Papiru de Brooklyn
{{Documentu}}
El '''papiru de Brooklyn''' (''47.218.48'' y ''47.218.85'', tamién conocíu como'l '''papiru médicu de Brooklyn''') ye un [[papiru]] médicu que data del [[antiguu Exiptu]] y ye unu de los más antiguos escritos sobre [[Medicina]] y ofidiología calteníos.<ref name="B">{{cita web|url=http://indigo.ie/~marrya/papyri.html|títulu=Ancient Egyptian Medical papyri, Indgo.ie|fechaaccesu=24 d'ochobre de 2012}}</ref><ref name="C">{{cita web|url=http://www.aams.org.au/contents.php?subdir=library/history/&filename=pharonic_egypt|títulu=Australian Academy of Medicine & Surgery|fechaaccesu=24 d'ochobre de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20190305173434/http://www.aams.org.au/contents.php?subdir=library%2Fhistory%2F&filename=pharonic_egypt|fechaarchivu=2019-03-05}}</ref><ref name="D">{{cita web|url=http://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/60690/Roll|títulu= Brooklyn Museum |fechaaccesu=24 d'ochobre de 2012}}</ref><ref name="Y">{{cita web|url=http://www.kori-lindner.de/pharma-dokumente-im-orixinal/medizingeschichte/cat_view/1-pharma-dokumente-im-orixinal/37-medizingeschichte/38-aegyptische-medizin-papyri|títulu=Kori-Lindner.de (german)|fechaaccesu=24 d'ochobre de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140201183732/http://www.kori-lindner.de/pharma-dokumente-im-orixinal/medizingeschichte/cat_view/1-pharma-dokumente-im-orixinal/37-medizingeschichte/38-aegyptische-medizin-papyri|fechaarchivu=1 de febreru de 2014}}</ref><ref name="F">{{cita web|url=http://www.pharaonen.info/papyri.htm#papyr|títulu=Pharaonen.info (german)|fechaaccesu=24 d'ochobre de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181003155650/http://www.pharaonen.info/papyri.htm#papyr|fechaarchivu=2018-10-03}}</ref><ref name="G">{{cita web|url=http://www.oup.com/us/pdf/ancient.egypt/medicine.pdf|títulu=Oxford University Press, Ancient Egypt medicine, page 355|fechaaccesu=24 d'ochobre de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120929082223/http://www.oup.com/us/pdf/ancient.egypt/medicine.pdf|fechaarchivu=29 de setiembre de 2012}}</ref><ref name="H">{{cita web|url=http://www.medizinische-papyri.de/Start/html/medizinische_papyri.html|títulu= Medizinische Papyri.de (german)|fechaaccesu=24 d'ochobre de 2012}}</ref> El manuscritu ta fecháu alredor del 450&nbsp;e.&nbsp;C. y güei ye calteníu nel [[Muséu de Brooklyn]] en [[Nueva York]].

==Historia==
La fecha del descubrimientu del rollu nun ye conocida. Foi adquiríu alredor de 1889 por [[Charles Edwin Wilbour]] y donáu al muséu pola so fía Theodora Wilbour al empiezu de la década de 1930.<ref name="D" /> El manuscritu podría habese aniciáu nel templu de [[Heliópolis]].<ref name="Y" /><ref name="F" />

En 1989, l'[[Exiptoloxía|exiptólogu]] francés [[Serge Sauneron]] publicó una estensa descripción del manuscritu nel so llibru "''[http://www.ifao.egnet.net/publications/catalogue/978-2-7247-0077-0/ Un traité égyptien d'ophiologie - Papyrus du Brooklyn Museum nos 47.218.48 et 85]"''<ref name="C" /><ref name="Y" />

Los antiguos exipcios yeren bien conscientes tantu de la utilidá de les culiebres pa controlar plagues como de los peligros plantegaos polos sos venenu. Les deidaes venceyaes coles culiebres yeren veneraes cola esperanza de prevenir ataques eventuales polos sos representantes terrenales.<ref>{{cita llibru|apellíu=Bleiberg|nome=Edward|títulu=Soulful Creatures: Animal Mummies in Ancient Egypt|fecha=2013|editorial=Brooklyn Museum}}</ref>

Anguaño, el manuscritu nun ta n'exhibición nel Muséu de Brooklyn. Los númberos del archivu son ''47.218.48'' y ''47.218.85''.

==El manuscritu==
El papiru de Brooklyn consiste nun rollu de papiru estremáu en dos partes con delles d'elles perdíes. El so llargor total ta envalorada en 175 × 27&nbsp;cm.<ref name="Y"/><ref name="F"/> El testu ta escritu nel [[Rectu y versu|anverso]]. Los distintos númberos refieren a la parte cimera (-48, 66,5 × 27,5&nbsp;cm) y l'inferior (-85, 66,5 × 27,5&nbsp;cm) del rollu.<ref name="D"/>

Trátase d'una escoyeta; la primer parte describe sistemáticamente un númberu de distintos [[Serpentes|ofidios]] y la segunda, describe distintos tratamientos pa los sos [[Mordedura de serpiente|mordedures de culiebres]].<ref name="Y" /><ref name="F" /><ref name="G" /><ref name="H" /> El manuscritu tamién contién tratamientos pa les mordedures d'escorpiones y d'arañes.<ref name="C" />

El rollu ta fecháu ente los años 660 y 330 e.C., alredor de la [[Dinastía XXX d'Exiptu|dinastía XXX]].<ref name="D" /><ref name="Y" /><ref name="F" /><ref name="G" /><ref name="H" /> Sicasí, el testu ta escritu nun estilu comúnmente utilizáu mientres l'[[Imperiu Mediu d'Exiptu|Imperiu Mediu]] lo que podría suxerir que'l so orixe podría unviase a la [[Dinastía XIII d'Exiptu|dinastía XIII]].<ref name="C" />

===Conteníu===
El testu continua páxina a páxina, alternando ente les dos partes del papiru. D'esta miente cada páxina completa empieza con 47.218.48 y remata con 47.218.85 (el númberu d'accesu dau pol Muséu de Brooklyn). El títulu y el principiu del trabayu tán perdíos, y la parte restante de la primer seición empieza na llinia 15 de la parte más baxa (páxina designada 1) y sigue hasta la páxina 2 tantu de la parte cimera como de la parte inferior, rematando na llinia 16 de la postrera. La primer seición entiende una descripción sistemática de culiebres y les sos mordedures. La última llinia establez qu'hubo descripciones de 38 culiebres y les sos mordedures de les cualos les primeres 13 tán perdíes.

La segunda seición empieza na llinia 17, páxina 2 de les partes inferiores (47.218.85), y sigue casi completa hasta'l quintu par de páxines. Namái les metaes del llau derechu del sestu par de páxines permanez. La segunda seición empieza nel párrafu 39 con una introducción importante: ''"Empiezu de la escoyeta de remedios para... estrayer el venenu de toes... culiebres, tolos escorpiones, toes la tarántulas y toes culiebres, na mano de los sacerdotes kherep de Serqet y p'alloñar toles culiebres y sellar les sos boques".''

La segunda seición depués sigue con munchos remedios y unos pocos conxuros p'aquellos que fueron mordíos por culiebres. La organización de los remedios ye puramente práctica, y na so mayor parte ta basada nes especies de culiebres responsables de les mordedures, o los síntomes carecíos pola víctima. Los remedios tán nel orde típicu de les prescripciones qu'apaecen nel [[papiru Ebers]] y otros papiros médicos los cualos taben aparentemente destinaos pa doctores llaicos. Esti papiru aprove la más notable evidencia de la cercanía de los roles paralelos del médicu ''swnw'' y los varios sacerdotes comenenciudos na sanación.<ref>{{cita llibru|apellíu=Nunn|nome=John|títulu=Ancient Egyptian Medicine|editorial=University of Oklahoma Press|fechaaccesu=17 de xunu de 2014}}</ref>

