Publio Carisio
{{persona}}
[[Ficheru: Moneda de Publio Carisio de ceca Emerita Augusta.JPG|350 px|thumb|Moneda emitida por Publio Carisio mientres les guerres cántabres pa pagar a les tropes con moneda fiduciaria.]]
'''Publio Carisio''' {{nym}}<ref>Dión Casio 53, 25, 8: ''Τίτος Καρίσιος'', anque'l so verdaderu ''praenomen'' yera Publio, ente que Tito yera'l del so padre; Dión Casio confunde los ''praenomina'' de padre y fíu</ref> foi [[Legáu (Roma)|legáu]] del emperador [[César Augusto]] en [[Lusitania]]. Intervieno nes [[guerres cántabres]] contra los [[ástures]].

== Vida ==
Foi fíu de Tito Carisio. Ganóse l'enfotu de [[César Augusto]] nes [[guerra civil|guerres civiles]], cuando lo noma [[Legáu (Roma)|legáu]] de [[Lusitania]]. Exerz esti cargu ente l'añu 26&nbsp;e.&nbsp;C. y el 22&nbsp;e.&nbsp;C..

La so intervención nes guerres cántabres foi decisiva pa la derrota de los [[ástures]] en [[Lancia (ciudá)|Lancia]] y pa la posterior conquista de l'Asturies transmontana. Al mandu d'un exércitu formáu por trés lexones —la [[Legio&nbsp;V Alaudae]], la [[Legio&nbsp;VI Victrix]] y la [[Legio&nbsp;X Gemina]]— y un númberu indetermináu d'unidaes auxiliares, gracies a la traición de los [[brigaecinos]], pudo repeler l'ataque por sorpresa que los ástures entamaben contra les lexones acampaes xunto al [[ríu Esla|Esla]] y dempués llanzar un contraataque contra la ciudá ástur de Lancia ([[Villasbariego]], [[Provincia de Llión|Llión]]).<ref>[[Floro]] 2, 33, 54-58; [[Orosio]] 6, 21, 9-10; Dión Casio 53, 25, 8.</ref> 

Carisio taba tamién al mandu de les lexones que sitiaron a los [[galaicos]], [[cántabros]] y ástures nel [[monte Medulio]].

Na conquista de l'Asturies transmontana (l'actual [[Principáu d'Asturies|Asturies]]), les sos lexones abrieron una vía d'entrada al traviés de los montes de la [[cordal Cantábricu]] qu'inda caltién el so nome: la [[vía de la Carisa]]. Al pie de esta vía atopáronse los restos del campamentu romanu, nel [[Campamentu romanu de La Carisa|monte Curriechos]], qu'allugó a les sos tropes.

Terminada les guerres contra cántabros y ástures nel añu 25&nbsp;e.&nbsp;C., funda la ciudá d'Emérita Augusta ([[Mérida (España)|Mérida]]) colos soldaos llicenciaos de les lexones V&nbsp;Alaudae y X&nbsp;Gemina.<ref>Dión Casio 53, 26, 1.</ref>

Mientres el so mandatu acuñó [[denariu|denarios]] de plata cola efixe d'Augusto nel anverso y el so nome y cargu —P. CARISIVS LEG AVGVSTI— nel aviesu; acuñó tamién dos series de [[as (moneda)|rustas]] de bronce nun taller itinerante y en [[Lucus Augusti]] ([[Lugo]]) col bustu d'Augusto nel anverso y la ''[[caetra]]'' o escudu redondu indíxena nel aviesu.

A pesar de les sos victories, tuvo que faer frente a una sulevación de los ástures nel añu 22&nbsp;e.&nbsp;C. na que foi aidáu por [[Cayo Furnio]], mandáu de la [[Tarraconense]], y que provocó'l so cese.<ref>Dión Casio 54, 5,1-3.</ref>

[[Dión Casio]] atribúi esti llevantamientu a un comportamientu severo y cruel per parte de Carisio colos ástures; sicasí, Carisio tamién supo ganase les simpatíes de los pueblos indíxenes na so xestión, como prueba l'enfotu amosáu polos brigaecinos y el fechu de que'l so nome fuera tomáu por dalgunos d'ellos.

== Ver tamién ==
* [[Conquista d'Hispania]]
* [[Romanización de Hispania]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Bibliografía ==
* Jorge Camino, Yolanda Viniegra y Rogelio Estrada (2005): ''La Carisa: Ástures y Romanos Frente por frente'', ISBN 84-7925-287-1.
* [[Edmund Groag]], "Carisius 1)", [[Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft|RE]]'', Stuttgart 1899, vol. III-2, col. 1592.

