Күлтабан
{{БМ|Күлтабан (күл)}}
{{ТП-Рәсәй|Күлтабан
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Күлтабан
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 52 | lat_min = 37 | lat_sec = 37
  |lon_deg = 58 | lon_min = 42 | lon_sec = 5
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Баймаҡ районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 415
  |иҫәп алыу йылы       = 2009
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 453654
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34751 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80206813003
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}

'''Күлтабан''' ({{lang-ru|Культабан}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Баймаҡ районы]]ндағы ауыл. [[2009]] йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 415 кеше<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>.
Почта индексы — 453654, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80206813003.

== Географик урыны ==
[[Күлтабан (күл)|Күлтабан]] (Яугул) күле буйында урынлашҡан<ref name="Баймакский край">{{китап |автор=Ред.составитель А. Багуманов |заглавие=Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание |место=Уфа |издательство=[[Китап (нәшриәт)|Башкирское книжное издательство]] |год=2002|страниц=332|ISBN=5-295-03157-8}}</ref>.
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баймаҡ (ҡала)|Баймаҡ]]): 48 км
* Ауыл советы үҙәгенә тиклем ([[Урғаҙа]]): 37 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Сибай]]): 14 км

== Тарихы ==
Башҡорт [[риүәйәт]]тәре буйынса, Күлтабан «Ҡылтабан» һүҙенән килеп сыҡҡан. Әсирлеккә эләккәндәрҙең, ҡасмаһын өсөн, аяҡ табанын ярып, эсенә ваҡ итеп туралған ат ҡылын тултырғандар. Яра бөтәшкәндән һуң кеше аяғына баҫа алмаған, ултырып йәки билдәле рәүештә тороп эшләй алған. Күлдең икенсе исеме — ''Яугүл'' — ошо тирәлә ниндәйҙер яу булыуын күрһәтә.

[[XIX]]—[[XX быуат]]тар сиктәрендә утар барлыҡҡа килгән, янындағы һыу ятҡылығы исеме бирелгән. [[1891 йыл]]да [[Ырымбур губернаһы]] [[Орск өйәҙе]] 1-се Бөрйән улусы тораҡ пункттары араһында күрһәтелмәгән. 1900—1901 йылдарҙа Күлтабан (''Калтубан'') утары әлеге 1-се Бөрйән улусы составында күрһәтелгән<ref name="Урғаҙа">[http://urgaza.ru/historical-background/selsovet/127/1208/ Деревня Культабан (Күлтабан ауылы)]</ref>.

Ул ваҡытта тораҡ пункты Яүгул атамаһы аҫтында билдәле булған<ref name="Баймакский край"></ref>.

1925 йылда ауылда барыһы өс хужалыҡ күрһәтелгән<ref>{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана|страница =92 }}</ref>.

'''Күлтабан баҡсаһы'''

[[1952 йыл]]да ойошторола, ул ваҡытта совхоз-ара урман питомнигы тип атала. Тәүге директоры — Дмитриев Калистрат Титович, техник етәксеһе — Недопекина Екатерина Дмитриевна, хужалыҡ мөдире — агроном Мурзиков Петр Павлович. 1954 йылда питомник Йылайыр игенселек совхозының Култубан бүлексәһе балансына күсерелә. 1952 йылда 2 гектар ер майҙанында алмағастар ултыртыла, беренсе уңыш 1956 йылда алына. 1961 йылда питомник 88 гектарлыҡ майҙанда урынлаша. [[ХХ быуат]]тың 90-сы йылдар аҙағынан баҡса бөлгөнлөккә төшә<ref name="Урғаҙа"></ref>.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||369||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||364||180||184||49,5||50,5
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
; Милли составы
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, [[бөрйән]] ырыуы [[башҡорттар]]ы (64 %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls приложение в формате Excel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}.</ref>.

