Ilesia de Santuyano (Uviéu)
{{Edificiu}}
La basílica de '''Santuyano''' (''San Julián de los Prados'' en [[castellanu]]) ye una ilesia [[Prerrománicu|prerrománica]] d'entamos del [[sieglu IX]] que s'atopa n'Uviéu ([[Principáu d'Asturies|Asturies]]), siendo ún de los principales finxos del [[arte asturianu]]. La ilesia ta dedicada a los santos mártires Iyán y Basilisa.

Declaróse [[Bien d'Interés Cultural|Monumentu Históricu Artísticu]] en xunu de [[1917]] y [[Patrimoniu de la Humanidá]]'l [[2 d'avientu]] de [[1998]].<ref>{{cita web |url=http://whc.unesco.org/es/list/312 |títulu=Monuments of Oviedo and the Kingdom of the Asturias|editorial=UNESCO Culture Sector |fechaaccesu=17 de febrerU de 2013}}</ref>

== Construcción ==
La so data exacta de construcción nun llegó a los nuesos díes, pero sábese que la so construcción foi cosa d'[[Alfonsu II d'Asturies|Alfonsu II]]<ref>Atópense referencies a esti fechu na [[crónica de Alfonsu III]], nes dos versiones esistentes, tanto na [[rotense]] como na [[Sebastiense]]</ref> El templu ta dedicáu a los santos mártires exipcios Iyán y Basilisa y fíxose nel sieglu IX.

== Arquiteutura ==
[[Ficheru:Original_window_-_Church_of_San_Julián_de_los_Prados,_Oviedo.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Ventana orixinal.]]
Ye un templu espaciosu que presenta claramente definíos los calteres propios d'esti estilu. Tien planta basilical de tres naves, dixebraes por pilastres cuadraes que sostienen [[Arcu|arcos]] de mediu puntu y presenta un transeptu con un remarcáu alzáu. L'iconostasiu, que dixebra la parte acutada al cleru, del restu del [[Ilesia (edificiu)|templu]], presenta una remarcable semeyanza con un arcu trunfal. Destaca d'esti templu la so grandiosidá y la so orixinalidá que s'estrema de modelos visigodos. Pero ensin dulda, lo que más atrái d'esti templu ye la so decoración pictórica, con pintures al frescu siguiendo la téunica bizantina, en tres cuerpos superpuestos, anicóniques, con decoración arquitectónica, de claru influxu romanu. Trataríase más bien d'un templu monásticu y non palatín, magar que s'acutara pal rei una tribuna nel transeptu.

De los tres entraes al templu anguaño dos tán tapiaes.

== Decoración ==

=== Escultórica ===
La decoración escultórica que se caltuvo hasta los nuesos díes reduzse a los capiteles de [[Mármole|mármol]] nos que descansen los arcos de mediu puntu. Esisten tamién dos lloses de mármol llabraes con figures xeométriques de forma hexagonal y motivos florares qu'anguaño s'atopen na capiya central.

=== Pictórica ===
La decoración pictórica ye l'elementu de mayor importancia que puede vese na ilesia. Trátase ensin dulda de la más importante, tantu n'estensión, caltenimientu, como variedá d'iconos representaos de la so dómina en toa Europa occidental.<ref>Sólo se puede comparar n'estensión cola ilesia de [[Monesteriu de San Xuan (Müstair)|San Juan de Müstair]], ilesia d'orixe [[carolinxu]] asitiada nos [[Cantón de los Grisones|Grisones]] suizos, con pintures que daten alrodiu del añu 800 de la nuesa era. N'[[Alemaña]], na islla de [[Reichenau]], encuéntrase tamién la ilesia de [[San Xurde Oberzell]]. Nesta ilesia les pintures tamién tienen una estensión asemeyada, pero tán dataes nel [[sieglu X]]</ref><ref name="a">García de Castro Valdés, César (2004). «Santa María de Arzabal». ''Arte Prerrománico de Asturias''. Oviedo: Ediciones Nobel. <small>[[:Especial:BookSources/8484591816 ISBN 84-8459-181-6]]</small>.{{cita llibru |autor=García de Castro Valdés, César|capítulu=Santa María de Arzabal |títulu=Arte Prerrománico de Asturias |añu=2004|editorial=Oviedo: Ediciones Nobel|id=ISBN 84-8459-181-6}}</ref>

