Antiguu idioma ligur
{{otros usos|Idioma ligur|la llingua romance actual}}
{{Ficha d'idioma |nome =
Ligur
|nativu = 
|familia madre = Llingua non clasificada |oficial
= 
|países = {{ITA}}, {{FRA}}
|creáu per zona Antigua Liguria (güei [[Liguria]] y [[Condáu de Niza]])
|falantes = [[Llingua muerta]]
|h1 = 
|h2 = 
|rank = 
|llingua_muerta = 
|familia = [[Llingua ensin clasificar]]<br /> ¿[[Llingües indoeuropees|Indoeuropea]]?<br />
&nbsp;'''Ligur'''
|dialeutu = 
|escritura = 
|cooficial = 
|cooficial_con = 
|axencia = 
|iso1 = 
|iso2 = 
|iso3 = ims 
|mapa = [[Ficheru:Ligurian map.png|280px]]
|mapa_lleenda = Llingües de la península itálica na [[Edá del Fierro]], cola área Ligur en violeta (ente los ríos [[Ríu Var|Var]] y [[Magra]]).
}}
L''''idioma ligur''' ye'l términu que s'aplica a les llingua o llingües falaes polos antiguos [[ligures]] nel sur de [[Francia]] y parte occidental del norte d'[[Italia]]. 

Bien pocu conocer d'esta llingua (sobremanera [[topónimu|topónimos]] y [[antropónimu|antropónimos]], munchos col sufixu ''-asca'' o ''-ascu''), polo que nun se puede afirmar con certeza si foi una [[llingua indoeuropea]] o [[idiomes preindoeuropeos|preindoeuropea]]. Ello ye que dacuando considerar pre-indoeuropea con una fuerte influyencia indoeuropea, especialmente de les [[llingües celtes]] ([[idioma galu|galu]] y [[idioma lepóntico|lepóntico]]) y [[llingües itáliques|itáliques]], superponiéndose al idioma orixinal.

== La hipótesis del ligur como llingua celta ==
[[Xavier Delamarre]] sostién que'l ligur foi una [[llingua céltica]], similar al [[idioma galu|galu]] pero non idéntica. Esta conclusión fuelga en dos puntos.

De primeres, el topónimu ligur ''Genua'' (actual [[Xénova]], allugáu cerca de la desaguada d'un ríu), derivar según Delamarre del [[PIE]] ''*genu-'', "quexal". Munchos idiomes indoeuropeos utilicen la pallabra ''[[boca]]'' pa indicar la desaguada d'un ríu nel mar o nun llagu, pero namái en [[goidelico]] el [[PIE]] ''*genu-'' significa boca. Amás de [[Xénova]], que se considera Ligur,<ref>Delamarre 2003, p. 177</ref> esti términu tamién s'atopa en ''Genava'' (actual [[Xinebra (ciudá)|Xinebra]]), que podría ser d'orixe galu, asitiáu n'otra desaguada. Sicasí, Genua y Genava podría derivar d'otru raigañu indoeuropéu cola forma ''*genu-'', que significa "rodía".

El segundu puntu de Delamarre basar nuna mención que [[Plutarcu]] fai (en ''La vida de Mario'' 10, 5-6, de les ''[[Vides paraleles]]'') d'un sucesu asocedíu mientres la [[batalla de Aquae Sextae]] nel [[102 e.C.]] cuando los [[ambrones]] (una tribu de posible filiación céltica) empezó a glayar "''Ambrones''" como'l so berru de batalla; les tropes ligures aliaes de los romanos, al oyer esti berru, atoparon que yera'l mesmu [[endónimu]] que los ligures usaben pa sigo mesmos (''outôs kata genos onomazousi Amiestes'').<ref>{{cita|"Nin el so correr yera desordenáu como'l d'unos furiosos, o la so allarida asorada, sinón que, remanando les armes con ciertu compás, y llevando una marcha igual, toos a un tiempu repitíen munches vegaes el nome con que yeren conocíos, glayando los Ambrones; o pa llamase per esti mediu unos a otros, o pa infundir terror con aquella voz a los sos enemigos. De los italianos, los primeres que baxaron contra ellos fueron los Lígures, que, entós qu'oyeron y percibieron aquel berru, esclamaron qu'aquel yera'l so nome patriu, pos por causa del so orixe llamábense Ambrones a sigo mesmos los Lígures." <br /> [[:m:s:es:Vides_paraleles:_Gaio_Mario|''Vida de Cayo Mario'']], [[Plutarcu]].}}</ref>

La cuestión célticu-ligur tamién ye aldericada por Barruol (1999).

== La hipótesis del ligur como llingua non-indoeuropea ==
Delamarre evidencia un riesgu de [[razonamientu circular]]: si créese que los ligures nun yeren d'orixe célticu, y si munchos topónimos y endónimos que munchos autores clásicos sostienen ser ligures paecen ser celtes, nun ye correutu refugar toos aquellos celtes cuando s'axunten los términos ligures y usar esti corpus publicáu pa demostrar que'l ligur yera una llingua non celta ya inclusive non indoeuropea.

