Auch
{{referencies|t=20230110170306}}
{{llocalidá}}
'''Auch''' ({{AFI-fr|ɔʃ|pron}}; {{lang-oc|Aush}} {{AFI2|awʃ|pron}}; {{lang-eu|Auski}}) ye una ciudá y [[comuña francesa]], [[prefectura]] del [[departamentos de Francia|departamentu]] del [[Gers (departamento)|Gers]], na rexón d'[[Occitania]].



== Xeografía ==
Esta ciudá ye travesada pel [[ríu Gers]], que desagua nel [[Garona]]. Auch ye la capital histórica de la [[Gascuña]].

El ríu Gers dixebra Auch ente la Ciudá Alta, vera derecha, au s'atopa la ciudá medieval construyida sobro una llomba y onde se topa la mayor parte de los monumentos, y la Ciudá Baxa, llana. La "Ville Haute" (Ciudá Alta) tien típiques cais estreches con escaleres.

== Demografía ==
{{gráficu de población automáticu}}

== Historia ==
Auch debe'l so nome a los ''[[Auscos|Auscii]]'', nome llatín d'una [[Aquitania|tribu aquitana]] qu'ocupaba un puexu predresu xunto al ríu [[Ríu Gers|Gers]] llamáu ''Eliumberrum''. Tres la [[Guerra de les Galias|guerra de les Galies]] el puexu foi abandonáu en favor del valle, au s'estableció ''Augusta Auscorum'' (n'honor del emperador Augustu), que se tresformó nuna metrópolis rexonal de la provincia romana de [[Novempopulania]]. Dempués del saquéu de la villa principal de la provincia, [[Eauze]], Augusta Auscorum pasó a ser el principal centru urbanu y alministrativu.

Cola llegada del [[cristianismu]], Auch foi lóxicamente erixida n'obispáu y dempués n'arzobispáu. 

Mientres la [[Edá Media]], Auch foi la capital de los [[Condáu d'Armagnac|condes d'Armagnac]] (sieglos X y XI). La villa foi perdida y retomada en múltiples momentos poles querelles ente los poderes eclesiásticos, municipales y señoriales. El blasón de la ciudá revela entá güei la llucha ente'l lleón rampante colloráu (blasón de los Armagnacs) y el corderu (símbolu de los arzobispos).

P'amosar el so poder, los arzobispos (especialmente Francisco de Saboya) fixeron construyir sobro les ruines de l'antigua catedral [[Arte románicu|románica]] amburada, una de les más maxestoses [[Catedral|catedrales]] del suroeste de Francia (sieglos XV-XVI), la [[Catedral basílica de La nuesa Señora (Auch)|catedral de Sainte-Marie d'Auch]], que domina la ciudá coles sos proporciones xigantesques.

Nos sieglos XVII y XVIII, so [[Lluis XV de Francia|Luis XV]], l'intendente d'Étigny tresformó la ciudá cola construcción del Conceyu, la sede de la Intendencia, el paséu,...

== Llugares d'interés ==
[[Ficheru:Auch1.jpg|miniaturadeimagen|200x200px|Auch y la so catedral]]
Destaquen los monumentos de la "Ciudá alta", asina como los caleyones n'escalera. 

* Catedral de Santa María. La gran calidá de la piedra caliar ye unu de los elementos del prestíu arquiteutural de la so catedral.
* Conceyu
* Torre d'Armagnac
* Escalera Monumental
* Muséu de los Xacobinos. Tien una escepcional colección de [[cerámica]] precolombina de la rexón de [[Nazca]].

== Ciudaes hermaniaes ==

* Memmigen, Alemaña
* [[Calatayud]], España

== Referencies ==
{{Llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{enllaces llocalidá}}

{{control d'autoridaes}}

[[Categoría:Llocalidaes de Francia]]
[[Categoría:Comuñes d'Occitania]]
Auch (;  ; ) ye una ciudá y comuña francesa, prefectura del departamentu del Gers, na rexón d'Occitania.

 Xeografía 
Esta ciudá ye travesada pel ríu Gers, que desagua nel Garona. Auch ye la capital histórica de la Gascuña.

El ríu Gers dixebra Auch ente la Ciudá Alta, vera derecha, au s'atopa la ciudá medieval construyida sobro una llomba y onde se topa la mayor parte de los monumentos, y la Ciudá Baxa, llana. La "Ville Haute" (Ciudá Alta) tien típiques cais estreches con escaleres.

 Demografía 

 Historia 
Auch debe'l so nome a los Auscii, nome llatín d'una tribu aquitana qu'ocupaba un puexu predresu xunto al ríu Gers llamáu Eliumberrum. Tres la guerra de les Galies el puexu foi abandonáu en favor del valle, au s'estableció Augusta Auscorum (n'honor del emperador Augustu), que se tresformó nuna metrópolis rexonal de la provincia romana de Novempopulania. Dempués del saquéu de la villa principal de la provincia, Eauze, Augusta Auscorum pasó a ser el principal centru urbanu y alministrativu.

Cola llegada del cristianismu, Auch foi lóxicamente erixida n'obispáu y dempués n'arzobispáu. 

Mientres la Edá Media, Auch foi la capital de los condes d'Armagnac (sieglos X y XI). La villa foi perdida y retomada en múltiples momentos poles querelles ente los poderes eclesiásticos, municipales y señoriales. El blasón de la ciudá revela entá güei la llucha ente'l lleón rampante colloráu (blasón de los Armagnacs) y el corderu (símbolu de los arzobispos).

P'amosar el so poder, los arzobispos (especialmente Francisco de Saboya) fixeron construyir sobro les ruines de l'antigua catedral románica amburada, una de les más maxestoses catedrales del suroeste de Francia (sieglos XV-XVI), la catedral de Sainte-Marie d'Auch, que domina la ciudá coles sos proporciones xigantesques.

Nos sieglos XVII y XVIII, so Luis XV, l'intendente d'Étigny tresformó la ciudá cola construcción del Conceyu, la sede de la Intendencia, el paséu,...

 Llugares d'interés 
miniaturadeimagen|200x200px|Auch y la so catedral
Destaquen los monumentos de la "Ciudá alta", asina como los caleyones n'escalera. 

 Catedral de Santa María. La gran calidá de la piedra caliar ye unu de los elementos del prestíu arquiteutural de la so catedral.
 Conceyu
 Torre d'Armagnac
 Escalera Monumental
 Muséu de los Xacobinos. Tien una escepcional colección de cerámica precolombina de la rexón de Nazca.

 Ciudaes hermaniaes 

 Memmigen, Alemaña
 Calatayud, España

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Llocalidaes de Francia
Categoría:Comuñes d'Occitania