Шулған
{{Айыҡ ауыл}}
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Шулған
 | оригинальное название    = {{lang-ru|Шульганово}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 56 
|lat_min = 9 
|lat_sec = 12
 | lon_deg                  = 55 
|lon_min = 30 
|lon_sec = 1
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Тәтешле районы{{!}}Тәтешле
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = ауыл советы
 | поселение                = Шулған ауыл Советы (Тәтешле районы){{!}}Шулған
 | поселение в таблице      = Шулған ауыл Советы (Тәтешле районы)
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = ауыл
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Шулганово | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Шулганово | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = башҡорттар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | телефонный код           = 333,334
 | почтовый индекс          = 452843
 | почтовые индексы         = 
 | цифровой идентификатор   = 80250860001
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = [shulgan.ucoz.ru]
}}
'''Шулған''' ({{lang-ru|Шулганово}}) — [[Башҡортостан]]дың [[Тәтешле районы]]ндағы ауыл. [[2010]] йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 925 кеше<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452843, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80250860001.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||925||457||468||49,4||50,6
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
[[Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002)]] мәғлүмәте буйынса — күпселек [[башҡорттар]] (9ҙ %) йәшәй<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.
== Географик урыны ==

* Район үҙәгенә тиклем ([[Тәтешле]]): 40 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 40 км
== Тарихы ==
[[1795 йыл]]да [[Гәрәй (йылға)|Гәрәй]] һәм [[Юрмияҙ]] йылғалары буйында 22 хужалыҡтан торған 86 аҫаба башҡорт йәшәгән Шулған ауылы теркәлгән. 1816 йылда 25 йорт хужалығы һәм 91 ир-ат йәшәгән. 1834 йылда VIII ревизия 53 хужалыҡта 291 башҡорт йәшәй тип күрһәтә. Ауылда 6 ғаиләлә күп ҡатынлы, был барлыҡ ғаиләләрҙең 11,3 процент тәшкил итә. 

1859 йылда ауылда 567 башҡорт (92 йорт) була. 1870 йылда 100 хужалыҡта 297 ир-ат һәм 280 ҡатын-ҡыҙ була. 1920 йылғы Совет халыҡ иҫәбен алыу  253 ихатала 1278 башҡортты иҫәпкә алған, 1816 йылда 91 ир-ат 18-е Ырымбур сик буйы һыҙығын һаҡлау өсөн хәрби хеҙмәттә булған.

1842 йылда 291 кешегә 960 бот ҡышҡы һәм 1448 бот яҙғы икмәк сәселә, йәғни бер кешегә 8,3 бот. 1870 йылда ауылда 3 тирмән була.

53 хужалыҡтың һәр береһендә 3,4 ат, һыйыр — 3,5, һарыҡтар — 4,0, кәзә — 2,7 булған. Умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр (ауылда 155 дәдән һәм 16 умарта булған).

[[Башҡорт энциклопедияһы]] мәғлүмәте буйынса, 2002 йылға торошло ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приют, амбулатория, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.<ref>{{БЭ|95866}}</ref>
Ауылда мәсет булған.<ref>{{ИСДБ|страница=315}}</ref>
== Һылтанмалар ==
=== Иҫкәрмәләр ===
{{иҫкәрмәләр}}
=== Ревизия мәғлүмәттәре ===
* [https://basharchive.ru/census/1917/12813/ Материалы поземельной переписи 1917 года по: с. Шулганово, т.1, Бирский уезд, Кызылъяровская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 2515] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220210095823/https://basharchive.ru/census/1917/12813/ |date=2022-02-10 }}
* [https://basharchive.ru/census/1917/12814/ Материалы поземельной переписи 1917 года по: с. Шулганово, т.2, Бирский уезд, Кызылъяровская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 2516] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220210095822/https://basharchive.ru/census/1917/12814/ |date=2022-02-10 }}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/56344/ Материалы ревизских сказок по: Иштиряева д., Бирский уезд, мещерякск. к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 407д] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220210095826/https://basharchive.ru/census/reviz/56344/ |date=2022-02-10 }}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/82651/ Материалы ревизских сказок по: Шулгинова д., Бирский уезд; год 1816, фонд И-138, опись 2, дело 165] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220210095831/https://basharchive.ru/census/reviz/82651/ |date=2022-02-10 }}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/51600/ Материалы ревизских сказок по: Шулганова д., Бирский уезд, Кызыляровск.; год 1859, фонд i138, опись op2, дело 745] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220210095824/https://basharchive.ru/census/reviz/51600/ |date=2022-02-10 }}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/38896/ Материалы ревизских сказок по: Шуганова д., Бирский уезд, 11 башк. к-н; год 1850, фонд И-138, опись 2, дело 641] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220210095828/https://basharchive.ru/census/reviz/38896/ |date=2022-02-10 }}
* [https://basharchive.ru/census/reviz/41270/ Материалы ревизских сказок по: Шулганова д., Бирский уезд, 11 башк. к-н; год 1850, фонд И-138, опись 2, дело 643] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220210095825/https://basharchive.ru/census/reviz/41270/ |date=2022-02-10 }}

=== Видеоматериалдар ===
# {{YouTube|-qiRXwFMBbA|logo=1}} История одного села. Шулганово. Татышлинский район

{{Тышҡы һытанмалар}}
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Тәтешле районы ауылдары}}

[[Категория:Тәтешле районы ауылдары]]
Шулған () — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 925 кеше.
Почта индексы — 452843, ОКАТО коды — 80250860001.
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь92545746849,450,6

Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (9ҙ %) йәшәйЕдиный электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .
 Географик урыны 

 Район үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 40 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Көйәҙе): 40 км
 Тарихы 
1795 йылда Гәрәй һәм Юрмияҙ йылғалары буйында 22 хужалыҡтан торған 86 аҫаба башҡорт йәшәгән Шулған ауылы теркәлгән. 1816 йылда 25 йорт хужалығы һәм 91 ир-ат йәшәгән. 1834 йылда VIII ревизия 53 хужалыҡта 291 башҡорт йәшәй тип күрһәтә. Ауылда 6 ғаиләлә күп ҡатынлы, был барлыҡ ғаиләләрҙең 11,3 процент тәшкил итә. 

1859 йылда ауылда 567 башҡорт (92 йорт) була. 1870 йылда 100 хужалыҡта 297 ир-ат һәм 280 ҡатын-ҡыҙ була. 1920 йылғы Совет халыҡ иҫәбен алыу  253 ихатала 1278 башҡортты иҫәпкә алған, 1816 йылда 91 ир-ат 18-е Ырымбур сик буйы һыҙығын һаҡлау өсөн хәрби хеҙмәттә булған.

1842 йылда 291 кешегә 960 бот ҡышҡы һәм 1448 бот яҙғы икмәк сәселә, йәғни бер кешегә 8,3 бот. 1870 йылда ауылда 3 тирмән була.

53 хужалыҡтың һәр береһендә 3,4 ат, һыйыр — 3,5, һарыҡтар — 4,0, кәзә — 2,7 булған. Умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр (ауылда 155 дәдән һәм 16 умарта булған).

Башҡорт энциклопедияһы мәғлүмәте буйынса, 2002 йылға торошло ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приют, амбулатория, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.
Ауылда мәсет булған.
 Һылтанмалар 
 Иҫкәрмәләр 

 Ревизия мәғлүмәттәре 
 Материалы поземельной переписи 1917 года по: с. Шулганово, т.1, Бирский уезд, Кызылъяровская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 2515 
 Материалы поземельной переписи 1917 года по: с. Шулганово, т.2, Бирский уезд, Кызылъяровская волость; фонд Р-473, опись 1, дело 2516 
 Материалы ревизских сказок по: Иштиряева д., Бирский уезд, мещерякск. к-н; год 1834, фонд И-138, опись 2, дело 407д 
 Материалы ревизских сказок по: Шулгинова д., Бирский уезд; год 1816, фонд И-138, опись 2, дело 165 
 Материалы ревизских сказок по: Шулганова д., Бирский уезд, Кызыляровск.; год 1859, фонд i138, опись op2, дело 745 
 Материалы ревизских сказок по: Шуганова д., Бирский уезд, 11 башк. к-н; год 1850, фонд И-138, опись 2, дело 641 
 Материалы ревизских сказок по: Шулганова д., Бирский уезд, 11 башк. к-н; год 1850, фонд И-138, опись 2, дело 643 

 Видеоматериалдар 
  История одного села. Шулганово. Татышлинский район

 Иҫкәрмәләр 

Категория:Тәтешле районы ауылдары