Юлыҡ (Ғафури районы)
{{башҡа мәғәнәләре|Юлыҡ}}
{{НП-Россия
 | статус                   = Ауыл
 | русское название         = Юлыҡ
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Юлуково}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 13 |lat_sec = 41
 | lon_deg                  = 56 |lon_min = 39 |lon_sec = 14
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = 
 | вид района               = Муниципаль район
 | район                    = Ғафури районы
 | район в таблице          = Ғафури районы
 | вид поселения            = Ауыл биләмәһе
 | поселение                = Ҡауарҙы ауыл Советы (Ғафури районы)
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | вид главы                = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 1745
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | климат                   = 
 | население                = {{ Население | Юлуково | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Юлуково | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | милли состав      = башҡорттар, урыҫтар, татарҙар
 | конфессиональный состав  = мосолмандар,  православныйҙар
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453067
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80221822004
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Юлыҡ''' ({{lang-ru|Юлуково}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Ғафури районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 741 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 453067, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80 221 822 004.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||741||368||373||49,7||50,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Красноусольский]]): 52 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Ҡауарҙы]]): 8 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Аҡкүл (Ғафури районы)|Аҡкүл]]): 68 км

== Тарихы ==
Юлыҡ Ҡауарҙы ауыл Советы составында. Район үҙәгенән төньяҡ‑көнсышта 52 саҡрым һәм Аҡкүл тимер юл станцияһынан төньяҡ‑көнсығышта 68 саҡрым алыҫлыҡта Еҙем йылғаһы буйында урынлашҡан. Ауылға [[Стәрлетамаҡ өйәҙе|Стәрлетамаҡ­ өйәҙе]] Күрпәс‑Табын улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала, 1786 йылдан билдәле. 1795 йылда 59 йортта 334 кеше, 1865 йылда 75 йортта — 622 кеше йәшәгән. Ауыл кешеләре малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ, урман кәсептәре менән шөғөлләнгән. 1906 йылда мәсет, училище теркәлгән. Зауряд-хорунжий Шарипҡул Аманғолов, Динмөхәмәт Үтәғолов, Юлмөхәмәт Ҡайғолов, Хәсән Азаматов, Кинйәбулат Байков, Иштуған Әүлиәров, Хабибулла Ураҡаев, Абдулманнаф Ниғмәтуллин, Ишкин Тләкбаҡыев, Абдулмәжит Урманшин 13-сө полк составында 1814 йылдың 19 мартында [[Париж]]ды алыуҙа ҡатнаша.<ref>[http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/153 А. З. Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 153-сө б.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327165758/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/153 |date=2022-03-27 }}{{V|03|05|2022}}</ref>. Халҡы: 1906 йылда — 737 кеше; 1920 йылда — 843 кеше; 1939 йылда — 1132 кеше; 1959 йылда — 905 кеше; 1989 йылда — 835 кеше; 2002 йылда — 805 кеше; 2010 йылда — 741 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002). Дөйөм урта белем биреү мәктәбе, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар<ref>[http://bashenc.online/ba/articles/95607/ Башҡорт энциклопедияһы. Юлыҡ ауылы]</ref>.
== Этимологияһы ==
{{Цитата|Ауылдың исеме Юлыҡ исемле кеше исеменә бәйле икәнен дәлилләнә. Вәлиулла Ҡөлөмбәтовтың 1940 йылда Еҙем буйы башҡорттарынан яҙып алған яҙмаһында  («Башҡорт халҡы ижады» II том) түбәндәгеләр һүрәтләнә: «Юлыҡ халҡы затынан Бәшәрғол исемле кеше кәләшенең нәҫелдәрен күрер өсөн Урал буйына барғанда, юлда быларҙың балалары тыуа. Уралға барып еткәс, ҡатынының нәҫелдәре «Юлда тыуған балаға Юлыҡбай тип исем бирегеҙ тигәндәр». Ата-инә шатланып риза булғандар. Бына ошо юлда тыуып, Уралда исем алған Юлыҡбай батыр ир-егет булып үҫеп етә. Салауат яуында ҡатнашып, шул яуҙа менгән толпары менән һәләк була. Дошман яуында үлгән Юлыҡбай батырҙың исемен мәңгеләштереү өсөн ауылды Юлыҡ тип атағандар». Был риүәйәттең дөрөҫлөгөн ауылдың йөҙйәшәр әбейе Алибаева Таһира ололарҙан ишеткән хәтирәләре иҫбатлай. Уның һөйләүе буйынса ауыл урынында Ҡушыҡ исемле ауыл булған. Ошо ауылдың кешеһе Тирәкленән (хәҙерге Архангель районындағы ауыл) кәләш алған. Шул ауылға барғанда улдары тыуған. Юлда тыуғанға балаларына Юлыҡ тип ҡушҡандар<ref>[http://yulukovo.ucoz.ru/index/istorija/0-4 Историко-краеведческий сайт. Юлыҡ ауылының ҡыҫҡаса тарихы.]</ref>.}}

