Туҡтағол (Баҡалы районы)
{{НП-Россия
 |статус                   = ауыл
 |русское название         = Тактагулово
 |оригинальное название    = {{lang-ba|Туҡтағол}}
 |герб                     =
 |флаг                     =
 |lat_deg = 55 |lat_min = 13 |lat_sec = 25
 |lon_deg = 54 |lon_min = 11 |lon_sec = 43
 |CoordAddon =
 |CoordScale =
 | размер карты страны      = 310
 | размер карты региона     = 310
 | размер карты района      = 310
 |регион                   = Башҡортостан
 |регион в таблице         = Башҡортостан
 |вид района               =
 |район                    = Баҡалы районы
 |район в таблице          = Бакалинский район{{!}}Баҡалы районы
 |вид поселения            = ауыл биләмәһе
 |поселение                = Туҡтағол ауыл Советы
 |поселение в таблице      = Тактагуловский сельсовет (Бакалинский район){{!}}Туҡтағол ауыл Советы 
 |внутреннее деление       =
 |глава                    =
 |дата основания           =
 |первое упоминание        =1610
 |прежние имена            =
 |статус с                 =
 |площадь                  =
 |высота центра НП         =
 |население               = {{ Население | Тактагулово (Бакалинский район) | тс }}
 |год переписи            = {{ Население | Тактагулово (Бакалинский район) | г }}
 |плотность               =
 |агломерация             =
 |национальный состав     = башкиры
 |конфессиональный состав =
 |этнохороним             =
 |почтовый индекс          = 452655
 |почтовые индексы         =
 |телефонный код           =
 |цифровой идентификатор   = 80207861001
 |категория в Commons      =
 |сайт                     =
}}

'''Туҡтағол''' ({{lang-ru|Тактагулово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баҡалы районы]]ндағы ауыл. [[Туҡтағол ауыл Советы (Баҡалы районы)|Туҡтағол ауыл Советы]]ның административ үҙәге. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 409 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452655, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80207861001.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баҡалы (Баҡалы районы)|Баҡалы]]): 34 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Туймазы]]): 112 км

Туҡтағол ауылы [[Сөн]] ҡушылдығы [[Маты (Сөн ҡушылдығы)|Маты йылғаһы]] буйында район үҙәгенән көнсығышҡа 34 километрҙа һәм Туймазы тимер юл станцияһынан төньяҡҡа 112 километрҙа урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|77629}}</ref>.

== Тарихы ==
[[Ҡазан даруғаһы]] Ҡырғыҙ улусы башҡорттары үҙҙәренең [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә 1610 йылда Туҡтағол ауылына нигеҙ һалған.

[[1755 йыл]]да керҙәшлек килешеүе менән яһаҡ татарҙары күсеп ултырған, һуңғараҡ улар [[типтәр]]ҙәр ҡатламына күскән.

[[XIX быуат]]тың 1-се яртыһында шулай уҡ мишәрҙәр ҙә иҫәпкә алынған. [[1795 йыл]]да 313 кеше, [[1865 йыл]]да 161 хужалыҡта — 829 кеше йәшәгән.

[[Малсылыҡ]], [[игенселек]], [[умартасылыҡ]] менән шөғөлләнгәндәр. 2 [[мәсет]], училище, һыу тирмәне булған.

[[1906 йыл]]да Туҡтағол ауылында 2 мәсет, министрлыҡ мәктәбе, тимерлек, 2 һыҙыртҡыс, 3 һыу тирмәне, 4 бакалея кибете, запас иген һаҡлау мөгәзәйе булған<ref>{{БЭ2013|77629}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
Туҡтағол ауылында башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002).

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1906 йыл ||1184||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||1477||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||784||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||629||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||483||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||459||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||409||202||207||49,4||50,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Бөгөнгө ауыл ==
Әлеге ваҡытта Туҡтағол ауылында урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушер пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар<ref>{{БЭ2013|77629}}</ref>.

== Билдәле кешеләр ==
* [[Раянов Фәнис Мансур улы]] (12.12.1938) — хоҡуҡ белгесе, [[Башҡортостан Фәндәр академияһы|Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының]] мөхбир ағзаһы (1995), юридик фәндәр докторы (1982), профессор (1983), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1984), Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең почётлы хеҙмәткәре (1999).

