Idioma terêna
{{revisáu|t=20210514205736}}
{{ficha d'idioma
 | nome = Terêna, Etelena
 | nativu = 
 | familia madre = árees circum-amazónica y circum-caribeña |
 falantes = 10 mil (1999)
 | países = {{BRA}}
 | zona = [[Amazones (Brasil)|Estáu d'Amazones]]
 | familia = [[llingües arahuaques|Maipureana (Arawak)]]<br>
&nbsp;&nbsp;Arawak meridional<br>
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Llingües arawak Paraná-Mamoré|Paraná-Mamoré]]<br>
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Terena-Chané<br/>
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''idioma terêna'''
 | iso3 = ter
 |lc2=gqn|ld2=Kinikinao|ll2=Kinikinao language
 |lc1=ter|ld1=Terena|ll1=none
 |lc3=gqn|ll3=Guaná language|ld3=Guaná
 |lc4=caj|ll4=Chané language|ld4=Chané
}}
El '''terêna''' o '''etelena''' ye una [[llingües indíxenes d'América|llingua indíxena]] falada por unes 10 mil persones nel estáu brasilanu de [[Mato Grosso do Sul]].<ref name="ELB">[http://www.labeurb.unicamp.br/elb/indigenas/terena.html Teréna, Teréno] - Línguas Indígenas, ''Enciclopédia das Línguas no Brasil''. Laboratório de Estudos Urbanos, Institutu de Estudos da Linguagem, [[Universidade Estadual de Campinas]]. ISBN 85-98807-04-4.</ref> 

Esiste un diccionariu y una gramática compilada del terêna, usaes p'alfabetizar a los terêna, de los que'l 20% tán alfabetizaos en terêna (arriendes el 80% ta alfabetizáu en portugués). Munchos terênafalantes sicasí tienen poca fluyencia en portugués lo que favoreció'l caltenimientu de la llingua indíxena.

Esisten cuatro variedaes principales de terêna-chané:
* El kinikinao (estinguíu a principios del s. XX)
* El terêna
* El [[idioma guaná|guané]] (estinguíu)
* El [[idioma chané|chané]] (estinguíu nel s. XVIII)
que dellos autores consideren que son llingües distintes (Aikhenvald 1999). De toes estes variedaes namái'l terêna puramente dichu sigue falándose anguaño.

== Clasificación ==
El terêna ye una llingua del subgrupu meridional de la [[llingües arahuaques|familia llingüística arahuaca]].

== Descripción llingüística ==
=== Fonoloxía ===
Una carauterística destacada del terêna ye l'usu de la [[nasalización]] como marca suprasegmental pa marcar la persona gramatical (posesión, suxetu) en ciertes construcciones morfolóxiques:<ref name = "ELB" />
:: ''e'moʔu'', "la so pallabra" - ''ẽ'mõʔũ'', "la mio pallabra"
:: '''ayo'', "el so hermanu (de él)" - ''<nowiki>'ãỹõ</nowiki>'', "el mio hermanu"
:: '''owoku'', "la so casa (de él)" - '''õw̃õŋgu'', "la mio casa"
:: '''piho'', "[él] marchó" - '''mbiho'', "marché"
:: ''a'hyaʔaʃo'', "[él] desea" - ''ã'nʒaʔaʃo'', "deseo"
:: ''iwaʔiʃo'', "[él] cabalga" - ''ĩw̃ãʔĩnʒo'', "cabalgo"

== Referencies ==
{{llistaref}}
=== Bibliografía ===
=== Enllaces esternos ===
*[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ter Terêna @ Ethnologue]

{{ORDENAR:Terena}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües Paraná-Mamoré]]
[[Categoría:Llingües de Brasil]]
El terêna o etelena ye una llingua indíxena falada por unes 10 mil persones nel estáu brasilanu de Mato Grosso do Sul.Teréna, Teréno - Línguas Indígenas, Enciclopédia das Línguas no Brasil. Laboratório de Estudos Urbanos, Institutu de Estudos da Linguagem, Universidade Estadual de Campinas. ISBN 85-98807-04-4. 

Esiste un diccionariu y una gramática compilada del terêna, usaes p'alfabetizar a los terêna, de los que'l 20% tán alfabetizaos en terêna (arriendes el 80% ta alfabetizáu en portugués). Munchos terênafalantes sicasí tienen poca fluyencia en portugués lo que favoreció'l caltenimientu de la llingua indíxena.

Esisten cuatro variedaes principales de terêna-chané:
 El kinikinao (estinguíu a principios del s. XX)
 El terêna
 El guané (estinguíu)
 El chané (estinguíu nel s. XVIII)
que dellos autores consideren que son llingües distintes (Aikhenvald 1999). De toes estes variedaes namái'l terêna puramente dichu sigue falándose anguaño.

 Clasificación 
El terêna ye una llingua del subgrupu meridional de la familia llingüística arahuaca.

 Descripción llingüística 
 Fonoloxía 
Una carauterística destacada del terêna ye l'usu de la nasalización como marca suprasegmental pa marcar la persona gramatical (posesión, suxetu) en ciertes construcciones morfolóxiques:
 e'moʔu, "la so pallabra" - ẽ'mõʔũ, "la mio pallabra"
 ayo, "el so hermanu (de él)" - 'ãỹõ, "el mio hermanu"
 '''owoku, "la so casa (de él)" - õw̃õŋgu, "la mio casa"
 '''piho, "[él] marchó" - 'mbiho, "marché"
 a'hyaʔaʃo, "[él] desea" - ã'nʒaʔaʃo, "deseo"
 iwaʔiʃo, "[él] cabalga" - ĩw̃ãʔĩnʒo, "cabalgo"

 Referencies 

 Bibliografía 
 Enllaces esternos 
Terêna @ Ethnologue

Categoría:Llingües Paraná-Mamoré
Categoría:Llingües de Brasil