Llingües de Nueva Bretaña occidental y Rossel
{{Ficha de familia de llingua |zona =
 [[Nueva Bretaña]], [[archipiélagu de les Luisiadas|Is. Rossel]]
|países = {{PNG}}
|familia = [[familia de llingües]] dientro de les [[llingües papúes]]<br />
&nbsp;&nbsp;'''NB-Rossel'''
|familia madre = Llingües papúes
|sub1 = ? ''[[idioma anêm|Anêm]] ''
|sub2 = ? ''[[idioma pele-ata|Ata]]''
|sub3 = ? ''[[idioma yélî dnye|Yélî Dnye]]''
}}
Les '''llingües de Nueva Bretaña occidental y Rossel''' son una [[familia llingüística]] propuesta qu'arrexunta a delles [[llingües papúes]] que primeramente s'habíen consideráu [[llingües aisllaes]], falaes en [[Nueva Bretaña]] como'l [[idioma anêm|anêm]] o'l [[idioma pele-ata|pele-ata]] y en [[Isla Rossel]] como'l [[idioma yélî dnye|yélî dnye]].

Estes llingües fueren clasificaes como [[llingües papúes orientales]] por [[Stephen Wurm]], pero esti últimu grupu filoxenéticu nun paez sostenible como un tou y foi abandonáu darréu por otres clasificaciones posteriores. [[Malcolm Ross]] (2005) foi'l primeru en definir a les llingües de Nueva Bretaña occidental y Rossel como grupu filoxenéticu sobre la base de ciertes similaridades nos pronomes.

== Descripción llingüística ==
=== Pronomes ===
La evidencia pal grupu Nueva Bretaña occidental-Yele provién de les formes de los pronomes personales. Cada llingua tien dos xuegos de pronomes, y dambos conxuntos amuesen correspondencia nos trés llingües. Les formes amosaes son los pronomes llibres y los prefixos de suxetu pal anêm y el pele-ata, y les formes llibre y posesivu pal yélî dnye. El anêm y el pele-ata estremen ente una [[clusividad|forma inclusiva]] y otra esclusiva pa 'nós'. Amás el yélî dnye tien formes de númberu dual, que nun se recueyen de siguío:

:{| class=wikitable
|-
! colspan=4| Anêm
|-
| rowspan=2| '''yo''' || rowspan=2| ''{{IPA|ue, a-}}'' || '''excl.''' || ''{{IPA|mɯn, mɯ-}}''
|-
| '''incl.''' || ''{{IPA|el mioŋ, –}}''
|-
| '''tu''' || ''{{IPA|nin, nɯ-}}'' || '''vós''' || ''{{IPA|–, ŋɯ-}}''
|-
| '''él''' || ''{{IPA|–, o-}}'' || rowspan=2|'''ellos''' || rowspan=2|''{{IPA|–, i-}}''
|-
| '''ella''' || ''{{IPA|–, i-}}''
|}

:{| class=wikitable
|-
! colspan=4| Ata
|-
| rowspan=2| '''yo''' || rowspan=2| ''{{IPA|eni, a-}}'' || '''excl.''' || ''{{IPA|neɣi, ta-}}''
|-
| '''incl.''' || ''{{IPA|ŋyŋy, –}}''
|-
| '''tu''' || ''{{IPA|nini, na-}}'' || '''vós''' || ''{{IPA|ŋiŋi, ŋa-}}''
|-
| '''él''' || ''{{IPA|anu, o-}}'' || rowspan=2|'''ellos''' || rowspan=2|''{{IPA|aneʔi, i-}}''
|-
| '''ella''' || ''{{IPA|ani, i-}}''
|}

:{| class=wikitable
|-
! colspan=4| Yélî
|-
| '''yo''' || ''{{IPA|ɳə, a}}'' || '''nós''' || ''{{IPA|ɳ͡mo, ɳ͡mɨ}}''
|-
| '''tu''' || ''{{IPA|nin}}, [[nasal stop|{{IPA|N-}}]]'' || '''vós''' || ''{{IPA|n͡mo, n͡me}}''
|-
| '''él''' || ''{{IPA|–, o}}'' || '''ellos''' || ''{{IPA|–, ji}}''
|}

== Ver tamién ==
* [[Llingües papúes]]

== Referencies ==
{{llistaref}}
=== Bibliografía ===
* ''Structural Phylogenetics and the Reconstruction of Ancient Language History''. Michael Dunn, Angela Terrill, Ger Reesink, Robert A. Foley, Stephen C. Levinson. ''Science'' magacín, 23 Sept. 2005, vol. 309, p 2072.
* [[Malcolm Ross]] (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages." In: Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide and Jack Golson, eds, ''Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples,'' 15-66. Canberra: Pacific Linguistics.

{{ORDENAR:Nueva Bretanzza}}



{{Tradubot|Lenguas de Nueva Bretaña occidental y Rossel}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües papúes orientales]]
[[Categoría:Llingües de Papúa Nueva Guinea]]
Les llingües de Nueva Bretaña occidental y Rossel son una familia llingüística propuesta qu'arrexunta a delles llingües papúes que primeramente s'habíen consideráu llingües aisllaes, falaes en Nueva Bretaña como'l anêm o'l pele-ata y en Isla Rossel como'l yélî dnye.

Estes llingües fueren clasificaes como llingües papúes orientales por Stephen Wurm, pero esti últimu grupu filoxenéticu nun paez sostenible como un tou y foi abandonáu darréu por otres clasificaciones posteriores. Malcolm Ross (2005) foi'l primeru en definir a les llingües de Nueva Bretaña occidental y Rossel como grupu filoxenéticu sobre la base de ciertes similaridades nos pronomes.

 Descripción llingüística 
 Pronomes 
La evidencia pal grupu Nueva Bretaña occidental-Yele provién de les formes de los pronomes personales. Cada llingua tien dos xuegos de pronomes, y dambos conxuntos amuesen correspondencia nos trés llingües. Les formes amosaes son los pronomes llibres y los prefixos de suxetu pal anêm y el pele-ata, y les formes llibre y posesivu pal yélî dnye. El anêm y el pele-ata estremen ente una forma inclusiva y otra esclusiva pa 'nós'. Amás el yélî dnye tien formes de númberu dual, que nun se recueyen de siguío:

{| class=wikitable
|-
! colspan=4| Anêm
|-
| rowspan=2| yo || rowspan=2|  || excl. || 
|-
| incl. || 
|-
| tu ||  || vós || 
|-
| él ||  || rowspan=2|ellos || rowspan=2|
|-
| ella || 
|}

{| class=wikitable
|-
! colspan=4| Ata
|-
| rowspan=2| yo || rowspan=2|  || excl. || 
|-
| incl. || 
|-
| tu ||  || vós || 
|-
| él ||  || rowspan=2|ellos || rowspan=2|
|-
| ella || 
|}

{| class=wikitable
|-
! colspan=4| Yélî
|-
| yo ||  || nós || 
|-
| tu || ,  || vós || 
|-
| él ||  || ellos || 
|}

 Ver tamién 
 Llingües papúes

 Referencies 

 Bibliografía 
 Structural Phylogenetics and the Reconstruction of Ancient Language History. Michael Dunn, Angela Terrill, Ger Reesink, Robert A. Foley, Stephen C. Levinson. Science magacín, 23 Sept. 2005, vol. 309, p 2072.
 Malcolm Ross (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages." In: Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide and Jack Golson, eds, Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples, 15-66. Canberra: Pacific Linguistics.

Categoría:Llingües papúes orientales
Categoría:Llingües de Papúa Nueva Guinea