Le Lotus bleu
{{llibru}}

'''''Le Lotus bleu''''' ye'l quintu [[Álbum d'historietes|álbum]] de la serie ''[[Les aventures de Tintín]]'', creada pol historietista [[Bélxica|belga]] [[Hergé]]. Publicar por entregues en ''[[Le Petit Vingtième]]'' —suplementu selmanal infantil del diariu católicu conservador ''[[Le Vingtième Siècle]]''— ente'l 9 d'agostu de 1934 y el 17 d'ochobre de 1935,<ref name="tintinologist"> [http://www.tintinologist.org/guides/books/05bluelotus.html ''The Blue Lotus''], en www.tintinologist.org.</ref> a un ritmu de dos páxina selmanales en blancu y negru, formando la segunda parte de la historia daquella conocida como '''''Tintín n'Oriente'''''.{{Harvnp|Goddin|2008|pp=135-144}} La primer edición n'álbum, tamién en blancu y negru, apaeció en 1936 na editorial [[Casterman]].<ref name="tintinologist"/> La primer edición en color, na mesma editorial, data de 1946.{{Harvnp|Farr|2002|p=57}} Pa ella, les primeres cuatro páxines del álbum fueron íntegramente dibuxaes de nuevu, ya introduciéronse tamién dellos cambeos de menor importancia n'otres partes del llibru.<ref name="tintinologist"/>

''Le Lotus bleu'' ye la segunda parte d'una hestoria empecipiada nel álbum anterior, ''[[Les Cigares du pharaon]]'', anque puede lleese de forma independiente. L'aición desenvolver na so mayor parte en [[China]], principalmente na ciudá de [[Shanghai]]. El títulu ta tomáu del nome d'un ficticiu [[fumadero d'opiu]] d'esta ciudá. Tien una gran relevancia dientro de la hestoria de la serie, por ser la primer vegada que'l so creador, Hergé, esmolecer por documentarse exhaustivamente avera de la tema tratada, pa lo que cuntó cola ayuda d'un estudiante chinu, [[Zhang Chongren]],{{Harvnp|Sadoul|1986|p=101}} qu'influyiría notablemente nel álbum y na so obra posterior. Pa dellos autores, tratar de la primer obra maestra de Hergé ya inclusive hai quien considera esti álbum el meyor de tola serie.{{Harvnp|Farr|2002|p=51}}<ref name="tintinologist"/>

== Antecedentes ==

=== Hergé y Tintín ===
[[Ficheru:Le petit vingtième 15 mai 1930.jpg|200px|thumb|derecha|Les aventures de Tintín cobraron fama dende la primer historieta. Na imaxe, portada de ''[[Le Petit Vingtième]]'' de 15 de mayu de 1930 relativa a ''[[Tintin au pays des Soviets]]''.]]

{{VT|Hergé}}

En 1934, l'artista gráficu Georges Remi, más conocíu dende 1924 como [[Hergé]],{{Harvnp|Goddin|2008|p=18}} yá conocía l'ésitu profesional a los sos 27 años. En contrayendo matrimoniu con Germaine Kieckens en 1932,{{Harvnp|Goddin|2008|p=106}} la so carrera paecía consolidase. Acababa de fundar una axencia de publicidá llamada ''Atelier Hergé'',{{Harvnp|Goddin|2008|p=137}} na que, pa poder faer frente a los numberosos pidíos, incluyera como sociu a José De Launoit, amigu, antiguu compañeru del [[escultismu|movimientu escultista]]{{Harvnp|Goddin|2008|p=11}} y del serviciu militar{{Harvnp|Goddin|2008|p=89}} y padrín de boda.{{Harvnp|Goddin|2008|p=106}} Coles mesmes, el so trabayu nel diariu católicu ''[[Le Vingtième Siècle]]'' apurría-y gran popularidá desque en 1927 fuera contratáu pol so editor, l'[[Ablaya (eclesiásticu)|ablaya]] [[Norbert Wallez]].{{Harvnp|Goddin|2008|p=32}} Amás d'otres collaboraciones en distintos suplementos del periódicu —d'ideoloxía bastante conservadora—,{{Harvnp|Castillo|2011|pp=33 y 38}} Hergé ocupar del suplementu infantil ''[[Le Petit Vingtième]]'' dende la so creación en 1928.{{Harvnp|Goddin|2008|p=44}} Los sos personaxes gociaben de l'aceptación del públicu infantil y xuvenil. Por casu, dende 1930 venía dibuxando les aventures de [[Quique y Flupi]],{{Harvnp|Goddin|2008|pp=63 y ss}} dos pilluelos de [[Bruxeles]] que dieren yá llugar a la publicación de dos álbumes,{{Harvnp|Goddin|2008|pp=72 y 109}} y en 1934 empecipiara les aventures de Popol y Virginia.{{Harvnp|Goddin|2008|pp=140-143}} 

Pero yeren [[Les aventures de Tintín]] les que más ésitu apurríen al so creador. ''[[Tintin au pays des Soviets]]'' (1929-1930),{{Harvnp|Goddin|2008|pp=48-67}} ''[[Tintin au Congo]]'' (1930-1931){{Harvnp|Goddin|2008|pp=69-86}} y ''[[Tintin en Amérique]]'' (1931-1932) fueren bien populares.{{Harvnp|Goddin|2008|pp=89-109}} La fama del personaxe yera tal que'l diariu entamó multitudinaries receiciones populares a Tintín na Estación del Norte de Bruxeles al términu de la publicación seriada de caúna de los trés histories, cuntando cola participación d'un mozu y un perrín qu'encarnaben al reporteru y la so mascota.{{Harvnp|Goddin|2008|pp=67, 86 y 109}} L'estilu de [[llinia clara]] col que taben dibuxaes suponía los tipu de dibuxu más modernu de la so dómina.{{Harvnp|Castillo|2011|p=16}} Con posterioridá a la publicación de les historietes en capítulos selmanales del suplementu, publicar con ésitu los trés [[álbum d'historieta|álbumes]] recopilatorios de les aventures.{{Harvnp|Goddin|2008|pp=69-70 y 86}} Por esta dómina surdieron ciertes diferencies ente l'autor y el periódicu{{Harvnp|Goddin|2008|p=138}} que fueron resueltes con un nuevu alcuerdu económicu más favorable a Hergé que se robló cuando yá s'empecipiara la publicación de ''Le Lotus bleu''.{{Harvnp|Goddin|2008|p=152}}

=== ''Tintin n'Oriente'' ===
{{AP|Les Cigares du pharaon}}

L'interés de [[Hergé]] por [[China]] empecipiárase en 1923, cuando —inda adolescente— participó nun retiru espiritual na abadía de Saint-André de Loppem y conoció al padre Édouard Neut.{{Harvnp|Goddin|2008|p=12}} Nel monesteriu moraben dellos monxos que vivieren naquel alloñáu país, y el mesmu Neut yera un espertu na [[Historia de China|hestoria]] y [[Cultura de China|cultura]] del xigante asiáticu. Años más tarde, Hergé reconocería que'l [[Orde de San Benitu|benedictín]] yera l'orixe del so interés por tou lo referente a China.{{Harvnp|Assouline|1997|p=84}} En 1932 [[Imperiu del Xapón|Xapón]] invadió China y un llector de ''[[Le Petit Vingtième]]'' suxirió que'l ficticiu reporteru visitara'l país. La respuesta de la redaición foi contundentemente negativa, argumentando que sería demasiáu peligrosu pa Tintín.{{Harvnp|Goddin|2008|p=101}} Sicasí, pocu dempués, el 24 de payares de 1932,{{Harvnp|Farr|2009|p=90}} cuando terminó la publicación de ''[[Tintin en Amérique]]'', el mesmu personaxe protagonista anunció nuna ''entrevista'' del suplementu infantil que llueu embarcaría escontra China, ya informó de que l'itinerariu tomaría [[Exiptu]], [[Raj británicu|la India]] y [[Indochina francesa|Indochina]]. Hergé incluyó un mapa ilustráu qu'antemanaba les aventures que taben por llegar.{{Harvnp|Goddin|2008|pp=112-115}} A diferencia de les dos primeres historietes de Tintín, la temática d'esta nun había veníu suxerida por [[Norbert Wallez|Wallez]].{{Harvnp|Castillo|2011|p=38}} A principios d'avientu de 1932 empecipióse la publicación de les nueves aventures, y Tintín antemanó que'l so destín yera [[Shanghai]].{{Harvnp|Goddin|2008|p=115}} El títulu provisional de la nueva aventura yera ''Tintín n'Oriente'',{{Harvnp|Goddin|2008|p=135}} magar, tres la publicación de los fascículos y con vistes a la edición del álbum, Hergé camudaría-y el títulu pol de ''[[Les Cigares du pharaon]]''.{{Harvnp|Goddin|2008|p=140}} 

L'álbum ye consideráu polos especialistes como una obra de transición asitiada ente'l Tintín ''primitivu'' de les trés primeres historietes y el notable cambéu que va representar ''Le Lotus bleu''.{{Harvnp|Castillo|2011|p=37}} A diferencia de les inocentes historietes anteriores, carentes d'argumentu y caracterizaes pola improvisación,{{Harvnp|Castillo|2011|pp=40 y 67}} ''Les Cigares du pharaon'' amuesa una cierta continuidá na so trama, amestada pola esistencia d'una sociedá secreta dedicada al [[narcotráficu|tráficu de drogues]]. El so guión, sicasí, escarez totalmente de planificación y ye marcadamente [[Folletín|folletinesco]].{{Harvnp|Peeters|2013|pp=120-122}}

En terminando la publicación d'esta primer hestoria'l 8 de febreru de 1934,{{Harvnp|Peeters|2013|p=133}} en mayu publicó una carta de [[Quique y Flupi]] que yá incluyía una referencia a la situación política internacional, colos carros de combate xaponeses atacando China.{{Harvnp|Goddin|2008|p=144}} Por eses feches, Hergé disponer a arrexuntar tola documentación posible alrodiu de China col enfotu de ambientar afechiscamente la continuación de la hestoria.{{Harvnp|Goddin|2008|p=144}} La nueva aventura de Tintín acabaría siendo ''Le Lotus bleu''.

== Documentación ==
[[Ficheru:Shanghai Nanking Road 1930s.jpeg|280px|thumb|left|[[Hergé]] se documentó concienzudamente pa ilustrar l'álbum, lo que-y dexó reproducir les coloristes cais de [[Shanghai]] de forma bien realista. Na semeya, la cai Nanking nos años 30 del sieglu XX.]]

Señalóse la posible influencia que pudo tener na xestación de ''Le Lotus bleu'' la película de [[David Wark Griffith|D.W. Griffith]] ''[[Llirios rotos]]'' (''Broken Blossoms''; 1919), protagonizada por [[Lillian Gish]] y [[Richard Barthelmess]].{{Harvnp|Farr|2009|p=67}} Otru filme que marcó a [[Hergé]] foi la cinta alemana de 1933 ''Flüchtlinge'', que recreaba l'atmósfera china de forma bien realista.{{Harvnp|Peeters|2013|p=138}} Tamién pudo tener ciertu pesu nel trabayu del dibuxante'l llibru d'[[André Malraux]] ''[[La condición humana]]'', bien conocíu entós por ganar el [[Premiu Goncourt]] en 1933.{{Harvnp|Farr|2009|pp=92-93}} Igualmente ye d'esos años ''China'', el llibru de viaxes escritu por Marc Chadourne en 1931.{{Harvnp|Assouline|1997|p=82}} Otres posibles fontes d'inspiración veníen de la prensa, onde China amontaba la so presencia adulces. El conocíu periodista [[Albert Londres]], quien fuera unu de los modelos pa crear a [[Tintín (Les aventures de Tintín)|Tintín]], escribió numberosos artículos nel país asiáticu hasta que'l so intrigante informe sobre [[Manchuria]] y [[Shanghai]] sumió con él al fundise'l so barcu frente a les mariñes d'[[Adén]].{{Harvnp|Farr|2009|p=93}} Una serie d'artículos sos publicaos arriendes de un anterior viaxe a China diez años antes fuera arrexuntáu nel esitosu llibru ''La Chine en folie'' (''La llocura de China''), que describía con gran sentíu del absurdu un incoerente país de decapitadores.{{Harvnp|Assouline|1997|p=81}} Tamién hai constancia de que Hergé mercó los llibros ''China'', de [[Vicente Blasco Ibáñez]] y ''Von China und Chinesen'', de Heinz von Perckhammer,{{Harvnp|Farr|2009|p=93}} que cuntaba con abondoses ilustraciones.{{Harvnp|Assouline|1997|p=82}} Sicasí, paez claro qu'hubo otres persones que tuvieron más impautu nel acabáu del álbum.

Hasta ''Le Lotus bleu'', la visión que los álbumes de Tintín teníen d'otres cultures taba basada n'[[estereotipu|estereotipos]]:{{Harvnp|Castillo|2011|p=97}} malvaos [[bolxevique]]s, africanos simples, estauxunidenses cobiciosos, [[Amerindiu|indios]] inocentes… La escasa rellación de Tintín cola [[cultura de China|cultura china]] nun fuera bien distinta: en ''[[Tintin au pays des Soviets]]'', apaecen unos crueles [[verdugu|verdugos]] chinos con trenza y, na primer versión en blancu y negru de ''[[Tintin en Amérique]]'', [[Milú]] tarrez acabar como alimentu de dos [[sicariu|sicarios]] chinos que van llegar a refundiar al so amu al [[llagu Michigan]].{{Harvnp|Farr|2002|p=51}} Na mentada entrevista con Tintín na qu'esti anunciaba'l so viaxe a China, publicada'l 24 de payares de 1932, l'entrevistador falaba de los torturadores chinos y de la posibilidá de que Milú fuera secuestráu por dalgún cocineru. El testu diba acompañáu por un dibuxu nel que'l ''[[fox terrier]]'' yera escorríu por un chinu bien similar a los apaecíos nos dos álbumes mentaos.{{Harvnp|Farr|2009|p=90}}

=== La influencia católica ===
[[Ficheru:Lou Tseng-Tsiang.jpg|260px|thumb|derecha|[[Lu Cheng-hsiang|Lou Tseng-Tsiang]], el padre Célestin, foi unu de los trés sacerdotes católicos qu'influyeron en [[Hergé]]]]

Curiosamente, l'impulsu por que camudara d'actitú respeuto al pueblu chinu vinu de la mesma [[Ilesia católica]] con que la so llabor misioneru [[Hergé]] fuera tan complaciente en ''[[Tintín nel Congo]]''.{{Harvnp|Farr|2002|p=51}} Conocedor de la circunstancia de que [[Lu Cheng-hsiang|Lou Tseng-Tsiang]] —antiguu ministru d'asuntos esteriores nel Gobiernu chinu y autor d'una obra sobre la ocupación de [[Manchuria]] por [[Imperiu del Xapón|Xapón]]— decidiera ordenar sacerdote col nome de padre Célestin Lou y moraba na abadía de St. André, Hergé escribió un par de díes dempués al padre Édouard Neut. Esti non solo conocía al cultu sacerdote oriental, sinón que tamién yera, de la mesma, un bon conocedor de la realidá china. Neut respondiólu animándo-y a documentarse afechiscamente porque pensaba que'l nuevu álbum de Tintín podía tener mayor importancia que los anteriores y podía aportar a una obra d'entendimientu interracial. El flaire unvió-y dos llibros: ''Aux origines du conflit mandchou'' (''Los oríxenes del conflictu manchú''), obra d'otru sacerdote, el padre Thadée, qu'esplicaba los raigaños del conflictu de [[Manchuria]]; y ''Ma Mère'' (''La mio madre''), de Cheng Tcheng, «qu'apurre una maraviyosa perspeutiva de la vida privada de la familia china». Tamién-y unvió un artículu de 1932 que resultó de suma utilidá y qu'esplicaba les diferencies ente les civilizaciones china y xaponesa.{{Harvnp|Goddin|2008|p=146}}{{Harvnp|Farr|2009|p=92}}{{Harvnp|Peeters|2013|p=135}} El relixosu, con gran anticipación, díxo-y lo siguiente:{{Cita|... Tintín va atopar con sabios chinos, monxos, bonzos chinos, families chines; va atopar con militares xaponeses; militares dende va sieglos, militares pa ser militares y pa lluchar, como los prusianos en Bélxica en 1914: los rapacinos bruselenses fixeron tantes chancies de mal gusto sobre estos fidalgos d'aldega que nos invadieren (...) Albidro de qu'esti viaxe de Tintín podría tener repercusiones entá más grandes que los sos viaxes precedentes. Una de les sos continuaciones podría introducir a Hergé nel mundu d'Estremu Oriente y face-y atopar filones bien interesantes pa informar y afondar el so talentu, p'anova-y constantemente, al empar que podría collaborar con muncha eficacia con una obra de comprensión interracial, y de verdadera amistá ente mariellos y blancos.{{Harvnp|Assouline|1997|p=84}}}}

Cuando Hergé disponer a arrexuntar documentación sobre China, contautó con él el padre Gosset, [[capellán]] d'un grupu d'estudiantes chinos de la [[Universidá Católica de Lovaina]]. El sacerdote, que siguiera la obra del dibuxante, pidiólu que describiera de forma apropiada al país asiáticu, pos tarrecía que los sos estudiantes, grandes siguidores de Tintín, sintiérense decepcionaos pola repetición de los vieyos [[clixé]]s.{{Harvnp|Farr|2009|p=91}} Ente otres coses, el sacerdote dicía-y na carta lo siguiente:{{cita|Si usté describe a los chinos tal como a los occidentales presentar munches vegaes, si les amuesa con una trenza nel llombu, cosa qu'asocedía so la [[dinastía Qing|dinastía manchú]], un signu d'esclavitú; si declarar fistoles y crueles; si fala de suplicios chinos, va ofender cruelmente a los mios estudiantes. Por favor, ¡sía prudente! ¡Infórmese bien!{{Harvnp|Coronado Morón|González Torres|Ortigosa Cabu|Méndiz Noguero|2005|p=235}}}}

El 8 de marzu de 1934, mientres un periodu de descansu ente la publicación de dambes historietes, ''[[Le Petit Vingtième]]'' publicó una nueva entrevista a Tintín. Na mesma, a la entruga de si tenía mieu de los chinos, Tintín, yá influyíu Hergé pela carta del padre Gosset, contesta lo siguiente: «¿Mieu de los chinos? Ye obviu que, como nel casu de los europeos, hai de too, pero los chinos polo xeneral son persones encantadores, bien educaes, con una gran cultura y bien hospitalaries. Munchos de los misioneros a los qu'atopé nos mios viaxes faláronme d'una China a la qu'amen fondamente. Ye un error pensar que tolos chinos son mentirosos, crueles, etc.»{{Harvnp|Farr|2009|p=91}}

Remi visitó al padre Gosset en [[Lovaina]] y conoció a dos de los sos alumnos, l'espertu en [[Teatru de China|teatru chinu]] Arnold Tchiao Tch'eng-Tchih y la so novia Susan Lin,{{Harvnp|Farr|2009|p=92}} con quien entabló una granible amistá.{{Harvnp|Peeters|2013|p=138}} Amás, el sacerdote suxirió-y que caltuviera una entrevista con [[Zhang Chongren]], un prometedor estudiante d'escultura de l'Academia de Belles Artes de Bruxeles natural de [[Shanghai]], que taba tamién bien interesáu en pintura, poesía y otres artes.{{Harvnp|Farr|2008|p=79}}

