Мөсәт
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Мусатово
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Мөсәт}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 55 |lat_min = 15 |lat_sec = 1
 | lon_deg                  = 58 |lon_min = 12 |lon_sec = 3
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Салауат районы{{!}}Салауат районы
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = ауыл биләмәһе
 | поселение                = Янғантау ауыл Советы (Салауат районы){{!}}Янғантау ауыл Советы 
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Мусатово | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Мусатово | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = башҡорттар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 452492
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80247875004
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Мөсәт''' ({{lang-ru|Мусатово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Салауат районы]]ндағы ауыл, [[Янғантау (Салауат районы)|Янғантау]] ауыл Советына ҡарай. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 71 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452492, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80247875004.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Малаяҙ]]): 12 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Янғантау (Салауат районы)|Янғантау]]): 9 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Кропачёв (станция)|Кропачёво]]): 41 км

Мөсәт ауылы [[Йүрүҙән]] йылғаһы буйында район үҙәге [[Малаяҙ]] ауылынан төньяҡҡа табан 12 километр һәм [[Кропачёв (станция)|Кропачёво]] ([[Силәбе өлкәһе]]) тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнсығышҡа табан 41 километр алыҫлыҡта урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|89948}}</ref>.

== Тарихы ==
Мөсәт ауылына [[XVIII быуат]]тың 60‑сы йылдарында [[Себер даруғаһы]] [[Мырҙалар]] улусы башҡорттары үҙҙәренең [[Аҫабалыҡ|аҫаба]] ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ауыл был урынға тәүге төпләнеүсе кешенең исемен йөрөтә, уның улы Байбулат Мөсәтов була. Ауыл ''Сулпа'' тип тә аталған. [[1770 йыл]]да Мөсәт ауылына академик [[Пётр Симон Паллас|П. С. Паллас]] килгән, Мөсәт уҙаманды күреп һөйләшкән. [[Ауыл]] тау битләүендә, [[Өфө]] ҡалаһынан 132 километр алыҫлыҡта урынлашҡан<ref>{{БЭ2013|89948}}</ref>.

[[1795 йыл]]да 23 хужалыҡта 70 кеше булған. [[Малсылыҡ]], [[игенселек]] менән шөғөлләнгәндәр. [[Мәсет]], 2 һыу тирмәне булған.

[[1816 йыл]]да VII рәүиз мәғлүмәттәре буйынса 12 хужалыҡта 76 кеше йәшәгән. Ауылдан 40-50 саҡрым алыҫлыҡта өс завод — Эҫем, Минйәр, Ҡытаутамаҡ — заводтары урынлашҡанлыҡтан, урындағы халыҡҡа аҙыҡ-түлек менән сауҙа итеү мөмкинлеге булған.

== Биләмә берәмектәренә инеүе ==
<!-- {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="width:100 %;margin:0;" --><!-- Төрөлөп ҡуйыла торған таблица башы -->
{| class="wikitable"
|-
! Теркәү йылы !! Улус, ауыл советы !! Өйәҙ, кантон, район !! Губерна, Республика !! Дәүләт
|-
| [[1757]] || Мырҙалар улусы || Троицк өйәҙе || Ырымбур губернаһы || Рәсәй Империяһы
|-
| [[1816]] || 10-сы йорт || 8-се Башҡорт кантоны || Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
| [[1834]] || 10-сы йорт || 8-се Башҡорт кантоны|| Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1847]] || 10-сы йорт || 8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе ||  Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1859]] || 10-сы йорт || 8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе || Ырымбур губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1895]] || Мырҙалар улусы || Златоуст өйәҙе || Өфө губернаһы || Рәсәй империяһы
|-
|[[1920]] || Мырҙалар улусы || Мәсәғүт кантоны || Автономлы Башҡорт ССР-ы ||[[Файл:Emblem of the Russian SFSR (1978–1991), Emblem of Russia (1991–1992).svg|20px]] РСФСР
|-
|[[1926]] || Мырҙалар улусы || Мәсәғүт кантоны || Автономлы Башҡорт ССР-ы ||{{СССР}} СССР
|-
|[[1935]] || Мырҙалар-Мәсетле ауыл Советы || Малаяҙ районы || Башҡорт АССР-ы ||{{СССР}} СССР
|-
|[[1941]] || Мәсетле ауыл Советы|| Малаяҙ районы|| Башҡорт АССР-ы || {{СССР}} СССР
|-
|[[1990]] || Янғантау ауыл Советы || Салауат районы ||[[Башҡортостан|Башҡортостан Республикаһы]] ||{{Россия}} Рәсәй Федерацияһы
|-

