Ilesia de la Santa Cruz (Cangues d'Onís)
{{Edificiu}}
La '''ilesia de la Santa Cruz de Cangues d'Onís''' ye un templu católicu asitiáu nel conceyu de [[Cangues d'Onís]], n'Asturies. Nella fueron soterraos el rei [[Favila]], segundu [[Llista de Reis d'Asturies|rei d'Asturies]] y fíu de [[Pelayu|don Pelayo]], y la so esposa, la reina Froiluba, quien ordenaren la edificación de la ilesia.

== Historia ==
En 737, sobro'l montículo artificial el rei Favila y la so esposa, la reina Froiluba, ordenaron edificar la ilesia de la Santa Cruz{{Harvnp|Arias Páramo|1999|p=11}} que, según reza la llábana fundacional, foi consagrada'l 27 d'ochobre d'ese mesmu añu.

El templu denomose d'esta forma pos allugó la cruz de carbayu que [[Pelayu|Pelayo]], el padre de Favila, portaba na [[Batalla de Cuadonga|Batalla de]] Cuadonga{{Harvnp|Arias Páramo|1999|p=11}} y que más tarde convertiríase na [[Cruz de la Victoria]].
[[Ficheru:1851-03-09,_Semanario_Pintoresco_Español,_Santa_Cruz_de_Cangas,_Carnicero.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Grabáu de la ilesia a mediaos del sieglu {{Sieglu|XIX}} en ''Selmanariu Pintorescu Español''.]]
Créese que foi'l primer templu cristianu que se construyó n'Asturies —y, polo tanto, n'España— dempués de la invasión de la península ibérica polos musulmanes;<ref>{{Cita llibru |apellios1={{versalita|Floriano}}|nome1=Antonio C. |apellios2={{versalita|Fernández Buelta}}|nome2=José María |títulu=Restauración del culto cristiano en Asturias en la iniciación de la Reconquista|añu=1949|editorial=Instituto de Estudios Asturianos |ubicación=Oviedo |oclc=63639012}}</ref> tamién se diz que la llábana de consagración ye'l primer monumentu lliterariu de la Reconquista.<ref>{{Cita llibru|títulu=La Iglesia de Asturias en la Alta Edad Media|añu=1987|editorial=Instituto de Estudios Asturianos}}</ref>

La ilesia foi totalmente restaurada en dos vegaes, la primera en 1633 y la segunda en 1950 pol arquiteutu [[Luis Menéndez-Pidal y Álvarez]] tres la so destrucción mientres la [[Guerra Civil Española]], n'agostu de 1936,{{Harvnp|Arias Páramo|1999|p=11}} cuando les autoridaes llocales tomaron la decisión de derruir la ilesia para dexar a la vista un dolmen respetáu polos constructores de la primitiva capiya. Del templu inicial calteníase la llábana de consagración, de la qu'hai una copia dibuxada y una fotografía antigua, sobro les que se fixeron reproducciones o reconstrucciones.

== Llábana fundacional ==
[[Ficheru:Lápida_fundacional_iglesia_santa_cruz.jpg|miniaturadeimagen|250x250px|Llábana fundacional de la ilesia de la Santa Cruz. Añu 737.]]
La llábana fundacional (sumida na actualidá, pero copiada, retratada, y reproducida), traducida al castellán, vien dicir:
{{Cita|... y los sos fíos, pa quien por ello, oh Cristu, pol tu sacrificiu sía tola to gracia, y tres el cursu d'esta vida algáme-yos l'arrogante misericordia. Equí fueron consagraos altares a Cristu pol sacerdote Asterio, nel día 300 del tiempu trescurríu del añu, estendida la sesta edá del mundu, corriendo la era 775 (27 d'ochobre de 737)}}


 

== Sepultura del rei Favila ==
Dempués del so fallecimientu, el cadabre del rei Favila, fíu de don Pelayo y de [[Gaudiosa]], según refier el cronista Ambrosio de Morales, recibió sepultura na ilesia de la Santa Cruz de [[Cangues d'Onís]], que'l monarca ordenara alzar xunto cola so esposa, la reina Froiluba.{{Harvnp|Arco y Garay|1954}} Na mesma ilesia, según refier el mesmu cronista, recibió sepultura la so esposa, la reina Froiluba, anque los restos mortales de dambos monarques nun se caltienen na actualidá.

