Дала бөркөтө
{{Таксон
| name              = Дала бөркөтө
| regnum            = Хайуандар
| image file        = Aquila nipalensis 4.jpg
| image title       = 
| image descr       = 
| parent            = Aquila
| rang              = Ырыу
| latin             = Aquila nipalensis
| author            = [[Hodgson]], [[1833]]
| syn               = 
| typus             = 
| children          = 
| range map         = Aquila nipalensis distribution map.png
| range legend      = 
{{легенда|#3FED3E|Оя ҡороу}}
{{легенда|#0080FF|Ҡышлау}}
| iucnstatus = LC
| wikispecies = Aquila nipalensis
| commons = Category:Aquila nipalensis
| iucn = 106003532
| itis = 558729
| ncbi = 193005
| eol = 
}}
[[File:Aquila nipalensis MHNT.ZOO.2010.11.91.18.jpg|thumb| ''Aquila nipalensis'']]

'''Дала бөркөтө''' ({{lang-la|Aquila nipalensis}}) — [[Ҡарсыҡа|Ҡарсығалар]] ғаиләһендәге [[йыртҡыс]] ҡош.

== Ҡылыҡһырлама ==
Һирәк осрай торған ҡош, һирәк ағаслы асыҡ [[урман]]дарҙа, яңғыҙ ағастарҙа оя ҡора. Осҡанда ҡанат осондағы ҡауырһындары йәйелгән бармаҡтарға оҡшағандай була. Ҡойроғо ҡыҫҡа. Түбәһе ҡара-көрән төҫтә, елкәһе һарғылт ерән, яурындарында аҡ тап бар. Бөркөттән ҡара төҫтәге ҡойроғо, яурындарындағы аҡ таптары менән айырыла. Тауышы яңғырауыҡлы: «ҡъяҡ-ҡъяҡ-ҡъяҡ». Төрлө вак йәнлекте, ҡоштарҙы аулай. Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Ағас башында оялай. Ике-өс ояһы була, уларҙың диаметры 1,5 метрға етеүе ихтимал. Ике-өс аҡ йомортҡа һала.

Төçө ҡара-көрән. Түбәһе елкәһе һарғылт ерән, яурынында аҡ тап бар. Төрлө кимереүселәр — йомран, һыуыр, ҙур булмаған ҡуяндар, бәләкәй ҡоштар менән туҡлана.

Башҡортостанда һуңғы йылдарҙа ҡарағоштоң ояһы [[Ейәнсура районы|Ейәнсура]], [[Хәйбулла районы|Хәйбулла]], [[Бөрйән районы|Бөрйән]] һәм [[Белорет районы|Белорет]] райондарында ғына теркәлгән.

Дөйөм оҙонлоғо 60 — 85 см, ҡанатының оҙонлоғо 51—65 см, ауырлығы 2,7—4,8 кг. Инә ҡоштар ата ҡоштарға ҡарағанда эрерәк була.
Ҡаҙ ҙурлыҡ. Осҡанда ҡанат осондағы ҡауырһындары йәйелгән бармаҡ һымаҡ. Дөйөм төҫө ерәнһыу көрән. Кәүҙәһенең аҫ яғы һарғылт көрән. Башҡа ҡарағоштарҙан ерәнһыу төҫө менән айырыла.

== Тауышы ==

Тауышы көслө, яңғырауыҡлы: «ҡыйҡ-ҡыйҡ-ҡыйҡ»

== Йәшәү рәүеше ==
Асыҡ урындарҙа, яландарҙа, тау-таш араларында йәшәй. [[Ирлән]], [[йомран]], [[ялман]], [[сысҡан]]дар, һирәкләп ҡош-ҡорт аулай .

Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Ағас баштарында, ҡая таш һикәлтәләрендә оялай. 2 бөртөк аҡ йомортҡаһы була. Ҡоротҡос [[кимереүселәр]]ҙе ҡырып, файҙа килтерә.

== Статус ==
Һирәк осрай торған төр. Яйлап бөтөүгә бара.<ref>'''BirdLife International''' (2004). ''Aquila nipalensis''. 2006. IUCN Red List of Threatened Species. [[IUCN]] 2006. [http://www.iucnredlist.org www.iucnredlist.org]. Retrieved on 12 May 2006. Database entry includes justification for why this species is of least concern.</ref>.

== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}

== Әҙәбиәт ==
* Красная книга Республики Башкортостан: в 2 т. Т. 2: Животные. — 2-е изд., доп. и перераб. — Уфа: Информреклама, 2014. — 244 с. — C. 118—119. — ISBN 978-5-904555-77-1
* Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ № 3478 28.693.35 И 90
* Башҡортостан. 3 сентябрь 2013 й. № 173 (26523)

== Һылтанмалар ==
* http://www.nature.ok.ru/doc/birds/2_40.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100329043210/http://www.nature.ok.ru/doc/birds/2_40.htm |date=2010-03-29 }}
* [http://www.birds.kz/Aquila%20nipalensis/index.html Степной орёл в Казахстане] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216091309/http://www.birds.kz/Aquila%20nipalensis/index.html |date=2010-12-16 }}

{{Красная книга России|3|279}}

{{ornitology-stub}}


[[Категория:Башҡортостан ҡоштары]]
[[Категория:Башҡортостандың Ҡыҙыл китабы:Ҡоштар]]
Дала бөркөтө () — Ҡарсығалар ғаиләһендәге йыртҡыс ҡош.

 Ҡылыҡһырлама 
Һирәк осрай торған ҡош, һирәк ағаслы асыҡ урмандарҙа, яңғыҙ ағастарҙа оя ҡора. Осҡанда ҡанат осондағы ҡауырһындары йәйелгән бармаҡтарға оҡшағандай була. Ҡойроғо ҡыҫҡа. Түбәһе ҡара-көрән төҫтә, елкәһе һарғылт ерән, яурындарында аҡ тап бар. Бөркөттән ҡара төҫтәге ҡойроғо, яурындарындағы аҡ таптары менән айырыла. Тауышы яңғырауыҡлы: «ҡъяҡ-ҡъяҡ-ҡъяҡ». Төрлө вак йәнлекте, ҡоштарҙы аулай. Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Ағас башында оялай. Ике-өс ояһы була, уларҙың диаметры 1,5 метрға етеүе ихтимал. Ике-өс аҡ йомортҡа һала.

Төçө ҡара-көрән. Түбәһе елкәһе һарғылт ерән, яурынында аҡ тап бар. Төрлө кимереүселәр — йомран, һыуыр, ҙур булмаған ҡуяндар, бәләкәй ҡоштар менән туҡлана.

Башҡортостанда һуңғы йылдарҙа ҡарағоштоң ояһы Ейәнсура, Хәйбулла, Бөрйән һәм Белорет райондарында ғына теркәлгән.

Дөйөм оҙонлоғо 60 — 85 см, ҡанатының оҙонлоғо 51—65 см, ауырлығы 2,7—4,8 кг. Инә ҡоштар ата ҡоштарға ҡарағанда эрерәк була.
Ҡаҙ ҙурлыҡ. Осҡанда ҡанат осондағы ҡауырһындары йәйелгән бармаҡ һымаҡ. Дөйөм төҫө ерәнһыу көрән. Кәүҙәһенең аҫ яғы һарғылт көрән. Башҡа ҡарағоштарҙан ерәнһыу төҫө менән айырыла.

 Тауышы 

Тауышы көслө, яңғырауыҡлы: «ҡыйҡ-ҡыйҡ-ҡыйҡ»

 Йәшәү рәүеше 
Асыҡ урындарҙа, яландарҙа, тау-таш араларында йәшәй. Ирлән, йомран, ялман, сысҡандар, һирәкләп ҡош-ҡорт аулай .

Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Ағас баштарында, ҡая таш һикәлтәләрендә оялай. 2 бөртөк аҡ йомортҡаһы була. Ҡоротҡос кимереүселәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.

 Статус 
Һирәк осрай торған төр. Яйлап бөтөүгә бара.BirdLife International (2004). Aquila nipalensis. 2006. IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. www.iucnredlist.org. Retrieved on 12 May 2006. Database entry includes justification for why this species is of least concern..

 Иҫкәрмәләр 

 Әҙәбиәт 
 Красная книга Республики Башкортостан: в 2 т. Т. 2: Животные. — 2-е изд., доп. и перераб. — Уфа: Информреклама, 2014. — 244 с. — C. 118—119. — ISBN 978-5-904555-77-1
 Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ № 3478 28.693.35 И 90
 Башҡортостан. 3 сентябрь 2013 й. № 173 (26523)

 Һылтанмалар 
 http://www.nature.ok.ru/doc/birds/2_40.htm 
 Степной орёл в Казахстане 

Категория:Башҡортостан ҡоштары
Категория:Башҡортостандың Ҡыҙыл китабы:Ҡоштар