Caleta Austral
{{llocalidá}}
[https://mapcarta.com/20143904 Mapa de la caleta]

'''Caleta Austral'''<ref group="Nota">Encamiéntase lleer esti artículu teniendo a la vista un atles y/o les cartes de navegación de les zones que se menten.</ref> ta asitiada nel [[océanu Pacíficu]] na rexón austral de [[Chile]], al sur del [[golfu de Penas]] ente la [[islla Pengüin]] y l'estremu norte de la [[islla Juan Stuven]] del [[archipiélagu Wellington]].
 
Alministrativamente pertenez a la provincia [[Capitán Prat]] de la [[XI Rexón de Aisén]].{{harvnp|Aysén|2018}}

Dende hai aproximao 6.000 años les sos costes fueron habitaes pol pueblu [[kawésqar]]. A empiezos del sieglu XXI esti pueblu fuera práuticamente escastáu pola aición del home blancu.

== Allugamientu ==
Según el Carreru les sos coordenaes son {{coord|47|48|50|S|74|49|39|W}}. Formar ente la [[islla Pengüin]] y la mariña norte de la [[islla Juan Stuven]]. Tien un sacu d'ocho cables y un anchu na so parte central de cuatro cables. El fondu ye fango blancu duru lo qu'asegura un bon tenedero, entá con vientos fuertes del NO. El fondu ye pareyu , de 25 metros. Dende'l fondeadero vese la lluz del faru islla San Pedro.

Pola so amplitú, bon fondu, proteición y facilidá pa dexalo de nueche considerar a esta caleta bien cimera a toles otres esistentes na zona. Nun tien una aguada, pero sí abondosu lleña. El mariscu ye escasu.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1982|p=68}}

== Xeoloxía y orografía ==
Son una socesión de tierres altes y barrancosas con numberosos cumes y puexos bien paecíos ente sigo. Los sos cabos y puntes terminen en forma abrupta.

Les costes son acantiladas y les sos canales, polo xeneral son llimpies y abiertes, onde hai estorbises estos tán invariablemente marcaos por sargazos.

Esisten altores bastante notables que sirven pa reconocer la entrada a los distintos senos, canales o badees. Estes tán claramente indicaes nes respeutives [[Carta náutica|cartes]] y [[Derrotero|derrotero]] de la rexón.

Nel pasáu produció un fundimientu del territoriu provocáu pol alcuentru, frente a la [[península de Taitao]], de tres plaques tectóniques: la de [[Placa de Naza|Naza]] y l'[[Placa Antártica|Antártica]] que se mueven escontra l'este, y la [[Placa Suramericana|Suramericana]] que se mueve escontra l'oeste. Esta situación causó un bultable fundimientu del cantu de la placa Suramericana baxando los suelos al so nivel actual, lo que puede comprobase pola fragmentación del territoriu y la penetración del mar nos llugares fundíos, surdiendo gran cantidá d'islles.

Data de la [[Era Terciaria|dómina terciaria]]; y ye productu de la mesma causa xeolóxica que fizo apaecer primero'l cordal de la Mariña y depués la de los Andes. Na [[Edá del Xelu|edá glacial]], tomó'l so aspeutu actual siendo la continuación escontra'l sur de la [[Cordal de la Mariña (Pacíficu Sur)|cordal de la Mariña]].

Ye d'orixe [[ígneu]] pola clase de roca que la constitúi y pol so relieve aspru ya irregular, característicu de les cadenes d'erupción.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1982|pp=37,38}}

== Climatoloxía ==
La rexón ye afeutada de cutio por vientos del oeste y pol pasu frecuente de sistemes fronteros. Estos sistemes fronteros xenerar na llatitú 60° S, zona na que conflúin mases d'aire subtropical y mases d'aire polar creando una petrina de baxes presiones que forma los sistemes fronteros.
 
Esta área tien un [[clima]] que se conoz como “templáu fríu lluviosu” que s'estiende dende la parte sur de la [[X Rexón de Los Lagos]] hasta'l [[estrechu de Magallanes]]. Equí rexístrense les máximes cantidaes de precipitaciones, en [[islla Guarello]] algamáronse hasta 9.000 mm añales.

La nubosidad atmosférica ye alta, los díes estenos son escasos. L'amplitú térmica ye amenorgada, la oscilación añal ye d'aproximao 4° C con una temperatura medio de 9&nbsp;°C. Bastia mientres tol añu siendo más lluviosu escontra la seronda.