== Enllaces esternos ==
* [https://web.archive.org/web/20080915182921/http://www.mcasturias.org/index.php?option=com_rutes Visita virtual] interactiva a una recreación de los campamentos de la vía de la Carisa realizada pola empresa asturiana [http://www.virtway.com Virtway]

{{ORDENAR:Carisio, Publio}}




{{Tradubot|Publio Carisio}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Militares de la Roma antigua]]
[[Categoría:Asturies romana y prerromana]]
[[Categoría:Antiguos romanos en Hispania]]
[[Categoría:Gens Carisia]]
[[Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Persones ensin plantía NF]]
Publio Carisio Dión Casio 53, 25, 8: Τίτος Καρίσιος, anque'l so verdaderu praenomen yera Publio, ente que Tito yera'l del so padre; Dión Casio confunde los praenomina de padre y fíu foi legáu del emperador César Augusto en Lusitania. Intervieno nes guerres cántabres contra los ástures.

 Vida 
Foi fíu de Tito Carisio. Ganóse l'enfotu de César Augusto nes guerres civiles, cuando lo noma legáu de Lusitania. Exerz esti cargu ente l'añu 26 e. C. y el 22 e. C..

La so intervención nes guerres cántabres foi decisiva pa la derrota de los ástures en Lancia y pa la posterior conquista de l'Asturies transmontana. Al mandu d'un exércitu formáu por trés lexones —la Legio V Alaudae, la Legio VI Victrix y la Legio X Gemina— y un númberu indetermináu d'unidaes auxiliares, gracies a la traición de los brigaecinos, pudo repeler l'ataque por sorpresa que los ástures entamaben contra les lexones acampaes xunto al Esla y dempués llanzar un contraataque contra la ciudá ástur de Lancia (Villasbariego, Llión).Floro 2, 33, 54-58; Orosio 6, 21, 9-10; Dión Casio 53, 25, 8. 

Carisio taba tamién al mandu de les lexones que sitiaron a los galaicos, cántabros y ástures nel monte Medulio.

Na conquista de l'Asturies transmontana (l'actual Asturies), les sos lexones abrieron una vía d'entrada al traviés de los montes de la cordal Cantábricu qu'inda caltién el so nome: la vía de la Carisa. Al pie de esta vía atopáronse los restos del campamentu romanu, nel monte Curriechos, qu'allugó a les sos tropes.

Terminada les guerres contra cántabros y ástures nel añu 25 e. C., funda la ciudá d'Emérita Augusta (Mérida) colos soldaos llicenciaos de les lexones V Alaudae y X Gemina.Dión Casio 53, 26, 1.

Mientres el so mandatu acuñó denarios de plata cola efixe d'Augusto nel anverso y el so nome y cargu —P. CARISIVS LEG AVGVSTI— nel aviesu; acuñó tamién dos series de rustas de bronce nun taller itinerante y en Lucus Augusti (Lugo) col bustu d'Augusto nel anverso y la caetra o escudu redondu indíxena nel aviesu.

A pesar de les sos victories, tuvo que faer frente a una sulevación de los ástures nel añu 22 e. C. na que foi aidáu por Cayo Furnio, mandáu de la Tarraconense, y que provocó'l so cese.Dión Casio 54, 5,1-3.

Dión Casio atribúi esti llevantamientu a un comportamientu severo y cruel per parte de Carisio colos ástures; sicasí, Carisio tamién supo ganase les simpatíes de los pueblos indíxenes na so xestión, como prueba l'enfotu amosáu polos brigaecinos y el fechu de que'l so nome fuera tomáu por dalgunos d'ellos.

 Ver tamién 
 Conquista d'Hispania
 Romanización de Hispania

 Referencies 

 Bibliografía 
 Jorge Camino, Yolanda Viniegra y Rogelio Estrada (2005): La Carisa: Ástures y Romanos Frente por frente, ISBN 84-7925-287-1.
 Edmund Groag, "Carisius 1)", RE'', Stuttgart 1899, vol. III-2, col. 1592.

 Enllaces esternos 
 Visita virtual interactiva a una recreación de los campamentos de la vía de la Carisa realizada pola empresa asturiana Virtway

Categoría:Militares de la Roma antigua
Categoría:Asturies romana y prerromana
Categoría:Antiguos romanos en Hispania
Categoría:Gens Carisia
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Persones ensin plantía NF