Lletres solares y lletres llunares
{{referencies|t=20200601062747}}
[[Ficheru:Mond- und Sonnenbuchstaben.svg|thumb|400px|right|Lletres solares (en colloráu) y lletres llunares (en negru)]]'''Lletres solares''' y '''lletres llunares''' (n'[[idioma árabe|árabe]] '''حروف شمسية ḥurūf shamsiyya''' y '''حروف قمرية ḥurūf qamariyya''', respeutivamente) ye una división que se fai de les consonantes del [[alfabetu árabe]], en función de la variación de pronunciación del artículu determináu ''al-'' al añader a pallabres qu'empiecen por consonantes d'unu o otru grupu.

== Lletres solares ==
Son ''cortiles'' la metá de les lletres del alfabetu: tāʾ, ṯāʾ, dāl, ḏāl, rāʾ, zāy, sīn, šīn, ṣād, ḍād, ṭāʾ, ẓāʾ, lām y nūn. Al añader l'artículu ''al-'' (que se xune a la pallabra a la que determina) a una pallabra qu'empieza por lletra solar, la ''l'' (n'árabe, ل ''lām'') del artículu enmudece y dóblase el soníu de la lletra solar que sigue. Na práctica, ye como si la ''l'' camudara'l so soníu pol de la lletra solar. 

D'esta miente, التون ''al-tūn'' («l'atún») pronúnciase at-tūn; الزيت ''al-zayt'' («l'aceite») pronúnciase az-zayt, etc. Na trescripción llatina puede caltenese la l del artículu o sustituyila pola lletra ''solarizada''. El [[árabe dialeutal]] dacuando ''solariza'' otres lletres.

Estes lletres llámense ''cortiles'' porque l'exemplu clásicu qu'ilustra nes gramátiques árabes esti femómento ye'l de la pallabra الشمس ''al-shams'' («el sol»), que se pronuncia ''ash-shams''.

D'esti fenómenu queda constancia en munches pallabres tomaes del árabe n'[[idioma español|español]] y otres llingües. Por casu, amás de les mentaes ''atún'' y ''aceite'':

* ''[[azucre]]'' < ''al-sukkar'', pronunciáu ''as-sukkar''. 
* ''[[azora]]'' < ''al-sūra'', pronunciáu ''as-sūra''.
* ''[[Abderramán]]'' < ''ʿAbd al-Raḥmān'', pronunciáu ''ʿAbd ar-Raḥmān''.

Una esceición ye la pallabra [[Aldebarán]], qu'anque vien d'un términu qu'empieza por lletra solar (''al-dabarān'', «la que sigue», pronunciáu ''ad-dabarān''), caltién la ''l'' porque pasa a les llingües europees dende l'árabe escritu, que nun reflexa'l cambéu de pronunciación.

== Lletres llunares ==
Son ''llunares'' les restantes lletres: alif, bāʾ, ǧīm, ḥāʾ, jāʾ, ʿayn, ġayn, fāʾ, qāf, kāf, mīm, hāʾ, wāw y yāʾ. Al añader l'artículu a una pallabra qu'empieza por dalguna d'estes lletres, nin la ''l'' nin la lletra llunar camuden de soníu. 

Llámense ''llunares'' porque'l fenómenu ilústrase tradicionalmente nes gramátiques árabes cola pallabra القمر ''al-qamar'' («la lluna»).


{{Tradubot|Letras solares y letras lunares}}


== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{commons}}

{{control d'autoridaes}}

[[Categoría:Idioma árabe]]

[[ar:حروف شمسية وقمرية]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]]
Lletres solares 
Son cortiles la metá de les lletres del alfabetu: tāʾ, ṯāʾ, dāl, ḏāl, rāʾ, zāy, sīn, šīn, ṣād, ḍād, ṭāʾ, ẓāʾ, lām y nūn. Al añader l'artículu al- (que se xune a la pallabra a la que determina) a una pallabra qu'empieza por lletra solar, la l (n'árabe, ل lām) del artículu enmudece y dóblase el soníu de la lletra solar que sigue. Na práctica, ye como si la l camudara'l so soníu pol de la lletra solar. 

D'esta miente, التون al-tūn («l'atún») pronúnciase at-tūn; الزيت al-zayt («l'aceite») pronúnciase az-zayt, etc. Na trescripción llatina puede caltenese la l del artículu o sustituyila pola lletra solarizada. El árabe dialeutal dacuando solariza otres lletres.

Estes lletres llámense cortiles porque l'exemplu clásicu qu'ilustra nes gramátiques árabes esti femómento ye'l de la pallabra الشمس al-shams («el sol»), que se pronuncia ash-shams.

D'esti fenómenu queda constancia en munches pallabres tomaes del árabe n'español y otres llingües. Por casu, amás de les mentaes atún y aceite:

 azucre < al-sukkar, pronunciáu as-sukkar. 
 azora < al-sūra, pronunciáu as-sūra.
 Abderramán < ʿAbd al-Raḥmān, pronunciáu ʿAbd ar-Raḥmān.

Una esceición ye la pallabra Aldebarán, qu'anque vien d'un términu qu'empieza por lletra solar (al-dabarān, «la que sigue», pronunciáu ad-dabarān), caltién la l porque pasa a les llingües europees dende l'árabe escritu, que nun reflexa'l cambéu de pronunciación.

 Lletres llunares 
Son llunares les restantes lletres: alif, bāʾ, ǧīm, ḥāʾ, jāʾ, ʿayn, ġayn, fāʾ, qāf, kāf, mīm, hāʾ, wāw y yāʾ. Al añader l'artículu a una pallabra qu'empieza por dalguna d'estes lletres, nin la l nin la lletra llunar camuden de soníu. 

Llámense llunares porque'l fenómenu ilústrase tradicionalmente nes gramátiques árabes cola pallabra القمر al-qamar («la lluna»).

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Idioma árabe

ar:حروف شمسية وقمرية
Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos