Idioma candoshi
{{Ficha d'idioma |nome =
Candoshi-Shapra-Murato
|nativu = 
|familia madre = área amazónica central y oriental
|oficial= 
|zona= [[Departamentu de Loreto|Dto. de Loreto]]
|países= {{bandera2|Perú}}
|falantes= ~3.000 ([[1981]])<ref>Anatole V. Lyovin (1997). ''[https://books.google.cl/books?id=y6Y-L4ogfhIC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false An Introduction to the Languages of the World]''. Oxford: [[Oxford University Press]], páxs. 339. ISBN 0-19-508116-1.</ref> |rank=''Non nos 100 mayores''
|familia=[[Llingües candoshi-chirino|Candoshi-Chirino]]
|axencia=
|mapa= [[Ficheru:Candoshi language.png|280px]]
|iso1= |iso2=cbu |iso3= |sil= cbu
}}
El '''candoshi''', '''shapra''' o '''murato''' ye un idioma, que constitúi l'únicu sobreviviente d'una pequeña familia de llingües de [[Perú]].

== Historia ==
Nel sieglu XVI los europeos entraron en contautu con grupos que falaben llingües candoshi, emparentaes col modernu candoshi-sapra-murato. El subgrupu murato foi contactáu per primer vegada en 1744, y aguantáronse a ser evanxelizaos por [[misioneru|misioneros]] [[xesuites]] n'evanxelizalos en 1748.<ref>Chirif y Mora, 1977.</ref><ref>Adelaar, 2004, p. 457</ref>

== Clasificación ==
El candoshi paez rellacionáu col escasamente documentáu [[idioma chirino|chirino]]. En cuanto al parentescu con otres families de llingües establecíes, el candoshi foi comparáu coles [[llingües jivaroanas]] vecines, anque David Payne, que primeramente propunxo qu'esistía parentescu, asitióse darréu en contra probando que parte de les coincidencies léxiques deber a [[préstamu léxicu|préstamos léxicos]].

Como se mentó David L. Payne (1981) investigó la posible rellación ente les llingües jivaroanas y el candoshi, propuesta enantes por [[Joseph Greenberg|Greenberg]], y anque atopó similaridades léxiques, toos ellos términos de la flora y la fauna, especialmente susceptibles de ser oxetu de préstamu léxicu. En David L. Payne (1990: 84–5) yá nun se considera'l jívaro-candoshi como una unidá filoxenética convicente, y menta similaridades ente'l candohi, l'[[llingües arawak|arawak]] y el [[llingües caribes|caribeñu]].

Finalmente, Kaufman (1994) propón tamién una rellación ente'l candoshi, l'[[idioma omurano|omurano (mayna)]] y el [[idioma taushiro|taushiro]].<ref>Adelaar, 2004, p. 456</ref>

=== Llingües candoshis ===
Les llingües que formaríen la familia candoshi seríen:
* Candoshi, faláu nel departamentu peruanu de [[Departamentu de Loreto|Loreto]].
* Chirino, faláu nel sieglu nos departamentos peruanos d'Amazones y [[Cajamarca]].
* Rabona, faláu na provincia ecuatoriana de [[provincia de Zamora Chinchipe|Zamora Chinchipe]]. Rivet (1934) y Toreru (1993) clasificar como una llingua candoshi, anque Adelaar (2004) considera que la evidencia ye pocu concluyente.
El chirino y el rabona tán documentaos mientres el sieglu XVI, y son mentaos por [[Pedro Cieza de León]] (1553) y en ''Rellación de la tierra de Xaén'' (1586) documentu darréu arrexuntáu dientro de les ''Rellaciones xeográfiques d'Indies'' de Jiménez de la Espada.

== Referencies ==
{{llistaref}}
=== Bibliografía ===
* {{cita llibru |
autor = Adelaar, Wilhem
| títulu = The Language of the Andes
| añu = 2004
| editorial = [[Cambridge University Press]]
| id = ISBN 978-0-521-36275-7
}}
* {{cita llibru |
autor = Jiménez de la Espada, Marcos
| títulu = Rellaciones xeográfiques d'Indies: Perú |
añu = 1881-1887 [1965]
| editorial = 
| allugamientu = Madrid 
| id = 
}}

== Enllaces esternos ==
*[https://web.archive.org/web/20120105191057/http://www.sil.org/americas/peru/pubs/ccp04.pdf Zitimina Koko, Cuentos folclóricos de los Candoshi]
*[http://www.ethnologue.com/show_map.asp?name=PE&seq=10 Mapa llingüísticu de Perú]



{{Tradubot|Idioma candoshi}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües candoshi-chirino|Candoshi]]
[[Categoría:Llingües de Perú|Candoshi]]
El candoshi, shapra o murato ye un idioma, que constitúi l'únicu sobreviviente d'una pequeña familia de llingües de Perú.

 Historia 
Nel sieglu XVI los europeos entraron en contautu con grupos que falaben llingües candoshi, emparentaes col modernu candoshi-sapra-murato. El subgrupu murato foi contactáu per primer vegada en 1744, y aguantáronse a ser evanxelizaos por misioneros xesuites n'evanxelizalos en 1748.Chirif y Mora, 1977.Adelaar, 2004, p. 457

 Clasificación 
El candoshi paez rellacionáu col escasamente documentáu chirino. En cuanto al parentescu con otres families de llingües establecíes, el candoshi foi comparáu coles llingües jivaroanas vecines, anque David Payne, que primeramente propunxo qu'esistía parentescu, asitióse darréu en contra probando que parte de les coincidencies léxiques deber a préstamos léxicos.

Como se mentó David L. Payne (1981) investigó la posible rellación ente les llingües jivaroanas y el candoshi, propuesta enantes por Greenberg, y anque atopó similaridades léxiques, toos ellos términos de la flora y la fauna, especialmente susceptibles de ser oxetu de préstamu léxicu. En David L. Payne (1990: 84–5) yá nun se considera'l jívaro-candoshi como una unidá filoxenética convicente, y menta similaridades ente'l candohi, l'arawak y el caribeñu.

Finalmente, Kaufman (1994) propón tamién una rellación ente'l candoshi, l'omurano (mayna) y el taushiro.Adelaar, 2004, p. 456

 Llingües candoshis 
Les llingües que formaríen la familia candoshi seríen:
 Candoshi, faláu nel departamentu peruanu de Loreto.
 Chirino, faláu nel sieglu nos departamentos peruanos d'Amazones y Cajamarca.
 Rabona, faláu na provincia ecuatoriana de Zamora Chinchipe. Rivet (1934) y Toreru (1993) clasificar como una llingua candoshi, anque Adelaar (2004) considera que la evidencia ye pocu concluyente.
El chirino y el rabona tán documentaos mientres el sieglu XVI, y son mentaos por Pedro Cieza de León (1553) y en Rellación de la tierra de Xaén (1586) documentu darréu arrexuntáu dientro de les Rellaciones xeográfiques d'Indies de Jiménez de la Espada.

 Referencies 

 Bibliografía 
 
 

 Enllaces esternos 
Zitimina Koko, Cuentos folclóricos de los Candoshi
Mapa llingüísticu de Perú

Candoshi
Candoshi