Llingües de Colombia
[[Ficheru:Tukano Languages.png|thumb|Les [[llingües tucanas]] son una de les families de llingüístiques con más llingües en territoriu colombianu. Los puntos indiquen posiciones documentaes de les llingües; les árees, la probable estensión antes del sieglu XX; y el color, les cañes de la familia: oriental (verde yerba), central (verde turquesa) y occidental (verde botella).]]

Munches llingües falar en [[Colombia]], d'ente les cualos el [[idioma español|castellán]] ye la llingua mayoritaria. Más de sesenta [[llingües indíxenes d'América|llingües indíxenes]] y [[llingua criolla|criollas]] falar n'ámbitos locales y rexonales, y el so númberu concretu ta so discutiniu, una y bones dellos autores consideren como llingües distintes lo qu'otros consideren son variedaes o dialeutos de la mesma llingua. Les meyores estimaciones cunten 66 llingües indíxenes, aisllaes o arrexuntaes en más de 20 [[familia de llingües|families]] o unidaes filoxenétiques, falaes per cerca de mediu millón d'[[indíxena|indíxenes]].<ref>Alexandra Y. Aikhenvald & R. M. W. Dixon, 1999, p. 369</ref> Acordies con ''[[Ethnologue]]'', en Colombia hai una centena de '''idiomes''' o llingües, de les cualos 80 son llingües vives y 20 tán [[llingua muerta|estinguíes]].

== Llexislación llingüística ==
Según lo proferío na [[Constitución de Colombia de 1991|constitución]], articulo 10, enuncia lo siguiente: " El castellán ye l'idioma oficial de Colombia. les llingües y dialeutos de los grupos étnicos son tamién oficiales nos sos territorios. La enseñanza que s'imparta nes comunidaes con tradiciones llingüístiques propies va ser billingüe."<ref>{{cita llibru|apellíos=|nome=|enllaceautor=|títulu=Constitución política de colombia|url=|fechaaccesu=|añu=1991|editorial=|isbn=|editor=|ubicación=|páxina=Articulo 10|idioma=castellanu|capítulu=Titulo I De los principios fundamentales}}</ref>

Cabo acutar tamién que por cuenta del heriedu llingüísticu enllantada na colonización per parte del imperiu español, la tradición xurídica de Colombia nes sos constituciones usó siempres la llingua española.

== Idioma español en Colombia ==
{{AP|Idioma español en Colombia}}
Les variantes locales del castellán inclúin numberosos dialeutos bien distintivos, como'l ''cundiboyacense'' (Cundinamarca y Boyacá), el ''paisa'' (d'[[Antioquia]] y el [[Viejo Caldas]]), el ''valluno'' (del [[Valle del Cauca]]), el ''rolo'' (de [[Cundinamarca]] y el centru del país), el ''costeño'' de la [[Región Caribe (Colombia)|región Caribe]], el ''pastuso'' (de [[Nariño (Colombia)|Nariño]]), ''el patojo'' (del [[Cauca (Colombia)|Cauca]]), el ''opita'' (de [[Tolima]] y [[Huila]]), el ''santandereano'' (de [[Santander (Colombia)|Santander]] y [[Norte de Santander]]), el ''chocuano'' y el ''llaneru'' (del [[Meta (Colombia)|Meta]], [[Casanare]], [[Arauca (Colombia)|Arauca]] y [[Vichada]]).

== Llingües indíxenes ==
[[Ficheru:Bora-Witoto.png|280px|right|thumb|[[llingües bora-witoto]] una de les families más estendíes nel sur de Colombia, xunto coles [[llingües tucanas]].]]
Más de 60 llingües [[llingües amerindies|aboríxenes]] caltiénense vives. Les principales [[families de llingües]] indíxenes de Colombia son:
* Les [[llingües arawak]], como'l [[idioma wayúu|wayúu]] de [[La Guajira]] y el achagua y el piapoco nel SE del país.
* Les [[llingües barbacoanes]], en [[Nariño (Colombia)|Nariño]] y el [[Cauca (Colombia)|Cauca]]
* Les [[llingües witoto]], nel [[Putumayo (Colombia)|departamentu de Putumayo]].
* Les [[llingües caribes]], n'Amazones, Guaviare y Cesar.
* Les [[llingües chibchas]] na [[Sierra Nevada de Santa Marta]] y el [[Sierra Nevada del Cocuy|Cocuy]].
* Les [[llingües chocó]], como'l [[emberá]] y el [[wounaan]].
* Les [[llingües guahibanas]], en [[Los Llanos]] del [[Ríu Orinoco|Orinoco]].
* Les [[llingües makú]], en [[Vaupés]] y [[Guaviare]].
* Les [[llingües quechues]], nel S. del país.
* Les [[llingües tucanas]], nel SE. y S. del país.
 
