Туҡтағол (Баймаҡ районы)
{{Башҡа мәғәнәләре|Туҡтағол}}
{{Ук}}
'''Туҡтағол''' ({{lang-ru|Тактагулово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баймаҡ районы]]ндағы ауыл. [[2009]] йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 11 кеше<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453644, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80206831004.

== Тарихы ==
Ауылға нигеҙ һалған Туҡтағол Муллашәриповтың  (1737—1822) исемен йөрөтә.Еще в 70-х годах XVIII быуаттың 70-се йылдарында ошо исем аҫтында утар билдәле була. 1813 йылда, Ҡолсора ауылынан — 14, Иҙристән — 1 (Бүләк Рыҫҡолов) ғаилә күсеп ултырғандан һуң,  ауыл статусын ала.  Ҡолсоранан Ишкинә (уның балалары Әхмәтйәр һәм мөхәмәтрәхим), Иҫәнғужа (уның улдарыЙонос, Иҙрис, Ихсан), Танһыҡҡкужа (уның балалары Йосоп, Мөхәмәтғәзиз), Мораҙым (улы Әхмәткәрим), Үҙәнбай һәм Муса күсеп киләләр. Шулай уҡ Ҡолсоранан Яҡшымбәт Ҡолсорин, Рәхмәт, Ғабдулла, Хәбибулла Сурығоловтар, Дәүләткилде Кулбаев, Байғазы Ҡолшәрипов (1812 йылғы һуғышта ҡатнашҡан, ике көмөш миҙалы булған),Илсеғол Сәлимгаров, Иҙелбай Күсәрбаев, Мусарғәли Муллагилдин, Ҡалҡаман Ҡолмөхәмәтовтар күсеп килә<ref name="Генеалогия и архивы"></ref>. 

1834 йылда ауылда 18 йортта 119 кеше йәшәгән. 1859 йылда 36 йортта — 284 кеше. 1920 йылғы иҫәп алыу 109 йортта 497 кеше күрһәтә.

XIX быуаттың 30—40-сы йылдарында  18 йортта 16 көймәле арба йәйләүгә сыға. Урал тауҙарында һәм Тупарҡыс һәм Тураш йылғалары буйлап (Ялтыркүл янында) Ирәндектең көнсығыш битләүендә йәйләгәндәр. 245 йылҡы малы, 134 һыйыр, 92 һарыҡ, 15 кәзә иҫәптә торған. Бөтә ауыл 56 бот ужым игенен,  408 бот ярауай иген сәскән. Үҙән йылғаһында тирмән булған<ref name="Генеалогия и архивы">[http://ufagen.ru/places/baymakskiy/taktagulovo.html Тактагулово]</ref>. 

Башлыса — малсылыҡ, һуңынан — алтын йыуыу менән шөғөлләнгәндәр.

1930 йылдан алып Ворошилов исемендәге колхозға инә, 1957 йылдан — "Сибай", 1965 йылдан —  "Ирәндек" совхоздарына ингән. 
== Халыҡ һаны ==

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||13||8||7||46,2||53,8
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
Сыуашбай йылғаһы янында урынлашҡан<ref name="Сельские советы">Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.</ref>.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баймаҡ (ҡала)|Баймаҡ]]): 87 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Күсәй]]): 3 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 49 км

== Ауылдың билдәле шәхестәре ==
* [[Батыр Вәлид]] — билдәле шағир. 
* [[Әбуталип Хәйбуллин]] — яҙыусы<ref name="Сельские советы"></ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
* Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.
* [http://ufagen.ru/places/baymakskiy/taktagulovo.html Тактагулово]
{{Баймаҡ районы ауылдары}}

[[Категория:Баймаҡ районы ауылдары]]
Туҡтағол () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 11 кешеБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453644, ОКАТО коды — 80206831004.

 Тарихы 
Ауылға нигеҙ һалған Туҡтағол Муллашәриповтың  (1737—1822) исемен йөрөтә.Еще в 70-х годах XVIII быуаттың 70-се йылдарында ошо исем аҫтында утар билдәле була. 1813 йылда, Ҡолсора ауылынан — 14, Иҙристән — 1 (Бүләк Рыҫҡолов) ғаилә күсеп ултырғандан һуң,  ауыл статусын ала.  Ҡолсоранан Ишкинә (уның балалары Әхмәтйәр һәм мөхәмәтрәхим), Иҫәнғужа (уның улдарыЙонос, Иҙрис, Ихсан), Танһыҡҡкужа (уның балалары Йосоп, Мөхәмәтғәзиз), Мораҙым (улы Әхмәткәрим), Үҙәнбай һәм Муса күсеп киләләр. Шулай уҡ Ҡолсоранан Яҡшымбәт Ҡолсорин, Рәхмәт, Ғабдулла, Хәбибулла Сурығоловтар, Дәүләткилде Кулбаев, Байғазы Ҡолшәрипов (1812 йылғы һуғышта ҡатнашҡан, ике көмөш миҙалы булған),Илсеғол Сәлимгаров, Иҙелбай Күсәрбаев, Мусарғәли Муллагилдин, Ҡалҡаман Ҡолмөхәмәтовтар күсеп килә. 

1834 йылда ауылда 18 йортта 119 кеше йәшәгән. 1859 йылда 36 йортта — 284 кеше. 1920 йылғы иҫәп алыу 109 йортта 497 кеше күрһәтә.

XIX быуаттың 30—40-сы йылдарында  18 йортта 16 көймәле арба йәйләүгә сыға. Урал тауҙарында һәм Тупарҡыс һәм Тураш йылғалары буйлап (Ялтыркүл янында) Ирәндектең көнсығыш битләүендә йәйләгәндәр. 245 йылҡы малы, 134 һыйыр, 92 һарыҡ, 15 кәзә иҫәптә торған. Бөтә ауыл 56 бот ужым игенен,  408 бот ярауай иген сәскән. Үҙән йылғаһында тирмән булғанТактагулово. 

Башлыса — малсылыҡ, һуңынан — алтын йыуыу менән шөғөлләнгәндәр.

1930 йылдан алып Ворошилов исемендәге колхозға инә, 1957 йылдан — "Сибай", 1965 йылдан —  "Ирәндек" совхоздарына ингән. 
 Халыҡ һаны 

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь138746,253,8

 Географик урыны 
Сыуашбай йылғаһы янында урынлашҡанБаймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с..
 Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 87 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Күсәй): 3 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 49 км

 Ауылдың билдәле шәхестәре 
 Батыр Вәлид — билдәле шағир. 
 Әбуталип Хәйбуллин — яҙыусы.

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.
 Тактагулово

Категория:Баймаҡ районы ауылдары