==Llista de culiebres na primer parte del Papiru==

:::{| {{tablaguapa}}
|-
! Párrafu !! Nome exipciu !! Carauterístiques<br>distintives!! Severidá de<br>la mordedura !! Deidá acomuñada !! Tratamientu específicu (párrafu)
|-
| 14 || (perdíu) || (perdíu) || pue ser salváu || nenguna || -
|-
| 15 || Gran culiebra Aapep || totalmente colorada, banduyu blancu, 4 dientes || Muerte rápida || nenguna || -
|-
| 16 || ''gany'' || totalmente negra || Muerte rápida || [[Sobek]] || -
|-
| 17 || ''ikher'' || escura, llega al home || Muerte rápida¹ || Kherybakef || -
|-
| 18 || ''ka-en-am'' || color de falpayar, cabeza grande, cola de mure || Puede salvase || Sobek/[[Neith]] || -
|-
| 19 || ''kedjuu'' || pequeña como una llagartesa || Muerte rápida || nenguna || -
|-
| 20 || ''sedbu'' || colorada, güeyos mariellos || Puede salvase || nenguna || 48,52
|-
| 21 || ''nebed''<sup>2</sup> || verde, banduyu blancu || Non letal || [[Hathor]] || -
|-
| 22 || ''fy tiam'' || color de ''rer'' culiebra || Non letal || [[Geb]] || 51
|-
| 23 || blanca ''henep''<sup>2</sup> || totalmente blanca, 4 dientes || Podría provocar la muerte || [[Serqet]] || 78
|-
| 24 || colorada ''henepu''<sup>2</sup> || blanca, llombu coloráu, 4 dientes || Puede salvase || [[Set|Seth]] || 80
|-
| 25 || ''neki'' || 2,4 m llargu || Non letal || [[Ra]] || 45,47
|-
| 26 || ''fy'' || imaxe de lotu na frente || Non letal || [[Horus]] || -
|-
| 27 || ''fy''(sopladora) || verde/azul nel pescuezu, movimientu reptante únicu || Puede salvase || Horus || 73
|-
| 28 || ''fy''(con cuernos) || color de falpayar || Non letal || Horus || 75
|-
| 29 || ''fy''(pequeña) || color de falpayar, ensin cuernos || Puede salvase || Horus || -
|-
| 30 || ''fy'' || ensin descripción || Puede salvase || Horus || -
|-
| 31 || ''fy''(machu) || como'l colloráu ''henepu'' 24 enriba || Puede salvase || Seth/Geb || -
|-
| 32 || ''hefaw llabrar'' || color arena || Non letal || Seth || -
|-
| 33 || ''hefaw nefet'' || color de falpayar, fai soníos altos de soplíes || Puede salvase || Horus || -
|-
| 34 || (perdíu) || totalmente blanca || Puede salvase || Seth || -
|-
| 35 || ''r-bedjadja'' || negra, 3 dientes || (perdíu) || [[Khonsu]] || 53
|-
| 36 || ''sedbu'' || banduyu y pescuezos doraos, atopar nos campos inofensiva || (perdíu) || 52
|-
| 37 || (perdíu) || negru, banduyu blancu || Non letal || Hathor || -
|-
| 38 || ''kar'' || verde, camuda los colores acordies cola redolada || Puede salvase || [[Anubis]] || -
|}

:::* <sup>1</sup> Puede salvase si la culiebra ta débil
:::* <sup>2</sup> Pronome femenín usáu na totalidá de la descripción 
:::* Númberu de dientes refier a la firida producida pola mordedura :::*
La pallabra ''fy'' podría significar víbora, o una culiebra que paez tal<ref>{{cita llibru|apellíu=Nunn|nome=John|títulu=Ancient Egyptian Medicine|editorial=University of Oklahoma Press|páxina=184|fechaaccesu=17 de xunu de 2014}}</ref>

==Galería==
<gallery widths="140px" heights="140px" perrow="4" align="center">
Ficheru:Brooklyn Papyrus, 664 - 332 B.C.E., 47.218.48a.jpg|Papiru de Brooklyn, 664 - 332 e.C., Muséu de Brooklyn.
Ficheru:Brooklyn Papyrus, 664 - 332 B.C.E., 47.218.48b.jpg|Papiru de Brooklyn, 664 - 332 e.C., Muséu de Brooklyn.

</gallery>

== Ver tamién ==

* [[Medicina nel Antiguu Exiptu]]
* [[Papiros d'Elefantina]]
* [[Charles Edwin Wilbour]]
{{commons|Egyptian antiquities in the Brooklyn Museum}}

== Referencies ==
{{llistaref}}

==Bibliografía==
*Nunn, John Francis ''[https://books.googlese/books?id=WHfEnVU6z8IC&lpg=PA25&ots=mLL-yGnZ68&dq=Brooklyn%20Medical%20Papyrus&pg=PA40%23v=onepage&q=Brooklyn%2520Medical%2520Papyrus&f=false#v=onepage&q=Brooklyn%2520Medical%2520Papyrus&f=false Ancient Egyptian Medicine, page 40]''. University of Oklahoma Press, 2002. ISBN 0-8061-3504-2
*Sauneron, Serge ''[https://books.googlese/books/about/Un_trait%C3%A9_%C3%A9gyptien_d_ophiologie.html?id=bedWAAAAMAAJ&redir_esc=y Un traité égyptien d'ophiologie]''. [[Institut Français d'Archéologie Orientale]], 1989. ISBN 978-2724700770