|-
| || || || ||
|}

== Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше ==
[[1842 йыл]]да Мөсәттә 125 кеше 35 сирек ужым һәм 239 сирек яҙғы ашлыҡ, 4 сирек картуф сәскәндәр. [[1859 йыл]]да 23 йортта 100 кеше йәшәгән. Аралаш-баҫыу сәсеү әйләнеше ҡулланылған. [[Арыш]], [[бойҙай]], [[һоло]], [[арпа]], [[ҡарабойҙай]] сәскәндәр. Һөрөнтө ерҙәрҙе тиреҫләнгән. Ябай «башҡорт һәм көнгөр һабандары» менән ер эшкәрткәндәр. [[Йәшелсә]] баҡсалары булған. Башҡорт тоҡомло мал үрсеткәндәр.

[[XIX быуат]]тың 40-сы йылдарында 25 хужалыҡта 121 йылҡы, 23 эре мөгөҙлө мал, 13 һарыҡ, 40 кәзә иҫәпләнгән. [[Йүрүҙән]] йылғаһын аша сығыуға яллаған өсөн һалым статьялары, 4 һыу тирмәне булған. XIX быуаттың аҙағында бакалея кибете була.

[[1865 йыл]]да 26 хужалыҡта  95 кеше йәшәгән<ref> {{ИСДБ|страницы=513}} </ref>.

== Ауылдың XX быуаттағы һәм хәҙерге үҫеше ==
[[1920 йыл]]да Мөсәттәге 50 хужалыҡта 271 кеше донъя көткән<ref>{{БЭ2013|89948}}</ref>.

== Халыҡ һаны ==
Мөсәт ауылында [[башҡорттар]] йәшәй (2002).

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1906 йыл ||200||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||271||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||256||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||207||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||132||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||97||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||71||34||37||47,9||52,1
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Ғайсина Фәнирә Фәсхетдин ҡыҙы]] (8.07.1973), фольклорсы. РФ һәм РБ Журналистар союзы ағзаһы (2007). Филология фәндәре кандидаты (2013)
* [[Иҫәнбаева Флорида Әхмәтвәли ҡыҙы]] (10.03.1955), журналист, РФ һәм БР Журналистар союзы ағзаһы. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре]].
* [[Түрйәнов Фәрит Сәйет улы]] (6.07.1940), зоотехник, [[ауыл хужалығы]] һәм [[КПСС|партия]] органдары хеҙмәткәре. 1979 йылдан [[Салауат районы]] ауыл хужалығы идаралығының баш зоотехнигы, 1991 йылдан — идаралыҡ начальнигы, 1994—2000 йылдарҙа ауыл хужалығы продуктарының сифаты буйынса инспекцияның баш инспекторы. [[БАССР Юғары Советы|Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының]] Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (1976), [[Рәсәй]]ҙең почётлы ветераны.