=== Zhang Chongren ===
El 1{{Harvnp|Assouline|1997|p=85}} o'l 10 de mayu de 1934,{{Harvnp|Goddin|2008|p=144}} Remi recibió la primer visita de Zhang, una influencia que resultaría decisiva{{Harvnp|Goddin|2008|p=159}} y de la que nacería una puesta y fonda amistá.{{Harvnp|Goddin|2008|p=146}} El so tíu güelu, un prestixosu filósofu, yera amigu del padre Célestin. Esti encamentar al padre Gosset, quien lo unvió a Hergé.{{Harvnp|Assouline|1997|p=85}}

Zhang tenía entós 26 años y venía de una familia [[Catolicismu|católica]] de [[Shanghai]] formada por artistes. Estudió na escuela Saint-Louis de la so ciudá, onde aprendió [[Idioma francés|francés]]. En 1931 llogró una beca y viaxó a Europa, onde recibió noticies de que los xaponeses taben bombardiando Shanghai. Los trés años mientres los qu'estudió na [[Real Academia de Bélxica|Real Academia de Belles Artes]] de Bruxeles tuvieron marcaos pola guerra nel so país.{{Harvnp|Peeters|2013|pp=136-137}}

Zhang fixo nacer en [[Hergé|Remi]] un gran interés sobre China, la so [[arte de China|arte]] y les sos téuniques de pintura. Amás, ayudólu a abandonar idees preconcebíes y a desterrar estereotipos.{{Harvnp|Farr|2002|p=51}} Nun ye casual que Hergé creara en ''Le Lotus bleu'' un [[Tchang Tchong Yen|personaxe]] que lleva'l mesmu nome del artista chinu{{Harvnp|Goddin|2008|p=164}} y que l'intercambiu d'información ente Tintín y él faiga que dambos prescindan d'idees preconcebíes y estereotipaes al respeutive de la cultura del so interlocutor.{{Harvnp|Farr|2002|p=51}} L'autor comentaría dempués: «Hasta entós, pa mi la China taba poblada por vagues humanidaes” de güeyos resgaos, de xente cruel que comía niales de golondrina, llevaba trenza y echaba a los neños al ríu… Impresionárenme enforma les imáxenes y los rellatos de la [[llevantamientu de los bóxers|Guerra de los Boxers]], nes que se faía fincapié nes crueldaes de los mariellos, y marcóme enforma». L'artista chinu tamién-y apurrió postales, llibros de dibuxu y manuales chinos, que Hergé estudió y copió y qu'influyeron nel so arte. Años dempués diría: «D'ellí procede'l mio gustu pol orde, el mio deséu de reconciliar el detalle y la cencellez, l'harmonía y el movimientu».{{Harvnp|Farr|2008|p=80}}

Un par de selmanes más tarde, Zhang volvió visitar a Remi llevando consigo los mentaos manuales de dibuxu chinos. Col material disponible, Hergé empezó a ellaborar los sos primeros bocetos d'ambiente oriental.{{Harvnp|Goddin|2008|p=146}} Nellos, empezó a estremar ente les traces de los personaxes chinos y los de los xaponeses.{{Harvnp|Farr|2009|p=97}} Pocu dempués, empezó la publicación de la historieta. Hergé fixérase una idea correuta de la situación política de Shanghai gracies al so llabor previu de documentación, y agora dibuxaba los decoraos distribuyendo negros y blancos por aciu pluma y pincel.{{Harvnp|Goddin|2008|p=150}} Los xardinos del hotel vienen de unu de los manuales de Zhang;{{Harvnp|Goddin|2008|p=150}} la cama tradicional de la casa del señor Wang na qu'espierta Tintín foi esbozada pol artista chinu.{{Harvnp|Goddin|2008|p=154}}

La collaboración de Zhang tamién foi determinante pa ellaborar unos rótulos realistes escritos en chinu con una cuidada [[Caligrafía china|caligrafía]]{{Harvnp|Goddin|2008|p=146}} que-y enseñara'l so tíu güelu Ma Xiangbo.{{Harvnp|Farr|2009|p=98}} L'artista asiáticu ayudó a Hergé diseñando los cartelos escritos en [[chinu mandarín]] sobre distintos temátiques qu'apaecen na obra, lo que concede mayor verosimilitud a les imáxenes. Nel álbum anterior, Hergé ilustrara delles viñetes con un árabe elemental creáu por él mesmu a partir d'exemplares de los sos archivos. Sicasí, los [[ideograma|ideogrames]] creaos por Zhang amuesen gran conocencia del idioma. Los testos caleyeros inclúin cartelos de conteníu político, filosóficu o comercial.{{refn|group=nota|Dalgunos de los cartelos qu'apaecen nes cais tienen un claru conteníu político, como'l qu'apaez detrás de Gibbons cuando Tintín ruémpe-y el cayáu y que reza ''¡Embaxo l'imperialismu!'', o otru que diz ''¡Boicotiái los productos xaponeses!''; otros son de conteníu más filosófico, como ''Si tas enfermu nun vas poder algamar les tos ambiciones'' o ''Tener mil acres de tierra nun ye equiparable a tener un bon emplegu''; otru grupu ye de conteníu más comercial, como un cartelu caleyeru qu'amuesa bombilles y diz ''Lletricidá Siemens'', n'otru asitiáu nuna tienda lléese ''Arreglu de relós de pulsera y de paré'' y, sobre la mesa na que Tintín tastia un té hai un cartelu qu'anuncia ''Bébores y tentempiés''.{{Harvnp|Farr|2008|p=81}}}} Tamién la decoración y moblame del interior de les viviendes chines tán diseñaos por Zhang con gran curiáu p'averase a la realidá.{{Harvnp|Farr|2002|p=52}} Dambos artistes axuntaben los domingos y Zhang escribía los testos en chinu que teníen d'apaecer na páxina que se publicar selmanalmente y que-y dotaben d'una mayor autenticidá.{{Harvnp|Farr|2008|p=81}} Un llamativu exemplu ye la viñeta na que Tintín espera mientres hores la llegada a la so casa del profesor Fan Se-Yeng mientres contempla una pintura tradicional china colgada na paré.{{Harvnp|Temmerman|2010|loc=min. 30:25}} En xunetu de 1935,{{Harvnp|Farr|2009|p=101}} primero que se terminara la publicación de la historieta, el mozu Zhang tornó a China; pero dexó-y a Hergé abondosa documentación y los testos caligrafiaos necesarios pa completar la hestoria.{{Harvnp|Goddin|2008|p=169}} L'estudiante refugó recibir cualquier tipu de compensación económica en cuenta de la so importante collaboración, pos entendió esta en primer llugar como una obligación para col so país y, darréu, como un placer.{{Harvnp|Farr|2009|p=95}} Tamién refugó, anque con agradecimientu, la propuesta de Hergé de figurar como coautor de la historieta.{{Harvnp|Farr|2009|p=101}}{{refn|group=nota|[[Pierre Assouline]] plantega la posibilidá de que la ufierta de [[Hergé]] fuera puramente de cortesía y qu'esperara una negativa. A lo último, la inestable situación china aconseyaba a Zhang nun inscribir el so nome nuna obra que disgustaba a los xaponeses. Sía que non, ta claro que la ufierta esistió. Curiosamente, Zhang sí incluyó'l so nome escritu en chinu n'unu de los numberosos cartelos qu'apaecen a lo llargo de la historia, polo que «robló» en ciertu mou.{{Harvnp|Assouline|1997|p=91}}}}

La influencia de Zhang sobre Remi foi «terrible». Non solo describió-y l'ambiente de les ciudaes chines. Tamién amplió los sos recursos gráficos, inspiró-y un enclín a l'autenticidá que yá non -y abandonaría nunca y acabó cola so [[eurocentrismu]]. Amás, dende ''Le Lotus bleu'', la obra de Hergé va alloñándose de la política —que va siguir presente pero tratada con ciertu desdeñu— pa centrase na amistá como resultáu de la so rellación personal.{{Harvnp|McCarthy|2007|pp=57-59}}

Anque Remi y Zhang escribir mientres un tiempu, la guerra en China fizo que perdieren el contautu mientres décades. Sicasí, l'artista belga nunca llegó a escaecer al nuevu collaborador que lu empecipiara na comprensión d'Oriente y, cuando s'atopaba con persones d'orixe chinu, solía preguntar si conocíenlu. A lo último a principios de 1975, mientres una fiesta que tenía llugar en [[Bruxeles]], Hergé coincidió con Pierre Wei y preguntó-y si conocía a un escultor de [[Shanghai]] llamáu Zhang Chongren. Pa la so sorpresa, Wei respondió-y que Zhang fuera'l so padrín de bodes venti años antes y, magar había perdíu contautu con él, prometió pidir ayuda al so propiu hermanu que moraba en Shanghai. Al cabu d'un tiempu, l'hermanu pudo informa-y de que Zhang vivía inda na mesma casa familiar de siempre y los dos antiguos amigos pudieron volver a entamar la so comunicación epistolar.{{refn|group=nota|Nuna carta escrita'l 1 de mayu de 1975, Hergé estimábalu a Zhang {{cita|(...) non solo pola ayuda que me brindó naquel momentu pal mio trabayu, sinón tamién, y sobremanera, por tou aquello que, ensin dame cuenta, apurrióme. Gracies a usté la mio vida adoptó un nuevu aldu. Fíxome afayar una amplia gama de coses, la poesía, la sensación d'unidá ente l'home y l'universu.{{Harvnp|Farr|2009|p=95}}}}Y añadía: {{cita|Gracies a usté, a lo último, afayé —¡dempués de Marco Polo!— China, la so civilización, los sos pensamientos, el so arte y a los sos artistes. Nesti momentu toi somorguiáu nel [[Dào Dé Jing|Tao Te King]] y na obra de [[Zhuangzi|Chuang Tsé]], ¡y tou deber a usté!}}Nun paquete estreme unvió-y dos talos exemplares de ''Le Lotus bleu'' y ''[[Tintín nel Tíbet]]'', anque solo llegaríen al tercer intentu y en realizando una xestión na embaxada china.{{Harvnp|Farr|2009|p=106}}}} Tres munches dificultaes, en 1981 Zhang pudo viaxar a Bélxica y realcontrase con un Hergé que yá taba daquella debilitáu pola enfermedá qu'acabaría cola so vida dos años dempués.{{Harvnp|Farr|2009|pp=101-107}}

=== Nueva etapa ===
La documentación arrexuntada por [[Hergé]] dende la invasión de [[Manchuria]] polos xaponeses de 1931 y l'ataque a [[Shanghai]] de 1932 sirvió por que'l dibuxante diseñara una ciudá bien creíble, anque lo fixera partiendo n'ocasiones d'imáxenes d'otres ciudaes chines, como [[Tianjín|Tien-Tsin]], [[Shenyang|Mukden]], [[Harbin|Kharbine]] y [[Beixín]].{{Harvnp|Goddin|2008|p=159}} Esti enfotu de Hergé por documentarse abre pasu a lo que dalgún estudiosu denominó como «etapa documentalista» en [[les aventures de Tintín]]; una etapa que toma la década de 1930. Sicasí, la influencia d'esti interés documental estender con menor intensidá a toles posteriores historietes del personaxe.{{Harvnp|Castillo|2011|p=98}}

=== Orientalismu ===
La influencia de Zhang amenó en Hergé una afición por Oriente que-y acompañaría tola so vida. Concretamente, amosó un gran interés pola filosofía y la cultura chines, particularmente pol [[taoísmu]],{{Harvnp|Farr|2009|p=20}} pero tamién pol [[budismu]] y el pensamientu [[zen]].{{Harvnp|Farr|2009|p=36}} La so actitú respeuto al pueblu chinu ye bien distinta de la que tuviera escontra los [[Congo Belga|congoleses]] solu trés años antes en ''[[Tintín nel Congo]]'', y bien distintu de la que les historietes del so país siguieron dedicando mientres llargu tiempu al gran país asiáticu. Hai que recordar que tanto ''[[Blake y Mortimer]]'' como ''Buck Danny'' siguieron emplegando mientrés años expresión como «mariellos» o «cares de llimón».{{Harvnp|Peeters|2013|p=139}} La gratitud de les autoridaes chines pola defensa de los sos intereses en ''Le Lotus bleu'' espresóse al traviés de la invitación que la esposa de [[Chiang Kai-shek]], [[Soong May-ling]], tresmitió a Hergé pa visitar China,{{Harvnp|Castillo|2011|p=102}} un viaxe que, por cuenta de los continuos conflictos bélicos ([[Segunda guerra sino-xaponesa]], [[Segunda Guerra Mundial]], [[Guerra Civil China]]), el dibuxante solo pudo realizar en 1973, y tan solo a la [[República de China]] subsistente en [[Taiwán]].{{Harvnp|Farr|2008|p=85}} Con ocasión d'esi tardíu viaxe, Remi pudo visitar tamién [[Macáu]] y [[Ḥong Kong]], incluyíos los [[Nuevos Territorios]]. Sicasí, el viaxe motivaría que les autoridaes comunistes torgárenlu darréu visitar la [[República Popular China]], a pesar de recibir noticies del so amigu Zhang, quien siguía viviendo en [[Shanghai]].{{Harvnp|Farr|2009|p=20}} El so interés por Oriente tamién podía percibise en delles de les obres d'arte que foi incluyendo na so coleición personal, ente les que s'atopaben dellos caros xarrones chinos adquiríos en [[Londres]] y un [[Buda Gautama|buda]] doráu que mercó a un monxu [[Tíbet|tibetanu]].{{Harvnp|Farr|2009|p=41}}

=== Vehículos ===
[[Ficheru:SumidaM2593 3.jpg|240px|thumb|derecha|Nel álbum apaez un automóvil blindáu [[Sumida M.2593|Sumida]] asemeyada a este, anque con cuatro ruedes.]]

Anque nos álbumes precedentes yá dibuxara automóviles auténticos —como'l [[Ford T]] de ''[[Tintín nel Congo]]''—, [[Hergé]] diría-y años más tarde a Numa Sadoul qu'empezó a interesase pola reproducción d'autos reales» a partir de ''Le Lotus bleu''.{{Harvnp|de Choiseul Praslin|Jacobs|2005|p=5}} Siguiendo una tradición de robar vehículos al adversariu empecipiada en ''[[Tintin au pays des Soviets]]'', el protagonista va sustraer al [[Exércitu Imperial Xaponés]] un [[Automóvil blindáu (militar)|automóvil blindáu]] que los espertos identifiquen como un Sumida ARM.{{Harvnp|de Choiseul Praslin|Jacobs|2005|pp=14 y 63}} Otra tradición inaugurada na primer historieta ye la de los accidentes que faen progresar l'aición o dexen la salvación del héroe de situaciones comprometíes. Nesta ocasión, [[Tintín (Les aventures de Tintín)|Tintín]] topeta contra un camión cuando escapa de los sos persiguidores montáu en bicicleta. El choque fai que seya proyeutáu al [[Autovolquete|volquete]], lo que-y facilita la fuxida. El camión foi identificáu con un Miesse [[Bélxica|belga]] de 1933.{{Harvnp|de Choiseul Praslin|Jacobs|2005|pp=26-27}} Tamién-y vemos garrar se subrepticiamente a la rueda de recambiu que la [[Sedán|berlina]] de [[Mitsuhirato]] lleva na so parte trasera. El vehículu nun puede ser identificáu con claridá, pero asemeyar a dellos modelos estauxunidenses de principios de los primeres [[años 1930]], como los fabricaos por Nash, [[Ford Motor Company|Ford]], [[Dodge]] o [[Chevrolet]].{{Harvnp|de Choiseul Praslin|Jacobs|2005|pp=16-17 y 60}} Sí foi identificáu l'automóvil qu'apaez na páxina 52 y que Tintín roba a un [[chofer]] particular col enfotu de salvar al profesor Wang y la so familia: tratar d'un Chrysler Six de 1931.{{Harvnp|de Choiseul Praslin|Jacobs|2005|p=63}}

== Guión ==

=== Estructura ===
Al ser una continuación de ''[[Les Cigares du pharaon]]'', la hestoria empieza onde terminó l'anterior: nel palaciu del [[maharajá]] de Rawhajpurtalah; ye, poro, la primera [[historieta]] de Tintín que nun empieza en [[Bruxeles]].{{Harvnp|Castillo|2011|p=97}} Esti fechu llevólu a Hergé a introducir un recordatoriu de asoceder nel álbum anterior en forma de resume de prensa.{{Harvnp|Temmerman|2010|loc=min. 01:05}} El mayor trabayu previu de documentación desenvueltu por [[Hergé]] refléxase tamién nun [[Guión (xéneru lliterariu)|guión]] más coherente que los de les aventures anteriores, nes que'l mesmu autor nun sabía bien por onde diba escurrir la hestoria d'una selmana a otra. ''Le Lotus bleu'' puede resultar menos bonal y emocionante nesi sentíu, pero, a cambéu, ye muncho más fondu y realista.{{Harvnp|Farr|2009|p=99}} Sicasí, esi guión más ellaboráu resulta llaberínticu, foi realizáu improvisadamente y sobre la marcha, ayudáu por unes circunstancies históriques determinaes y gracies, sobremanera, a l'ayuda de [[Zhang Chongren|Zhang]].{{Harvnp|Peeters|2013|p=147}}

Al igual que n'otres hestories de Tintín, la narración ta apinada d'enigmes y torgues que tien de superar el protagonista mientres la so investigación. Tanto'l mensaxeru chinu que viaxa a la India como'l fíu del profesor Wang son envelenaos y pierden la razón primero que puedan apurrir al nuevu reporteru la información que-y diben a tresmitir;{{refn|group=nota|Señalóse que les diverses referencies a la llocura presentes na obra de [[Hergé]] pueden tar rellacionaes col fechu de que la so madre terminó los sos díes ingresada nun centru psiquiátricu.{{Harvnp|McCarthy|2007|p=87}}}} el mendaz [[Mitsuhirato]] faise pasar por collaborador y apúrre-y información errónea que-y va despistar mientres un tiempu; y [[Rastapopoulos]] da-y información correuta pero incompleta. Amás, al propiu autor gústa-y confundir al llector. Por casu, entrepola viñetes de [[Hernández y Fernández]] tresmitiendo y recibiendo despachos con otres de los criminales escribiendo y lleendo informes, colo que suxer engañosamente qu'unos y otros actúen concertadamente.{{Harvnp|McCarthy|2007|p=30}} Tamién los mensaxes de radio que capta Tintín resulten ser enigmes qu'hai que resolver.{{Harvnp|McCarthy|2007|p=38}}

=== Sinopsis ===
[[Ficheru:Bundesarchiv Bild 102-13036, Shanghai, Drahtsperren um Europäerviertel.jpg|270px|thumb|left|Alambraes que delimitan la concesión internacional de [[Shanghai]]. [[Tintín (Les aventures de Tintín)|Tintin]] traviesa dichos llendes delles vegaes a lo llargo de la historia.]]