== Урамдары ==
Исемдәре:<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/019/000067.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Юлыҡ ауылы]</ref>
{{колонки|2}}
Дуҫлыҡ урамы ({{lang-ru|Дружба (улица)}})

Еҙем урамы ({{lang-ru|Зилимская (улица)}})

Еҙем тыҡрығы ({{lang-ru|Зилимский (переулок)}})

М.Ғафури урамы ({{lang-ru|М.Гафури (улица)}})

Мағаш урамы ({{lang-ru|Магашская (улица)}})

Тыныслыҡ урамы ({{lang-ru|Мира (улица)}})

Үҙәк урам ({{lang-ru|Центральная (улица)}})

Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная (улица)}})
{{конец|колонки}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Баһауетдинова Миңлехана Ишмөхәмәт ҡыҙы]] ([[10 сентябрь]] [[1953 йыл]]) — педагог, филология фәндәре кандидаты (1997), Башҡортостан Республикаһының халыҡ уҡытыусыһы (2008), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1992), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1988), Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү почетлы хеҙмәткәре (2005); З. Биишева исемендәге премия лауреаты (2007).
* [[Илфат  Әбделәхәт  улы  Йомағолов]] ([[30 июнь]] [[1962 йыл]]—[[22 сентябрь]] [[2018 йыл]]) — СССР һәм Рәсәй театры һәм кино актеры. Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған артисы (1993).
* [[Фәрүәз Урманшин]] ([[23 май]] [[1970 йыл]]) — [[йыр]]сы, радиотапшырыуҙар алып барыусы, [[театр]] актёры, [[ҡурай]]сы. 2006 йылдан [[«Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы]] [[Юлдаш (радио)|«Юлдаш» радиоһының]] «Яңылыҡтар» бүлеге алып барыусыһы. [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2021).

== Видеояҙмалар == 
* [https://yandex.ru/video/preview/?text=юлыҡ%20видео&path=yandex_search&parent-reqid=1651589393951922-7549679600645645361-sas3-0640-292-sas-l7-balancer-8080-BAL-8504&from_type=vast&filmId=3794850766067835385 Таһира әбей.Юлыҡ ауылы ҡайҙан килеп сыҡҡан?]
* {{YouTube|lcaPhUfkrPY|logo=1}} Юлыҡ ауылы. «Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!» байрамы

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|95607}}{{V|03|05|2022}}
* [http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/153 А. З. Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 153-сө б.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220327165758/http://ihtika.ru/book/asfandiyarov-az-istoriya-sel-i-dereven-bashkortostana-i-sopredelnyh-territoriy-ufa-kitap-2009-744-s/text/153 |date=2022-03-27 }}{{V|03|05|2022}}
* [http://yulukovo.ucoz.ru/index/istorija/0-4 Историко-краеведческий сайт. Юлыҡ ауылының ҡыҫҡаса тарихы]
* [https://www.gosspravka.ru/02/019/000067.html «Налог Белешмәһе» статистикаһында Юлыҡ ауылы]