Esisten solu dos estaciones: branu ya iviernu. El branu empieza en setiembre y los vientos empiecen a ronden del NO al SO. Los díes empieza a ser más llargos y n'ochobre pueden haber dellos díes estenos. Nos meses d'avientu, xineru y febreru los vientos yá soplen cuasi puramente del SO con gran intensidá.

Les agües, nesta estación, son frecuentes pero non tan persistentes como nel iviernu y preséntense so la forma de fuertes y bayurosos bastios. La meyor dómina del añu ye la que va de febreru a abril. En mayu reparen braveces de mar que traen muncha marexada. En mayu cayen les primera nevazones les que siguen mientres tol iviernu. Les nevazones dacuando son tan trupes que la visibilidá vese amenorgada a non más de 100 metros. El vientu rondó al NO. Los meses de xunu y xunetu considérense los peores del añu. El mal tiempu ye l'estáu normal de la rexón, el bon tiempu ye un accidente transitoriu

Na mayoría de los senos, esteros y canales les tierres altes faen camudar la direición del vientu verdaderu. El vientu tiende a soplar a lo llargo de les canales, siguiendo la so direición y escontra baxo nos valles.

Nos puertos y fondeaderos que s'atopen a sotaventu de les tierres altes, cuando los bastios que soplen polo alto atopen quebraes o valles, baxen por ellos en forma repentina y violenta, a estos bastios conózse-yos como [[Williwaw|“williwaws”]].

El vientu dominante en tola zona según el mes ye: xineru del NO – febreru del O – marzu y abril del O – mayu ronda al S – xunu camuda al SO – xunetu y agostu ente l'O al SO – setiembre del E y del N – ochobre del O – payares del O al NO y n'avientu del ONO.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1982|pp=39-46}}

== Flora y fauna ==
Nes fasteres y fondalaes de los cuetos crez un monte tupiu que s'afirma nes fiendes de les roques, los árboles enxaréyense unos con otros. De normal nun se desenvuelven sobre los 50 metros sobre'l nivel del mar, pero onde ta abellugáu del vientu dominante xube hasta los 200 y 300 metros sobre dichu nivel.

Sobre la roca desnuda reparar una formación esponxosa sobre la cual crecen [[líquen]]es y [[mofu|mofos]] dende los cualos surde l'agua a la menor presión que s'exerza sobre la so superficie. Dellos árboles son l'[[Fagus|haya]], el [[tepú]] y el [[Drimys winteri|canelu]].{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1982|p=38}}

El reinu animal ye bien amenorgáu, pueden atopase el [[foín]] y dalgunos [[royedor|royedores]]. Hai [[llobu|llobos]] y [[llondra|llondres]]. Ente les aves terrestre y acuáticu podemos atopar el [[martín pescador]], el [[Curaeus curaeus|tordu]], el [[malvís]], el [[cisne]], el [[coríu]], el [[pingüín]], el [[Chloephaga poliocephala|canquén]], la [[gavilueta]] y el [[Tachyeres pteneres|quetro]] o coríu a vapor. Ente los pexes atopen el [[Centropomidae|róbalo]], el [[Odontesthes regia|pejerrey]], el [[Malacanthidae|blancucu]] y la [[vieya]]. Ente los mariscos hai [[Lithodes santolla|centolles]], [[Callinectes sapidus|jaibas]], [[Erinaceinae|corcuspinos]] y [[Mytilidae|choros]].{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1982|p=39}}

== Producción ==

=== Producción minera ===
Namái s'atoparon minerales de [[piedra caliar]] na [[islla Guarello]] el que ye estrayíu y embarcáu pola [[Compañía d'Aceru del Pacíficu]] y de [[mármol]] na [[islla Diego de Almagro]].

=== Producción ganadera ===
El [[senu Última Esperanza]] pola bona calidá de les sos camperes ye la única parte d'esta rexón onde se desenvolvió con escelente resultáu la crianza de ganáu corderuno, lo qu'anició industries de carnes frigorizadas, graserías y esportación de llanes.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1982|p=38}}

== Historia ==
A cuntar de 1520, col descubrimientu del [[estrechu de Magallanes]], poques rexones fueron tan esploraes como la de les [[canales de la Patagonia]]. Nes cartes antigües la rexón de la Patagonia, ente los paralelos 48° y 50° Sur, apaecía ocupada cuasi puramente por una gran islla denominada “Campana” separada del continente pela canal de la nación Calén”, nación que se supunxo esistió hasta'l sieglu XVIII ente los paralelos 48° y 49° de latitud sur.

Dende mediaos del sieglu XX eses canales son percorríos con seguridá por grandes naves de toles naciones, gracies a les numberoses reconocencies y trabayos hidrográficos efectuaos neses peligroses costes.

