Хоҙайбирҙин Шәһит Әхмәт улы
{{Государственный деятель
| имя          = Шәһит Хоҙайбирҙин
| оригинал имени     = 
| изображение              = Хоҙайбирҙин Шәһит Әхмәт улы.jpg
| ширина               = 
| должность          = [[БАССР-ҙың Үҙәк башҡарма комитеты]] (БашЦИК)
| порядок = 2
| периодначало = 1921
| периодконец  = 1922
| предшественник  = [[Мортазин Муса Лот улы]]
| преемник = [[Ҡушаев Хәфиз Ҡушай улы]]
| должность_2        =  РКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары, Эске эштәр буйынса халыҡ комисcары
| флаг                 = Flag RSFSR 1918.svg
| дата рождения        = 9.10.1896
| место рождения = [[Ырымбур губернаһы]], [[Ырымбур өйәҙе]], [[Хоҙайбирҙин (ауыл)|Бесәнсе]] ауылы
| дата смерти = 21.12.1924
| место смерти = [[СССР]], {{ВБУ|Мәскәү}}
| похоронен = [[Өфө]]
| в браке = 
| дети = Хоҙайбирҙина Тамара Шәһит ҡыҙы (1923-1998) бейеүсе, РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы 
| партия =
|награды={{Орден Красного Знамени}}
}}
{{фш|Хоҙайбирҙин}}
'''Хоҙайбирҙин Шәһит Әхмәт улы''' ([[9 октябрь]] [[1896 йыл]] — [[21 декабрь]] [[1924 йыл]]) — [[Башҡортостан]]дың партия һәм дәүләт эшмәкәре, журналист һәм яҙыусы. [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|граждандар һуғыштарында]] ҡатнашыусы. [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры (1921).

== Биографияһы ==
Шәһит Әхмәт улы Хоҙайбирҙин 1896 йылдың 9 октябрендә [[Ырымбур губернаһы]] [[Ырымбур өйәҙе]] [[Хоҙайбирҙин (ауыл)|Бесәнсе]] ауылында (хәҙер [[Башҡортостан Республикаһы]] {{ТУ|Күгәрсен районы}} [[Хоҙайбирҙин (ауыл)|Хоҙайбирҙин]] ауылында) тыуған. 1909 йылда [[Ырымбур]]ҙағы [[Хөсәйениә мәҙрәсәһе]]нә уҡырға бара. 1914 йылда мәҙрәсә администрацияһын тәнҡитләгән өсөн уҡыуҙан ҡыуыла.

[[Беренсе донъя һуғышы]] башланғас, фельдшерҙар курсын тамамлап, рота фельдшеры булып һуғышҡа китә. [[Австрия]] фронтында яраланғас, 1916 йылда Өфөгә ҡайта. Февраль революцияһын 144-се уҡсы полкы һалдаты булып ҡаршылай. Өфө мосолман хәрби советы эшендә, «Һалдат теләге» гәзитен сығарыуҙа ҡатнаша.

1918 йылда большевиктар партияһына алына, Башҡортостанда совет власын нығытыуҙа ҙур тырышлыҡ күрһәтә. [[Ҡыҙыл Армия]]ла хеҙмәт итә.

1919 йылда совет органдарының етәксеһе булып таныла. РКП(б) өлкә комитетының беренсе секретары, ер эштәре халыҡ комиссары урынбаҫары, эске эштәр халыҡ комиссары булып эшләй.

1924 йылдың 21 декабрендә ҡаты ауырыуҙан [[Мәскәү]]ҙә вафат була, [[Өфө]]лә ерләнгән.

== Бүләктәре ==
Партияның 10-се съезы делегаттары менән Кронштадт фетнәһен баҫтырыуҙа ҡатнаша һәм ауыр яралана, батырлығы өсөн [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] менән бүләкләнә.

== Иҫтәлек ==
* Шәһит Хоҙайбирҙин исеме менән китапхана, [[Баймаҡ]] машиналар төҙөү заводы, колхоздар, тыуған ауылы, [[Өфө]], [[Стәрлетамаҡ]] һәм башҡа ҡалаларҙа урамдар атала.
* [[Өфө]]лә һәйкәл һәм иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылған<ref>[http://www.bashinform.ru/bash/864911/ Өфөлә Матбуғат хеҙмәткәрҙәре көнө уңайынан Шәһит Хоҙайбирҙинға иҫтәлекле таҡтаташ асылды. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 14 июнь]{{V|14|06|2016}}</ref>. 
* Журналистар өсөн [[Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия|Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге республика премияһы]] булдырылған.
<center>
<gallery widths="200px" heights="240px">
Памятник Т. Худайбердину г. Уфа, улица 50-летия Октября, 13 - фото 1.jpg|thumb|Шәһит Хоҙайбирҙин һәйкәле, Өфө, Октябрҙең 50-йыллығы исемендәге урам, 13-сө йорт янында
File:Худайбердина 19-а.jpg|thumb|Шәһит Хоҙайбирҙин урамындағы йорт
</gallery>
</center>

== Китаптары ==
* Избранные произведения. Публицистика, воспоминания, рассказы и очерки, стихи. Предисл. [[Ҡуҙыев Рамаҙан Усман улы|Р. У. Кузеев]]. Уфа, 1958.
* Избранное. Публицистика, воспоминания, художественные произведения. Предисл. Р. У. Кузеева. Пер. С башкирского М. Гафурова. Уфа, 1968.{{ref-ru}}
* На ветрах революции. Публицистика, воспоминания. Уфа, 1986.{{ref-ru}}

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Гайнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хусаинов Г. Б.]] Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.{{ref-ru}}
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Ғәйнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хөсәйенов Ғ. Б.]] Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.{{ref-ru}}
* Юрий Узиков. Исторические памятники Уфы. [https://search.rsl.ru/ru/record/01000613584] (на рус.яз.) «Китап» нәшриәте, 1999, 129-131 с. ISBN 5-295-02294-3.
''Памятник Худайбердину Ш. А. Ленина В. И. имени, парк''. 
{{Башҡортостан парламенттарының етәкселәре}}

[[Категория:Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитеты ағзалары]]
[[Категория:КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретарҙары]]
[[Категория:Хөсәйениә мәҙрәсәһе шәкерттәре]]
[[Категория:Шәһит Хоҙайбирҙин]]
[[Категория:Башҡорт АССР-ының эске эштәр министрҙары]]
Хоҙайбирҙин Шәһит Әхмәт улы (9 октябрь 1896 йыл — 21 декабрь 1924 йыл) — Башҡортостандың партия һәм дәүләт эшмәкәре, журналист һәм яҙыусы. Беренсе донъя һәм граждандар һуғыштарында ҡатнашыусы. Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1921).

 Биографияһы 
Шәһит Әхмәт улы Хоҙайбирҙин 1896 йылдың 9 октябрендә Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе Бесәнсе ауылында (хәҙер Башҡортостан Республикаһы  Хоҙайбирҙин ауылында) тыуған. 1909 йылда Ырымбурҙағы Хөсәйениә мәҙрәсәһенә уҡырға бара. 1914 йылда мәҙрәсә администрацияһын тәнҡитләгән өсөн уҡыуҙан ҡыуыла.

Беренсе донъя һуғышы башланғас, фельдшерҙар курсын тамамлап, рота фельдшеры булып һуғышҡа китә. Австрия фронтында яраланғас, 1916 йылда Өфөгә ҡайта. Февраль революцияһын 144-се уҡсы полкы һалдаты булып ҡаршылай. Өфө мосолман хәрби советы эшендә, «Һалдат теләге» гәзитен сығарыуҙа ҡатнаша.

1918 йылда большевиктар партияһына алына, Башҡортостанда совет власын нығытыуҙа ҙур тырышлыҡ күрһәтә. Ҡыҙыл Армияла хеҙмәт итә.

1919 йылда совет органдарының етәксеһе булып таныла. РКП(б) өлкә комитетының беренсе секретары, ер эштәре халыҡ комиссары урынбаҫары, эске эштәр халыҡ комиссары булып эшләй.

1924 йылдың 21 декабрендә ҡаты ауырыуҙан Мәскәүҙә вафат була, Өфөлә ерләнгән.

 Бүләктәре 
Партияның 10-се съезы делегаттары менән Кронштадт фетнәһен баҫтырыуҙа ҡатнаша һәм ауыр яралана, батырлығы өсөн Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә.

 Иҫтәлек 
 Шәһит Хоҙайбирҙин исеме менән китапхана, Баймаҡ машиналар төҙөү заводы, колхоздар, тыуған ауылы, Өфө, Стәрлетамаҡ һәм башҡа ҡалаларҙа урамдар атала.
 Өфөлә һәйкәл һәм иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылғанӨфөлә Матбуғат хеҙмәткәрҙәре көнө уңайынан Шәһит Хоҙайбирҙинға иҫтәлекле таҡтаташ асылды. «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 14 июнь. 
 Журналистар өсөн Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге республика премияһы булдырылған.

 Китаптары 
 Избранные произведения. Публицистика, воспоминания, рассказы и очерки, стихи. Предисл. Р. У. Кузеев. Уфа, 1958.
 Избранное. Публицистика, воспоминания, художественные произведения. Предисл. Р. У. Кузеева. Пер. С башкирского М. Гафурова. Уфа, 1968.
 На ветрах революции. Публицистика, воспоминания. Уфа, 1986.

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.
 Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ. Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
 Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.
 Юрий Узиков. Исторические памятники Уфы.  (на рус.яз.) «Китап» нәшриәте, 1999, 129-131 с. ISBN 5-295-02294-3.
Памятник Худайбердину Ш. А. Ленина В. И. имени, парк. 

Категория:Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитеты ағзалары
Категория:КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретарҙары
Категория:Хөсәйениә мәҙрәсәһе шәкерттәре
Категория:Шәһит Хоҙайбирҙин
Категория:Башҡорт АССР-ының эске эштәр министрҙары