Evaristo Fernández de San Miguel
{{Tradubot|Evaristo Fernández de San Miguel}}
{{persona}}
'''Evaristo Fernández de San Miguel y Valledor''' {{nym}} foi un [[noble]], [[militar]], [[políticu]] ya [[historiador]] [[Asturies|asturianu]], [[Ducáu de San Miguel|duque de San Miguel]].

== Biografía ==
El so padre, José Benito Fernández San Miguel, treslladóse a Xixón como emplegáu de la Real Renta de Salinas. Tuvo un hermanu llamáu Santos Fernández de San Miguel.<ref>{{cita llibru |
 apellíu= Álvarez-Valdés y Valdés
 | nome= Manuel
 | títulu= El xeneral Evaristo Fernández san Miguel y Valledor
 | editorial= Real Institutu d'Estudios Asturianos
 | ubicación= Uviéu |
 volume= 1
 | edición= 1ª
 | añu= 204
 | páxines= 69-89
 | isbn= 84-89645-93-0
}}</ref>

Estudiante d'Humanidaes na [[Universidá d'Uviéu]], integrar nes unidaes de voluntarios col españíu de la [[Guerra de la Independencia Española|guerra de la Independencia]] integrándose nel [[Batallón de Voluntarios del Estáu]] en [[Madrid]] en [[1807]]. Fuxó de la capital al empecipiase la guerra dirixiéndose a [[Principáu d'Asturies|Asturies]] onde ingresó nel Batallón Cuadonga integráu nel [[Reximientu L'Infiestu]]. Les sos aiciones militares na zona van ser decisives nel intentu de lliberación de [[Santander (Cantabria)|Santander]]. Amosóse como home fuerte, lleal y, n'ocasiones, duru col enemigu. Sicasí nes aiciones pal aproximamientu a la capital cántabra, los [[Exércitu napoleónicu|franceses]] esbarataron les columnes españoles, siendo fechu prisioneru y treslladáu a [[Francia]]. Ellí tomó contautu con munchos de los militares lliberales que seríen decisivos nel aportar de la historia d'España años más tarde.

Tres la so lliberación y regresu a España en [[1814]] cola firma de la paz, participó nos movimientos opuestos a la [[restauración absolutista n'España|restauración absolutista de Fernando VII]], polo que foi arrestáu cuando formaba parte del [[Regimiento Asturies]] que, cerca de Cádiz, se aprestaba a viaxar a [[América]] en defensa de les colonies. Sicasí, lleváu a la [[isla de Lleón]], les circunstancies dexen la so lliberación y ye nomáu segundu xefe d'Estáu Mayor, siendo unu de los primeros homes que se xune'l [[1 de xineru]] de [[1820]] al alzamientu de [[Rafael del Riego]], dirixiéndose con él dende [[San Fernando (Cádiz)|San Fernando]] escontra la capital d'España. Nesti momentu ye xubíu a [[coronel]]. Anque ye aldericáu, paez ser l'autor de la lletra del ''[[Himnu de Riego]]''.{{ensin referencies}}

En xurando Fernando VII la [[constitución española de 1812|Constitución lliberal de Cádiz]], treslladar a Madrid, onde foi nomáu pa ocupar diversos puestos en redol al [[Ministeriu de la Guerra (España)|Ministeriu de la Guerra]]. Los movimientos contrarrevolucionarios de Fernando VII fáense más patentes en Madrid que n'otros llugares. San Miguel tien, ente les sos obligaciones, tar a cargu del Batallón de Patriotes y, poro, de la [[Milicia Nacional (España)|Milicia Nacional]] na ciudá. En xunetu de [[1822]] vese obligáu a usar la fuercia contra les unidaes de la Guardia Real qu'intentaben tomar la capital. Nesti tiempu foi miembru del [[Gobiernu d'España|Gabinete]] como Secretariu del Despachu d'Estáu, con rangu equivalente a [[Ministru d'Asuntos Esteriores d'España|ministru d'Asuntos Esteriores]] dende'l [[5 d'agostu]] de [[1822]] al [[2 de marzu]] de [[1823]] en que lo sustitúi [[Álvaro Flórez Estrada]], teniendo d'enfrentase mientres el so ministeriu a les aiciones de les potencies estranxeres xuníes na [[Santa Alianza]] en favor del [[absolutismu]]. Cola llegada de los [[Cien Mil Fíos de San Luis]], xunto con [[Espoz y Mina]], combate en [[Cataluña]] pero ye gravemente mancáu, fechu prisioneru y treslladáu al país galu.

