Темәс
{{НП+Россия
 | статус                   = ауыл
 | русское название         = Темәс
 | оригинальное название    = {{lang-ba|Темясово}}
 | герб                     = 
 | флаг                     = 
 | lat_deg                  = 52 |lat_min = 59 |lat_sec = 24
 | lon_deg                  = 58 |lon_min = 6 |lon_sec = 37
 | CoordAddon               = 
 | CoordScale               = 
 |размер карты региона     =
 |размер карты района      =
 | регион                   = Башҡортостан
 | регион в таблице         = Башҡортостан
 | вид района               = 
 | район                    = Баймаҡ районы{{!}}Баймҡ
 | район в таблице          = 
 |вид поселения = Ауыл советы
 |поселение = Темәс ауыл Советы (Баймаҡ районы){{!}}Темәс
 |поселение в таблице =
 | внутреннее деление       = 
 | глава                    = 
 | дата основания           = 
 | первое упоминание        = 
 | прежние имена            = 
 | статус с                 = 
 | площадь                  = 
 | высота центра НП         = 
 | население                = {{ Население | Темясово | тс }}
 | год переписи             = {{ Население | Темясово | г }}
 | плотность                = 
 | агломерация              = 
 | национальный состав      = башҡорттар
 | конфессиональный состав  = 
 | этнохороним              = 
 | почтовый индекс          = 453663
 | почтовые индексы         = 
 | телефонный код           = 
 | цифровой идентификатор   = 80206852001
 | категория в Commons      = 
 | сайт                     = 
 | add1n                    = 
}}
'''Темәс''' ({{lang-ru|Темясово}}) — [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Баймаҡ районы]]ндағы ауыл. [[2009 йыл]]дың 1 ғинуарына халыҡ һаны 3920 кеше булған<ref name='белешмә китабы'>[http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094552/http://www.asmo-rb.ru/engine/data/attach/1/spravochnik.xls |date=2016-03-04 }}</ref>. Темәс — [[Башҡортостан]]дың тәүге баш ҡалаһы.
Почта индексы — 453663, [[ОКАТО|ОКАТО коды]] — 80206852001.
 
== Халыҡ һаны ==
Күпселек халыҡ — [[башҡорттар]] (82 %).

'''Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)'''
{| class="wikitable " style="text-align:center"
| style="background:#f0f0f0;"|'''Иҫәп алыу йылы һәм көнө'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Бөтә халыҡ'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ир-егеттәр өлөшө (%)'''
| style="background:#f0f0f0;"|'''Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)'''
|-
| 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)||||||||||
|-
| 1920 йыл 26 август||||||||||
|-
| 1926 йыл 17 декабрь||||||||||
|-
| 1939 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1959 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1970 йыл 15 ғинуар||||||||||
|-
| 1979 йыл 17 ғинуар||||||||||
|-
| 1989 йыл 12 ғинуар||||||||||
|-
| 2002 йыл 9 октябрь||||||||||
|-
| 2010 йыл 14 октябрь||3529||1486||2043||42,1||57,9
|-
|}
{{Халыҡ һаны буйынса сығанаҡтар}}

== Географик урыны ==
* Район үҙәгенә тиклем ([[Баймаҡ (ҡала)|Баймаҡ]]): 55 км
* Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 100 км

