Табылды
{{ТП-Рәсәй|Табылды}}
'''Табылды''' ({{lang-ru|Табулда}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Стәрлебаш районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә  халыҡ һаны 306 кеше була<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453184, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80248830003. [[ИФНС коды]] — 0268<ref>https://www.gosspravka.ru/02/000000.html</ref>.

== Тарихы ==
Табылды ауылына нигеҙ [[XVIII быуат]] уртаһында Юрматы улусы старшинаһы булған Табылды Юлбирҙин (1755) тарафынан һалына. Ә Табылды үҙе — [[Юрматы]] улусы Аҙнай түбәһе старшинаһы Тәтегәс бейҙең бүләһе. V ревизия сараһында ауылдағы 36 ихатала — 233 кеше, VII рәүиз документтарында 14 ихатала 387 кеше йәшәүе тураһында мәғлүмәт теркәлә. [[1816 йыл]]ғы халыҡ иҫәбен алыу мәлендә Табылдының хорунжий дәрәжәһенә эйә булған өлкән улы Зәйнәғәбдиндең Ҡулбай исемле улы һәм Әбделмән, Исмәғил, Ишем, Сөләймән исемле ейәндәре теркәлә. Шулай уҡ йорт яҫауылы булып торған икенсе улы Әбделвәлиҙең Байғаҙы исемле улы иҫәпкә инә. Өсөнсө улы Әбделхәлил була (балалары күрһәтелмәй). Иң кесе улы Әбдрәхим Табулдин указлы мулла була. Уның балалары — Ибраһим, Рафиҡ һәм Рахманғол<ref> [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]{{ref-ru}}</ref><ref name="Табылды">{{китап |автор= Юсупов Ю. М., Исянгулов Ш. Н., Ярмуллин А. Ш. |заглавие= Юрматы. |место= Уфа|издательство=Идель Пресс |год= 2017|страниц= 152/С. 63|тираж=500 экз. }}</ref>. 

[[Тәтегәс бей]] 1609 йылда Юрматы улусының башҡа түбәләре башлыҡтары [[Аҙнай]], [[Ҡармыш]] һәм [[Илсек-Тимер]] менән бергә [[Рәсәй империяһы]] батшаһынан улустың аҫаба ерҙәренә һаҡлау грамотаһы ала<ref name="Табылды" />.

[[Өфө наместниклығы]] картаһында [[1786 йыл]]да Табылды атамаһын йөрөткән ике ауыл күрһәтелә. Улар бер-береһенән ярайһы уҡ алыҫ ҡына урынлашҡан була. Табылды ауылында йәшәгән 370 кешегә 200 бот ужым ашлығы һәм 1808 бот яҙғы ашлыҡ сәселә. [[1815 йыл]]да Табылды ауылы кешеләренең бер өлөшө, айырылып сығып, '''''Ҡотлоюл''''' утарын булдыра. Өс ихатала 55 кеше йәшәй, тип теркәлә. [[XIX быуат]]тың рәүиз документтарында түбәндәге мәғлүмәттәр бирелә: 1834 йылда — 83, 1850 йылда — 91, 1859 й. — 99 башҡорт<ref name="Стәрлебаш">{{китап |автор=Коллектив авторов |заглавие=История башкирских родов. Юрматы. |ответственный=Хамидуллин С. И. |ссылка=http://ihtika.ru/index.php/book/istoriya-bashkirskih-rodov-yurmaty-tom-30-ch-1--ufa-2018/page/180 |место=Уфа |издательство=Китап |год=2018 |том=30, часть 1 |страниц=840 |страницы=191 |тираж = 2 000 |isbn= 978-5-295-06968-0|ref= }}</ref>. Артабан утар ауыл булып китә һәм төп ауылдан беренсе булып утарға күсенеп ултырған Яныбай Ейәнғолов (1764 й. т.) исеме менән [[Яныбай]] тип йөрөтөлә. Уның ҡустылары Абдрахман менән Әлибайҙың уландары: Ҡырғыҙбай, Һибәтулла, Ғөбәйҙулла, Мөхәмәтулла. Яныбай Ейәнғолов та — Тәтегәс старшинаның бүләһе. Тимәк, Табылды менән Яныбай — нәҫел шәжәрәһенең өсөнсө быуыны<ref name="Табылды" />.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||306||148||158||48,4||51,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Стәрлебаш]]): 22 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Күндерәк (Стәрлебаш районы)|Күндерәк]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Стәрлетамаҡ (ҡала)|Стәрлетамаҡ]]): 65 км

== Урамдары ==
* Дуҫлыҡ урамы ({{lang-ru|улица Дружбы}}),

* Комсомол урамы ({{lang-ru|улица Комсомольская}}),

* Тау урамы ({{lang-ru|улица Горная}}) <ref>https://www.gosspravka.ru/02/000000.html</ref>.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Рәхимов Илһам Ринат улы]] (1970), театр артисы. 1991 йылдан Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһе актёры, 2016 йылдан башҡорт драма театрының художество етәксеһе, 2018 йылдан театр-концерт берләшмәһе директоры урынбаҫары. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған артисы (2002), «Театр яҙы» республика фестивале лауреаты (1997)<ref>[https://sgtko.ru/bashdramteatr/ilham-rahimov/  Стерлитамакское государственное театрально-концертное объединение. Официальный сайт. Башдрамтеатр / Артисты театра / ИЛЬХАМ РАХИМОВ]
{{V|27|04|2020}} </ref>.

* [[Яхина Әнисә Алтынтимер ҡыҙы]] (11 май 1952 йыл) — Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының нәфис һүҙ жанры артисы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1993)<ref>{{БЭ2013|index.php/component/content/article/8-statya/17876-yakhina-nis-altyntimer-y-y}} {{V|11|12|2020}}</ref>.<ref>https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%AF%D1%85%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D3%98%D0%BD%D0%B8%D1%81%D3%99_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%80_%D2%A1%D1%8B%D2%99%D1%8B</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.] {{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* [http://bash.bashenc.ru/index.php/component/content/article/8-statya/12934-tabyldy-st-rlebash-r-nynda-y-auyl Башҡорт энциклопедияһы — Табылды]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|27|04|2020}}  
* [http://ufagen.ru/places/sterlibashevskiy/tabulda.html Табулда, Кутлуюлово, Яныбаево на портале «Генеалогия и Архивы»]{{ref-ru}}{{V|27|04|2020}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Стәрлебаш районы ауылдары}}

[[Категория:Стәрлебаш районы ауылдары]]
Табылды () — Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә  халыҡ һаны 306 кеше була.
Почта индексы — 453184, ОКАТО коды — 80248830003. ИФНС коды — 0268https://www.gosspravka.ru/02/000000.html.

 Тарихы 
Табылды ауылына нигеҙ XVIII быуат уртаһында Юрматы улусы старшинаһы булған Табылды Юлбирҙин (1755) тарафынан һалына. Ә Табылды үҙе — Юрматы улусы Аҙнай түбәһе старшинаһы Тәтегәс бейҙең бүләһе. V ревизия сараһында ауылдағы 36 ихатала — 233 кеше, VII рәүиз документтарында 14 ихатала 387 кеше йәшәүе тураһында мәғлүмәт теркәлә. 1816 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәлендә Табылдының хорунжий дәрәжәһенә эйә булған өлкән улы Зәйнәғәбдиндең Ҡулбай исемле улы һәм Әбделмән, Исмәғил, Ишем, Сөләймән исемле ейәндәре теркәлә. Шулай уҡ йорт яҫауылы булып торған икенсе улы Әбделвәлиҙең Байғаҙы исемле улы иҫәпкә инә. Өсөнсө улы Әбделхәлил була (балалары күрһәтелмәй). Иң кесе улы Әбдрәхим Табулдин указлы мулла була. Уның балалары — Ибраһим, Рафиҡ һәм Рахманғол Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.. 

Тәтегәс бей 1609 йылда Юрматы улусының башҡа түбәләре башлыҡтары Аҙнай, Ҡармыш һәм Илсек-Тимер менән бергә Рәсәй империяһы батшаһынан улустың аҫаба ерҙәренә һаҡлау грамотаһы ала.

Өфө наместниклығы картаһында 1786 йылда Табылды атамаһын йөрөткән ике ауыл күрһәтелә. Улар бер-береһенән ярайһы уҡ алыҫ ҡына урынлашҡан була. Табылды ауылында йәшәгән 370 кешегә 200 бот ужым ашлығы һәм 1808 бот яҙғы ашлыҡ сәселә. 1815 йылда Табылды ауылы кешеләренең бер өлөшө, айырылып сығып, Ҡотлоюл утарын булдыра. Өс ихатала 55 кеше йәшәй, тип теркәлә. XIX быуаттың рәүиз документтарында түбәндәге мәғлүмәттәр бирелә: 1834 йылда — 83, 1850 йылда — 91, 1859 й. — 99 башҡорт. Артабан утар ауыл булып китә һәм төп ауылдан беренсе булып утарға күсенеп ултырған Яныбай Ейәнғолов (1764 й. т.) исеме менән Яныбай тип йөрөтөлә. Уның ҡустылары Абдрахман менән Әлибайҙың уландары: Ҡырғыҙбай, Һибәтулла, Ғөбәйҙулла, Мөхәмәтулла. Яныбай Ейәнғолов та — Тәтегәс старшинаның бүләһе. Тимәк, Табылды менән Яныбай — нәҫел шәжәрәһенең өсөнсө быуыны.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь30614815848,451,6

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Стәрлебаш): 22 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Күндерәк): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Стәрлетамаҡ): 65 км

 Урамдары 
 Дуҫлыҡ урамы (),

 Комсомол урамы (),

 Тау урамы () https://www.gosspravka.ru/02/000000.html.

 Билдәле шәхестәре 
 Рәхимов Илһам Ринат улы (1970), театр артисы. 1991 йылдан Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһе актёры, 2016 йылдан башҡорт драма театрының художество етәксеһе, 2018 йылдан театр-концерт берләшмәһе директоры урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2002), «Театр яҙы» республика фестивале лауреаты (1997) Стерлитамакское государственное театрально-концертное объединение. Официальный сайт. Башдрамтеатр / Артисты театра / ИЛЬХАМ РАХИМОВ
 .

 Яхина Әнисә Алтынтимер ҡыҙы (11 май 1952 йыл) — Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының нәфис һүҙ жанры артисы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1993) .https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%AF%D1%85%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D3%98%D0%BD%D0%B8%D1%81%D3%99_%D0%90%D0%BB%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%80_%D2%A1%D1%8B%D2%99%D1%8B

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

 Һылтанмалар 
 Башҡорт энциклопедияһы — Табылды  
 Табулда, Кутлуюлово, Яныбаево на портале «Генеалогия и Архивы»

Категория:Стәрлебаш районы ауылдары