Стәрлетамаҡ районы
{{Ук}}
'''Стәрлетамаҡ районы''' ({{lang-ru|Стерлитамакский район}}) – [[Башҡортостан Республикаһы]]ндағы муниципаль район. Административ үҙәге – [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһы. Районда 20454 кеше йәшәй.

Районда «Газпром трансгаз Өфө» яуаплығы сикләнғән йәмғиәтенең линия-производство идаралығы (ЛПУ) урынлашҡан, ул [[Төмән өлкәһе]]нән үткәрелгән нефть һәм газ торбаларын хеҙмәтләндерә.

==Транспорт==
Район территорияһы буйлап Өфө—Ырымбур тимер юлы, [[Р-240 (автомобиль юлы)|Р-240 «Өфө — Ырымбур» федераль автомобиль юлы]] үтә.

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Асҡарова Гөлсөм Зәйнулла ҡыҙы]] (20.01.1942), хеҙмәт ветераны, 1966—1998 йылдарҙа Салауат исемендәге колхозы һауынсыһы. СССР-ҙың Х саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1979—1984). [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1986), II (1981) һәм III (1975) дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997), райондың почётлы гражданины (1997). [[Түбәнге Уҫылы]] ауылынан, сығышы менән [[Ауырғазы районы]] Семёнкин ауылынан.
* [[Болелый Владимир Антонович]] (22.01.1924), нефтсе, хужалыҡ эшмәкәре. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1953—1992 йылдарҙа «[[Башнефть]]» производство берекмәһенең Бәләбәй быраулау контораһы директоры һәм Бәләбәй быраулау эштәре идаралығы начальнигы. [[РСФСР]] нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1985), [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған нефтсеһе (1974), [[СССР]]-ҙың почётлы нефтсеһе (1974). [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1959), ике [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1966, 1971), [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены|Халыҡтар Дуҫлығы]] (1981) һәм II дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордендары кавалеры. [[Бәләбәй]] ҡалаһының почётлы гражданы (1989). [[Константиноградовка]] ауылынан<ref>[http://www.str-raion.ru/our_district/history_destiny_identity/ Энциклопедия Стерлитамакского района. Муниципальный район Стерлитамакский район Республики Башкортостан. Официальный сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171028105545/http://www.str-raion.ru/our_district/history_destiny_identity/ |date=2017-10-28 }}{{ref-ru}}{{V|13|01|2019}}</ref>.
* [[Ибәтуллин Ғәйнулла  Хәлиулла улы]] (8.08.1943), ауыл хужалығы ветераны, элекке «Йондоҙ» колхозы бригадиры. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] ордендары кавалеры. [[Талас]] ауылынан<ref>[https://rural-fields.rbsmi.ru/articles/common_material/rossyp-dragotsennykh-yubileev/ Россыпь драгоценных юбилеев. Стерлитамакская районная газета «Сельские нивы», официальный сайт]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}{{V|6|08|2018}}</ref>.
* [[Каяшев Александр Игнатьевич]] (20.03.1944—15.05.2014), ғалим-инженер-электрик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1996), профессор (1997). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (2006), [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2003). [[Яңы Моҡатай]] ауылынан<ref>[http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/6677-kayashev-aleksandr-ignatevich Башҡорт энциклопедияһы — Каяшев Александр Игнатьевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160422015523/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/6677-kayashev-aleksandr-ignatevich |date=2016-04-22 }}{{V|18|03|2019}}</ref>. 
* [[Крюков Николай Иванович]] (12.09.1948—2.12.2018), инженер-механик, ғалим, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. Техник фәндәр докторы (2004). 1991—2016 йылдарҙа «ГазСервис» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының 1—4-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған нефтсеһе (1996), [[Рәсәй Федерацияһы]] яғыулыҡ‑энергетика комплексының почётлы хеҙмәткәре (2001). [[Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй)|Дуҫлыҡ]] (1999) һәм [[«Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены|«Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн»]] (2008) ордендары кавалеры. Любажи ауылынан<ref>[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/7009-kryukov-nikolaj-ivanovich Башҡорт энциклопедияһы — Крюков Николай Иванович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421181312/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/7009-kryukov-nikolaj-ivanovich |date=2016-04-21 }}{{V|3|09|2018}}</ref><ref>[http://www.bashinform.ru/news/1246289-v-bashkirii-skonchalsya-byvshiy-deputat-gossobraniya-kurultay-nikolay-kryukov/ В Башкирии скончался бывший депутат Госсобрания-Курултай Николай Крюков. ИА «Башинформ», 3 декабря 2018]{{ref-ru}}{{V|3|12|2018}}</ref>.
* [[Логинов Василий Григорьевич]] (22.04.1929), нефтсе, хужалыҡ эшмәкәре. 1972—1991 йылдарҙа Туймазы быраулау эштәре идаралығы начальнигы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған (1976) һәм СССР‑ҙың почётлы нефтсеһе (1979). [[Ленин ордены|Ленин]] (1986), [[Октябрь Революцияһы ордены|Октябрь Революцияһы]] (1981) һәм [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] ордендары (1974) кавалеры. [[Николаевка (Николаевка ауыл советы, Стәрлетамаҡ районы)|Николаевка]] ауылынан<ref>[http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/7956-loginov-vasilij-grigorevich Башҡорт энциклопедияһы — Логинов Василий Григорьевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421071608/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/7956-loginov-vasilij-grigorevich |date=2016-04-21 }}{{V|19|04|2019}}</ref>.
* [[Смаҡова Асия Вәфир ҡыҙы]] (27.08.1947) — [[йыр]]сы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2010) ([[Латип]] ауылынан)<ref>[http://www.xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/12860-sma-ova-asiya-v-fir-y-y Башҡорт энциклопедияһы — Смаҡова Асия Вәфир ҡыҙы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421082752/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/12860-sma-ova-asiya-v-fir-y-y |date=2016-04-21 }}{{V|20|08|2017}}</ref>.
* [[Тимонин Василий Иванович]] (23.02.1919—18.05.1999), ауыл хужалығы эшмәкәре. 1963—1981 йылдарҙа район совхоздары директоры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. [[Ленин ордены|Ленин]], II дәрәжә Ватан һуғышы, [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Бәләбәй районы]] [[Покровка (Бәләбәй районы)|Покровка]] ауылынан<ref>[http://www.str-raion.ru/our_district/history_destiny_identity/ Энциклопедия Стерлитамакского района: Тимонин Василий Иванович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171028105545/http://www.str-raion.ru/our_district/history_destiny_identity/ |date=2017-10-28 }}{{ref-ru}}{{V|18|02|2019}}</ref>. 
* [[Явнов Павел Викторович]] (8.06.1928—3.08.2003), [[ауыл хужалығы]] эшмәкәре, 1967—1988 йылдарҙа Октябрҙең 50 йыллығы исемендәге колхозы (2004 йылдан Явнов исемендәге хужалыҡ) рәйесе. [[Ленин ордены|Ленин]], Октябрь Революцияһы, [[Халыҡтар Дуҫлығы ордены|Халыҡтар Дуҫлығы]], ике [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] ордендары кавалеры. Райондың почётлы гражданы (2000).  [[Марьевка (Стәрлетамаҡ районы)|Марьевка]] ауылынан<ref>[http://str-raion.ru/our_district/honorary_citizens/?ncc=1&PAGEN_1=3  Муниципальный район Стерлитамакский район Республики Башкортостан. Официальный сайт. Почетные граждане. Явнов Павел Викторович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171229032244/http://www.str-raion.ru/our_district/honorary_citizens/?ncc=1&PAGEN_1=3 |date=2017-12-29 }}{{ref-ru}}{{V|4|05|2018}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''1939 йылдан башлап халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса районда даими йәшәгән халыҡ һаны (кеше):'''
{{Wikidata/Population}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|3}}

