Alfabetu vah
{{alfabetu}}
[[Ficheru:Escritura bassa vah.png|thumb|350px|Calteres Bassa Vah]]L''''alfabetu vah''' (tamién llamáu '''Bassa Vah''') ye un [[alfabetu]] autóctonu [[África|africanu]] que foi utilizáu dende principios del [[sieglu XX]] en delles zones de [[Liberia]] poblaes por falantes del [[idioma bassa]]. El so orixe ye inciertu, anque podría tar rellacionáu col [[silabariu Vai|silabariu vai]], tamién [[Liberia|liberianu]].

== Historia ==
A finales del sieglu [[sieglu XIX|XIX]], el falante de [[idioma bassa|bassa]] y estudiante liberianu [[Flo Darvin Lewis]] (tamién llamáu Thomas Gbianvoodeh Lewis) viaxó a [[América]] pa cursar el doctoráu de medicina na [[Syracuse University]] de [[Nueva York]] y, según el so testimoniu, atopó les primeres evidencies de la escritura vah ente les colonies d'esclavos liberianos d'orixe bassa del [[Caribe (rexón)|Caribe]] y [[Brasil]], quien la traeríen dende Liberia, onde s'escaecería'l so usu.

Lewis consiguió una imprenta, datándose'l primer llibru modernu n'escritura vah escontra [[1907]]. Darréu, en [[1910]], tornó a [[Liberia]] y dedicóse a sopelexar y promover la llectura y escritura d'esti alfabetu, que según delles teorias sería obra dafechu so.

En [[1959]] creóse la [[Bassa Vah Association]], qu'intentó la promoción d'una forma modernizada del mesmu, que s'estremaba principalmente nel númberu de consonantes (30 na forma clásica, 23 na forma moderna), sicasí l'usu d'esta escritura menguó progresivamente hasta sumir.<ref>Unseth, Peter. 2011. Invention of Scripts in West Africa for Ethnic Revitalization. En ''The Success-Failure Continuum in Language and Ethnic Identity Efforts'', ed. por Joshua A. Fishman y Ofelia García, pp. 23-32. Nueva York: [[Oxford University Press]].</ref>

== Intereses ==
Delles lletres del alfabetu vah guarden similaridades coles del alfabetu del [[ge'ez]], [[llingües semítiques#llingües etiópiques|llingua semítica etiópica]] usáu anguaño pal [[idioma amháricu]], o'l [[alfabetu N'Ko]] de [[Guinea]]. Amás, dellos [[llingüistes]] norteamericanos señalaron que l'alfabetu vah ye unu de los pocos alfebetos africanos (xunto col alfabetu usáu pal [[gue’ez|ge'ez]], el N'Ko y el [[tifinagh]]) que nun tienen la influyencia del [[alfabetu llatín]].

== Ver tamién ==
* [[Idioma Bassa]] ([[Liberia]])
* [[Idioma Basaa]] ([[Camerún]])

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [http://www.omniglot.com/writing/bassa.htm Ficha sobre'l Bassa Vah], en Omniglot.
* [https://web.archive.org/web/20070222160839/http://www.ie-inc.com/vkarmo/orgbassa.htm Páxina d'un testu en Bassa Vah clásicu].
* [https://web.archive.org/web/20070220233021/http://www.ie-inc.com/vkarmo/bcont.htm Fonte ya información], páxina de la ''Bassa Vah Association''.
* [http://www.proel.org/alfabetos/bassa.htm Datos sobre la escritura Bassa Vah], en PROEL.



{{Tradubot|Alfabeto vah}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Alfabetos|Vah]]
[[Categoría:Llingües de Liberia]]
Historia 
A finales del sieglu XIX, el falante de bassa y estudiante liberianu Flo Darvin Lewis (tamién llamáu Thomas Gbianvoodeh Lewis) viaxó a América pa cursar el doctoráu de medicina na Syracuse University de Nueva York y, según el so testimoniu, atopó les primeres evidencies de la escritura vah ente les colonies d'esclavos liberianos d'orixe bassa del Caribe y Brasil, quien la traeríen dende Liberia, onde s'escaecería'l so usu.

Lewis consiguió una imprenta, datándose'l primer llibru modernu n'escritura vah escontra 1907. Darréu, en 1910, tornó a Liberia y dedicóse a sopelexar y promover la llectura y escritura d'esti alfabetu, que según delles teorias sería obra dafechu so.

En 1959 creóse la Bassa Vah Association, qu'intentó la promoción d'una forma modernizada del mesmu, que s'estremaba principalmente nel númberu de consonantes (30 na forma clásica, 23 na forma moderna), sicasí l'usu d'esta escritura menguó progresivamente hasta sumir.Unseth, Peter. 2011. Invention of Scripts in West Africa for Ethnic Revitalization. En The Success-Failure Continuum in Language and Ethnic Identity Efforts, ed. por Joshua A. Fishman y Ofelia García, pp. 23-32. Nueva York: Oxford University Press.

 Intereses 
Delles lletres del alfabetu vah guarden similaridades coles del alfabetu del ge'ez, llingua semítica etiópica usáu anguaño pal idioma amháricu, o'l alfabetu N'Ko de Guinea. Amás, dellos llingüistes norteamericanos señalaron que l'alfabetu vah ye unu de los pocos alfebetos africanos (xunto col alfabetu usáu pal ge'ez, el N'Ko y el tifinagh) que nun tienen la influyencia del alfabetu llatín.

 Ver tamién 
 Idioma Bassa (Liberia)
 Idioma Basaa (Camerún)

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Ficha sobre'l Bassa Vah, en Omniglot.
 Páxina d'un testu en Bassa Vah clásicu.
 Fonte ya información, páxina de la Bassa Vah Association.
 Datos sobre la escritura Bassa Vah, en PROEL.

Vah
Categoría:Llingües de Liberia