Lliberáu en [[1824]], mientres la [[Década Ominosa]] nun pudo volver a España y se exilió en [[Londres]]. Tornó en [[1834]] cola amnistía xeneral, xuniéndose darréu a la causa de [[María Cristina de Borbón]] en defensa de la llexitimidá de [[Sabela II d'España|Sabela II]] nel enfrentamientu col [[Carlos María Isidro de Borbón|infante don Carlos]] pola Corona española. Xunióse asina al exércitu [[cristino]] mientres la [[primer guerra Carlista]] onde llegó a xubir hasta [[Mariscal de campu (rangu militar)|mariscal de campu]], destacando la so participación na [[batalla de Mendigorría]] —pola que llogró la [[Cruz Gallardoniada de San Fernando]]—. Aportó a nomáu xeneral en xefe de los Exércitos del Centru.

Al rematar la [[Guerres Carlistes|guerra carlista]] foi nomáu [[capitán xeneral]] provisional d'[[Aragón]] y sofitó de forma esplícita los movimientos revolucionarios de [[1836]] que desencadenó'l [[motín de la Granxa de San Ildefonso]] pal reestablecimientu de la [[Constitución española de 1812|Constitución gaditana de 1812]] en perxuiciu del [[Estatutu Real de 1834]].

Foi escoyíu [[diputáu]] nes [[Cortes Xenerales|Cortes]] qu'aprobaron la [[constitución española de 1837|Constitución de 1837]]. Foi ministru de la Guerra mientres la [[Minoría d'edá de Sabela II#La Rexencia d'Espartero|rexencia de Baldomero Espartero]], siendo [[Presidente del Gobiernu d'España|Presidente del Conseyu de Ministros]] [[Eusebio Bardají Azara]].

Del 16 de xunu de 1836 al 21 d'agostu de 1836 foi presidente de la Diputación Provincial de Zaragoza.
Foi presidente de la Xunta Cimera de Gobiernu d'Aragón.<ref name="Lecha">{{cita llibru |
 apellíu= Sánchez Lecha
 | nome= Alicia |
 títulu= Los presidentes de la Diputación Provincial de Zaragoza (1813-1999)
 | editorial= Diputación Provincial de Zaragoza |
 ubicación=
 | volumen=
 | edición= |añu=1999
 | páxines= 216
 | isbn= 84-89721-58-0
}}</ref>

De [[1836]] a [[1850]] foi escoyíu [[diputáu]] socesivamente per Uviéu, [[provincia de Zaragoza|Zaragoza]] y Madrid. En [[1851]] foi escoyíu senador vitaliciu anque nun tornó a l'actividá política efectiva hasta la llegada del [[Bieniu Progresista]] en [[1854]], de nuevu con [[Baldomero Espartero|Espartero]] y [[Leopoldo O'Donnell|O'Donnell]], siendo parte activu de los movimientos revolucionarios de la Xunta de Madrid, capitán xeneral de [[Castiella la Nueva|Castiella La Nueva]] y comandante xeneral del Real Cuerpu de Alabarderos. L'alcordanza de la so actuación al mandu de la Milicia Nacional en 1822 en defensa de Madrid lleváronlu a ser moteyáu polos sos conciudadanos ''Ángel de la Paz''.

Amás de la Gallardoniada de San Fernando, foi [[caballeru gran cruz de la Orde de Carlos III]] y [[caballeru de la Orde de San Hermenegildo]]

Foi tamién académicu d'honor dende [[1836]] de la [[Real Academia de Nobles y Belles Artes de San Luis]].

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Bibliografía ==
* Álvarez-Valdés y Valdés, Manuel, ''El xeneral Evaristo Fernández San Miguel y Valledor'', en Girón, José (ed.) "Historia militar d'Asturies", vol. 1, páxs. 69-89, Real Institutu d'Estudios Asturianos, Uviéu, 2004, ISBN 84-89645-93-0.
* Feito, Honorio, ''Evaristo San Miguel. La moderación d'un aponderáu'', 1995, ISBN 84-605-4422-2
* Sánchez Lecha, Alicia, '' 175 años d'historia de les Diputaciones Provinciales'', Diputación Provincial de Zaragoza, 2008, 57 pp.

== Enllaces esternos ==
{{commonscat}}
* [https://web.archive.org/web/20060829084225/http://artehistoria.com/historia/personajes/6639.htm Biografía] en ''ARTEHISTORIA.COM''.
* [http://www.1808-1814.org/persones/sanmig.html Biografía] en ''1808-1814.org.''
* [https://web.archive.org/web/20060830183907/http://www.dreamers.com/historol/hist01.htm Biografía] en ''dreamers.com''.
* [https://web.archive.org/web/20070927005731/http://er.users.netlink.co.uk/fonoteca/evaristo.html Biografía].
* [http://www.congreso.es/portal/page/portal/Congreso/Congreso/Diputados/BusqForm?_piref73_1333155_73_1333154_1333154.next_page=/wc/fichaPresidente?idPresidente=38420&codHistorico=H Ficha biográfica] nel [[Congresu de los Diputaos d'España|Congresu de los Diputaos]].

{{Socesión| títulu= [[Secretariu d'Estáu (Antiguu Réxime n'España)|Secretariu d'Estáu d'España]] | periodu = [[1822]]-[[1823]] | predecesor = [[Francisco Martínez de la Rosa]] | socesor = [[José Manuel Vadillo]]<br />(interín)
| títulu2 = [[Ministeriu de Marina d'España|Ministru de Marina]] | periodu2 = [[1836]] - [[1837]] | predecesor2 = [[Ramón Gil de la Corte]]| socesor2 = [[Francisco Javier Ulloa]]
| títulu3 = [[Ficheru:Escudo d'a probinzia de Zaragoza.svg|25px]]<br />Presidente de la [[Diputación Provincial de Zaragoza]]
| periodu3 = 16 de xunu de 1836-21 d'agostu de 1836
| predecesor3 = [[Joaquín Pérez Arrieta]]
| socesor3 = [[Luis María de Cistué|Luis María de Cistué, barón de la Menglana]]
}}
{{Socesión
|títulu= [[Ficheru:Coat of Arms of the Spanish Royal Academy of History.svg|50px|center]] [[Real Academia de la Historia]] <br /> Medaya 22
|periodu = [[1852]]-[[1862]]
|predecesor = [[Miguel Cortés y López]]
|socesor = [[José Moreno Nieto]]
}}

{{NF|1785|1862|Fernandez de San Miguel, Evaristo}}
[[Categoría:Políticos y polítiques de Xixón]]
[[Categoría:Secretarios d'Estáu d'España]]
[[Categoría:Diputaos y diputaes d'España]]
[[Categoría:Ministros y ministres d'España]]
[[Categoría:Senadores d'España]]
[[Categoría:Políticos y polítiques del Partíu Progresista]]
[[Categoría:Capitanes Xenerales]]
[[Categoría:Xenerales d'España]]
[[Categoría:Historiadores d'España]]
[[Categoría:Ministros y ministres de Marina d'España]]
[[Categoría:Militares d'Asturies]]
[[Categoría:Presidentes de la Diputación de Zaragoza]]
[[Categoría:Ministros y ministres de la Guerra d'España]]
Evaristo Fernández de San Miguel y Valledor  foi un noble, militar, políticu ya historiador asturianu, duque de San Miguel.

 Biografía 
El so padre, José Benito Fernández San Miguel, treslladóse a Xixón como emplegáu de la Real Renta de Salinas. Tuvo un hermanu llamáu Santos Fernández de San Miguel.

Estudiante d'Humanidaes na Universidá d'Uviéu, integrar nes unidaes de voluntarios col españíu de la guerra de la Independencia integrándose nel Batallón de Voluntarios del Estáu en Madrid en 1807. Fuxó de la capital al empecipiase la guerra dirixiéndose a Asturies onde ingresó nel Batallón Cuadonga integráu nel Reximientu L'Infiestu. Les sos aiciones militares na zona van ser decisives nel intentu de lliberación de Santander. Amosóse como home fuerte, lleal y, n'ocasiones, duru col enemigu. Sicasí nes aiciones pal aproximamientu a la capital cántabra, los franceses esbarataron les columnes españoles, siendo fechu prisioneru y treslladáu a Francia. Ellí tomó contautu con munchos de los militares lliberales que seríen decisivos nel aportar de la historia d'España años más tarde.

Tres la so lliberación y regresu a España en 1814 cola firma de la paz, participó nos movimientos opuestos a la restauración absolutista de Fernando VII, polo que foi arrestáu cuando formaba parte del Regimiento Asturies que, cerca de Cádiz, se aprestaba a viaxar a América en defensa de les colonies. Sicasí, lleváu a la isla de Lleón, les circunstancies dexen la so lliberación y ye nomáu segundu xefe d'Estáu Mayor, siendo unu de los primeros homes que se xune'l 1 de xineru de 1820 al alzamientu de Rafael del Riego, dirixiéndose con él dende San Fernando escontra la capital d'España. Nesti momentu ye xubíu a coronel. Anque ye aldericáu, paez ser l'autor de la lletra del Himnu de Riego.

