Ålesund
{{Tradubot|Ålesund}}
{{llocalidá}}
'''Ålesund''' ye una ciudá y [[Conceyos de Noruega|conceyu]] na [[Provincies de Noruega|provincia]] de [[Møre og Romsdal]], [[Noruega]]. Ye un puertu a 236&nbsp;km al nordeste de [[Bergen]] y un llugar bultable pola arquiteutura [[art nouveau]] de gran parte de la ciudá. Nel censu de 2015 cuntaba con 46&nbsp;316 habitantes.<ref name=>{{cita web |url=http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/folkemengde/aar/2015-02-19?fane=tabell&sort=nummer&tabell=218738|títulu=Population 1 January. The whole country, counties and municipalities|fechaaccesu=4 de setiembre de 2015|fecha=1 de xineru de 2015|obra=|editorial=Statistisk sentralbyrå|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150924125714/http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/folkemengde/aar/2015-02-19?fane=tabell&sort=nummer&tabell=218738|fechaarchivu=24 de setiembre de 2015}}</ref>

Ta edificada sobre siete islles de la mariña oeste de Noruega, a saber: Aspøy, Ellingsøy, Hessa, Humla, Nørvøy, Oksenøy y Tørla. Recibió estatus de ciudá en 1848 y ye'l centru alministrativu, amás d'un importante nuedu de tresportes, del distritu de [[Sunnmøre]]. Mientres les décades de 1950 y 1960 foi unu de los principales puertos pesqueros de [[sardina]]. El so clima ye [[clima marítimu|marítimu]] con iviernos nidios y airosos; el mes más fríu del añu, xineru, tien una temperatura medio de 1,9&nbsp;°C. La menor temperatura rexistrada en ciudá foi de -11&nbsp;°C, marcada nel aeropuertu.

La lleenda cunta que Gangerolf, más conocíu como [[Rollón]], fundador de la dinastía de los duques de [[Normandía]] nel sieglu X, provenía de [[Giske]], al noroeste de Ålesund.

== La ciudá del ''Art Nouveau'' ==
[[Ficheru:Jugendstilsenteret.jpg|thumb|250px|right| Jugendstilsenteret - El centru de Art Nouveau de Noruega]]
La nueche del [[23 de xineru]] de [[1904]], Ålesund sufrió unu de los [[Quema de Ålesund|quemes]] más devastadores asocedíos en Noruega; práuticamente tola área central de la ciudá foi destruyida y la so población tuvo qu'abandonala n'apenes unos cuantos minutos. Magar namái una persona morrió na quema, más de 10&nbsp;000 persones quedaron ensin casa nel duru iviernu noruegu.

Tres la quema, l'emperador [[Guillermu II d'Alemaña]], quien folgaba nes cercaníes, unvió cuatro barcos con materiales pa construyir albergues temporales y barracones. Tres un periodu de planificación, la ciudá foi reconstruyida ente 1904 y 1907 en piedra y lladriyu siguiendo los lineamientos del ''[[Art Nouveau]]'', l'estilu arquiteutónicu de la dómina, famosu polos sos torrecillas, aguyes y ornamentación decorativa.
Les nueves construcciones fueron diseñaes por arquiteutos formaos en [[Trondheim]] y [[Charlottenburg]] (Berlín).

== Economía ==
Ålesund ye unu de los mayores y más importantes puertos de pesca de Noruega. La so flota pesquera ye una de les más modernes d'Europa. La industria mobiliaria de la ciudá y contorna ye de gran importancia. Ålesund ye tamién escala del cruceru [[Hurtigruten]] dos veces al día. Esti cruceru, nel so día tresporte postal, ye güei una de les formes qu'esisten de conocer la mariña noruega. 

La [[Universidá de Ålesund]] (''Høgskolen i Ålesund'') ye la institución d'enseñanza de mayor rangu de la ciudá.

