Puerto La Cruz
{{llocalidá}}

'''Puerto La Cruz''', fundada como '''Puerto de la Santa Cruz''',<ref>{{cita web |url=http://www.ochina.gob.ve/mariñes/descripciones/central.pdf |títulu=FACHADA CARIBEÑA |fechaaccesu=29 de xineru de 2013 }}</ref> ye una ye una [[ciudá]] allugada nel estáu [[Estáu Anzoátegui]] en [[Venezuela]], capital del [[Conceyu Sotillo (Anzoátegui)|conceyu Sotillo]]. En 2017 cuntaba con una población de 306.231 habitantes.<ref>http://www.cne.gob.ve/web/normativa_electoral/elecciones/2013/municipales/circunscripciones/Anzoategui.pdf</ref> Pola so cercanía con [[Barcelona (Venezuela)|Barcelona]] (capital del estáu), [[Lechería (Venezuela)|Lechería]] y [[Guanta]], conforma la [[Gran Barcelona]], que ye una de les árees metropolitanes más grandes ya importantes del oriente de [[Venezuela]].

== Historia ==
Los terrenes onde güei ta la ciudá tuvieron poblaos por indíxenes [[Caribes]], estos acabaron coles distintes misiones que s'establecieren na zona, nel morru de Barcelona mandaba la Cacica Madalena y nel Valle de Guantar, el Cacique Guanta; En 1570 el capitán [[Francisco Martínez Vegaso]] fundó nel sitiu un pobláu llamáu El Salado por cuenta de lo salinoso que yera'l terrén, el pobláu foi atacáu pol Cacique Píritu en 1590 y el pueblu foi refundado en 1594 como Puertu de la Santa Cruz, el pobláu foi destruyíu en 1700 pola resistencia indíxena de la zona. En 1780 un grupu de misioneros fundó nes faldes del Cuetu Vidoño el pobláu de la Misión de Pozuelos, este foi'l primer rexistru históricu sobre la fundación de la ciudá y allugábase nos actuales terrenes de Pozuelos; Pa 1862 un grupu de pescadores de la [[Islla de Margarita]] fundó na mariña un pobláu nel cual dedicáronse a la llantadera de distintes rubros agrícoles como'l Maíz y les Caraotas, el pobláu foi absorbíu por [[Pozuelos (Venezuela)|Pozuelos]] en 1863 y declaráronse como Patrones a la Virxe del Amparu de Pozuelos y a la Santísima Cruz, con fecha de celebración el 3 de mayu, en 1868 una gran quema destruyó'l pueblu y con ayuda del Presidente Monagas llogró reconstruyise en 1870, el pueblu estremar en 2, una metá sigo siendo'l pueblu de Pozuelos (escontra'l monte) y escontra la mariña foi rebautizado col nome de Puertu de la Santa Cruz, pa 1873 foi declarada Parroquia y en 1900 inauguróse la so primer ilesia, n'honor a la so patrona (Santa Cruz), en 1925 foi rebautizada como Puerto La Cruz y debíu a la crecedera económica que la ciudá vivió pola mor del boom petroleru en 1960 foi declarada capital del Distritu Sotillo, y Pozuelos pasó a ser una parroquia d'esti xunto con [[Guanta]]. En 1989 declaróse Conceyu y en 1991 concedió-y l'autonomía a Guanta. A raigañu de la crecedera económica la ciudá aumentó la so población nun 50% y miles d'inmigrantes (na so mayoría europeos y asiáticos) llegaron a la ciudá y munchos d'ellos establecieron los sos comercios. Amás esta ciudá agospia una de les más importantes refineríes de [[petroleu]] del país, sede de numberosos edificios de PDVSA, que colos sos 200.000 barriles per día, abastez el mercáu internu y esporta a los países caribeños, como [[Cuba]] y Les Antilles. La [[refinería Puerto La Cruz]] ye unu de los centros d'almacenamientu, procesamientu y esportación de crudu más importantes de Petróleos de Venezuela,S.A. ([[PDVSA]]) ya integra un circuitu de manufactura d'hidrocarburos estrayíos nos campos petroleros de los estaos [[Monagas]] y [[Estáu Anzoátegui]].

Puerto La Cruz ye'l puntu final del oleoductu ''Carapito-Puerto La Cruz'' y del gasoductu ''Anaco-Puerto La Cruz''.<ref>{{cita web |url=http://www.geografiainfo.es/tuberias/mapa_tuberias_venezuela_trinidá_y_tobago.html |títulu=Mapes de Les tuberíes en Venezuela y Trinidá y Tobagu |fechaaccesu=29 de xineru de 2013 |obra=Mapes mundial de tuberíes, GeografiaInfo.es }}</ref>
Cerca de la ciudá esisten dellos curiosos turísticos y una importante infraestructura hotelera. Cuenta con numberosos hoteles cinco estrelles. Les sableres que s'atopen nes contornes de la ciudá, tales como Islla de Plata, Conoma y Arapito, siendo puerta d'entrada al [[Parque nacional Mochima]]. Dende'l so terminal marítimu, parten barcos de tres empreses navieres ([[Conferry]], Navibus y Naviarca) que xunen a la [[islla de Margarita]] col continente, y tamién esisten dos muelles nel Paséu Colón dende onde pueden arrendase botes pa navegar escontra les islles cercanes, ente elles, Islles Chimanas, Islla de Plata, Cachicamo ya Islles Borraches.

Sicasí, instaláronse distintes empreses del ramu d'alimentos y bébores, materiales pa la construcción, metalmecánica, derivaos del petroleu y agroindustria y per otru llau desenvolviéronse actividaes financieres d'alta demanda.

En Puerto La Cruz desenvuélvense actividaes agrícoles como, la llantadera de [[maíz]], [[maní]], [[algodón]], caña, sorgu, [[café]], [[cacáu]], cambur, raigaños y tubérculos. L'alta producción d'aves n'otres zones del Estáu y l'actividá pesquera na mariña, collaboren a la crecedera urbana.