== Enllaces esternos ==
* [http://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/60690/Roll Brooklyn papyrus - 48]
* [http://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/124173/Papyrus_Roll Brooklyn papyrus - 85]

<br>
----
{{Traducíu ref|en|Brooklyn Papyrus|oldid=613296631|trad=}}







{{Tradubot|Papiro de Brooklyn}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Lliteratura del Antiguu Exiptu]]
[[Categoría:Lliteratura médica]]
[[Categoría:Papiros exipcianos]]
[[Categoría:Muséu de Brooklyn]]
[[Categoría:Historia de la medicina]]
El papiru de Brooklyn (47.218.48 y 47.218.85, tamién conocíu como'l papiru médicu de Brooklyn) ye un papiru médicu que data del antiguu Exiptu y ye unu de los más antiguos escritos sobre Medicina y ofidiología calteníos. El manuscritu ta fecháu alredor del 450 e. C. y güei ye calteníu nel Muséu de Brooklyn en Nueva York.

Historia
La fecha del descubrimientu del rollu nun ye conocida. Foi adquiríu alredor de 1889 por Charles Edwin Wilbour y donáu al muséu pola so fía Theodora Wilbour al empiezu de la década de 1930. El manuscritu podría habese aniciáu nel templu de Heliópolis.

En 1989, l'exiptólogu francés Serge Sauneron publicó una estensa descripción del manuscritu nel so llibru "Un traité égyptien d'ophiologie - Papyrus du Brooklyn Museum nos 47.218.48 et 85"

Los antiguos exipcios yeren bien conscientes tantu de la utilidá de les culiebres pa controlar plagues como de los peligros plantegaos polos sos venenu. Les deidaes venceyaes coles culiebres yeren veneraes cola esperanza de prevenir ataques eventuales polos sos representantes terrenales.

Anguaño, el manuscritu nun ta n'exhibición nel Muséu de Brooklyn. Los númberos del archivu son 47.218.48 y 47.218.85.

El manuscritu
El papiru de Brooklyn consiste nun rollu de papiru estremáu en dos partes con delles d'elles perdíes. El so llargor total ta envalorada en 175 × 27 cm. El testu ta escritu nel anverso. Los distintos númberos refieren a la parte cimera (-48, 66,5 × 27,5 cm) y l'inferior (-85, 66,5 × 27,5 cm) del rollu.

Trátase d'una escoyeta; la primer parte describe sistemáticamente un númberu de distintos ofidios y la segunda, describe distintos tratamientos pa los sos mordedures de culiebres. El manuscritu tamién contién tratamientos pa les mordedures d'escorpiones y d'arañes.

El rollu ta fecháu ente los años 660 y 330 e.C., alredor de la dinastía XXX. Sicasí, el testu ta escritu nun estilu comúnmente utilizáu mientres l'Imperiu Mediu lo que podría suxerir que'l so orixe podría unviase a la dinastía XIII.

Conteníu
El testu continua páxina a páxina, alternando ente les dos partes del papiru. D'esta miente cada páxina completa empieza con 47.218.48 y remata con 47.218.85 (el númberu d'accesu dau pol Muséu de Brooklyn). El títulu y el principiu del trabayu tán perdíos, y la parte restante de la primer seición empieza na llinia 15 de la parte más baxa (páxina designada 1) y sigue hasta la páxina 2 tantu de la parte cimera como de la parte inferior, rematando na llinia 16 de la postrera. La primer seición entiende una descripción sistemática de culiebres y les sos mordedures. La última llinia establez qu'hubo descripciones de 38 culiebres y les sos mordedures de les cualos les primeres 13 tán perdíes.

La segunda seición empieza na llinia 17, páxina 2 de les partes inferiores (47.218.85), y sigue casi completa hasta'l quintu par de páxines. Namái les metaes del llau derechu del sestu par de páxines permanez. La segunda seición empieza nel párrafu 39 con una introducción importante: "Empiezu de la escoyeta de remedios para... estrayer el venenu de toes... culiebres, tolos escorpiones, toes la tarántulas y toes culiebres, na mano de los sacerdotes kherep de Serqet y p'alloñar toles culiebres y sellar les sos boques".

