Lumasa
'''Lumasa'''x pacha sarayir [[uywa]], [[jamach'i]], jan ukax [[ali]]<nowiki/>wa. Nayra pachatpach awich achachilanakax lumasanakarjamaw sarayasipxiritayna.

=== Uywa lumasa ===

==== Qamaqi ====
[[Archivo:Zorro andino (Lycalopex culpaeus andinus), Laguna Colorada, Bolivia, 2016-02-02, DD 101.JPG|miniaturadeimagen|Qamaqix uñch'ukisisinkiwa.]]
Mä qhananchir [[pachamama]]<nowiki/>n uywapawa.

Aka qhananchirinakax nayrj pach achachilinakan amuyupawa kunjamatix jichha pachaprakiw lurasipki nayrj pachata. Jupanakan amtawinakapax sayt`ayanatak jan kuna pasañapataki kunjamatix jallus utji, lupi, juyphi, junk`ampi nakat ukhamarak satañ uksatuqinakaya UÑT`AYAWI: [[Qamaqi]]<nowiki/>x wali uñt`atawa markachirinakata patatuqin uksanakana aka uywax uñt`ayna pachamam uksa tuqita kunjamatix waxasiwip ist`asin yatxapxanawa kunas jutan uka .nayraqat phaxsin yapu lurawin uñch`ukipxwa qhanañchawi phaxsi ch`uqi satawi. Taqikunat sapa markan utki ukanakax qhanañchapxiwa taqikunat paskasp uksa tuqita, qamaqix ukhamarak uwij aychanak manq`iriwa.

Jamapax janq`uki ukhax qhanañchiwa pachamamax sumakiskarakiwa ukhamarak yapu lurawinakax sumakiskaniwa ukhamarak ch`uñu chawisa. Uqini ukhax qhanañcharakiwa janiw ancha sumakaniti jach`a pach ukharak jisk`a pacha Utjani ch`akanak ukax qhanañchiwa walja jisk`a uywanak uka taqi kast uywanakata. Jikjatasini puch ch`uñuta ukamarak jupha, siwara,ch`uq ukanakax qhanañchapxarakiwa pachax askikiniwa taqi kast yapuchawi nakataki. Sinti siwar sapax jikjatasini ukhax siwarax qhanañchakiwa uka maran siwaraki sum achurakispa.

===== Qamaqin awullitapa =====
Kunapachatix qamaqin awullawip ist`apki ukhax uñt`apxiwa kunayman kast amuyukwinaka jichhax unt`añaniwa akanaka. -Kuna pachatix qamaqix wali qhana waxasi jan jaychjasisa ukhax qhanañchstuwa pachamama wali kiskaniwa jallu pachana thayapachana ukhamarak suma achuqawinaka. -Kunapachatix qamaqix jaychjas ukhax qhanañcharakiwa m ajan suma mara juk`a jallumpiki wali thaya ukhamarak juyranakax janiw sum achupaskati.

Qalltat yupaychawit uka qhanañchirinkax jupanakakiw patapampan yatiyapxi ukhamat patapampanakan jupanakax amuyasipxana janiw qamaqipun yatiskapati pachatuqita waya uywanakaw yatiyir utjapxaraki .kunjamatix liq` liq` ukax uñtasakiw sarnaqapxana pachamama uksatuqina.sarnaqapxana. Ukhamarakiw jichha pachan janiw yaqhapxiti qhanañchir uywanakaru.

=== Jamach' lumasa ===

==== Qillwa ====

==== Phichhitanka ====

==== Q'illu jamach'i ====

==== Allqamari ====

=== Ali lumasa ===

==== Qariwa ====
[[Categoría:Lumasa]]
[[Categoría:Yatiyäwinaka]]
[[Categoría:Pachasarayiri]]
[[Categoría:Pachamama]]
[[Categoría:Uñch'ukiña]]
Lumasax pacha sarayir uywa, jamach'i, jan ukax aliwa. Nayra pachatpach awich achachilanakax lumasanakarjamaw sarayasipxiritayna.

 Uywa lumasa 

 Qamaqi 
miniaturadeimagen|Qamaqix uñch'ukisisinkiwa.
Mä qhananchir pachamaman uywapawa.

Aka qhananchirinakax nayrj pach achachilinakan amuyupawa kunjamatix jichha pachaprakiw lurasipki nayrj pachata. Jupanakan amtawinakapax sayt`ayanatak jan kuna pasañapataki kunjamatix jallus utji, lupi, juyphi, junk`ampi nakat ukhamarak satañ uksatuqinakaya UÑT`AYAWI: Qamaqix wali uñt`atawa markachirinakata patatuqin uksanakana aka uywax uñt`ayna pachamam uksa tuqita kunjamatix waxasiwip ist`asin yatxapxanawa kunas jutan uka .nayraqat phaxsin yapu lurawin uñch`ukipxwa qhanañchawi phaxsi ch`uqi satawi. Taqikunat sapa markan utki ukanakax qhanañchapxiwa taqikunat paskasp uksa tuqita, qamaqix ukhamarak uwij aychanak manq`iriwa.

Jamapax janq`uki ukhax qhanañchiwa pachamamax sumakiskarakiwa ukhamarak yapu lurawinakax sumakiskaniwa ukhamarak ch`uñu chawisa. Uqini ukhax qhanañcharakiwa janiw ancha sumakaniti jach`a pach ukharak jisk`a pacha Utjani ch`akanak ukax qhanañchiwa walja jisk`a uywanak uka taqi kast uywanakata. Jikjatasini puch ch`uñuta ukamarak jupha, siwara,ch`uq ukanakax qhanañchapxarakiwa pachax askikiniwa taqi kast yapuchawi nakataki. Sinti siwar sapax jikjatasini ukhax siwarax qhanañchakiwa uka maran siwaraki sum achurakispa.

 Qamaqin awullitapa 
Kunapachatix qamaqin awullawip ist`apki ukhax uñt`apxiwa kunayman kast amuyukwinaka jichhax unt`añaniwa akanaka. -Kuna pachatix qamaqix wali qhana waxasi jan jaychjasisa ukhax qhanañchstuwa pachamama wali kiskaniwa jallu pachana thayapachana ukhamarak suma achuqawinaka. -Kunapachatix qamaqix jaychjas ukhax qhanañcharakiwa m ajan suma mara juk`a jallumpiki wali thaya ukhamarak juyranakax janiw sum achupaskati.

Qalltat yupaychawit uka qhanañchirinkax jupanakakiw patapampan yatiyapxi ukhamat patapampanakan jupanakax amuyasipxana janiw qamaqipun yatiskapati pachatuqita waya uywanakaw yatiyir utjapxaraki .kunjamatix liq` liq` ukax uñtasakiw sarnaqapxana pachamama uksatuqina.sarnaqapxana. Ukhamarakiw jichha pachan janiw yaqhapxiti qhanañchir uywanakaru.

 Jamach' lumasa 

 Qillwa 

 Phichhitanka 

 Q'illu jamach'i 

 Allqamari 

 Ali lumasa 

 Qariwa 
Categoría:Lumasa
Categoría:Yatiyäwinaka
Categoría:Pachasarayiri
Categoría:Pachamama
Categoría:Uñch'ukiña