Idioma folia
{{Ficha d'idioma |nome =
Folia |nativu =
Adja, ajagbe, hwè
|familia madre = Llingües níxer-congu
|oficial = 
|países = {{bandera2|Benín}} <br/ > {{bandera2|Togu}}
|zona = Principalmente: <br /> [[Kouffo]] (Benín)<br /> [[Altiplanu (Togu)]]
|falantes = 512&nbsp;000 (ethnologue)<ref name=ethnologue1/> <br /> 679&nbsp;000 (joshuaproject)<ref name=joshuaproject1/>
|h1 = 
|h2 = 
|rank =
|llingua_muerta = 
|familia = [[Llingües Níxer-Congu|Níxer-Congu]]<br />
&nbsp;[[Llingües Volta-Congu|Volta-Congu]]<br />
&nbsp;&nbsp;[[llingües Benue-kwa|Benue-kwa]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[llingües gbe|Gbe]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Folia'''
|iso1=
|iso2= 
|iso3= ajg
|mapa = [[Ficheru:Gbe languages-es.png|280px]]
|mapa_lleenda = Distribución de les [[llingües gbe]].
}}
El '''folia''' (tamién ''adja'', ''ajagbe'' o ''hwè'') ye una [[Llingües nixerocongoleses|llingua nigerocongolesa]] falada pol [[pueblu folia]] en [[Benín]] y [[Togu]] y polos [[hwes]] de Togu.<ref name="ethnologue1">{{cita web |url=http://www.ethnologue.com/language/ajg|fechaaccesu=13 febrer 2015|títulu=Folia, A language of Benin|editor=ethnologue}}</ref><ref name="joshuaproject1">{{cita web |url=http://joshuaproject.net/languages/ajg|fechaaccesu=13 febrer 2015|títulu=Language: Folia|editor=joshuaproject}}</ref><ref name="glottolog">{{cita web |url=http://glottolog.org/resource/languoid/id/ajab1235|fechaaccesu=13 febrer 2015|títulu=Language: Folia|editor=glottolog}}</ref>

El folia ye una [[Llingües kwa|llingua kwa]], familia llingüística que forma parte de les [[Llingües Benue-Congu|llingües Benué-Congu]]. Concretamente, según Ethnologue, forma parte del grupu llingüísticu de les [[llingües gbe]].<ref name=":1">{{cita web |url = http://www.ethnologue.com/subgroups/gbe|títulu= Gbe|fechaaccesu= 5 de febreru de 2015|idioma = |editor = ethnologue|data = }}</ref>

== Distribución xeográfica ==
Según Ethnologue hai 512&nbsp;500 folia. Según Joshuaproject hai 679&nbsp;000 falantes de folia ente Togu y Benín. Les sos árees de distribución xeográfica son:<ref name="ethnologue1" /><ref name="joshuaproject1" />
* En Benín, el so área natural formar les comuñes d'[[Aplahoué]], [[Djakotomey]], [[Dogbo]], [[Klouékanmè]], [[Lalo (Benín)|Lalo]] y [[Toviklin]] nel departamentu de [[Kouffo]]; [[Athiémé]] y [[Houéyogbé]] nel de [[Monu (Benín)|Monu]] y [[Djidja]] y [[Agbangnizoun]] nel de [[Zou]]. Tamién se fala nes ciudaes multillingües del sur del país como [[Cotonú]].
* En Togu, falar en partes de les rexones del [[Altiplanu (Togu)|Altiplanu]] y [[Marítima (Togu)|Marítima]].

== Vocabulariu ==
;Pronomes y axetivos posesivos
{| {{tablaguapa}}
!danny
|Sub
!ŋ, enyɛ
|mi, me
!anyi
|mio, mios
|-
!è
|Tu
!eo, eɔ
|ti, te
!ao
|el to, les tos, los tos
|-
!é
|Él, ella
!i, eyi, eyɛ
|le
!yi
|el so, les sos, los sos
|-
!mì
|Nosotros
!mì, mìwo
|nos
!mìwo
|nuesu, nuesos
|-
!mí
|Vosotros
!mí, míwo
|os
!míwo
|vuesu, vuesos
|-
!wo
|Ellos, elles
!wo, wowo
|les
!wowo
|les sos
|}

;Númberos
{| {{tablaguapa}}
!1
|eɖe/ɖeka
!11
|wiɖeka
!21
|ewi vɔnɖeka
!31
|egban hoɖeka
|-
!2
|eve/amɛve
!12
|wive
!22
|ewi vɔnve
!32
|egban hove
|-
!3
|etɔn/amɛtɔn
!13
|witɔn
!23
|ewi vɔntɔn
!33
|egban hotɔn
|-
!4
|enɛ/amɛnɛ
!14
|winɛ
!24
|ewi vɔnnɛ
!34
|egban honɛ
|-
!5
|atɔn/amatɔn
!15
|wiatɔn
!25
|ewi vɔn-atɔn
!35
|egban hoatɔn
|-
!6
|adɛn/amadɛn
!16
|wiadɛn
!26
|ewi vɔn-adɛn
!36
|egban hoadɛn
|-
!7
|adrɛ/amadrɛ
!17
|wiadrɛ
!27
|ewi vɔn-adrɛ
!37
|egban hoadrɛ
|-
!8
|enyi/amɛnyi
!18
|winyi/vetolemiwɛ
!28
|ewi vɔnnyi/vetolegbanmɛ
!38
|egban honyi/vetolekamɛ
|-
!9
|nyiɖe/amashiɖekɛ
!19
|wiashiɖekɛ/ɖekatolemiwɛ
!29
|ewi vɔn-ashiɖekɛ/ɖekatolegbanmɛ
!39
|egban hoashiɖekɛ/ɖekatolekamɛ
|-
!10
|ewo/amɛwo
!20
|ewi
!30
|egban
!40
|eka
|}

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Bibliografía ==
* Capo, Hounkpati B. Christophe. 1987. ''Renaissance du gbe (une langue de l'Afrique occidentals): réflexions critiques et constructives sur l'eve, le fon, le gen, l'aja, le gun''. Hamburg: Helmut Buske Verlag. 256pp. (Publicació sobre la tesi '''Renaissance de gbe, une langue de l'Afrique occidentals: étude critique sur les langues ajatado''', Institut National des Sciences de l'Education, Université du Benin-Lomé, 1986.)
* Capo, Hounkpati B. Christophe. 1986. ''Renaissance de gbe, une langue de l'Afrique occidentals. Etude critique sur les langues ajatado: l'eve, le fon, le gen, l'aja, le gun''. (''Etudes et documents de sciences humaines, série A'', 13.) Lomé: Inst. National des Sciences de l'Education, Universitat de Benín.
* Bertho, [Révérend] [Père] J. 1947. ''Parenté de la langue Yoruba de la Nigéria du Sud et de la Adja de la région côtière du dahomey et du Togo''. A: ''Notes africaines: bulletin d'information et de correspondance'' 35. 10-11.
* Tchitchi, Toussaint Yauvi. 1984. ''Systématique de l'Ajagbe''. Universitat de la Sorbonne Nouvelle (Paris 3). París: Univ. 441pp. (Paris 3).
* Morley, Eric A. 2010. ''A Grammar of Ajagbe''. (''Languages of the World/Materials'', 480.) Múnic: Lincom. 128pp.
* Capo, Hounkpati B. C. 1989. ''The neolanguage approach to orthography: The case of Gbe''. A: Bergman, Ted G. (ed.), ''Proceedings of the round table on assuring the feasibility of standardization within dialect chains'', Noordwijkerhout, The Netherlands, Septembre de 1988, 31-62. Nairobi: Summer Institute of Linguistics.
* Agbekponou, C. 1984. Etude descriptive d'un parler aja: phonologie du ajagbe d'Akonana. Université Nationale du Bénin. viii+148pp.
* 2007. ''Lire et écrire l'ajagbe (Guide pratique pour ceux qui savent lire le français)''.
* 2007. Shidadɔ: lehanci yí wo a ze nii dó ɔ?.
* Kluge, Angela and Tompkins, Barbara. 2002. ''Sociolinguistic survey of the Aja language area''. SIL Electronic Survey Reports 2002-020. 94. SIL International.

{{ORDENAR:Folia}}

{{Tradubot|Idioma aja}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües gbe]]
[[Categoría:Llingües de Benín]]
[[Categoría:Llingües de Togu]]
[[Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu]]
El folia (tamién adja, ajagbe o hwè) ye una llingua nigerocongolesa falada pol pueblu folia en Benín y Togu y polos hwes de Togu.

El folia ye una llingua kwa, familia llingüística que forma parte de les llingües Benué-Congu. Concretamente, según Ethnologue, forma parte del grupu llingüísticu de les llingües gbe.

