Мансур (Учалы районы)
{{БМ|Мансур (мәғәнәләр)}}
{{НП-Россия
| статус = ауыл
| башкирское название = Мансур
| оригинальное название = {{lang-ru|Мансурово}}
| герб = 
| флаг = 
| lat_deg = 54
| lat_min = 29
| lat_sec = 8
| lon_deg = 59
| lon_min = 31
| lon_sec = 34
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| регион = Башҡортостан
| регион в таблице = Башкортостан
| вид района = 
| район = Учалы районы{{!}}Учалы
| район в таблице = 
| вид поселения = Ауыл советы
| поселение = Мансур ауыл Советы (Учалы районы){{!}}Мансур
| поселение в таблице = 
| внутреннее деление = 
| глава = 
| дата основания = 
| первое упоминание = 
| прежние имена = 
| статус с = 
| площадь = 
| высота центра НП = 
| население = {{ Население | Мансурово (Учалинский район) | тс }}
| год переписи = {{ Население | Мансурово (Учалинский район) | г }}
| плотность = 
| агломерация = 
| милли состав = [[башҡорттар]]
| конфессиональный состав = 
| этнохороним = 
| почтовый индекс = 453718
| почтовые индексы = 
| телефонный код = 
| цифровой идентификатор = 80253849001
| категория в Commons = 
| сайт = 
}}
'''Мансур''' ({{lang-ru|Мансурово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Учалы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 740 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453748, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80253849001.

== Географик урыны ==
Мансур ауылы  Шартым йылғаһы (Уй йылғаһы ҡушылдығы)  буйында урынлашҡан.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Учалы (ҡала)|Учалы]]): 32 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шартым): 5 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
== Тарихы == 
Типтәрҙәрҙең Мансур ауылы Шартым йылғаһы буйында урынлашҡан. [[XVIII быуат]]та уны урынлашыуы буйынса Ирәндек ауылы тип атағандар. Тәүге төпләнеүсеһе Мансур Ибраһимов, 1767—1768 йылдарҙа Екатерина Уложенный комиссияһына типтәрҙәрҙән депутат итеп һайлана. Типтәрҙәр исеменән вәкилдәр Мөхәмәт Сәфәров һәм Күсәрбай Арыҫланов, ябай старшиналар Исмәғил Аблаев, Ишмән Ишмәтов һәм отставкалағы писарь Биктимер Уразмәтов булған ерҙәргә өҫтәмә ер һорап, үтенестәрен үҙ депутаты Мансур Ибраһимовҡа наказ формаһында яҙа. 

V рәүиз буйынса Мансур ауылында  17 йорт-хужалыҡта 111 кеше иҫәпләнә. 64 йылдан һуң 52 йортта 405 кеше йәшәй. 1920 йылда 170 йорт-хужалыҡта 934 кеше иҫәпләнә.

Был ауылдан алыҫ түгел ерҙә алтын сығарғандар. Ҡомһоҙ сауҙагәрҙәр ауыл ситтәрендә спиртлы эсемлектәр һатыу өсөн ҡабаҡтар асҡан,  халыҡ быға бер нисә тапҡыр ризаһыҙлыҡ белдергән<ref>{{ИСДБ|страница=28}}</ref>.

== Хәҙерге осор ==
Ауылда төп мәктәп  (Сәфәр урта мәктәбе филиалы),  балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ  пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана,  мәсет бар<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/88729/ Мансур, Учалы районы]</ref>

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||740||371||369||50,1||49,9
|-
|}
;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[башҡорттар]] (84  %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>

{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Ревизия материалдары ==
1795 йылда<ref>[https://basharchive.ru/census/reviz/39412/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> һәм
1811 йылда<ref>[https://basharchive.ru/census/reviz/86837/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Мансур ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.
== Урамдары ==
{{Колонки|3}}
* Абҙаҡ урамы  ({{lang-ru|Абзаковская улица}})
* Тау урамы  ({{lang-ru|Горная улица}})
* Завод урамы  ({{lang-ru|Заводская улица}})
* Урман урамы  ({{lang-ru|Лесная улица}})
* М.Хиләжев урамы  ({{lang-ru|улица М.Хилажева}})
* Тыныслыҡ урамы  ({{lang-ru|улица Мира}})
* Йәштәр урамы  ({{lang-ru|Молодежная улица}})
* Яр буйы урамы  ({{lang-ru|Набережная улица}})
* Таулы урамы  ({{lang-ru|Нагорная улица}})
* Күл урамы  ({{lang-ru|Озерная улица}})
* Беренсе Май урамы  ({{lang-ru|Первомайская улица}})
* Еңеү урамы  ({{lang-ru|улица Победы}})
* Рәсәй урамы  ({{lang-ru|Российская улица}})
* С.Юлаев урамы  ({{lang-ru|улица С. Юлаева}})
* Смолин урамы  ({{lang-ru|улица Смолина}})
* Төҙөлөш урамы  ({{lang-ru|улица Строителей}})
* Үҙәк урам  ({{lang-ru|Центральная улица}}) 
* Шайморатов урамы  ({{lang-ru|улица Шаймуратова}}) 
* Мәктәп урамы  ({{lang-ru|Школьная улица}}<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/046/000081.html Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Видеояҙмаларҙа ==
[https://yandex.ru/video/preview/?text=Мансурово%20Учалинского%20района%20в%20видеофильмах&path=yandex_search&parent-reqid=1648545485297380-9050570158806314139-vla1-2020-vla-l7-balancer-8080-BAL-2680&from_type=vast&filmId=14095873763014371027 Д. Мансурово, Учалинский р-н]