== Turismu, tresportes, y otros ==
La naturaleza ta bien presente en Ålesund y la so contorna. Ålesund ye tamién una popular atraición turística, por cuenta del so pintorescu enclave y centru históricu y a la so proximidá a los [[fiordos]] [[Hjørund]] y [[Geiranger]], bien frecuentaos pol turismu. Dende la ciudá de Øye, na cabecera del fiordu de Hjørund va una carretera escontra'l sur al fiordu de [[Nordfjord]], y dende el pueblu de Maråk nel fiordu de [[Geiranger]] otra carretera circula escontra [[Otta]]. Dende [[Åndalsnes]], 120 km al este de Ålesund, el ferrocarril circula escontra Dombås, y dende ellí escontra'l sur na llinia ferrial llamada ''[[Dovrebanen]]'' escontra [[Lillehammer]] y [[Oslu]]. L'acuariu [[Atlanterhavsparken]] ye una de les principales atraiciones. 
El puertu de Ålesund tien conexones con [[Bergen]], [[Kingston upon Hull]], [[Newcastle]], [[Hamburgu]], y [[Trondheim]], amás del yá mentáu cruceru [[Hurtigruten]].

Ålesund ye sede del Festival de la Comida de Noruega. En mayu celebra la Conferencia d'Innovación.
[[Ficheru:hurtigr_aalesund_MH5Y3639_2.jpg|thumb|240px|MS Polarlys en Ålesund]]

<gallery>
Image:Alesund_harbour.jpg|El puertu pel hibiernu
Image:Photo_Aalesund_petite.jpg|Ålesund
</gallery>

== Ciudaes hermaniaes ==
* {{bandera|Escocia}} [[Peterhead]], [[Escocia]] (ciudá hermana dende [[1967]]).
* {{bandera|Dinamarca}} [[Randers]], [[Dinamarca]].
* {{bandera|Islandia}} [[Akureyri]], [[Islandia]].
* {{bandera|Italia}} [[Borgo a Mozzano]] ([[Italia]])<ref>{{cita web|editorial= Alesund Kommune|url= http://www.alesund.kommune.no/index.php?option=com_content&view=article&id=1973:vennskapsbyer&catid=412:internasjonal-kontakt&Itemid=1238|títulu= Ciudad hermaniaes de Ålesund|fechaaccesu= 2 de mayu de 2018|idioma= noruegu|urlarchivu= https://web.archive.org/web/20180503042249/http://www.alesund.kommune.no/index.php?option=com_content&view=article&id=1973:vennskapsbyer&catid=412:internasjonal-kontakt&Itemid=1238|fechaarchivu= 2018-05-03}}</ref>

== Ver tamién ==
{{cat persones}}

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{enllaces llocalidá}}
* [https://web.archive.org/web/20051218030301/http://www.jugendstil.no/galleri/gall.html Imáxenes de los edificios de Ålesund]. Páxina en noruegu, pero con testu en francés, alemán ya inglés.
* [http://bighugelabs.com/flickr/onblack.php?id=3049746673&size=large Imáxenes de Alesund] con gran calidá.
* [http://www.aalesundinfo.no/aalesund_engelsk.htm Enllaces útiles ya imáxenes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060626212109/http://www.aalesundinfo.no/aalesund_engelsk.htm |date=2006-06-26 }}
* [http://www.visitalesund.com/default.asp?sp=GB&bhcp=1/ Información turística ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927103707/http://www.visitalesund.com/default.asp?sp=GB&bhcp=1%2F |date=2007-09-27 }}
* [https://web.archive.org/web/20150414145755/http://www.jugendstilsenteret.no/english-info/ Centro Jugendstil/Art Nouveau]

{{ORDENAR:Alesund}}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Conceyos de Noruega]]
[[Categoría:Llocalidaes de Noruega]]
Ålesund ye una ciudá y conceyu na provincia de Møre og Romsdal, Noruega. Ye un puertu a 236 km al nordeste de Bergen y un llugar bultable pola arquiteutura art nouveau de gran parte de la ciudá. Nel censu de 2015 cuntaba con 46 316 habitantes.

Ta edificada sobre siete islles de la mariña oeste de Noruega, a saber: Aspøy, Ellingsøy, Hessa, Humla, Nørvøy, Oksenøy y Tørla. Recibió estatus de ciudá en 1848 y ye'l centru alministrativu, amás d'un importante nuedu de tresportes, del distritu de Sunnmøre. Mientres les décades de 1950 y 1960 foi unu de los principales puertos pesqueros de sardina. El so clima ye marítimu con iviernos nidios y airosos; el mes más fríu del añu, xineru, tien una temperatura medio de 1,9 °C. La menor temperatura rexistrada en ciudá foi de -11 °C, marcada nel aeropuertu.

La lleenda cunta que Gangerolf, más conocíu como Rollón, fundador de la dinastía de los duques de Normandía nel sieglu X, provenía de Giske, al noroeste de Ålesund.

 La ciudá del Art Nouveau 
thumb|250px|right| Jugendstilsenteret - El centru de Art Nouveau de Noruega
La nueche del 23 de xineru de 1904, Ålesund sufrió unu de los quemes más devastadores asocedíos en Noruega; práuticamente tola área central de la ciudá foi destruyida y la so población tuvo qu'abandonala n'apenes unos cuantos minutos. Magar namái una persona morrió na quema, más de 10 000 persones quedaron ensin casa nel duru iviernu noruegu.

Tres la quema, l'emperador Guillermu II d'Alemaña, quien folgaba nes cercaníes, unvió cuatro barcos con materiales pa construyir albergues temporales y barracones. Tres un periodu de planificación, la ciudá foi reconstruyida ente 1904 y 1907 en piedra y lladriyu siguiendo los lineamientos del Art Nouveau, l'estilu arquiteutónicu de la dómina, famosu polos sos torrecillas, aguyes y ornamentación decorativa.
Les nueves construcciones fueron diseñaes por arquiteutos formaos en Trondheim y Charlottenburg (Berlín).

 Economía 
Ålesund ye unu de los mayores y más importantes puertos de pesca de Noruega. La so flota pesquera ye una de les más modernes d'Europa. La industria mobiliaria de la ciudá y contorna ye de gran importancia. Ålesund ye tamién escala del cruceru Hurtigruten dos veces al día. Esti cruceru, nel so día tresporte postal, ye güei una de les formes qu'esisten de conocer la mariña noruega. 

La Universidá de Ålesund (Høgskolen i Ålesund) ye la institución d'enseñanza de mayor rangu de la ciudá.

 Turismu, tresportes, y otros 
La naturaleza ta bien presente en Ålesund y la so contorna. Ålesund ye tamién una popular atraición turística, por cuenta del so pintorescu enclave y centru históricu y a la so proximidá a los fiordos Hjørund y Geiranger, bien frecuentaos pol turismu. Dende la ciudá de Øye, na cabecera del fiordu de Hjørund va una carretera escontra'l sur al fiordu de Nordfjord, y dende el pueblu de Maråk nel fiordu de Geiranger otra carretera circula escontra Otta. Dende Åndalsnes, 120 km al este de Ålesund, el ferrocarril circula escontra Dombås, y dende ellí escontra'l sur na llinia ferrial llamada Dovrebanen escontra Lillehammer y Oslu. L'acuariu Atlanterhavsparken ye una de les principales atraiciones. 
El puertu de Ålesund tien conexones con Bergen, Kingston upon Hull, Newcastle, Hamburgu, y Trondheim, amás del yá mentáu cruceru Hurtigruten.

Ålesund ye sede del Festival de la Comida de Noruega. En mayu celebra la Conferencia d'Innovación.
thumb|240px|MS Polarlys en Ålesund

 Ciudaes hermaniaes 
  Peterhead, Escocia (ciudá hermana dende 1967).
  Randers, Dinamarca.
  Akureyri, Islandia.
  Borgo a Mozzano (Italia)

 Ver tamién 

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Imáxenes de los edificios de Ålesund. Páxina en noruegu, pero con testu en francés, alemán ya inglés.
 Imáxenes de Alesund con gran calidá.
 Enllaces útiles ya imáxenes 
 Información turística  
 Centro Jugendstil/Art Nouveau

Categoría:Conceyos de Noruega
Categoría:Llocalidaes de Noruega