== Ауыл активы ==
— Йылайыр ауыл советы 7-cе округы (Күлтабан ауылы буйынса) депутаты — Ирина Егоровна Корнева<br>
— Ауыл старостаһы — Мөхәмәтйәнов Ринат Миңлеяр улы<br>
— Башланғыс кластары уҡытыусыһы — Венера Фәрит ҡыҙы Селянкина<br>
— Фельдшер-акушерлыҡ пункты мөдире — Ирина Александровна Канайкина<br>
— Комсомол ауылы мәҙәниәт йорто (Баймаҡ «Халыҡ ижады үҙәге» филиалы) мөдире — Ирина Егоровна Мещерякова<br>
— Башҡортостан Республикаһының «Урал аръяғы Агро» дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы машина-технологик станцияһының «Күлтабан» МТФ-һы директоры— Илдус Басир улы Сабанбаев<br>
— Башҡортостан Республикаһын Баймаҡ районы КФХ «Терешин» КФХ-һы етәксеһе — Василий Анатольевич Терешин<ref name="Урғаҙа"></ref> (М. М. Маннапов әҙерләгән)

=== Ауылдың билдәле шәхестәре ===
* Латышов И. Я. — БАССР-ҙың атҡаҙанған механизаторы (1969);
* Недопекина Е. Д. — БАССР-ҙың атҡаҙанған агрономы, 20 йылдан ашыу агроном булып эшләгән;
* Сәғәҙиев Н. Х. — БАССР-ҙың атҡаҙанған механизаторы (1989), Почет Билдәһе ордены (1974), III дәрәжә Хеҙмәт даны ордены (1976) кавалеры
* Кравченко Алексей Александрович — Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1974);
* Романов Иван Федорович — II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (16.03.1944 г.; 23.03.1945 г.), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (12.10.1944 г.); III дәрәжә Дан ордены (24.04.1945 г.) кавалеры, Күлтабан бүлексәһе бухгалтеры;
* Шахмөхәмәтова Альбина Мостафа ҡыҙы — кавалер знака «Башҡортостан Республикаһы мәғариф алдынғыһы» билдәһе кавалеры<ref name="Урғаҙа"></ref> (М. М. Маннапов әҙерләгән)

== Урамдары ==
* Йәшел урамы ({{lang-ru| Зеленая улица}}
* Туғайлы урамы ({{lang-ru| Луговая улица}})
* Йәшлек урамы ({{lang-ru| Молодежная улица }})
* Мортаза Рәхимов урамы ({{lang-ru| Муртазы Рахимова улица}})
* Күл урамы ({{lang-ru| Озерная улица}})
* С. Юлаев урамы ({{lang-ru| С. Юлаева улица}}
* Баҡсалы урамы ({{lang-ru| Садовая  улица}})
* Сәскәле урамы ({{lang-ru| Цветочная улица }})
* Сиҙәм урамы ({{lang-ru| Целинная улица}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru| Школьная улица}})
<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/006/000022.html Улицы]</ref>

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|85330}}
* {{китап |автор=Ред.составитель А. Багуманов |заглавие=Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание |место=Уфа |издательство=[[Китап (нәшриәт)|Башкирское книжное издательство]] |год=2002|страниц=332|ISBN=5-295-03157-8}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* [https://kitaptar.bashkort.org/storage/books/iVH0prU9PG1vCkam1CLGHljaQSY0QnUJVyc7ck9E.pdf  Словарь топонимов Башкирской АССР]
* {{Китап:История сёл и деревень Башкортостана|страница =92 }}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Баймаҡ районы ауылдары}}
[[Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы]]
[[Категория:1900 йылда нигеҙләнгән тораҡ пункттар]]
[[Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары]]
Күлтабан () — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 415 кешеБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы .
Почта индексы — 453654, ОКАТО коды — 80206813003.

 Географик урыны 
Күлтабан (Яугул) күле буйында урынлашҡан.
 Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 48 км
 Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Урғаҙа): 37 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 14 км

 Тарихы 
Башҡорт риүәйәттәре буйынса, Күлтабан «Ҡылтабан» һүҙенән килеп сыҡҡан. Әсирлеккә эләккәндәрҙең, ҡасмаһын өсөн, аяҡ табанын ярып, эсенә ваҡ итеп туралған ат ҡылын тултырғандар. Яра бөтәшкәндән һуң кеше аяғына баҫа алмаған, ултырып йәки билдәле рәүештә тороп эшләй алған. Күлдең икенсе исеме — Яугүл — ошо тирәлә ниндәйҙер яу булыуын күрһәтә.