En rematando la so llucha contra la sociedá secreta de narcotraficantes narrada en ''[[Les Cigares du pharaon]]'', [[Tintín (Les aventures de Tintín)|Tintin]] fuelga nel palaciu del [[maharajá]] de Rawhajpurtalah. Ellí recibe la visita d'un emisariu chinu que ye envelenáu con una flecha trescalada de ''radjaidjah'', el venenu que fai perder la razón. Antes de perder la razón, el mensaxeru solo puede dicir dos pallabres: «Mitsuhirato» y «[[Shanghai]]». Tintin decide partir escontra esta ciudá pa resolver l'enigma. Una vegada ellí, ye recibíu por [[Mitsuhirato]], quien resulta ser un comerciante testil xaponés. Esti diz-y que foi él quien unvió al mensaxeru pa pidi-y que permaneciera col maharajá, quien s'atopa en peligru. Tres la entrevista, Tintin ye oxetu de dos atentaos contra la so vida, de los que se salva gracies a l'agresiva intervención d'un mozu chinu. Al allegar a una cita con este, Tintin comprueba que tamién foi envelenáu col ''radjaidjah''. Ante la imposibilidá de llograr más información, decide embarcar de vuelta a la [[India]].

Nel barcu, Tintin y [[Milú]] son secuestraos y treslladaos a la casa de Wang Jen-Ghié, padre del mozu allunáu que salvó a Tintin. Wang infórmalu de que pertenez a una sociedá secreta denominada ''Los Fíos del Dragón'', dedicada a la llucha contra'l tráficu d'[[opiu]]. Tamién lu alvierte de que Mitsuhirato ye'l principal responsable de tal actividá en [[China]], amás de ser un axente al serviciu del gobiernu xaponés. Interceptando emisiones de radiu cifraes, Tintin llogra una pista que lu conduz a un [[fumadero d'opiu]] llamáu ''Le Lotus bleu''. Siguiendo a Mitsuhirato dende ellí, repara cómo vuela un tramu de vía ferrial, aición que, acompañada por una intensa actividá propagandística, dexa a [[Xapón]] xustificar una intervención militar en China. Tintin ye prindáu y Mitsuhirato inyécta-y una dosis de ''radjaidjah'' antes de dexa-y en llibertá. Sicasí, el venenu fuera primeramente sustituyíu per agua por unu de los ''fíos del dragón''. Mitsuhirato denuncia a Tintin a les autoridaes d'ocupación xaponeses, que ponen preciu a la so cabeza. Magar tou, Tintin consigue escapar y llegar a casa de Wang.

Al tener una muestra del venenu, Tintin decide tornar a Shanghai p'analizar el ''radjaidjah'' y buscar una cura. En faciéndose pasar por [[xeneral]], traviesa les llinies xaponeses y entra na concesión internacional burllando la vixilancia. Un noticieru que ve nun cine nel que s'abellugó, infórmalu de que ta na ciudá'l profesor Fan Se-Yeng, espertu en cuestiones rellacionaes cola llocura. Búsca-y na so casa, pero aquel retrásase descomanadamente. Les indagaciones de Tintin revélen-y que'l sabiu foi secuestráu y que piden un rescate por él pero, primero que pueda faer nada, ye deteníu pola policía, que-y espulsa de la concesión faciéndo-y cayer en manes de los xaponeses.

Condergáu a muerte, Tintin ye salváu pol señor Wang. Siguiendo la pista, decide viaxar a Hou-Kou p'alcontrar al profesor Fan. Un hinchente oblíga-y a abandonar el tren y déxa-y salvar de morrer afogáu al nuevu [[Tchang Tchong Yen|Tchang Tchong-Jen]], quien decide acompañar al so salvador. Mentanto, Mitsuhirato consigue que'l xefe de la policía de la concesión, el corruptu Dawson, collabore na captura de Tintin. Pa ello, unvia a [[Hernández y Fernández]] a Hou-Kou. Los dos policías detienen a Tintin, pero Tchang sustitúi los sos credenciales y el periodista queda en llibertá. Cuando lleguen al llugar onde se debe pagar el rescate pol profesor Fan, un axente de Mitsuhirato manca a Tintin, a quien solo la intervención de Tchang consigue salvar.{{refn|group=nota|El sicariu escuende la so arma dientro d'una cámara fotográfica cola qu'ufierta retratar a los dos nuevos. Esta fotografía que nun llega a esistir sería retomada munchos años dempués. En marzu de 1981, cuando Hergé y Zhang realcontráronse, el selmanariu [[Tintín (revista)|''Tintín'']] decidió celebrar l'eventu unviando una postal cola fotografía» de Tintín, Tchang y Milú a cada unu de los aficionaos qu'unviaron una carta de felicitación. La postal taba roblada polos dos veteranos artistes y amigos.{{Harvnp|Temmerman|2010|loc=min. 43:10}}}}

Los dos nuevos tornen a Shanghai. Tres una selmana de reposu en casa del señor Wang, Tintin espía a Mitsuhirato y entérase de qu'esti disponer a prinda-yos a toos. N'efeutu, cuando vuelve a casa ve que la familia Wang foi secuestrada. Una pista conduzlu a ''Le Lotus bleu'', onde oi a Mitsuhirato mentar un almacén del puertu. A otru día pela nueche, Tintin esconder nun barril que los traficantes conducen al almacén. Ellí ye prindáu por Mitsuhirato, quien-y revela que'l so xefe ye'l mesmu [[Rastapopoulos]], quien se presenta ellí. Los bandíos pretenden que l'allunáu fíu del señor Wang degüélle-yos a toos, pero la intervención de Tchang y los ''fíos del dragón'', escondíos n'otros barriles, consigue salva-yos y detener a los delincuentes.

Amás d'acabar cola rede de traficantes d'opiu, les investigaciones de Tintin dexen al descubiertu les argucias xaponeses, polo que Xapón tien d'abandonar el territoriu chinu. Los señores Wang deciden adoptar a Tchang y Tintin gazapa de vuelta a casa.{{Harvnp|Hergé|1990}}

== El tráficu de drogues ==
[[Ficheru:Opium smokers China.gif|270px|thumb|derecha|''Le Lotus bleu'' ye'l nome d'un ficticiu [[fumadero d'opiu]] de [[Shanghai]] similar al de la imaxe.]]

Yá en ''[[Les Cigares du pharaon]]'' Hergé escoyera a una organización secreta de [[narcotráficu|traficantes de droga]] como adversaria de [[Tintín (Les aventures de Tintín)|Tintín]]. D'esta forma, escoyó una tema bien d'actualidá na dómina de publicación de la historieta, pos el [[comerciu|tráficu]] d'[[opiu]] reclamara l'atención de la [[Sociedá de Naciones]], quien dirixía y coordinaba la represión de los traficantes.{{Harvnp|Castillo|2011|pp=88 y 91}} Esti tipu de delincuencia resultába-y tan repulsiva al [[historietista|dibuxante]] [[Bélxica|belga]] que decidió caltener la trama en ''Le Lotus bleu'' y, inclusive, volvió utilizala nel so posterior álbum ''[[El cámbaru de les pinces d'oru]]''.{{Harvnp|Castillo|2011|p=88}} L'artista enllaza esti tipu delictivu cola tema de les [[sociedá secreta|sociedaes secretes]] de too tipu qu'abondaben na dómina y usaben inflúis ante estamento poderosos La so influencia ante la clase política dio llugar a escándalos tan bultables como'l [[casu Stavisky]] en Francia o l'escándalu del [[estraperlu]] n'España, lo que perxudicó inda más el prestíu de les instituciones parllamentaries, bien frayaes mientres el [[periodu d'enteguerres]]. A ello hai qu'añader la pertenencia de dellos líderes políticos a la [[masonería]], lo que, dáu'l calter discretu d'esta —yá que non secretu—, dio munición a [[prensa mariella|publicaciones sensacionalistes]], dalgunes bien del presto de [[Hergé|Remi]]. L'usu d'esti tipu d'organizaciones y les sos [[ritual]]es yera un recursu bien estendíu na lliteratura popular.{{Harvnp|Castillo|2011|pp=88-89}}

Igualmente secreta, pero de signu positivu, ye la sociedá de ''Los fíos del dragón'', que llucha contra'l tráficu d'opiu en China y que va solicitar —y va emprestar— ayuda a Tintín. Les sociedaes secretes taben bien enraigonaes na China tradicional. Amás, dalgunes fueron entamaes nel ámbitu concretu de les concesiones internacionales —alministraes siempres por estranxeros— col propósitu de defender los intereses de los chinos. Organizaciones como la de la ''Banda Verde'' esistíen realmente na dómina con esti propósitu.{{Harvnp|Temmerman|2010|loc=min. 18:15}}

Anque los fumaderos d'opiu fueren prohibíos en Shanghai en 1906, na década de 1930 siguíen esistiendo establecimientos clandestinos como ''Le Lotus bleu''. Al igual qu'en [[Chicago]] cola [[Llei seca nos Estaos Xuníos|llei seca]], les redes de delincuentes atendíen la demanda de consumu de droga, según les de [[xuegos d'azar|xuegu]] y [[prostitución]].{{Harvnp|Temmerman|2010|loc=min. 20:10}}

== Fonderada política ==
La influencia de Zhang foi tamién determinante pal compromisu políticu qu'adoptó Hergé en ''Le Lotus bleu''. L'agresividá de la política del [[Imperiu del Xapón|Xapón]] yera yá clara nel momentu de la publicación de la historieta, pero pocos europeos yeren conscientes del peligru que suponía. Ello ye que la mayor parte de la opinión pública europea yera projaponesa, pos l'Imperiu fuera aliáu de [[Francia]] y el [[Reinu Xuníu]] mientres la [[Primer Guerra Mundial|Gran Guerra]] y yera adversariu de la [[Xunión Soviética]]. Munchos occidentales creíen que la presencia xaponesa en [[China]] apurría estabilidá na rexón.{{Harvnp|Farr|2002|p=52}} El mozu estudiante chinu fizo que [[Hergé|Remi]] camudara la so visión tamién nesti ámbitu.{{Harvnp|Coronado Morón|González Torres|Ortigosa Cabu|Méndiz Noguero|2005|p=235}}

[[Ficheru:193109 mukden incident railway sabotage.jpg|270px|thumb|left|El [[incidente de Mukden]] inspira parte del argumentu del álbum. Na imaxe, espertos xaponeses inspeccionen la vía saboteada en 1931.]]

El sabotaxe por [[Mitsuhirato]] de la [[vía ferrial|llinia ferrial]] [[Shanghai]]-[[Nankín]], del que Tintín ye testigu, ye una clara transposición del verídicu [[incidente de Mukden]], asocedíu en payares de 1931 muncho más al norte, en [[Manchuria]], y que sirvió a Xapón pa xustificar la so intervención en China y la creación del estáu títere del [[Manchukuo]]. Hergé describe sucintamente l'emplegu de la propaganda per parte del Imperiu Xaponés pa llexitimar la so ocupación de territoriu chinu.{{Harvnp|Goddin|2008|p=159}} Amás, l'artista dibuxa a los [[diplomáticu|diplomáticos]] xaponeses ante la [[Sociedá de Naciones]] xustificando la ocupación, tal como asocediera na realidá pocos años antes.{{Harvnp|Farr|2002|p=52}} Tamién hubo na realidá una ocupación xaponesa de Shanghai, pero solo duró tres meses gracies a la intervención de la organización internacional.{{Harvnp|Castillo|2011|p=99}} 

A la fin de la hestoria nárrase tamién l'abandonu per parte de Xapón de la Sociedá de Naciones, fechu que tuviera llugar na realidá en febreru de 1933.{{Harvnp|Farr|2002|p=52}} El papel que nesa decisión xaponesa desempeñó l'informe de la [[Comisión Lytton]]{{Harvnp|Farr|2002|pp=53-54}} ye sustituyíu na historieta pol llabor investigador de Tintín.{{Harvnp|Castillo|2011|p=101}} 

Tomar de partíu del dibuxante en contra del imperialismu [[nipón]] ye clara, anque menos panfletaria de la que fizo en ''[[Tintin au pays des Soviets]]'',{{Harvnp|Castillo|2011|p=99}} y ta lloñe de la sotileza de la denuncia [[antinazismo|antinazi]] de ''[[Le Sceptre d'Ottokar]]''.{{Harvnp|Castillo|2011|pp=52-53}} La so militante postura sorprendió a munchos; un [[xeneral]] belga criticó al dibuxante por considerar que la política d'[[Estremu Oriente]] nun yera apoderada pa los neños y la [[misión diplomática|embaxada]] xaponesa protestó oficialmente ante les autoridaes belgues{{Harvnp|Farr|2002|p=55}} y primió a ''[[Le Vingtième Siècle]]'' pa torgar la publicación de la historieta. Sicasí, anque l'asuntu esmoleció a Hergé, la direición del periódicu nun se dexó amedranar.{{Harvnp|Assouline|1997|p=90}} Ello ye que l'álbum nun se publicar en Xapón hasta munchos años dempués, y solo n'añadiendo los editores una introducción esplicativa.{{Harvnp|Temmerman|2010|loc=min. 27:50}} Sicasí, los acontecimientos posteriores demostraron la comprendoria política de Hergé, quien s'adelantró años a la opinión de munchos occidentales.{{Harvnp|Castillo|2011|p=102}} Per otru llau, tres la [[Segunda Guerra Mundial]], esta toma de partíu antijaponesa vendría-y perbién a Hergé pa defendese de les acusaciones de collaboracionismu coles autoridaes alemanes mientres la ocupación.{{Harvnp|Farr|2002|pp=55-57}}

Si nun ye bonu'l papel de los xaponeses, lo cierto ye que los [[Occidente|occidentales]] nun queden meyor. La concesión internacional, una zona de la ciudá controlada poles potencies estranxeres que se caltenía dende la [[primer guerra sino-xaponesa|Primer Guerra Sino-xaponesa]],{{Harvnp|Temmerman|2010|loc= min. 08:50}} apaez solo esmolecida polos particulares intereses comerciales y convertida nun focu de corrupción. El so xefe de policía, Dawson, nun bazcuya n'aliase colos xaponeses cuando-y convien. Yá resulta sorprendente atopar una visión tan radicalmente antioccidental nuna publicación belga d'esa dómina, pero inda llama más l'atención que fora una publicación infantil y católico la que la espublizara.{{Harvnp|Farr|2002|p=58}} La crítica vese completada cola esplicación que Tintín ufierta a Tchang alrodiu de la visión [[estereotipu|estereotipada]] que los occidentales teníen de China y la mención que Tchang fai de la [[Llevantamientu de los boxers|Guerra de los boxers]].{{Harvnp|Castillo|2011|p=103}} A pesar d'esta visión negativa, hai que tener en cuenta que Shanghai tamién yera la ciudá más importante y cosmopolita del [[Estremu Oriente]] debíu precisamente a esta presencia estranxera.{{Harvnp|Temmerman|2010|loc=min. 08:55}}

La inequívoca crítica al [[colonialismu]] puede apreciase na secuencia na que Tintín decide defender al conductor chinu del ''[[rickshaw]]'' que lu tresporta cuando esti ye afrelláu a muletazos pol racista Gibbons. Non solo romperá-y el cayáu al norteamericanu, sinón que-y va reprochar que la so conducta ye impropia d'un caballeru.{{Harvnp|Farr|2009|p=81}} Esta toma de partíu per parte de Tintín del llau de los débiles y primíos ye la que dexó que dellos autores remarquen el compromisu del personaxe colos [[derechos humanos]] y les [[minoría|minoríes]], y la so oposición al [[autoritarismu]]; y ello ensin recurrir a postures explícitamente polítiques o relixoses. Unos valores nacíos del [[platonismu]], l'[[estoicismu]], el [[cristianismu]], desenvueltos na [[caballería medieval]] y remataos colo meyor de la [[Revolución Francesa]].{{Harvnp|Castillo|2011|p=15}}

Sicasí, la incursión política de Hergé nun llega a mentar los problemes internos chinos, como la [[guerra civil china|guerra civil]] ente'l [[Kuomintang]] de [[Chiang Kai-shek]] y el [[Partíu Comunista de China Partíu Comunista]] de [[Mao Zedong]], a pesar de que na fecha de publicación de la historieta yera un fechu perfectamente conocíu, pos inclusive tuviera llugar yá la [[Llarga Marcha]].{{Harvnp|Castillo|2011|p=103}}

== Personaxes ==

=== Tintín ===
[[Ficheru:Lytton Commission in Shanghai.jpg|270px|thumb|derecha|Llegada de la [[Comisión Lytton]] a [[Shanghai]] en 1932. Nel álbum, Tintín realiza un llabor investigador que la so conclusión ye similar a la del informe de la comisión.]]