Amás esisten un númberu significativu de [[llingua aisllada|llingües aisllaes]] o [[llingua ensin clasificar|non clasificaes]]:
* L'[[idioma andoque|andoque]] nel [[ríu Caquetá]].
* El [[idioma camsá|camsá]] nel valle de Sibundoy ([[Putumayo (Colombia)|Putumayo]]).
* El [[idioma paez|nasa yuwe]] en [[Cauca (Colombia)|Cauca]].
* El [[Llingües salibanas|sáliba-piaroa]] en [[Vichada]].
* El [[idioma ticuna|ticuna]] nel triángulu de Leticia.
Tamién se falen [[llingües barbacoanes]] xunto a la frontera con Ecuador, [[llingües caribes]] nel N. del país, [[ñe'engatú]] l'estremu SE del país. Enantes faláronse les [[llingües betoi]], llingües aisllaes como'l [[idioma andakí|andakí]] y el [[idioma tinigua|tinigua]] y un ciertu númberu de [[llingua ensin clasificar|llingües ensin clasificar]].

=== Clasificación ===
El siguiente cuadru clasifica les 80 llingües de Colombia, que s'arrexunten en 11 families amás de más d'una quincena de llingües aisllaes o non clasificaes. Les llingües estinguíes indicar col signu (†).