== Урамдары ==
{{Колонки|2}}
* Таулы урамы ({{lang-ru|}} Нагорная (улица)
* Шишмә урамы ({{lang-ru|}} Родниковая (улица)
* Үҙәк урамы — ({{lang-ru|}} Центральная (улица)
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|}} Школьная (улица)<ref>[https://mapdata.ru/bashkortostan/salavatskiy-rayon/derevnya-musatovo/ Карта д. Мусатово. Улицы]</ref>{{Колонки|конец}}

== Тирә-яҡ мөхит ==
''Тауҙар:''
[[Кантон тауы]],
* '''Ҡарағоштау''' йәғни Бөркөт оя
* [[Янғантау (тау)]]
* '''Уртатау'''
* '''Хажи ҡаштағы'''
* Оҙонҡор
* Ҡарағайтау
* Ҡырҙытау

''Йылғалар:''
[[Йүрүҙән]],
* '''Илек'''

''Шишмәләр:''
* [[Ҡорғаҙаҡ шишмәһе]]<ref>* [https://cyberleninka.ru/article/n/istoriko-lingvisticheskoe-issledovanie-toponimii-d-iltaevo-salavatskogo-rayona-respubliki-bashkortostan/viewer Г. Р. Ильясова. Историко-лингвистическое исследование топонимии д. Ильтаево]</ref>

=== 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары ===

== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [[Мырҙалар]]

== Ҡушаматтар ==

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}}
* Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001. — 304 с. — ISBN 5—295—02843—7

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ2013|89948}}
* {{ИСДБ|страницы=513}}
* [https://mapdata.ru/bashkortostan/salavatskiy-rayon/derevnya-musatovo/ Карта д. Мусатово. Улицы]

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Салауат районы ауылдары}}
{{Тышҡы һылтанмалар}}

[[Категория:Салауат районы ауылдары]]
[[Категория:Йүрүҙән буйындағы тораҡ пункттар]]
[[Категория:Проект:Башҡортостан ауылдары]]
Мөсәт () — Башҡортостандың Салауат районындағы ауыл, Янғантау ауыл Советына ҡарай. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 71 кеше.
Почта индексы — 452492, ОКАТО коды — 80247875004.

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Малаяҙ): 12 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Янғантау): 9 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Кропачёво): 41 км

Мөсәт ауылы Йүрүҙән йылғаһы буйында район үҙәге Малаяҙ ауылынан төньяҡҡа табан 12 километр һәм Кропачёво (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнсығышҡа табан 41 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

 Тарихы 
Мөсәт ауылына XVIII быуаттың 60‑сы йылдарында Себер даруғаһы Мырҙалар улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. Ауыл был урынға тәүге төпләнеүсе кешенең исемен йөрөтә, уның улы Байбулат Мөсәтов була. Ауыл Сулпа тип тә аталған. 1770 йылда Мөсәт ауылына академик П. С. Паллас килгән, Мөсәт уҙаманды күреп һөйләшкән. Ауыл тау битләүендә, Өфө ҡалаһынан 132 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.

1795 йылда 23 хужалыҡта 70 кеше булған. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, 2 һыу тирмәне булған.

1816 йылда VII рәүиз мәғлүмәттәре буйынса 12 хужалыҡта 76 кеше йәшәгән. Ауылдан 40-50 саҡрым алыҫлыҡта өс завод — Эҫем, Минйәр, Ҡытаутамаҡ — заводтары урынлашҡанлыҡтан, урындағы халыҡҡа аҙыҡ-түлек менән сауҙа итеү мөмкинлеге булған.

 Биләмә берәмектәренә инеүе 

 Теркәү йылы  Улус, ауыл советы  Өйәҙ, кантон, район  Губерна, Республика  Дәүләт 1757  Мырҙалар улусы  Троицк өйәҙе  Ырымбур губернаһы  Рәсәй Империяһы 1816  10-сы йорт  8-се Башҡорт кантоны  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы 1834  10-сы йорт  8-се Башҡорт кантоны Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1847  10-сы йорт  8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе   Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1859  10-сы йорт  8-се Башҡорт кантоны, Өфө өйәҙе  Ырымбур губернаһы  Рәсәй империяһы1895  Мырҙалар улусы  Златоуст өйәҙе  Өфө губернаһы  Рәсәй империяһы1920  Мырҙалар улусы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы 20px РСФСР1926  Мырҙалар улусы  Мәсәғүт кантоны  Автономлы Башҡорт ССР-ы  СССР1935  Мырҙалар-Мәсетле ауыл Советы  Малаяҙ районы  Башҡорт АССР-ы  СССР1941  Мәсетле ауыл Советы Малаяҙ районы Башҡорт АССР-ы   СССР1990  Янғантау ауыл Советы  Салауат районы Башҡортостан Республикаһы  Рәсәй Федерацияһы    

 Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше 
1842 йылда Мөсәттә 125 кеше 35 сирек ужым һәм 239 сирек яҙғы ашлыҡ, 4 сирек картуф сәскәндәр. 1859 йылда 23 йортта 100 кеше йәшәгән. Аралаш-баҫыу сәсеү әйләнеше ҡулланылған. Арыш, бойҙай, һоло, арпа, ҡарабойҙай сәскәндәр. Һөрөнтө ерҙәрҙе тиреҫләнгән. Ябай «башҡорт һәм көнгөр һабандары» менән ер эшкәрткәндәр. Йәшелсә баҡсалары булған. Башҡорт тоҡомло мал үрсеткәндәр.

XIX быуаттың 40-сы йылдарында 25 хужалыҡта 121 йылҡы, 23 эре мөгөҙлө мал, 13 һарыҡ, 40 кәзә иҫәпләнгән. Йүрүҙән йылғаһын аша сығыуға яллаған өсөн һалым статьялары, 4 һыу тирмәне булған. XIX быуаттың аҙағында бакалея кибете була.

1865 йылда 26 хужалыҡта  95 кеше йәшәгән  .

 Ауылдың XX быуаттағы һәм хәҙерге үҫеше 
1920 йылда Мөсәттәге 50 хужалыҡта 271 кеше донъя көткән.

 Халыҡ һаны 
Мөсәт ауылында башҡорттар йәшәй (2002).

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1906 йыл 200 1920 йыл 26 август271 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар256 1959 йыл 15 ғинуар207 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар132 2002 йыл 9 октябрь97 2010 йыл 14 октябрь71343747,952,1

 Билдәле шәхестәре 
 Ғайсина Фәнирә Фәсхетдин ҡыҙы (8.07.1973), фольклорсы. РФ һәм РБ Журналистар союзы ағзаһы (2007). Филология фәндәре кандидаты (2013)
 Иҫәнбаева Флорида Әхмәтвәли ҡыҙы (10.03.1955), журналист, РФ һәм БР Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.
 Түрйәнов Фәрит Сәйет улы (6.07.1940), зоотехник, ауыл хужалығы һәм партия органдары хеҙмәткәре. 1979 йылдан Салауат районы ауыл хужалығы идаралығының баш зоотехнигы, 1991 йылдан — идаралыҡ начальнигы, 1994—2000 йылдарҙа ауыл хужалығы продуктарының сифаты буйынса инспекцияның баш инспекторы. Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (1976), Рәсәйҙең почётлы ветераны.

 Урамдары 

 Таулы урамы ( Нагорная (улица)
 Шишмә урамы ( Родниковая (улица)
 Үҙәк урамы — ( Центральная (улица)
 Мәктәп урамы ( Школьная (улица)Карта д. Мусатово. Улицы

 Тирә-яҡ мөхит 
Тауҙар:
Кантон тауы,
 Ҡарағоштау йәғни Бөркөт оя
 Янғантау (тау)
 Уртатау
 Хажи ҡаштағы
 Оҙонҡор
 Ҡарағайтау
 Ҡырҙытау

Йылғалар:
Йүрүҙән,
 Илек

Шишмәләр:
 Ҡорғаҙаҡ шишмәһе* Г. Р. Ильясова. Историко-лингвистическое исследование топонимии д. Ильтаево

 1917 йылғы ауыл хужалығын иҫәпкә алыу карточкалары 

 Шулай уҡ ҡарағыҙ 
 Мырҙалар

 Ҡушаматтар 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.
 Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001. — 304 с. — ISBN 5—295—02843—7

 Һылтанмалар 
 
 
 Карта д. Мусатово. Улицы

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Салауат районы ауылдары
Категория:Йүрүҙән буйындағы тораҡ пункттар
Категория:Проект:Башҡортостан ауылдары