== Һылтанмалар ==
* [http://www.str-raion.ru/our_district/history_destiny_identity/ Энциклопедия Стерлитамакского района. Муниципальный район Стерлитамакский район Республики Башкортостан. Официальный сайт] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171028105545/http://www.str-raion.ru/our_district/history_destiny_identity/ |date=2017-10-28 }}{{ref-ru}}{{V|13|01|2019}}

{{Стәрлетамаҡ районы ауылдары}} 
{{Стәрлетамаҡ районы муниципаль берәмектәре}}
{{Башҡортостан райондары}}
[[Категория:Башҡортостан райондары]]
[[Категория:Стәрлетамаҡ районы]]
Стәрлетамаҡ районы () – Башҡортостан Республикаһындағы муниципаль район. Административ үҙәге – Стәрлетамаҡ ҡалаһы. Районда 20454 кеше йәшәй.

Районда «Газпром трансгаз Өфө» яуаплығы сикләнғән йәмғиәтенең линия-производство идаралығы (ЛПУ) урынлашҡан, ул Төмән өлкәһенән үткәрелгән нефть һәм газ торбаларын хеҙмәтләндерә.

Транспорт
Район территорияһы буйлап Өфө—Ырымбур тимер юлы, Р-240 «Өфө — Ырымбур» федераль автомобиль юлы үтә.