== Galería d'imáxenes ==
<gallery mode="packed">
Ficheru:Detalle iglesia santa cruz de C onis.JPG|Detalle
Ficheru:Puerta iglesia santa cruz c.JPG|Puerta d'entrada
Ficheru:Trasera_iglesia_santa_cruz.jpg|Parte trasera
Ficheru:Lateral iglesia santa cruz c onis.jpg|Vista llateral
Ficheru:Interior iglesia santa cruz.jpg|Interior, puede reparase l'allugamientu del retruque de la [[Cruz de la Victoria]]
Ficheru:Lateral_izqdo_iglesia_santa_cuz_c_onis.jpg|Llateral de la ilesia de la Santa Cruz
</gallery>

== Ver tamién ==

* [[Dolmen de Santa Cruz]]

== Referencies ==
{{Llistaref}}

== Bibliografía ==
{{Refcomienza}}
* {{Cita llibru|apellíos = {{versalita|Arias Páramo}}| nome = Lorenzo|títulu=Guía del arte prerrománico asturiano|añu=1999|editorial=Ediciones Trea, S. L.|isbn=84-95178-20-6|ref=harv}}
* {{Cita llibru|apellíos = {{versalita|Arco y Garay}}|nome= Ricardo del|enllazautor = Ricardo del Arco y Garay|editorial=Instituto Jerónimo Zurita. Consejo Superior de Investigaciones Científicas|títulu=Sepulcros de la Casa Real de Castilla|añu=1954|ref=harv}}
{{Reftermina}}

== Enllaces esternos ==
{{Commonscat}}

 
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Cangues d'Onís]]
[[Categoría:Ilesies d'Asturies]]
[[Categoría:Bienes d'interés cultural d'Asturies]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con traducciones ensin revisar]]
La ilesia de la Santa Cruz de Cangues d'Onís ye un templu católicu asitiáu nel conceyu de Cangues d'Onís, n'Asturies. Nella fueron soterraos el rei Favila, segundu rei d'Asturies y fíu de don Pelayo, y la so esposa, la reina Froiluba, quien ordenaren la edificación de la ilesia.

 Historia 
En 737, sobro'l montículo artificial el rei Favila y la so esposa, la reina Froiluba, ordenaron edificar la ilesia de la Santa Cruz que, según reza la llábana fundacional, foi consagrada'l 27 d'ochobre d'ese mesmu añu.

El templu denomose d'esta forma pos allugó la cruz de carbayu que Pelayo, el padre de Favila, portaba na Batalla de Cuadonga y que más tarde convertiríase na Cruz de la Victoria.
izquierda|miniaturadeimagen|Grabáu de la ilesia a mediaos del sieglu  en Selmanariu Pintorescu Español.
Créese que foi'l primer templu cristianu que se construyó n'Asturies —y, polo tanto, n'España— dempués de la invasión de la península ibérica polos musulmanes; tamién se diz que la llábana de consagración ye'l primer monumentu lliterariu de la Reconquista.

La ilesia foi totalmente restaurada en dos vegaes, la primera en 1633 y la segunda en 1950 pol arquiteutu Luis Menéndez-Pidal y Álvarez tres la so destrucción mientres la Guerra Civil Española, n'agostu de 1936, cuando les autoridaes llocales tomaron la decisión de derruir la ilesia para dexar a la vista un dolmen respetáu polos constructores de la primitiva capiya. Del templu inicial calteníase la llábana de consagración, de la qu'hai una copia dibuxada y una fotografía antigua, sobro les que se fixeron reproducciones o reconstrucciones.

 Llábana fundacional 
miniaturadeimagen|250x250px|Llábana fundacional de la ilesia de la Santa Cruz. Añu 737.
La llábana fundacional (sumida na actualidá, pero copiada, retratada, y reproducida), traducida al castellán, vien dicir:

 

 Sepultura del rei Favila 
Dempués del so fallecimientu, el cadabre del rei Favila, fíu de don Pelayo y de Gaudiosa, según refier el cronista Ambrosio de Morales, recibió sepultura na ilesia de la Santa Cruz de Cangues d'Onís, que'l monarca ordenara alzar xunto cola so esposa, la reina Froiluba. Na mesma ilesia, según refier el mesmu cronista, recibió sepultura la so esposa, la reina Froiluba, anque los restos mortales de dambos monarques nun se caltienen na actualidá.

 Galería d'imáxenes 

 Ver tamién 

 Dolmen de Santa Cruz

 Referencies 

 Bibliografía 

 
 

 Enllaces esternos 

 

Categoría:Cangues d'Onís
Categoría:Ilesies d'Asturies
Categoría:Bienes d'interés cultural d'Asturies
Categoría:Wikipedia:Páxines con traducciones ensin revisar