Әсеялан
{{ТП-Рәсәй|Әсеялан
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Әсеялан
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 53 | lat_min = 19 | lat_sec = 54
  |lon_deg = 56 | lon_min = 28 | lon_sec = 25
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = [[Башҡортостан]]
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = [[Ишембай районы]]
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл Советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = [[Этҡол ауыл советы (Ишембай районы)|Этҡол ауыл Советы (Ишембай районы)]]
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 44
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453224
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           = 34794 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы =        80231830004 
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}


'''Әсеялан''' ({{lang-ru|Асиялан}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ишембай районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 44 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. [[Этҡол ауыл советы (Ишембай районы)|Этҡол ауыл Советы]] составына инә.
Почта индексы — 453224, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80231830004.

== Тарихы ==
Башҡа ауыл һәм утарҙар, шул иҫәптән Әсеялан утары (күсмә тормошта, бер кем дә булмаған), 1916-1920 йылдарҙа барлыҡҡа килә<ref>{{ИСДБ|страница=131}}</ref>.

1930-сы йылдар башына тиклем бында мал көткәндәр<ref>{{книга|ссылка=http://srgazeta.ru/2015/10/uralskij-gulag-na-kisloj-polyane/ |заглавие=«Уральский ГУЛАГ» на «Кислой поляне»|автор=Фёдорова Т. В.|год=2013|место=Салават|издательство=ИП Сергеева С. А.|страниц=172}}</ref>.

Тәүгеләрҙән булып кулактар һәм халыҡ дошмандары йәшәй. Урындағы төрмә тотҡондары ағас ҡырҡыу һәм [[Һәләүек]] йылғаһы буйлап [[Стәрлетамаҡ]]ҡа тиклем ағыҙыу менән шөғөлләнгәндәр. Хөкөм язаһының яртыһын [[Өфө]] төрмәләрендә үткәргән тотҡондар бында төрмәгә күсерелгән.

1930-сы йылдарҙа бында ОГПУ-ның 12-се совхозы ойошторола. 1938 йылда совхоз НКВД-ның 2-се совхозы тип үҙгәртелә.
Һаҡ органдарын һәм моторҙар эшләү заводын тәьмин итеүсе [[Өфө]] сауҙаһының ҡала яны хужалығы тип һаналған<ref>{{книга|ссылка=http://srgazeta.ru/2015/10/uralskij-gulag-na-kisloj-polyane/ |заглавие=«Уральский ГУЛАГ» на «Кислой поляне»|автор=Фёдорова Т. В.|год=2013|место=Салават|издательство=ИП Сергеева С. А.|страниц=172}}</ref>.

Ауылда һәм төрмәлә тотҡондарҙың тормошо тураһында «Уральский Гулаг» на «Кислой поляне» китабы яҙылған, авторы Тамара Федорова (2013).

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||321||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||415||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||103||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||45||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||44||25||19||56,8||43,2
|-
|}    
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса ауылда [[башҡорттар]] йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==
Ауыл [[Һәләүек]] йылғаһы яры буйында,  райондың  барып етеүе ҡыйынлыҡ тыуҙырған таулы һәм урманлы өлөшөндә урынлашҡан.

Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Ишембай (ҡала)|Ишембай]]): 40 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Үрге Этҡол]]): 15 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Салауат (ҡала)|Салауат]]): 55 км.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/026/000008.html «Налог Белешмәһе» системаһында Әсеялан ауылы]</ref>:
* Урман урамы ({{lang-ru|улица Лесная}})
* Яр урамы ({{lang-ru|улица Береговая}})
* Баҫыу урамы ({{lang-ru|улица Полевая}})
* Үҙәк урамы ({{lang-ru|улица Центральная}})

== Иҡтисады ==
Туризм үҫешкән<ref>[http://forum.nedoma.ru/topic21639-0-asc-90.html Первомай 2009-УРЮК]</ref>.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Щербакова Тамара Тимофеевна]] (15.03.1943), Ишембай районының [[Скворчиха (Ишембай районы)|Скворчиха]] һөтсөлөк фермаһының 1982—2015 йылдарҙағы мөдире. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Сығышы менән Әсеялан ауылынан.
* [[Әлибаева Зәйтүнә Рәхмәтулла ҡыҙы]] ([[1922 йыл]] — [[9 август]] [[1942 йыл]]) — [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда батырҙарса һәләк булған яугир, ПВО часе элемтәсеһе.  [[Стәрлетамаҡ кантоны]]ның (хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]] [[Ишембай районы]]ның) [[Әсеялан]] ауылында тыуған/

