Поварисов Суфиян Шәмсетдин улы
{{Яҙыусы
| Исеме              = Суфиян Поварисов
| Төп исеме   = 		
| Рәсеме             =
| Ҡултамғаһы          = 
| Тыуған ваҡыттағы исеме = Суфиян Шәмсетдин улы Поварисов	
| Тыуыу датаһы    = 29.08.1924
| Тыуған урыны   =  [[Башҡорт АССР-ы]] (1992 йылдан [[Башҡортостан Республикаһы]]<ref>[http://volganews.info/oblast5/terraxn/ip-ksgxaw7.htm ЗАКОН Башкирской ССР от 25.02.92 N ВС-10/12 ОБ ИЗМЕНЕНИИ НАИМЕНОВАНИЯ ГОСУДАРСТВА БАШКИРСКАЯ СОВЕТСКАЯ СОЦИАЛИСТИЧЕСКАЯ РЕСПУБЛИКА] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160630040342/http://volganews.info/oblast5/terraxn/ip-ksgxaw7.htm |date=2016-06-30 }}{{ref-ru}}</ref>), [[Бәләбәй кантоны]], [[Тыпый]] ауылы<ref>Хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]], {{ТыуғанУрыны|Илеш районы}}.</ref>
| Вафат булыу датаһы = 3.07.2016  
| Вафат булған урыны  = [[Башҡортостан Республикаһы]] {{ВафатБулыуУрыны|Өфө|Өфөлә}} ҡалаһы
| Гражданлығы = {{USSR}}<br>{{RUS}}
| Эшмәкәрлек төрө =  Яҙыусы, ғалим-педагог
| Дебют = 
| Премиялары = [[Башҡортостан]]дың халыҡ яҙыусыһы
|  Наградалары = {{{!}} style="background: transparent"
{{!}} {{Орден Отечественной войны 2-й степени|}} {{!!}}{{Дан ордены}} {{!!}}{{Медаль За боевые заслуги}}{{!!}}{{Почётный работник высшего профессионального образования Российской Федерации|1997}} 
{{!}}}
| Викикитапхана =
}}

'''Поварисов Суфиян Шәмсетдин улы''' ([[29 август]] [[1924 йыл]] — [[3 июль]] [[2016 йыл]]) — яҙыусы, тел һәм әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1976 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. Филология фәндәре докторы (1991), профессор (1993). [[Башҡортостан]]дың халыҡ яҙыусыһы (2011), Башҡортостан Республикаһының (1992) һәм Татарстан Республикаһының (2004) атҡаҙанған фән эшмәкәре, [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәр биреү хеҙмәткәре (1997). [[Фәтих Кәрим]] (1984) һәм [[Ғәлимйән Ибраһимов]] (1998) исемендәге премиялар лауреаты. 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), 3‑сө дәрәжә Дан (1948) ордендары кавалеры. 

== Биографияһы ==
Суфиян Шәмсетдин улы Поварисов 1924 йылдың 29 авгусында [[Башҡорт АССР-ы]]ның [[Илеш районы]] [[Тыпый]] ауылында тыуған. 7 йыллыҡ мәктәпте тамамлағас, колхозда эшләй. 1942 йылда һуғышҡа китә. [[Украина]]ны, [[Венгрия]]ны, [[Чехословакия]]ны азат итеүҙә ҡатнаша. Еңеү көнөн [[Германия]]лағы Дрезден ҡалаһында ҡаршылай.

Һуғыштан һуң [[Ҡазан]] дәүләт педагогия иниститутында белем ала. Үзбәкстандың Наманган өлкәһендә, Татарстандың Аҡтаныш районында мәктәптә татар телен уҡыта.1950-1960 йылдарҙа [[Ҡыҙыл таң (гәзит)|«Ҡыҙыл таң»]] гәзитендә эшләй. 1960 йылдан [[Башҡорт дәүләт университеты]]ның филология факультетында уҡыта, профессор.

Суфиян Поварисов 2016 йылдың 3 июлендә Өфөлә вафат булды<ref>{{cite web |url=http://www.bashinform.ru/news/872379-v-ufe-ushel-iz-zhizni-narodnyy-pisatel-bashkortostana-sufiyan-povarisov/|title=В Уфе ушел из жизни народный писатель Башкортостана Суфиян Поварисов|date=2016-07-03|publisher=[[Башинформ|«Башинформ»]]|accessdate=2016-07-03}}</ref>.

