Елдәр
{{Ук}}
'''Елдәр''' ({{lang-ru|Зильдярово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Миәкә районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 890 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452092, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80244825001.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||890||428||462||48,1||51,9
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ҡырғыҙ-Миәкә]]): 37 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Аксенов (Әлшәй районы)|Аксенов]]): 80 км
== Ауыл тарихы ==
[[Елдәр]] ауылы шул уҡ исемдәге йылға һәм [[Өйәҙе (Дим ҡушылдығы)|Өйәҙе]] йылғаһы эргәһендә урынлашҡан.Ауыл [[1786 йыл]]дан алып билдәле. Ул Күл-Иле-Мең улусы аҫабалары тарафынан ҡабул ителгән керҙәш [[башҡорттар]] ауылы булып тора. Уларҙан башҡа бында [[Баязит (Миәкә районы)|Баязит ауылы]]нан килгән [[типтәрҙәр]] ҙә (Ишморат Миндәев, Ишмөхәмәтовтар, Ҡорбанғәлиндар, Ильяс Ҡыҙрасов) билдәле. 1795 йылда 35 йортта 166 кеше йәшәгән. 1816 йылда типтәрҙәр — 18, 1834 йылда 25 йән иҫәпләнгән. [[1816 йыл]]да керҙәш [[башҡорттар]] — 149, 1834 й. — 232, 1850 й. — 321 кеше булған. [[1859 йыл]]да- 851, [[1870 йыл]]да — 1099, [[1917 йыл]]да — 1876 [[Башҡорттар|башҡорт]] (ҡайһы берҙәре «яңы башҡорттар»),5 [[Типтәрҙәр|типтәр]],3-әр [[Татарҙар|татар]] һәм [[Сыуаштар|сыуаш]],1 [[украиндар|украин]] һаналған. [[1920 йыл]]да 1810 [[Башҡорттар|башҡорт]] һәм [[Типтәрҙәр|типтәр]] иҫәптә торған.  1843 йылда 464 башҡортҡа 128 бот ужым һәм 2792 бот яҙғы иген сәселгән. 12 тирмәне булған. 1917 йыл 339 йорттоң сәсеүлек майҙаны 1724 дисәтинә тәшкил иткән, шул иҫәптән 130-ы - 4 дисәтинәгә тиклем, 98-е - 10 дисәтинәгә тиклем, 22 йорттоң - 15 дисәтинәгә тиклем, 27 йорттоң - 15 дисәтинәнән ашыу ере булған.<br>
Бөтә төбәк һәм ауыл [[башҡорттар]]ы [[1812 йылғы Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан. 2-се башҡорт полкы составында [[Елдәр |Елдәр ауылы]]нан француздарға ҡаршы ике көмөш миҙал менән бүләкләнгән зауряд-сотник Садиҡ Сәғитов һуғышҡан.<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/442 А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 440-сы б.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220329064538/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/442 |date=2022-03-29 }}</ref><br>
[[1865 йыл]]да Елдәр (Елдерәк) исеме менән иҫәпкә алынған, 120 йортта 899 кеше йәшәгән.Халыҡ игенселек, малсылыҡ, балта эше менән шөғөлләнгән. 2 мәсет, училище, 12 һыу тирмәне булған. 1906 йылда 2 мәсет, 4 тирмән, тимерлек, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән; ауылда улус идараһы урынлашҡан. 1939 йылда ике ауыл — Яңы Елдәр һәм Иҫке Елдәр теркәлгән, һуңынан улар бергә иҫәпкә алынған. Халҡы: [[1906 йыл|1906]] й. — 1395 кеше; [[1920 йыл|1920]] — 1810; [[1939 йыл|1939]] — 1544; [[1959 йыл|1959]] — 1231; [[1989 йыл|1989]] — 960; 2002 — 978; [[2010 йыл|2010]] — 890 кеше. [[Башҡорттар]], [[татарҙар]] йәшәй (2002). М.К.Сәлимов, В.С.Сыромятников, Р.Н.Фәхретдинов ошо ауылда тыуған.Хәҙерге ваҡытта урта мәктәп, амбулатория, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/85880/ Башҡорт энциклопедияһы.Елдәр]</ref>

