Diwali
{{Ficha de día feriáu |nome =
 Diwali
|imaxe = Diwali in Pune 2012.jpg
|tamañu_de_imagen = 
|pie_de_imagen = Lámpara y veles del Diwali.
|nome_oficial= 
|otros nomes significáu = 
|orixe_cel = 
|día = Varia según el [[Calendariu hindú]]. La fecha del 2017 ye'l 18 o 19 d'Ochobre, dependiendo de la rexón d'India. 
|día_semana = 
|periodu = 
|empiezo_celebración = 
|lugar_celebración = [[India]], [[Sri Lanka]], [[Birmania]], [[Mauricio]], [[Guyana]], [[Trinidá y Tobagu]], [[Surinam]], [[Malasia]], [[Singapur]] y [[Fixi]]
}}

El '''Diwali'''<ref name="OED-Diwali">The New Oxford Dictionary of English (1998) ISBN 0-19-861263-X - p.540 "'''Diwali''' /dɪwɑːli/ (tamién '''Divali''') '''sustantivu''' festival hindú con lluces...".</ref> (tamién '''Divali''',<ref name="OED-Diwali"/> '''Deepavali''', '''Deepawali''' o "'''festival de les lluces'''"), ye un festival hindú que dura cinco díes<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/166786/Diwali</ref> que se celebra nel mes de Kartika. 
El festival empieza nel día denomináu [[Dhanteras]], que se celebra'l décimu tercer día llunar de Krishna [[Paksha]] ([[cuartu menguante]]) del mes [[Ashvin]] del [[calendariu hindú]] y remata en [[Bhau-beej]], celebráu'l segundu día llunar de Shukla Paksha (cuartu creciente) del mes [[Kartika (month)|Kartik]] [[Dhanteras]], y polo xeneral cai dieciocho díes dempués de [[Navrati|Dussehra]]. Nel [[calendariu gregorianu]], Diwali cai ente mediaos d'ochobre a mediaos de payares. Festividaes similares son celebraes polos miembros de delles relixones n'India, como'l [[hinduismu]], el [[sikhismu]] y el [[jainismo]].<ref name="Sharma2006">{{cita llibru|añu=2006|títulu=Fairs and Festivals of India|nome=S.P.|apellíu=Sharma|first2=Seema|last2=Gupta|editorial=Pustak Mahal|isbn=978-81-223-0951-5|páxina=79|url=https://books.google.com/?id=wPPr9HdmnHcC&pg=PA79&dq=diwali+mahavira+527}}</ref><ref name="N. Upadhye, Review 1982 páxs. 231-232">{{cita publicación|títulu=Mahavira and His Teachings|nome=A. N.|apellíu=Upadhye|editor-first=Richard J.|editor-last=Cohen|publicación=Journal of the American Oriental Society|volume=102|fecha=Jan–Mar 1982|páxines=231–232|doi=10.2307/601199|jstor=601199|númberu=1|editorial=American Oriental Society}}</ref>

==Carauterístiques==
Mientres el Diwali, celebráu una vegada al añu, la xente estrena ropa nuevo, comparte duces y faen esplotar petardos y fueos artificiales. Ye la entrada del añu nuevu hindú, y una de les nueches más significatives y allegres del añu.

La divinidá que preside esta festividá ye [[Lakshmī|Lakshmí]], consorte del dios [[Vishnú]]. Ella ye quien da la prosperidá y la riqueza, por eso ye especialmente importante pa la casta de los comerciantes ''([[vaisyas]])''. Tamién el dios [[Ganesha]] ye especialmente veneráu esi día. Nel este del país venérase particularmente a la diosa [[Kali]].

Nesa ocasión, los sikhs celebren la lliberación del so sestu gurú, [[Hargonbind]], y faen un homenaxe a los diez [[gurú]]s espirituales del [[sikhismu]].

La fiesta tien llugar nel decimoquintu día de la quincena escura del mes de [[kārttika]] (que cada añu puede cayer ente'l [[21 d'ochobre]] y el [[18 de payares]]), y puede durar cuatro o cinco díes. Conmemora la muerte del demoniu [[Bhaumasura|Narakasura]] a manes de [[Krishna]] y la lliberación de dieciséis mil doncelles qu'ésti tenía prisioneres. Celebra tamién el regresu a la ciudá d'[[Ayodhya|Ayodhyā]] del príncipe [[Rāma]] tres la so victoria sobre [[Rawana|Rāvaṇa]], rei de los demonios. Según la lleenda, los habitantes de la ciudá enllenaron les muralles y los teyaos con llámpares por que Rāma pudiera atopar fácilmente'l camín. D'ende empezó la tradición d'encender ensame de lluces mientres la nueche.

Les cases llimpiar de forma especial y afátense con diversos motivos y llámpares d'aceite o veles que s'encender al atapecer.<ref name="Raat">{{cita llibru|url = https://books.google.com/?id=6A9EZRQIT9kC&pg=PA109&dq=lamps+kept+on+diwali+lakshmi#v=onepage&q&f=false|títulu= Meri Khoj Ek Bharat Ki|autor=Pramodkumar|quote=It is extremely important to keep the house spotlessly clean and pure on Diwali. Goddess Lakshmi likes cleanliness, and she will visit the cleanest house first. Lamps are lit in the evening to welcome the goddess. They are believed to light up her path.|fechaaccesu = 26 d'ochobre de 2011|isbn = 978-1-4357-1240-9|date = March 2008}}</ref> Ye avezáu celebrar una comida compuesta de sabrosos platos y dulces, faer regalos a les persones cercanes y familiares, los fueos artificiales y los xuegos. Ye'l momentu p'anovar los llibros de cuentes, faer llimpieza xeneral, reemplazar dellos enseres del llar, pintalo y decoralo pal añu entrante. Ye tradición que la diosa va favorecer de forma especial a quien se reconcilien colos sos enemigos.
[[Ficheru:The Rangoli of Lights.jpg|thumb|230px|left|Decoraciones [[rangoli]] con llámpares d'aceite nun llar mientres Diwali.]]
Aconséyase instalar un altar nun llugar preferente de les cases onde esti presente una imaxe de Lakshmí a la que se-y van ufiertar flores, inciensu y monedes mientres se repite'l [[mantra]]:

{{Cita|oṃ Śrī [[mahalakshmi|Mahā-Lakṣmīyai]] namah''<br />
¡[[Om]]! A la Señora Gran-Fortuna doi-y reverencies.}}

Al anochecer ábrense toles ventanes y puertes de les cases y en caúna d'elles realiza un ufierta de lluz con una llámpara d'aceite o una vela, repitiendo'l mesmu [[mantra]], por que [[Lakshmí]] ente pal restu del añu. Tamién se llancen barcos de papel o llamparuques encendíes a los ríos sagraos, cuanto más lloñe vaigan, mayor va ser la felicidá nel añu viniente y ellabórense unos diseños llamaos ''manorā'', que son unos dibuxos fechos nes parés y que s'afaten mientres el festival. A la salida del sol ye de ritual llavase la cabeza, lo que tien el mesmu méritu que bañase nel sagráu ríu [[Gangā]] (el Ganges).

El simbolismu de la fiesta consiste na necesidá del home d'avanzar escontra la lluz de la Verdá dende la inorancia y la tristura, esto ye, llograr la victoria del [[dharma]] (la virtú) sobre [[adharma]] (falta de virtú).<ref name="ReferenceA">Jean Mead, How and why Do Hindus Celebrate Divali?, ISBN 978-0-237-534-127</ref><ref name="Demon">{{cita llibru|url = https://books.google.com/?id=8HhVcspIBU4C&pg=PA179&dq=lamps+kept+on+diwali+lakshmi+evil+spirit#v=fjhfgyuiuyuiyuuiyii99wtwtyeryyywruiuhyuiyy&q&f=false|títulu= Invisible River: Sir Richard's Last Mission|first=Zak|last=Vera|quote=First Diwali day called ''Dhanteras'' or wealth worship. We perform Laskshmi-Puxa in evening when clay diyas lighted to drive away shadows of evil spirits.|fechaaccesu = 26 d'ochobre de 2011|isbn = 978-1-4389-0020-9|date = February 2010}}</ref>

== Nel jainismo ==
Según los [[jainistas]], nesti día de Diwali el [[Tirthankara]] [[Mahavirá]] algamó la lliberación (moksha/nirvana/siddha) ([[años 540 e.C.|549]] – [[años 470 e.C.|477 e.C. ]]). Mahavira ye conocíu como'l creador del jainismo.

