Иҫке Арыҫланбәк
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Староарсланбеково
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Иҫке Арыҫланбәк}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 30 |lat_sec = 58
 | lon_deg                  = 54 |lon_min = 13 |lon_sec = 29
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Туймазы районы{{!}}Туймазы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            =  ауыл Советы
 | поселение                = Сәйрән ауыл Советы (Туймазы районы){{!}}Сәйрән 
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Староарсланбеково | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Староарсланбеково | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = башҡорттар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 452791
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80251845003
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
 
'''Иҫке Арыҫланбәк''' ({{lang-ru|Староарсланбеково}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Туймазы районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 119 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. [[Сәйрән ауыл Советы (Туймазы районы)|Сәйрән ауыл Советы]] составына инә.
Почта индексы — 452791, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80251845003.

== Тарих ==
Ауылға [[Ҡазан даруғаһы]] [[Ҡобау (ырыу)|Ҡобау]] улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә Арыҫланбәк исеме менән нигеҙ һала. Арыҫланбәк 1758 йылдан алып билдәле. [[XVIII быуат]] уртаһында этник яҡтан ҡатнаш булып китә, 1758 йылдың 12 октябрендәге һәм 1781 йылдың 1 мартындағы керҙәшлек килешеүҙәре буйынса аҫаба күбәүҙәр типтәрҙәрҙе ҡабул итә. 1795 йылда 15 йортта 98 кеше йәшәгән, 1865 йылда 85 йортта — 448 кеше. Малсылыҡ, игенселек, балта эштәре менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, һыу тирмәне булған. Шулай уҡ Ҡыбау, Бигәнәш исемдәре менән теркәлгән. 1906 йылда 2 мәсет, урыҫ‑башҡорт мәктәбе, күн заводы, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.

Абдулләләм Ғәҙеллыпин, 1782 йылда тыуған, XIX быуаттың 30-сы йылдарында 12-се башҡорт кантонының 18-се тирмәһе старшинаһы булып хеҙмәт итә. Уның «1812 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» һәм «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә», «5-се башҡорт полкы менән француз ғәскәрҙәренә ҡаршы булғанда» көмөш миҙалдары була

1905—1919 йылдар араһында Яңы Арыҫланбәк ауылы барлыҡҡа килә, унда аҫабалар күсеп килә, унда 1920 йылда 140 йортта 714 кеше иҫәпләнә. Яңы Арыҫланбәк ауылы барлыҡҡа килгәндән һуң Арыҫланбәк хәҙерге исемен йөрөтә<ref>{{ИСДБ|страница=260}}</ref>.

1843 йылда 12 башҡорт 64 бот ужым һәм 322 бот яҙғы иген сәскән<ref>{{БЭ2013|77228}}</ref>.

== Хәҙерге осор ==
Халҡы ЯСЙ «Сәйрән» ауыл хужалығы предприятиеһында эшләй. Ауылда фельдшер‑акушерлыҡ пункты бар. Башҡорттар йәшәй (2002)<ref>{{БЭ2013|77228}}</ref>.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||555||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||430||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||264||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||136||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||118||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||119||47||72||39,5||60,5
|-  
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
; Милли состав
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса — күпселек милләт [[башҡорттар]] (78 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==
Нөгөш йылғаһы  (Өҫән ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
Алыҫлығы:<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
* Район үҙәгенә тиклем ([[Туймазы]]): 47 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Сәйрән (Туймазы районы)|Сәйрән]]): 5 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Ҡандра]]): 17 км.

== Урамдары ==
Урам исеме<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/044/000035.html «Налог Белешмәһе» системаһында Иҫке Арыҫланбәк ауылы]</ref>:
* Үҙәк урам ({{lang-ru|улица Центральная}})

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Сөләймәнов Фәтих Ҡәйүм улы]] (25.07.1924—14.05.1997), хеҙмәт алдынғыһы, йәмәғәтсе. 1942–1979 йылдарҙа [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденлы]] [[Белорет металлургия комбинаты]]ның сым һыҙыусыһы һәм участка мастеры. [[СССР]]-ҙың 9-сы саҡырылыш Юғары Советы депутаты. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1966). [[Белорет]] ҡалаһының почётлы гражданы (1987).
* [[Төхвәтуллин Расфар Мөхлис улы]] (4.04.1933) — социолог-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Социология фәндәре докторы (2000), профессор (2001). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2000)<ref>[http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/14335-t-khv-tullin-rasfar-m-khlis-uly Башҡорт энциклопедияһы — Төхвәтуллин Расфар Мөхлис улы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421193632/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/14335-t-khv-tullin-rasfar-m-khlis-uly |date=2016-04-21 }}{{V|4|05|2018}}</ref>.
* [[Әбделғәлләм Ғәҙелшин]] (1782—?) — хәрби эшмәкәр. [[1812 йылғы Ватан һуғышы]]нда һәм [[Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтары]]нда ҡатнашыусы.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/4046-i-ke-ary-lanb-k-tujmazy-r-nynda-y-auyl}} {V|10|02|2019}}
* [http://www.asmo-rb.ru Совет муниципальных образований Республики Башкортостан]
* {{БЭ2013|77228}}
* {{ИСДБ|страница=260}}
* [https://www.gosspravka.ru/02/044/000035.html «Налог Белешмәһе» системаһында Иҫке Арыҫланбәк ауылы]
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Туймазы районы ауылдары}}