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Көнсығыш (урамы), ({{lang-ru|Восточная (улица)}})
* Туҡай (урамы), ({{lang-ru|Тукая (улица)}})
* Таулы (урамы), ({{lang-ru|Горная (улица)}})
* Дуҫлыҡ (урамы), ({{lang-ru|Дружбы (улица)}})
* Урман (урамы), ({{lang-ru|Лесная (улица)}})
* М.Ғафури (урамы), ({{lang-ru|М.Гафури (улица)}})
* Тыныслыҡ(урамы), ({{lang-ru|Мира (улица)}})
* Быуа (урамы), ({{lang-ru|Прудный (улица)}})
* Йылға (урамы), ({{lang-ru|Речная (улица)}})
* Чапаев (урамы), ({{lang-ru|Чапаева (улица)}})
* Шоссе (урамы), ({{lang-ru|Шоссейная (улица)}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/038/000026.html Справочник почтовых индексов / кодов ОКАТО - ОКТМО/налоговых инспекций ФНС / адресов]</ref>
{{Колонки|конец}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Сыромятников Василий Степанович]] (14.08.1885—20.03.1979), [[Рәсәй империяһы]] һәм [[СССР]] рәссамы, педагог. Башҡортостанда профессиональ һынлы сәнғәткә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
* [[Садиҡ Сәғитов]] — 2-се Башҡорт полкы составында [[1812 йылғы Ватан һуғышы]]нда һәм [[Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтары]]нда ҡатнашыусы. «1814 йылдың 19  мартында Парижды алған өсөн» һәм «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалдары кавалеры.
* [[Сәлимов Мөхәмәт Кәрим улы]] 14.02.1925—4.12.2000), төҙөүсе. 1955—1985 йылдарҙа «Өфөтрансстрой» тресы 826-сы төҙөлөш-монтаж поезының балта оҫталары бригадиры. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1966). 
* [[Фәхретдинов Ривал Нуретдин улы]] (1946), хеҙмәт ветераны, [[фән|ғалим]]-[[биолог]]. 2010 йылдан [[Мәскәү]] ҡалаһындағы  «“ХимСервисИнжинирг” киң профилле компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең генераль директоры. Химия фәндәре докторы (1994), профессор (1996). Ленин комсомолы (1979) һәм Рәсәй нефть һәм газ инженерҙарының «Золотой РОСИНГ» йәмғиәте премияһы лауреаты (2004).
* [[Шиһапов Зиннур Хәйҙәр улы]] (11.09.1965), ғалим-генетик, биология фәндәре докторы (2006), профессор, 1998 йылдан [[Рәсәй]] Фәндәр академияһы [[Өфө]] ғилми үҙәгенең Ботаника баҡсаһы—институты директоры һәм бер үк ваҡытта 2006 йылдан — Өфө ғилми үҙәгенең рәйес урынбаҫары.
* Булатов Салауат Ғабдулла улы (04.10.1946)-[[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.<ref name="Миәкә">{{китап |автор= Х.Х.Мусин,Р.М.Вәлиәхмәтов  |заглавие=«Миәкә районы-Аҡмулла төйәге» |место=Өфө |издательство=«Скиф» |год=2006 й |страницы=}}</ref></ 355-се бит
* Зиннәтуллин Рәсим Ибәтулла улы (02.05.1946)-[[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.<ref name="Миәкә" /> 387-се бит

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]

== Һылтанмалар ==
* [https://science.openrepublic.ru/ba/articles/85880/ «Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы — Елдәр, Миәкә р‑нындағы ауыл]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|9|02|2020}}   
* [https://www.komandirovka.ru/cities/zildyarovo_bash._r./ Село Зильдярово, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру»] {{ref-ru}}{{V|12|08|2019}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}


{{Миәкә районы ауылдары}}

[[Категория:Миәкә районы ауылдары]]

[[kk:Зильдяр]]
Елдәр () — Башҡортостандың Миәкә районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 890 кеше.
Почта индексы — 452092, ОКАТО коды — 80244825001.
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь89042846248,151,9

