Phuch'u
[[File:Phuch'u.jpg|thumb|350px|Phuch'ux manqha allsutawa. Thiyarux qala pirqamp muytayatawa. Ukat umax wali ch'uñuwa.]]

Mä phuch'ux mayawjat justupak jalsur umawa. Ukax pampankaspa, jawirankaspa jan ukax qullu thiyankaspawa ukat q'uma jan ukax kürminïspawa.

== Suma phuch'u ==

Uma jalski ukawjaw phuch'u sata. Uma waytasiñatakix manqha allsutawa. Manqhanx juq'ullus k'ayras ukat asiru kunarakiw utjiri. Umäkiristi sapa phuch'un janiw pachpäkiti. Mayïrinx waljaw mistsuni, yaqhipanx juk'pachakirakiwa. Umapast mä phuch'ut mä phuch'urux mayj mayjawa. Mayawjanx suma ch'uñu muxsawa, ukat yaqhäwjanst mayj t'aphakirakiwa. Ukjamïpan patan jakasirinakax janiw kawkjats umapkakiti. Jupanakax kawkiriti walïki ukx uñt'xapxiwa, ukat nayrax ukatak umat pharjatas phayasiñtakis waytasipxiritäna. Ukat jan suma uman phuch'ü ukanakx yapu qarpañtaki ukat uywa umt'ayasiñtakkiw jaytxapxiritayna. Ukapachparakiw patatuqinakanx niya taqi chaqan uma jalsurinakax utji. Jilpachapinix qullu k'uchunakana jan ukax jawira thiyanakat jalsuñ yatiraki.

== Kürmin phuch'u ==

Jichhax kürmin phuch'ut aruskipt'arakiñäni. Akkirix niya nayrïrjamaskarakiwa, ukampins janiw jaqimpitak uywampitakix umañjamäxiti, kunatti mayj kunayman samin llijkir ch'islli umawa. Akax janiw aliqat ukjamäkiti. Jallu purkï ukjax kürmiw sapa kuti sayantiri, ukat kürmin phuch'u sas uñt'ataraki. Ukat mä wakati uka uma umt'ixa, kunka amnqharuw q'utu wayxaruri. Ukjamïpan ukjam phuch'unakax inakiskiwa, janiw kunatakis askïkiti, kuna pastus siwaras jilayañtakkiw wali. 

Jichhürunakanx uka phuch'unakanx janiw juq'ullus k'ayras ancha utjxiti. Janiw kunat chhaqtatapas sum yatiskiti. Ukat janirakiw patan jakasir jilat kullakanakax uma jalsuriwjanakat umxapxiti. Jupanakax utanakan umanïxapxiwa.

[[Categoría:Uma]]
Mä phuch'ux mayawjat justupak jalsur umawa. Ukax pampankaspa, jawirankaspa jan ukax qullu thiyankaspawa ukat q'uma jan ukax kürminïspawa.

 Suma phuch'u 

Uma jalski ukawjaw phuch'u sata. Uma waytasiñatakix manqha allsutawa. Manqhanx juq'ullus k'ayras ukat asiru kunarakiw utjiri. Umäkiristi sapa phuch'un janiw pachpäkiti. Mayïrinx waljaw mistsuni, yaqhipanx juk'pachakirakiwa. Umapast mä phuch'ut mä phuch'urux mayj mayjawa. Mayawjanx suma ch'uñu muxsawa, ukat yaqhäwjanst mayj t'aphakirakiwa. Ukjamïpan patan jakasirinakax janiw kawkjats umapkakiti. Jupanakax kawkiriti walïki ukx uñt'xapxiwa, ukat nayrax ukatak umat pharjatas phayasiñtakis waytasipxiritäna. Ukat jan suma uman phuch'ü ukanakx yapu qarpañtaki ukat uywa umt'ayasiñtakkiw jaytxapxiritayna. Ukapachparakiw patatuqinakanx niya taqi chaqan uma jalsurinakax utji. Jilpachapinix qullu k'uchunakana jan ukax jawira thiyanakat jalsuñ yatiraki.

 Kürmin phuch'u 

Jichhax kürmin phuch'ut aruskipt'arakiñäni. Akkirix niya nayrïrjamaskarakiwa, ukampins janiw jaqimpitak uywampitakix umañjamäxiti, kunatti mayj kunayman samin llijkir ch'islli umawa. Akax janiw aliqat ukjamäkiti. Jallu purkï ukjax kürmiw sapa kuti sayantiri, ukat kürmin phuch'u sas uñt'ataraki. Ukat mä wakati uka uma umt'ixa, kunka amnqharuw q'utu wayxaruri. Ukjamïpan ukjam phuch'unakax inakiskiwa, janiw kunatakis askïkiti, kuna pastus siwaras jilayañtakkiw wali. 

Jichhürunakanx uka phuch'unakanx janiw juq'ullus k'ayras ancha utjxiti. Janiw kunat chhaqtatapas sum yatiskiti. Ukat janirakiw patan jakasir jilat kullakanakax uma jalsuriwjanakat umxapxiti. Jupanakax utanakan umanïxapxiwa.

Categoría:Uma