 Билдәле шәхестәре 
 Асҡарова Гөлсөм Зәйнулла ҡыҙы (20.01.1942), хеҙмәт ветераны, 1966—1998 йылдарҙа Салауат исемендәге колхозы һауынсыһы. СССР-ҙың Х саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1979—1984). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1986), II (1981) һәм III (1975) дәрәжә Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997), райондың почётлы гражданины (1997). Түбәнге Уҫылы ауылынан, сығышы менән Ауырғазы районы Семёнкин ауылынан.
 Болелый Владимир Антонович (22.01.1924), нефтсе, хужалыҡ эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1953—1992 йылдарҙа «Башнефть» производство берекмәһенең Бәләбәй быраулау контораһы директоры һәм Бәләбәй быраулау эштәре идаралығы начальнигы. РСФСР нефть һәм газ сәнәғәтенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1985), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе (1974), СССР-ҙың почётлы нефтсеһе (1974). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1959), ике «Почёт Билдәһе» (1966, 1971), Халыҡтар Дуҫлығы (1981) һәм II дәрәжә Ватан һуғышы (1985) ордендары кавалеры. Бәләбәй ҡалаһының почётлы гражданы (1989). Константиноградовка ауылынанЭнциклопедия Стерлитамакского района. Муниципальный район Стерлитамакский район Республики Башкортостан. Официальный сайт .
 Ибәтуллин Ғәйнулла  Хәлиулла улы (8.08.1943), ауыл хужалығы ветераны, элекке «Йондоҙ» колхозы бригадиры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. Талас ауылынанРоссыпь драгоценных юбилеев. Стерлитамакская районная газета «Сельские нивы», официальный сайт.
 Каяшев Александр Игнатьевич (20.03.1944—15.05.2014), ғалим-инженер-электрик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1996), профессор (1997). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (2006), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2003). Яңы Моҡатай ауылынанБашҡорт энциклопедияһы — Каяшев Александр Игнатьевич . 
 Крюков Николай Иванович (12.09.1948—2.12.2018), инженер-механик, ғалим, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. Техник фәндәр докторы (2004). 1991—2016 йылдарҙа «ГазСервис» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының 1—4-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Башҡортостандың атҡаҙанған нефтсеһе (1996), Рәсәй Федерацияһы яғыулыҡ‑энергетика комплексының почётлы хеҙмәткәре (2001). Дуҫлыҡ (1999) һәм «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2008) ордендары кавалеры. Любажи ауылынанБашҡорт энциклопедияһы — Крюков Николай Иванович В Башкирии скончался бывший депутат Госсобрания-Курултай Николай Крюков. ИА «Башинформ», 3 декабря 2018.
 Логинов Василий Григорьевич (22.04.1929), нефтсе, хужалыҡ эшмәкәре. 1972—1991 йылдарҙа Туймазы быраулау эштәре идаралығы начальнигы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1976) һәм СССР‑ҙың почётлы нефтсеһе (1979). Ленин (1986), Октябрь Революцияһы (1981) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары (1974) кавалеры. Николаевка ауылынанБашҡорт энциклопедияһы — Логинов Василий Григорьевич .
 Смаҡова Асия Вәфир ҡыҙы (27.08.1947) — йырсы, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2010) (Латип ауылынан)Башҡорт энциклопедияһы — Смаҡова Асия Вәфир ҡыҙы .
 Тимонин Василий Иванович (23.02.1919—18.05.1999), ауыл хужалығы эшмәкәре. 1963—1981 йылдарҙа район совхоздары директоры. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ленин, II дәрәжә Ватан һуғышы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бәләбәй районы Покровка ауылынанЭнциклопедия Стерлитамакского района: Тимонин Василий Иванович . 
 Явнов Павел Викторович (8.06.1928—3.08.2003), ауыл хужалығы эшмәкәре, 1967—1988 йылдарҙа Октябрҙең 50 йыллығы исемендәге колхозы (2004 йылдан Явнов исемендәге хужалыҡ) рәйесе. Ленин, Октябрь Революцияһы, Халыҡтар Дуҫлығы, ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры. Райондың почётлы гражданы (2000).  Марьевка ауылынан Муниципальный район Стерлитамакский район Республики Башкортостан. Официальный сайт. Почетные граждане. Явнов Павел Викторович .

 Халыҡ һаны 
1939 йылдан башлап халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса районда даими йәшәгән халыҡ һаны (кеше):

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 Энциклопедия Стерлитамакского района. Муниципальный район Стерлитамакский район Республики Башкортостан. Официальный сайт 

 

Категория:Башҡортостан райондары
Категория:Стәрлетамаҡ районы