[[Tintín (Les aventures de Tintín)|Tintín]] sigue'l procesu de maduración qu'empecipiara en ''[[Les Cigares du pharaon]]''. Lloñe de la so imaxe de neñu o adolescente de les primeres historietes, el mozu ye agora una persona bien informada, frutu de la meyor documentación llevada a cabu por [[Hergé]],{{Harvnp|Castillo|2011|p=59}} y que se desendolca bien en sociedá.{{Harvnp|Castillo|2011|p=96}} La so personalidá ta meyor desenvuelta que nes anteriores historietes.{{Harvnp|Castillo|2011|p=104}} Sigue siendo [[reporteru]], pero dende l'álbum precedente yá nun s'anuncia como periodista del ''[[Le Vingtième Siècle]]'', sinón que paez independiente, y la so actuación ye más propia d'un [[detective priváu|investigador priváu]] que d'un periodista.{{Harvnp|Castillo|2011|p=90}} Ello ye que apaez más como protagonista de noticies periodístiques que como autor de les mesmes.{{Harvnp|Farr|2008|p=15}}

El remangu del héroe remanando tou tipu de vehículos, yá demostrada n'anteriores aventures, vuelve ponese de manifiestu cuando conduz un [[blindáu]] xaponés.{{Harvnp|Farr|2008|p=19}} Tamién demuestra ser un espertu nadador al salvar a [[Tchang Tchong Yen|Tchang]]{{Harvnp|Farr|2008|p=20}} y conocer el [[códigu Morse]]{{Harvnp|Farr|2008|p=19}}. Ello ye que la radio desempeña un importante papel. El protagonista tien un modernu equipu d'[[HF|onda curtia]] que resulta esencial pal desenvolvimientu de la trama. La función del receptor suxirió a dalgún autor semeyances con [[La torbonada (teatru)|''La torbonada'']] de [[William Shakespeare|Shakespeare]] y col filme ''Orfeo'' de [[Jean Cocteau]].{{Harvnp|McCarthy|2007|pp=37-38}} La suma de tantes habilidaes valiólu al nuevu reporteru ser comparáu con [[James Bond]].{{Harvnp|Farr|2008|p=19}} 

Nesta aventura, Tintín amuesa les sos emociones como nun fixera hasta entós; primero arramando lágrima ante la murnia de la esposa del señor Wang, esmolecida pola llocura del so fíu Didi{{Harvnp|Farr|2002|p=58}} y, más tarde, mientres la despidida de los sos amigos asiáticos.{{Harvnp|Coronado Morón|González Torres|Ortigosa Cabu|Méndiz Noguero|2005|pp=236-237}} Esa mayor humanidá del personaxe queda evidenciada por otru fechu significativu: por primer y única vegada podemos ver sangrar al héroe cuando un sicariu de [[Mitsuhirato]] —tamién xaponés como él— dispára-y a traición faciéndose pasar por fotógrafu. La firida dexa ve-y tamién per primer vegada quitáu de la so indumentaria.{{Harvnp|Castillo|2011|pp=104-105}} Amuesa d'esta mayor fondura del personaxe ye tamién la fonda amistá que surde ente'l reporteru y el mozu Tchang. Al ser nuevos de similar edá, la rellación de cuasi hermandá que s'establez apuerta a inclusive más fonda que la que Tintín va llegar a tener nel futuru col mesmu [[capitán Haddock]], una persona de más edá.{{Harvnp|Castillo|2011|p=105}}

Otra manera, les simpatíes de Hergé y Tintín pola cultura china van quedar evidenciadas pol fechu de que'l segundu apaez vistíu con indumentaria típica china mientres gran parte de l'aición, según nel fechu de que, en futures hestories, van apaecer elementos decorativos chinos nel apartamentu del reporteru.{{Harvnp|Castillo|2011|p=104}}

=== Tchang ===
El mozu [[Tchang Tchong Yen|Tchang Tchong-Jen]], a quien Tintín salva de morrer afogáu y que, de la mesma, salva a Tintín en delles ocasiones,{{Harvnp|Hergé|1990|pp=46-47, 49 y 58}} apaez namái nel postreru terciu de la hestoria,{{Harvnp|Hergé|1990|p=42}} pero ye un personaxe esencial. Ye la primer vegada que Tintín viaxa acompañáu d'un amigu{{Harvnp|Temmerman|2010|loc=min. 42:45}} y esti non solo sálvalu en delles causes —actuación que n'anteriores aventures solía corresponder a [[Milú]] o a otros personaxes incidentales— sinón que na so falsificación de la documentación de [[Hernández y Fernández]] demuestra ser insustituible.{{Harvnp|Temmerman|2010|loc=min. 42:25}} La interpretación más estendida ye que [[Hergé]] pon-y al personaxe'l mesmu nome que al so amigu [[Zhang Chongren]], l'estudiante chinu que lu instruyó al respeutive de la cultura del so país, a manera d'homenaxe, una y bones la rellación ente los personaxes ye similar a la esistente ente los dos artistes al sirvir por que dambos esanicien los prexuicios recíprocos escontra la cultura del otru.{{Harvnp|Farr|2002|p=51}} Sicasí, dalgún autor va más allá y considera al Tchang ficticiu como la mesma persona que l'artista d'idénticu nome.<ref group="nota">El nome del artista chinu y el del personaxe ye'l mesmu. Nel presente artículu optóse por identificar al artista pola trescripción más corriente anguaño del so nome chinu, Zhang Chongren, anque tamién puede atopase escritu como Chang Ch'ung-jen o como Chang Chong-chen. Sicasí, pal personaxe optóse por caltener el nome qu'apaez na versión castellana del álbum, Tchang Tchong-Jen.</ref> Dende esti puntu de vista, sería l'únicu personaxe real, xunto a [[Al Capone]], qu'apaez en [[les aventures de Tintín]].{{Harvnp|Farr|2008|p=77}} Tintín va apurrir al güérfanu Tchang una familia, la del profesor Wang, nun comportamientu que se va repitir n'otres hestories y que dellos autores rellacionen col pasáu familiar de los Remi.{{Harvnp|McCarthy|2007|p=76}}{{refn|group=nota|La güela de [[Hergé]], Marie Dewigne, trabayó como doncella nel castiellu de la condesa Errembault de Dudzeele. En 1882 tuvo dos fíos ximielgos estramatrimoniales, Alexis y Leon, padre y tíu de Georges. De siguío, l'aristócrata obligó a Marie a contraer matrimoniu col so xardineru, Philippe Remi. Tres l'abandonu d'este, la condesa siguió ocupándose de los neños hasta qu'estos entraron na adolescencia. La identidá del padre de los ximielgos —y güelu de Hergé— sigue siendo una incógnita sometida a tou tipu d'especulaciones, pos pola casa de la condesa pasaben comerciantes, aristócrates y el mesmu rei.{{Harvnp|McCarthy|2007|pp=75-76}}}} A pesar d'una enllargada separación que duró décades, Hergé nunca escaecería la so amistá col mozu chinu estudiante d'arte, y retomó el personaxe de Tchang pal álbum ''[[Tintín nel Tíbet]]''. Ellí vamos ver que l'amistá ente'l reporteru y el mozu chinu ye tan fuerte que Tintín, al enterase de que l'avión nel que viaxaba Tchang estrellóse nel [[Himalaya]], va intentar un rescate que va más allá de la lóxica.{{Harvnp|Coronado Morón|González Torres|Ortigosa Cabu|Méndiz Noguero|2005|p=232}}

=== Mitsuhirato ===
L'educáu comerciante xaponés que los sos modales impresionen a Tintín nel so primer alcuentru va resultar ser unu de los dirixentes de la rede de traficantes d'[[opiu]] y, amás, un eficaz axente del gobiernu xaponés. La total ausencia de principios de [[Mitsuhirato]] fai-y irrecuperable a güeyos del autor, hasta'l puntu de que va merecer la muerte, al igual qu'otros pernomaos antagonistes del reporteru. Sicasí, la forma escoyida pal so suicidiu, el ritual del [[harakiri]], resulta desaveniente pa un individuu de la so calaña y evidencia un desconocimientu de la [[cultura del Xapón|cultura xaponesa]].{{Harvnp|Castillo|2011|p=106}}

=== Hernández y Fernández ===
[[Ficheru:Bundesarchiv Bild 102-09042, Genf, Völkerbund, Sitzungssaal.jpg|270px|thumb|derecha|[[Hernández y Fernández]] paecen trabayar pa la [[Sociedá de Naciones]], organismu bien presente na historieta. Les sos xuntes celebraes na gran sala del [[Palaciu de les Naciones]] de [[Xinebra]] tamién apaecen nel álbum.]]

Los dos policías yá intervinieren en ''[[Les Cigares du pharaon]]'',{{Harvnp|Goddin|2008|p=164}} onde paecíen trabayar pa la [[Sociedá de Naciones]],{{Harvnp|Castillo|2011|p=93}} pero'l so remanecimientu nesta hestoria supón el so definitivu afitamientu nel mundu de Tintín, que yá nun van abandonar. Na primer edición del mentáu álbum son denominaos como X-33 y X-33 bis y yá dende entós estrémense pola so incapacidá.{{Harvnp|Castillo|2011|p=93}} Darréu van ser denominaos na versión orixinal Dupond y Dupont o, más abreviadamente, ''los Dupondt''.{{Harvnp|Farr|2008|p=57}} Na versión española respuenden a los nomes de [[Hernández y Fernández]].

Per un sitiu, representen la pervivencia d'esi universu estereotipáu nel que [[Hergé]] moviera al so personaxe antes de recibir les influencies de Zhang Chongren y otros collaboradores que-y torguen repitir los sos errores de mocedá.{{Harvnp|Peeters|2013|p=140}} La so llegada a la ciudá de Hou-Kou amarutaos de [[Mandarín (burócrata)|mandarinos]] d'opereta causa sensación ente la población{{Harvnp|Goddin|2008|p=164}} y supón l'empiezu d'una llarga serie d'amarutes igualmente ineficaces que van usar en socesives aventures.{{Harvnp|Farr|2008|p=64}} El gag va repitir en socesives historietes y supón pal autor una especie d'esconxuru pa evitar la torna a la simplificación de los sos primeros álbumes.{{Harvnp|Peeters|2013|p=140}} Tamién son víctimes de la picardía de [[Tchang Tchong Yen|Tchang]] col vieyu trucu de la carta camudada, al igual que Rosencrantz y Guildenstern en ''[[Hamlet]]'', pero con consecuencies menos graves. Los dos policías van ser tomaos por llocos, a lo qu'ayuda la so peculiar vistimienta.{{Harvnp|McCarthy|2007|pp=26-27}}

Paez que [[Hergé]] inspirar en dellos modelos pa la so creación, pero ente ellos taba, anque fora de forma inconsciente, el so propiu padre, Alexis Remi, quien tenía un hermanu ximielgu llamáu Lleón. Dambos llevaben bigote, vistíense igual y dicíen la famosa frase «je dirais même plus!» («yo entá diría más», na versión española).{{Harvnp|Farr|2008|pp=58-59}} Los tropiezos de los Dupondt, que tamién se repitirán en futuros álbumes, suponen una dosis d'humor que relaxa l'aventurera aición de Tintín.{{Harvnp|Goddin|2008|p=170}} En ''Le Lotus bleu'' non solo cayen una primer vegada na estación, sinón que, cuando se rin de sigo mesmos al recordar l'incidente, vuelven cayer aparatosamente.{{Harvnp|Farr|2008|p=64}} Esti tipu de ''gags'', según el so aire [[Charlot|''charlotesco'']], amuesen la influencia del cine de [[Charles Chaplin]].{{Harvnp|Castillo|2011|p=66}} Tamién [[el Gordu y el Flacu|Lloréu y Hardy]] fueron dos modelos cinematográficos qu'influyeron nos personaxes.{{Harvnp|Farr|2008|p=59}}

=== Rastapopoulos ===
Esti interesáu personaxe yá apaeciera como [[extra|figurante]] nuna viñeta de ''[[Tintin en Amérique]]''.{{Harvnp|Goddin|2008|p=120}} Quiciabes el so aspeutu, diseñáu pa un [[productor de cine productor cinematográficu]], gustó-y a [[Hergé]], porque'l personaxe volvió apaecer en ''[[Les Cigares du pharaon]]''.{{Harvnp|Castillo|2011|pp=90-91}} L'apellíu foi suxerencia d'un amigu, y Hergé atopar por demás risonderu.{{Harvnp|Farr|2008|p=125}}

Na so primer apaición en ''Le Lotus bleu'', [[Rastapopoulos]] vuelve amosar a Tintín la so cara atenta y falsamente collaboradora, y asemeya ayudar na resolución de la desapaición del profesor Fan Se-yeng a pesar de qu'él mesmu entamó'l secuestru.{{Harvnp|Farr|2008|p=124}} La so aparente amabilidá sume cuando se revela la so verdadera personalidá.{{Harvnp|Farr|2002|p=58}} A la fin del álbum volverá apaecer, pero yá en calidá de líder supremu de la organización de narcotraficantes a la que Tintín lleva tiempu enfrentándose y, por tanto, cimeru de [[Mitsuhirato]].{{Harvnp|Farr|2008|p=125}}

Trátase, ensin dulda, del contrapuntu ideal al héroe,{{Harvnp|Castillo|2011|p=27}} y por ello va remanecer venti años más tarde en ''[[Stock de coque]]''.{{Harvnp|Farr|2002|p=58}} Si la paecencia ente Tintín y [[Sherlock Holmes]] foi señaláu yá pol mesmu Hergé,{{Harvnp|Farr|2008|p=15}} Rastapopoulos ye l'equivalente de [[James Moriarty|Moriarty]], como se ve nel remanecimientu del xefe de la trama de narcotraficantes tres el so aparente fallecimientu na aventura anterior.{{Harvnp|Farr|2008|p=9}} Sicasí, el calter recurrente d'esti personaxe —y d'otros de [[les aventures de Tintín]]— tamién dio llugar a comparances con ''[[La comedia humana]]'', de [[Honoré de Balzac]].{{Harvnp|Farr|2008|p=9}}

=== Dawson ===
El corruptu xefe de [[policía]] de la concesión internacional vese forzáu a axustar permanentemente col exércitu xaponés d'ocupación qu'arrodia [[Shanghai]].{{Harvnp|McCarthy|2007|p=79}} Adversariu de Tintín, tien d'encaxar la so derrota xunto al despechado Gibbons. Al igual que [[Rastapopoulos]], Dawson volverá apaecer años más tarde en ''[[Stock de coque]]'' nun nuevu rol de [[Tráficu d'armes traficante d'armes]],{{Harvnp|Farr|2002|p=58}} un oficiu que [[Hergé]] siempres vio con bien malos güeyos.{{Harvnp|Castillo|2011|p=90}}

=== Wang Jen-Ghié ===
Esti venerable profesor apaez como anfitrión de Tintín en siendo esti narcotizado y secuestráu nel barcu que-y devolvía a la India. Pa sorpresa del periodista, resulta nun ser una víctima sinón un gasayáu güéspede. Lo primero que fai Wang ye pidir# esculpes por rapta-y. La situación del agospéu incómodu o forzáu —por diverses razones— repitir con frecuencia nes hestories de Tintín.{{Harvnp|McCarthy|2007|p=78}} Wang va resultar ser miembru de la sociedá secreta de ''Los fíos del dragón'', dedicada a lluchar contra'l [[Narcotráficu|tráficu de drogues]] y firme adversaria de Mitsuhirato. Esti grupu va collaborar con Tintín a lo llargo de la historia.{{Harvnp|Temmerman|2010|loc=min. 18:15}} Finalmente, va adoptar al mozu güérfanu [[Tchang Tchong Yen|Tchang]].{{Harvnp|McCarthy|2007|p=76}}

=== Gibbons ===
L'empresariu norteamericanu representa lo peor de la sociedá occidental. Sobeyosu y [[racista]], cute ensin motivu al [[culí]] que conduz el ''[[rickshaw]]'' que tresporta a Tintín, lo que provoca la reaición d'este en defensa del chinu. Gibbons manifiesta públicamente les sos idees alrodiu de la [[supremacía blanca|supremacía de la raza blanca]] según el despreciu que siente escontra la cultura china:{{Harvnp|Castillo|2011|p=103}} N'allegando al club occidental, va esplicar a los sos amigos:{{Cita|¡Mira que torgar a mi que-y pegara a un culi! ¿Nun ye intolerable? ¿Onde diremos parar si nun podemos inculcarles a esos xabaces mariellos delles nociones de urbanidad? Te digo que da ascu yá intentar civilizar un pocu a esos bárbaros. ¿Ye que nun tenemos dellos derechos sobre ellos, nós que-yos traemos los adelantos de la nuesa bella civilización occidental?{{Harvnp|Peeters|2013|p=139}}}}Anque nun forma parte de la trama delictiva, la so rensía escontra'l reporteru fai que lu perxudique viviegamente en delles ocasiones.{{Harvnp|Hergé|1990|pp=7, 27-28 y 35}}

=== El Maharajá de Rawhajpurtalah ===
Anque'l personaxe tien mayor intervención en ''[[Les Cigares du pharaon]]'', tamién apaez al entamu de ''Le Lotus bleu''. Trátase d'un personaxe claramente positivu, honestamente esmolecíu pol bienestar del so pueblu. El periodu que Tintín pasa nel so palaciu, ente'l final d'una aventura y l'empiezu de la siguiente, apaez como una dómina sele y llibre d'esmoliciones.{{Harvnp|Castillo|2011|p=95}}

== L'álbum ==
[[Ficheru:Stand Casterman au Festival du Livre de Jeunesse 2.jpg|180px|thumb|left|''Stand'' de [[Casterman]] nuna feria del llibru. La firma editó l'álbum de ''Le Lotus bleu'' de cuenta que satisfixo dafechu a [[Hergé]].]]

En 1936, la editorial [[Casterman]] encargólu a [[Hergé|Remi]] la preparación del [[Álbum d'historieta|álbum]]. Pa ello, esixó-y un títulu que tuviera na llinia del anterior; Hergé decidió llamalo ''Le Lotus bleu'', que-y paecía misteriosu y oriental, y terminó'l proyeutu d'ilustración pa la portada que yá tenía preparáu.{{Harvnp|Goddin|2008|p=182}} Esti nome ye'l del fumadero d'opio propiedad de [[Mitsuhirato]] nel que trescurre parte de l'aición. Dada l'afición que'l dibuxante tenía pol cine, el títulu puede venir de la película ''Shanghai Express'', dirixida en 1932 por [[Josef von Sternberg]] y protagonizada por [[Marlene Dietrich]], na qu'un crípticu mensaxe diz «Le Lotus bleu tien de tener flores coloraes a medianueche». Per otra parte, dicha planta ye desconocida pola [[botánica]].{{Harvnp|Farr|2008|p=80}} Tamién la famosa portada qu'amuesa un dragón chinu de color coloráu sobre fondu negru —colores que s'invertiríen n'ediciones posteriores— ta inspirada nel cine, pos una tema similar sirvía de fondu pa una fotografía d'[[Anna May Wong]], coprotagonista de ''Shanghai Express'', nuna portada de la revista ''A-Z'' qu'anunciaba la so anterior película ''La fía del dragón''. La importante esperiencia de Hergé como diseñador [[publicidá|publicitario]] convenciéralu de la necesidá de que la portada captara l'atención del públicu.{{Harvnp|Farr|2009|p=93}}{{Harvnp|Temmerman|2010|loc=min. 03:00}}

Pal interior del álbum, la editorial suxirió l'usu del color, pero l'artista escarecía de tiempu debíu al desenvolvimientu de la nueva aventura de Tintín y otros trabayos —ente ellos la llegada d'unos héroes nuevos, [[Les aventures de Jo, Zette y Jocko|Jo, Zette y Jocko]]—{{Harvnp|Goddin|2008|p=192}} y tuvo de dedicar cinco domingo a realizar les llámines encartaes coloriaes.{{Harvnp|Goddin|2008|p=182}} Anque defendía un sistema de [[tricromía]] pa les llámines, la editorial considerar demasiao oneroso.{{Harvnp|Goddin|2008|p=186}}

Dende un puntu de vista artísticu, dellos críticos destaquen la secuencia nocherniega na que, en siendo secuestraos nel barcu, Tintín y Milú son introducíos en caxes y refundiaos al mar, d'onde son recoyíos por una pequeña embarcación y treslladaos de nuevu a la mariña. Los dibuxos tienen l'aspeutu de negativos fotográficos, pos los fondos ver en color gris claru y les figures en negru. Ello dexa resaltar les ondes del mar y les figures de los árboles retayaes contra'l cielu. Coles mesmes, la páxina llama l'atención porque nella nun apaez el protagonista, davezu omnipresente nel rellatu.{{Harvnp|Temmerman|2010|loc=min. 14:55}}

Cuando a Hergé llegó-y unu de los exemplares del álbum escribió lo siguiente al editor: «¡Acabo de recibir l'álbum de Tintín y quedé apavoriáu! Ye de gran luxu y lo primero que me vieno a la mente ye que ¡ye demasiáu bonitu pa los guaḥes! (…) ¡Qué pocu esperábame yo daqué paecíu a esto!» L'ésitu foi tal que l'autor recibió de momentu l'encargu de nuevos encartes pa les reediciones de los anteriores álbumes.{{Harvnp|Goddin|2008|p=194}} L'enfotu que'l dibuxante esperimentó tres esti trabayu, primero del que se sentía arguyosu, dexó-y encarar el retu d'unviar al so protagonista a otru llugar exóticu: l'[[América Llatina]] de ''[[L'Oreille cassée]]''.{{Harvnp|Castillo|2011|p=107}}