La segunda seición depués sigue con munchos remedios y unos pocos conxuros p'aquellos que fueron mordíos por culiebres. La organización de los remedios ye puramente práctica, y na so mayor parte ta basada nes especies de culiebres responsables de les mordedures, o los síntomes carecíos pola víctima. Los remedios tán nel orde típicu de les prescripciones qu'apaecen nel papiru Ebers y otros papiros médicos los cualos taben aparentemente destinaos pa doctores llaicos. Esti papiru aprove la más notable evidencia de la cercanía de los roles paralelos del médicu swnw y los varios sacerdotes comenenciudos na sanación.

Llista de culiebres na primer parte del Papiru

{| 
|-
! Párrafu !! Nome exipciu !! Carauterístiquesdistintives!! Severidá dela mordedura !! Deidá acomuñada !! Tratamientu específicu (párrafu)
|-
| 14 || (perdíu) || (perdíu) || pue ser salváu || nenguna || -
|-
| 15 || Gran culiebra Aapep || totalmente colorada, banduyu blancu, 4 dientes || Muerte rápida || nenguna || -
|-
| 16 || gany || totalmente negra || Muerte rápida || Sobek || -
|-
| 17 || ikher || escura, llega al home || Muerte rápida¹ || Kherybakef || -
|-
| 18 || ka-en-am || color de falpayar, cabeza grande, cola de mure || Puede salvase || Sobek/Neith || -
|-
| 19 || kedjuu || pequeña como una llagartesa || Muerte rápida || nenguna || -
|-
| 20 || sedbu || colorada, güeyos mariellos || Puede salvase || nenguna || 48,52
|-
| 21 || nebed2 || verde, banduyu blancu || Non letal || Hathor || -
|-
| 22 || fy tiam || color de rer culiebra || Non letal || Geb || 51
|-
| 23 || blanca henep2 || totalmente blanca, 4 dientes || Podría provocar la muerte || Serqet || 78
|-
| 24 || colorada henepu2 || blanca, llombu coloráu, 4 dientes || Puede salvase || Seth || 80
|-
| 25 || neki || 2,4 m llargu || Non letal || Ra || 45,47
|-
| 26 || fy || imaxe de lotu na frente || Non letal || Horus || -
|-
| 27 || fy(sopladora) || verde/azul nel pescuezu, movimientu reptante únicu || Puede salvase || Horus || 73
|-
| 28 || fy(con cuernos) || color de falpayar || Non letal || Horus || 75
|-
| 29 || fy(pequeña) || color de falpayar, ensin cuernos || Puede salvase || Horus || -
|-
| 30 || fy || ensin descripción || Puede salvase || Horus || -
|-
| 31 || fy(machu) || como'l colloráu henepu 24 enriba || Puede salvase || Seth/Geb || -
|-
| 32 || hefaw llabrar || color arena || Non letal || Seth || -
|-
| 33 || hefaw nefet || color de falpayar, fai soníos altos de soplíes || Puede salvase || Horus || -
|-
| 34 || (perdíu) || totalmente blanca || Puede salvase || Seth || -
|-
| 35 || r-bedjadja || negra, 3 dientes || (perdíu) || Khonsu || 53
|-
| 36 || sedbu || banduyu y pescuezos doraos, atopar nos campos inofensiva || (perdíu) || 52
|-
| 37 || (perdíu) || negru, banduyu blancu || Non letal || Hathor || -
|-
| 38 || kar || verde, camuda los colores acordies cola redolada || Puede salvase || Anubis || -
|}

 1 Puede salvase si la culiebra ta débil
 2 Pronome femenín usáu na totalidá de la descripción 
 Númberu de dientes refier a la firida producida pola mordedura :::*
La pallabra fy podría significar víbora, o una culiebra que paez tal

Galería

 Ver tamién 

 Medicina nel Antiguu Exiptu
 Papiros d'Elefantina
 Charles Edwin Wilbour

 Referencies 

Bibliografía
Nunn, John Francis Ancient Egyptian Medicine, page 40. University of Oklahoma Press, 2002. ISBN 0-8061-3504-2
Sauneron, Serge Un traité égyptien d'ophiologie. Institut Français d'Archéologie Orientale, 1989. ISBN 978-2724700770

 Enllaces esternos 
 Brooklyn papyrus - 48
 Brooklyn papyrus - 85

Categoría:Lliteratura del Antiguu Exiptu
Categoría:Lliteratura médica
Categoría:Papiros exipcianos
Categoría:Muséu de Brooklyn
Categoría:Historia de la medicina