== La iconografía de les pintures ==
[[Ficheru:Oviedo_St_Juliàn_Prados_nef.jpg|miniaturadeimagen|Interior del templu.]]
Nestes pintures al frescu aplícase una téunica de tradición romana (sobro capes de morteru de cal y sable aplíquense los pigmentos, como una derivación de la téunica romana, pa crear los motivos decorativos). El programa iconográficu ta na '''nave central''' y el '''transeptu'''.

* En primer llugar atópase'l '''basamentu de les pintures''' nes que puede apreciase un llabor d'albañilería (mármol y marquetería).

* Nel rexistru central hai pintures en perspeutiva cola representación del interior de '''pequeños edificios'''.

* Nel nivel más eleváu vense reproducciones de '''palacios que s'alternen coles ventanes'''.

Nel muriu oriental y occidental represéntase una '''cruz''' (afatada con piedres precioses y perlles y escolgando d'ella una alfa y una omega que simboliza'l poder de Dios como principiu y final de too).

* Na parte cimera atópense los '''modillones''' y nel muriu occidental y oriental hai unos recipientes pa '''flores''' (que vienen de una tradición primitiva).

Apaez un conceutu '''anicónicu''' de la pintura nel que nun hai representaciones figuraes y la decoración correspuende al gustu del comitente o mecenes.

Gómez Moreno rellacionó esti aspeutu anicónicu col refugu d'España a les representaciones figuraes, yá que a partir del IV Conceyu d'Elvira, España declárase anicónica.

== Ver tamién ==
* [[Arte asturianu]]

== Bibliografía ==
* Aries Pandorial, Lorenzo (1997). {{cita llibru |autor=Arias Páramo, Lorenzo |títulu=San Julián de los Prados. Arte prerrománico asturiano |añu=1997|editorial=Gijón: Trea Ediciones|id=ISBN 978-84-89427-74-7}}
* Aries Pandorial, Lorenzo (1991). {{cita llibru |autor=Arias Páramo, Lorenzo |títulu=Iglesia de San Julián de los Prados. Dibujos Planimétricos |añu=1991|editorial=Fundación Museo Evaristo Valle|id=ISBN 978-84-604-0881-9}}

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* {{commonscat|Church of San Julián de los Prados}}
* [http://www.spain.info/TourSpain/Arte%20y%20Cultura/Monumentos/C/BP/0/San%20Julian%20de%20los%20Prados Páxina con información de la iglesia y horarios de visita]
* [http://www.mirabiliaovetensia.com/Iglesia_Santullano.html Mirabilia Ovetensia:Ficha, reconstrucciones infográfiques, y visita virtual al monumentu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908043403/http://www.mirabiliaovetensia.com/Iglesia_Santullano.html |date=2008-09-08 }}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Basíliques d'Asturies]]
[[Categoría:Bienes d'interés cultural d'Asturies]]
[[Categoría:Monumentos d'Uviéu]]
La basílica de Santuyano (San Julián de los Prados en castellanu) ye una ilesia prerrománica d'entamos del sieglu IX que s'atopa n'Uviéu (Asturies), siendo ún de los principales finxos del arte asturianu. La ilesia ta dedicada a los santos mártires Iyán y Basilisa.

Declaróse Monumentu Históricu Artísticu en xunu de 1917 y Patrimoniu de la Humanidá'l 2 d'avientu de 1998.

 Construcción 
La so data exacta de construcción nun llegó a los nuesos díes, pero sábese que la so construcción foi cosa d'Alfonsu IIAtópense referencies a esti fechu na crónica de Alfonsu III, nes dos versiones esistentes, tanto na rotense como na Sebastiense El templu ta dedicáu a los santos mártires exipcios Iyán y Basilisa y fíxose nel sieglu IX.