== Ижад юлы ==
Суфиян Поварисовтың ижади эшмәкәрлеге күп яҡлы. Матбуғатта уның күп шиғырҙары, «Ләлә», «Һалдат йөрәге», «Фронт юлдары» исемле поэмалары донъя күрә. Гәзиттә эшләгән үҙен оҫта журналист итеп таныта. Очерктар, мәҡәләләр йыйынтыҡтары баҫтыра.

== Китаптары ==
* Ауыл яҙмышы кем ҡулында. — Өфө: Китап, 1992.
* Бәхет тураһында легенда: Очерктар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1983. — 231 бит.
* Кәрлә йондоҙ: Комедия. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1974. — 48 бит.
* Алтын йондоҙло Ләйлә апай: Повесть. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1970. — 70 бит.
* Яңы көй: Пьесалар. — Ҡазан, Татарстан китап нәшриәте, 1967. — 140 бит.
* Яратам һине, тормош!: Повесть. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1965. — 96 бит.
* Биш партизан: документаль повесть / С. Поварисов; [мөх. И. Н. Әхтәмйәнов]. — Өфө : Башҡ. кит. нәшр., 1987. — 160 б.
* Ер һулышы: повесть һәм очерктәр / С. Поварисов; [мөх. Р. С. Шаммасов]. — Өфө : Башҡ. кит. нәшр., 1975. — 144 б.
* Йәшлек иртәһе: роман / С. Поварисов. — Өфө: Китап, 2001. — 311 б.
* Ҡанлы бәхет: роман-хәтирә / С. Поварисов; [мөх. Э. Ниғмәтуллина]. — Өфө: Китап, 2008. — 311 б.

== Уның тураһында ==
* Габидуллина З. Тормыш аны үзе чыныктырды. Суфиян Поварисовка – 90 яшь. [[Өмөт (гәзит)|«Өмөт» гәзите]], 2014<ref>[http://www.omet-rb.ru/rubrikalar/sh-khes-yanynda/400-d-ver-prometee «Өмөт» гәзите, 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160423125400/http://omet-rb.ru/rubrikalar/sh-khes-yanynda/400-d-ver-prometee |date=2016-04-23 }}{{ref-tt}}</ref>  
 
== Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре ==
* III дәрәжә Дан ордены (27.04.1945)<ref>{{Подвиг Народа|42706048}}</ref>
* II дәрәжә Ватан һуғышы ордены
* «За боевые заслуги» миҙалы (23.12.1943)<ref>{{Подвиг Народа|45644424}}</ref>
* [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре
* [[Татарстан Республикаһы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (2004)
* [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре
* Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге премияһы лауреаты
* Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Сығанаҡтар ==
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Гайнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хусаинов Г. Б.]] Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.{{ref-ru}}
* [[Ғәйнуллин Миҙхәт Фазлый улы|Ғәйнуллин М. Ф.]], [[Хөсәйенов Ғайса Батыргәрәй улы|Хөсәйенов Ғ. Б.]] Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
* Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.{{ref-ru}}
* Ғәйетбай Н. Илешкә рухи һәйкәл // Ағиҙел, 2014, 8-се һан.

== Һылтанмалар ==
; [[Башҡортостан Республикаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһы]]ның электрон бүлегендә 
* [http://ebook.bashnl.ru/dsweb/View/ResourceCollection-3451 башҡорт телендәге әҫәрҙәре]
; башҡа сығанаҡтар
{{БЭ2013|index.php/read/8-statya/12399-povarisov-sufiyan-sh-msetdin-uly}}

{{Башҡортостандың халыҡ шағирҙары}}
{{Башҡортостандың халыҡ сәсәндәре}}
{{Башҡортостандың халыҡ яҙыусылары}}

[[Категория:Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзалары]]
[[Категория:Башҡортостандың халыҡ яҙыусылары]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар]]
[[Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҙыусылар]]
[[Категория:Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:Татарстандың атҡаҙанған фән эшмәкәрҙәре]]
[[Категория:Ф. Кәрим исемендәге премия лауреаттары]]
[[Категория:Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге әҙәби премия лауреаттары]]
[[Категория:Филология фәндәре докторҙары]]
[[Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары]]
Поварисов Суфиян Шәмсетдин улы (29 август 1924 йыл — 3 июль 2016 йыл) — яҙыусы, тел һәм әҙәбиәт белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1976 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Филология фәндәре докторы (1991), профессор (1993). Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы (2011), Башҡортостан Республикаһының (1992) һәм Татарстан Республикаһының (2004) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәр биреү хеҙмәткәре (1997). Фәтих Кәрим (1984) һәм Ғәлимйән Ибраһимов (1998) исемендәге премиялар лауреаты. 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), 3‑сө дәрәжә Дан (1948) ордендары кавалеры. 

 Биографияһы 
Суфиян Шәмсетдин улы Поварисов 1924 йылдың 29 авгусында Башҡорт АССР-ының Илеш районы Тыпый ауылында тыуған. 7 йыллыҡ мәктәпте тамамлағас, колхозда эшләй. 1942 йылда һуғышҡа китә. Украинаны, Венгрияны, Чехословакияны азат итеүҙә ҡатнаша. Еңеү көнөн Германиялағы Дрезден ҡалаһында ҡаршылай.

Һуғыштан һуң Ҡазан дәүләт педагогия иниститутында белем ала. Үзбәкстандың Наманган өлкәһендә, Татарстандың Аҡтаныш районында мәктәптә татар телен уҡыта.1950-1960 йылдарҙа «Ҡыҙыл таң» гәзитендә эшләй. 1960 йылдан Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында уҡыта, профессор.

Суфиян Поварисов 2016 йылдың 3 июлендә Өфөлә вафат булды.

 Ижад юлы 
Суфиян Поварисовтың ижади эшмәкәрлеге күп яҡлы. Матбуғатта уның күп шиғырҙары, «Ләлә», «Һалдат йөрәге», «Фронт юлдары» исемле поэмалары донъя күрә. Гәзиттә эшләгән үҙен оҫта журналист итеп таныта. Очерктар, мәҡәләләр йыйынтыҡтары баҫтыра.

 Китаптары 
 Ауыл яҙмышы кем ҡулында. — Өфө: Китап, 1992.
 Бәхет тураһында легенда: Очерктар. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1983. — 231 бит.
 Кәрлә йондоҙ: Комедия. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1974. — 48 бит.
 Алтын йондоҙло Ләйлә апай: Повесть. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1970. — 70 бит.
 Яңы көй: Пьесалар. — Ҡазан, Татарстан китап нәшриәте, 1967. — 140 бит.
 Яратам һине, тормош!: Повесть. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1965. — 96 бит.
 Биш партизан: документаль повесть / С. Поварисов; [мөх. И. Н. Әхтәмйәнов]. — Өфө : Башҡ. кит. нәшр., 1987. — 160 б.
 Ер һулышы: повесть һәм очерктәр / С. Поварисов; [мөх. Р. С. Шаммасов]. — Өфө : Башҡ. кит. нәшр., 1975. — 144 б.
 Йәшлек иртәһе: роман / С. Поварисов. — Өфө: Китап, 2001. — 311 б.
 Ҡанлы бәхет: роман-хәтирә / С. Поварисов; [мөх. Э. Ниғмәтуллина]. — Өфө: Китап, 2008. — 311 б.

 Уның тураһында 
 Габидуллина З. Тормыш аны үзе чыныктырды. Суфиян Поварисовка – 90 яшь. «Өмөт» гәзите, 2014«Өмөт» гәзите, 2014   
 
 Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре 
 III дәрәжә Дан ордены (27.04.1945)
 II дәрәжә Ватан һуғышы ордены
 «За боевые заслуги» миҙалы (23.12.1943)
 Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре
 Татарстан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2004)
 Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре
 Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге премияһы лауреаты
 Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы

 Иҫкәрмәләр 

 Сығанаҡтар 
 Гайнуллин М. Ф., Хусаинов Г. Б. Писатели Советской Башкирии. Биобиблиографический справочник / Оформление А. Королевского. — Уфа: Башкирское книжное издательство, 1977. — 416 стр.
 Ғәйнуллин М. Ф., Хөсәйенов Ғ. Б. Совет Башҡортостаны яҙыусылары. Биобиблиографик белешмә. Тулыландырылған, төҙәтелгән икенсе баҫма. — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1988. — 400 бит.
 Писатели земли башкирской. Справочник / Сост.: Р. Н. Баимов, Г. Н. Гареева, Р. Х. Тимергалина. — Уфа: Китап, 2006. — 496 с.
 Ғәйетбай Н. Илешкә рухи һәйкәл // Ағиҙел, 2014, 8-се һан.

 Һылтанмалар 
 Башҡортостан Республикаһының Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханаһының электрон бүлегендә 
 башҡорт телендәге әҫәрҙәре
 башҡа сығанаҡтар

Категория:Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзалары
Категория:Башҡортостандың халыҡ яҙыусылары
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар
Категория:Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яҙыусылар
Категория:Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәрҙәре
Категория:Татарстандың атҡаҙанған фән эшмәкәрҙәре
Категория:Ф. Кәрим исемендәге премия лауреаттары
Категория:Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге әҙәби премия лауреаттары
Категория:Филология фәндәре докторҙары
Категория:СССР Яҙыусылар союзы ағзалары