Loísmo
[[Ficheru:Leísmo laísmo loísmo.png|miniaturadeimagen|300px|Guarda de leísmo, laísmo y loísmo.]]
El '''loísmo''' ye una peculiaridá de ciertos [[dialeutos del español]] que consiste na sustitución del [[pronome personal]] "le" (que representa xeneralmente al [[oxetu indireutu]]) por "lo" (que s'acutar, en dialeutos non loístas, pal [[oxetu direutu]]).<ref name=LLL> [https://www.uam.es/personal_pdi/filoyletras/ifo/proyecto/publicaciones/3_cl.pdf Inés Fernández-Ordóñez: ''Leísmo, laísmo y loísmo'']</ref> Dende'l puntu de vista del español normativu la [[Real Academia Española]] condergó'l loísmo en [[1874]] {{ensin referencies|<!-- avientu 2016 -->}} y considerar un ''vulgarismu''.

Dellos autores usen el términu ''loísmo'' pa referise al usu de ''lo'' como complementu direutu, esto ye, a la variante mayoritaria; esti usu estrañu del términu puede crear tracamundiu.<ref name=LLL />

Exemplos de loísmo:
* ''Cuando recueyo a los neños del colexu, llevar la merienda.''<ref name=LLL />
* ''Pa iguar esos traxes, hai que sacalos el baxu.''<ref name=LLL />
*''¿Qué lo esmolez?'' (al coronel)<ref>{{cita llibru |apellíu=Alarcos |nome=Emilio |enllaceautor=Emilio Alarcos |títulu=Gramática de la llingua española |url= |fechaaccesu=27 de payares de 2016 |idioma= |otros= |edición= |añu=2000 |editor=Real Academia Española |editorial=Espasa |ubicación= Madrid |isbn=84-239-7922 9 |capítulu= |páxina= |cita= }}</ref>
== Usu normativu ==
Dacuando camuda'l significáu de les frases: Cuando un loísta diz "Pegar", un non-loísta entiende que "la cosa" referida foi pegada (con un adesivu) y non "cutida"—que ye lo que'l loísta quería dicir.

La llingua castellana caltién l'antigua declinación [[llatín|llatina]] y usu de los casos llatinos nos pronomes personales, a pesar de la evolución de la llingua castellana escontra la eliminación total de los casos llatinos, reflexu que tienen delles persones nel enclín a suprimir la diferencia de funciones ente'l complementu direutu y complementu indireutu per mediu del xéneru.
 
Esto traduzse nel usu de "lo" y "los" en función de complementu (oxetu) indireutu; cuando'l referente ye del xéneru masculín en cuenta de "le" y "les". Producir por paralelismu col laísmo: "la" y "les" pal xéneru femenín; "lo" y "los" pal xéneru masculín. El loísmo ye un fenómenu paralelu al [[laísmo]] y al [[leísmo]] pero muncho menos habitual, yá que les entidaes a les que según la norma laísta/leísta refier el pronome "lo" raramente tomen el papel semánticu davezu asignáu al oxetu indireutu. Un exemplu sería "a lo que dixisti "lo" pudi dar más relevancia, pero nun lu fixi". 
 
El "le" indireutu ye ambiguu; pa quitar l'ambigüedá utiliza un segundu pronome con preposición: "Dale un beso, a ella (a él)".

== Variantes similares ==
En ciertos territorios billingües danse variantes asemeyaes al loísmo:
* Nel territoriu andín de [[Perú]], [[Bolivia]] y el noroeste d'[[Arxentina]] pol contautu del español col quechua y el aimara, los falantes indíxenes esperimenten problemes nel aprendizaxe del español. Por eso, neses zones primeramente mentaes, los falantes empleguen ''lo'' como complementu direutu ensin estremar xéneru nin númberu. ''Nun lo conozo a los sos primos''<ref>{{cita web|apellido1=Real Academia Española|títulu=Loísmo|url=http://lema.rae.es/dpd/srv/search?id=brlwWceSGD6zzJ7sJ5|obra=Diccionariu panhispánicu de duda|idioma=Castellanu|fechaaccesu=28 de setiembre de 2016}}</ref>
* En delles zones nel norte d'España nes que l'español vien en contautu col dialeutu [[idioma asturlleonés|asturlleonés]] oriental, reparar variación nel sistema pronominal. Nel territoriu central y oriental d'[[Asturies]] y nuna parte de [[Cantabria]], los falantes empleguen ''lo'' cuando l'antecedente ye un sustantivu non contable y tamién si'l sustantivu ye femenín. ''La lleche cuáyenlo pa faer quesu''. Esto nun cumple nin se paez a la definición del loísmo yá que nun se sustitúi "le" (que representa xeneralmente al [[oxetu indireutu]]) por "lo" (que s'acutar, en dialeutos non loístas, pal [[oxetu direutu]]), sinón que se refier a un fenómenu ensin rellacionar. 

== Bibliografía ==
* {{cita llibru |
autor = Seco, Manuel
| títulu = Diccionariu de duldes y dificultaes de la llingua española |
editorial = Espasa
| id = ISBN 84-239-9425-2
}}

== Ver tamién ==
* [[Laísmo]]
* [[Leísmo]]

== Enllaces esternos ==
* [http://lema.rae.es/dpd/?key=loísmo ''Loísmo''], [[Diccionario panhispánico de dudas]], 2005

== Referencies ==
{{llistaref}}

{{ORDENAR:Loismo}}


{{Tradubot|Loísmo}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Gramática española]]


[[Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu]]
[[Categoría:Wikipedia:Artículos con referencies a la RAE]]
El loísmo ye una peculiaridá de ciertos dialeutos del español que consiste na sustitución del pronome personal "le" (que representa xeneralmente al oxetu indireutu) por "lo" (que s'acutar, en dialeutos non loístas, pal oxetu direutu). Inés Fernández-Ordóñez: Leísmo, laísmo y loísmo Dende'l puntu de vista del español normativu la Real Academia Española condergó'l loísmo en 1874  y considerar un vulgarismu.

Dellos autores usen el términu loísmo pa referise al usu de lo como complementu direutu, esto ye, a la variante mayoritaria; esti usu estrañu del términu puede crear tracamundiu.

Exemplos de loísmo:
 Cuando recueyo a los neños del colexu, llevar la merienda.
 Pa iguar esos traxes, hai que sacalos el baxu.
¿Qué lo esmolez? (al coronel)
 Usu normativu 
Dacuando camuda'l significáu de les frases: Cuando un loísta diz "Pegar", un non-loísta entiende que "la cosa" referida foi pegada (con un adesivu) y non "cutida"—que ye lo que'l loísta quería dicir.

La llingua castellana caltién l'antigua declinación llatina y usu de los casos llatinos nos pronomes personales, a pesar de la evolución de la llingua castellana escontra la eliminación total de los casos llatinos, reflexu que tienen delles persones nel enclín a suprimir la diferencia de funciones ente'l complementu direutu y complementu indireutu per mediu del xéneru.
 
Esto traduzse nel usu de "lo" y "los" en función de complementu (oxetu) indireutu; cuando'l referente ye del xéneru masculín en cuenta de "le" y "les". Producir por paralelismu col laísmo: "la" y "les" pal xéneru femenín; "lo" y "los" pal xéneru masculín. El loísmo ye un fenómenu paralelu al laísmo y al leísmo pero muncho menos habitual, yá que les entidaes a les que según la norma laísta/leísta refier el pronome "lo" raramente tomen el papel semánticu davezu asignáu al oxetu indireutu. Un exemplu sería "a lo que dixisti "lo" pudi dar más relevancia, pero nun lu fixi". 
 
El "le" indireutu ye ambiguu; pa quitar l'ambigüedá utiliza un segundu pronome con preposición: "Dale un beso, a ella (a él)".

 Variantes similares 
En ciertos territorios billingües danse variantes asemeyaes al loísmo:
 Nel territoriu andín de Perú, Bolivia y el noroeste d'Arxentina pol contautu del español col quechua y el aimara, los falantes indíxenes esperimenten problemes nel aprendizaxe del español. Por eso, neses zones primeramente mentaes, los falantes empleguen lo como complementu direutu ensin estremar xéneru nin númberu. Nun lo conozo a los sos primos
 En delles zones nel norte d'España nes que l'español vien en contautu col dialeutu asturlleonés oriental, reparar variación nel sistema pronominal. Nel territoriu central y oriental d'Asturies y nuna parte de Cantabria, los falantes empleguen lo cuando l'antecedente ye un sustantivu non contable y tamién si'l sustantivu ye femenín. La lleche cuáyenlo pa faer quesu. Esto nun cumple nin se paez a la definición del loísmo yá que nun se sustitúi "le" (que representa xeneralmente al oxetu indireutu) por "lo" (que s'acutar, en dialeutos non loístas, pal oxetu direutu), sinón que se refier a un fenómenu ensin rellacionar. 

 Bibliografía 
 

 Ver tamién 
 Laísmo
 Leísmo

 Enllaces esternos 
 Loísmo, Diccionario panhispánico de dudas, 2005

 Referencies 

Categoría:Gramática española

Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu
Categoría:Wikipedia:Artículos con referencies a la RAE