{| {{tablaguapa}} cellpadding=0 cellspacing=2 width=100% style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5y text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%"
|colspan=6 style="background:#black; color:white; font-size:120%" align=center bgcolor="black"|'''Clasificación de les llingües indíxenes de Colombia'''
|-
| style="background:#CFCFCF;" align=center width=30% | '''Familia'''
| colspan="2" style="background:#CFCFCF;" align=center width=43% | '''Grupu'''
| style="background:#CFCFCF;" align=center width=12% | '''Llingua'''
| style="background:#CFCFCF;" align=center width=15% | '''Territoriu'''
|- 
| rowspan=6 style="background:#e9e9e9;" | '''[[Llingües arawak]]'''<br /> Trátase de la familia de llingües amerindies con más llingües en Suramérica.
| rowspan=6 colspan=2 style="background:#EFEFEF;" width=13% | '''Arawak septentrional'''
| style="background:white;" | [[Wayuunaiki]]
| style="background:white;" | [[La Guajira]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma achagua|Achagua]]
| style="background:white;" | [[Meta (Colombia)|Meta]]
|-
| style="background:white;" | [[idioma kurripako|Kurripako]]
| style="background:white;" | Ríu Içana
|-
| style="background:white;" | [[idioma cabiyari|Cabiyari]]
| style="background:white;" | Ríu Mirití-paraná
|-
| style="background:white;" | [[idioma maipure|Maipure]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Vichada]]
|-
| style="background:white;" | [[idioma piapoco|Piapoco]]
| style="background:white;" | [[Guainía]], Vichada, Meta
|-
| rowspan=7 style="background:#e9e9e9;" | '''[[Llingües barbacoanes]]'''<br /> La familia barbacoana foi identificada como grupu separáu de les llingües chibchas apocayá.
| rowspan=4 colspan="2" style="background:#EFEFEF;" | '''[[Llingües ahuanas|Ahuano]]'''
| style="background:white;" | [[Idioma awa pit|Awá pit]]
| style="background:white;" | [[Nariño (Colombia)|Nariño]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma barbacoa|Barbacoa]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Nariño (Colombia)|Nariño]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma pastio|Campera]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Nariño (Colombia)|Nariño]]
|-
| style="background:white;" | [[Sindagua]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Nariño (Colombia)|Nariño]]
|-
| rowspan=3 colspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''[[Llingües coconucas|Coconucano]]'''
| style="background:white;" | [[Idioma coconuco|Coconuco]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Cauca (Colombia)|Cauca]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma guambiano|Guambiano]]
| style="background:white;" | [[Cauca (Colombia)|Cauca]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma totoró|Totoró]]
| style="background:white;" | [[Cauca (Colombia)|Cauca]]
|-
| rowspan=6 style="background:#e9e9e9;" | '''[[Llingües bora-witoto]]'''<br />Dellos autores cuestionen que les llingües bora y les llingües huitoto formen una única familia por cuenta de les grandes divertencias ente los dos grupos.
| rowspan=3 colspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''[[Llingües bora|Bora]]'''
| style="background:white;" | [[Idioma bora|Bora]]
| style="background:white;" | [[Amazones (Colombia)|Amazones]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma miraña|Miraña]]
| style="background:white;" | Amazones
|-
| style="background:white;" | [[Idioma muinante|Muinane]]
| style="background:white;" | Amazones
|-
| rowspan=3 colspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''[[Llingües witoto|Witoto]]'''
| style="background:white;" | [[Idioma meneca|Meneca-Murui]]
| style="background:white;" | Amazones
|-
| style="background:white;" | [[Idioma nonuya|Nonuya]]
| style="background:white;" | Amazones
|-
| style="background:white;" | [[Idioma ocaina|Ocaina]]
| style="background:white;" | Amazones
|-
| rowspan=3 style="background:#e9e9e9;" | '''[[Llingües caribes]]'''<br />.
| rowspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''Septentrional'''
| rowspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''Costeru'''
| style="background:white;" | [[Idioma yukpa|Yukpa]]
| style="background:white;" | Cesar
|-
| style="background:white;" | [[Idioma opon-carare|Opon-carare]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Santander (Colombia)|Santander]]
|-
| rowspan=1 style="background:#EFEFEF;" | '''Meridional'''
| rowspan=1 style="background:#EFEFEF;" | '''SE Colombia'''
| style="background:white;" | [[Idioma carijona|Carijona]]
| style="background:white;" | Amazones, Guaviare
|-
| rowspan=12 style="background:#e9e9e9;" | '''[[Llingües chibcha]]'''.
| rowspan=11 style="background:#EFEFEF;" | '''Magdalénico'''
| rowspan=5 style="background:#EFEFEF;" | '''[[Llingües arhuacas|Arhuaco]]'''
| style="background:white;" | [[Idioma arhuaco|Ika]] (arhuaco)
| style="background:white;" | Cesar, Madalena
|-
| style="background:white;" | [[Kankuí]]
| style="background:white;" | Cesar
|-
| style="background:white;" | [[Kogui]]
| style="background:white;" | Madalena
|-
| style="background:white;" | [[Tayrona]]
| style="background:white;" | Madalena, La Guajira, Cesar
|-
| style="background:white;" | [[Wiwa]]
| style="background:white;" | Cesar
|-
| rowspan=4 style="background:#EFEFEF;" | '''Cundicocúyico'''
| style="background:white;" | [[Idioma duit|Duit]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Boyacá]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma muisca|Muisca]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Cundinamarca]], [[Boyacá]]
|-
| style="background:white;" | [[Guanes|Guane]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Santander (Colombia)|Santander]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma tunebo|Tunebo]]
| style="background:white;" | <small>ARA, BOY, NSA, SAN</small>
|-
| style="background:#EFEFEF;" | '''Barí'''
| style="background:white;" | [[Idioma barí|Barí]]
| style="background:white;" | Cesar, [[Norte de Santander]]
|-
| style="background:#EFEFEF;" | '''Chimila'''
| style="background:white;" | [[Idioma chimila|Chimila]]
| style="background:white;" | Madalena
|-
| rowspan=1 style="background:#EFEFEF;" | '''Ístmico'''
| rowspan=1 style="background:#EFEFEF;" | '''Kuna'''
| style="background:white;" | [[Idioma cuna|Kuna]]
| style="background:white;" | [[Urabá]], [[ríu Atrato]]
|-
| rowspan=2 style="background:#e9e9e9;" | '''[[Llingües chocó]]'''<br />Arrexuntaes frecuentemente xunto cola familia chibcha y l'idioma paez nun [[Hipótesis chibchano-paezana|grupu macro-chibcha]] anguaño nun esisten argumentos sólidos pa sostener esi parentescu.
| colspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''[[Emberá]]'''
| style="background:white;" | [[Idioma emberá|Emberá]]
| style="background:white;" | Mariña del Pacíficu
|-
| colspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''[[Waunana]]'''
| style="background:white;" | [[idioma waunana|Waunana]]
| style="background:white;" | Chocó, Cauca, [[Valle del Cauca]]
|-
| rowspan=5 style="background:#e9e9e9;" | '''[[Llingües guahibanas]]'''<br />Dellos autores integren esta familia de llingües xunto coles [[llingües maipureanas]] dientro del [[llingües macroarahuacanes|filu macroarahuacano]] anque dicha agrupación nun s'acepta universalemnte.
| rowspan=2 colspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''Septentrional'''
| style="background:white;" | [[Hitnü]]
| style="background:white;" | [[Arauca (Colombia)|Arauca]]
|-
| style="background:white;" | [[Hitanü]]
| style="background:white;" | Arauca
|-
| rowspan=2 colspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''Central'''
| style="background:white;" | [[Idioma sikuani|Sikuani]] (Guahibo)
| style="background:white;" | Meta, Vichada, Arauca, Guainía, Guaviare
|-
| style="background:white;" | [[Cuiba]]
| style="background:white;" | [[Casanare]], Vichada, Arauca
|-
| rowspan=1 colspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''Meridional'''
| style="background:white;" | [[Guayabero]]
| style="background:white;" | Meta, Guaviare
|-
| rowspan=5 style="background:#e9e9e9;" | '''[[Llingües makú]]'''<br />Dellos autores consideren que'l makú meridional sí forma una familia pero refuga qu'esti grupu tea rellacionáu col makú septentrional.
| rowspan=3 style="background:#EFEFEF;" | '''Septentrional'''
| rowspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''Kakwa-Nukak'''
| style="background:white;" | [[Idioma kakwa|Kakwa]]
| style="background:white;" | ríos Papurí y baxu Vaupés
|-
| style="background:white;" | [[Idioma nukak|Nukak]]
| style="background:white;" | Guaviare
|-
| rowspan=1 style="background:#EFEFEF;" | '''Puninave'''
| style="background:white;" | [[Idioma puinave|Puinave]]
| style="background:white;" | [[Departamentu del Guainía|Guainía]]
|-
| rowspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''Nadajup'''
| rowspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''Jup'''
| style="background:white;" | [[Idioma yujup|Yujup]]
| style="background:white;" | ríos Japurá y Tiquié
|-
| style="background:white;" | [[Idioma jupda|Jupda]]
| style="background:white;" | ríos Papurí y Tiquié
|-
| rowspan=1 style="background:#e9e9e9;" | '''[[Llingües quechues]]'''<br />Estes llingües constitúin una familia de llingües distintes una y bones non toles variedaes de quechues son intercomprensibles.
| rowspan=1 colspan=1 style="background:#EFEFEF;" | '''[[Quechua II|Quechua periféricu]]'''
| rowspan=1 colspan=1 style="background:#EFEFEF;" | '''Chinchay (Q II-B)'''
| style="background:white;" | [[Quechua nortizu]]
| style="background:white;" | Cauca, Nariño, Putumayo
|-
| rowspan=2 style="background:#e9e9e9;" | '''[[Llingües salibanas]]'''<br />.
| colspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''[[Sáliba]]'''
| style="background:white;" | [[Idioma sáliba|Sáliba]]
| style="background:white;" | Arauca, Casanare
|-
| colspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''[[Piaroa]]'''
| style="background:white;" | [[idioma piaroa|Piaroa]]
| style="background:white;" | Vichada
|-
| rowspan=16 style="background:#e9e9e9;" | '''[[Llingües tucanas]]'''<br />.
| rowspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''Occidental'''
| rowspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''Noroccidental'''
| style="background:white;" | [[Koreguaje]]
| style="background:white;" | Ríu Orteguaza
|-
| style="background:white;" | [[Siona]]
| style="background:white;" | Ríu Putumayo
|-
| rowspan=2 style="background:#EFEFEF;" | '''Central'''
| rowspan=1 style="background:#EFEFEF;" | '''norte'''
| style="background:white;" | [[Cubeo]]
| style="background:white;" | [[Ríu Vaupés|Vaupés]], [[ríu Cuduyarí|Cuduyarí]]<br /> [[ríu Querarí|Querarí]], [[ríu Pirabotón|Pirabotón]]
|-
| rowspan=1 style="background:#EFEFEF;" | '''sur'''
| style="background:white;" | [[Tanimuca]]
| style="background:white;" | [[Ríu Guacayá|Guacayá]], [[ríu Mirití|Mirití]]<br /> [[ríu Oikayá|Oikayá]], [[ríu Aporis|Aporis]]
|-
| rowspan=12 style="background:#EFEFEF;" | '''Oriental'''
| rowspan=3 style="background:#EFEFEF;" | '''norte'''
| style="background:white;" | [[Piratapuya]]
| style="background:white;" | [[Ríu Papurí|Papurí]]
|- 
| style="background:white;" | [[idioma tucano|Tucano]]
| style="background:white;" | [[Ríu Papurí|Papurí]], [[Cañu Paca]]
|-
| style="background:white;" | [[Wanano]]
| style="background:white;" | [[Ríu Vaupés|Vaupés]]
|-
| rowspan=6 style="background:#EFEFEF;" | '''centru'''
| style="background:white;" | [[Waimajã|Bará]]
| style="background:white;" | [[Cañu Coloráu|Coloráu]], [[Cañu Fríjol|Fríjol]]<br /> [[Cañu Llobu|Llobu]], [[Ríu Tiquié|Tiquié]] 
|-
| style="background:white;" | [[Desano]]
| style="background:white;" | [[Vaupés]]
|-
| style="background:white;" | [[Siriano]]
| style="background:white;" | [[Vaupés]]
|-
| style="background:white;" | [[Tatuyo]]
| style="background:white;" | [[Vaupés]]
|-
| style="background:white;" | [[llingua Tuyuca|tuyuca]]
| style="background:white;" | [[Ríu Tiquié|Tiquié]]
|-
| style="background:white;" | [[Yurutí]]
| style="background:white;" | [[Vaupés]]
|-
| rowspan=3 style="background:#EFEFEF;" | '''sur'''
| style="background:white;" | [[Barasana]]
| style="background:white;" | [[Vaupés]]
|-
| style="background:white;" | [[Carapana]] 
| style="background:white;" | [[Vaupés]]
|-
| style="background:white;" | [[Macuna]]
| style="background:white;" | [[Vaupés]]
|-
| rowspan=6 colspan=3 style="background:#e9e9e9;" | '''[[llingua aisllada|Llingües aisllaes]]'''<br /> Intentóse arrexuntar estes llingües en families más amplies, anque ensin ésitu. 
| style="background:white;" | [[Idioma andoque|Andoque]]
| style="background:white;" | [[ríu Caquetá]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma ticuna|Ticuna]]
| style="background:white;" | [[Leticia (Colombia)|Leticia]], [[Puertu Nariño]]
|-
| style="background:white;" | [[Llingües betoi|Betoi]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Casanare]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma camsá|Camsá]]
| style="background:white;" | [[Putumayo (Colombia)|Putumayo]]
|-
| style="background:white;" | [[idioma cofán|Cofán]]
| style="background:white;" | [[Nariño (Colombia)|Nariño]], [[Putumayo (Colombia)|Putumayo]]
|-
| style="background:white;" | [[Llingües tinigua-pamigua|Tinigua-pamigua]] '''(†)'''
| style="background:white;" | Meta, Caquetá
|-
|rowspan=10 colspan=3 style="background:#e9e9e9;" | '''[[llingua ensin clasificar|Llingües ensin clasificar]]'''<br /> Amás esiste un conxuntu de llingües con documentación bien escasa y referencies a llingües de pueblos escastaos, que nun pudieron ser clasificaes por falta d'información. Ver por casu [[llingua ensin clasificar#Datos insuficientes (Suramérica)|Llingües ensin clasificar de Suramérica]].
| style="background:white;" | [[Idioma paez|Paez]]
| style="background:white;" | [[Cauca (Colombia)|Cauca]], [[Huila]], [[Valle del Cauca]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma andaquí|Andaquí]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Caquetá]]
|-
| style="background:white;" | [[idioma colima|Colima]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Cundinamarca]]
|-
| style="background:white;" | [[llingües malibú|Malibú]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Tamalameque]], [[Tenerife (Madalena)|Tenerife]]
|-
| style="background:white;" | [[llingües malibú|Mocana]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Cartagena de Indias]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma muzo|Muzo]] '''(†)'''
| style="background:white;" | Cundinamarca
|-
| style="background:white;" | [[Idioma panche|Panche]] '''(†)'''
| style="background:white;" | Cundinamarca
|-
| style="background:white;" | [[Idioma pijao|Pijao]] '''(†)'''
| style="background:white;" | [[Tolima]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma yarí|Yarí]]
| style="background:white;" | [[Caquetá]]
|-
| style="background:white;" | [[Idioma yurí (Amazonia)|Yurí]]
| style="background:white;" | [[Amazones (Colombia)|Amazones]]
|}

{{VT|Llingües indíxenes d'América}}

== Llingües criollas ==
Tamién ye importante destacar les [[llingües criollas]] de comunidaes afrocolombianas y [[raizal]]es:
# el '''[[criollu palenquero]]''' del [[quilombo|Palenque]] de San Basilio ([[Bolívar (Colombia)|Bolívar]])
# l'inglés '''[[criollu sanandresano]]''', creole o '''kriol''', nel archipiélagu de [[San Andrés y Providencia]].

== Ver tamién ==
* [[Idioma español en Colombia]]

== Referencies ==
{{llistaref}}
=== Bibliografía ===
* {{cita llibru |apellíos= Alexandra Y. Aikhenvald & R. M. W. Dixon|editor= Alexandra Y. Aikhenvald & R. M. W. Dixon|títulu= The Amazoninan Languages | url = http://assets.cambridge.org/97805215/70213/sample/9780521570213wsc00.pdf |edición= 1ª |volume= |añu= 1999 |editorial= [[Cambridge University Press]]|idioma= inglés |isbn= 0 521 57021 2|páxines= 341-383 |capítulu= 13. Other Small families and isolates }}
* {{cita llibru |autor=[[Terrence Kaufman|Kaufman, Terrence]] |añu=1990 |capítulu=Language History in South America: What we know and how to know more |editor=David L. Payne |títulu=Amazonian Linguistics |allugamientu=Austin |editorial=University of Texas Press }}
* {{cita llibru | autor = [[Willem Adelaar|Adelaar, Willem]] | títulu = The Languages of the Andes | añu = 2004
| editorial = Cambridge University Press | id = ISBN 978-0-521-36275-7 }}

=== Enllaces esternos ===
* [http://www.muturzikin.com/cartesamerique/5.htm Mapa llingüísticu de Colombia] de Muturzikin.com
* [http://www.lenguasdecolombia.gov.co Portal de llingües de Colombia]. 
* [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=CO Languages of Colombia] (n'inglés)


{{Tradubot|Lenguas de Colombia}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües de Colombia| ]]
Munches llingües falar en Colombia, d'ente les cualos el castellán ye la llingua mayoritaria. Más de sesenta llingües indíxenes y criollas falar n'ámbitos locales y rexonales, y el so númberu concretu ta so discutiniu, una y bones dellos autores consideren como llingües distintes lo qu'otros consideren son variedaes o dialeutos de la mesma llingua. Les meyores estimaciones cunten 66 llingües indíxenes, aisllaes o arrexuntaes en más de 20 families o unidaes filoxenétiques, falaes per cerca de mediu millón d'indíxenes.Alexandra Y. Aikhenvald & R. M. W. Dixon, 1999, p. 369 Acordies con Ethnologue, en Colombia hai una centena de idiomes o llingües, de les cualos 80 son llingües vives y 20 tán estinguíes.

 Llexislación llingüística 
Según lo proferío na constitución, articulo 10, enuncia lo siguiente: " El castellán ye l'idioma oficial de Colombia. les llingües y dialeutos de los grupos étnicos son tamién oficiales nos sos territorios. La enseñanza que s'imparta nes comunidaes con tradiciones llingüístiques propies va ser billingüe."

Cabo acutar tamién que por cuenta del heriedu llingüísticu enllantada na colonización per parte del imperiu español, la tradición xurídica de Colombia nes sos constituciones usó siempres la llingua española.

 Idioma español en Colombia 

Les variantes locales del castellán inclúin numberosos dialeutos bien distintivos, como'l cundiboyacense (Cundinamarca y Boyacá), el paisa (d'Antioquia y el Viejo Caldas), el valluno (del Valle del Cauca), el rolo (de Cundinamarca y el centru del país), el costeño de la región Caribe, el pastuso (de Nariño), el patojo (del Cauca), el opita (de Tolima y Huila), el santandereano (de Santander y Norte de Santander), el chocuano y el llaneru (del Meta, Casanare, Arauca y Vichada).

 Llingües indíxenes 
280px|right|thumb|llingües bora-witoto una de les families más estendíes nel sur de Colombia, xunto coles llingües tucanas.
Más de 60 llingües aboríxenes caltiénense vives. Les principales families de llingües indíxenes de Colombia son:
 Les llingües arawak, como'l wayúu de La Guajira y el achagua y el piapoco nel SE del país.
 Les llingües barbacoanes, en Nariño y el Cauca
 Les llingües witoto, nel departamentu de Putumayo.
 Les llingües caribes, n'Amazones, Guaviare y Cesar.
 Les llingües chibchas na Sierra Nevada de Santa Marta y el Cocuy.
 Les llingües chocó, como'l emberá y el wounaan.
 Les llingües guahibanas, en Los Llanos del Orinoco.
 Les llingües makú, en Vaupés y Guaviare.
 Les llingües quechues, nel S. del país.
 Les llingües tucanas, nel SE. y S. del país.
 
Amás esisten un númberu significativu de llingües aisllaes o non clasificaes:
 L'andoque nel ríu Caquetá.
 El camsá nel valle de Sibundoy (Putumayo).
 El nasa yuwe en Cauca.
 El sáliba-piaroa en Vichada.
 El ticuna nel triángulu de Leticia.
Tamién se falen llingües barbacoanes xunto a la frontera con Ecuador, llingües caribes nel N. del país, ñe'engatú l'estremu SE del país. Enantes faláronse les llingües betoi, llingües aisllaes como'l andakí y el tinigua y un ciertu númberu de llingües ensin clasificar.

 Clasificación 
El siguiente cuadru clasifica les 80 llingües de Colombia, que s'arrexunten en 11 families amás de más d'una quincena de llingües aisllaes o non clasificaes. Les llingües estinguíes indicar col signu (†).

