Rita Harradence
{{persona}}
'''Rita Harriet Harradence''' {{nym}} foi una [[bioquímica]] [[australiana]] pionera na síntesis de la [[penicilamina]] y los [[esteroides]], y la [[estereoquímica]] de les molécules implicaes na [[biosíntesis]] del [[colesterol]].

== Biografía ==
Rita Harriet Harradence nació en [[Bexley (Sydney)|Bexley]], [[Nueva Gales del Sur]], el 16 de setiembre de 1915, fía de Walter Charles Harradence y Ethel Harriet, nacida Todd.<ref>Birth certificate 38761/1915, New South Wales Registry of Births, Deaths and Marriages</ref> Tennía dos hermanos, Arthur y Edward.<ref>{{cita noticia|url=http://nla.gov.au/nla.news-article18165421|títulu=Family Notices|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|númberu=35,132| allugamientu =New South Wales, Australia|fecha=27 de xunetu de 1950|fechaaccesu=27 de mayu de 2016|páxina=20|via= National Library of Australia}}</ref> El so padre yera carpinteru y la so madre yera modista nuna tienda.<ref name="Women Scientists">{{cita llibru|títulu=Women Scientists: Reflections, Challenges, and Breaking Boundaries|nome=Magdolna|apellíu=Hargittai|allugamientu=New York|editorial=[[Oxford University Press]]|añu=2015|url=https://books.google.com.au/books?id=pEtnBgAAQBAJ&pg=PA22|pp=22–25|isbn= 9780199359981|oclc=884500448}}</ref> Asistió al [[St George Girls High School]],<ref name="Sussex"/> una escuela académicamente selectiva pa moces,<ref>{{cita web|url=http://www.sgghs.com.au/|títulu=St George Girls High School|editorial=[[St George Girls High School]]|fechaaccesu=27 de mayu de 2016}}</ref> onde ella destacaba, particularmente en matemátiques.<ref name="Women Scientists" /> Una profesora escepcional, Lilian Whiteoak, disparó'l so interés pola química.<ref name="Sydney">{{cita web|títulu=How the Cornforths started out in chemistry|editorial=[[University of Sydney]]|url= http://sydney.edu.au/science/chemistry/history/cornforths-history.shtml|fechaaccesu=27 de mayu de 2016}}</ref> Cuando se matriculó en 1933, llograra'l primera puestu de too Gales del Sur en química. Tamién recibió primeros honores en matemática, y sobresalientes n'inglés, francés, llatín y mecánica, siendo una de les meyores alumnes del estáu.<ref>{{cita noticia|url=http://nla.gov.au/nla.news-article16950154|títulu=Successful Students|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|númberu=29,669| allugamientu=New South Wales, Australia|fecha=4 de febreru de 1933|fechaaccesu=27 de mayu de 2016|páxina=17|via=National Library of Australia}}</ref>

Harradence ganó una beca estatal pa estudiar química na [[Universidá de Sydney]],<ref name="Sussex"/> onde llogró'l so [[Bachelor of Science|BSc]] con honores en 1936, siendo la primera de la so clase al pie d'[[Arthur Birch (organic chemist)|Arthur Birch]], y un Master en 1937.<ref name="Rita Cornforth Fellowships">{{Cita web|url=http://wwwrsphysse.anu.edu.au/admin/women/rsc.html|títulu=Rita Cornforth Fellowships|fechaaccesu=27 de mayu de 2016|editorial=[[Australian National University]]| urlarchivu=https://web.archive.org/web/20091026095350/http://wwwrsphysse.anu.edu.au/admin/women/rsc.html|fechaarchivu=26 d'ochobre de 2009}}</ref><ref>{{Cita noticia|títulu=Science Research|url=http://nla.gov.au/nla.news-article17611223|fecha=1 de xunetu de 1939|fechaaccesu=27 de mayu de 2016|allugamientu=New South Wales, Australia|páxina=16|númberu=31,669}}</ref> Mientres taba ellí conoció a [[John Cornforth]], un compañeru estudiante de química un cursu per debaxo d'ella. Rompiera un frascu [[Rainer Ludwig Claisen|Claisen]] y Cornforth, col so remangu [[Vidriu sopláu|soplando vidriu]] y l'usu d'un [[soplete]], iguó'l frayatu.<ref name="Kappa interview">{{Cita web|url=http://vega.org.uk/video/internal/8|títulu=Programme Transcript: Interview with Sir John "Kappa" Cornforth|fechaaccesu=27 de mayu de 2016|editorial=The Vega Science Trust}}</ref> Conociéronse meyor y pasaron tiempu faciendo senderismo nos [[Montes Azules (Australia)|Montes Azules]] les fines de selmana.<ref name="Women Scientists" />