Por más de 6.000 años estes canales y les sos costes fueron percorríes polos [[kawésqar]], indíxenes, nómades canoeros. Hai dos hipótesis sobre la so llegada a los llugares de poblamientu. Una, que procedíen del norte siguiendo la ruta de les [[canales chilotes]] y que travesaron escontra'l sur cruciando l'[[ismu d'Ofqui]]. La otra ye que procedíen dende'l sur y qu'al traviés d'un procesu de colonización y tresformamientu de poblaciones cazadores terrestres, procedentes de la Patagonia Oriental, poblaron les islles del estrechu de Magallanes y xubieron poles canales de la Patagonia hasta'l [[golfu de Penas]]. A empiezos del sieglu XXI esti pueblu fuera práuticamente aniquiláu pola aición del home blancu.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1982|p=25}}

== Ver tamién ==
{{Llista de columnes|2|
* [[Orografía]]
* [[Xeoloxía]]
* [[Glaciación Würm (Edá de Xelu)]]
* [[Islles de Chile]]
* [[Xeografía de Chile]]
* [[Chile insular]]
* [[Islles de Chile]]
* [[Golfos per superficie]]
* [[Historia de la patagonia]]
* [[Patagonia chilena]]
* [[Pueblos orixinarios chilenos]]
* [[Provincia de Chiloé]]
* [[Islla Grande de Chiloé]]
* [[Conquista de Chiloé]]
* [[Mitoloxía chilota]]
* [[Español chilote]]
* [[Ponte de Chacao]]
* [[Parques nacionales de Chile]]
* [[Canales de la Patagonia]]
* [[Canales chilotes]]
* [[Canales fueguinos]]
* [[Historia de Chiloé]]
}}

== Notes ==
{{llistaref|grupu="Nota"}}

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Bibliografía utilizada ==
* {{cita llibru |
autor = Institutu Xeográficu Militar
| títulu = Atles de la República de Chile | 
añu = 1970
| editorial = Santiago - Chile - Institutu Xeográficu Militar
| id = Segunda edición
}}
* {{cita llibru |
autor = Institutu Hidrográficu de l'Armada de Chile |
títulu = Atles Hidrográficu de Chile | 
añu = 1974
| editorial = Valparaíso - Chile - Institutu Hidrográficu de l'Armada | 
id = Primer edición
}}
* {{cita llibru |
autor = Institutu Hidrográficu | 
títulu = Carreru de la Mariña de Chile Volume III |
añu = 1982
| editorial = Valparaíso - Chile - Institutu Hidrográficu de l'Armada | 
id = 5ª edición
}}
* {{cita llibru |
autor =Incafo, S.A.
| títulu =Chile y los sos parques nacionales
| añu =1982 
| editorial = Madrid - España - La Naturaleza n'Iberoamérica | 
id =84-85389-35-2 
}}
*{{cita publicación |apellíu=Aysén |nome=Rexón |enllaceautor=Gobiernu de Chile |añu=2018 |títulu=Gobierno de Chile - Rexón d'Aysén|url=https://www.gob.cl/rexones/region-de-aysen/ |fechaaccesu=11 d'abril de 2018}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat|Islands of Chile|islles de Chile|preposición=sobre les}}
{{commonscat|Flora of Chile|flora de Chile|preposición=sobre la}}
{{commonscat|Animals of Chile|fauna de Chile|preposición=sobre la}}
*[https://www.directemar.cl/ Directemar - Armada de Chile]
*{{Enllaz rotu|1=Reglamentu de practicaje y pilotaje - Armada de Chile. |2=http://www.subtrans.gob.cl/subtrans/doc/Reglamentu%20practicaje%20y%20pilotaje%20TM-008.pdf |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }}
*[http://www.ligamar.cl/revis6/35.htm Revista Mar Lliga Marítima de Chile].
*[https://web.archive.org/web/20091225175513/http://biblioteca.ucv.cl/poseidon/llibros/llibro2/i51.html Oceanografía xeolóxica UCV]

{{Tradubot|Caleta Austral}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llocalidaes de la provincia Capitán Prat]]
[[Categoría:Islles de Chile]]
[[Categoría:Canales de Chile]]
[[Categoría:Xeografía de Chile]]
[[Categoría:Fiordos de Chile]]
[[Categoría:Penínsules de Chile]]
[[Categoría:Puertos de Chile]]
[[Categoría:Parques nacionales de Chile]]
[[Categoría:Patagonia chilena]]
Mapa de la caleta

Caleta AustralEncamiéntase lleer esti artículu teniendo a la vista un atles y/o les cartes de navegación de les zones que se menten. ta asitiada nel océanu Pacíficu na rexón austral de Chile, al sur del golfu de Penas ente la islla Pengüin y l'estremu norte de la islla Juan Stuven del archipiélagu Wellington.
 