{{Ғафури районы ауылдары}}

[[Категория:Ғафури районы ауылдары]]
Юлыҡ () — Башҡортостандың Ғафури районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 741 кеше.
Почта индексы — 453067, ОКАТО коды — 80 221 822 004.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь74136837349,750,3

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Красноусольский): 52 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Ҡауарҙы): 8 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Аҡкүл): 68 км

 Тарихы 
Юлыҡ Ҡауарҙы ауыл Советы составында. Район үҙәгенән төньяҡ‑көнсышта 52 саҡрым һәм Аҡкүл тимер юл станцияһынан төньяҡ‑көнсығышта 68 саҡрым алыҫлыҡта Еҙем йылғаһы буйында урынлашҡан. Ауылға Стәрлетамаҡ­ өйәҙе Күрпәс‑Табын улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә нигеҙ һала, 1786 йылдан билдәле. 1795 йылда 59 йортта 334 кеше, 1865 йылда 75 йортта — 622 кеше йәшәгән. Ауыл кешеләре малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ, урман кәсептәре менән шөғөлләнгән. 1906 йылда мәсет, училище теркәлгән. Зауряд-хорунжий Шарипҡул Аманғолов, Динмөхәмәт Үтәғолов, Юлмөхәмәт Ҡайғолов, Хәсән Азаматов, Кинйәбулат Байков, Иштуған Әүлиәров, Хабибулла Ураҡаев, Абдулманнаф Ниғмәтуллин, Ишкин Тләкбаҡыев, Абдулмәжит Урманшин 13-сө полк составында 1814 йылдың 19 мартында Парижды алыуҙа ҡатнаша.А. З. Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 153-сө б. . Халҡы: 1906 йылда — 737 кеше; 1920 йылда — 843 кеше; 1939 йылда — 1132 кеше; 1959 йылда — 905 кеше; 1989 йылда — 835 кеше; 2002 йылда — 805 кеше; 2010 йылда — 741 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002). Дөйөм урта белем биреү мәктәбе, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет барБашҡорт энциклопедияһы. Юлыҡ ауылы.
 Этимологияһы 

 Урамдары 
Исемдәре:«Налог Белешмәһе» статистикаһында Юлыҡ ауылы

Дуҫлыҡ урамы ()

Еҙем урамы ()

Еҙем тыҡрығы ()

М.Ғафури урамы ()

Мағаш урамы ()

Тыныслыҡ урамы ()

Үҙәк урам ()

Мәктәп урамы ()

 Билдәле шәхестәре 
 Баһауетдинова Миңлехана Ишмөхәмәт ҡыҙы (10 сентябрь 1953 йыл) — педагог, филология фәндәре кандидаты (1997), Башҡортостан Республикаһының халыҡ уҡытыусыһы (2008), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1992), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1988), Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү почетлы хеҙмәткәре (2005); З. Биишева исемендәге премия лауреаты (2007).
 Илфат  Әбделәхәт  улы  Йомағолов (30 июнь 1962 йыл—22 сентябрь 2018 йыл) — СССР һәм Рәсәй театры һәм кино актеры. Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған артисы (1993).
 Фәрүәз Урманшин (23 май 1970 йыл) — йырсы, радиотапшырыуҙар алып барыусы, театр актёры, ҡурайсы. 2006 йылдан «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы «Юлдаш» радиоһының «Яңылыҡтар» бүлеге алып барыусыһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2021).

 Видеояҙмалар  
 Таһира әбей.Юлыҡ ауылы ҡайҙан килеп сыҡҡан?
  Юлыҡ ауылы. «Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!» байрамы

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 А. З. Асфандияров «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» 153-сө б. 
 Историко-краеведческий сайт. Юлыҡ ауылының ҡыҫҡаса тарихы
 «Налог Белешмәһе» статистикаһында Юлыҡ ауылы

Категория:Ғафури районы ауылдары