En xurando Fernando VII la Constitución lliberal de Cádiz, treslladar a Madrid, onde foi nomáu pa ocupar diversos puestos en redol al Ministeriu de la Guerra. Los movimientos contrarrevolucionarios de Fernando VII fáense más patentes en Madrid que n'otros llugares. San Miguel tien, ente les sos obligaciones, tar a cargu del Batallón de Patriotes y, poro, de la Milicia Nacional na ciudá. En xunetu de 1822 vese obligáu a usar la fuercia contra les unidaes de la Guardia Real qu'intentaben tomar la capital. Nesti tiempu foi miembru del Gabinete como Secretariu del Despachu d'Estáu, con rangu equivalente a ministru d'Asuntos Esteriores dende'l 5 d'agostu de 1822 al 2 de marzu de 1823 en que lo sustitúi Álvaro Flórez Estrada, teniendo d'enfrentase mientres el so ministeriu a les aiciones de les potencies estranxeres xuníes na Santa Alianza en favor del absolutismu. Cola llegada de los Cien Mil Fíos de San Luis, xunto con Espoz y Mina, combate en Cataluña pero ye gravemente mancáu, fechu prisioneru y treslladáu al país galu.

Lliberáu en 1824, mientres la Década Ominosa nun pudo volver a España y se exilió en Londres. Tornó en 1834 cola amnistía xeneral, xuniéndose darréu a la causa de María Cristina de Borbón en defensa de la llexitimidá de Sabela II nel enfrentamientu col infante don Carlos pola Corona española. Xunióse asina al exércitu cristino mientres la primer guerra Carlista onde llegó a xubir hasta mariscal de campu, destacando la so participación na batalla de Mendigorría —pola que llogró la Cruz Gallardoniada de San Fernando—. Aportó a nomáu xeneral en xefe de los Exércitos del Centru.

Al rematar la guerra carlista foi nomáu capitán xeneral provisional d'Aragón y sofitó de forma esplícita los movimientos revolucionarios de 1836 que desencadenó'l motín de la Granxa de San Ildefonso pal reestablecimientu de la Constitución gaditana de 1812 en perxuiciu del Estatutu Real de 1834.

Foi escoyíu diputáu nes Cortes qu'aprobaron la Constitución de 1837. Foi ministru de la Guerra mientres la rexencia de Baldomero Espartero, siendo Presidente del Conseyu de Ministros Eusebio Bardají Azara.

Del 16 de xunu de 1836 al 21 d'agostu de 1836 foi presidente de la Diputación Provincial de Zaragoza.
Foi presidente de la Xunta Cimera de Gobiernu d'Aragón.

De 1836 a 1850 foi escoyíu diputáu socesivamente per Uviéu, Zaragoza y Madrid. En 1851 foi escoyíu senador vitaliciu anque nun tornó a l'actividá política efectiva hasta la llegada del Bieniu Progresista en 1854, de nuevu con Espartero y O'Donnell, siendo parte activu de los movimientos revolucionarios de la Xunta de Madrid, capitán xeneral de Castiella La Nueva y comandante xeneral del Real Cuerpu de Alabarderos. L'alcordanza de la so actuación al mandu de la Milicia Nacional en 1822 en defensa de Madrid lleváronlu a ser moteyáu polos sos conciudadanos Ángel de la Paz.

Amás de la Gallardoniada de San Fernando, foi caballeru gran cruz de la Orde de Carlos III y caballeru de la Orde de San Hermenegildo

Foi tamién académicu d'honor dende 1836 de la Real Academia de Nobles y Belles Artes de San Luis.

 Referencies 

 Bibliografía 
 Álvarez-Valdés y Valdés, Manuel, El xeneral Evaristo Fernández San Miguel y Valledor, en Girón, José (ed.) "Historia militar d'Asturies", vol. 1, páxs. 69-89, Real Institutu d'Estudios Asturianos, Uviéu, 2004, ISBN 84-89645-93-0.
 Feito, Honorio, Evaristo San Miguel. La moderación d'un aponderáu, 1995, ISBN 84-605-4422-2
 Sánchez Lecha, Alicia,  175 años d'historia de les Diputaciones Provinciales, Diputación Provincial de Zaragoza, 2008, 57 pp.

 Enllaces esternos 

 Biografía en ARTEHISTORIA.COM.
 Biografía en 1808-1814.org.
 Biografía en dreamers.com.
 Biografía.
 Ficha biográfica nel Congresu de los Diputaos.

Categoría:Políticos y polítiques de Xixón
Categoría:Secretarios d'Estáu d'España
Categoría:Diputaos y diputaes d'España
Categoría:Ministros y ministres d'España
Categoría:Senadores d'España
Categoría:Políticos y polítiques del Partíu Progresista
Categoría:Capitanes Xenerales
Categoría:Xenerales d'España
Categoría:Historiadores d'España
Categoría:Ministros y ministres de Marina d'España
Categoría:Militares d'Asturies
Categoría:Presidentes de la Diputación de Zaragoza
Categoría:Ministros y ministres de la Guerra d'España