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Ҡырғыҙ-Миәкә): 37 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аксенов): 80 км
 Ауыл тарихы 
Елдәр ауылы шул уҡ исемдәге йылға һәм Өйәҙе йылғаһы эргәһендә урынлашҡан.Ауыл 1786 йылдан алып билдәле. Ул Күл-Иле-Мең улусы аҫабалары тарафынан ҡабул ителгән керҙәш башҡорттар ауылы булып тора. Уларҙан башҡа бында Баязит ауылынан килгән типтәрҙәр ҙә (Ишморат Миндәев, Ишмөхәмәтовтар, Ҡорбанғәлиндар, Ильяс Ҡыҙрасов) билдәле. 1795 йылда 35 йортта 166 кеше йәшәгән. 1816 йылда типтәрҙәр — 18, 1834 йылда 25 йән иҫәпләнгән. 1816 йылда керҙәш башҡорттар — 149, 1834 й. — 232, 1850 й. — 321 кеше булған. 1859 йылда- 851, 1870 йылда — 1099, 1917 йылда — 1876 башҡорт (ҡайһы берҙәре «яңы башҡорттар»),5 типтәр,3-әр татар һәм сыуаш,1 украин һаналған. 1920 йылда 1810 башҡорт һәм типтәр иҫәптә торған.  1843 йылда 464 башҡортҡа 128 бот ужым һәм 2792 бот яҙғы иген сәселгән. 12 тирмәне булған. 1917 йыл 339 йорттоң сәсеүлек майҙаны 1724 дисәтинә тәшкил иткән, шул иҫәптән 130-ы - 4 дисәтинәгә тиклем, 98-е - 10 дисәтинәгә тиклем, 22 йорттоң - 15 дисәтинәгә тиклем, 27 йорттоң - 15 дисәтинәнән ашыу ере булған.
Бөтә төбәк һәм ауыл башҡорттары 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан. 2-се башҡорт полкы составында Елдәр ауылынан француздарға ҡаршы ике көмөш миҙал менән бүләкләнгән зауряд-сотник Садиҡ Сәғитов һуғышҡан.А.З.Асфандияров  «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 440-сы б. 
1865 йылда Елдәр (Елдерәк) исеме менән иҫәпкә алынған, 120 йортта 899 кеше йәшәгән.Халыҡ игенселек, малсылыҡ, балта эше менән шөғөлләнгән. 2 мәсет, училище, 12 һыу тирмәне булған. 1906 йылда 2 мәсет, 4 тирмән, тимерлек, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән; ауылда улус идараһы урынлашҡан. 1939 йылда ике ауыл — Яңы Елдәр һәм Иҫке Елдәр теркәлгән, һуңынан улар бергә иҫәпкә алынған. Халҡы: 1906 й. — 1395 кеше; 1920 — 1810; 1939 — 1544; 1959 — 1231; 1989 — 960; 2002 — 978; 2010 — 890 кеше. Башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002). М.К.Сәлимов, В.С.Сыромятников, Р.Н.Фәхретдинов ошо ауылда тыуған.Хәҙерге ваҡытта урта мәктәп, амбулатория, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.Башҡорт энциклопедияһы.Елдәр

 Урамдары 

 Көнсығыш (урамы), ()
 Туҡай (урамы), ()
 Таулы (урамы), ()
 Дуҫлыҡ (урамы), ()
 Урман (урамы), ()
 М.Ғафури (урамы), ()
 Тыныслыҡ(урамы), ()
 Быуа (урамы), ()
 Йылға (урамы), ()
 Чапаев (урамы), ()
 Шоссе (урамы), ()Справочник почтовых индексов / кодов ОКАТО - ОКТМО/налоговых инспекций ФНС / адресов

 Билдәле шәхестәре 
 Сыромятников Василий Степанович (14.08.1885—20.03.1979), Рәсәй империяһы һәм СССР рәссамы, педагог. Башҡортостанда профессиональ һынлы сәнғәткә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
 Садиҡ Сәғитов — 2-се Башҡорт полкы составында 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы. «1814 йылдың 19  мартында Парижды алған өсөн» һәм «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә» көмөш миҙалдары кавалеры.
 Сәлимов Мөхәмәт Кәрим улы 14.02.1925—4.12.2000), төҙөүсе. 1955—1985 йылдарҙа «Өфөтрансстрой» тресы 826-сы төҙөлөш-монтаж поезының балта оҫталары бригадиры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966). 
 Фәхретдинов Ривал Нуретдин улы (1946), хеҙмәт ветераны, ғалим-биолог. 2010 йылдан Мәскәү ҡалаһындағы  «“ХимСервисИнжинирг” киң профилле компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең генераль директоры. Химия фәндәре докторы (1994), профессор (1996). Ленин комсомолы (1979) һәм Рәсәй нефть һәм газ инженерҙарының «Золотой РОСИНГ» йәмғиәте премияһы лауреаты (2004).
 Шиһапов Зиннур Хәйҙәр улы (11.09.1965), ғалим-генетик, биология фәндәре докторы (2006), профессор, 1998 йылдан Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Ботаника баҡсаһы—институты директоры һәм бер үк ваҡытта 2006 йылдан — Өфө ғилми үҙәгенең рәйес урынбаҫары.
 Булатов Салауат Ғабдулла улы (04.10.1946)-Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.</ 355-се бит
 Зиннәтуллин Рәсим Ибәтулла улы (02.05.1946)-Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. 387-се бит

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
 «Башҡортостан» төбәк интерактив энциклопедик порталы — Елдәр, Миәкә р‑нындағы ауыл   
 Село Зильдярово, Республика Башкортостан. Сайт «Командировка.ру» 

Категория:Миәкә районы ауылдары

kk:Зильдяр