== Видеофильмдарҙа ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=STk0yw2MWQM Әсеялан]

== Әҙәбиәт ==
* Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан N 126-з от 17 декабря 2004 года
* Горьки ягоды Аси-Ялани // Газета «Выбор» № 133—134 от 8 сентября 2015 года.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* [https://www.gosspravka.ru/02/026/000008.html «Налог Белешмәһе» системаһында Әсеялан ауылы]
* {{БЭ2013|105749}}

{{Ишембай районы ауылдары}}

[[Категория:Ишембай районы ауылдары]]
[[Категория:Һәләүек буйындағы тораҡ пункттар]]
Әсеялан () — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 44 кеше. Этҡол ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 453224, ОКАТО коды — 80231830004.

 Тарихы 
Башҡа ауыл һәм утарҙар, шул иҫәптән Әсеялан утары (күсмә тормошта, бер кем дә булмаған), 1916-1920 йылдарҙа барлыҡҡа килә.

1930-сы йылдар башына тиклем бында мал көткәндәр.

Тәүгеләрҙән булып кулактар һәм халыҡ дошмандары йәшәй. Урындағы төрмә тотҡондары ағас ҡырҡыу һәм Һәләүек йылғаһы буйлап Стәрлетамаҡҡа тиклем ағыҙыу менән шөғөлләнгәндәр. Хөкөм язаһының яртыһын Өфө төрмәләрендә үткәргән тотҡондар бында төрмәгә күсерелгән.

1930-сы йылдарҙа бында ОГПУ-ның 12-се совхозы ойошторола. 1938 йылда совхоз НКВД-ның 2-се совхозы тип үҙгәртелә.
Һаҡ органдарын һәм моторҙар эшләү заводын тәьмин итеүсе Өфө сауҙаһының ҡала яны хужалығы тип һаналған.

Ауылда һәм төрмәлә тотҡондарҙың тормошо тураһында «Уральский Гулаг» на «Кислой поляне» китабы яҙылған, авторы Тамара Федорова (2013).

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар321 1959 йыл 15 ғинуар415 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар103 2002 йыл 9 октябрь45 2010 йыл 14 октябрь44251956,843,2    

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса ауылда башҡорттар йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Географик урыны 
Ауыл Һәләүек йылғаһы яры буйында,  райондың  барып етеүе ҡыйынлыҡ тыуҙырған таулы һәм урманлы өлөшөндә урынлашҡан.

Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Ишембай): 40 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Үрге Этҡол): 15 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Салауат): 55 км.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Әсеялан ауылы:
 Урман урамы ()
 Яр урамы ()
 Баҫыу урамы ()
 Үҙәк урамы ()

 Иҡтисады 
Туризм үҫешкәнПервомай 2009-УРЮК.

 Билдәле шәхестәре 
 Щербакова Тамара Тимофеевна (15.03.1943), Ишембай районының Скворчиха һөтсөлөк фермаһының 1982—2015 йылдарҙағы мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Сығышы менән Әсеялан ауылынан.
 Әлибаева Зәйтүнә Рәхмәтулла ҡыҙы (1922 йыл — 9 август 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, ПВО часе элемтәсеһе.  Стәрлетамаҡ кантонының (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Ишембай районының) Әсеялан ауылында тыуған/

 Видеофильмдарҙа 
 Әсеялан

 Әҙәбиәт 
 Закон о границах, статусе и административных центрах муниципальных образований в Республике Башкортостан N 126-з от 17 декабря 2004 года
 Горьки ягоды Аси-Ялани // Газета «Выбор» № 133—134 от 8 сентября 2015 года.

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 «Налог Белешмәһе» системаһында Әсеялан ауылы
 

Категория:Ишембай районы ауылдары
Категория:Һәләүек буйындағы тораҡ пункттар