 Distribución xeográfica 
Según Ethnologue hai 512 500 folia. Según Joshuaproject hai 679 000 falantes de folia ente Togu y Benín. Les sos árees de distribución xeográfica son:
 En Benín, el so área natural formar les comuñes d'Aplahoué, Djakotomey, Dogbo, Klouékanmè, Lalo y Toviklin nel departamentu de Kouffo; Athiémé y Houéyogbé nel de Monu y Djidja y Agbangnizoun nel de Zou. Tamién se fala nes ciudaes multillingües del sur del país como Cotonú.
 En Togu, falar en partes de les rexones del Altiplanu y Marítima.

 Vocabulariu 
Pronomes y axetivos posesivos
dannySubŋ, enyɛmi, meanyimio, miosèTueo, eɔti, teaoel to, les tos, los toséÉl, ellai, eyi, eyɛleyiel so, les sos, los sosmìNosotrosmì, mìwonosmìwonuesu, nuesosmíVosotrosmí, míwoosmíwovuesu, vuesoswoEllos, elleswo, wowoleswowoles sos

Númberos
1eɖe/ɖeka11wiɖeka21ewi vɔnɖeka31egban hoɖeka2eve/amɛve12wive22ewi vɔnve32egban hove3etɔn/amɛtɔn13witɔn23ewi vɔntɔn33egban hotɔn4enɛ/amɛnɛ14winɛ24ewi vɔnnɛ34egban honɛ5atɔn/amatɔn15wiatɔn25ewi vɔn-atɔn35egban hoatɔn6adɛn/amadɛn16wiadɛn26ewi vɔn-adɛn36egban hoadɛn7adrɛ/amadrɛ17wiadrɛ27ewi vɔn-adrɛ37egban hoadrɛ8enyi/amɛnyi18winyi/vetolemiwɛ28ewi vɔnnyi/vetolegbanmɛ38egban honyi/vetolekamɛ9nyiɖe/amashiɖekɛ19wiashiɖekɛ/ɖekatolemiwɛ29ewi vɔn-ashiɖekɛ/ɖekatolegbanmɛ39egban hoashiɖekɛ/ɖekatolekamɛ10ewo/amɛwo20ewi30egban40eka

 Referencies 

 Bibliografía 
 Capo, Hounkpati B. Christophe. 1987. Renaissance du gbe (une langue de l'Afrique occidentals): réflexions critiques et constructives sur l'eve, le fon, le gen, l'aja, le gun. Hamburg: Helmut Buske Verlag. 256pp. (Publicació sobre la tesi Renaissance de gbe, une langue de l'Afrique occidentals: étude critique sur les langues ajatado, Institut National des Sciences de l'Education, Université du Benin-Lomé, 1986.)
 Capo, Hounkpati B. Christophe. 1986. Renaissance de gbe, une langue de l'Afrique occidentals. Etude critique sur les langues ajatado: l'eve, le fon, le gen, l'aja, le gun. (Etudes et documents de sciences humaines, série A, 13.) Lomé: Inst. National des Sciences de l'Education, Universitat de Benín.
 Bertho, [Révérend] [Père] J. 1947. Parenté de la langue Yoruba de la Nigéria du Sud et de la Adja de la région côtière du dahomey et du Togo. A: Notes africaines: bulletin d'information et de correspondance 35. 10-11.
 Tchitchi, Toussaint Yauvi. 1984. Systématique de l'Ajagbe. Universitat de la Sorbonne Nouvelle (Paris 3). París: Univ. 441pp. (Paris 3).
 Morley, Eric A. 2010. A Grammar of Ajagbe. (Languages of the World/Materials, 480.) Múnic: Lincom. 128pp.
 Capo, Hounkpati B. C. 1989. The neolanguage approach to orthography: The case of Gbe. A: Bergman, Ted G. (ed.), Proceedings of the round table on assuring the feasibility of standardization within dialect chains, Noordwijkerhout, The Netherlands, Septembre de 1988, 31-62. Nairobi: Summer Institute of Linguistics.
 Agbekponou, C. 1984. Etude descriptive d'un parler aja: phonologie du ajagbe d'Akonana. Université Nationale du Bénin. viii+148pp.
 2007. Lire et écrire l'ajagbe (Guide pratique pour ceux qui savent lire le français).
 2007. Shidadɔ: lehanci yí wo a ze nii dó ɔ?.
 Kluge, Angela and Tompkins, Barbara. 2002. Sociolinguistic survey of the Aja language area. SIL Electronic Survey Reports 2002-020. 94. SIL International.

Categoría:Llingües gbe
Categoría:Llingües de Benín
Categoría:Llingües de Togu
Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu