эше|тау инженеры]]. 1970 йылдан [[Өфө нефть институты]] һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1993 йылдан тау-нефть факультеты деканы. 1999—2010  йылдарҙа нефть һәм газ скважиналарын быраулау кафедраһы мөдире. Техник фәндәр докторы (1990), профессор (1991). [[Рәсәй]]ҙең (2004) һәм Башҡортостан Республикаһының (1998) атҡаҙанған фән эшмәкәре. Рәсәй Тәбиғи фәндәр академияһының Урал тау премияһы лауреаты (1997). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Саҡмағош районы]] [[Саҡмағош]] ауылынан.
}}</onlyinclude>

==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} || 
* [[Воробьёв Николай Алексеевич]] (1913—13.04.2000), [[Инженерлыҡ эше|инженер]]-[[Төҙөлөш|төҙөүсе]]. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1953 йылдан [[Өфө]]ләге «Нефтепроводмонтаж» тресы идарасыһы, 1973—1979 йылдарҙа [[Мәскәү]]ҙәге «Главзападтрубопроводстрой» идаралығы начальнигы. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1964). Сығышы менән хәҙерге [[Свердловск өлкәһе]]нең Серов районы Фроловское ауылынан.  
* [[Синенко Вера Сергеевна]] (1923—18.02.2007), [[Әҙәбиәт ғилеме|әҙәбиәт белгесе]]-[[фән|ғалим]]. 1944—1997 йылдарҙа [[К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт университеты]] уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1974—1992 йылдарҙа [[урыҫ әҙәбиәте]] [[тарих]]ы кафедраһы мөдире. [[Филология]] фәндәре докторы (1972), профессор (1973). [[Башҡорт АССР‑ы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1977). Сығышы менән хәҙерге [[Өфө ҡалаһы]]ның [[Дим (Өфө)|Дим]] биҫтәһенән.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Абуков Мөҙәрис Фәйзулла улы]] (1933), [[нефть|нефтсе]]. 1955—1996 йылдарҙа [[«Ишембайнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы]] дизелсыһы һәм машинисы, рационализатор. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған нефтсеһе. [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены]] кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Мәләүез районы]] [[Ергән]] ауылынан.
* [[Йыһангиров Рафаил Васик улы]] (1953), нефтсе. 1974 йылдан «Өфөнефть» [[нефть]] һәм [[газ]] сығарыу идаралығы слесарь-ремонтсыһы, мастеры, рационализатор. 3-сө дәрәжә [[Хеҙмәт Даны ордены]] кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Учалы районы]]нан.
* [[Морозкина Евгения Александровна]] (1953), әҙәбиәт белгесе-ғалим, [[тәржемә]]се. 1983 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2000—2001 йылдарҙа [[БДУ]] ҡарамағындағы Башҡортостан эшҡыуарлыҡтың комплекслы хәүефһеҙлеге академияһының сит телдәр кафедраһы, 2008 йылдан — лингводидактика һәм [[тәржемә]] ғилеме кафедраһы мөдире. Филология фәндәре докторы (1996), профессор (1998). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2003). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
* [[Михайлов Виктор Николаевич]] (1958), юрист, юстиция генерал-майоры. 2011—2018 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы буйынса эске эштәр министры урынбаҫары — Баш тикшереү идаралығы начальнигы. 2-се дәрәжә [[«Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены]]ның миҙалы менән бүләкләнеүсе. Сығышы менән хәҙерге [[Омск өлкәһе]] Большереченский районы Могильно-Посельское ауылынан. }}
}}</onlyinclude>

==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} || 
* [[Штайгер Готлиб Христианович]] (1924—16.11.2017), [[төҙөлөш]] алдынғыһы. 1974—1991 йылдарҙа «Белорецкметаллургстрой» тресы ташсыһы. [[СССР]] Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1985). [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1974) һәм [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены|Халыҡтар Дуҫлығы]] (1980) ордендары кавалеры. [[Белорет]] ҡалаһы һәм [[Белорет районы]]ның почётлы гражданы (1987). Сығышы менән хәҙерге [[Украина]]ның [[Одесса өлкәһе]] Первомайский ҡасабаһынан. 
* [[Юдин Александр Владимирович]] (1934—28.06.2010), рәссам. [[Өфө]]ләге «Баштехинформ» комплексы бинаһының фасадындағы «Фән һәм техника» мозаикаһы (1974) авторҙарының береһе. 1968 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.
}}</onlyinclude>

=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:28 ноябрҙә тыуғандар</categorytree>''
* [[1820]]: [[Фридрих Энгельс]], [[Коммунизм|коммунистик тәғлимәт]]кә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
* [[1829]]: Антон Рубинштейн, [[Рәсәй империяһы]] композиторы, беренсе рус консерваторияһына нигеҙ һалыусы.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1844]]: Анджело Мазини (1844—29.09.1926), [[Италия]] опера йырсыһы.
* [[1849]]: Василий Канский (1849—1922), Рәсәй империяһы линвисы, филолог, тәржемәсе һәм педагог.
* [[1880]]: Александр Блок, рус шағиры.
* [[1903]]: Ғәҙел Ҡотой, [[СССР]] татар яҙыусыһы, «Тапшырылмаған хаттар» повесының авторы.
* [[1909]]: [[Александр Ранкович]], сәйәси эшмәкәр, [[Югославия]]ның халыҡ геройы.  }}

== {{Үлем}} == 
''<categorytree depth="0">Категория:28 ноябрҙә вафат булғандар</categorytree>''
* [[1859]]: [[Вашингтон Ирвинг]], [[АҠШ]] яҙыусыһы.
* [[1939]]: Джеймс Нейсмит, [[баскетбол]] уйынын уйлап сығарыусы.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1954]]: [[Энрико Ферми]], [[Италия]] физигы, [[Нобель премияһы]] лауреаты.
* [[2006]]: Любовь Полищук, [[СССР]] һәм [[Рәсәй]]ҙең театр һәм кино актёры.
* [[2010]]: Владимир Маслаченко, СССР һәм Рәсәй телекомментаторы, [[футбол]] ҡапҡасыһы.  }}

== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}

[[Категория:Йыл көндәре|Л28]]
[[Категория:28 ноябрь]]
28 ноябрь — григориан стиле буйынса йылдың 332-се көнө (кәбисә йылында 333-сө). Йыл тамамланыуға 33 көн ҡала.

 
  
 1912: Рәсәй империяһының IV Дәүләт думаһы эш башлай.
 1943: Өс союздаш дәүләт етәкселәре — СССР-ҙан И. В. Сталин, АҠШ-тан Ф. Д. Рузвельт һәм Бөйөк Британиянан У. Черчилль ҡатнашлығында Тәһран конференцияһы башлана.

   
 Башҡортостан менән бәйле шәхестәр 
 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар 

 Дөйөм исемлек 

 1820: Фридрих Энгельс, коммунистик тәғлимәткә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
 1829: Антон Рубинштейн, Рәсәй империяһы композиторы, беренсе рус консерваторияһына нигеҙ һалыусы.

   

 1859: Вашингтон Ирвинг, АҠШ яҙыусыһы.
 1939: Джеймс Нейсмит, баскетбол уйынын уйлап сығарыусы.

  

Л28
Категория:28 ноябрь