Rendaku
El {{nihongo|'''Rendaku'''|連濁||llit. "sonoridá secuencial"}} ye un fenómenu na morfofonoloxía [[Idioma xaponés|xaponesa]] que gobierna la sonoridá de la consonante inicial de la porción non inicial d'un compuestu.
El rendaku puede ser vistu en:
:[Kabushiki] + [Kaisha] > [[Kabushiki Gaisha]] ("valores (bursátil)" + "Sociedá" → Compañía en bolsa de valores)
:[finxu] + [finxu] > [hitobito] ("persona" + "persona" → "xente")
:[toki] + [toki] > [tokidoki] ("tiempu" + "tiempu" → "delles vegaes")
:[te] + [kami] > [tegami] ("mano" + "papel" → "carta")

== Consideración ==
=== Ley de Lyman ===
La llei de Lyman diz que'l rendaku nun va asoceder cuando'l segundu elementu del compuestu contién una [[obstruyente]] sonora en cualquier posición.
:[yama] + [kaji] > [yamakaji], non *[yamagaji] ("monte" + "fueu" > "quema forestal") (l'asteriscu indica'l vocablu incorreutu)
:[hitori] + [tabi] > [hitoritabi], non *[hitoridabi] ("una persona" + "viaxe" > "viaxando solu")
:[tsuno] + [tokage] > [tsunotokage], non *[tsunodokage] ("cuernu" + "llagartu" > "llagartu cornudu")
Esta llei foi redescubierta por Benjamin Smith Lyman en [[1894]], yá que mientres el [[periodu Edo]] Kamo no Mabuchi<ref>{{cita llibru | apellíu = Ito | nome = Shingo | títulu = Kinsei Kokugoshi | fecha = 1928 | editorial = Tachikawa Bunmeido | llugar = Osaka | idioma = xaponés}}</ref> y [[Motori Norinaga]]<ref>{{cita publicación|apellíu=Endo|nome=Kunimoto|títulu=Hirendaku non Hozoku non Shocho to Sono Imi: Dakushion to Bion to non Kankei kara|añu=1981|idioma=xaponés}}</ref> separada y independientemente afayar nel [[sieglu XVIII]].

=== Orixe de les pallabres ===
Les pallabres que nun son d'orixe sinojaponés difícilmente usen el rendaku:
:[kabushiki] + [kaisha] > [kabushikigaisha] ("bolsa de valores" + "compañía" > "corporación")
:[aisu] + [kōhī] > [aisukōhī], non *[aisugōhī] ("xelu" + "café" > "café xelao")

=== Semántica ===
El rendaku nun tiende a apaecer nos comuestos del valor semánticu "X y Y ":
:[yama] + [kawa] > [yamakawa] "montes y ríos"
Compare esto con [yama] + [kawa] > [yamagawa] "ríu de monte".

=== Llende de la ramificación ===
Finalmente, el rendaku ye bloquiáu por un "llende de la ramificación". El rendaku presentar nel segundu elementu d'un compuestu de ramificación derechu:
:([o] + [shiro]) + [washi] > [ojirowashi] ({"cola" + "blancu"} + "águila" > "águila de cola blanca") 
:[mon] + ([shiro + chō]) > [monshirochō], non *[monjirochō] ("blasón familiar" + {"blancu" + "caparina"} > "caparina de la col")

== Impredecibilidad ==
A pesar de les regles que s'amosaron pa esplicar la manifestación del rendaku, entá permanecen exemplos en munches pallabres onde nun hai una regla definida. El rendaku puede ser difícil inclusive pa los falantes nativos, particularmente nos [[nomes xaponeses]], onde'l rendaku puede o nun siguir les regles. En munchos casos un nome escritu puede o nun tener rendaku, dependiento la persona. Por casu, 中田 pue ser lleíu en delles formes, tanto ''Nakata'' como ''Nakada''.

== Ver tamién ==
*[[Mutación consonántica]]
*[[Lenición]]
*[[Sandhi]]

== Referencies ==
{{llistaref}}



{{Tradubot|Rendaku}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Idioma xaponés]]
El  ye un fenómenu na morfofonoloxía xaponesa que gobierna la sonoridá de la consonante inicial de la porción non inicial d'un compuestu.
El rendaku puede ser vistu en:
[Kabushiki] + [Kaisha] > Kabushiki Gaisha ("valores (bursátil)" + "Sociedá" → Compañía en bolsa de valores)
[finxu] + [finxu] > [hitobito] ("persona" + "persona" → "xente")
[toki] + [toki] > [tokidoki] ("tiempu" + "tiempu" → "delles vegaes")
[te] + [kami] > [tegami] ("mano" + "papel" → "carta")

 Consideración 
 Ley de Lyman 
La llei de Lyman diz que'l rendaku nun va asoceder cuando'l segundu elementu del compuestu contién una obstruyente sonora en cualquier posición.
[yama] + [kaji] > [yamakaji], non *[yamagaji] ("monte" + "fueu" > "quema forestal") (l'asteriscu indica'l vocablu incorreutu)
[hitori] + [tabi] > [hitoritabi], non *[hitoridabi] ("una persona" + "viaxe" > "viaxando solu")
[tsuno] + [tokage] > [tsunotokage], non *[tsunodokage] ("cuernu" + "llagartu" > "llagartu cornudu")
Esta llei foi redescubierta por Benjamin Smith Lyman en 1894, yá que mientres el periodu Edo Kamo no Mabuchi y Motori Norinaga separada y independientemente afayar nel sieglu XVIII.

 Orixe de les pallabres 
Les pallabres que nun son d'orixe sinojaponés difícilmente usen el rendaku:
[kabushiki] + [kaisha] > [kabushikigaisha] ("bolsa de valores" + "compañía" > "corporación")
[aisu] + [kōhī] > [aisukōhī], non *[aisugōhī] ("xelu" + "café" > "café xelao")

 Semántica 
El rendaku nun tiende a apaecer nos comuestos del valor semánticu "X y Y ":
[yama] + [kawa] > [yamakawa] "montes y ríos"
Compare esto con [yama] + [kawa] > [yamagawa] "ríu de monte".

 Llende de la ramificación 
Finalmente, el rendaku ye bloquiáu por un "llende de la ramificación". El rendaku presentar nel segundu elementu d'un compuestu de ramificación derechu:
([o] + [shiro]) + [washi] > [ojirowashi] ({"cola" + "blancu"} + "águila" > "águila de cola blanca") 
[mon] + ([shiro + chō]) > [monshirochō], non *[monjirochō] ("blasón familiar" + {"blancu" + "caparina"} > "caparina de la col")

 Impredecibilidad 
A pesar de les regles que s'amosaron pa esplicar la manifestación del rendaku, entá permanecen exemplos en munches pallabres onde nun hai una regla definida. El rendaku puede ser difícil inclusive pa los falantes nativos, particularmente nos nomes xaponeses, onde'l rendaku puede o nun siguir les regles. En munchos casos un nome escritu puede o nun tener rendaku, dependiento la persona. Por casu, 中田 pue ser lleíu en delles formes, tanto Nakata como Nakada.

 Ver tamién 
Mutación consonántica
Lenición
Sandhi

 Referencies 

Categoría:Idioma xaponés