Харисов Әхнәф Ибраһим улы
{{Учёный
 |Имя                  = Харисов Әхнәф Ибраһим улы
 |Оригинал имени       = 
 |Изображение          = Харисов Ахнаф Ибрагимович.jpg
|Ширина = 163px
 |Дата рождения        = 2.6.1914 
 |Место рождения       = {{ТыуғанУрыны|Өфө губернаһы}} [[Бөрө өйәҙе]]<ref name="Х">Хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның {{ТыуғанУрыны|Балтас районы}}</ref>, [[Имән (Балтас районы)|Имән]] ауылы
 |Дата смерти          = 15.5.1977
 |Место смерти         = [[РСФСР]], [[Башҡорт АССР-ы]], {{ВБУ|Өфө|Өфөлә}} 
 |Гражданство          = СССР
 |Научная сфера        = [[филология]]
 |Место работы         = [[РФА ӨФҮ ТТӘИ|Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты]]
 |Учёная степень       = {{Учёная степень|доктор|филологических наук}} (1972)
 |Учёное звание        = {{Учёное звание||0}} (1972)
 |Альма-матер          = [[Башҡорт дәүләт университеты]]
 |Научный руководитель = 
 |Знаменитые ученики   = 
 |Известен как         = {{прозаик|СССР|Рәсәй|XX быуат|Башҡортостан}}, {{филолог|Башҡортостан|СССР|XX быуат}}
 |Награды и премии     = {{{!}} style="background:transparent"
{{!}} {{Орден Октябрьской Революции|1975}} {{!!}} {{Орден Знак Почёта|1949}}
{{!}}-
{{{!}} style="background:transparent"
{{!}} {{Орден Салавата Юлаева|1987}}
{{!}}}
 |Роспись              = 
 |Ширина росписи       = 
 |Сайт                 = 
 |Викитека             = 
 |Викисклад            = 
}}
{{фамилиялаш|Харисов}}

'''Харисов Әхнәф Ибраһим улы''' ([[2 июнь]] [[1914 йыл]] — [[15 май]] [[1977 йыл]]) — башҡорт яҙыусыһы, тел һәм әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1954–1964 йылдарҙа [[Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты]] директоры, 1964–1977 йылдарҙа — директор урынбаҫары. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1942 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. Филология фәндәре докторы (1972), профессор (1972), [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1957) һәм [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] лауреаты (1987). [[Октябрь Революцияһы ордены|Октябрь Революцияһы]] (1975), [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1949) ордендары кавалеры.

Башҡорттарҙан беренсе булып «филология фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлаусы (1941).

== Биографияһы ==
Әхнәф Ибраһим улы Харисов 1914 йылдың 2 июнендә [[Өфө губернаһы]] Бөрө өйәҙе<ref>Хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Балтас районы]]</ref> [[Имән (Балтас районы)|Имән]] ауылында тыуған.

[[Файл:Tomb Kharisov A. (Харисов, Ахнаф Ибрагимович).jpg|thumb|Әхнәф Ибраһим улы Харисов ҡәбере ([[Өфө мосолман зыяраты]])]]
Буласаҡ ғалимдың ғилми эшкә һәләтлеге [[К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институты]]ның [[башҡорт теле]] һәм [[Башҡорт әҙәбиәте|әҙәбиәте]] бүлегендә уҡыған саҡтарында уҡ күренә башлай. 1935 йылда институтты тамамлағас, шунда уҡ эшкә ҡалдырыла. 1937 йылда шағир [[Ҡадир Даян]] менән бергәләп «Стилистика. V—VII кластар өсөн дәреслек» китабын яҙалар.

1941 йылда Мәскәүҙә тел белеме буйынса аспирантура тамамлай, башҡорттарҙан беренсе булып «филология фәндәре кандидаты» дәрәжәһенә диссертация яҡлай. 

1944 йылда рус телендә «Категория глагольных видов в башкирском языке» тигән тәрән фәнни йөкмәткеле китабын сығара. Шул уҡ 1944 йылда  уҡыу йорттары өсөн тағы ла бик мөһим бер китап — "Әҙәбиәт теорияһы"н донъяға сығара. 

Үҙ эшмәкәрлеген телсе булып башлаған Әхнәф Харисов нигеҙҙә әҙәбиәт мәсьәләләре менән шөгөлләнә. Уның 1965 йыл донъя күрген ҙур күләмле «Башҡорт халҡының әҙәби мираҫы. XVIII—XIX быуат» тигән китабы — һис шикһеҙ башҡорт фәнни күгендә баһалап бөткөһөҙ оло ҡаҙаныш. Шул уҡ ваҡытта мәктәптәр өсөн бик күп дәреслектәр, ҡулланмалар яҙыу эшен дә алып бара. Уның әүҙем ғилми эшмәкәрлеге «Октябрь революцияһы», «Почёт Билдәһе» ордендары һәм миҙалдар менән билдәләнде.