 Arquiteutura 
izquierda|miniaturadeimagen|Ventana orixinal.
Ye un templu espaciosu que presenta claramente definíos los calteres propios d'esti estilu. Tien planta basilical de tres naves, dixebraes por pilastres cuadraes que sostienen arcos de mediu puntu y presenta un transeptu con un remarcáu alzáu. L'iconostasiu, que dixebra la parte acutada al cleru, del restu del templu, presenta una remarcable semeyanza con un arcu trunfal. Destaca d'esti templu la so grandiosidá y la so orixinalidá que s'estrema de modelos visigodos. Pero ensin dulda, lo que más atrái d'esti templu ye la so decoración pictórica, con pintures al frescu siguiendo la téunica bizantina, en tres cuerpos superpuestos, anicóniques, con decoración arquitectónica, de claru influxu romanu. Trataríase más bien d'un templu monásticu y non palatín, magar que s'acutara pal rei una tribuna nel transeptu.

De los tres entraes al templu anguaño dos tán tapiaes.

 Decoración 

 Escultórica 
La decoración escultórica que se caltuvo hasta los nuesos díes reduzse a los capiteles de mármol nos que descansen los arcos de mediu puntu. Esisten tamién dos lloses de mármol llabraes con figures xeométriques de forma hexagonal y motivos florares qu'anguaño s'atopen na capiya central.

 Pictórica 
La decoración pictórica ye l'elementu de mayor importancia que puede vese na ilesia. Trátase ensin dulda de la más importante, tantu n'estensión, caltenimientu, como variedá d'iconos representaos de la so dómina en toa Europa occidental.Sólo se puede comparar n'estensión cola ilesia de San Juan de Müstair, ilesia d'orixe carolinxu asitiada nos Grisones suizos, con pintures que daten alrodiu del añu 800 de la nuesa era. N'Alemaña, na islla de Reichenau, encuéntrase tamién la ilesia de San Xurde Oberzell. Nesta ilesia les pintures tamién tienen una estensión asemeyada, pero tán dataes nel sieglu XGarcía de Castro Valdés, César (2004). «Santa María de Arzabal». Arte Prerrománico de Asturias. Oviedo: Ediciones Nobel. :Especial:BookSources/8484591816 ISBN 84-8459-181-6.

 La iconografía de les pintures 
miniaturadeimagen|Interior del templu.
Nestes pintures al frescu aplícase una téunica de tradición romana (sobro capes de morteru de cal y sable aplíquense los pigmentos, como una derivación de la téunica romana, pa crear los motivos decorativos). El programa iconográficu ta na nave central y el transeptu.

 En primer llugar atópase'l basamentu de les pintures nes que puede apreciase un llabor d'albañilería (mármol y marquetería).

 Nel rexistru central hai pintures en perspeutiva cola representación del interior de pequeños edificios.

 Nel nivel más eleváu vense reproducciones de palacios que s'alternen coles ventanes.

Nel muriu oriental y occidental represéntase una cruz (afatada con piedres precioses y perlles y escolgando d'ella una alfa y una omega que simboliza'l poder de Dios como principiu y final de too).

 Na parte cimera atópense los modillones y nel muriu occidental y oriental hai unos recipientes pa flores (que vienen de una tradición primitiva).

Apaez un conceutu anicónicu de la pintura nel que nun hai representaciones figuraes y la decoración correspuende al gustu del comitente o mecenes.

Gómez Moreno rellacionó esti aspeutu anicónicu col refugu d'España a les representaciones figuraes, yá que a partir del IV Conceyu d'Elvira, España declárase anicónica.

 Ver tamién 
 Arte asturianu

 Bibliografía 
 Aries Pandorial, Lorenzo (1997). 
 Aries Pandorial, Lorenzo (1991). 

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 
 Páxina con información de la iglesia y horarios de visita
 Mirabilia Ovetensia:Ficha, reconstrucciones infográfiques, y visita virtual al monumentu 

Categoría:Basíliques d'Asturies
Categoría:Bienes d'interés cultural d'Asturies
Categoría:Monumentos d'Uviéu