Áqaba
{{llocalidá}}
'''Áqaba''' (n'[[idioma árabe|árabe]], '''العقبة''' ''al-‘aqabah'') atopar nel puntu más austral de Xordania, nel [[Golfu de Aqaba]], una entrada del [[Mar Roxu]], al este de la frontera ente Xordania ya Israel nel golfu, 29,53º llatitú y 35,01º llargor y ta asitiada a 46 metros sobre'l nivel del mar. Ye l'únicu puertu de Xordania. La ciudá más cercana ye [[Eilat]] (Israel).<ref>[http://www.worldatlas.com/as/jo/aq/where-is-aqaba.html Worldatlas Where Is Aqaba, Jordan?]</ref><br>

== Historia ==
[[Ficheru:AqabaComposite.png|thumb|190px|left|Mapa de llugares históricos na zona de Áqaba]]
[[Ficheru:Ayla02.JPG|thumb|left|190px|Puerta d'Exiptu nes ruines de la ciudá de Ayla]]
[[Ficheru:Aqaba.jpg|right|thumb|El quintu mástil más grande del mundu atopar en Áqaba]]
[[Ficheru:Aqaba Fort 74.jpg|right|thumb|[[Castiellu de Áqaba]], construyíu polos [[mamelucos]] nel sieglu XIII]]

La hestoria de Aqaba remontar a tiempos pre-bíblicos, cuando se conocía como Elath o Ailath (''n'arábigu Ayla''). Esti vocablu bíblicu presuntamente deriva del nome semíticu del árbol ''terebinto palestín'' (Pistacia palaestina). Según l'[[Antiguu Testamentu]], el rei Salomón construyó una base naval en [[Ezion Geber]], a namái 3 km d'onde s'atopa la moderna ciudá de Aqaba. 

El nome actual ye la forma embrivida de ''al-'aqabat Aylah'' que, n'árabe, significa "el pasu montascosu de Ayla". 

A partir de 106 dC, los romanos, que gobernaron la rexón dende la so base en Siria, tamién utilizaron Ayla como'l so puertu comercial, hasta qu'a principios del sieglu IV quedó sol control del [[Imperiu Bizantín]].<ref>{{Cita web |url=http://international.visitjordan.com/Wheretogo/aqaba/HistoryCulture.aspx |títulu=international.visitjordan.com |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190112205002/http://international.visitjordan.com/Wheretogo/aqaba/HistoryCulture.aspx |fechaarchivu=2019-01-12 }}</ref> 

A principios del sieglu IV, mientres l'Imperiu Bizantín, convertir na sede d'un obispáu. Conquistada por [[Mahoma]] en 630/631, convertir nuna estación importante pa los musulmanes exipcios faciendo la pelegrinación a [[La Meca]]. 
La ciudá foi conquistada polos cruzaos de Balduino I de Xerusalén en 1116 y pa volver ser musulmana en 1187, reconquistada por Saladino. 

Áqaba entró en decadencia sol gobiernu otomanu, a principios del sieglu XX yera namái un pequeñu pueblu de pescadores. El so tráficu de pelegrinos sumiera en gran parte tres l'apertura de la [[Canal de Suez]] en 1869 y la finalización del [[Ferrocarril del Hiyaz]] en 1908.

Mientres la [[Primer Guerra Mundial]] el pueblu foi un puestu estratéxicu fortificáu turcu y foi bombardiáu poles armaes britániques y franceses pa ser prindada polos irregulares árabes lideraos por [[Thomas Edward Lawrence]] (Lawrence d'Arabia) en xunetu de 1917. 

Dempués de la guerra, el rei [[Abdulaziz bin Saúd]] conquistó'l [[Hiyaz]] en 1925 y los británicos asitiaron a Áqaba so l'autoridá de [[Trexordania]], esta situación de facto siguió cuando [[Xordania]] independizar en 1946.

[[Arabia Saudita]] nunca aportara a estes fronteres, que tuvieron en disputa hasta n'añu 1965. De magar, un alcuerdu ente los dos estaos foi robláu, quedándose Arabia Saudita con territorios desérticos nel interior y a cambéu, los saudinos reconocieron oficialmente a Al-'Aqabah como parte de Xordania.<ref>[https://www.britannica.com/place/Al-Aqabah Enciclopedia Británica Al-ʿAqabah]</ref>

== Museos ==
El [[Muséu Arqueolóxicu de Áqaba]] na ciudá vieya de Áqaba, y la galería d'arte "Artes de los países de Sham" nel centru de la ciudá.<ref>[https://www.tripadvisor.com.ar/Attraction_Review-g298101-d5002758-Reviews-Arts_of_Sham_Countries_Art_Gallery-Aqaba_A el_Aqabah_Governorate.html www.tripadvisor.com.ar Arts of Sham Countries Art Gallery]</ref>

== Clima ==
Áqaba tien un [[Clima grebu]] (según la [[Clasificación climática de Köppen]] de Köppen ''BWh'') siendo los iviernos templáu y los branos seco y caliente.

