Бирҙеғол
{{НП-Россия
 | статус                   = ауыл
 | башкирское название         = Бирҙеғол
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Бирдагулово}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 54 |lat_min = 9 |lat_sec = 34
 | lon_deg                  = 57 |lon_min = 46 |lon_sec = 59
 | CoordScale               = 
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башкортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Белорет районы{{!}}Белорет
 | район в таблице          = 
 | вид поселения            = ауыл советы
 | поселение                = Инйәр ауыл советы{{!}}Инйәр
 | поселение в таблице      = 
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Бердагулово | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Бердагулово | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = 
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453560
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80211820012
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
}}
'''Бирҙеғол''' ({{lang-ru|Бердагулово}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Белорет районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 240 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>. Почта индексы — 453560, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80211820012.

== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{{ Население | Бердагулово }}

;Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — [[башҡорттар]] (98 %)<ref name="справочник">Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — [http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochni.. Excel форматында ҡушымта]{{Недоступная ссылка|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{ref-ru}}</ref>.

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Белорет]]): 75 км
* Ауыл Советы үҙәгенә тиклем ([[Инйәр (Белорет районы)|Инйәр]]): 22 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Юша): 15 км<ref name = "ATU">{{АТУ РБ}}</ref>
== Тарихы ==
1795 йылда V рәүиз ваҡытында Бирҙеғол ауылында 10 йортта 34 ир-ат һәм 22 ҡатын-ҡыҙ асыҡлана. ХlХ быуат уртаһында 27 йортта 214 кеше иҫәпләнә. 1920 йылда  49 йортта 264 кеше йәшәгән. Ауылға нигеҙ һалыусы Һөйәрғол Бирҙеғоловтың 1771—1836 йылдарҙа йәшәгән улы билдәле. Малсылыҡ  — башҡорттарҙың төп шөғөлө. 10 майҙан алып 1 сентябргә тиклем Һары Байтал, [[Инйәр (йылға)|Инйәр]], Ҡуҙы Йылға, [[Кесе Инйәр]] йылғалары буйлап йәйләүҙә булғандар. 1834 йылда 167 кешенең 80 аты, 50 һыйыры, 100 һарығы, 60 кәзәһе булған. Уларҙың шулай 10 умартаһы, 12 солоғо теркәлгән<ref>{{ИСДБ|страница=112}}</ref>.

[[1996 йыл]]дың 1 ғинуарына тиклем бөтөрөлгән Татлы ауыл советына ҡараған.

== Этимологияһы ==
Ауыл атамаһы антропономик. Атамаһы шәхси башҡорт исеме ''Бирҙеғол'' исеме менән бәйле<ref name="автоссылка1">{{книга|автор=[[Хисамитдинова, Фирдаус Гильмитдиновна|Хисаметдинова Ф. Г.]], [[Сиразитдинов, Зиннур Амирович|Сиразитдинов З. А.]]|заглавие=Русско-башкирский словарь справочник названий населенных пунктов Республики Башкортостан|место=[[Уфа]]|издательство=[[Китап (издательство)|Китап]]|год=2001|страницы=74|страниц=320|isbn=978-5-88185-205-4|тираж=10000}}</ref>. Ауылға нигеҙ һалыусы [[Илмәш старшина]] тоҡомо Бирҙеғол тип һанайҙар<ref>Ф. Ахметов. Наши погоны. — Уфа, «Китап», 2009. — 10 с.</ref>. 

2016 йылда ауыл үҙенең 240 йыллығын билдәләй<ref name="БГ">[http://bashgazet.ru/obshestvo/21258-il-yorta-ot-birgn-bireol.html Ил-йортҡа ҡот биргән Бирҙеғол. «Башҡортостан» гәзите, 2016 йыл, 5 февраль] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809111424/http://bashgazet.ru/obshestvo/21258-il-yorta-ot-birgn-bireol.html |date=2016-08-09 }}{{V|22|12|2018}}</ref>. Ауылда бер нисә йыл «Ҡатай ырыуы йәштәре» байрамы үткәрелә. Был күркәм йолаға башланғысты Башҡортостандың мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Алтынбаев һала.

== Хәҙерге осор ==
1998 йылда ауылда «Шәһиҙә» мәсете төҙөлә. Мәсет төҙөтөүҙе ошо ауылда тыуып үҫкән Планета (Йыһаниә) Козлова юллап сыҡҡайны, ул ауылдаштарҙан аҡса йыйыу, мәсетте төҙөтөү эшендә әүҙем ҡатнашты. Хәҙер бында дини байрамдар, йома намаҙҙары, никахтар үткәрелеп тора<ref name="БГ" />.