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{Commonscat|Dipavali}}
{{Wikiquote|idioma=en|preposición=sobre}}





{{Tradubot|Diwali}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Festividaes hinduistes]]
[[Categoría:Rituales]]
[[Categoría:Jainismo]]
[[Categoría:Sikhismu]]
El DiwaliThe New Oxford Dictionary of English (1998) ISBN 0-19-861263-X - p.540 "Diwali /dɪwɑːli/ (tamién Divali) sustantivu festival hindú con lluces...". (tamién Divali, Deepavali, Deepawali o "festival de les lluces"), ye un festival hindú que dura cinco díeshttp://www.britannica.com/EBchecked/topic/166786/Diwali que se celebra nel mes de Kartika. 
El festival empieza nel día denomináu Dhanteras, que se celebra'l décimu tercer día llunar de Krishna Paksha (cuartu menguante) del mes Ashvin del calendariu hindú y remata en Bhau-beej, celebráu'l segundu día llunar de Shukla Paksha (cuartu creciente) del mes Kartik Dhanteras, y polo xeneral cai dieciocho díes dempués de Dussehra. Nel calendariu gregorianu, Diwali cai ente mediaos d'ochobre a mediaos de payares. Festividaes similares son celebraes polos miembros de delles relixones n'India, como'l hinduismu, el sikhismu y el jainismo.

Carauterístiques
Mientres el Diwali, celebráu una vegada al añu, la xente estrena ropa nuevo, comparte duces y faen esplotar petardos y fueos artificiales. Ye la entrada del añu nuevu hindú, y una de les nueches más significatives y allegres del añu.

La divinidá que preside esta festividá ye Lakshmí, consorte del dios Vishnú. Ella ye quien da la prosperidá y la riqueza, por eso ye especialmente importante pa la casta de los comerciantes (vaisyas). Tamién el dios Ganesha ye especialmente veneráu esi día. Nel este del país venérase particularmente a la diosa Kali.

Nesa ocasión, los sikhs celebren la lliberación del so sestu gurú, Hargonbind, y faen un homenaxe a los diez gurús espirituales del sikhismu.

La fiesta tien llugar nel decimoquintu día de la quincena escura del mes de kārttika (que cada añu puede cayer ente'l 21 d'ochobre y el 18 de payares), y puede durar cuatro o cinco díes. Conmemora la muerte del demoniu Narakasura a manes de Krishna y la lliberación de dieciséis mil doncelles qu'ésti tenía prisioneres. Celebra tamién el regresu a la ciudá d'Ayodhyā del príncipe Rāma tres la so victoria sobre Rāvaṇa, rei de los demonios. Según la lleenda, los habitantes de la ciudá enllenaron les muralles y los teyaos con llámpares por que Rāma pudiera atopar fácilmente'l camín. D'ende empezó la tradición d'encender ensame de lluces mientres la nueche.

Les cases llimpiar de forma especial y afátense con diversos motivos y llámpares d'aceite o veles que s'encender al atapecer. Ye avezáu celebrar una comida compuesta de sabrosos platos y dulces, faer regalos a les persones cercanes y familiares, los fueos artificiales y los xuegos. Ye'l momentu p'anovar los llibros de cuentes, faer llimpieza xeneral, reemplazar dellos enseres del llar, pintalo y decoralo pal añu entrante. Ye tradición que la diosa va favorecer de forma especial a quien se reconcilien colos sos enemigos.
thumb|230px|left|Decoraciones rangoli con llámpares d'aceite nun llar mientres Diwali.
Aconséyase instalar un altar nun llugar preferente de les cases onde esti presente una imaxe de Lakshmí a la que se-y van ufiertar flores, inciensu y monedes mientres se repite'l mantra:

{{Cita|oṃ Śrī Mahā-Lakṣmīyai namah¡Om! A la Señora Gran-Fortuna doi-y reverencies.}}

Al anochecer ábrense toles ventanes y puertes de les cases y en caúna d'elles realiza un ufierta de lluz con una llámpara d'aceite o una vela, repitiendo'l mesmu mantra, por que Lakshmí ente pal restu del añu. Tamién se llancen barcos de papel o llamparuques encendíes a los ríos sagraos, cuanto más lloñe vaigan, mayor va ser la felicidá nel añu viniente y ellabórense unos diseños llamaos manorā'', que son unos dibuxos fechos nes parés y que s'afaten mientres el festival. A la salida del sol ye de ritual llavase la cabeza, lo que tien el mesmu méritu que bañase nel sagráu ríu Gangā (el Ganges).

El simbolismu de la fiesta consiste na necesidá del home d'avanzar escontra la lluz de la Verdá dende la inorancia y la tristura, esto ye, llograr la victoria del dharma (la virtú) sobre adharma (falta de virtú).Jean Mead, How and why Do Hindus Celebrate Divali?, ISBN 978-0-237-534-127

 Nel jainismo 
Según los jainistas, nesti día de Diwali el Tirthankara Mahavirá algamó la lliberación (moksha/nirvana/siddha) (549 – 477 e.C. ). Mahavira ye conocíu como'l creador del jainismo.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Festividaes hinduistes
Categoría:Rituales
Categoría:Jainismo
Categoría:Sikhismu