[[Категория:Туймазы районы ауылдары]]
Иҫке Арыҫланбәк () — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 119 кеше. Сәйрән ауыл Советы составына инә.
Почта индексы — 452791, ОКАТО коды — 80251845003.

 Тарих 
Ауылға Ҡазан даруғаһы Ҡобау улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә Арыҫланбәк исеме менән нигеҙ һала. Арыҫланбәк 1758 йылдан алып билдәле. XVIII быуат уртаһында этник яҡтан ҡатнаш булып китә, 1758 йылдың 12 октябрендәге һәм 1781 йылдың 1 мартындағы керҙәшлек килешеүҙәре буйынса аҫаба күбәүҙәр типтәрҙәрҙе ҡабул итә. 1795 йылда 15 йортта 98 кеше йәшәгән, 1865 йылда 85 йортта — 448 кеше. Малсылыҡ, игенселек, балта эштәре менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, һыу тирмәне булған. Шулай уҡ Ҡыбау, Бигәнәш исемдәре менән теркәлгән. 1906 йылда 2 мәсет, урыҫ‑башҡорт мәктәбе, күн заводы, бакалея кибете, мөгәзәй теркәлгән.

Абдулләләм Ғәҙеллыпин, 1782 йылда тыуған, XIX быуаттың 30-сы йылдарында 12-се башҡорт кантонының 18-се тирмәһе старшинаһы булып хеҙмәт итә. Уның «1812 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн» һәм «1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә», «5-се башҡорт полкы менән француз ғәскәрҙәренә ҡаршы булғанда» көмөш миҙалдары була

1905—1919 йылдар араһында Яңы Арыҫланбәк ауылы барлыҡҡа килә, унда аҫабалар күсеп килә, унда 1920 йылда 140 йортта 714 кеше иҫәпләнә. Яңы Арыҫланбәк ауылы барлыҡҡа килгәндән һуң Арыҫланбәк хәҙерге исемен йөрөтә.

1843 йылда 12 башҡорт 64 бот ужым һәм 322 бот яҙғы иген сәскән.

 Хәҙерге осор 
Халҡы ЯСЙ «Сәйрән» ауыл хужалығы предприятиеһында эшләй. Ауылда фельдшер‑акушерлыҡ пункты бар. Башҡорттар йәшәй (2002).
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август555 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар430 1959 йыл 15 ғинуар264 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар136 2002 йыл 9 октябрь118 2010 йыл 14 октябрь119477239,560,5

 Милли состав
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек милләт башҡорттар (78 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта.

 Географик урыны 
Нөгөш йылғаһы  (Өҫән ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
Алыҫлығы:
 Район үҙәгенә тиклем (Туймазы): 47 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Сәйрән): 5 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Ҡандра): 17 км.

 Урамдары 
Урам исеме«Налог Белешмәһе» системаһында Иҫке Арыҫланбәк ауылы:
 Үҙәк урам ()

 Билдәле шәхестәре 
 Сөләймәнов Фәтих Ҡәйүм улы (25.07.1924—14.05.1997), хеҙмәт алдынғыһы, йәмәғәтсе. 1942–1979 йылдарҙа Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденлы Белорет металлургия комбинатының сым һыҙыусыһы һәм участка мастеры. СССР-ҙың 9-сы саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966). Белорет ҡалаһының почётлы гражданы (1987).
 Төхвәтуллин Расфар Мөхлис улы (4.04.1933) — социолог-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Социология фәндәре докторы (2000), профессор (2001). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2000)Башҡорт энциклопедияһы — Төхвәтуллин Расфар Мөхлис улы .
 Әбделғәлләм Ғәҙелшин (1782—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм Рус армияһының сит илгә 1813—1814 йылдарҙағы походтарында ҡатнашыусы.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
  {V|10|02|2019}}
 Совет муниципальных образований Республики Башкортостан
 
 
 «Налог Белешмәһе» системаһында Иҫке Арыҫланбәк ауылы

Категория:Туймазы районы ауылдары