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Йыһаншин Сабир Шәйәхмәт улы]] (28.08.1924— 4.10.2018) — партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим-педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1971—1985 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының мәғариф министры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Педагогия фәндәре кандидаты (1969), доцент (1985). Октябрь Революцияһы, II дәрәжә Ватан һуғышы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, «Почёт Билдәһе» һәм III дәрәжә Дан ордендары кавалеры
* [[Хилажев Мәүлит Хилаж улы]] (5.05.1916—30.08.1997), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры. Уҡсылар полкының орудие төҙәүсеһе, ефрейтор. Дан орденының тулы кавалеры.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]

== Һылтанмалар ==
* 1795 йылғы [https://basharchive.ru/census/reviz/39412/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* 1811 йылғы [https://basharchive.ru/census/reviz/86837/ ревизия материалдары]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/9345-mansur-uchaly-r-nynda-y-auyl}}
* [http://ufagen.ru/places/uchalinskiy/mansurovo.html Мансурово на портале «Генеалогия и Архивы»]
* [http://nnk.ru/content/articles/index.php?article=192 Һанғалыҡ деорит карьеры] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180910165719/http://nnk.ru/content/articles/index.php?article=192 |date=2018-09-10 }}
* {{ИСДБ|страница=28}}
{{Учалы районы ауылдары}}

[[Категория:Учалы районы ауылдары]]
Мансур () — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 740 кеше.
Почта индексы — 453748, ОКАТО коды — 80253849001.

 Географик урыны 
Мансур ауылы  Шартым йылғаһы (Уй йылғаһы ҡушылдығы)  буйында урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Учалы): 32 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Шартым): 5 км
 Тарихы  
Типтәрҙәрҙең Мансур ауылы Шартым йылғаһы буйында урынлашҡан. XVIII быуатта уны урынлашыуы буйынса Ирәндек ауылы тип атағандар. Тәүге төпләнеүсеһе Мансур Ибраһимов, 1767—1768 йылдарҙа Екатерина Уложенный комиссияһына типтәрҙәрҙән депутат итеп һайлана. Типтәрҙәр исеменән вәкилдәр Мөхәмәт Сәфәров һәм Күсәрбай Арыҫланов, ябай старшиналар Исмәғил Аблаев, Ишмән Ишмәтов һәм отставкалағы писарь Биктимер Уразмәтов булған ерҙәргә өҫтәмә ер һорап, үтенестәрен үҙ депутаты Мансур Ибраһимовҡа наказ формаһында яҙа. 

V рәүиз буйынса Мансур ауылында  17 йорт-хужалыҡта 111 кеше иҫәпләнә. 64 йылдан һуң 52 йортта 405 кеше йәшәй. 1920 йылда 170 йорт-хужалыҡта 934 кеше иҫәпләнә.

Был ауылдан алыҫ түгел ерҙә алтын сығарғандар. Ҡомһоҙ сауҙагәрҙәр ауыл ситтәрендә спиртлы эсемлектәр һатыу өсөн ҡабаҡтар асҡан,  халыҡ быға бер нисә тапҡыр ризаһыҙлыҡ белдергән.

 Хәҙерге осор 
Ауылда төп мәктәп  (Сәфәр урта мәктәбе филиалы),  балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ  пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана,  мәсет барМансур, Учалы районы

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь74037136950,149,9
Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (84  %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта 

 Ревизия материалдары 
1795 йылдаревизия материалдары һәм
1811 йылдаревизия материалдары Мансур ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.
 Урамдары 

 Абҙаҡ урамы  ()
 Тау урамы  ()
 Завод урамы  ()
 Урман урамы  ()
 М.Хиләжев урамы  ()
 Тыныслыҡ урамы  ()
 Йәштәр урамы  ()
 Яр буйы урамы  ()
 Таулы урамы  ()
 Күл урамы  ()
 Беренсе Май урамы  ()
 Еңеү урамы  ()
 Рәсәй урамы  ()
 С.Юлаев урамы  ()
 Смолин урамы  ()
 Төҙөлөш урамы  ()
 Үҙәк урам  () 
 Шайморатов урамы  () 
 Мәктәп урамы  (Межрайонная инспекция Федеральной налоговой службы № 20 по Республике Башкортостан

 Видеояҙмаларҙа 
Д. Мансурово, Учалинский р-н

 Билдәле шәхестәре 
 Йыһаншин Сабир Шәйәхмәт улы (28.08.1924— 4.10.2018) — партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, ғалим-педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1971—1985 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының мәғариф министры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Педагогия фәндәре кандидаты (1969), доцент (1985). Октябрь Революцияһы, II дәрәжә Ватан һуғышы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, «Почёт Билдәһе» һәм III дәрәжә Дан ордендары кавалеры
 Хилажев Мәүлит Хилаж улы (5.05.1916—30.08.1997), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Уҡсылар полкының орудие төҙәүсеһе, ефрейтор. Дан орденының тулы кавалеры.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 1795 йылғы ревизия материалдары
 1811 йылғы ревизия материалдары
 
 Мансурово на портале «Генеалогия и Архивы»
 Һанғалыҡ деорит карьеры 
 

Категория:Учалы районы ауылдары