=== La llegada del color ===
En 1940, mientres la [[Segunda Guerra Mundial]], [[Alemaña nazi|Alemaña]] invadió Bélxica y les nueves autoridaes cerraron ''[[Le Vingtième Siècle]]'' y, con él, ''[[Le Petit Vingtième]]''. Tres años de popularidá, [[Hergé]] atopar ensin emplegu. Pa remediar la situación, y siguiendo les instrucciones que'l rei [[Leopoldu III de Bélxica|Leopoldu III]] dio de retomar les ocupaciones normales, Remi aceptó una ufierta del diariu ''[[Le Soir]]''. Mientres la guerra, les aventures de Tintín siguieron publicándose nesti periódicu.{{Harvnp|Farr|2009|p=117}} Puesto que la so llinia editorial taba controlada poles autoridaes [[nazismu|nazis]], tres la [[Lliberación (Segunda Guerra Mundial)|lliberación]] tolos emplegaos del diariu convertir en sospechosos de [[collaboracionismu]]. El periódicu foi cerráu pa volver abrir con nuevu personal. Tolos antiguos trabayadores fueron investigaos. El mesmu Hergé, a pesar de la so popularidá, foi deteníu delles vegaes, llegó a pasar una nueche nel cuartón y nun pudo siguir publicando mientres un tiempu. Esa obligada interrupción aprovechar preparando para Casterman les versiones en color de los vieyos álbumes que fueren publicaos orixinalmente en blancu y negru.{{Harvnp|Farr|2009|pp=118-119}}

En 1946 publicóse la versión en color de ''Le Lotus bleu''. Ello dio llugar a dellos retoques, anque de menor entidá que los que tuvieron les aventures anteriores.{{Harvnp|Farr|2002|p=57}} Nel orixinal en blancu y negru, al empiezu de la hestoria un artículu robláu por G.R. (de casualidá les mesmes iniciales del autor, George Remi) recordaba lo asocedío nel episodiu anterior. Este chisgo al llector sumió na nueva versión, siendo reemplazáu por un resume periodísticu. Daqué similar asocede col final, onde se simplifica la seición periodística. Los soldaos escoceses qu'intenten dar una paliza al protagonista, son sustituyíos por trés robustos [[sikhismu|sijes]], y tamién se suprime la condecoración que se-yos imponía darréu con intenciones humorístiques.{{Harvnp|Farr|2002|p=57}} Tamién hai dalgún cambéu na secuencia del cine. Un reportaxe dedicáu al nuevu récor de velocidá establecíu por sir [[Malcolm Campbell]] foi suprimíu por ser demasiáu coyuntural y faer referencia al pasáu. Tamién camuden detalles menores, como'l nome del hotel nel que s'agospia Tintín, el conteníu del panel del despachu de Mitsuhirato qu'amuesa los nomes y cargamentu de los barcos utilizaos pola rede de narcotraficantes o'l nome de la compañía pa la que trabaya Gibbons.{{Harvnp|Farr|2002|pp=57-58}}

== Acoyida de la crítica ==
[[Ficheru:Jefedetienda.jpg|280px|thumb|derecha|La influencia del cine de [[Charles Chaplin|Chaplin]] ye visible en [[Hergé]], particularmente na so composición de [[Hernández y Fernández]].]]

L'ésitu de ''Le Lotus bleu'' foi incontestable. ''[[Le Petit Vingtième]]'' entamó una fiesta nel Circu Real pa celebrar el regresu de Tintín dende Oriente a la qu'allegaron unos trés mil llectores. [[Hergé]] y l'equipu del periódicu fueron recibíos con una fuerte ovación. L'autor empezó a ser bien conocíu.{{Harvnp|Assouline|1997|p=94}} L'álbum foi oxetu de diversos comentarios na prensa. En payares de 1936, monseñor Schyrgens va escribir nes páxines del propiu ''[[Le Vingtième Siècle]]'':{{Cita|''Le Lotus bleu'' ye ensin dulda productu d'un testu fantasmagórico, dibuxos superconquistadores diría Rabelais, llámines y portada d'un pintorescu resplandiosu, de la imaxinación oriental del nuesu más fecundu maestru de lo fantástico, del más espiritual de los nuesos humoristes, Hergé.{{Harvnp|Assouline|1997|p=96}}}} 

Los estudiosos de la obra de [[Hergé]] valoren bien positivamente'l [[Álbum d'historieta|álbum]]. El críticu [[Bélxica|belga]] Philippe Goddin considera que l'autor sabe caltener la tensión en tou momentu pa tener en fierros al llector de los fascículos selmanales.{{Harvnp|Goddin|2008|p=163}} L'[[España|español]] [[Fernando Castillo Cáceres|Fernando Castillo]] cunta que la hestoria algama un maduror críticu desconocida hasta entós en [[les aventures de Tintín]].{{Harvnp|Castillo|2011|p=50}} L'estudiosu [[Reinu Xuníu|británicu]] Michael Farr cree que nesti álbum les aventures tán yá entamaes «cola precisión d'una sinfonía»,{{Harvnp|Farr|2008|p=8}} y que «tien una cohesión, una precisión y una fondura que nenguna aventura de Tintín algamara hasta entós».{{Harvnp|Farr|2008|p=80}} Polo xeneral, considérase que ye la primer obra maestra del autor y que constitúi un puntu d'inflexón na so creación. Pa dellos estudiosos, ye inclusive'l meyor álbum de la serie de Tintín.{{Harvnp|Farr|2002|p=51}} El [[historietista]] y críticu [[Francia|francés]] [[Benoît Peeters]] considera que ''Le Lotus bleu'' marca un antes y un dempués na obra de Hergé y cunta que la so fuercia vien de la influencia d'un Zhang convertíu en personaxe de ficción.{{Harvnp|Peeters|2013|pp=138-139}}

Farr considera tamién que la hestoria supón un cambéu respeuto de les anteriores en cuantes que constrúi un [[Guión (xéneru lliterariu)|guión]] qu'escurre de forma más pausada y ordenada, acabando col enclín a meter al protagonista nun atolladeru tres otru col enfotu de caltener la tensión en tolos fascículos selmanales. Per otra parte, afirma que'l mesmu autor reconoció que representó l'empiezu del so interés por documentarse alrodiu de los países que diba visitar Tintín.{{Harvnp|Farr|2002|p=51}} Ello ye que nos archivos de Hergé hai más bocetos y estudios creaos pa ''Le Lotus bleu'' que pa cualesquier otru de los álbumes del personaxe, magar ye difícil estremar cuálos son del autor belga y cuálos de [[Zhang Chongren]].{{Harvnp|Farr|2008|pp=81-82}} A xuiciu d'esti estudiosu de la obra de Hergé, la influencia del arte chino recibida al traviés de Zhang dexaría que'l [[historietista]] bruselense perfeccionara'l so estilu de ''[[llinia clara]]'' que aportaría a tan característicu del so dibuxu y que tanto influyiría dempués n'otros artistes.{{Harvnp|Farr|2009|p=99}}

[[Ficheru:Benoit Peeters 20100329 Salon du livre de Paris 3.jpg|250px|thumb|left|El críticu [[Benoît Peeters]] considera que ''Le Lotus bleu'' marca un puntu d'inflexón na obra de [[Hergé]]]]

L'escritor francés [[Pierre Assouline]] considera que Hergé sufrió un tresformamientu mientres la xestación de la historieta. Cree que ganó en cierto lo que perdió n'improvisación y qu'algamó el so nivel más altu hasta entós en calidá gráfica, maestría nel rellatu y dominiu de la composición. Piensa que dosificó meyor los sos ''[[gag]]s'' pa dotar de mayor fuercia poético a la hestoria. Cree que'l so apueste pol realismu documental dotó d'autenticidá a les anécdotes que reflexaba. Tou ello representó una rotura cola so obra anterior que'l mesmu autor reconocería darréu.{{Harvnp|Assouline|1997|p=90}}

L'escritor [[Inglaterra|inglés]] Tom McCarthy considera que ''Le Lotus bleu'' ye l'álbum «visualmente más ricu» de Hergé por cuenta de la influencia de Zhang, y qu'abrió l'interés del autor pola verosimilitud.{{Harvnp|McCarthy|2007|p=57}} Esti autor estudió especialmente les abondoses conexones esistentes ente ''[[Les aventures de Tintín]]'' y la lliteratura, según la riqueza de los sos personaxes y situaciones, y preguntóse si la obra de Hergé puede ser considerada [[Lliteratura]].{{Harvnp|McCarthy|2007|pp=19-28}}

Una de les páxines del álbum amuesa una de les poques ocasiones en que Tintín entra nuna sala de cine. Anque'l séptimu arte nun apaez enforma nes aventures de Tintín, sí foi bien importante pa Georges Remi, quien pudo asistir a la so nacencia y desenvolvimientu.{{Harvnp|Castillo|2011|pp=65-66}} Señaláronse les influencies na obra de Hergé de direutores como [[Alfred Hitchcock]], [[Julien Duvivier]] o [[Charles Chaplin]].{{Harvnp|Castillo|2011|p=66}} 

En 1989, al celebrar el sesentenu cumpleaños de Tintín, entamóse una esposición qu'exhibía tolos dibuxos orixinales realizaos a [[tinta china]] pa ''Le Lotus bleu''. La so calidá y reconocencia artística alzó la obra de Hergé a un nivel que yera imposible de concebir cuando foi publicada selmanalmente como una historieta pa neños en ''[[Le Petit Vingtième]]''.{{Harvnp|Farr|2002|p=58}}

== Ver tamién ==
* ''[[Les aventures de Tintín]]''
* [[Hergé]]
* [[Los 100 llibros del sieglu según Le Monde]]

== Notes ==
{{llistaref|group=nota}}

== Referencies ==
{{llistaref|3}}

== Bibliografía utilizada ==
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Assouline}} |nome=Pierre|títulu=Hergé|añu=1997|editorial=[[Ediciones Destino]]|enllaceautor=Pierre Assouline|isbn=84-233-2950-X|páxines=440|allugamientu=[[Barcelona]]}}

* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Castillo}}|nome=Fernando|títulu=Tintín-Hergé: Una vida del sieglu XX|añu=2011|editorial=Fórcola Ediciones|enllaceautor=Fernando Castillo Cáceres|isbn=978-84-15174-10-3|páxines=384|allugamientu=[[Madrid]]|url=https://books.google.com.mx/books?id=6OUtMsEUW8QC&hl=es&source=gbs_navlinks_s |fechaaccesu=18 de xunu de 2013}}

* {{cita llibru |apellíu={{versalita|De Choiseul Praslin}}|nome=Charles Henri|títulu=Tintín, Hergé y los coches|añu=2005|editorial=Zendrera Zariquiey|isbn=84-8418-230-4|páxines=63|ubicación=Barcelona|apellíos2={{versalita|Jacobs}}|nome2=Andy}}

* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Coronado Morón}} |nome=Daniel |títulu=Información pa la paz: autocrítica de los medios y responsabilidá del públicu|añu=2005|editorial=Fundación CUESO de la Comunidad Valenciana pal Desarrollu de la Comunicación y la Sociedá|isbn=84-609-6261-X|páxines=225-238|allugamientu=[[Valencia]]|apellíos2={{versalita|González Torres}}|nome2=Álvaro|apellíos3={{versalita|Ortigosa Cabu}}|nome3=Francisco|apellíos4={{versalita|Méndiz Noguero}}|nome4=Alfonso|url=http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=2538197 |fechaaccesu=17 de xunu de 2013|capítulu=La comunicación y l'amistá nun cómic emblemáticu: Tintín}}

* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Farr}} |nome=Michael|títulu=Tintín: El suañu y la realidá|añu=2002|editorial=Zendrera Zariquiey|isbn=84-8418-126-X|páxines=206|ubicación=Barcelona|url=https://www.elmundo.es/elmundolibro/2002/12/19/anticuariu/1040727375.html}}

* {{cita llibru |apellíu=Farr |nome=Michael|máscaraautor=3|títulu=Tintín y Cía|añu=2008|editorial=Zendrera Zariquiey|isbn=978-84-8418-376-1|páxines=131|ubicación=Barcelona|url=http://www.normacomics.com/ficha.asp?405001007/0/tintin_y_cia.}}

* {{cita llibru |apellíu=Farr |nome=Michael|máscaraautor=3|títulu=Les aventures de Hergé, creador de Tintín|añu=2009|editorial=Zendrera Zariquiey|isbn=978-84-8418-402-7|páxines=127|ubicación=Barcelona|url=http://www.normacomics.com/ficha.asp?439005012/0/les aventures_de_herge,_creador_de_tintin}}

* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Goddin}}|nome=Philippe|títulu=L'arte de Hergé: 1907-1937|añu=2008|editorial=Zendrera Zariquiey|isbn=978-84-8418-367-9|páxines=207|allugamientu=Sant Boi de Llobregat (Barcelona)|url=https://books.google.es/books?id=r96LPgAACAAJ&dq=L'arte+de+Herg%C3%A9&hl=es&sa=X&ei=7HufUZT8Mene7AaaqoC4Bg&ved=0CDUQ6AEwAA}}

* {{cita llibru |apellíos1={{versalita|McCarthy}}|nome1=Tom|títulu=Tintín y el secretu de la lliteratura|fecha=2007|editorial=El tercer nome S.A.|ubicación=Madrid|isbn=978-84-96693-11-1|páxines=224}}

* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Peeters}}|nome=Benoît|títulu=Hergé, fíu de Tintín|añu=2013|editorial=Confluencias|enllaceautor=Benoît Peeters|isbn=978-84-941691-9-9|páxines=543|allugamientu=[[Salamanca]]}}

* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Sadoul}}|nome=Numa |títulu=Conversaciones con Hergé|añu=1986|editorial=Mocedá|isbn=84-261-2168-3|páxines=141|ubicación=Barcelona|url=}}

* {{Cita episodiu |títulu=Le Lotus Bleu|serie=Sur les traces de Tintin|apellíu={{versalita|Temmerman}} |nome=Marc|cadena=[[Viaxar (España)|Viaxar]]|allugamientu= |fecha=2010 |empecipio= |fin= |temporada= |númberu=|minuto=52:21 |transcripciónurl=http://www.ivoox.com/viaxes-tintin-2-china-el lotu-audios-mp3_rf_770072_1.html#}}

=== Fontes primaries ===
* {{cita llibru |apellíu={{versalita|Hergé}}|títulu=Le Lotus bleu|añu=1990|editorial=Mocedá|enllaceautor=Hergé|isbn=84-261-0926-8|páxines=62|ubicación=Barcelona}}

== Enllaces esternos ==
{{columnes}}
* Estazo del documental [http://www.youtube.com/watch?v=YoV8jB3lc90 ''«Le Lotus Bleu». Sur les traces de Tintin''.] De Marc Temmerman. [[YouTube]] (en francés)
* [http://www.editorialjuventud.es/0926.html ''Le Lotus bleu''] n'Editorial Mocedá *
[http://www.sepionet.es/tintinofilia/04%20el%20lotu%20azul.htm ''Le Lotus bleu''] en sepionet.
* [http://tintinologo.com/index.php?p=1_38 ''Secretos del Lotu Azul''] en tintinologo.com
{{nueva columna}}
* {{Enllaz rotu|1=''Le Lotus bleu'' |2=http://www.rinconcete.com/tintin_lotu.html |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }} en rinconcete.com
* [http://www.tintin.free.fr/aventures/voirbd.php?choix=lotus ''Le Lotus Bleu'' en ''Monde de Tintin''] (en francés)
* [http://us.tintin.com/adventures/the-blue-lotus/ ''The Blue Lotus''] en tintin.com (n'inglés)
* [http://tintin.wikia.com/wiki/The_Blue_Lotus ''The Blue Lotus''] en Tintin Wiki (n'inglés)
* [http://ingeniero.abranera.com/?p=34 ''Said y Le Lotus bleu'']. Una visión crítica de Amadeu Branera.
{{final columnes}}

{{Tradubot|El Loto Azul}}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Les aventures de Tintín|Le Lotus bleu]]
[[Categoría:Llibros de 1936]]
[[Categoría:Historieta política]]
[[Categoría:Historia de China]]
[[Categoría:Imperiu de Xapón]]
[[Categoría:Segunda guerra sino-xaponesa]]
[[Categoría:Álbumes de cómic]]
Le Lotus bleu ye'l quintu álbum de la serie Les aventures de Tintín, creada pol historietista belga Hergé. Publicar por entregues en Le Petit Vingtième —suplementu selmanal infantil del diariu católicu conservador Le Vingtième Siècle— ente'l 9 d'agostu de 1934 y el 17 d'ochobre de 1935, The Blue Lotus, en www.tintinologist.org. a un ritmu de dos páxina selmanales en blancu y negru, formando la segunda parte de la historia daquella conocida como Tintín n'Oriente. La primer edición n'álbum, tamién en blancu y negru, apaeció en 1936 na editorial Casterman. La primer edición en color, na mesma editorial, data de 1946. Pa ella, les primeres cuatro páxines del álbum fueron íntegramente dibuxaes de nuevu, ya introduciéronse tamién dellos cambeos de menor importancia n'otres partes del llibru.

Le Lotus bleu ye la segunda parte d'una hestoria empecipiada nel álbum anterior, Les Cigares du pharaon, anque puede lleese de forma independiente. L'aición desenvolver na so mayor parte en China, principalmente na ciudá de Shanghai. El títulu ta tomáu del nome d'un ficticiu fumadero d'opiu d'esta ciudá. Tien una gran relevancia dientro de la hestoria de la serie, por ser la primer vegada que'l so creador, Hergé, esmolecer por documentarse exhaustivamente avera de la tema tratada, pa lo que cuntó cola ayuda d'un estudiante chinu, Zhang Chongren, qu'influyiría notablemente nel álbum y na so obra posterior. Pa dellos autores, tratar de la primer obra maestra de Hergé ya inclusive hai quien considera esti álbum el meyor de tola serie.

 Antecedentes 

 Hergé y Tintín 
200px|thumb|derecha|Les aventures de Tintín cobraron fama dende la primer historieta. Na imaxe, portada de Le Petit Vingtième de 15 de mayu de 1930 relativa a Tintin au pays des Soviets.

En 1934, l'artista gráficu Georges Remi, más conocíu dende 1924 como Hergé, yá conocía l'ésitu profesional a los sos 27 años. En contrayendo matrimoniu con Germaine Kieckens en 1932, la so carrera paecía consolidase. Acababa de fundar una axencia de publicidá llamada Atelier Hergé, na que, pa poder faer frente a los numberosos pidíos, incluyera como sociu a José De Launoit, amigu, antiguu compañeru del movimientu escultista y del serviciu militar y padrín de boda. Coles mesmes, el so trabayu nel diariu católicu Le Vingtième Siècle apurría-y gran popularidá desque en 1927 fuera contratáu pol so editor, l'ablaya Norbert Wallez. Amás d'otres collaboraciones en distintos suplementos del periódicu —d'ideoloxía bastante conservadora—, Hergé ocupar del suplementu infantil Le Petit Vingtième dende la so creación en 1928. Los sos personaxes gociaben de l'aceptación del públicu infantil y xuvenil. Por casu, dende 1930 venía dibuxando les aventures de Quique y Flupi, dos pilluelos de Bruxeles que dieren yá llugar a la publicación de dos álbumes, y en 1934 empecipiara les aventures de Popol y Virginia. 

