Тәңкә ҡанатлылар
{{redirect|Күбәләк|Күбәләк (мәғәнәләре)}}
{{Таксон
| name              = Тәңкә ҡанатлылар
| regnum            = Хайуандар
| image file  = Papilio machaon 01 04102009.jpg
| image title = Махаон
| image descr = Махаон
| parent            = 
| rang              = Отряд
| latin             = Lepidoptera
| author            = [[Linnaeus]], [[1758]]
| syn               = 
| typus = 
| children name = [[Подотряд]]ы
| children = * {{bt-ruslat|Первичные зубатые моли|Zeugloptera}}
* {{bt-ruslat|Бесхоботковые|Aglossata}}
* {{bt-ruslat|Гетеробатмии|Heterobathmiina}}
* {{bt-ruslat|Хоботковые|Glossata}}
| range map =
| range map caption =
| range map width =
| range legend =
| Возник = 199
| wikispecies = Lepidoptera
| commons = Category:Lepidoptera
| itis = 117232
| ncbi = 7088
| eol = 747
}}


'''Тәңкә ҡанатлылар''', йәки '''күбәләктәр''', ''көйәләр'' ({{btname|Lepidóptera|[[Linnaeus]], [[1758]]}} от {{lang-grc|λεπίς}}, [[эйәлек килеш]] {{lang-grc2|λεπίδος}} — тәңкә һәм {{lang-grc2|πτερόν}} — ҡанат) — [[бөжәктәр]] [[Отряд (биология)|отряды]], айырылып торған үҙенсәлектәренән — алғы һәм артҡы ҡанаттарында ҡуйы хитин «тәңкәләр»(яҫмаҡ төктәр)) булыуын билдәләргә мѳмкин. Күпселек төрҙәренә һура торған томшоҡтар хас. Ҡанаттарының рәүеше һәм ҙурлығы төрлөсә: 2 мм-ҙан<ref>Каабак Л. Бабочки-чемпионы // Наука и жизнь : жукрнал. — Москва, 2002. — В. 1. — № 7.</ref> 30 см-ға тиклем<ref>Каабак Л. Бабочки-чемпионы // Наука и жизнь : жукрнал. — Москва, 2002. — В. 1. — № 7.</ref>.

Тулы әүерелеү осоронда ошондай стадиялар: күкәй, ҡарышлауыҡ, ҡурсаҡ һәм имаго. Ҡарышлауыҡ селәүсен һынлыраҡ, ҡорһағында ҡыҫҡа тәпәйҙәр, ҡаты башлы, ауыҙы кимереүгә яраҡлашҡан, ебәк сығара торған парлы биҙе була, уның бүлентеләре һауала ебәккә әүерелә<ref name="Герасимов">{{книга|автор=Герасимов А. М.|часть=|заглавие=Гусеницы|оригинал=|ссылка=|ответственный=|издание=2-е|место=Москва, Ленинград|издательство=Издательство академии наук|год =1952|том=1|страницы=|страниц=|серия=Фауна СССР|isbn=|тираж=}}</ref>.

Тәңкә ҡанатлыларҙың һөлдәләре юр осоронан осрай, хәҙерге заманда [[бөжәктәр]] [[Биологик төр|төрҙәре]] араһында иң киң таралғандар — [[Отряд (биология)|отрядта]] 157 000 [[Биологик төр|төрҙән]] артығыраҡ<ref> Van Nieukerken, Erik J., Lauri Kaila, Ian J. Kitching, Niels P. Kristensen et all Order Lepidoptera Linnaeus, 1758. (англ.) // In: Zhang, Z.-Q. (Ed.) Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness. — Zootaxa. — Magnolia Press, 2011. — Т. 3148. — С. 212—221. — ISSN 1175-5326</ref>. [[Антарктида]]нан башҡа континенттарҙа осрай.

[[Энтомология]] тәңкә ҡанатлыларҙы өйрәнгән фән '''лепидоптерология''' тип атала.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{cite web|url=http://www.lepidoptera.pl|title=Бабочки Европы|archiveurl=http://www.webcitation.org/6CRxdyS3q|archivedate=2012-11-26}} {{ref-en}} {{ref-de}} {{ref-pl}} {{ref-ru}}
* {{cite web|url=http://jugan2.narod.ru/index.html|title=Галерея лепидоптерологов России и сопредельных стран|archiveurl=http://www.webcitation.org/6CRxee9uK|archivedate=2012-11-26}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021202015501/http://jugan2.narod.ru/index.html |date=2002-12-02 }} {{ref-ru}}


[[Категория:Тәңкә ҡанатлылар]]
[[Категория:Быуынтыҡ аяҡлылар отрядтары]]
Тәңкә ҡанатлылар, йәки күбәләктәр, көйәләр ( от , эйәлек килеш  — тәңкә һәм  — ҡанат) — бөжәктәр отряды, айырылып торған үҙенсәлектәренән — алғы һәм артҡы ҡанаттарында ҡуйы хитин «тәңкәләр»(яҫмаҡ төктәр)) булыуын билдәләргә мѳмкин. Күпселек төрҙәренә һура торған томшоҡтар хас. Ҡанаттарының рәүеше һәм ҙурлығы төрлөсә: 2 мм-ҙанКаабак Л. Бабочки-чемпионы // Наука и жизнь : жукрнал. — Москва, 2002. — В. 1. — № 7. 30 см-ға тиклемКаабак Л. Бабочки-чемпионы // Наука и жизнь : жукрнал. — Москва, 2002. — В. 1. — № 7..

Тулы әүерелеү осоронда ошондай стадиялар: күкәй, ҡарышлауыҡ, ҡурсаҡ һәм имаго. Ҡарышлауыҡ селәүсен һынлыраҡ, ҡорһағында ҡыҫҡа тәпәйҙәр, ҡаты башлы, ауыҙы кимереүгә яраҡлашҡан, ебәк сығара торған парлы биҙе була, уның бүлентеләре һауала ебәккә әүерелә.

Тәңкә ҡанатлыларҙың һөлдәләре юр осоронан осрай, хәҙерге заманда бөжәктәр төрҙәре араһында иң киң таралғандар — отрядта 157 000 төрҙән артығыраҡ Van Nieukerken, Erik J., Lauri Kaila, Ian J. Kitching, Niels P. Kristensen et all Order Lepidoptera Linnaeus, 1758. (англ.) // In: Zhang, Z.-Q. (Ed.) Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness. — Zootaxa. — Magnolia Press, 2011. — Т. 3148. — С. 212—221. — ISSN 1175-5326. Антарктиданан башҡа континенттарҙа осрай.

Энтомология тәңкә ҡанатлыларҙы өйрәнгән фән лепидоптерология тип атала.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
     
  

Категория:Тәңкә ҡанатлылар
Категория:Быуынтыҡ аяҡлылар отрядтары