Сәпсәү һымаҡтар
{{Таксон
 | name              = Сәпсәү һымаҡтар
 | regnum            = Хайуандар
 | image file = Larus_ridibundus.jpg
 | image descr       = Көйөлдө
 | parent            = Neognathae
 | ref               = 
 | comment           =
 | rang              = Отряд
 | latin             = Charadriiformes
 | author            =  <br />[[Хаксли, Томас Генри|Huxley]], [[1867]]
 | syn               = 
 | typus             = 
 | children name     = [[Ғаилә (биология)|Ғаилә]]

 | range map         = 
 | range map caption = 
 | range map width   = 
 | range legend      = 
 | iucnstatus        = 
 | wikispecies       = Charadriiformes
 | commons           = Category:Charadriiformes
 | iucn              = 
 | itis = 176445
 | ncbi = 8906
 | eol               = 
 | grin              = 
 | ipni              = 
}}
[[Рәсем:Озеро Чаячье на острове Ягры ( г.Северодвинск).JPG|thumb|265px|Ягры утрауында Чаяньче күле, Северодвинск]]
'''Сәпсәү һымаҡтар''' ({{lang-la|Charadriiformes}}, {{lang-ru|Ржанкообразные}}) — бөтә ер йөҙөндә осрай, һыу буйында йәшәй торған, көйөлдөләр менән аҡсарлаҡтарҙы эсенә алған [[ҡоштар]] отряды; тышҡы ҡиәфәте, мирфологияһы менән айырылап торған, бөтә бонъяға таралған, һыуҙа һәм һыу эргәһендә йәшәүсе ҡоштар отряды. Ҙурлығы буйынса бәләкәй һәм уртаса, ауырлығы буйынса ''ҡом көйөлдөләре'' (''Calidris minutilla'') 19-30 г һәм ''диңгеҙ аҡсарлағы'' (''Larus marinus''). 1,3-2 кг-ға етә. Күмәк колонияла йәшәүселәр ҙә, айырым йәшәуселәр ҙә бар. Поляр сарлаҡтың (''Sterna paradisaea'') миграция юлы 28 мең км-ға етә, шулай уҡ ''тау зырҡыуыты'' (''Gallinago solitaria'') ултыраҡ рәүештә тереклек итә.

Көйөлдө оҙон аяҡлы, оҙон төҙ нәҙек суҡышлы, һоро сыбар төҫлө, йылға-күл буйында йәшәүсе, ҡош<ref>Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)</ref>. Был ҡош [[Башҡортостан]]да киң таралған, һыу буйҙарында тереклек итә. Оҙон аяҡлы, аҫҡа табан кәкерәйгән оҙон суҡышлы, өйрәктән ҙур. Был ҡош яҡшы йөҙә, кәрәк саҡта сума. Төҫө — ҡара, буй-буй ерән һорғолт һыҙыҡлы. Ҡойроғоноң өҫтө һәм ҡорһағы аҡ төҫтә. Аяҡтары күкһел һоро. Тауышы «көйөөөөл, көйөөөөөл, өл-өл-өл». Шырлыҡтарҙа, һыулы болондарҙа йәшәй. Ваҡ балыҡ, бөжәк, көҙөн еләк-емеш менән туҡлана. Көйөлдө ояһын ерҙә ҡора. Көрән таптар менән ҡапланған йәшкелт-һоро төҫлө дүрт йомортҡа һала. Көйөлдө — һунар ҡошо, уны ите өсөн аулайҙар.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* ''[[Ишбирҙин Эрнст Фәйзрахман улы|Ишбирҙин Э. Ф.]]'' Башҡортостан ҡоштары. — Өфө, 1986.

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|index.php/read/8-statya/12518-s-ps-yma-tar|автор=Мәмәтов Ә. Ф.}}
* [http://www.birds.cornell.edu/AllAboutBirds/BirdGuide/ Всё о птицах]{{ref-ru}}
* [http://water-birds.narod.ru/charadriiformes.htm Ржанкообразные на сайте water-birds.narod.ru]{{ref-ru}}

[[Категория:Сәпсәү һымаҡтар]]
[[Категория:Башҡортостан ҡоштары]]
[[Категория:Ҡоштар отрядтары]]
Сәпсәү һымаҡтар (, ) — бөтә ер йөҙөндә осрай, һыу буйында йәшәй торған, көйөлдөләр менән аҡсарлаҡтарҙы эсенә алған ҡоштар отряды; тышҡы ҡиәфәте, мирфологияһы менән айырылап торған, бөтә бонъяға таралған, һыуҙа һәм һыу эргәһендә йәшәүсе ҡоштар отряды. Ҙурлығы буйынса бәләкәй һәм уртаса, ауырлығы буйынса ҡом көйөлдөләре (Calidris minutilla) 19-30 г һәм диңгеҙ аҡсарлағы (Larus marinus). 1,3-2 кг-ға етә. Күмәк колонияла йәшәүселәр ҙә, айырым йәшәуселәр ҙә бар. Поляр сарлаҡтың (Sterna paradisaea) миграция юлы 28 мең км-ға етә, шулай уҡ тау зырҡыуыты (Gallinago solitaria) ултыраҡ рәүештә тереклек итә.

Көйөлдө оҙон аяҡлы, оҙон төҙ нәҙек суҡышлы, һоро сыбар төҫлө, йылға-күл буйында йәшәүсе, ҡошТолковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005). Был ҡош Башҡортостанда киң таралған, һыу буйҙарында тереклек итә. Оҙон аяҡлы, аҫҡа табан кәкерәйгән оҙон суҡышлы, өйрәктән ҙур. Был ҡош яҡшы йөҙә, кәрәк саҡта сума. Төҫө — ҡара, буй-буй ерән һорғолт һыҙыҡлы. Ҡойроғоноң өҫтө һәм ҡорһағы аҡ төҫтә. Аяҡтары күкһел һоро. Тауышы «көйөөөөл, көйөөөөөл, өл-өл-өл». Шырлыҡтарҙа, һыулы болондарҙа йәшәй. Ваҡ балыҡ, бөжәк, көҙөн еләк-емеш менән туҡлана. Көйөлдө ояһын ерҙә ҡора. Көрән таптар менән ҡапланған йәшкелт-һоро төҫлө дүрт йомортҡа һала. Көйөлдө — һунар ҡошо, уны ите өсөн аулайҙар.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Ишбирҙин Э. Ф. Башҡортостан ҡоштары. — Өфө, 1986.

 Һылтанмалар 
 
 Всё о птицах
 Ржанкообразные на сайте water-birds.narod.ru

Категория:Сәпсәү һымаҡтар
Категория:Башҡортостан ҡоштары
Категория:Ҡоштар отрядтары