Sicasí, [[Estrabón]] afirma que:
{{cita|«''Al respective de los [[Alpes]] ... munches tribus (éthnê) ocupen estos montes, toos ellos celtes (keltikà), sacante los ligures; pero anque estos ligures pertenecen a un pueblu distintu (hetero-ethneis), aun así son similares a los celtes na so manera de vida (bíois)»}}

[[Heródoto]] (5,9) escribe que [[Sigynnai]] significa 'vendedores ambulantes' ente los ligures que vivíen en redol a ''Massalia'' (güei [[Marsella]]), una pallabra que recuerda a la de [[sécuanos]], población celta-gala qu'en dómina de [[Xuliu César]] atopar nel [[Francu Condáu]] y [[Borgoña]], 450 km al norte de Marsella. Heródoto tamién recuerda al pueblu de los [[Sigynnai]], establecíu a lo llargo del [[Danubiu]].

== Ver tamién ==
* [[Sequani]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

=== Bibliografía ===
* Barruol, G. (1999) ''Les peuples pré-romains du sud-est de la Gaule - Étude de géographie historique'', 2ª ed., París
* Delamarre, Xavier (2003). ''Dictionaire de la Langue Gauloise'' (2ª ed.). París: Editions Errance. ISBN 2-87772-237-6
* Estrabón (1917) ''The Geography of Strabo I''. Horace Jones, translator. Loeb Classical Library. London, William Heineman.

=== Enllaces esternos ===





{{Tradubot|Antiguo idioma ligur}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües muertes d'Europa|Ligur]]
[[Categoría:Otres llingües indoeuropees|Ligur]]
[[Categoría:Llingües ensin clasificar d'Europa|Ligur]]


[[Categoría:Liguria]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]]
L'idioma ligur ye'l términu que s'aplica a les llingua o llingües falaes polos antiguos ligures nel sur de Francia y parte occidental del norte d'Italia. 

Bien pocu conocer d'esta llingua (sobremanera topónimos y antropónimos, munchos col sufixu -asca o -ascu), polo que nun se puede afirmar con certeza si foi una llingua indoeuropea o preindoeuropea. Ello ye que dacuando considerar pre-indoeuropea con una fuerte influyencia indoeuropea, especialmente de les llingües celtes (galu y lepóntico) y itáliques, superponiéndose al idioma orixinal.

 La hipótesis del ligur como llingua celta 
Xavier Delamarre sostién que'l ligur foi una llingua céltica, similar al galu pero non idéntica. Esta conclusión fuelga en dos puntos.

De primeres, el topónimu ligur Genua (actual Xénova, allugáu cerca de la desaguada d'un ríu), derivar según Delamarre del PIE *genu-, "quexal". Munchos idiomes indoeuropeos utilicen la pallabra boca pa indicar la desaguada d'un ríu nel mar o nun llagu, pero namái en goidelico el PIE *genu- significa boca. Amás de Xénova, que se considera Ligur,Delamarre 2003, p. 177 esti términu tamién s'atopa en Genava (actual Xinebra), que podría ser d'orixe galu, asitiáu n'otra desaguada. Sicasí, Genua y Genava podría derivar d'otru raigañu indoeuropéu cola forma *genu-, que significa "rodía".

El segundu puntu de Delamarre basar nuna mención que Plutarcu fai (en La vida de Mario 10, 5-6, de les Vides paraleles) d'un sucesu asocedíu mientres la batalla de Aquae Sextae nel 102 e.C. cuando los ambrones (una tribu de posible filiación céltica) empezó a glayar "Ambrones" como'l so berru de batalla; les tropes ligures aliaes de los romanos, al oyer esti berru, atoparon que yera'l mesmu endónimu que los ligures usaben pa sigo mesmos (outôs kata genos onomazousi Amiestes).

La cuestión célticu-ligur tamién ye aldericada por Barruol (1999).

 La hipótesis del ligur como llingua non-indoeuropea 
Delamarre evidencia un riesgu de razonamientu circular: si créese que los ligures nun yeren d'orixe célticu, y si munchos topónimos y endónimos que munchos autores clásicos sostienen ser ligures paecen ser celtes, nun ye correutu refugar toos aquellos celtes cuando s'axunten los términos ligures y usar esti corpus publicáu pa demostrar que'l ligur yera una llingua non celta ya inclusive non indoeuropea.

Sicasí, Estrabón afirma que:
{{cita|«Al respective de los Alpes ... munches tribus (éthnê) ocupen estos montes, toos ellos celtes (keltikà), sacante los ligures; pero anque estos ligures pertenecen a un pueblu distintu (hetero-ethneis), aun así son similares a los celtes na so manera de vida (bíois)»}}

Heródoto (5,9) escribe que Sigynnai significa 'vendedores ambulantes' ente los ligures que vivíen en redol a Massalia (güei Marsella), una pallabra que recuerda a la de sécuanos, población celta-gala qu'en dómina de Xuliu César atopar nel Francu Condáu y Borgoña, 450 km al norte de Marsella. Heródoto tamién recuerda al pueblu de los Sigynnai, establecíu a lo llargo del Danubiu.

 Ver tamién 
 Sequani

 Referencies 

 Bibliografía 
 Barruol, G. (1999) Les peuples pré-romains du sud-est de la Gaule - Étude de géographie historique, 2ª ed., París
 Delamarre, Xavier (2003). Dictionaire de la Langue Gauloise (2ª ed.). París: Editions Errance. ISBN 2-87772-237-6
 Estrabón (1917) The Geography of Strabo I''. Horace Jones, translator. Loeb Classical Library. London, William Heineman.

 Enllaces esternos 

Ligur
Ligur
Ligur

Categoría:Liguria
Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos