Vahanga
{{xeografía|mapa=Polinesia Francesa|Vahanga}}
'''Vahanga''' o '''Vaega''' ye un atolón nel Grupu Acteón nel archipiélagu de Tuamotu, [[Polinesia Francesa]]. Depende alministrativamente de les islles Gambier.

== Xeografía ==
Vahanga atópase a 9 kilómetros al oeste de [[Tenarunga]]. Ye un atolón circular, d'una superficie de 3,8  km² y una llaguna interior de 12,6  km². Nun hai conexón permanente ente la llaguna y l'océanu.

En 1850, l'atolón taba pobláu por 20 habitantes aboríxenes.<ref>{{Cita llibru|títulu=Notices sur les colonies françaises|URL=https://archive.org/details/bub_gb_5n4ZmLlXQM8C|año=1866|editorial=Challamel aîné}}</ref> En 2012 taba despobláu.

== Historia ==
La primer mención del atolón per parte de los europeos, foi fecha pol navegante portugués [[Pedro Fernández de Quirós]], el 5 de febreru de 1606. Quirós bautizó al grupu col nome de ''Los Cuatro Coronaes'' poles palmes de cocu atopaes na islla. Considérase, sicasí, que la documentación de Quirós ye deficiente.<ref name="a2">{{Cita llibru|títulu=Tahiti et ses archipels|URL=https://archive.org/details/tahitietsesarchi0000toul|año=1991|editorial=Karthala|isbn=2-86537-291-X|idioma=francés}}</ref><ref name="b2">{{Cita llibru|títulu=Les Atolls des Tuamotu|editorial=Institut de recherche pour le développement|isbn=9782709911757|idioma=francés}}</ref>

La primer descripción claramente documentada de la islla, foi fecha en 1833 pol navegante Thomas Ebrill, capitán del Barcu mercante ''Amphitrite''.

Fueron visitaes nuevamente, en 1837, por Edward Russell, comandante del HMS Acteón (1831), que-y punxo el nome actual del archipiélagu.<ref name="b2" /><ref name="c2">{{Cita llibru|títulu=Pacific Island: Eastern-Pacific - Geographical handbook series|año=1945|editorial=Naval Intelligence Division|idioma=inglés}}</ref>

Nel sieglu XIX, l'atolón yera propiedá d'un particular que se faía llamar "Capitán Nicolás". En 1922, esplotaba un plantíu de [[Cocos nucifera|cocoteros]] nel atolón. En 1934, Vahanga ye adquiríu pola ''Compañía Naval l´Océanie.

== Flora y fauna ==
Vahanga alluga numberoses especies de plantes ente les que se fai que destacar los [[Cocos nucifera|cocoteros]], la ''Portulaca lutea'', ''Filiformis cassytha'' y ''[[Amaranthaceae]]'' como por casu el xéneru ''Achyranthes aspera var velutina''.<ref>[https://www.gbif.org/species/3676577 ''Achyranthes aspera'' var. ''velutina'' (Hook. & Arn.) C.C.Towns.'']</ref>

En 2007, un proyectu ecolóxicu realizáu pola Universidá de Auckland y la Sociedá Ornitolóxica de la Polinesia, propúnxose erradicar los [[Rattus exulans|aguarones del pacíficu]] (''[[Rattus exulans]]''), qu'invadieron l'atolón, llevaes polos barcos y los esploradores europeos. L'oxetivu ye restablecer l'equilibriu d'aves nel ecosistema, poniendo especial atención n'especies amenaciaes, tales como la ''Gallicolumba erythroptera'' y la playera de Tuamotu (''Prosobonia cancellata'').
<gallery>
Prosobonia cancellata cancellata.jpg|Playera de Tuamotu|''Prosobonia cancellata''.
</gallery>

== Referencies ==
{{Llistaref}}

{{Control d'autoridaes}}
[[Categoría:Polinesia Francesa]]
[[Categoría:Archipiélagos]]
[[Categoría:Atolones]]
Vahanga o Vaega ye un atolón nel Grupu Acteón nel archipiélagu de Tuamotu, Polinesia Francesa. Depende alministrativamente de les islles Gambier.

 Xeografía 
Vahanga atópase a 9 kilómetros al oeste de Tenarunga. Ye un atolón circular, d'una superficie de 3,8  km² y una llaguna interior de 12,6  km². Nun hai conexón permanente ente la llaguna y l'océanu.

En 1850, l'atolón taba pobláu por 20 habitantes aboríxenes. En 2012 taba despobláu.

 Historia 
La primer mención del atolón per parte de los europeos, foi fecha pol navegante portugués Pedro Fernández de Quirós, el 5 de febreru de 1606. Quirós bautizó al grupu col nome de Los Cuatro Coronaes poles palmes de cocu atopaes na islla. Considérase, sicasí, que la documentación de Quirós ye deficiente.

La primer descripción claramente documentada de la islla, foi fecha en 1833 pol navegante Thomas Ebrill, capitán del Barcu mercante Amphitrite.

Fueron visitaes nuevamente, en 1837, por Edward Russell, comandante del HMS Acteón (1831), que-y punxo el nome actual del archipiélagu.

Nel sieglu XIX, l'atolón yera propiedá d'un particular que se faía llamar "Capitán Nicolás". En 1922, esplotaba un plantíu de cocoteros nel atolón. En 1934, Vahanga ye adquiríu pola Compañía Naval l´Océanie.

 Flora y fauna 
Vahanga alluga numberoses especies de plantes ente les que se fai que destacar los cocoteros, la Portulaca lutea, Filiformis cassytha y Amaranthaceae como por casu el xéneru Achyranthes aspera var velutina.<ref>[https://www.gbif.org/species/3676577 Achyranthes aspera var. velutina (Hook. & Arn.) C.C.Towns.]</ref>

En 2007, un proyectu ecolóxicu realizáu pola Universidá de Auckland y la Sociedá Ornitolóxica de la Polinesia, propúnxose erradicar los aguarones del pacíficu (Rattus exulans), qu'invadieron l'atolón, llevaes polos barcos y los esploradores europeos. L'oxetivu ye restablecer l'equilibriu d'aves nel ecosistema, poniendo especial atención n'especies amenaciaes, tales como la Gallicolumba erythroptera y la playera de Tuamotu (Prosobonia cancellata).

 Referencies 

Categoría:Polinesia Francesa
Categoría:Archipiélagos
Categoría:Atolones