Pero yeren Les aventures de Tintín les que más ésitu apurríen al so creador. Tintin au pays des Soviets (1929-1930), Tintin au Congo (1930-1931) y Tintin en Amérique (1931-1932) fueren bien populares. La fama del personaxe yera tal que'l diariu entamó multitudinaries receiciones populares a Tintín na Estación del Norte de Bruxeles al términu de la publicación seriada de caúna de los trés histories, cuntando cola participación d'un mozu y un perrín qu'encarnaben al reporteru y la so mascota. L'estilu de llinia clara col que taben dibuxaes suponía los tipu de dibuxu más modernu de la so dómina. Con posterioridá a la publicación de les historietes en capítulos selmanales del suplementu, publicar con ésitu los trés álbumes recopilatorios de les aventures. Por esta dómina surdieron ciertes diferencies ente l'autor y el periódicu que fueron resueltes con un nuevu alcuerdu económicu más favorable a Hergé que se robló cuando yá s'empecipiara la publicación de Le Lotus bleu.

 Tintin n'Oriente 

L'interés de Hergé por China empecipiárase en 1923, cuando —inda adolescente— participó nun retiru espiritual na abadía de Saint-André de Loppem y conoció al padre Édouard Neut. Nel monesteriu moraben dellos monxos que vivieren naquel alloñáu país, y el mesmu Neut yera un espertu na hestoria y cultura del xigante asiáticu. Años más tarde, Hergé reconocería que'l benedictín yera l'orixe del so interés por tou lo referente a China. En 1932 Xapón invadió China y un llector de Le Petit Vingtième suxirió que'l ficticiu reporteru visitara'l país. La respuesta de la redaición foi contundentemente negativa, argumentando que sería demasiáu peligrosu pa Tintín. Sicasí, pocu dempués, el 24 de payares de 1932, cuando terminó la publicación de Tintin en Amérique, el mesmu personaxe protagonista anunció nuna entrevista del suplementu infantil que llueu embarcaría escontra China, ya informó de que l'itinerariu tomaría Exiptu, la India y Indochina. Hergé incluyó un mapa ilustráu qu'antemanaba les aventures que taben por llegar. A diferencia de les dos primeres historietes de Tintín, la temática d'esta nun había veníu suxerida por Wallez. A principios d'avientu de 1932 empecipióse la publicación de les nueves aventures, y Tintín antemanó que'l so destín yera Shanghai. El títulu provisional de la nueva aventura yera Tintín n'Oriente, magar, tres la publicación de los fascículos y con vistes a la edición del álbum, Hergé camudaría-y el títulu pol de Les Cigares du pharaon. 

L'álbum ye consideráu polos especialistes como una obra de transición asitiada ente'l Tintín primitivu de les trés primeres historietes y el notable cambéu que va representar Le Lotus bleu. A diferencia de les inocentes historietes anteriores, carentes d'argumentu y caracterizaes pola improvisación, Les Cigares du pharaon amuesa una cierta continuidá na so trama, amestada pola esistencia d'una sociedá secreta dedicada al tráficu de drogues. El so guión, sicasí, escarez totalmente de planificación y ye marcadamente folletinesco.

En terminando la publicación d'esta primer hestoria'l 8 de febreru de 1934, en mayu publicó una carta de Quique y Flupi que yá incluyía una referencia a la situación política internacional, colos carros de combate xaponeses atacando China. Por eses feches, Hergé disponer a arrexuntar tola documentación posible alrodiu de China col enfotu de ambientar afechiscamente la continuación de la hestoria. La nueva aventura de Tintín acabaría siendo Le Lotus bleu.

 Documentación 
280px|thumb|left|Hergé se documentó concienzudamente pa ilustrar l'álbum, lo que-y dexó reproducir les coloristes cais de Shanghai de forma bien realista. Na semeya, la cai Nanking nos años 30 del sieglu XX.

Señalóse la posible influencia que pudo tener na xestación de Le Lotus bleu la película de D.W. Griffith Llirios rotos (Broken Blossoms; 1919), protagonizada por Lillian Gish y Richard Barthelmess. Otru filme que marcó a Hergé foi la cinta alemana de 1933 Flüchtlinge, que recreaba l'atmósfera china de forma bien realista. Tamién pudo tener ciertu pesu nel trabayu del dibuxante'l llibru d'André Malraux La condición humana, bien conocíu entós por ganar el Premiu Goncourt en 1933. Igualmente ye d'esos años China, el llibru de viaxes escritu por Marc Chadourne en 1931. Otres posibles fontes d'inspiración veníen de la prensa, onde China amontaba la so presencia adulces. El conocíu periodista Albert Londres, quien fuera unu de los modelos pa crear a Tintín, escribió numberosos artículos nel país asiáticu hasta que'l so intrigante informe sobre Manchuria y Shanghai sumió con él al fundise'l so barcu frente a les mariñes d'Adén. Una serie d'artículos sos publicaos arriendes de un anterior viaxe a China diez años antes fuera arrexuntáu nel esitosu llibru La Chine en folie (La llocura de China), que describía con gran sentíu del absurdu un incoerente país de decapitadores. Tamién hai constancia de que Hergé mercó los llibros China, de Vicente Blasco Ibáñez y Von China und Chinesen, de Heinz von Perckhammer, que cuntaba con abondoses ilustraciones. Sicasí, paez claro qu'hubo otres persones que tuvieron más impautu nel acabáu del álbum.

Hasta Le Lotus bleu, la visión que los álbumes de Tintín teníen d'otres cultures taba basada n'estereotipos: malvaos bolxeviques, africanos simples, estauxunidenses cobiciosos, indios inocentes… La escasa rellación de Tintín cola cultura china nun fuera bien distinta: en Tintin au pays des Soviets, apaecen unos crueles verdugos chinos con trenza y, na primer versión en blancu y negru de Tintin en Amérique, Milú tarrez acabar como alimentu de dos sicarios chinos que van llegar a refundiar al so amu al llagu Michigan. Na mentada entrevista con Tintín na qu'esti anunciaba'l so viaxe a China, publicada'l 24 de payares de 1932, l'entrevistador falaba de los torturadores chinos y de la posibilidá de que Milú fuera secuestráu por dalgún cocineru. El testu diba acompañáu por un dibuxu nel que'l fox terrier yera escorríu por un chinu bien similar a los apaecíos nos dos álbumes mentaos.

 La influencia católica 
260px|thumb|derecha|Lou Tseng-Tsiang, el padre Célestin, foi unu de los trés sacerdotes católicos qu'influyeron en Hergé

Curiosamente, l'impulsu por que camudara d'actitú respeuto al pueblu chinu vinu de la mesma Ilesia católica con que la so llabor misioneru Hergé fuera tan complaciente en Tintín nel Congo. Conocedor de la circunstancia de que Lou Tseng-Tsiang —antiguu ministru d'asuntos esteriores nel Gobiernu chinu y autor d'una obra sobre la ocupación de Manchuria por Xapón— decidiera ordenar sacerdote col nome de padre Célestin Lou y moraba na abadía de St. André, Hergé escribió un par de díes dempués al padre Édouard Neut. Esti non solo conocía al cultu sacerdote oriental, sinón que tamién yera, de la mesma, un bon conocedor de la realidá china. Neut respondiólu animándo-y a documentarse afechiscamente porque pensaba que'l nuevu álbum de Tintín podía tener mayor importancia que los anteriores y podía aportar a una obra d'entendimientu interracial. El flaire unvió-y dos llibros: Aux origines du conflit mandchou (Los oríxenes del conflictu manchú), obra d'otru sacerdote, el padre Thadée, qu'esplicaba los raigaños del conflictu de Manchuria; y Ma Mère (La mio madre), de Cheng Tcheng, «qu'apurre una maraviyosa perspeutiva de la vida privada de la familia china». Tamién-y unvió un artículu de 1932 que resultó de suma utilidá y qu'esplicaba les diferencies ente les civilizaciones china y xaponesa. El relixosu, con gran anticipación, díxo-y lo siguiente:

Cuando Hergé disponer a arrexuntar documentación sobre China, contautó con él el padre Gosset, capellán d'un grupu d'estudiantes chinos de la Universidá Católica de Lovaina. El sacerdote, que siguiera la obra del dibuxante, pidiólu que describiera de forma apropiada al país asiáticu, pos tarrecía que los sos estudiantes, grandes siguidores de Tintín, sintiérense decepcionaos pola repetición de los vieyos clixés. Ente otres coses, el sacerdote dicía-y na carta lo siguiente:

El 8 de marzu de 1934, mientres un periodu de descansu ente la publicación de dambes historietes, Le Petit Vingtième publicó una nueva entrevista a Tintín. Na mesma, a la entruga de si tenía mieu de los chinos, Tintín, yá influyíu Hergé pela carta del padre Gosset, contesta lo siguiente: «¿Mieu de los chinos? Ye obviu que, como nel casu de los europeos, hai de too, pero los chinos polo xeneral son persones encantadores, bien educaes, con una gran cultura y bien hospitalaries. Munchos de los misioneros a los qu'atopé nos mios viaxes faláronme d'una China a la qu'amen fondamente. Ye un error pensar que tolos chinos son mentirosos, crueles, etc.»

Remi visitó al padre Gosset en Lovaina y conoció a dos de los sos alumnos, l'espertu en teatru chinu Arnold Tchiao Tch'eng-Tchih y la so novia Susan Lin, con quien entabló una granible amistá. Amás, el sacerdote suxirió-y que caltuviera una entrevista con Zhang Chongren, un prometedor estudiante d'escultura de l'Academia de Belles Artes de Bruxeles natural de Shanghai, que taba tamién bien interesáu en pintura, poesía y otres artes.

 Zhang Chongren 
El 1 o'l 10 de mayu de 1934, Remi recibió la primer visita de Zhang, una influencia que resultaría decisiva y de la que nacería una puesta y fonda amistá. El so tíu güelu, un prestixosu filósofu, yera amigu del padre Célestin. Esti encamentar al padre Gosset, quien lo unvió a Hergé.

Zhang tenía entós 26 años y venía de una familia católica de Shanghai formada por artistes. Estudió na escuela Saint-Louis de la so ciudá, onde aprendió francés. En 1931 llogró una beca y viaxó a Europa, onde recibió noticies de que los xaponeses taben bombardiando Shanghai. Los trés años mientres los qu'estudió na Real Academia de Belles Artes de Bruxeles tuvieron marcaos pola guerra nel so país.

Zhang fixo nacer en Remi un gran interés sobre China, la so arte y les sos téuniques de pintura. Amás, ayudólu a abandonar idees preconcebíes y a desterrar estereotipos. Nun ye casual que Hergé creara en Le Lotus bleu un personaxe que lleva'l mesmu nome del artista chinu y que l'intercambiu d'información ente Tintín y él faiga que dambos prescindan d'idees preconcebíes y estereotipaes al respeutive de la cultura del so interlocutor. L'autor comentaría dempués: «Hasta entós, pa mi la China taba poblada por vagues humanidaes” de güeyos resgaos, de xente cruel que comía niales de golondrina, llevaba trenza y echaba a los neños al ríu… Impresionárenme enforma les imáxenes y los rellatos de la Guerra de los Boxers, nes que se faía fincapié nes crueldaes de los mariellos, y marcóme enforma». L'artista chinu tamién-y apurrió postales, llibros de dibuxu y manuales chinos, que Hergé estudió y copió y qu'influyeron nel so arte. Años dempués diría: «D'ellí procede'l mio gustu pol orde, el mio deséu de reconciliar el detalle y la cencellez, l'harmonía y el movimientu».

Un par de selmanes más tarde, Zhang volvió visitar a Remi llevando consigo los mentaos manuales de dibuxu chinos. Col material disponible, Hergé empezó a ellaborar los sos primeros bocetos d'ambiente oriental. Nellos, empezó a estremar ente les traces de los personaxes chinos y los de los xaponeses. Pocu dempués, empezó la publicación de la historieta. Hergé fixérase una idea correuta de la situación política de Shanghai gracies al so llabor previu de documentación, y agora dibuxaba los decoraos distribuyendo negros y blancos por aciu pluma y pincel. Los xardinos del hotel vienen de unu de los manuales de Zhang; la cama tradicional de la casa del señor Wang na qu'espierta Tintín foi esbozada pol artista chinu.

La collaboración de Zhang tamién foi determinante pa ellaborar unos rótulos realistes escritos en chinu con una cuidada caligrafía que-y enseñara'l so tíu güelu Ma Xiangbo. L'artista asiáticu ayudó a Hergé diseñando los cartelos escritos en chinu mandarín sobre distintos temátiques qu'apaecen na obra, lo que concede mayor verosimilitud a les imáxenes. Nel álbum anterior, Hergé ilustrara delles viñetes con un árabe elemental creáu por él mesmu a partir d'exemplares de los sos archivos. Sicasí, los ideogrames creaos por Zhang amuesen gran conocencia del idioma. Los testos caleyeros inclúin cartelos de conteníu político, filosóficu o comercial. Tamién la decoración y moblame del interior de les viviendes chines tán diseñaos por Zhang con gran curiáu p'averase a la realidá. Dambos artistes axuntaben los domingos y Zhang escribía los testos en chinu que teníen d'apaecer na páxina que se publicar selmanalmente y que-y dotaben d'una mayor autenticidá. Un llamativu exemplu ye la viñeta na que Tintín espera mientres hores la llegada a la so casa del profesor Fan Se-Yeng mientres contempla una pintura tradicional china colgada na paré. En xunetu de 1935, primero que se terminara la publicación de la historieta, el mozu Zhang tornó a China; pero dexó-y a Hergé abondosa documentación y los testos caligrafiaos necesarios pa completar la hestoria. L'estudiante refugó recibir cualquier tipu de compensación económica en cuenta de la so importante collaboración, pos entendió esta en primer llugar como una obligación para col so país y, darréu, como un placer. Tamién refugó, anque con agradecimientu, la propuesta de Hergé de figurar como coautor de la historieta.

La influencia de Zhang sobre Remi foi «terrible». Non solo describió-y l'ambiente de les ciudaes chines. Tamién amplió los sos recursos gráficos, inspiró-y un enclín a l'autenticidá que yá non -y abandonaría nunca y acabó cola so eurocentrismu. Amás, dende Le Lotus bleu, la obra de Hergé va alloñándose de la política —que va siguir presente pero tratada con ciertu desdeñu— pa centrase na amistá como resultáu de la so rellación personal.

Anque Remi y Zhang escribir mientres un tiempu, la guerra en China fizo que perdieren el contautu mientres décades. Sicasí, l'artista belga nunca llegó a escaecer al nuevu collaborador que lu empecipiara na comprensión d'Oriente y, cuando s'atopaba con persones d'orixe chinu, solía preguntar si conocíenlu. A lo último a principios de 1975, mientres una fiesta que tenía llugar en Bruxeles, Hergé coincidió con Pierre Wei y preguntó-y si conocía a un escultor de Shanghai llamáu Zhang Chongren. Pa la so sorpresa, Wei respondió-y que Zhang fuera'l so padrín de bodes venti años antes y, magar había perdíu contautu con él, prometió pidir ayuda al so propiu hermanu que moraba en Shanghai. Al cabu d'un tiempu, l'hermanu pudo informa-y de que Zhang vivía inda na mesma casa familiar de siempre y los dos antiguos amigos pudieron volver a entamar la so comunicación epistolar. Tres munches dificultaes, en 1981 Zhang pudo viaxar a Bélxica y realcontrase con un Hergé que yá taba daquella debilitáu pola enfermedá qu'acabaría cola so vida dos años dempués.

 Nueva etapa 
La documentación arrexuntada por Hergé dende la invasión de Manchuria polos xaponeses de 1931 y l'ataque a Shanghai de 1932 sirvió por que'l dibuxante diseñara una ciudá bien creíble, anque lo fixera partiendo n'ocasiones d'imáxenes d'otres ciudaes chines, como Tien-Tsin, Mukden, Kharbine y Beixín. Esti enfotu de Hergé por documentarse abre pasu a lo que dalgún estudiosu denominó como «etapa documentalista» en les aventures de Tintín; una etapa que toma la década de 1930. Sicasí, la influencia d'esti interés documental estender con menor intensidá a toles posteriores historietes del personaxe.

 Orientalismu 
La influencia de Zhang amenó en Hergé una afición por Oriente que-y acompañaría tola so vida. Concretamente, amosó un gran interés pola filosofía y la cultura chines, particularmente pol taoísmu, pero tamién pol budismu y el pensamientu zen. La so actitú respeuto al pueblu chinu ye bien distinta de la que tuviera escontra los congoleses solu trés años antes en Tintín nel Congo, y bien distintu de la que les historietes del so país siguieron dedicando mientres llargu tiempu al gran país asiáticu. Hai que recordar que tanto Blake y Mortimer como Buck Danny siguieron emplegando mientrés años expresión como «mariellos» o «cares de llimón». La gratitud de les autoridaes chines pola defensa de los sos intereses en Le Lotus bleu espresóse al traviés de la invitación que la esposa de Chiang Kai-shek, Soong May-ling, tresmitió a Hergé pa visitar China, un viaxe que, por cuenta de los continuos conflictos bélicos (Segunda guerra sino-xaponesa, Segunda Guerra Mundial, Guerra Civil China), el dibuxante solo pudo realizar en 1973, y tan solo a la República de China subsistente en Taiwán. Con ocasión d'esi tardíu viaxe, Remi pudo visitar tamién Macáu y Ḥong Kong, incluyíos los Nuevos Territorios. Sicasí, el viaxe motivaría que les autoridaes comunistes torgárenlu darréu visitar la República Popular China, a pesar de recibir noticies del so amigu Zhang, quien siguía viviendo en Shanghai. El so interés por Oriente tamién podía percibise en delles de les obres d'arte que foi incluyendo na so coleición personal, ente les que s'atopaben dellos caros xarrones chinos adquiríos en Londres y un buda doráu que mercó a un monxu tibetanu.

 Vehículos 
240px|thumb|derecha|Nel álbum apaez un automóvil blindáu Sumida asemeyada a este, anque con cuatro ruedes.

Anque nos álbumes precedentes yá dibuxara automóviles auténticos —como'l Ford T de Tintín nel Congo—, Hergé diría-y años más tarde a Numa Sadoul qu'empezó a interesase pola reproducción d'autos reales» a partir de Le Lotus bleu. Siguiendo una tradición de robar vehículos al adversariu empecipiada en Tintin au pays des Soviets, el protagonista va sustraer al Exércitu Imperial Xaponés un automóvil blindáu que los espertos identifiquen como un Sumida ARM. Otra tradición inaugurada na primer historieta ye la de los accidentes que faen progresar l'aición o dexen la salvación del héroe de situaciones comprometíes. Nesta ocasión, Tintín topeta contra un camión cuando escapa de los sos persiguidores montáu en bicicleta. El choque fai que seya proyeutáu al volquete, lo que-y facilita la fuxida. El camión foi identificáu con un Miesse belga de 1933. Tamién-y vemos garrar se subrepticiamente a la rueda de recambiu que la berlina de Mitsuhirato lleva na so parte trasera. El vehículu nun puede ser identificáu con claridá, pero asemeyar a dellos modelos estauxunidenses de principios de los primeres años 1930, como los fabricaos por Nash, Ford, Dodge o Chevrolet. Sí foi identificáu l'automóvil qu'apaez na páxina 52 y que Tintín roba a un chofer particular col enfotu de salvar al profesor Wang y la so familia: tratar d'un Chrysler Six de 1931.