== Билдәле шәхестәре ==
* [[Темәс Илекәев]], башҡорт тарханы. 1735—1740 йылдарҙағы һәм 1755—1756 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдарында ҡатнашыусы.
* [[Исҡужин Әбдрәхим Рәхмәтулла улы]] (1891—1930), ҡурайсы, халыҡ йырсыһы.
* [[Исҡужина Миңзифа Усман ҡыҙы]]  (15.01.1965), [[йыр]]сы. 2000 йылдан хәҙерге [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]]ның «Далан» эстрада төркөмө вокалсыһы. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]] , «Яҙғы тауыштар» республика йыр конкурсы лауреаты.
* [[Ҡәҙерғолов Мөхәммәт Нурғәле улы]] (10.03.1919—16.10.19989), ҡурайсы, уҡытыусы һәм мәҙәниәт хеҙмәткәре. [[Бөрйән районы|Бөрйән район]] мәҙәниәт һарайының «Мәсем таш» халыҡ ҡурайсылар ансамлен ойоштороусы һәм уның 1946—1980 йылдарҙағы етәксеһе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1989). Республика ҡурайсылар конкурсы лауреаты (Өфө, 1954). 1‑се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985)<ref>[http://баш.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/8-statya/7521-er-olov-m-kh-m-t-nur-le-uly Башҡорт энциклопедияһы — Ҡәҙерғолов Мөхәмәт Нурғәле улы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405175032/http://xn--80ab4e.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/8-statya/7521-er-olov-m-kh-m-t-nur-le-uly |date=2016-04-05 }}{{V|9|03|2019}}</ref>. 
* [[Сөләймәнова Сәбилә Ғәйзулла ҡыҙы]] (5.02.1940), дәүләт эшмәкәре, педагог-методист һәм тел ғалимы, педагогия фәндәре кандидаты.
* [[Ридик Фәсхетдинов]] (1940—16.05.2022), музыкант, баянсы. 1962—1974 йылдарҙа хәҙерге [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле]], 1975 йылдан — хәҙерге [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]] баянсы-солисы, 2004—2010 йылдарҙа Милли халыҡ музыка ҡоралдары оркестры солисы. [[РСФСР]]-ҙың атҡаҙанған (1989), [[Башҡорт АССР‑ы]]ның халыҡ (1982) артисы. [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2015).  
* [[Әүәлбаев Мэльс Ситдиҡ улы]] (10.11.1939), ғалим-инженер-механик, 1966–1999 йылдарҙа [[Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты]]ның үҫемлекселекте механизациялау бүлегенең өлкән ғилми хеҙмәткәре. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1998). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1990)<ref>[http://xn----8sbanercnjfnpns8bzb7hyb.xn--p1ai/index.php/%D0%90%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%9C%D1%8D%D0%BB%D1%81_%D0%A1%D0%B8%D1%82%D0%B4%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Свободная энциклопедия Урала — Авальбаев Мэлс Ситдикович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191101142849/http://xn----8sbanercnjfnpns8bzb7hyb.xn--p1ai/index.php/%D0%90%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%B0%D0%B5%D0%B2_%D0%9C%D1%8D%D0%BB%D1%81_%D0%A1%D0%B8%D1%82%D0%B4%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 |date=2019-11-01 }}{{ref-ru}}{{V|4|11|2019}}</ref>. 
* [[Яманғолова Алһыу Мөҙәрис ҡыҙы]] (20.02.1949), терапевт, 1983—2004 йылдарҙа Темәс участка дауаханаһының баш табибы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2003)<ref>[https://www.lawmix.ru/zakonodatelstvo/1470608 Указ Президента Республики Башкортостан от 19.06.2003]{{ref-ru}}{{V|15|02|2019}}</ref>.
* [[Мәмбәтҡолов Бәҙри Мөжәүир улы]] (1 май 1911 йыл — 20 сентябрь 1999 йыл) — педагог. 1963—1972 йылдарҙа Сибай педагогия училищеһы директоры. 1939—40 йылдарҙағы совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. Ленин (1960), 1‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Ҡыҙыл Йондоҙ (1942, 1943, 1963) ордендары кавалеры. Сибай ҡалаһы, Баймаҡ ҡалаһы һәм Баймаҡ районының почётлы гражданы.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}

== Әҙәбиәт ==
* Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7.{{ref-ru}} 
* [https://e.mail.ru/attachment/14060986080000000551/0;1 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.]

== Һылтанмалар ==
* {{БЭ|93941}}{{V|16|05|2022}}  
* [http://ufagen.ru/places/baymakskiy/temyasovo.html Темясово на портале «Генеалогия и Архивы»]

{{Навигация1
|Портал       = Башҡортостан ауылдары
|Викисловарь  = 
|Викиучебник  = 
|Викицитатник = 
|Викитека     = Башҡортостан Республикаһы Законы (№ 22-з, 16 июль, 2008 йыл.)
|Викивиды     = 
|Викиновости  = 
|Викисклад    = 
|Метавики     = 
|Проект       = Башҡортостан ауылдары
}}

{{Баймаҡ районы ауылдары}}

[[Категория:Баймаҡ районы ауылдары]]
[[Категория:Һаҡмар буйындағы тораҡ пункттар]]
[[Категория:Башҡортостандың баш ҡалалары]]
[[Категория:Элекке баш ҡалалар]]
Темәс () — Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 3920 кеше булғанБашҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы . Темәс — Башҡортостандың тәүге баш ҡалаһы.
Почта индексы — 453663, ОКАТО коды — 80206852001.
 
 Халыҡ һаны 
Күпселек халыҡ — башҡорттар (82 %).

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫәп алыу йылы һәм көнөБөтә халыҡИр-егеттәрҠатын-ҡыҙҙарИр-егеттәр өлөшө (%)Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%) 1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар) 1920 йыл 26 август 1926 йыл 17 декабрь 1939 йыл 17 ғинуар 1959 йыл 15 ғинуар 1970 йыл 15 ғинуар 1979 йыл 17 ғинуар 1989 йыл 12 ғинуар 2002 йыл 9 октябрь 2010 йыл 14 октябрь35291486204342,157,9

 Географик урыны 
 Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 55 км
 Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 100 км

 Билдәле шәхестәре 
 Темәс Илекәев, башҡорт тарханы. 1735—1740 йылдарҙағы һәм 1755—1756 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдарында ҡатнашыусы.
 Исҡужин Әбдрәхим Рәхмәтулла улы (1891—1930), ҡурайсы, халыҡ йырсыһы.
 Исҡужина Миңзифа Усман ҡыҙы  (15.01.1965), йырсы. 2000 йылдан хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының «Далан» эстрада төркөмө вокалсыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы , «Яҙғы тауыштар» республика йыр конкурсы лауреаты.
 Ҡәҙерғолов Мөхәммәт Нурғәле улы (10.03.1919—16.10.19989), ҡурайсы, уҡытыусы һәм мәҙәниәт хеҙмәткәре. Бөрйән район мәҙәниәт һарайының «Мәсем таш» халыҡ ҡурайсылар ансамлен ойоштороусы һәм уның 1946—1980 йылдарҙағы етәксеһе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1989). Республика ҡурайсылар конкурсы лауреаты (Өфө, 1954). 1‑се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985)Башҡорт энциклопедияһы — Ҡәҙерғолов Мөхәмәт Нурғәле улы . 
 Сөләймәнова Сәбилә Ғәйзулла ҡыҙы (5.02.1940), дәүләт эшмәкәре, педагог-методист һәм тел ғалимы, педагогия фәндәре кандидаты.
 Ридик Фәсхетдинов (1940—16.05.2022), музыкант, баянсы. 1962—1974 йылдарҙа хәҙерге Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле, 1975 йылдан — хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы баянсы-солисы, 2004—2010 йылдарҙа Милли халыҡ музыка ҡоралдары оркестры солисы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1989), Башҡорт АССР‑ының халыҡ (1982) артисы. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2015).  
 Әүәлбаев Мэльс Ситдиҡ улы (10.11.1939), ғалим-инженер-механик, 1966–1999 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының үҫемлекселекте механизациялау бүлегенең өлкән ғилми хеҙмәткәре. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты (1998). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1990)Свободная энциклопедия Урала — Авальбаев Мэлс Ситдикович . 
 Яманғолова Алһыу Мөҙәрис ҡыҙы (20.02.1949), терапевт, 1983—2004 йылдарҙа Темәс участка дауаханаһының баш табибы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2003)Указ Президента Республики Башкортостан от 19.06.2003.
 Мәмбәтҡолов Бәҙри Мөжәүир улы (1 май 1911 йыл — 20 сентябрь 1999 йыл) — педагог. 1963—1972 йылдарҙа Сибай педагогия училищеһы директоры. 1939—40 йылдарҙағы совет-фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. Ленин (1960), 1‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Ҡыҙыл Йондоҙ (1942, 1943, 1963) ордендары кавалеры. Сибай ҡалаһы, Баймаҡ ҡалаһы һәм Баймаҡ районының почётлы гражданы.

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7. 
 Асфандияров А. З. История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий — Уфа: Китап, 2009. — 744 б. — ISBN 978-5-295-04683-4.

 Һылтанмалар 
   
 Темясово на портале «Генеалогия и Архивы»

Категория:Баймаҡ районы ауылдары
Категория:Һаҡмар буйындағы тораҡ пункттар
Категория:Башҡортостандың баш ҡалалары
Категория:Элекке баш ҡалалар