XIX—XX быуаттар сиктәрендә утар барлыҡҡа килгән, янындағы һыу ятҡылығы исеме бирелгән. 1891 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе 1-се Бөрйән улусы тораҡ пункттары араһында күрһәтелмәгән. 1900—1901 йылдарҙа Күлтабан (Калтубан) утары әлеге 1-се Бөрйән улусы составында күрһәтелгәнДеревня Культабан (Күлтабан ауылы).

Ул ваҡытта тораҡ пункты Яүгул атамаһы аҫтында билдәле булған.

1925 йылда ауылда барыһы өс хужалыҡ күрһәтелгән.

Күлтабан баҡсаһы

1952 йылда ойошторола, ул ваҡытта совхоз-ара урман питомнигы тип атала. Тәүге директоры — Дмитриев Калистрат Титович, техник етәксеһе — Недопекина Екатерина Дмитриевна, хужалыҡ мөдире — агроном Мурзиков Петр Павлович. 1954 йылда питомник Йылайыр игенселек совхозының Култубан бүлексәһе балансына күсерелә. 1952 йылда 2 гектар ер майҙанында алмағастар ултыртыла, беренсе уңыш 1956 йылда алына. 1961 йылда питомник 88 гектарлыҡ майҙанда урынлаша. ХХ быуаттың 90-сы йылдар аҙағынан баҡса бөлгөнлөккә төшә.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь369 2010 йыл 14 октябрь36418018449,550,5

 Милли составы
Ауылда 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, бөрйән ырыуы башҡорттары (64 %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — приложение в формате Excel ..

 Ауыл активы 
— Йылайыр ауыл советы 7-cе округы (Күлтабан ауылы буйынса) депутаты — Ирина Егоровна Корнева
— Ауыл старостаһы — Мөхәмәтйәнов Ринат Миңлеяр улы
— Башланғыс кластары уҡытыусыһы — Венера Фәрит ҡыҙы Селянкина
— Фельдшер-акушерлыҡ пункты мөдире — Ирина Александровна Канайкина
— Комсомол ауылы мәҙәниәт йорто (Баймаҡ «Халыҡ ижады үҙәге» филиалы) мөдире — Ирина Егоровна Мещерякова
— Башҡортостан Республикаһының «Урал аръяғы Агро» дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы машина-технологик станцияһының «Күлтабан» МТФ-һы директоры— Илдус Басир улы Сабанбаев
— Башҡортостан Республикаһын Баймаҡ районы КФХ «Терешин» КФХ-һы етәксеһе — Василий Анатольевич Терешин (М. М. Маннапов әҙерләгән)

 Ауылдың билдәле шәхестәре 
 Латышов И. Я. — БАССР-ҙың атҡаҙанған механизаторы (1969);
 Недопекина Е. Д. — БАССР-ҙың атҡаҙанған агрономы, 20 йылдан ашыу агроном булып эшләгән;
 Сәғәҙиев Н. Х. — БАССР-ҙың атҡаҙанған механизаторы (1989), Почет Билдәһе ордены (1974), III дәрәжә Хеҙмәт даны ордены (1976) кавалеры
 Кравченко Алексей Александрович — Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1974);
 Романов Иван Федорович — II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (16.03.1944 г.; 23.03.1945 г.), Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (12.10.1944 г.); III дәрәжә Дан ордены (24.04.1945 г.) кавалеры, Күлтабан бүлексәһе бухгалтеры;
 Шахмөхәмәтова Альбина Мостафа ҡыҙы — кавалер знака «Башҡортостан Республикаһы мәғариф алдынғыһы» билдәһе кавалеры (М. М. Маннапов әҙерләгән)

 Урамдары 
 Йәшел урамы (
 Туғайлы урамы ()
 Йәшлек урамы ()
 Мортаза Рәхимов урамы ()
 Күл урамы ()
 С. Юлаев урамы (
 Баҡсалы урамы ()
 Сәскәле урамы ()
 Сиҙәм урамы ()
 Мәктәп урамы ()
Улицы

 Иҫкәрмәләр 

 Һылтанмалар 
 
 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
  Словарь топонимов Башкирской АССР
 

Категория:Тарихи Башҡортостан ерҙәре топонимикаһы
Категория:1900 йылда нигеҙләнгән тораҡ пункттар
Категория:Алфавит буйынса тораҡ пункттары