Idioma monu
{{Ficha d'idioma |nome =
Monu, Monachi
|nativu = ?
|familia madre = llingües utoazteques
|oficial=
|países= {{USA}}
|zona=[[California]]
|falantes= ~40
|familia=[[Llingües uto-azteques]]<br />
&nbsp;Uto-azteques septentrionales<br />
&nbsp;&nbsp;[[Llingües númicas|Númico]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;Númico occidental<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Idioma monu'''
|axencia=
|iso1= |iso2= |iso3=mnr |sil= mnr
}}
El '''monu''' o '''monachi''' ye una [[llingües uto-azteques|llingua uto-azteca]] falada nos [[Estaos Xuníos]] pola tribu monu del centru-este de [[California]] y que na actualidá ta práuticamente estinguida. 

== Distribución xeográfica ==
Dientro de les llingües uto-azteques esta llingua pertenez al grupu númico. Dellos investigadores estremen dientro del Monu dos dialeutos l'oriental y l'occidental. La denominación Monachi usábase comúnmente col Monu occidental, anque tien de señalase qu'esti nun ye un términu nativu, sinón un [[heteroglotónimo]].

Investigóse bien pocu sobre'l Monu oriental que se fala nes [[reserva india|reserves indies]] de Lone Pine, Independence, Big Pine, Bishop y Benton. Nun esistió nengún censu de falantes de Monu oriental, polo que'l númberu de falantes de la llingua monu ye con casi toa seguridá incorreutu. Amás, munchos falantes nun sienten que nun son abondo fluentes na llingua como pa ser consideraos como falantes de la llingua.

== Fonoloxía ==

{| {{tablaguapa}}
!
! [[consonante llabial|llabial]]
! [[consonante alveolar|alveolar]]
! [[consonante palatal|palatal]]
! [[consonante velar|velar]]
! [[consonante uvular|uvular]]
! [[consonante glotal|glotal]]
|-align=center
! [[Oclusiva]]
| style="font-size:larger;" |{{IPA|p}}
| style="font-size:larger;" |{{IPA|t}}
| 
| style="font-size:larger;" |{{IPA|k, kʷ}}
| style="font-size:larger;" |{{IPA|q, qʷ}}
| style="font-size:larger;" |{{IPA|ʔ}}
|-align=center
! [[Africada]]
| 
| style="font-size:larger;" |{{IPA|t͡s}}
|
|
|
|
|-align=center
! [[Fricativa]]
| style="font-size:larger;" |{{IPA|v}}
| style="font-size:larger;" |{{IPA|s}}
| 
| style="font-size:larger;" |{{IPA|x}}
| 
| style="font-size:larger;" |{{IPA|h}}
|-align=center
! [[consonante nasal|Nasal]]
| style="font-size:larger;" |{{IPA|m}}
| style="font-size:larger;" |{{IPA|n}}
| 
| 
| 
| 
|-align=center
! [[Aproximante]]
| style="font-size:larger;" |{{IPA|w}} 
| style="font-size:larger;" |{{IPA|l}}
| style="font-size:larger;" |{{IPA|j}}
| 
| 
| 
|}
Son frecuentes les trescripciones alternatives:
* /c/, pal fonema /{{IPA|ts}}/.
* /y/, pal fonema /{{IPA|j}}/.
* / ' /, pal fonema /{{IPA|ʔ}}/.

Tolos fonemes tienen [[alófonos]] sonoros y sordos, condicionaos pol contestu fonolóxicu y la posición del acentu. L'acentu a diferencia de lo qu'asocede en munches llingües uto-azteques meridionales nun ye fonémico.

== Referencies ==
* Bethel, Rosalie; Paul Kroskrity; & Chris Loether. 1993. A Dictionary of Western Monu. In press.

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=mnr Ethnologue report for Monu]
** [http://www.ethnologue.com/show_lang_family.asp?code=mnr Linguistic lineage for Monu]




{{Tradubot|Idioma mono}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües númicas|Monu]]
[[Categoría:Llingües amerindies d'Estaos Xuníos|Monu]]
[[Categoría:Llingües amenazaes|Monu]]
El monu o monachi ye una llingua uto-azteca falada nos Estaos Xuníos pola tribu monu del centru-este de California y que na actualidá ta práuticamente estinguida. 

 Distribución xeográfica 
Dientro de les llingües uto-azteques esta llingua pertenez al grupu númico. Dellos investigadores estremen dientro del Monu dos dialeutos l'oriental y l'occidental. La denominación Monachi usábase comúnmente col Monu occidental, anque tien de señalase qu'esti nun ye un términu nativu, sinón un heteroglotónimo.

Investigóse bien pocu sobre'l Monu oriental que se fala nes reserves indies de Lone Pine, Independence, Big Pine, Bishop y Benton. Nun esistió nengún censu de falantes de Monu oriental, polo que'l númberu de falantes de la llingua monu ye con casi toa seguridá incorreutu. Amás, munchos falantes nun sienten que nun son abondo fluentes na llingua como pa ser consideraos como falantes de la llingua.

 Fonoloxía 

 llabial alveolar palatal velar uvular glotal Oclusiva  Africada  Fricativa   Nasal     Aproximante    
Son frecuentes les trescripciones alternatives:
 /c/, pal fonema //.
 /y/, pal fonema //.
 / ' /, pal fonema //.

Tolos fonemes tienen alófonos sonoros y sordos, condicionaos pol contestu fonolóxicu y la posición del acentu. L'acentu a diferencia de lo qu'asocede en munches llingües uto-azteques meridionales nun ye fonémico.

 Referencies 
 Bethel, Rosalie; Paul Kroskrity; & Chris Loether. 1993. A Dictionary of Western Monu. In press.

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Ethnologue report for Monu
 Linguistic lineage for Monu

Monu
Monu
Monu