== Xeografía ==
=== Allugamientu ===
La ciudá ta alcontrada al estremu noroeste del cordal central, y l'estremu nordeste de Venezuela. 
Políticamente, Puerto La Cruz atopar al norte d'Estáu Anzoategui. Llinda al norte col [[Mar Caribe]], al sur con [[Barcelona (Venezuela)|Barcelona]], al oste con [[Lechería]] y Barcelona, al este con [[Guanta]]. Puerto La Cruz ye la segunda ciudá más poblada del estáu Anzoátegui.

{| border="2" cellpadding="4" style="margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" align="center" width="60%" 
|-----
| width ="35%" align="center" | ''Noroeste:''<br />[[Ficheru:BAND-B-Diego Bautista Urbaneja.svg|25px]] [[Lechería]]
| width ="30%" align="center" | ''Norte:''<br />[[Mar Caribe]]
| width ="35%" align="center" | ''Nordeste:''<br />[[Ficheru:Flag of Guanta Municipality (Anzoategui).svg|25px]] [[Guanta]]
|-----
| width ="10%" align="center" | ''Oeste:''[[Ficheru:BAND-B-Diego Bautista Urbaneja.svg|25px]] [[Lechería]]<br />[[Ficheru:Bandera del Municipio Bolívar (Anzoátegui).svg|25px]] [[Barcelona (Venezuela)|Barcelona]]
| width ="35%" align="center" | [[Ficheru:Rosa de los vientos.svg|75px]] 
| width ="30%" align="center" | ''Este:''[[Ficheru:Flag of Guanta Municipality (Anzoategui).svg|25px]] [[Guanta]] 
|-----
| width ="35%" align="center" | ''Suroeste:''[[Ficheru:Bandera del Municipio Bolívar (Anzoátegui).svg|25px]] [[Barcelona (Venezuela)|Barcelona]]
| width ="30%" align="center" | ''Sur:''[[Ficheru:Bandera del Municipio Bolívar (Anzoátegui).svg|25px]] [[Barcelona (Venezuela)|Barcelona]]
| width ="35%" align="center" | ''Sureste:''[[Ficheru:Bandera del Municipio Bolívar (Anzoátegui).svg|25px]] [[Barcelona (Venezuela)|Barcelona]]
|}

=== Clima ===
El clima de Puerto La Cruz ye de tipu tropical secu o xeromegaterno tropical, esto ye, correspondiente a una vexetación propia del secañu y baxu altes temperatures. Conforme a la [[clasificación climática de Köppen]], correspuénde-y un clima Aw o tropical de sabana. 

El réxime de precipitación de Puerto La Cruz rexir por dos periodos: unu secu, d'avientu a abril, y otru lluviosu que toma d'abril a principios d'avientu. N'abril o mayu empiecen les agües de "primer". Escontra fines de xunu, gran parte de xunetu y dacuando n'agostu.
L'altitú de la ciudá ye de 38 [[msnm]]. La ciudá allugar nuna llatitú de 10º 13' N. 

{{Clima |metric_first= 
 Yes 
|location = Puerto La Cruz, Venezuela |Xin_Hi_°C
 = 31
|Feb_Hi_°C = 31
|Mar_Hi_°C = 30
|Abr_Hi_°C = 30
|May_Hi_°C = 33
|xun_Hi_°C = 34
|xnt_Hi_°C = 33
|Aug_Hi_°C = 32
|Sep_Hi_°C = 32
|Oct_Hi_°C = 31
|Nov_Hi_°C = 32
|Dec_Hi_°C = 30
|Year_Hi_°C = 34
|Xin_Lo_°C = 19
|Feb_Lo_°C = 20
|Mar_Lo_°C = 20
|Abr_Lo_°C = 21
|May_Lo_°C = 22
|xun_Lo_°C = 23
|xnt_Lo_°C = 22
|Aug_Lo_°C = 27
|Sep_Lo_°C = 23
|Oct_Lo_°C = 21
|Nov_Lo_°C = 20
|Dec_Lo_°C = 18
|Year_Lo_°C = 20
|xin_precip_mm = 7.6
|feb_precip_mm = 2.5
|mar_precip_mm = 2.5
|abr_precip_mm = 7.6
|may_precip_mm = 48.3
|xun_Precip_mm = 104.1
|xnt_Precip_mm = 119.4
|Aug_Precip_mm = 121.9
|Sep_Precip_mm = 83.8
|Oct_Precip_mm = 58.4
|Nov_Precip_mm = 43.2
|Dec_Precip_mm = 22.9
|añal_precip_mm = 622.3
|source=[http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/VEXX0025 The Weather Channel Interactive, Inc.]
|fechaaccesu= Marzu de 2015
|Xin mean C=27|Xin record low C=18|Feb mean C=27|Feb record low C=19|Mar mean C=25|Mar record low C=18|May mean C=27|May record low C=19|Abr mean C=24|Abr record low C=17|xun mean C=25|xun record low C=18|xnt mean C=27|xnt record low C=18|Set mean C=25|Ago record low C=17|Ago mean C=26|Och mean C=28|Och record low C=17|Pay mean C=25|Pay record low C=17|Avi mean C=24|Avi record low C=16|Set record low C=17|Xin record high C=35|Feb record high C=34|Mar record high C=35|May record high C=36|Abr record high C=35|xun record high C=35|xnt record high C=35|Ago record high C=36|Set record high C=34|Och record high C=36|Pay record high C=34|Avi record high C=33|year record high C=36}}

== Tresporte ==
=== Víes arteria ===
[[Ficheru:Avenida de puerto la cruz..JPG|thumb|Avenida de Puerto La Cruz.]]
Cuenta con aveníes que la crucien de Norte a sur y d'este a oeste. Ente elles tán:
* '''[[Avenida Municipal]]''' (antigua carretera negra): la cual ye la principal avenida de la ciudá de 2 canales principales, 1 de serviciu, 1 canal de funcionamientu pal [[Autobús de tránsitu rápidu|BTR]] Cacique Cayaurima en cada sentíu y foi la primera en ser pavimentada.

* '''[[Avenida 5 de Julio]]''': ye l'avenida con mayor númberu de comercios, la mayoría de les tiendes son d'emigrantes árabes y chinos establecíos na ciudá.

* '''[[Avenida Paséu Colón (Venezuela)|Avenida Paséu de la Cruz y el Mar]]''': esta avenida, conocida enantes como Paséu Colón,<ref>http://anzoateguivive.com/2010/11/26/paséu-colon-agora llámase-%E2%80%9Cla-cruz-y-el mar%E2%80%9D/</ref> bordia casi tola Badea de Pozuelos. Cuenta con un bulevar onde s'atopa asitiáu'l símbolu de la ciudá de Puerto La Cruz; la cruz, según tamién la estatua d'un pirata qu'identifica de manera resaltante al llugar. Esta avenida cunta con un allongamientu que s'empecipia nel Sector L'Espigón (frente del Hotel Rasil), pasa pol Sector El Paraísu y sigue pola Av. Daniel Camejo Octavio de Lechería. Nesta avenida ye onde s'alluga'l terminal de los barcos [[tresbordador]]es (''ferry'') con destín escontra la [[islla de Margarita]].

* '''[[Avenida Bolívar (Puerto La Cruz)|Avenida Bolívar]]''': (antigua carretera blanca) nésta atopa variedaes de comercios dedicaos a la venta de repuestos automovilísticos, según tamién concesionarios. Coneuta al Paséu Miranda cola Av. Intercomunal Jorge Rodríguez, dicha avenida ayuda en gran midida a los tresportes terceros

* '''[[Avenida Stadium]]''': Esta avenida ye una de les más transitaes de la ciudá, 10.000 vehículos transiten pela avenida diariamente. Esta avenida tamién se conoz por ser la segunda avenida más ancha de la ciudá, alluga al Estadiu Alfonso Chico Carrasquel, sede del equipu de béisbol Caribes de Anzoátegui, l'avenida coneuta a la redoma de les Banderes col eleváu.

=== Aereu, Marítimu y fluvial ===
Puerto La Cruz cunta con dellos puertos de tresporte marítimu dende los cualos pueden ser algamaos munchos destinos d'interés turísticu y comercial, como la [[Islla de Margarita]] por aciu el serviciu de tresporte remanáu poles compañíes [[Conferry]] (Consolidada de Ferrys C.A.), Navibus (Inversiones Naviera del Caribe C.A.) y Gran Cacique II C.A. (NAVIARCA), según les sableres allugaes nes islles del Parque nacional Mochima, que pueden ser igualmente algamaes dende los muelles del Paséu Colón y el cai La Baritina de Guanta.

Tamién cunta con un puertu petroleru pa la esportación del crudu, allugáu nel sector de Guaraguao, que ye procesáu na refinería de la ciudá.

Puerto La Cruz nun cunta con aeropuertu propiu, sicasí al tar xunida a la Ciudá de [[Barcelona (Venezuela)|Barcelona]] forma parte del área metropolitana de la zona norte del estáu Anzoátegui, sirviéndose asina del so [[Aeropuertu Internacional General José Antonio Anzoátegui]] pal tresporte aereu.
== Educación ==
La educación na ciudá ye regulada pol Ministeriu d'Educación, dependencia de l'Alcaldía de Sotillo. La ciudá ufierta'l sistema educativu nacional gratuitu nos sos niveles de primaria y secundaria. A nivel cimeru, Puerto La Cruz estremar por ser unu de los principales centros universitarios rexonal de la Mariña Caribe; tamién puede aportase a formación téunica y teunolóxica. 
=== Universitaria ===
En Puerto La Cruz, les universidaes ufierten niveles educativos de pregrado y de posgráu (especializaciones, maestríes y doctoraos). Tamién realicen estensión (llabores de sofitu a la comunidá) ya investigación en ciencia y teunoloxía. Les principales universidaes son:
;Universidaes
{| {{tablaguapa}}
|-
|-bgcolor=#39acff
!Universidá !Entamu !Principal

o Estensión
!Embrivíu !Tipu de Propiedá !Páxina Web


!Propietariu |}


|[[Ficheru:Logo UDO.svg|22px]] [[Universidá d'Oriente Nucleu de Anzoátegui]]||[[1960]]||Principal||UDO||Públicu||[http://www.anz.udo.edu.ve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180413114402/http://www.anz.udo.edu.ve/ |date=2018-04-13 }}||Gobiernu Nacional
|-
|[[Ficheru:Logo Universidad Naciona Abierta.png|22px]] [[Universidá Nacional Abierta]]||[[1977]]||Estensión||UNA||Públicu||[http://www.una.edu.ve/ www.una.edu.ve]||Gobiernu Nacional
|-
|[[UPTJAA|Universidá Politéunica Territorial José Antonio Anzoátegui]]||[[1978]]||Estensión||UPTJAA||Públicu||[http://www.almamater-uptjaa.com.ve/horarios.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170721195641/http://www.almamater-uptjaa.com.ve/horarios.html |date=2017-07-21 }}||Gobiernu Nacional
|-
|[[Ficheru:Unimet logo.png|22px]] [[Universidá Metropolitana]]||[[1970]]||Estensión||Unimet||Priváu||[http://www.unimet.edu.ve]||Benjamín Sharifker Podolski
|-
|[[Ficheru:Logo UGMA.gif|22px]] [[Universidá Gran Mariscal d'Ayacucho]]||[[1987]]||Principal||UGMA||Priváu||[http://unpgma.edu.ve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181019103110/http://unpgma.edu.ve/ |date=2018-10-19 }}||Edgar Ortiz
|-
|[[Ficheru:Universidad Santa María logo.gif|22px]] [[Universidá Santa María (Venezuela)|Universidá Santa María]]||[[1994]]||Estensión||USM||Priváu||[http://www.usm.edu.ve www.usm.edu.ve]||José Ceballos
|-
|[[Universidá Nacional Esperimental de les Artes]]||[[2008]]||Principal||UNEARTE||Públicu||[http://www.unearte.edu.ve] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190528200022/http://www.unearte.edu.ve/ |date=2019-05-28 }}||Gobiernu Nacional
|}

=== Institutos teunolóxicos ===
La ciudá cunta tamién con instituciones d'enseñanza téunica privaes d'eleváu nivel académicu;
;Privaes
* IUTA, Institutu Universitariu de Teunoloxía d'Alministración Industrial.
* IUPSM, Institutu Universitariu Politéunicu Santiago Mariño.
* IUTIRLA, Institutu Universitariu de Teunoloxía Industrial Rodolfo Loero Arismendi.