 Guión 

 Estructura 
Al ser una continuación de Les Cigares du pharaon, la hestoria empieza onde terminó l'anterior: nel palaciu del maharajá de Rawhajpurtalah; ye, poro, la primera historieta de Tintín que nun empieza en Bruxeles. Esti fechu llevólu a Hergé a introducir un recordatoriu de asoceder nel álbum anterior en forma de resume de prensa. El mayor trabayu previu de documentación desenvueltu por Hergé refléxase tamién nun guión más coherente que los de les aventures anteriores, nes que'l mesmu autor nun sabía bien por onde diba escurrir la hestoria d'una selmana a otra. Le Lotus bleu puede resultar menos bonal y emocionante nesi sentíu, pero, a cambéu, ye muncho más fondu y realista. Sicasí, esi guión más ellaboráu resulta llaberínticu, foi realizáu improvisadamente y sobre la marcha, ayudáu por unes circunstancies históriques determinaes y gracies, sobremanera, a l'ayuda de Zhang.

Al igual que n'otres hestories de Tintín, la narración ta apinada d'enigmes y torgues que tien de superar el protagonista mientres la so investigación. Tanto'l mensaxeru chinu que viaxa a la India como'l fíu del profesor Wang son envelenaos y pierden la razón primero que puedan apurrir al nuevu reporteru la información que-y diben a tresmitir; el mendaz Mitsuhirato faise pasar por collaborador y apúrre-y información errónea que-y va despistar mientres un tiempu; y Rastapopoulos da-y información correuta pero incompleta. Amás, al propiu autor gústa-y confundir al llector. Por casu, entrepola viñetes de Hernández y Fernández tresmitiendo y recibiendo despachos con otres de los criminales escribiendo y lleendo informes, colo que suxer engañosamente qu'unos y otros actúen concertadamente. Tamién los mensaxes de radio que capta Tintín resulten ser enigmes qu'hai que resolver.

 Sinopsis 
270px|thumb|left|Alambraes que delimitan la concesión internacional de Shanghai. Tintin traviesa dichos llendes delles vegaes a lo llargo de la historia.

En rematando la so llucha contra la sociedá secreta de narcotraficantes narrada en Les Cigares du pharaon, Tintin fuelga nel palaciu del maharajá de Rawhajpurtalah. Ellí recibe la visita d'un emisariu chinu que ye envelenáu con una flecha trescalada de radjaidjah, el venenu que fai perder la razón. Antes de perder la razón, el mensaxeru solo puede dicir dos pallabres: «Mitsuhirato» y «Shanghai». Tintin decide partir escontra esta ciudá pa resolver l'enigma. Una vegada ellí, ye recibíu por Mitsuhirato, quien resulta ser un comerciante testil xaponés. Esti diz-y que foi él quien unvió al mensaxeru pa pidi-y que permaneciera col maharajá, quien s'atopa en peligru. Tres la entrevista, Tintin ye oxetu de dos atentaos contra la so vida, de los que se salva gracies a l'agresiva intervención d'un mozu chinu. Al allegar a una cita con este, Tintin comprueba que tamién foi envelenáu col radjaidjah. Ante la imposibilidá de llograr más información, decide embarcar de vuelta a la India.

Nel barcu, Tintin y Milú son secuestraos y treslladaos a la casa de Wang Jen-Ghié, padre del mozu allunáu que salvó a Tintin. Wang infórmalu de que pertenez a una sociedá secreta denominada Los Fíos del Dragón, dedicada a la llucha contra'l tráficu d'opiu. Tamién lu alvierte de que Mitsuhirato ye'l principal responsable de tal actividá en China, amás de ser un axente al serviciu del gobiernu xaponés. Interceptando emisiones de radiu cifraes, Tintin llogra una pista que lu conduz a un fumadero d'opiu llamáu Le Lotus bleu. Siguiendo a Mitsuhirato dende ellí, repara cómo vuela un tramu de vía ferrial, aición que, acompañada por una intensa actividá propagandística, dexa a Xapón xustificar una intervención militar en China. Tintin ye prindáu y Mitsuhirato inyécta-y una dosis de radjaidjah antes de dexa-y en llibertá. Sicasí, el venenu fuera primeramente sustituyíu per agua por unu de los fíos del dragón. Mitsuhirato denuncia a Tintin a les autoridaes d'ocupación xaponeses, que ponen preciu a la so cabeza. Magar tou, Tintin consigue escapar y llegar a casa de Wang.

Al tener una muestra del venenu, Tintin decide tornar a Shanghai p'analizar el radjaidjah y buscar una cura. En faciéndose pasar por xeneral, traviesa les llinies xaponeses y entra na concesión internacional burllando la vixilancia. Un noticieru que ve nun cine nel que s'abellugó, infórmalu de que ta na ciudá'l profesor Fan Se-Yeng, espertu en cuestiones rellacionaes cola llocura. Búsca-y na so casa, pero aquel retrásase descomanadamente. Les indagaciones de Tintin revélen-y que'l sabiu foi secuestráu y que piden un rescate por él pero, primero que pueda faer nada, ye deteníu pola policía, que-y espulsa de la concesión faciéndo-y cayer en manes de los xaponeses.

Condergáu a muerte, Tintin ye salváu pol señor Wang. Siguiendo la pista, decide viaxar a Hou-Kou p'alcontrar al profesor Fan. Un hinchente oblíga-y a abandonar el tren y déxa-y salvar de morrer afogáu al nuevu Tchang Tchong-Jen, quien decide acompañar al so salvador. Mentanto, Mitsuhirato consigue que'l xefe de la policía de la concesión, el corruptu Dawson, collabore na captura de Tintin. Pa ello, unvia a Hernández y Fernández a Hou-Kou. Los dos policías detienen a Tintin, pero Tchang sustitúi los sos credenciales y el periodista queda en llibertá. Cuando lleguen al llugar onde se debe pagar el rescate pol profesor Fan, un axente de Mitsuhirato manca a Tintin, a quien solo la intervención de Tchang consigue salvar.

Los dos nuevos tornen a Shanghai. Tres una selmana de reposu en casa del señor Wang, Tintin espía a Mitsuhirato y entérase de qu'esti disponer a prinda-yos a toos. N'efeutu, cuando vuelve a casa ve que la familia Wang foi secuestrada. Una pista conduzlu a Le Lotus bleu, onde oi a Mitsuhirato mentar un almacén del puertu. A otru día pela nueche, Tintin esconder nun barril que los traficantes conducen al almacén. Ellí ye prindáu por Mitsuhirato, quien-y revela que'l so xefe ye'l mesmu Rastapopoulos, quien se presenta ellí. Los bandíos pretenden que l'allunáu fíu del señor Wang degüélle-yos a toos, pero la intervención de Tchang y los fíos del dragón, escondíos n'otros barriles, consigue salva-yos y detener a los delincuentes.

Amás d'acabar cola rede de traficantes d'opiu, les investigaciones de Tintin dexen al descubiertu les argucias xaponeses, polo que Xapón tien d'abandonar el territoriu chinu. Los señores Wang deciden adoptar a Tchang y Tintin gazapa de vuelta a casa.

 El tráficu de drogues 
270px|thumb|derecha|Le Lotus bleu ye'l nome d'un ficticiu fumadero d'opiu de Shanghai similar al de la imaxe.

Yá en Les Cigares du pharaon Hergé escoyera a una organización secreta de traficantes de droga como adversaria de Tintín. D'esta forma, escoyó una tema bien d'actualidá na dómina de publicación de la historieta, pos el tráficu d'opiu reclamara l'atención de la Sociedá de Naciones, quien dirixía y coordinaba la represión de los traficantes. Esti tipu de delincuencia resultába-y tan repulsiva al dibuxante belga que decidió caltener la trama en Le Lotus bleu y, inclusive, volvió utilizala nel so posterior álbum El cámbaru de les pinces d'oru. L'artista enllaza esti tipu delictivu cola tema de les sociedaes secretes de too tipu qu'abondaben na dómina y usaben inflúis ante estamento poderosos La so influencia ante la clase política dio llugar a escándalos tan bultables como'l casu Stavisky en Francia o l'escándalu del estraperlu n'España, lo que perxudicó inda más el prestíu de les instituciones parllamentaries, bien frayaes mientres el periodu d'enteguerres. A ello hai qu'añader la pertenencia de dellos líderes políticos a la masonería, lo que, dáu'l calter discretu d'esta —yá que non secretu—, dio munición a publicaciones sensacionalistes, dalgunes bien del presto de Remi. L'usu d'esti tipu d'organizaciones y les sos rituales yera un recursu bien estendíu na lliteratura popular.

Igualmente secreta, pero de signu positivu, ye la sociedá de Los fíos del dragón, que llucha contra'l tráficu d'opiu en China y que va solicitar —y va emprestar— ayuda a Tintín. Les sociedaes secretes taben bien enraigonaes na China tradicional. Amás, dalgunes fueron entamaes nel ámbitu concretu de les concesiones internacionales —alministraes siempres por estranxeros— col propósitu de defender los intereses de los chinos. Organizaciones como la de la Banda Verde esistíen realmente na dómina con esti propósitu.

Anque los fumaderos d'opiu fueren prohibíos en Shanghai en 1906, na década de 1930 siguíen esistiendo establecimientos clandestinos como Le Lotus bleu. Al igual qu'en Chicago cola llei seca, les redes de delincuentes atendíen la demanda de consumu de droga, según les de xuegu y prostitución.

 Fonderada política 
La influencia de Zhang foi tamién determinante pal compromisu políticu qu'adoptó Hergé en Le Lotus bleu. L'agresividá de la política del Xapón yera yá clara nel momentu de la publicación de la historieta, pero pocos europeos yeren conscientes del peligru que suponía. Ello ye que la mayor parte de la opinión pública europea yera projaponesa, pos l'Imperiu fuera aliáu de Francia y el Reinu Xuníu mientres la Gran Guerra y yera adversariu de la Xunión Soviética. Munchos occidentales creíen que la presencia xaponesa en China apurría estabilidá na rexón. El mozu estudiante chinu fizo que Remi camudara la so visión tamién nesti ámbitu.

270px|thumb|left|El incidente de Mukden inspira parte del argumentu del álbum. Na imaxe, espertos xaponeses inspeccionen la vía saboteada en 1931.

El sabotaxe por Mitsuhirato de la llinia ferrial Shanghai-Nankín, del que Tintín ye testigu, ye una clara transposición del verídicu incidente de Mukden, asocedíu en payares de 1931 muncho más al norte, en Manchuria, y que sirvió a Xapón pa xustificar la so intervención en China y la creación del estáu títere del Manchukuo. Hergé describe sucintamente l'emplegu de la propaganda per parte del Imperiu Xaponés pa llexitimar la so ocupación de territoriu chinu. Amás, l'artista dibuxa a los diplomáticos xaponeses ante la Sociedá de Naciones xustificando la ocupación, tal como asocediera na realidá pocos años antes. Tamién hubo na realidá una ocupación xaponesa de Shanghai, pero solo duró tres meses gracies a la intervención de la organización internacional. 

A la fin de la hestoria nárrase tamién l'abandonu per parte de Xapón de la Sociedá de Naciones, fechu que tuviera llugar na realidá en febreru de 1933. El papel que nesa decisión xaponesa desempeñó l'informe de la Comisión Lytton ye sustituyíu na historieta pol llabor investigador de Tintín. 

Tomar de partíu del dibuxante en contra del imperialismu nipón ye clara, anque menos panfletaria de la que fizo en Tintin au pays des Soviets, y ta lloñe de la sotileza de la denuncia antinazi de Le Sceptre d'Ottokar. La so militante postura sorprendió a munchos; un xeneral belga criticó al dibuxante por considerar que la política d'Estremu Oriente nun yera apoderada pa los neños y la embaxada xaponesa protestó oficialmente ante les autoridaes belgues y primió a Le Vingtième Siècle pa torgar la publicación de la historieta. Sicasí, anque l'asuntu esmoleció a Hergé, la direición del periódicu nun se dexó amedranar. Ello ye que l'álbum nun se publicar en Xapón hasta munchos años dempués, y solo n'añadiendo los editores una introducción esplicativa. Sicasí, los acontecimientos posteriores demostraron la comprendoria política de Hergé, quien s'adelantró años a la opinión de munchos occidentales. Per otru llau, tres la Segunda Guerra Mundial, esta toma de partíu antijaponesa vendría-y perbién a Hergé pa defendese de les acusaciones de collaboracionismu coles autoridaes alemanes mientres la ocupación.

Si nun ye bonu'l papel de los xaponeses, lo cierto ye que los occidentales nun queden meyor. La concesión internacional, una zona de la ciudá controlada poles potencies estranxeres que se caltenía dende la Primer Guerra Sino-xaponesa, apaez solo esmolecida polos particulares intereses comerciales y convertida nun focu de corrupción. El so xefe de policía, Dawson, nun bazcuya n'aliase colos xaponeses cuando-y convien. Yá resulta sorprendente atopar una visión tan radicalmente antioccidental nuna publicación belga d'esa dómina, pero inda llama más l'atención que fora una publicación infantil y católico la que la espublizara. La crítica vese completada cola esplicación que Tintín ufierta a Tchang alrodiu de la visión estereotipada que los occidentales teníen de China y la mención que Tchang fai de la Guerra de los boxers. A pesar d'esta visión negativa, hai que tener en cuenta que Shanghai tamién yera la ciudá más importante y cosmopolita del Estremu Oriente debíu precisamente a esta presencia estranxera.

La inequívoca crítica al colonialismu puede apreciase na secuencia na que Tintín decide defender al conductor chinu del rickshaw que lu tresporta cuando esti ye afrelláu a muletazos pol racista Gibbons. Non solo romperá-y el cayáu al norteamericanu, sinón que-y va reprochar que la so conducta ye impropia d'un caballeru. Esta toma de partíu per parte de Tintín del llau de los débiles y primíos ye la que dexó que dellos autores remarquen el compromisu del personaxe colos derechos humanos y les minoríes, y la so oposición al autoritarismu; y ello ensin recurrir a postures explícitamente polítiques o relixoses. Unos valores nacíos del platonismu, l'estoicismu, el cristianismu, desenvueltos na caballería medieval y remataos colo meyor de la Revolución Francesa.

Sicasí, la incursión política de Hergé nun llega a mentar los problemes internos chinos, como la guerra civil ente'l Kuomintang de Chiang Kai-shek y el Partíu Comunista de China Partíu Comunista de Mao Zedong, a pesar de que na fecha de publicación de la historieta yera un fechu perfectamente conocíu, pos inclusive tuviera llugar yá la Llarga Marcha.

 Personaxes 

 Tintín 
270px|thumb|derecha|Llegada de la Comisión Lytton a Shanghai en 1932. Nel álbum, Tintín realiza un llabor investigador que la so conclusión ye similar a la del informe de la comisión.

Tintín sigue'l procesu de maduración qu'empecipiara en Les Cigares du pharaon. Lloñe de la so imaxe de neñu o adolescente de les primeres historietes, el mozu ye agora una persona bien informada, frutu de la meyor documentación llevada a cabu por Hergé, y que se desendolca bien en sociedá. La so personalidá ta meyor desenvuelta que nes anteriores historietes. Sigue siendo reporteru, pero dende l'álbum precedente yá nun s'anuncia como periodista del Le Vingtième Siècle, sinón que paez independiente, y la so actuación ye más propia d'un investigador priváu que d'un periodista. Ello ye que apaez más como protagonista de noticies periodístiques que como autor de les mesmes.

El remangu del héroe remanando tou tipu de vehículos, yá demostrada n'anteriores aventures, vuelve ponese de manifiestu cuando conduz un blindáu xaponés. Tamién demuestra ser un espertu nadador al salvar a Tchang y conocer el códigu Morse. Ello ye que la radio desempeña un importante papel. El protagonista tien un modernu equipu d'onda curtia que resulta esencial pal desenvolvimientu de la trama. La función del receptor suxirió a dalgún autor semeyances con La torbonada de Shakespeare y col filme Orfeo de Jean Cocteau. La suma de tantes habilidaes valiólu al nuevu reporteru ser comparáu con James Bond. 

Nesta aventura, Tintín amuesa les sos emociones como nun fixera hasta entós; primero arramando lágrima ante la murnia de la esposa del señor Wang, esmolecida pola llocura del so fíu Didi y, más tarde, mientres la despidida de los sos amigos asiáticos. Esa mayor humanidá del personaxe queda evidenciada por otru fechu significativu: por primer y única vegada podemos ver sangrar al héroe cuando un sicariu de Mitsuhirato —tamién xaponés como él— dispára-y a traición faciéndose pasar por fotógrafu. La firida dexa ve-y tamién per primer vegada quitáu de la so indumentaria. Amuesa d'esta mayor fondura del personaxe ye tamién la fonda amistá que surde ente'l reporteru y el mozu Tchang. Al ser nuevos de similar edá, la rellación de cuasi hermandá que s'establez apuerta a inclusive más fonda que la que Tintín va llegar a tener nel futuru col mesmu capitán Haddock, una persona de más edá.

Otra manera, les simpatíes de Hergé y Tintín pola cultura china van quedar evidenciadas pol fechu de que'l segundu apaez vistíu con indumentaria típica china mientres gran parte de l'aición, según nel fechu de que, en futures hestories, van apaecer elementos decorativos chinos nel apartamentu del reporteru.

 Tchang 
El mozu Tchang Tchong-Jen, a quien Tintín salva de morrer afogáu y que, de la mesma, salva a Tintín en delles ocasiones, apaez namái nel postreru terciu de la hestoria, pero ye un personaxe esencial. Ye la primer vegada que Tintín viaxa acompañáu d'un amigu y esti non solo sálvalu en delles causes —actuación que n'anteriores aventures solía corresponder a Milú o a otros personaxes incidentales— sinón que na so falsificación de la documentación de Hernández y Fernández demuestra ser insustituible. La interpretación más estendida ye que Hergé pon-y al personaxe'l mesmu nome que al so amigu Zhang Chongren, l'estudiante chinu que lu instruyó al respeutive de la cultura del so país, a manera d'homenaxe, una y bones la rellación ente los personaxes ye similar a la esistente ente los dos artistes al sirvir por que dambos esanicien los prexuicios recíprocos escontra la cultura del otru. Sicasí, dalgún autor va más allá y considera al Tchang ficticiu como la mesma persona que l'artista d'idénticu nome.El nome del artista chinu y el del personaxe ye'l mesmu. Nel presente artículu optóse por identificar al artista pola trescripción más corriente anguaño del so nome chinu, Zhang Chongren, anque tamién puede atopase escritu como Chang Ch'ung-jen o como Chang Chong-chen. Sicasí, pal personaxe optóse por caltener el nome qu'apaez na versión castellana del álbum, Tchang Tchong-Jen. Dende esti puntu de vista, sería l'únicu personaxe real, xunto a Al Capone, qu'apaez en les aventures de Tintín. Tintín va apurrir al güérfanu Tchang una familia, la del profesor Wang, nun comportamientu que se va repitir n'otres hestories y que dellos autores rellacionen col pasáu familiar de los Remi. A pesar d'una enllargada separación que duró décades, Hergé nunca escaecería la so amistá col mozu chinu estudiante d'arte, y retomó el personaxe de Tchang pal álbum Tintín nel Tíbet. Ellí vamos ver que l'amistá ente'l reporteru y el mozu chinu ye tan fuerte que Tintín, al enterase de que l'avión nel que viaxaba Tchang estrellóse nel Himalaya, va intentar un rescate que va más allá de la lóxica.