== Хәтер ==

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Үҙәк урам ({{lang-ru|}} Центральная (улица)
* Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru|}}  Мира (улица)
* Яр буйы урамы ({{lang-ru|}} Набережная (улица)
* Яр урамы — ({{lang-ru|}} Береговая (улица)
* Йәштәр урамы ({{lang-ru|}} Молодёжная (улица)
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|}} Школбная (улица)
<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/bakalinskiy-rayon/selo-taktagulovo/ Карта д. Туктагулово. Улицы ]</ref>{{Колонки|конец}}

== Тирә-яҡ мөхит ==
;Ер-һыу атамалары

''Тауҙар:'' 
''Йылғалар, күлдәр:'' 
* [[Сөн]]
* [[Маты (Сөн ҡушылдығы)|Маты]]

''Шишмәләр:

''Ялан-бесәнлектәр, юл:'' 

''Таусыҡтар, түбәләр:''

''Тарихи ҡомартҡылар'':

=== 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары ===
* [https://basharchive.ru/census/1917/10980/ Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Бакалы, Белебеевский уезд, Бакалинская волость; фонд, опись, дело] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220127001959/https://basharchive.ru/census/1917/10980/ |date=2022-01-27 }}

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Баҡалы районы]]
* [[Ҡырғыҙ]]

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4{{ref-ru}}
* Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.)

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|77629}}
* [https://infourok.ru/uchebnoe-posobie-geografiya-bakalinskogo-rayona-1795021.html География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса]
* [https://mapdata.ru/bashkortostan/bakalinskiy-rayon/selo-taktagulovo/ Карта д. Туктагулово. Улицы.]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Баҡалы районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Баҡалы районы ауылдары]]
Туҡтағол () — Башҡортостандың Баҡалы районындағы ауыл. Туҡтағол ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 409 кеше.
Почта индексы — 452655, ОКАТО коды — 80207861001.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Баҡалы): 34 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Туймазы): 112 км

Туҡтағол ауылы Сөн ҡушылдығы Маты йылғаһы буйында район үҙәгенән көнсығышҡа 34 километрҙа һәм Туймазы тимер юл станцияһынан төньяҡҡа 112 километрҙа урынлашҡан.

 Тарихы 
Ҡазан даруғаһы Ҡырғыҙ улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә 1610 йылда Туҡтағол ауылына нигеҙ һалған.

1755 йылда керҙәшлек килешеүе менән яһаҡ татарҙары күсеп ултырған, һуңғараҡ улар типтәрҙәр ҡатламына күскән.

XIX быуаттың 1-се яртыһында шулай уҡ мишәрҙәр ҙә иҫәпкә алынған. 1795 йылда 313 кеше, 1865 йылда 161 хужалыҡта — 829 кеше йәшәгән.

Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 2 мәсет, училище, һыу тирмәне булған.

1906 йылда Туҡтағол ауылында 2 мәсет, министрлыҡ мәктәбе, тимерлек, 2 һыҙыртҡыс, 3 һыу тирмәне, 4 бакалея кибете, запас иген һаҡлау мөгәзәйе булған.

 Халыҡ һаны 
Туҡтағол ауылында башҡорттар, татарҙар йәшәй (2002).

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1906 йыл 1184 1920 йыл 26 август1477 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар784 1959 йыл 15 ғинуар629 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар483 2002 йыл 9 октябрь459 2010 йыл 14 октябрь40920220749,450,6

 Бөгөнгө ауыл 
Әлеге ваҡытта Туҡтағол ауылында урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушер пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.

 Билдәле кешеләр 
 Раянов Фәнис Мансур улы (12.12.1938) — хоҡуҡ белгесе, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1995), юридик фәндәр докторы (1982), профессор (1983), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1984), Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең почётлы хеҙмәткәре (1999).

 Хәтер 

 Урамдары 

 Үҙәк урам ( Центральная (улица)
 Тыныслыҡ урамы (  Мира (улица)
 Яр буйы урамы ( Набережная (улица)
 Яр урамы — ( Береговая (улица)
 Йәштәр урамы ( Молодёжная (улица)
 Мәктәп урамы ( Школбная (улица)
Карта д. Туктагулово. Улицы 

 Тирә-яҡ мөхит 
Ер-һыу атамалары

Тауҙар: 
Йылғалар, күлдәр: 
 Сөн
 Маты

Шишмәләр:Ялан-бесәнлектәр, юл: Таусыҡтар, түбәләр:Тарихи ҡомартҡылар'':

 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары 
 Материалы поземельной переписи 1917 года по: д. Бакалы, Белебеевский уезд, Бакалинская волость; фонд, опись, дело 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Баҡалы районы
 Ҡырғыҙ

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А.З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с.  ISBN 978–5–295–04683–4
 Бакалинская земля: история и люди. — Уфа: ГУП РБ УПК, 2010. — 320 с.: ил.(урыҫ.)

 Һылтанмалар 
 
 География Бакалинского района. Природа и население. Учебное пособие для 8 класса
 Карта д. Туктагулово. Улицы.

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Баҡалы районы ауылдары