== Economía ==
[[Ficheru:Playa Paseo Colón Puerto La Cruz Venezuela.JPG|thumb|Sablera Paséu Colón Puerto La Cruz Venezuela]]
La ciudá atopar nuna de les principales rexón turística de [[Venezuela]]. Puerto La Cruz ye un activu centru industrial y comercial, l'actividá económica ye dinámica y concéntrase principalmente na industria, el comerciu, les finances, los servicios y la pesca. Ente los productos industriales, prodúcense grases vexetales y aceites, productos farmacéuticos, químicos, calzáu, carroceríes pa buses, productos lácteos, embutíos, bebíes, xabones, materiales pa la construcción, muebles, plásticos, cementu, partes metalmecániques, prendes de vistir y embarcaciones, ente otros.

Los terminales marítimos y fluviales son motores del desenvolvimientu industrial y comercial de la Rexón Caribe.

=== Turismu ===
[[Ficheru:Puerto La Cruz desde una azotea.JPG|thumb|Vista de los ferrys que van escontra la islla de Margarita]]
En Puerto La Cruz desenvolver mientres tol añu un activu turismu empresarial y comercial y, especialmente mientres les dómines d'antroxos y de fin d'añu, recibe una gran arribación de visitantes. En materia hotelero, la ciudá tien una fayadiza infraestructura enfocada principalmente al mercáu executivu y a la dómina d'antroxos. Pueden atopase dende posaes y residencies hasta hoteles 5 estrelles de reconocíes cadenes nacionales ya internacionales. Los meyores hoteles atopar nel norte de la ciudá, cerca d'importantes zones empresariales y centros comerciales, que ufierten tou tipu de facilidaes pa la realización d'eventos, convenciones, congresos, ente otros.

Sirve como puntu d'enllaz de pasaxeros en tránsitu que se treslladen a la [[islla de Margarita]] al traviés de los ''ferries'' y viceversa.

== Deporte ==
=== Béisbol ===
La ciudá ye la sede del equipu [[Caribes de Anzoátegui]] (antes Caribes d'Oriente) los cualos xueguen nel [[Estadiu Alfonso Chico Carrasquel]] que cunta con una capacidá pa 18 000 espectadores.

Nos años [[1994]] y [[1998]] l'[[Estadiu Alfonso Chico Carrasquel]] de Puerto La Cruz entamó la [[Serie del Caribe]].

Ente [[1955]] y [[1963]] sirvió de see al equipu [[Navegantes del Magallanes]] so los nomes de '''Indios d'Oriente''' y '''Estrelles Orientales'''.

=== Fútbol ===
La ciudá cunta col [[estadiu José Antonio Anzoátegui]] con capacidá pa 40 000 aficionaos y ye sede del [[Deportivu Anzoátegui]], ésti recintu foi sede de la Copa América 2007 y l'[[Estadiu Salvador de la Plaza]] con capacidá pa 5000 aficionaos, esti estadiu que s'utiliza pa los entrenamientos del [[Deportivu Anzoátegui]] y tamién de la [[Seleición de fútbol de Venezuela|Seleición Vinotinto]].
[[Ficheru:Jaa plc.png|thumb|center|800px|Estadio José Antonio Anzoátegui.]]

==== Clubes deportivos ====
[[Ficheru:Gimnasio Luis Ramos Puerto La Cruz Venezuela..jpg|thumb|Estadiu de baloncesto Luis Ramos]].

* Béisbol: [[Caribes de Anzoátegui]].
* Baloncestu: [[Marinos de Anzoátegui]].
* Fútbol: [[Deportivu Anzoátegui]], [[SC Real Anzoátegui]] y [[Petroleros de Anzoátegui Fútbol Club|Petroleros de Anzoátegui]]
* Fútbol Femenín: [[Comunidad Cristiana FC]]

== Medios de comunicación ==
La ciudá tien una fayadiza infraestructura de telecomunicaciones. 

=== Telefonía ===
Na ciudá tán disponibles servicios de telefonía pública - privada fixa local, nacional ya internacional, emprestaos poles compañíes [[CANTV]], [[Movilnet]], [[Movistar Venezuela]] y [[Digitel]] les cualos ufierten tamién servicios d'Internet de banda ancha y canales dedicaes empresariales. 

En materia de telefonía móvil, Puerto La Cruz tien a la so disposición servicios d'última xeneración como GSM, 3.5G y PCS, emprestaos polos operadores Movistar, Movilnet, y Digitel. Hasta 2006 operaba una empresa llamada Digicel (códigu d'accesu 0417), que foi adquirida y absorbida por Digitel.
{| {{tablaguapa}}
|-
|-bgcolor=#39acff
!Telefónica !Entamu !Códigu !Señal


!Tipu de Propiedá !Páxina Web

!Propietariu |}


|[[Ficheru:Movistar 2020 logo.svg|22px]] [[Movistar Venezuela|Movistar]]||[[1991]]|| 414 o 424<ref>http://movistar.com.ve/negocios/movil/canales_centro_occidente_integráu.asp</ref>||[[4G]]||Priváu||[http://www.movistar.com.ve/particulares/default.asp/ Movistar Venezuela] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181202153530/http://www.movistar.com.ve/particulares/default.asp |date=2018-12-02 }}||[[Telefónica]]
|-
|[[Ficheru:Movilnet-logo 0.png|22px]] [[Movilnet]]||[[1992]]||416 o 426<ref>{{Cita web |url=http://www.movilnet.com.ve/agl/login.jsp |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181201235445/http://www.movilnet.com.ve/agl/login.jsp |fechaarchivu=2018-12-01 }}</ref>||[[4G]]||Públicu||[http://www.movilnet.com.ve/sitio/ Movilnet]||Gobiernu Nacional
|-
|[[Ficheru:DigitelNuevo.jpg|22px]] [[Digitel]]|| [[1995]] ||412||4G||Priváu||[http://www.digitel.com.ve/ www.digitel.com.ve]|| Telvenco, S.A.
|}