 Mitsuhirato 
L'educáu comerciante xaponés que los sos modales impresionen a Tintín nel so primer alcuentru va resultar ser unu de los dirixentes de la rede de traficantes d'opiu y, amás, un eficaz axente del gobiernu xaponés. La total ausencia de principios de Mitsuhirato fai-y irrecuperable a güeyos del autor, hasta'l puntu de que va merecer la muerte, al igual qu'otros pernomaos antagonistes del reporteru. Sicasí, la forma escoyida pal so suicidiu, el ritual del harakiri, resulta desaveniente pa un individuu de la so calaña y evidencia un desconocimientu de la cultura xaponesa.

 Hernández y Fernández 
270px|thumb|derecha|Hernández y Fernández paecen trabayar pa la Sociedá de Naciones, organismu bien presente na historieta. Les sos xuntes celebraes na gran sala del Palaciu de les Naciones de Xinebra tamién apaecen nel álbum.

Los dos policías yá intervinieren en Les Cigares du pharaon, onde paecíen trabayar pa la Sociedá de Naciones, pero'l so remanecimientu nesta hestoria supón el so definitivu afitamientu nel mundu de Tintín, que yá nun van abandonar. Na primer edición del mentáu álbum son denominaos como X-33 y X-33 bis y yá dende entós estrémense pola so incapacidá. Darréu van ser denominaos na versión orixinal Dupond y Dupont o, más abreviadamente, los Dupondt. Na versión española respuenden a los nomes de Hernández y Fernández.

Per un sitiu, representen la pervivencia d'esi universu estereotipáu nel que Hergé moviera al so personaxe antes de recibir les influencies de Zhang Chongren y otros collaboradores que-y torguen repitir los sos errores de mocedá. La so llegada a la ciudá de Hou-Kou amarutaos de mandarinos d'opereta causa sensación ente la población y supón l'empiezu d'una llarga serie d'amarutes igualmente ineficaces que van usar en socesives aventures. El gag va repitir en socesives historietes y supón pal autor una especie d'esconxuru pa evitar la torna a la simplificación de los sos primeros álbumes. Tamién son víctimes de la picardía de Tchang col vieyu trucu de la carta camudada, al igual que Rosencrantz y Guildenstern en Hamlet, pero con consecuencies menos graves. Los dos policías van ser tomaos por llocos, a lo qu'ayuda la so peculiar vistimienta.

Paez que Hergé inspirar en dellos modelos pa la so creación, pero ente ellos taba, anque fora de forma inconsciente, el so propiu padre, Alexis Remi, quien tenía un hermanu ximielgu llamáu Lleón. Dambos llevaben bigote, vistíense igual y dicíen la famosa frase «je dirais même plus!» («yo entá diría más», na versión española). Los tropiezos de los Dupondt, que tamién se repitirán en futuros álbumes, suponen una dosis d'humor que relaxa l'aventurera aición de Tintín. En Le Lotus bleu non solo cayen una primer vegada na estación, sinón que, cuando se rin de sigo mesmos al recordar l'incidente, vuelven cayer aparatosamente. Esti tipu de gags, según el so aire charlotesco, amuesen la influencia del cine de Charles Chaplin. Tamién Lloréu y Hardy fueron dos modelos cinematográficos qu'influyeron nos personaxes.

 Rastapopoulos 
Esti interesáu personaxe yá apaeciera como figurante nuna viñeta de Tintin en Amérique. Quiciabes el so aspeutu, diseñáu pa un productor de cine productor cinematográficu, gustó-y a Hergé, porque'l personaxe volvió apaecer en Les Cigares du pharaon. L'apellíu foi suxerencia d'un amigu, y Hergé atopar por demás risonderu.

Na so primer apaición en Le Lotus bleu, Rastapopoulos vuelve amosar a Tintín la so cara atenta y falsamente collaboradora, y asemeya ayudar na resolución de la desapaición del profesor Fan Se-yeng a pesar de qu'él mesmu entamó'l secuestru. La so aparente amabilidá sume cuando se revela la so verdadera personalidá. A la fin del álbum volverá apaecer, pero yá en calidá de líder supremu de la organización de narcotraficantes a la que Tintín lleva tiempu enfrentándose y, por tanto, cimeru de Mitsuhirato.

Trátase, ensin dulda, del contrapuntu ideal al héroe, y por ello va remanecer venti años más tarde en Stock de coque. Si la paecencia ente Tintín y Sherlock Holmes foi señaláu yá pol mesmu Hergé, Rastapopoulos ye l'equivalente de Moriarty, como se ve nel remanecimientu del xefe de la trama de narcotraficantes tres el so aparente fallecimientu na aventura anterior. Sicasí, el calter recurrente d'esti personaxe —y d'otros de les aventures de Tintín— tamién dio llugar a comparances con La comedia humana, de Honoré de Balzac.

 Dawson 
El corruptu xefe de policía de la concesión internacional vese forzáu a axustar permanentemente col exércitu xaponés d'ocupación qu'arrodia Shanghai. Adversariu de Tintín, tien d'encaxar la so derrota xunto al despechado Gibbons. Al igual que Rastapopoulos, Dawson volverá apaecer años más tarde en Stock de coque nun nuevu rol de Tráficu d'armes traficante d'armes, un oficiu que Hergé siempres vio con bien malos güeyos.

 Wang Jen-Ghié 
Esti venerable profesor apaez como anfitrión de Tintín en siendo esti narcotizado y secuestráu nel barcu que-y devolvía a la India. Pa sorpresa del periodista, resulta nun ser una víctima sinón un gasayáu güéspede. Lo primero que fai Wang ye pidir# esculpes por rapta-y. La situación del agospéu incómodu o forzáu —por diverses razones— repitir con frecuencia nes hestories de Tintín. Wang va resultar ser miembru de la sociedá secreta de Los fíos del dragón, dedicada a lluchar contra'l tráficu de drogues y firme adversaria de Mitsuhirato. Esti grupu va collaborar con Tintín a lo llargo de la historia. Finalmente, va adoptar al mozu güérfanu Tchang.

 Gibbons 
L'empresariu norteamericanu representa lo peor de la sociedá occidental. Sobeyosu y racista, cute ensin motivu al culí que conduz el rickshaw que tresporta a Tintín, lo que provoca la reaición d'este en defensa del chinu. Gibbons manifiesta públicamente les sos idees alrodiu de la supremacía de la raza blanca según el despreciu que siente escontra la cultura china: N'allegando al club occidental, va esplicar a los sos amigos:Anque nun forma parte de la trama delictiva, la so rensía escontra'l reporteru fai que lu perxudique viviegamente en delles ocasiones.

 El Maharajá de Rawhajpurtalah 
Anque'l personaxe tien mayor intervención en Les Cigares du pharaon, tamién apaez al entamu de Le Lotus bleu. Trátase d'un personaxe claramente positivu, honestamente esmolecíu pol bienestar del so pueblu. El periodu que Tintín pasa nel so palaciu, ente'l final d'una aventura y l'empiezu de la siguiente, apaez como una dómina sele y llibre d'esmoliciones.

 L'álbum 
180px|thumb|left|Stand de Casterman nuna feria del llibru. La firma editó l'álbum de Le Lotus bleu de cuenta que satisfixo dafechu a Hergé.

En 1936, la editorial Casterman encargólu a Remi la preparación del álbum. Pa ello, esixó-y un títulu que tuviera na llinia del anterior; Hergé decidió llamalo Le Lotus bleu, que-y paecía misteriosu y oriental, y terminó'l proyeutu d'ilustración pa la portada que yá tenía preparáu. Esti nome ye'l del fumadero d'opio propiedad de Mitsuhirato nel que trescurre parte de l'aición. Dada l'afición que'l dibuxante tenía pol cine, el títulu puede venir de la película Shanghai Express, dirixida en 1932 por Josef von Sternberg y protagonizada por Marlene Dietrich, na qu'un crípticu mensaxe diz «Le Lotus bleu tien de tener flores coloraes a medianueche». Per otra parte, dicha planta ye desconocida pola botánica. Tamién la famosa portada qu'amuesa un dragón chinu de color coloráu sobre fondu negru —colores que s'invertiríen n'ediciones posteriores— ta inspirada nel cine, pos una tema similar sirvía de fondu pa una fotografía d'Anna May Wong, coprotagonista de Shanghai Express, nuna portada de la revista A-Z qu'anunciaba la so anterior película La fía del dragón. La importante esperiencia de Hergé como diseñador publicitario convenciéralu de la necesidá de que la portada captara l'atención del públicu.

Pal interior del álbum, la editorial suxirió l'usu del color, pero l'artista escarecía de tiempu debíu al desenvolvimientu de la nueva aventura de Tintín y otros trabayos —ente ellos la llegada d'unos héroes nuevos, Jo, Zette y Jocko— y tuvo de dedicar cinco domingo a realizar les llámines encartaes coloriaes. Anque defendía un sistema de tricromía pa les llámines, la editorial considerar demasiao oneroso.

Dende un puntu de vista artísticu, dellos críticos destaquen la secuencia nocherniega na que, en siendo secuestraos nel barcu, Tintín y Milú son introducíos en caxes y refundiaos al mar, d'onde son recoyíos por una pequeña embarcación y treslladaos de nuevu a la mariña. Los dibuxos tienen l'aspeutu de negativos fotográficos, pos los fondos ver en color gris claru y les figures en negru. Ello dexa resaltar les ondes del mar y les figures de los árboles retayaes contra'l cielu. Coles mesmes, la páxina llama l'atención porque nella nun apaez el protagonista, davezu omnipresente nel rellatu.

Cuando a Hergé llegó-y unu de los exemplares del álbum escribió lo siguiente al editor: «¡Acabo de recibir l'álbum de Tintín y quedé apavoriáu! Ye de gran luxu y lo primero que me vieno a la mente ye que ¡ye demasiáu bonitu pa los guaḥes! (…) ¡Qué pocu esperábame yo daqué paecíu a esto!» L'ésitu foi tal que l'autor recibió de momentu l'encargu de nuevos encartes pa les reediciones de los anteriores álbumes. L'enfotu que'l dibuxante esperimentó tres esti trabayu, primero del que se sentía arguyosu, dexó-y encarar el retu d'unviar al so protagonista a otru llugar exóticu: l'América Llatina de L'Oreille cassée.

 La llegada del color 
En 1940, mientres la Segunda Guerra Mundial, Alemaña invadió Bélxica y les nueves autoridaes cerraron Le Vingtième Siècle y, con él, Le Petit Vingtième. Tres años de popularidá, Hergé atopar ensin emplegu. Pa remediar la situación, y siguiendo les instrucciones que'l rei Leopoldu III dio de retomar les ocupaciones normales, Remi aceptó una ufierta del diariu Le Soir. Mientres la guerra, les aventures de Tintín siguieron publicándose nesti periódicu. Puesto que la so llinia editorial taba controlada poles autoridaes nazis, tres la lliberación tolos emplegaos del diariu convertir en sospechosos de collaboracionismu. El periódicu foi cerráu pa volver abrir con nuevu personal. Tolos antiguos trabayadores fueron investigaos. El mesmu Hergé, a pesar de la so popularidá, foi deteníu delles vegaes, llegó a pasar una nueche nel cuartón y nun pudo siguir publicando mientres un tiempu. Esa obligada interrupción aprovechar preparando para Casterman les versiones en color de los vieyos álbumes que fueren publicaos orixinalmente en blancu y negru.

En 1946 publicóse la versión en color de Le Lotus bleu. Ello dio llugar a dellos retoques, anque de menor entidá que los que tuvieron les aventures anteriores. Nel orixinal en blancu y negru, al empiezu de la hestoria un artículu robláu por G.R. (de casualidá les mesmes iniciales del autor, George Remi) recordaba lo asocedío nel episodiu anterior. Este chisgo al llector sumió na nueva versión, siendo reemplazáu por un resume periodísticu. Daqué similar asocede col final, onde se simplifica la seición periodística. Los soldaos escoceses qu'intenten dar una paliza al protagonista, son sustituyíos por trés robustos sijes, y tamién se suprime la condecoración que se-yos imponía darréu con intenciones humorístiques. Tamién hai dalgún cambéu na secuencia del cine. Un reportaxe dedicáu al nuevu récor de velocidá establecíu por sir Malcolm Campbell foi suprimíu por ser demasiáu coyuntural y faer referencia al pasáu. Tamién camuden detalles menores, como'l nome del hotel nel que s'agospia Tintín, el conteníu del panel del despachu de Mitsuhirato qu'amuesa los nomes y cargamentu de los barcos utilizaos pola rede de narcotraficantes o'l nome de la compañía pa la que trabaya Gibbons.

 Acoyida de la crítica 
280px|thumb|derecha|La influencia del cine de Chaplin ye visible en Hergé, particularmente na so composición de Hernández y Fernández.

L'ésitu de Le Lotus bleu foi incontestable. Le Petit Vingtième entamó una fiesta nel Circu Real pa celebrar el regresu de Tintín dende Oriente a la qu'allegaron unos trés mil llectores. Hergé y l'equipu del periódicu fueron recibíos con una fuerte ovación. L'autor empezó a ser bien conocíu. L'álbum foi oxetu de diversos comentarios na prensa. En payares de 1936, monseñor Schyrgens va escribir nes páxines del propiu Le Vingtième Siècle: 

Los estudiosos de la obra de Hergé valoren bien positivamente'l álbum. El críticu belga Philippe Goddin considera que l'autor sabe caltener la tensión en tou momentu pa tener en fierros al llector de los fascículos selmanales. L'español Fernando Castillo cunta que la hestoria algama un maduror críticu desconocida hasta entós en les aventures de Tintín. L'estudiosu británicu Michael Farr cree que nesti álbum les aventures tán yá entamaes «cola precisión d'una sinfonía», y que «tien una cohesión, una precisión y una fondura que nenguna aventura de Tintín algamara hasta entós». Polo xeneral, considérase que ye la primer obra maestra del autor y que constitúi un puntu d'inflexón na so creación. Pa dellos estudiosos, ye inclusive'l meyor álbum de la serie de Tintín. El historietista y críticu francés Benoît Peeters considera que Le Lotus bleu marca un antes y un dempués na obra de Hergé y cunta que la so fuercia vien de la influencia d'un Zhang convertíu en personaxe de ficción.

Farr considera tamién que la hestoria supón un cambéu respeuto de les anteriores en cuantes que constrúi un guión qu'escurre de forma más pausada y ordenada, acabando col enclín a meter al protagonista nun atolladeru tres otru col enfotu de caltener la tensión en tolos fascículos selmanales. Per otra parte, afirma que'l mesmu autor reconoció que representó l'empiezu del so interés por documentarse alrodiu de los países que diba visitar Tintín. Ello ye que nos archivos de Hergé hai más bocetos y estudios creaos pa Le Lotus bleu que pa cualesquier otru de los álbumes del personaxe, magar ye difícil estremar cuálos son del autor belga y cuálos de Zhang Chongren. A xuiciu d'esti estudiosu de la obra de Hergé, la influencia del arte chino recibida al traviés de Zhang dexaría que'l historietista bruselense perfeccionara'l so estilu de llinia clara que aportaría a tan característicu del so dibuxu y que tanto influyiría dempués n'otros artistes.

250px|thumb|left|El críticu Benoît Peeters considera que Le Lotus bleu marca un puntu d'inflexón na obra de Hergé

L'escritor francés Pierre Assouline considera que Hergé sufrió un tresformamientu mientres la xestación de la historieta. Cree que ganó en cierto lo que perdió n'improvisación y qu'algamó el so nivel más altu hasta entós en calidá gráfica, maestría nel rellatu y dominiu de la composición. Piensa que dosificó meyor los sos gags pa dotar de mayor fuercia poético a la hestoria. Cree que'l so apueste pol realismu documental dotó d'autenticidá a les anécdotes que reflexaba. Tou ello representó una rotura cola so obra anterior que'l mesmu autor reconocería darréu.

L'escritor inglés Tom McCarthy considera que Le Lotus bleu ye l'álbum «visualmente más ricu» de Hergé por cuenta de la influencia de Zhang, y qu'abrió l'interés del autor pola verosimilitud. Esti autor estudió especialmente les abondoses conexones esistentes ente Les aventures de Tintín y la lliteratura, según la riqueza de los sos personaxes y situaciones, y preguntóse si la obra de Hergé puede ser considerada Lliteratura.

Una de les páxines del álbum amuesa una de les poques ocasiones en que Tintín entra nuna sala de cine. Anque'l séptimu arte nun apaez enforma nes aventures de Tintín, sí foi bien importante pa Georges Remi, quien pudo asistir a la so nacencia y desenvolvimientu. Señaláronse les influencies na obra de Hergé de direutores como Alfred Hitchcock, Julien Duvivier o Charles Chaplin. 

En 1989, al celebrar el sesentenu cumpleaños de Tintín, entamóse una esposición qu'exhibía tolos dibuxos orixinales realizaos a tinta china pa Le Lotus bleu. La so calidá y reconocencia artística alzó la obra de Hergé a un nivel que yera imposible de concebir cuando foi publicada selmanalmente como una historieta pa neños en Le Petit Vingtième.

 Ver tamién 
 Les aventures de Tintín
 Hergé
 Los 100 llibros del sieglu según Le Monde

 Notes 

 Referencies 

 Bibliografía utilizada 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Fontes primaries 
 

 Enllaces esternos 

 Estazo del documental «Le Lotus Bleu». Sur les traces de Tintin. De Marc Temmerman. YouTube (en francés)
 Le Lotus bleu n'Editorial Mocedá *
Le Lotus bleu en sepionet.
 Secretos del Lotu Azul en tintinologo.com

  en rinconcete.com
 Le Lotus Bleu en Monde de Tintin (en francés)
 The Blue Lotus en tintin.com (n'inglés)
 The Blue Lotus en Tintin Wiki (n'inglés)
 Said y Le Lotus bleu. Una visión crítica de Amadeu Branera.

Le Lotus bleu
Categoría:Llibros de 1936
Categoría:Historieta política
Categoría:Historia de China
Categoría:Imperiu de Xapón
Categoría:Segunda guerra sino-xaponesa
Categoría:Álbumes de cómic