{{Clima
|location=Áqaba
|metric first=Yes
|Xin high C = 20.5
|Feb high C = 22.2
|Mar high C = 25.7
|Abr high C = 30.7
|May high C = 35.1
|Xun high C = 38.4
|Xnt high C = 39.4
|Ago high C = 39.1
|Set high C = 36.4
|Och high C = 32.7
|Pay high C = 27.0
|Avi high C = 21.8
|year high C = 30.8
|Xin low C = 8.9
|Feb low C = 10.1
|Mar low C = 12.9
|Abr low C = 17.0
|May low C = 20.7
|Xun low C = 23.6
|Xnt low C = 25.1
|Ago low C = 25.3
|Set low C = 23.3
|Och low C = 19.9
|Pay low C = 14.9
|Avi low C = 10.3
|year low C = 17.7
|rain colour = green
|Jan rain mm = 4.9
|Feb rain mm = 5.2
|Mar rain mm = 4.6
|Apr rain mm = 3.4
|May rain mm = 1.0
|Jun rain mm = 0
|Jul rain mm = 0
|Aug rain mm = 0
|Sep rain mm = 0
|Oct rain mm = 1.8
|Nov rain mm = 3.0
|Dec rain mm = 7.7
|year rain mm = 31.6
|Jan rain days = 2.0
|Feb rain days = 1.4
|Mar rain days = 1.5
|Apr rain days = 0.8
|May rain days = 0.5
|Jun rain days = 0
|Jul rain days = 0
|Aug rain days = 0
|Sep rain days = 0
|Oct rain days = 0.6
|Nov rain days = 0.9
|Dec rain days = 1.9
|year rain days = 9.6
|source 1 = [[Organización Meteorolóxica Mundial]] (temperatures y precipitacines)<ref name=IMDAvg>{{cita web |url = http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=591|títulu = WMO|editorial = [[Organización Meteorolóxica Mundial]]urlarchivu=http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=591}}</ref>
}}

== Economía ==
La economía de la ciudá depende en gran midida de la industria del turismu.

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{commons|Aqaba}}

{{ORDENAR:Aqaba}}

{{Tradubot|Áqaba}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llocalidaes de Xordania]]
[[Categoría:Puertos de Xordania]]
Áqaba (n'árabe, العقبة al-‘aqabah) atopar nel puntu más austral de Xordania, nel Golfu de Aqaba, una entrada del Mar Roxu, al este de la frontera ente Xordania ya Israel nel golfu, 29,53º llatitú y 35,01º llargor y ta asitiada a 46 metros sobre'l nivel del mar. Ye l'únicu puertu de Xordania. La ciudá más cercana ye Eilat (Israel).Worldatlas Where Is Aqaba, Jordan?

 Historia 
thumb|190px|left|Mapa de llugares históricos na zona de Áqaba
thumb|left|190px|Puerta d'Exiptu nes ruines de la ciudá de Ayla
right|thumb|El quintu mástil más grande del mundu atopar en Áqaba
right|thumb|Castiellu de Áqaba, construyíu polos mamelucos nel sieglu XIII

La hestoria de Aqaba remontar a tiempos pre-bíblicos, cuando se conocía como Elath o Ailath (n'arábigu Ayla). Esti vocablu bíblicu presuntamente deriva del nome semíticu del árbol terebinto palestín (Pistacia palaestina). Según l'Antiguu Testamentu, el rei Salomón construyó una base naval en Ezion Geber, a namái 3 km d'onde s'atopa la moderna ciudá de Aqaba. 

El nome actual ye la forma embrivida de al-'aqabat Aylah que, n'árabe, significa "el pasu montascosu de Ayla". 

A partir de 106 dC, los romanos, que gobernaron la rexón dende la so base en Siria, tamién utilizaron Ayla como'l so puertu comercial, hasta qu'a principios del sieglu IV quedó sol control del Imperiu Bizantín. 

A principios del sieglu IV, mientres l'Imperiu Bizantín, convertir na sede d'un obispáu. Conquistada por Mahoma en 630/631, convertir nuna estación importante pa los musulmanes exipcios faciendo la pelegrinación a La Meca. 
La ciudá foi conquistada polos cruzaos de Balduino I de Xerusalén en 1116 y pa volver ser musulmana en 1187, reconquistada por Saladino. 

Áqaba entró en decadencia sol gobiernu otomanu, a principios del sieglu XX yera namái un pequeñu pueblu de pescadores. El so tráficu de pelegrinos sumiera en gran parte tres l'apertura de la Canal de Suez en 1869 y la finalización del Ferrocarril del Hiyaz en 1908.

Mientres la Primer Guerra Mundial el pueblu foi un puestu estratéxicu fortificáu turcu y foi bombardiáu poles armaes britániques y franceses pa ser prindada polos irregulares árabes lideraos por Thomas Edward Lawrence (Lawrence d'Arabia) en xunetu de 1917. 

Dempués de la guerra, el rei Abdulaziz bin Saúd conquistó'l Hiyaz en 1925 y los británicos asitiaron a Áqaba so l'autoridá de Trexordania, esta situación de facto siguió cuando Xordania independizar en 1946.

Arabia Saudita nunca aportara a estes fronteres, que tuvieron en disputa hasta n'añu 1965. De magar, un alcuerdu ente los dos estaos foi robláu, quedándose Arabia Saudita con territorios desérticos nel interior y a cambéu, los saudinos reconocieron oficialmente a Al-'Aqabah como parte de Xordania.Enciclopedia Británica Al-ʿAqabah

 Museos 
El Muséu Arqueolóxicu de Áqaba na ciudá vieya de Áqaba, y la galería d'arte "Artes de los países de Sham" nel centru de la ciudá.el_Aqabah_Governorate.html www.tripadvisor.com.ar Arts of Sham Countries Art Gallery

 Clima 
Áqaba tien un Clima grebu (según la Clasificación climática de Köppen de Köppen BWh) siendo los iviernos templáu y los branos seco y caliente.

 Economía 
La economía de la ciudá depende en gran midida de la industria del turismu.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Llocalidaes de Xordania
Categoría:Puertos de Xordania