=== Televisoras ===
{| {{tablaguapa}}
|-
|-bgcolor=#39acff
!Estaciones de TV !!Entamu !!Ciudá !!Temática !!Tipu de propiedá !!Páxina web !!Propietariu
|-
|[[Ficheru:TVO-2015.png|22px]] [[Televisora d'Oriente]]<ref>http://paginasamarillas.infoguia.net/PagAm/PagAm.asp?emp=televisora-de-oriente-tvo-canal-5-puertu-la cruz&clte=22113814&ciud=58</ref>||[[1992]]||Puerto La Cruz||Variedaes||Priváu||[http://www.tvo.com.ve/ TVO]||Grupu Trust Mediáticu
|-
|TV Puerto<ref>https://www.aporrea.org/actualidad/n66743.html</ref>||[[2003]]||Puerto La Cruz||Comuñal||Públicu||||Gobiernu Nacional
|-
|[[Telecaribe (Venezuela)|Telecaribe]]<ref>http://www.elnorte.com.ve/senal-de-telecaribe-rompera-esquemes-esti-2016/</ref>|| [[1989]] ||Lechería||Variedaes||Priváu|||| Arturo Sarmiento
|}

=== Publicaciones Periódiques ===

* [[El Tiempu (Venezuela)|El Tiempu]]: Principal diariu del Estáu Anzoátegui. Tien dos ediciones pa Anzoátegui (Zona Norte y Centro-Sur) y otra pal Estáu Sucre.

== Alcaldes electos ==
{| {{tablaguapa}} cellpadding="2" cellspacing="2"
|- bgcolor="#cccccc"
! Periodu
!Alcalde
!Partíu/Alianza
!Notes
|- bgcolor=white
| [[1989]] - [[1992]]
| '''Idalba de Almeida'''<ref>https://pananoticias.wordpress.com/2013/09/14/asi-foi-la-celebracion-del-72-aniversariu-de-ademocratica-en-puertolacruz-semeyes/</ref>
| [[Aición Democrática]]
| <small>Primer alcaldesa electa so eleiciones direutes.</small>
|- bgcolor=green
| [[1992]] - [[1995]]
| '''José León Brito'''<ref>http://www.eluniversal.com/sucesos/130215/degollan-al hermanu-del-exalcalde-de-puertu-la cruz</ref>
| [[Copei]]
| <small> Segundu alcalde electu so eleiciones direutes. </small>
|
|- bgcolor=green
| [[1995]] - [[1998]]
| '''José León Brito'''
| [[Copei]]
|<small>Ye reelecto.</small>
|-
|- bgcolor=red |
[[2000]] - [[2004]]
| '''Nelson Moreno '''<ref>http://www.analitica.com/actualidad/actualidad-nacional/nelson-moreno-asume-la-gobernacion-de-anzoategui/</ref>
| [[MVR]]
| <small> Tercer alcalde electu so eleiciones direutes. </small>
|
|- bgcolor=red |
[[2004]] - [[2008]]
| '''Nelson Moreno '''<ref>http://eltiempo.com.ve/locales/regionales/politica/nelson-moreno-nun tengo-mieu-de-salir-a-la cai-a-buscar-a-los delincuentes/211600</ref>
| [[MVR]]
|<small>Ye reelecto.</small>
|- bgcolor=red |
[[2008]] - [[2012]]
| '''Stalin Fuentes'''<ref>http://eltiempo.com.ve/locales/puertocruz/politica/cinco-ediles-rallaron-gestion-2011-de-alcalde-stalin-fontes/69060</ref>
| [[PSUV]]
| <small> Cuartu alcalde electu so eleiciones direutes.</small>
|
|- bgcolor=red |
[[2013]] - [[2017]]
| '''[[Magglio Ordoñez]]'''<ref>http://prensaoficialmagglio.blogspot.com/</ref>
| [[PSUV]]
| <small> Quintu alcalde electu so eleiciones direutes. </small>
|
|- bgcolor=red |
[[2017]] - [[2021]]
| '''Herminia García'''
| [[PSUV]]
| <small> Sesta alcaldesa electa so eleiciones direutes.</small>
|
|}

== Nativos famosos ==
* [[Freddy Guevara]] (n. 1986), [[políticu]].
* [[Asdrúbal Cabrera]] (n. 1984), [[xugador de béisbol]]
* [[Maite Delgado]] (n. 1965), [[modelu (moda)|modelu]], [[actriz]], [[presentadora]]

== Ciudaes hermaniaes ==

* {{bandera|Venezuela}} [[Barcelona (Venezuela)|Barcelona]], [[Venezuela]].
* {{bandera|Venezuela}} [[Lechería (Venezuela)|Lechería]], [[Venezuela]].
* {{bandera|Venezuela}} [[Guanta]], [[Venezuela]].

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat|Puerto La Cruz}}

{{Tradubot|Puerto La Cruz}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llocalidaes de Venezuela]]
[[Categoría:Puertos de Venezuela]]
Puerto La Cruz, fundada como Puerto de la Santa Cruz, ye una ye una ciudá allugada nel estáu Estáu Anzoátegui en Venezuela, capital del conceyu Sotillo. En 2017 cuntaba con una población de 306.231 habitantes.http://www.cne.gob.ve/web/normativa_electoral/elecciones/2013/municipales/circunscripciones/Anzoategui.pdf Pola so cercanía con Barcelona (capital del estáu), Lechería y Guanta, conforma la Gran Barcelona, que ye una de les árees metropolitanes más grandes ya importantes del oriente de Venezuela.

 Historia 
Los terrenes onde güei ta la ciudá tuvieron poblaos por indíxenes Caribes, estos acabaron coles distintes misiones que s'establecieren na zona, nel morru de Barcelona mandaba la Cacica Madalena y nel Valle de Guantar, el Cacique Guanta; En 1570 el capitán Francisco Martínez Vegaso fundó nel sitiu un pobláu llamáu El Salado por cuenta de lo salinoso que yera'l terrén, el pobláu foi atacáu pol Cacique Píritu en 1590 y el pueblu foi refundado en 1594 como Puertu de la Santa Cruz, el pobláu foi destruyíu en 1700 pola resistencia indíxena de la zona. En 1780 un grupu de misioneros fundó nes faldes del Cuetu Vidoño el pobláu de la Misión de Pozuelos, este foi'l primer rexistru históricu sobre la fundación de la ciudá y allugábase nos actuales terrenes de Pozuelos; Pa 1862 un grupu de pescadores de la Islla de Margarita fundó na mariña un pobláu nel cual dedicáronse a la llantadera de distintes rubros agrícoles como'l Maíz y les Caraotas, el pobláu foi absorbíu por Pozuelos en 1863 y declaráronse como Patrones a la Virxe del Amparu de Pozuelos y a la Santísima Cruz, con fecha de celebración el 3 de mayu, en 1868 una gran quema destruyó'l pueblu y con ayuda del Presidente Monagas llogró reconstruyise en 1870, el pueblu estremar en 2, una metá sigo siendo'l pueblu de Pozuelos (escontra'l monte) y escontra la mariña foi rebautizado col nome de Puertu de la Santa Cruz, pa 1873 foi declarada Parroquia y en 1900 inauguróse la so primer ilesia, n'honor a la so patrona (Santa Cruz), en 1925 foi rebautizada como Puerto La Cruz y debíu a la crecedera económica que la ciudá vivió pola mor del boom petroleru en 1960 foi declarada capital del Distritu Sotillo, y Pozuelos pasó a ser una parroquia d'esti xunto con Guanta. En 1989 declaróse Conceyu y en 1991 concedió-y l'autonomía a Guanta. A raigañu de la crecedera económica la ciudá aumentó la so población nun 50% y miles d'inmigrantes (na so mayoría europeos y asiáticos) llegaron a la ciudá y munchos d'ellos establecieron los sos comercios. Amás esta ciudá agospia una de les más importantes refineríes de petroleu del país, sede de numberosos edificios de PDVSA, que colos sos 200.000 barriles per día, abastez el mercáu internu y esporta a los países caribeños, como Cuba y Les Antilles. La refinería Puerto La Cruz ye unu de los centros d'almacenamientu, procesamientu y esportación de crudu más importantes de Petróleos de Venezuela,S.A. (PDVSA) ya integra un circuitu de manufactura d'hidrocarburos estrayíos nos campos petroleros de los estaos Monagas y Estáu Anzoátegui.

Puerto La Cruz ye'l puntu final del oleoductu Carapito-Puerto La Cruz y del gasoductu Anaco-Puerto La Cruz.
Cerca de la ciudá esisten dellos curiosos turísticos y una importante infraestructura hotelera. Cuenta con numberosos hoteles cinco estrelles. Les sableres que s'atopen nes contornes de la ciudá, tales como Islla de Plata, Conoma y Arapito, siendo puerta d'entrada al Parque nacional Mochima. Dende'l so terminal marítimu, parten barcos de tres empreses navieres (Conferry, Navibus y Naviarca) que xunen a la islla de Margarita col continente, y tamién esisten dos muelles nel Paséu Colón dende onde pueden arrendase botes pa navegar escontra les islles cercanes, ente elles, Islles Chimanas, Islla de Plata, Cachicamo ya Islles Borraches.

Sicasí, instaláronse distintes empreses del ramu d'alimentos y bébores, materiales pa la construcción, metalmecánica, derivaos del petroleu y agroindustria y per otru llau desenvolviéronse actividaes financieres d'alta demanda.

En Puerto La Cruz desenvuélvense actividaes agrícoles como, la llantadera de maíz, maní, algodón, caña, sorgu, café, cacáu, cambur, raigaños y tubérculos. L'alta producción d'aves n'otres zones del Estáu y l'actividá pesquera na mariña, collaboren a la crecedera urbana.

 Xeografía 
 Allugamientu 
La ciudá ta alcontrada al estremu noroeste del cordal central, y l'estremu nordeste de Venezuela. 
Políticamente, Puerto La Cruz atopar al norte d'Estáu Anzoategui. Llinda al norte col Mar Caribe, al sur con Barcelona, al oste con Lechería y Barcelona, al este con Guanta. Puerto La Cruz ye la segunda ciudá más poblada del estáu Anzoátegui.

 Noroeste:25px Lechería Norte:Mar Caribe Nordeste:25px Guanta Oeste:25px Lechería25px Barcelona 75px  Este:25px Guanta  Suroeste:25px Barcelona Sur:25px Barcelona Sureste:25px Barcelona

 Clima 
El clima de Puerto La Cruz ye de tipu tropical secu o xeromegaterno tropical, esto ye, correspondiente a una vexetación propia del secañu y baxu altes temperatures. Conforme a la clasificación climática de Köppen, correspuénde-y un clima Aw o tropical de sabana. 

El réxime de precipitación de Puerto La Cruz rexir por dos periodos: unu secu, d'avientu a abril, y otru lluviosu que toma d'abril a principios d'avientu. N'abril o mayu empiecen les agües de "primer". Escontra fines de xunu, gran parte de xunetu y dacuando n'agostu.
L'altitú de la ciudá ye de 38 msnm. La ciudá allugar nuna llatitú de 10º 13' N. 

 Tresporte 
 Víes arteria 
thumb|Avenida de Puerto La Cruz.
Cuenta con aveníes que la crucien de Norte a sur y d'este a oeste. Ente elles tán:
 Avenida Municipal (antigua carretera negra): la cual ye la principal avenida de la ciudá de 2 canales principales, 1 de serviciu, 1 canal de funcionamientu pal BTR Cacique Cayaurima en cada sentíu y foi la primera en ser pavimentada.

 Avenida 5 de Julio: ye l'avenida con mayor númberu de comercios, la mayoría de les tiendes son d'emigrantes árabes y chinos establecíos na ciudá.

 Avenida Paséu de la Cruz y el Mar: esta avenida, conocida enantes como Paséu Colón,http://anzoateguivive.com/2010/11/26/paséu-colon-agora llámase-%E2%80%9Cla-cruz-y-el mar%E2%80%9D/ bordia casi tola Badea de Pozuelos. Cuenta con un bulevar onde s'atopa asitiáu'l símbolu de la ciudá de Puerto La Cruz; la cruz, según tamién la estatua d'un pirata qu'identifica de manera resaltante al llugar. Esta avenida cunta con un allongamientu que s'empecipia nel Sector L'Espigón (frente del Hotel Rasil), pasa pol Sector El Paraísu y sigue pola Av. Daniel Camejo Octavio de Lechería. Nesta avenida ye onde s'alluga'l terminal de los barcos tresbordadores (ferry) con destín escontra la islla de Margarita.

 Avenida Bolívar: (antigua carretera blanca) nésta atopa variedaes de comercios dedicaos a la venta de repuestos automovilísticos, según tamién concesionarios. Coneuta al Paséu Miranda cola Av. Intercomunal Jorge Rodríguez, dicha avenida ayuda en gran midida a los tresportes terceros

 Avenida Stadium: Esta avenida ye una de les más transitaes de la ciudá, 10.000 vehículos transiten pela avenida diariamente. Esta avenida tamién se conoz por ser la segunda avenida más ancha de la ciudá, alluga al Estadiu Alfonso Chico Carrasquel, sede del equipu de béisbol Caribes de Anzoátegui, l'avenida coneuta a la redoma de les Banderes col eleváu.

 Aereu, Marítimu y fluvial 
Puerto La Cruz cunta con dellos puertos de tresporte marítimu dende los cualos pueden ser algamaos munchos destinos d'interés turísticu y comercial, como la Islla de Margarita por aciu el serviciu de tresporte remanáu poles compañíes Conferry (Consolidada de Ferrys C.A.), Navibus (Inversiones Naviera del Caribe C.A.) y Gran Cacique II C.A. (NAVIARCA), según les sableres allugaes nes islles del Parque nacional Mochima, que pueden ser igualmente algamaes dende los muelles del Paséu Colón y el cai La Baritina de Guanta.

Tamién cunta con un puertu petroleru pa la esportación del crudu, allugáu nel sector de Guaraguao, que ye procesáu na refinería de la ciudá.

Puerto La Cruz nun cunta con aeropuertu propiu, sicasí al tar xunida a la Ciudá de Barcelona forma parte del área metropolitana de la zona norte del estáu Anzoátegui, sirviéndose asina del so Aeropuertu Internacional General José Antonio Anzoátegui pal tresporte aereu.
 Educación 
La educación na ciudá ye regulada pol Ministeriu d'Educación, dependencia de l'Alcaldía de Sotillo. La ciudá ufierta'l sistema educativu nacional gratuitu nos sos niveles de primaria y secundaria. A nivel cimeru, Puerto La Cruz estremar por ser unu de los principales centros universitarios rexonal de la Mariña Caribe; tamién puede aportase a formación téunica y teunolóxica. 
 Universitaria 
En Puerto La Cruz, les universidaes ufierten niveles educativos de pregrado y de posgráu (especializaciones, maestríes y doctoraos). Tamién realicen estensión (llabores de sofitu a la comunidá) ya investigación en ciencia y teunoloxía. Les principales universidaes son:
Universidaes
Universidá !Entamu !Principal

o EstensiónEmbrivíu !Tipu de Propiedá !Páxina Web}22px Universidá d'Oriente Nucleu de Anzoátegui1960PrincipalUDOPúblicu Gobiernu Nacional22px Universidá Nacional Abierta1977EstensiónUNAPúblicuwww.una.edu.veGobiernu NacionalUniversidá Politéunica Territorial José Antonio Anzoátegui1978EstensiónUPTJAAPúblicu Gobiernu Nacional22px Universidá Metropolitana1970EstensiónUnimetPriváuBenjamín Sharifker Podolski22px Universidá Gran Mariscal d'Ayacucho1987PrincipalUGMAPriváu Edgar Ortiz22px Universidá Santa María1994EstensiónUSMPriváuwww.usm.edu.veJosé CeballosUniversidá Nacional Esperimental de les Artes2008PrincipalUNEARTEPúblicu Gobiernu Nacional

 Institutos teunolóxicos 
La ciudá cunta tamién con instituciones d'enseñanza téunica privaes d'eleváu nivel académicu;
Privaes
 IUTA, Institutu Universitariu de Teunoloxía d'Alministración Industrial.
 IUPSM, Institutu Universitariu Politéunicu Santiago Mariño.
 IUTIRLA, Institutu Universitariu de Teunoloxía Industrial Rodolfo Loero Arismendi.

 Economía 
thumb|Sablera Paséu Colón Puerto La Cruz Venezuela
La ciudá atopar nuna de les principales rexón turística de Venezuela. Puerto La Cruz ye un activu centru industrial y comercial, l'actividá económica ye dinámica y concéntrase principalmente na industria, el comerciu, les finances, los servicios y la pesca. Ente los productos industriales, prodúcense grases vexetales y aceites, productos farmacéuticos, químicos, calzáu, carroceríes pa buses, productos lácteos, embutíos, bebíes, xabones, materiales pa la construcción, muebles, plásticos, cementu, partes metalmecániques, prendes de vistir y embarcaciones, ente otros.

Los terminales marítimos y fluviales son motores del desenvolvimientu industrial y comercial de la Rexón Caribe.

 Turismu 
thumb|Vista de los ferrys que van escontra la islla de Margarita
En Puerto La Cruz desenvolver mientres tol añu un activu turismu empresarial y comercial y, especialmente mientres les dómines d'antroxos y de fin d'añu, recibe una gran arribación de visitantes. En materia hotelero, la ciudá tien una fayadiza infraestructura enfocada principalmente al mercáu executivu y a la dómina d'antroxos. Pueden atopase dende posaes y residencies hasta hoteles 5 estrelles de reconocíes cadenes nacionales ya internacionales. Los meyores hoteles atopar nel norte de la ciudá, cerca d'importantes zones empresariales y centros comerciales, que ufierten tou tipu de facilidaes pa la realización d'eventos, convenciones, congresos, ente otros.