En 1939, Harradence y Cornforth ganaron los dos [[Research Fellowships de 1851]] daes a Australianos pa estudiar nel [[Reinu Xuníu]]. Dambos escoyeron dir a [[Somerville College]], [[Universidá d'Oxford|Oxford]], pa estudiar baxu [[Robert Robinson|Sir Robert Robinson.]]<ref name="Women Scientists" /> Salieron de Sydney nel SS ''Orama'' el 6 d'agostu de 1939.<ref>{{Cita noticia|títulu=Leaving in the Orama.|url=http://nla.gov.au/nla.news-article17612444|fecha=12 d'agostu de 1939|fechaaccesu=27 de mayu de 2016|allugamientu=New South Wales, Australia|páxina=22|númberu=31,705}}</ref> La [[Segunda Guerra Mundial]] españó mientres cruciaben l'Océanu Índicu. Una vegada en Oxford, dambos trabayaron nos sos doctoraos. Harradence escribió la so tesis, so la supervisión de Robinson,<ref name="Women Scientists" /> sobre la "Síntesis de les cetonas cícliques en rellación coles hormones sexuales" en [[Somerville College]]<ref>{{cita tesis |títulu=Synthesis of cyclic ketones related to the sex hormones |first=Rita H. |last=Harradence |añu=1941 |publisher=[[Somerville College]] |degree=D.Phil. |fechaaccesu=27 de mayu de 2016 }}</ref> Robinson tuvo a Harradence y Cornforth sintetizando [[penicilamina]].<ref name="Kappa interview" /> Comprometer en 1941, y casáronse en setiembre d'esi añu.<ref name="Women Scientists" /> Tendríen un fíu, John, y dos fíos, Brenda y Philippa.<ref name="Vale" />

Había pocos puestos d'investigación en química n'Australia nos primeros años de la posguerra, asina que se quedaron nel Reinu Xuníu. Robinson atopó-yos trabayu nel [[National Institute for Medical Research|Institutu Nacional d'Investigación Médica]] n'[[Hampstead (Londres)|Hampstead]], y darréu en [[Mill Hill]]. Ellí, ella siguió la investigación qu'empecipiara en Oxford sobre la [[estereoquímica]], investigando la forma de les molécules implicaes na biosíntesis del [[colesterol]]. Dexó'l trabayu de volao en teniendo al so segundu fíu en 1946, pero tornó, primeramente a tiempu parcial, en 1947.<ref name="Women Scientists" /> En 1962, dir al Llaboratoriu Milstead d'[[Enzimoloxía]] Química de [[Royal Dutch Shell|Shell]], onde permaneció hasta que se xubiló en 1975.<ref name="Sussex"/> A lo llargo de los años publicaron 41 papers xuntos.<ref name="Rita Cornforth Fellowships"/> Nel so discursu d'aceptación del [[Premiu Nobel de Química]] de 1975, Cornforth dixo:{{Cita|A lo llargo de la mio carrera académica la mio muyer foi la mio collaboradora más constante. La so habilidá esperimental supunxo aportaciones bien grandes al trabayu; ayudóme más allá de too llende coles dificultaes de comunicación qu'acompañen a la sordera; el so ánimu y la so fortaleza fueron el mio mayor sofitu.<ref name="Rita Cornforth Fellowships"/> }}

Cornforth foi fechu [[Knight Bachelor|caballeru]] el 10 de febreru de 1977, y Harradence convertir en Lady Cornforth, pero recibió bien poca reconocencia pol so propiu trabayu.<ref>{{cita web|títulu= Knighthoods|editorial=London Gazette|fecha=25 de febreru de 1977|númberu=47157|páxina=2689}}</ref> Recibió un doctoráu honorariu pola [[Universidá de Sussex]],<ref name="Women Scientists"/> y la [[Universidá Nacional Australiana]] estableció les beques Rita Cornforth pa muyeres investigadores en química en 1996.<ref name="Rita Cornforth Fellowships"/> La Universidá de Sydney estableció Medaya la Rita y John Cornforth en 2011 pa honrar la excelencia académica ente los nuevos [[Philosophiæ doctor|doctores]].<ref name="Vale" /> Finó'l 6 de payares de 2012, tres una llarga enfermedá,<ref name="Sussex">{{Cita web|url=http://www.sussex.ac.uk/suss-ex/Newsletter29.html|títulu=Newsletter Non. 29|fechaaccesu=27 de mayu de 2016|añu=2014|editorial=The Suss-Ex Club}}</ref> na so casa en Sussex, cola so familia al so alredor, y foi soterrada nel Clayton Wood Natural Burial Ground.<ref name="Obituary"/><ref name="Obituary">{{Cita web|url=http://announce.jpress.co.uk/21321771|títulu=Lady Rita Harriet Cornforth: Obituary|fechaaccesu=27 de mayu de 2016|editorial=Announce.Jpress|urlarchivu=https://archive.today/20140321071811/http://announce.jpress.co.uk/21321771|fechaarchivu=2014-03-21}}</ref> Foi sobrevivida pol so home, trés fíos, dos nietos y cuatro bisnietos.<ref name="Vale">{{Cita web|url=http://sydney.edu.au/alumni/sam/march2014/john-cornforth.shtml|títulu=Val Sir John Cornforth|fechaaccesu=27 de mayu de 2016|fecha=20 de marzu de 2014|editorial=The University of Sydney}}</ref>