Clasificación de les llingües indíxenes de Colombia Familia Grupu Llingua Territoriu Llingües arawak Trátase de la familia de llingües amerindies con más llingües en Suramérica. Arawak septentrional Wayuunaiki La Guajira Achagua Meta Kurripako Ríu Içana Cabiyari Ríu Mirití-paraná Maipure (†) Vichada Piapoco Guainía, Vichada, Meta Llingües barbacoanes La familia barbacoana foi identificada como grupu separáu de les llingües chibchas apocayá. Ahuano Awá pit Nariño Barbacoa (†) Nariño Campera (†) Nariño Sindagua (†) Nariño Coconucano Coconuco (†) Cauca Guambiano Cauca Totoró Cauca Llingües bora-witotoDellos autores cuestionen que les llingües bora y les llingües huitoto formen una única familia por cuenta de les grandes divertencias ente los dos grupos. Bora Bora Amazones Miraña Amazones Muinane Amazones Witoto Meneca-Murui Amazones Nonuya Amazones Ocaina Amazones Llingües caribes. Septentrional Costeru Yukpa Cesar Opon-carare (†) Santander Meridional SE Colombia Carijona Amazones, Guaviare Llingües chibcha. Magdalénico Arhuaco Ika (arhuaco) Cesar, Madalena Kankuí Cesar Kogui Madalena Tayrona Madalena, La Guajira, Cesar Wiwa Cesar Cundicocúyico Duit (†) Boyacá Muisca (†) Cundinamarca, Boyacá Guane (†) Santander Tunebo ARA, BOY, NSA, SAN Barí Barí Cesar, Norte de Santander Chimila Chimila Madalena Ístmico Kuna Kuna Urabá, ríu Atrato Llingües chocóArrexuntaes frecuentemente xunto cola familia chibcha y l'idioma paez nun grupu macro-chibcha anguaño nun esisten argumentos sólidos pa sostener esi parentescu. Emberá Emberá Mariña del Pacíficu Waunana Waunana Chocó, Cauca, Valle del Cauca Llingües guahibanasDellos autores integren esta familia de llingües xunto coles llingües maipureanas dientro del filu macroarahuacano anque dicha agrupación nun s'acepta universalemnte. Septentrional Hitnü Arauca Hitanü Arauca Central Sikuani (Guahibo) Meta, Vichada, Arauca, Guainía, Guaviare Cuiba Casanare, Vichada, Arauca Meridional Guayabero Meta, Guaviare Llingües makúDellos autores consideren que'l makú meridional sí forma una familia pero refuga qu'esti grupu tea rellacionáu col makú septentrional. Septentrional Kakwa-Nukak Kakwa ríos Papurí y baxu Vaupés Nukak Guaviare Puninave Puinave Guainía Nadajup Jup Yujup ríos Japurá y Tiquié Jupda ríos Papurí y Tiquié Llingües quechuesEstes llingües constitúin una familia de llingües distintes una y bones non toles variedaes de quechues son intercomprensibles. Quechua periféricu Chinchay (Q II-B) Quechua nortizu Cauca, Nariño, Putumayo Llingües salibanas. Sáliba Sáliba Arauca, Casanare Piaroa Piaroa Vichada Llingües tucanas. Occidental Noroccidental Koreguaje Ríu Orteguaza Siona Ríu Putumayo Central norte Cubeo Vaupés, Cuduyarí Querarí, Pirabotón sur Tanimuca Guacayá, Mirití Oikayá, Aporis Oriental norte Piratapuya Papurí Tucano Papurí, Cañu Paca Wanano Vaupés centru Bará Coloráu, Fríjol Llobu, Tiquié  Desano Vaupés Siriano Vaupés Tatuyo Vaupés tuyuca Tiquié Yurutí Vaupés sur Barasana Vaupés Carapana  Vaupés Macuna Vaupés Llingües aisllaes Intentóse arrexuntar estes llingües en families más amplies, anque ensin ésitu.  Andoque ríu Caquetá Ticuna Leticia, Puertu Nariño Betoi (†) Casanare Camsá Putumayo Cofán Nariño, Putumayo Tinigua-pamigua (†) Meta, Caquetá Llingües ensin clasificar Amás esiste un conxuntu de llingües con documentación bien escasa y referencies a llingües de pueblos escastaos, que nun pudieron ser clasificaes por falta d'información. Ver por casu Llingües ensin clasificar de Suramérica. Paez Cauca, Huila, Valle del Cauca Andaquí (†) Caquetá Colima (†) Cundinamarca Malibú (†) Tamalameque, Tenerife Mocana (†) Cartagena de Indias Muzo (†) Cundinamarca Panche (†) Cundinamarca Pijao (†) Tolima Yarí Caquetá Yurí Amazones

 Llingües criollas 
Tamién ye importante destacar les llingües criollas de comunidaes afrocolombianas y raizales:
 el criollu palenquero del Palenque de San Basilio (Bolívar)
 l'inglés criollu sanandresano, creole o kriol, nel archipiélagu de San Andrés y Providencia.

 Ver tamién 
 Idioma español en Colombia

 Referencies 

 Bibliografía 
 
 
 

 Enllaces esternos 
 Mapa llingüísticu de Colombia de Muturzikin.com
 Portal de llingües de Colombia. 
 Languages of Colombia (n'inglés)