1948—1951 йылдарҙа Әхнәф Харисов Башҡортостан Яҙыусылар союзының идара рәйесе була. Был осорҙа ул башҡорт әҙәбиәтен аратабан үҫтереү һәм уны Бөтә Союза аренаһына сығарыуға күп көс һала.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013У|index.php/prosmotr/2-statya/660-kharisov-akhnaf-ibragimovich}}

== Сығанаҡтар ==
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Гайнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хусаинов Г. Б.]] Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 с. {{ref-ru}}
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Ғәйнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хөсәйенов Ғ. Б.]] Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. {{ref-ru}}

== Әҙәбиәт ==
*  Юрий Узиков. Исторические памятники Уфы. [https://search.rsl.ru/ru/record/01000613584] (на рус.яз.) «Китап» нәшриәте, 1999, 56-57 с. ISBN 5-295-02294-3.

[[Категория:Башҡорт теле белгестәре]]
[[Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары]]
[[Категория:Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар]]
[[Категория:Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусылары]]
[[Категория:Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:Башҡорт яҙыусылары]]
[[Категория:Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйестәре]]
[[Категория:Башҡорт әҙәбиәте белгестәре]]
[[Категория:Башҡортостан ғалимдары]]
[[Категория:Шәхестәр:ТТӘИ]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҙыусылар]]
[[Категория:Өфө мосолман зыяратында ерләнгән шәхестәр]]
[[Категория:Башҡорт фольклорсылары]]
Харисов Әхнәф Ибраһим улы (2 июнь 1914 йыл — 15 май 1977 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, тел һәм әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1954–1964 йылдарҙа Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты директоры, 1964–1977 йылдарҙа — директор урынбаҫары. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1942 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре докторы (1972), профессор (1972), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1957) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1987). Октябрь Революцияһы (1975), «Почёт Билдәһе» (1949) ордендары кавалеры.

Башҡорттарҙан беренсе булып «филология фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлаусы (1941).

 Биографияһы 
Әхнәф Ибраһим улы Харисов 1914 йылдың 2 июнендә Өфө губернаһы Бөрө өйәҙеХәҙерге Башҡортостан Республикаһының Балтас районы Имән ауылында тыуған.

thumb|Әхнәф Ибраһим улы Харисов ҡәбере (Өфө мосолман зыяраты)
Буласаҡ ғалимдың ғилми эшкә һәләтлеге К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының башҡорт теле һәм әҙәбиәте бүлегендә уҡыған саҡтарында уҡ күренә башлай. 1935 йылда институтты тамамлағас, шунда уҡ эшкә ҡалдырыла. 1937 йылда шағир Ҡадир Даян менән бергәләп «Стилистика. V—VII кластар өсөн дәреслек» китабын яҙалар.

1941 йылда Мәскәүҙә тел белеме буйынса аспирантура тамамлай, башҡорттарҙан беренсе булып «филология фәндәре кандидаты» дәрәжәһенә диссертация яҡлай. 

1944 йылда рус телендә «Категория глагольных видов в башкирском языке» тигән тәрән фәнни йөкмәткеле китабын сығара. Шул уҡ 1944 йылда  уҡыу йорттары өсөн тағы ла бик мөһим бер китап — "Әҙәбиәт теорияһы"н донъяға сығара. 

Үҙ эшмәкәрлеген телсе булып башлаған Әхнәф Харисов нигеҙҙә әҙәбиәт мәсьәләләре менән шөгөлләнә. Уның 1965 йыл донъя күрген ҙур күләмле «Башҡорт халҡының әҙәби мираҫы. XVIII—XIX быуат» тигән китабы — һис шикһеҙ башҡорт фәнни күгендә баһалап бөткөһөҙ оло ҡаҙаныш. Шул уҡ ваҡытта мәктәптәр өсөн бик күп дәреслектәр, ҡулланмалар яҙыу эшен дә алып бара. Уның әүҙем ғилми эшмәкәрлеге «Октябрь революцияһы», «Почёт Билдәһе» ордендары һәм миҙалдар менән билдәләнде.

1948—1951 йылдарҙа Әхнәф Харисов Башҡортостан Яҙыусылар союзының идара рәйесе була. Был осорҙа ул башҡорт әҙәбиәтен аратабан үҫтереү һәм уны Бөтә Союза аренаһына сығарыуға күп көс һала.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 

 Сығанаҡтар 
 Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 с. 
 Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ. Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
 Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с. 

 Әҙәбиәт 
  Юрий Узиков. Исторические памятники Уфы.  (на рус.яз.) «Китап» нәшриәте, 1999, 56-57 с. ISBN 5-295-02294-3.

Категория:Башҡорт теле белгестәре
Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары
Категория:Башҡорт дәүләт университетын тамамлаусылар
Категория:Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусылары
Категория:Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәрҙәре
Категория:Башҡорт яҙыусылары
Категория:Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйестәре
Категория:Башҡорт әҙәбиәте белгестәре
Категория:Башҡортостан ғалимдары
Категория:Шәхестәр:ТТӘИ
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҙыусылар
Категория:Өфө мосолман зыяратында ерләнгән шәхестәр
Категория:Башҡорт фольклорсылары