== Referencies ==
{{llistaref|2}}
{{NF|1915|2013|Harradence}}





{{Tradubot|Rita Harradence}}

[[Categoría:Bioquímicos y bioquímiques d'Australia]]
[[Categoría:Persones de Sydney]]
Rita Harriet Harradence  foi una bioquímica australiana pionera na síntesis de la penicilamina y los esteroides, y la estereoquímica de les molécules implicaes na biosíntesis del colesterol.

 Biografía 
Rita Harriet Harradence nació en Bexley, Nueva Gales del Sur, el 16 de setiembre de 1915, fía de Walter Charles Harradence y Ethel Harriet, nacida Todd.Birth certificate 38761/1915, New South Wales Registry of Births, Deaths and Marriages Tennía dos hermanos, Arthur y Edward. El so padre yera carpinteru y la so madre yera modista nuna tienda. Asistió al St George Girls High School, una escuela académicamente selectiva pa moces, onde ella destacaba, particularmente en matemátiques. Una profesora escepcional, Lilian Whiteoak, disparó'l so interés pola química. Cuando se matriculó en 1933, llograra'l primera puestu de too Gales del Sur en química. Tamién recibió primeros honores en matemática, y sobresalientes n'inglés, francés, llatín y mecánica, siendo una de les meyores alumnes del estáu.

Harradence ganó una beca estatal pa estudiar química na Universidá de Sydney, onde llogró'l so BSc con honores en 1936, siendo la primera de la so clase al pie d'Arthur Birch, y un Master en 1937. Mientres taba ellí conoció a John Cornforth, un compañeru estudiante de química un cursu per debaxo d'ella. Rompiera un frascu Claisen y Cornforth, col so remangu soplando vidriu y l'usu d'un soplete, iguó'l frayatu. Conociéronse meyor y pasaron tiempu faciendo senderismo nos Montes Azules les fines de selmana.

En 1939, Harradence y Cornforth ganaron los dos Research Fellowships de 1851 daes a Australianos pa estudiar nel Reinu Xuníu. Dambos escoyeron dir a Somerville College, Oxford, pa estudiar baxu Sir Robert Robinson. Salieron de Sydney nel SS Orama el 6 d'agostu de 1939. La Segunda Guerra Mundial españó mientres cruciaben l'Océanu Índicu. Una vegada en Oxford, dambos trabayaron nos sos doctoraos. Harradence escribió la so tesis, so la supervisión de Robinson, sobre la "Síntesis de les cetonas cícliques en rellación coles hormones sexuales" en Somerville College Robinson tuvo a Harradence y Cornforth sintetizando penicilamina. Comprometer en 1941, y casáronse en setiembre d'esi añu. Tendríen un fíu, John, y dos fíos, Brenda y Philippa.

Había pocos puestos d'investigación en química n'Australia nos primeros años de la posguerra, asina que se quedaron nel Reinu Xuníu. Robinson atopó-yos trabayu nel Institutu Nacional d'Investigación Médica n'Hampstead, y darréu en Mill Hill. Ellí, ella siguió la investigación qu'empecipiara en Oxford sobre la estereoquímica, investigando la forma de les molécules implicaes na biosíntesis del colesterol. Dexó'l trabayu de volao en teniendo al so segundu fíu en 1946, pero tornó, primeramente a tiempu parcial, en 1947. En 1962, dir al Llaboratoriu Milstead d'Enzimoloxía Química de Shell, onde permaneció hasta que se xubiló en 1975. A lo llargo de los años publicaron 41 papers xuntos. Nel so discursu d'aceptación del Premiu Nobel de Química de 1975, Cornforth dixo:

Cornforth foi fechu caballeru el 10 de febreru de 1977, y Harradence convertir en Lady Cornforth, pero recibió bien poca reconocencia pol so propiu trabayu. Recibió un doctoráu honorariu pola Universidá de Sussex, y la Universidá Nacional Australiana estableció les beques Rita Cornforth pa muyeres investigadores en química en 1996. La Universidá de Sydney estableció Medaya la Rita y John Cornforth en 2011 pa honrar la excelencia académica ente los nuevos doctores. Finó'l 6 de payares de 2012, tres una llarga enfermedá, na so casa en Sussex, cola so familia al so alredor, y foi soterrada nel Clayton Wood Natural Burial Ground. Foi sobrevivida pol so home, trés fíos, dos nietos y cuatro bisnietos.

 Referencies 

Categoría:Bioquímicos y bioquímiques d'Australia
Categoría:Persones de Sydney