2016 йылда ауыл үҙенең 240 йыллығын билдәләне<ref name="БГ"/>. Ауылда бер нисә йыл «Ҡатай ырыуы йәштәре» байрамы үткәрелә. Был күркәм йолаға башланғысты Башҡортостандың мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Алтынбаев һала.

== Билдәле кешеләре ==
{{ цитата|Бөгөн 240 йорт һаналған, әллә ни ҙур булмаған ауылдан республикала ғына түгел, Рәсәй кимәлендә билдәле шәхестәр сыҡҡан. Улар араһында уҡытыусылар ҙа, табиптар ҙа, юристар ҙа, иҡтисадсылар ҙа, төҙөүселәр ҙә, металлургтар ҙа, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре лә бихисап. Тәү сиратта ауыл халҡын иман юлына әйҙәгән дин әһелдәре: Биғастан Омор­ҙаҡов, Сәйетгәрәй Ғәлиастанов, Йомаҙил Яҡ­шыдәүләтов, Исмәғил Хажин, Сәлим­гәрәй Ғәлиастанов, Заһир Шәңгәрәев, Яҡуп Бирғәлин. 
Фән кандидаттары: Вәкил Хажин, Планета Козлова, Рәнис Алтынбаев, Айбулат Хажин, Сулпан Сәлимова. 
Хоҡуҡ һаҡлау органдарында эшләүселәр: Линар Ғәлиастанов, Ризат Оморҙаҡов, Азамат Килдин, Гөлнара Омор­ҙаҡова, Раушания Таһирова, Ғайсар Бирғәлин. Ә бына Булат Йомаҙилов оҙаҡ йылдар Баш­ҡортостан Адвокаттар колле­гияһы етәк­сеһе булып эшләй, республиканың һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған юрисы. Сәнғәт юлын Рәмил Ғәйзуллин, Рәнис Алтынбаев, Вилмир Әбүбәкиров, Әмир Әбүбәкиров, Ринат Ғайсин, Ай­туған Ғәйзуллин, Шамил Ғәй­зуллин, Ихсан Ғәйзуллин, Аслан Алтынбаев, Радим Мулла­ғәләмов, Нурзиә Сабитова, Азамат Моратов, Руслан Фаршатов, Рәил Өмөтбаев һайлаған. «Рә­сәй­ҙең почетлы тимер юлсыһы» тигән маҡ­таулы исемгә Алтынбай Яҡшыдәүләтов, Сәлим­йән Шәң­гәрәев, Әҡсән Исрафилов лайыҡ була<ref name="БГ" />}}

== Урамдары ==
* Урман урамы ({{lang-ru|Лесная улица}})
* Таулы урамы ({{lang-ru|Нагорная улица}})
* Мәктәп урамы ({{lang-ru|Школьная улица}})
* Үҙәк урамы ({{lang-ru|Центральная улица}})<ref>[https://www.gosspravka.ru/02/011/000074.html Госсправка сайтында урамдар исеме]</ref>
== Ер-һыу атамалары ==
* Ҡыҙратау тауы<ref>[https://vk.com/doc-73607076_317281216?hash=INwlBoOE7UGfkhhUdkWBBi2QVL8ffS8fggrOoQOLqfT&dl=KiWE8k9GLg0xKmMxk4AxLMhMgRAHAVq69iZ8EmLVYVk Башҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге]</ref>

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Хажин Вәкил Исмәғил улы]] ([[11 июль]] [[1946 йыл]]) — педагог-методист. Педагогия фәндәре кандидаты (1989). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның  атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (2006), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1982), [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре. (2006)<ref>[http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/15792-khazhin-v-kil-ism-il-uly Башҡорт энциклопедияһы — Хажин Вәкил Исмәғил улы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{V|22|12|2018}}</ref>.
* [[Хажин Исмәғил Хажи улы]]  ([[19 сентябрь]] [[1901 йыл]]—[[1996 йыл]]) — 112-се башҡорт кавалерия дивизияһы яугире.

== Видеояҙмаларҙа ==
* {{YouTube|Oiq5m4Q6qbI|logo=1}}Праздник Катайской молодежи в Бердагулово
* {{YouTube|RAOp5PV5sMQ|logo=1}}Затопило деревню Бердагулово
* {{YouTube|Yv2BZ-t1n5c|logo=1}}Гиззатуллины (Белорецкий район, д. Бердагулово)
== Матбуғатта==
* [https://www.bashinform.ru/news/culture/2021-12-22/v-bashkirii-otkrylas-memorialnaya-doska-voinu-112-y-bashkavdivizii-ismagilu-hazhinu-2630695 В Башкирии открылась мемориальная доска воину 112-й Башкавдивизии Исмагилу Хажину] 
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.] {{ref-ru}}

== Һылтанмалар ==
* {{ИСДБ|страница=110}}


{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}


{{Белорет районы ауылдары}}

[[Категория:Белорет районы ауылдары]]
[[Категория:Илмәштәр]]
Бирҙеғол () — Башҡортостан Республикаһының Белорет районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 240 кеше булған. Почта индексы — 453560, ОКАТО коды — 80211820012.

 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)

Милли составы
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (98 %)Единый электронный справочник муниципальных районов Республики Башкортостан — Excel форматында ҡушымта .

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Белорет): 75 км
 Ауыл Советы үҙәгенә тиклем (Инйәр): 22 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Юша): 15 км
 Тарихы 
1795 йылда V рәүиз ваҡытында Бирҙеғол ауылында 10 йортта 34 ир-ат һәм 22 ҡатын-ҡыҙ асыҡлана. ХlХ быуат уртаһында 27 йортта 214 кеше иҫәпләнә. 1920 йылда  49 йортта 264 кеше йәшәгән. Ауылға нигеҙ һалыусы Һөйәрғол Бирҙеғоловтың 1771—1836 йылдарҙа йәшәгән улы билдәле. Малсылыҡ  — башҡорттарҙың төп шөғөлө. 10 майҙан алып 1 сентябргә тиклем Һары Байтал, Инйәр, Ҡуҙы Йылға, Кесе Инйәр йылғалары буйлап йәйләүҙә булғандар. 1834 йылда 167 кешенең 80 аты, 50 һыйыры, 100 һарығы, 60 кәзәһе булған. Уларҙың шулай 10 умартаһы, 12 солоғо теркәлгән.

1996 йылдың 1 ғинуарына тиклем бөтөрөлгән Татлы ауыл советына ҡараған.

 Этимологияһы 
Ауыл атамаһы антропономик. Атамаһы шәхси башҡорт исеме Бирҙеғол исеме менән бәйле. Ауылға нигеҙ һалыусы Илмәш старшина тоҡомо Бирҙеғол тип һанайҙарФ. Ахметов. Наши погоны. — Уфа, «Китап», 2009. — 10 с.. 

2016 йылда ауыл үҙенең 240 йыллығын билдәләйИл-йортҡа ҡот биргән Бирҙеғол. «Башҡортостан» гәзите, 2016 йыл, 5 февраль . Ауылда бер нисә йыл «Ҡатай ырыуы йәштәре» байрамы үткәрелә. Был күркәм йолаға башланғысты Башҡортостандың мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Алтынбаев һала.

 Хәҙерге осор 
1998 йылда ауылда «Шәһиҙә» мәсете төҙөлә. Мәсет төҙөтөүҙе ошо ауылда тыуып үҫкән Планета (Йыһаниә) Козлова юллап сыҡҡайны, ул ауылдаштарҙан аҡса йыйыу, мәсетте төҙөтөү эшендә әүҙем ҡатнашты. Хәҙер бында дини байрамдар, йома намаҙҙары, никахтар үткәрелеп тора.

2016 йылда ауыл үҙенең 240 йыллығын билдәләне. Ауылда бер нисә йыл «Ҡатай ырыуы йәштәре» байрамы үткәрелә. Был күркәм йолаға башланғысты Башҡортостандың мәҙәниәт министры урынбаҫары Рәнис Алтынбаев һала.

 Билдәле кешеләре 

 Урамдары 
 Урман урамы ()
 Таулы урамы ()
 Мәктәп урамы ()
 Үҙәк урамы ()Госсправка сайтында урамдар исеме
 Ер-һыу атамалары 
 Ҡыҙратау тауыБашҡортостан Республикаһының топонимдар һүҙлеге

 Билдәле шәхестәре 
 Хажин Вәкил Исмәғил улы (11 июль 1946 йыл) — педагог-методист. Педагогия фәндәре кандидаты (1989). Башҡортостан Республикаһының  атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (2006), РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1982), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре. (2006)Башҡорт энциклопедияһы — Хажин Вәкил Исмәғил улы.
 Хажин Исмәғил Хажи улы  (19 сентябрь 1901 йыл—1996 йыл) — 112-се башҡорт кавалерия дивизияһы яугире.

 Видеояҙмаларҙа 
 Праздник Катайской молодежи в Бердагулово
 Затопило деревню Бердагулово
 Гиззатуллины (Белорецкий район, д. Бердагулово)
 Матбуғатта
 В Башкирии открылась мемориальная доска воину 112-й Башкавдивизии Исмагилу Хажину 
 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4. 

 Һылтанмалар 
 

Категория:Белорет районы ауылдары
Категория:Илмәштәр