Alministrativamente pertenez a la provincia Capitán Prat de la XI Rexón de Aisén.

Dende hai aproximao 6.000 años les sos costes fueron habitaes pol pueblu kawésqar. A empiezos del sieglu XXI esti pueblu fuera práuticamente escastáu pola aición del home blancu.

 Allugamientu 
Según el Carreru les sos coordenaes son . Formar ente la islla Pengüin y la mariña norte de la islla Juan Stuven. Tien un sacu d'ocho cables y un anchu na so parte central de cuatro cables. El fondu ye fango blancu duru lo qu'asegura un bon tenedero, entá con vientos fuertes del NO. El fondu ye pareyu , de 25 metros. Dende'l fondeadero vese la lluz del faru islla San Pedro.

Pola so amplitú, bon fondu, proteición y facilidá pa dexalo de nueche considerar a esta caleta bien cimera a toles otres esistentes na zona. Nun tien una aguada, pero sí abondosu lleña. El mariscu ye escasu.

 Xeoloxía y orografía 
Son una socesión de tierres altes y barrancosas con numberosos cumes y puexos bien paecíos ente sigo. Los sos cabos y puntes terminen en forma abrupta.

Les costes son acantiladas y les sos canales, polo xeneral son llimpies y abiertes, onde hai estorbises estos tán invariablemente marcaos por sargazos.

Esisten altores bastante notables que sirven pa reconocer la entrada a los distintos senos, canales o badees. Estes tán claramente indicaes nes respeutives cartes y derrotero de la rexón.

Nel pasáu produció un fundimientu del territoriu provocáu pol alcuentru, frente a la península de Taitao, de tres plaques tectóniques: la de Naza y l'Antártica que se mueven escontra l'este, y la Suramericana que se mueve escontra l'oeste. Esta situación causó un bultable fundimientu del cantu de la placa Suramericana baxando los suelos al so nivel actual, lo que puede comprobase pola fragmentación del territoriu y la penetración del mar nos llugares fundíos, surdiendo gran cantidá d'islles.

Data de la dómina terciaria; y ye productu de la mesma causa xeolóxica que fizo apaecer primero'l cordal de la Mariña y depués la de los Andes. Na edá glacial, tomó'l so aspeutu actual siendo la continuación escontra'l sur de la cordal de la Mariña.

Ye d'orixe ígneu pola clase de roca que la constitúi y pol so relieve aspru ya irregular, característicu de les cadenes d'erupción.

 Climatoloxía 
La rexón ye afeutada de cutio por vientos del oeste y pol pasu frecuente de sistemes fronteros. Estos sistemes fronteros xenerar na llatitú 60° S, zona na que conflúin mases d'aire subtropical y mases d'aire polar creando una petrina de baxes presiones que forma los sistemes fronteros.
 
Esta área tien un clima que se conoz como “templáu fríu lluviosu” que s'estiende dende la parte sur de la X Rexón de Los Lagos hasta'l estrechu de Magallanes. Equí rexístrense les máximes cantidaes de precipitaciones, en islla Guarello algamáronse hasta 9.000 mm añales.

La nubosidad atmosférica ye alta, los díes estenos son escasos. L'amplitú térmica ye amenorgada, la oscilación añal ye d'aproximao 4° C con una temperatura medio de 9 °C. Bastia mientres tol añu siendo más lluviosu escontra la seronda.

Esisten solu dos estaciones: branu ya iviernu. El branu empieza en setiembre y los vientos empiecen a ronden del NO al SO. Los díes empieza a ser más llargos y n'ochobre pueden haber dellos díes estenos. Nos meses d'avientu, xineru y febreru los vientos yá soplen cuasi puramente del SO con gran intensidá.

Les agües, nesta estación, son frecuentes pero non tan persistentes como nel iviernu y preséntense so la forma de fuertes y bayurosos bastios. La meyor dómina del añu ye la que va de febreru a abril. En mayu reparen braveces de mar que traen muncha marexada. En mayu cayen les primera nevazones les que siguen mientres tol iviernu. Les nevazones dacuando son tan trupes que la visibilidá vese amenorgada a non más de 100 metros. El vientu rondó al NO. Los meses de xunu y xunetu considérense los peores del añu. El mal tiempu ye l'estáu normal de la rexón, el bon tiempu ye un accidente transitoriu

Na mayoría de los senos, esteros y canales les tierres altes faen camudar la direición del vientu verdaderu. El vientu tiende a soplar a lo llargo de les canales, siguiendo la so direición y escontra baxo nos valles.

Nos puertos y fondeaderos que s'atopen a sotaventu de les tierres altes, cuando los bastios que soplen polo alto atopen quebraes o valles, baxen por ellos en forma repentina y violenta, a estos bastios conózse-yos como “williwaws”.

El vientu dominante en tola zona según el mes ye: xineru del NO – febreru del O – marzu y abril del O – mayu ronda al S – xunu camuda al SO – xunetu y agostu ente l'O al SO – setiembre del E y del N – ochobre del O – payares del O al NO y n'avientu del ONO.

 Flora y fauna 
Nes fasteres y fondalaes de los cuetos crez un monte tupiu que s'afirma nes fiendes de les roques, los árboles enxaréyense unos con otros. De normal nun se desenvuelven sobre los 50 metros sobre'l nivel del mar, pero onde ta abellugáu del vientu dominante xube hasta los 200 y 300 metros sobre dichu nivel.

Sobre la roca desnuda reparar una formación esponxosa sobre la cual crecen líquenes y mofos dende los cualos surde l'agua a la menor presión que s'exerza sobre la so superficie. Dellos árboles son l'haya, el tepú y el canelu.

El reinu animal ye bien amenorgáu, pueden atopase el foín y dalgunos royedores. Hai llobos y llondres. Ente les aves terrestre y acuáticu podemos atopar el martín pescador, el tordu, el malvís, el cisne, el coríu, el pingüín, el canquén, la gavilueta y el quetro o coríu a vapor. Ente los pexes atopen el róbalo, el pejerrey, el blancucu y la vieya. Ente los mariscos hai centolles, jaibas, corcuspinos y choros.

 Producción 

 Producción minera 
Namái s'atoparon minerales de piedra caliar na islla Guarello el que ye estrayíu y embarcáu pola Compañía d'Aceru del Pacíficu y de mármol na islla Diego de Almagro.

 Producción ganadera 
El senu Última Esperanza pola bona calidá de les sos camperes ye la única parte d'esta rexón onde se desenvolvió con escelente resultáu la crianza de ganáu corderuno, lo qu'anició industries de carnes frigorizadas, graserías y esportación de llanes.

 Historia 
A cuntar de 1520, col descubrimientu del estrechu de Magallanes, poques rexones fueron tan esploraes como la de les canales de la Patagonia. Nes cartes antigües la rexón de la Patagonia, ente los paralelos 48° y 50° Sur, apaecía ocupada cuasi puramente por una gran islla denominada “Campana” separada del continente pela canal de la nación Calén”, nación que se supunxo esistió hasta'l sieglu XVIII ente los paralelos 48° y 49° de latitud sur.

Dende mediaos del sieglu XX eses canales son percorríos con seguridá por grandes naves de toles naciones, gracies a les numberoses reconocencies y trabayos hidrográficos efectuaos neses peligroses costes.

Por más de 6.000 años estes canales y les sos costes fueron percorríes polos kawésqar, indíxenes, nómades canoeros. Hai dos hipótesis sobre la so llegada a los llugares de poblamientu. Una, que procedíen del norte siguiendo la ruta de les canales chilotes y que travesaron escontra'l sur cruciando l'ismu d'Ofqui. La otra ye que procedíen dende'l sur y qu'al traviés d'un procesu de colonización y tresformamientu de poblaciones cazadores terrestres, procedentes de la Patagonia Oriental, poblaron les islles del estrechu de Magallanes y xubieron poles canales de la Patagonia hasta'l golfu de Penas. A empiezos del sieglu XXI esti pueblu fuera práuticamente aniquiláu pola aición del home blancu.

 Ver tamién 

 Notes 

 Referencies 

 Bibliografía utilizada 
 
 
 
 

 Enllaces esternos 

Directemar - Armada de Chile

Revista Mar Lliga Marítima de Chile.
Oceanografía xeolóxica UCV

Categoría:Llocalidaes de la provincia Capitán Prat
Categoría:Islles de Chile
Categoría:Canales de Chile
Categoría:Xeografía de Chile
Categoría:Fiordos de Chile
Categoría:Penínsules de Chile
Categoría:Puertos de Chile
Categoría:Parques nacionales de Chile
Categoría:Patagonia chilena