Ялан һары
{{Taxobox
| name = Ялан һары
| image file = Adlerbussard.jpg
| image descr = 
| regnum = Хайуандар
| phylum = [[Хордалылар]]
| classis = [[Ҡоштар]]
| ordo = [[Соколообразные]]
| familia = [[Ҡарсығалар]]
| subfamilia = [[Һарҙар]]
| genus = [[Һарҙар]]
| species = '''Ялан һары'''
| latin = {{btname|Buteo rufinus| <br />([[Cretzschmar]], [[1827]])}}
| wikispecies = Buteo rufinus
| commons = Category:Buteo rufinus
| itis = 175392
| ncbi = 115134
}}
'''Ялан һары''' ''(лат. Buteo rufinus, урыҫ. Курганник)'' — һарҙар ырыуы, [[ҡарсығалар]](Accipitridae) ғаиләһенән булған йыртҡыс ҡош.

== Ҡылыҡһырлама ==
Ҡарғанан ҙурыраҡ. Осҡанда аҡ таплы киң ҡанаттары күҙгә ташлана. Һырты ерәнһыу көрән, ҡорһаҡ яғы һәм түше буй — буй таптар менән сыбарланған һарғылт һоро. Бер аҙ йомағараға оҡшаған. , унан сыбар ҡорһағы, һарғылт төҫө, яланғас аяҡтары менән айырылып тора. Тауышы көслө һәм яңғырауыҡлы: «ҡыйй-ҡыйй-ҡыйй». Яланда ҡоро таҡырҙарҙа йәшәй. Ваҡ хайуандар, [[кеҫәртке]] һәм [[йыландар]] менән туҡлана. Йылы яҡтарға китмәй, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөй. Киң генә таралған. Ояһы ҡая таштарҙа, һирәкләп ағас баштарында була. Ҡара таплы 2—3 бөртөк йомортҡа һала. Зарарлы [[кимереүсел]]әрҙе ҡырып файҙа килтерә.

== Таралыуы ==
[[Файл:Buteo rufinus distribution map.png|thumb|300px|left|
{{легенда|#00FF00|Йәйге оя ҡороу арауығы}}
{{легенда|#007500|Йыл әйләнәһенә йәшәү ареалы}}
{{легенда|#0075FF|Ҡышлау ареалы}}
]]

[[File:Buteo rufinus cirtensis MHNT.ZOO.2010.11.90.3.jpg|thumb| ''Buteo rufinus cirtensis'']]
== Әҙәбиәт ==
* [[Э. Ф. Ишбирҙин]]. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл.
* [http://www.nature.ok.ru/doc/birds/2_36.htm Курганник на сайте «Редкие и исчезающие животные России»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501134903/http://nature.ok.ru/doc/birds/2_36.htm |date=2009-05-01 }}
* [http://www.birdskyr.to.kg/yastreba/kurgannik.htm Курганник на сайте «Птицы Киргизии»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050201075523/http://www.birdskyr.to.kg/yastreba/kurgannik.htm |date=2005-02-01 }}
* [http://www.hlasek.com/buteo_rufinus_8677.html Снимки курганника]


{{викилаштыр}}
{{Ornitology-stub}}
[[Категория:Ҡоштар]]
[[Категория:Башҡортостан ҡоштары]]
[[Категория:Башҡортостандың Ҡыҙыл китабы:Ҡоштар]]
[[Категория:1827 йылда тасуирланған хайуандар]]
Ялан һары (лат. Buteo rufinus, урыҫ. Курганник) — һарҙар ырыуы, ҡарсығалар(Accipitridae) ғаиләһенән булған йыртҡыс ҡош.

 Ҡылыҡһырлама 
Ҡарғанан ҙурыраҡ. Осҡанда аҡ таплы киң ҡанаттары күҙгә ташлана. Һырты ерәнһыу көрән, ҡорһаҡ яғы һәм түше буй — буй таптар менән сыбарланған һарғылт һоро. Бер аҙ йомағараға оҡшаған. , унан сыбар ҡорһағы, һарғылт төҫө, яланғас аяҡтары менән айырылып тора. Тауышы көслө һәм яңғырауыҡлы: «ҡыйй-ҡыйй-ҡыйй». Яланда ҡоро таҡырҙарҙа йәшәй. Ваҡ хайуандар, кеҫәртке һәм йыландар менән туҡлана. Йылы яҡтарға китмәй, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөй. Киң генә таралған. Ояһы ҡая таштарҙа, һирәкләп ағас баштарында була. Ҡара таплы 2—3 бөртөк йомортҡа һала. Зарарлы кимереүселәрҙе ҡырып файҙа килтерә.

 Таралыуы 
thumb|300px|left|

thumb| Buteo rufinus cirtensis
 Әҙәбиәт 
 Э. Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл.
 Курганник на сайте «Редкие и исчезающие животные России» 
 Курганник на сайте «Птицы Киргизии» 
 Снимки курганника

Категория:Ҡоштар
Категория:Башҡортостан ҡоштары
Категория:Башҡортостандың Ҡыҙыл китабы:Ҡоштар
Категория:1827 йылда тасуирланған хайуандар