Sirve como puntu d'enllaz de pasaxeros en tránsitu que se treslladen a la islla de Margarita al traviés de los ferries y viceversa.

 Deporte 
 Béisbol 
La ciudá ye la sede del equipu Caribes de Anzoátegui (antes Caribes d'Oriente) los cualos xueguen nel Estadiu Alfonso Chico Carrasquel que cunta con una capacidá pa 18 000 espectadores.

Nos años 1994 y 1998 l'Estadiu Alfonso Chico Carrasquel de Puerto La Cruz entamó la Serie del Caribe.

Ente 1955 y 1963 sirvió de see al equipu Navegantes del Magallanes so los nomes de Indios d'Oriente y Estrelles Orientales.

 Fútbol 
La ciudá cunta col estadiu José Antonio Anzoátegui con capacidá pa 40 000 aficionaos y ye sede del Deportivu Anzoátegui, ésti recintu foi sede de la Copa América 2007 y l'Estadiu Salvador de la Plaza con capacidá pa 5000 aficionaos, esti estadiu que s'utiliza pa los entrenamientos del Deportivu Anzoátegui y tamién de la Seleición Vinotinto.
thumb|center|800px|Estadio José Antonio Anzoátegui.

 Clubes deportivos 
thumb|Estadiu de baloncesto Luis Ramos.

 Béisbol: Caribes de Anzoátegui.
 Baloncestu: Marinos de Anzoátegui.
 Fútbol: Deportivu Anzoátegui, SC Real Anzoátegui y Petroleros de Anzoátegui
 Fútbol Femenín: Comunidad Cristiana FC

 Medios de comunicación 
La ciudá tien una fayadiza infraestructura de telecomunicaciones. 

 Telefonía 
Na ciudá tán disponibles servicios de telefonía pública - privada fixa local, nacional ya internacional, emprestaos poles compañíes CANTV, Movilnet, Movistar Venezuela y Digitel les cualos ufierten tamién servicios d'Internet de banda ancha y canales dedicaes empresariales. 

En materia de telefonía móvil, Puerto La Cruz tien a la so disposición servicios d'última xeneración como GSM, 3.5G y PCS, emprestaos polos operadores Movistar, Movilnet, y Digitel. Hasta 2006 operaba una empresa llamada Digicel (códigu d'accesu 0417), que foi adquirida y absorbida por Digitel.
Telefónica !Entamu !Códigu !SeñalTipu de Propiedá !Páxina Web}22px Movistar1991 414 o 424http://movistar.com.ve/negocios/movil/canales_centro_occidente_integráu.asp4GPriváuMovistar Venezuela Telefónica22px Movilnet1992416 o 4264GPúblicuMovilnetGobiernu Nacional22px Digitel 1995 4124GPriváuwww.digitel.com.ve Telvenco, S.A.

 Televisoras 
Estaciones de TV Entamu Ciudá Temática Tipu de propiedá Páxina web Propietariu22px Televisora d'Orientehttp://paginasamarillas.infoguia.net/PagAm/PagAm.asp?emp=televisora-de-oriente-tvo-canal-5-puertu-la cruz&clte=22113814&ciud=581992Puerto La CruzVariedaesPriváuTVOGrupu Trust MediáticuTV Puertohttps://www.aporrea.org/actualidad/n66743.html2003Puerto La CruzComuñalPúblicuGobiernu NacionalTelecaribehttp://www.elnorte.com.ve/senal-de-telecaribe-rompera-esquemes-esti-2016/ 1989 LecheríaVariedaesPriváu Arturo Sarmiento

 Publicaciones Periódiques 

 El Tiempu: Principal diariu del Estáu Anzoátegui. Tien dos ediciones pa Anzoátegui (Zona Norte y Centro-Sur) y otra pal Estáu Sucre.

 Alcaldes electos 
 PerioduAlcaldePartíu/AlianzaNotes 1989 - 1992 Idalba de Almeidahttps://pananoticias.wordpress.com/2013/09/14/asi-foi-la-celebracion-del-72-aniversariu-de-ademocratica-en-puertolacruz-semeyes/ Aición Democrática Primer alcaldesa electa so eleiciones direutes. 1992 - 1995 José León Britohttp://www.eluniversal.com/sucesos/130215/degollan-al hermanu-del-exalcalde-de-puertu-la cruz Copei  Segundu alcalde electu so eleiciones direutes.  1995 - 1998 José León Brito CopeiYe reelecto.2000 - 2004
 Nelson Moreno http://www.analitica.com/actualidad/actualidad-nacional/nelson-moreno-asume-la-gobernacion-de-anzoategui/ MVR  Tercer alcalde electu so eleiciones direutes. 2004 - 2008
 Nelson Moreno http://eltiempo.com.ve/locales/regionales/politica/nelson-moreno-nun tengo-mieu-de-salir-a-la cai-a-buscar-a-los delincuentes/211600 MVRYe reelecto.2008 - 2012
 Stalin Fuenteshttp://eltiempo.com.ve/locales/puertocruz/politica/cinco-ediles-rallaron-gestion-2011-de-alcalde-stalin-fontes/69060 PSUV  Cuartu alcalde electu so eleiciones direutes.2013 - 2017
 Magglio Ordoñezhttp://prensaoficialmagglio.blogspot.com/ PSUV  Quintu alcalde electu so eleiciones direutes. 2017 - 2021
 Herminia García PSUV  Sesta alcaldesa electa so eleiciones direutes.

 Nativos famosos 
 Freddy Guevara (n. 1986), políticu.
 Asdrúbal Cabrera (n. 1984), xugador de béisbol
 Maite Delgado (n. 1965), modelu, actriz, presentadora

 Ciudaes hermaniaes 

  Barcelona, Venezuela.
  Lechería, Venezuela.
  Guanta, Venezuela.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Llocalidaes de Venezuela
Categoría:Puertos de Venezuela