Иҫке Ҡалмаш
{{ТП-Рәсәй|Иҫке Ҡалмаш
 |статус                = ауыл
 |башҡортса исеме       = Иҫке Ҡалмаш
 |төп исеме             =
 |ил                    =
 |герб                  = 
 |флаг                  = 
 |герб киңлеге          = 
 |флаг киңлеге          = 
  |lat_deg = 55 | lat_min = 7 | lat_sec = 27
  |lon_deg = 54 | lon_min = 49 | lon_sec = 31
 |CoordAddon            =  
 |CoordScale            = 
 |ил картаһы            = 
 |регион картаһы        = 
 |район картаһы         = 
 |ил картаһының дәүмәле = 
 |регион картаһының дәүмәле = 
 |район картаһының дәүмәле = 
 |регион төрө           = төбәк
 |регион                = Башҡортостан
 |теҙмәләге регион      = 
 |район төрө            = район
 |район                 = Саҡмағош районы
 |теҙмәләге район       = 
 |урынлашыу төрө        = ауыл советы
 |урынлашыу             = 
 |теҙмәләге урынлашыу   = 
 |эске бүленеү          = 
 |башлыҡ төрө           = 
 |башлыҡ                = 
 |нигеҙ һалыныу         = 
 |беренсе телгә алыу    = 
 |элекке исемдәре       = 
 |статус (башлап)       = 
 |майҙан                = 
 |ТП үҙәгенең бейеклеге = 
 |климат                = 
 |рәсми тел             = 
 |рәсми тел-ref         = 
  |халыҡ                = 1849
  |иҫәп алыу йылы       = 2010
  |тығыҙлыҡ             = 
  |агломерация          = 
  |конфессия составы    = 
  |этнохороним          = 
 |ваҡыт бүлкәте          = +5
 |DST                    =
 |почта индексы          = 452206
 |почта индекстары       = 
 |телефон коды           =34796 
 |автомобиль коды        = 02, 102
 |танымлаусы төрө        = 
 |һансал танымлаусы      = 80256850001
 |Commons-тағы категория = 
 |сайт                   = 
 |сайт теле              = 
}}


'''Иҫке Ҡалмаш''' ({{lang-ru|Старокалмашево}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Саҡмағош районы]]ндағы ауыл. [[2010 йыл]]дың 14 октябренә халыҡ һаны 1849 кеше булған<ref>{{2010. Башҡортостан ауылдары}}</ref>.
Почта индексы — 452206, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80256850001.
 
== Халыҡ һаны ==
'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||1849||863||986||46,7||53,3
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}
[[Файл:Starokalmashevo, Gagarin street.jpg|thumb|300px|Гагарин урамы 2008 йылдың 20 июнь кисендә]]
== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Саҡмағош]]): 12 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы ([[Бүздәк]]): 79 км

== Ауыл тарихы ==
Иҫке Ҡалмаш  ауылының ошо исемдәге йылға буйында урынлашыуы хаҡында [[1709 йыл]]да яһаҡлы крәҫтиән Ф. Г. Черемныйҙың [[башҡорт]] Усман Йәнырыҫовтан 3 һум аҡса алып тороуы тураһындағы документта яҙыла. [[XVIII быуат]]тың 30-сы йылдарынан алып Иҫке Ҡалмаш этник йәһәттән  ҡатнаш ауылға  әүерелә. [[1730 йыл]]дан [[1739 йыл]]ға тиклем Дыуанай улусы башҡорттары яҙмалары буйынса, ауыл ерҙәренә [[мишәрҙәр]] индерелә. [[1784 йыл]]дан башлап керҙәшлек килешеүе буйынса бында [[типтәрҙәр]] ҙә йәшәй. [[XIX быуат]] башынан алып бында татар дәүләт крәҫтиәндәре лә төпләнә.
[[Файл:Mosque of Starokalmashevo.jpg|thumb|300px|left|Мәсет]]

[[1795 йыл]]ғы һәм башҡа йылдарҙағы статистик мәғлүмәттәр [[1730]] һәм [[1739 йыл]]дарҙа мишәрҙәрҙең керҙәшлеге тураһындағы килешеү яҙмаларының булыуын шик аҫтына ҡуя. Сөнки улар [[1795 йыл]]дан һуң ғына ауыл общинаһына ҡабул ителгән.

[[1843 йыл]]да 154 башҡортҡа 56 бот ужым һәм 728 бот яҙғы иген сәселгән, 24 бот картуф ултыртылған. Уларҙың 10 умартаһы булған. 8 мишәр 40 бот ужым һәм 72 бот яҙғы иген сәскән. Ауылда мәсет, 2 тирмән булған.<ref name="асф">{{Китап:История сёл и деревень Башкортостана}} стр.391</ref>

Башҡорт энциклопедияһы мәғлүмәте буйынса, 2002 йылда ауылда урта мәктәп, 2 балалар баҡсаһы, участка дауаханаһы, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет була.<ref>{{БЭ|77584}}</ref>

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Аҡсурина Фирүзә Исхаҡ ҡыҙы]] (21.01.1949), ғалим-зоотехник, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Биология фәндәре докторы (2001), профессор (2007)<ref>[http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/component/content/article/8-statya/2169-a-surina-fir-z-iskha-y-y Башҡорт энциклопедияһы — Аҡсурина Фирүзә Исхаҡ ҡыҙы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405212439/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/component/content/article/8-statya/2169-a-surina-fir-z-iskha-y-y |date=2016-04-05 }}{{V|12|01|2019}}</ref>.
* [[Кашаев Венер Нәбиулла улы]] (20.10.1949), хужалыҡ эшмәкәре. 1995–2005 йылдарҙа [[Бөрө]] автотранспорт предприятиеһының баш инженеры, директоры, 2005 йылдан — [[Дүртөйлө]] автотранспорт предприятиеһы директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре. [[Рәсәй]]ҙең почётлы транспорт хеҙмәткәре, Почётлы автотранспорсы<ref>[http://viperson.ru/people/kashaev-vener-nabiullinovich Кашаев Венер Набиуллинович – биография. Сайт «Viperson»]{{ref-ru}}{{V|4|10|2019}}</ref>.
* [[Хисмәтуллин Нәзип Хәмәҙийәр улы]] (21.12.1927—16.11.2022), [[нефть|нефтсе]], [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1959—1987 йылдарҙа «Саҡмағош» нефть эшкәртеү станцияһы хеҙмәткәре. 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] кавалеры (1985)<ref>[https://www.bashinform.ru/news/social/2022-11-16/v-bashkirii-ushel-iz-zhizni-veteran-velikoy-otechestvennoy-voyny-nazib-hismatullin-2900489 В Башкирии ушел из жизни ветеран Великой Отечественной войны Назиб Хисматуллин. ИА «Башинформ», 16 ноября 2022 года]{{ref-ru}}{{V|16|11|2022}}</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} {{V|16|11|2022}}   
* {{ИСДБ}}{{ref-ru}} {{V|16|11|2022}}

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ|77584}}{{V|16|11|2022}}  
* [http://stkalmash.ucoz.ru/ Сайт школы села Старокалмашево]

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Саҡмағош районы ауылдары}}

[[Категория:Саҡмағош районы ауылдары]]
Иҫке Ҡалмаш () — Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 1849 кеше булған.
Почта индексы — 452206, ОКАТО коды — 80256850001.
 
 Халыҡ һаны 
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь184986398646,753,3

thumb|300px|Гагарин урамы 2008 йылдың 20 июнь кисендә
 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Саҡмағош): 12 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Бүздәк): 79 км

 Ауыл тарихы 
Иҫке Ҡалмаш  ауылының ошо исемдәге йылға буйында урынлашыуы хаҡында 1709 йылда яһаҡлы крәҫтиән Ф. Г. Черемныйҙың башҡорт Усман Йәнырыҫовтан 3 һум аҡса алып тороуы тураһындағы документта яҙыла. XVIII быуаттың 30-сы йылдарынан алып Иҫке Ҡалмаш этник йәһәттән  ҡатнаш ауылға  әүерелә. 1730 йылдан 1739 йылға тиклем Дыуанай улусы башҡорттары яҙмалары буйынса, ауыл ерҙәренә мишәрҙәр индерелә. 1784 йылдан башлап керҙәшлек килешеүе буйынса бында типтәрҙәр ҙә йәшәй. XIX быуат башынан алып бында татар дәүләт крәҫтиәндәре лә төпләнә.
thumb|300px|left|Мәсет

1795 йылғы һәм башҡа йылдарҙағы статистик мәғлүмәттәр 1730 һәм 1739 йылдарҙа мишәрҙәрҙең керҙәшлеге тураһындағы килешеү яҙмаларының булыуын шик аҫтына ҡуя. Сөнки улар 1795 йылдан һуң ғына ауыл общинаһына ҡабул ителгән.

1843 йылда 154 башҡортҡа 56 бот ужым һәм 728 бот яҙғы иген сәселгән, 24 бот картуф ултыртылған. Уларҙың 10 умартаһы булған. 8 мишәр 40 бот ужым һәм 72 бот яҙғы иген сәскән. Ауылда мәсет, 2 тирмән булған. стр.391

Башҡорт энциклопедияһы мәғлүмәте буйынса, 2002 йылда ауылда урта мәктәп, 2 балалар баҡсаһы, участка дауаханаһы, мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет була.

 Билдәле шәхестәре 
 Аҡсурина Фирүзә Исхаҡ ҡыҙы (21.01.1949), ғалим-зоотехник, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Биология фәндәре докторы (2001), профессор (2007)Башҡорт энциклопедияһы — Аҡсурина Фирүзә Исхаҡ ҡыҙы .
 Кашаев Венер Нәбиулла улы (20.10.1949), хужалыҡ эшмәкәре. 1995–2005 йылдарҙа Бөрө автотранспорт предприятиеһының баш инженеры, директоры, 2005 йылдан — Дүртөйлө автотранспорт предприятиеһы директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре. Рәсәйҙең почётлы транспорт хеҙмәткәре, Почётлы автотранспорсыКашаев Венер Набиуллинович – биография. Сайт «Viperson».
 Хисмәтуллин Нәзип Хәмәҙийәр улы (21.12.1927—16.11.2022), нефтсе, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1959—1987 йылдарҙа «Саҡмағош» нефть эшкәртеү станцияһы хеҙмәткәре. 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985)В Башкирии ушел из жизни ветеран Великой Отечественной войны Назиб Хисматуллин. ИА «Башинформ», 16 ноября 2022 года.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7.    
  

 Һылтанмалар 
   
 Сайт школы села Старокалмашево

Категория:Саҡмағош районы ауылдары