Idioma tuyuca
{{Tradubot|Idioma tuyuca}}
{{idioma}}
El '''tuyuca''' ―tamién llamáu '''dochkafuara''', '''dojkapuara''', '''doxká-poárá''', '''doka-poara''', '''tejuca''' (/teyúka/), '''tuiuca''' o '''tuyuka'''― ye un [[llingües tucanas|idioma tucano]] faláu polos [[tuyuca]]. Esti grupu habita ente l'estáu [[Brasil|brasilanu]] d'[[Amazones (Brasil)|Amazones]] y el departamentu [[Colombia|colombianu]] de [[Vaupés]]. L'idioma tuiuca ye faláu por unes 570&nbsp;persones<ref>{{cita web |url=http://www.nativeplanet.org/indigenous/ethnicdiversity/latinamerica/colombia/indigenous_data_colombia_tuyuca.shtml |títulu=Indigenous Communities from Colombia: Tuyuca |editorial=Native Planet |fechaaccesu=23 d'avientu de 2009 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171106091356/http://www.nativeplanet.org/indigenous/ethnicdiversity/latinamerica/colombia/indigenous_data_colombia_tuyuca.shtml |fechaarchivu=2017-11-06 }}</ref><!-- (o unes 1000, según la fonte).{{cita riquida}}-->

== Descripción llingüística ==
=== Fonoloxía ===

Les [[consonante]]s en tuyuca son {{IPA|/p,t,k,b,d,ɡ,s,r,w,j,h/}} y les vocales son {{IPA|/i,ɨ,o,y,a,o/}}, más la [[nasalización]] silábica y l'acentu fonéticu.<ref name="Barnes1984" />

=== Gramática ===

La llingua tuyuca ye un idioma [[postposición|postposicional]], [[llingua aglutinante|aglutinante]] y con orde [[Suxetu Oxeto Verbu]]. Unu de les sos traces más peculiares ye la [[evidencialidad]] obligatoria, esto ye, el falante tien de referir con marques gramaticales la so conocencia de l'afirmación que realiza. Esisten en tuyuca cinco paradigmes de evidencialidad: visual, non visual, aparente, fechu conocíu de segunda mano y camientu. El paradigma de ''fechu conocíu de segunda mano'' namái puede emplegase en pasáu y el paradigma de ''aparente'' nun s'emplega na primer persona del presente.<ref name="Barnes1984">Janes Barnes (1984). "Evidentials in the Tuyuca verb." ''International Journal of American Linguistics'' '''50''', páxs. 255–71.</ref>

Envalórase qu'esti idioma tien ente 50 y 140 [[categoría nominal|categoríes nominales]] qu'arrexunten a los [[sustantivu|sustantivos]].<ref name="Economist">{{cita web |url=http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=15108609 |títulu= Difficult Languages: Tongue Twisters - In search of the world's hardest language |editorial=[[The Economist]] | fecha=17 d'avientu de 2009 |fechaaccesu=23 d'avientu de 2009}}</ref>
La evidencialidad y la gran cantidá de categoríes nominales fixeron que'l diariu d'Estaos Xuníos ''[[The Economist]]'' considerar como l'idioma "más difícil del mundu".<ref>[http://www.economist.com/node/15108609?story_id=15108609 Artículu en ''The Economist''.]</ref>
(Obviamente dende un puntu llingüísticu científicu esa afirmación nun tien sentíu).

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [https://web.archive.org/web/20100819194552/http://lingweb.eva.mpg.de/ids/ Tuyuca language dictionary online from IDS.]

{{ORDENAR:Tuyuca}}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües tucanas]]
[[Categoría:Llingües aglutinantes]]
[[Categoría:Llingües de Brasil]]
[[Categoría:Llingües de Colombia]]
[[Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu]]
El tuyuca ―tamién llamáu dochkafuara, dojkapuara, doxká-poárá, doka-poara, tejuca (/teyúka/), tuiuca o tuyuka― ye un idioma tucano faláu polos tuyuca. Esti grupu habita ente l'estáu brasilanu d'Amazones y el departamentu colombianu de Vaupés. L'idioma tuiuca ye faláu por unes 570 persones

 Descripción llingüística 
 Fonoloxía 

Les consonantes en tuyuca son  y les vocales son , más la nasalización silábica y l'acentu fonéticu.

 Gramática 

La llingua tuyuca ye un idioma postposicional, aglutinante y con orde Suxetu Oxeto Verbu. Unu de les sos traces más peculiares ye la evidencialidad obligatoria, esto ye, el falante tien de referir con marques gramaticales la so conocencia de l'afirmación que realiza. Esisten en tuyuca cinco paradigmes de evidencialidad: visual, non visual, aparente, fechu conocíu de segunda mano y camientu. El paradigma de fechu conocíu de segunda mano namái puede emplegase en pasáu y el paradigma de aparente nun s'emplega na primer persona del presente.Janes Barnes (1984). "Evidentials in the Tuyuca verb." International Journal of American Linguistics 50, páxs. 255–71.

Envalórase qu'esti idioma tien ente 50 y 140 categoríes nominales qu'arrexunten a los sustantivos.
La evidencialidad y la gran cantidá de categoríes nominales fixeron que'l diariu d'Estaos Xuníos The Economist considerar como l'idioma "más difícil del mundu".Artículu en The Economist.
(Obviamente dende un puntu llingüísticu científicu esa afirmación nun tien sentíu).

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Tuyuca language dictionary online from IDS.

Categoría:Llingües tucanas
Categoría:Llingües aglutinantes
Categoría:Llingües de Brasil
Categoría:Llingües de Colombia
Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu