Bretones en Galicia y Asturies
[[Ficheru:Britonia6hcentury.png|thumb|200px|Árees con cultures d'orixe [[llingües britóniques|britónicu]] nel [[sieglu VI]]. El mar yera'l mediu de comunicación ente les distintes comunidaes.]]

Los '''bretones de Hispania''' fueron un [[grupu étnicu]] d'orixe celto-británicu que s'asitió nel noroeste de la [[península ibérica]] mientres los sieglos V y VI. El so llugar d'orixe, la provincia romana de [[Britania]], habíase vueltu crecientemente contrariu por cuenta de les invasiones de los [[pictos]], los [[escotu|escotos]], y sobremanera de los invasores xermánicos. Tou ello forzó-yos a fuxir y buscar una nueva [[patria]] más allá del mar. Los bretones hispanos asitiáronse sobremanera nel territoriu de [[Galicia]] y la zona occidental d'[[Asturies]]. La so asimilación llevar a cabu d'una manera bien lenta y dexaron tres de sigo una buelga nel [[folclor]] d'esti territoriu.<ref>Simon Young, ''Britonia: Camiños novos''. Ed. Toxosoutos, 2002, páxs. 71-76</ref>

== Migraciones bretones nos sieglos V y VI ==
A mediaos del sieglu V diversos pueblos xermánicos como los [[anglos]], los [[xutos]], los [[Pueblu saxón|saxones]] y los [[frisones]] empezaron a asitiase nes zones orientales de la islla de [[Britania]]. Anque primeramente la so área d'asentamientu foi más bien llindada, llueu empezaron a enfusar escontra l'interior, especialmente escontra'l valle del [[ríu Támesis]] y la zona oriental de les [[Midlands (Inglaterra)|Midlands]].

Empezó entós l'éxodu de les poblaciones indíxenes romanu-britániques que s'abellugaron nes zones más occidentales del país: [[Gales]], [[Cornualles]], [[Cumbria]] y [[Reinu de Strathclyde|Strathclyde]] (suroeste d'[[Escocia]]). Otros grupos optaron por migraciones más llargues y travesaron el mar, estableciéndose escontra l'[[Armórica]], [[península]] que «receltizaron» imponiendo la so cultura y la so llingua y que a partir d'esti momentu tomaría'l nome de Bretaña. De fechu el [[idioma bretón|bretón]] ye una llingua celta insular más estrechamente rellacionada coles llingües celtes de Gran Bretaña que col [[Idioma galu|galu]] y el celta continental.

== Asentamientu en Hispania ==
Otros grupos d'emigrantes navegaron inda más al sur y estableciéronse nes costes septentrionales de la península ibérica, onde llegaron a fundar un obispáu, el de Britonia (anguaño, [[Santa María de Bretoña]], en [[Pastoriza]]) y un [[monesteriu]], el de Máximu (Basílica de San Martín de Mondoñedo, asitiáu na circunscripción de [[Foz (Lugo)|Foz]]) Esta sede foi mentada per primer vegada poles actes del [[Primer conceyu de Braga|Conceyu de Braga]], celebráu en [[561]], onde se cita la presencia d'un obispu denomináu Maliosus, y polos documentos del Conceyu de Braga ([[572]]), onde apaez el mesmu obispu, que'l so nome trescribir esta vegada como [[Maeloc]] o Mahiloc. Al paecer dichu obispáu se estructuraba siguiendo'l modelu de les ilesies céltiques de les Islles Britániques{{ensin referencies}} y Bretoña, teniendo nel so cumal a un obispu que yera al empar abá.

Según el [[Parroquial Suevu]], documentu alministrativu redactáu probablemente con ocasión del [[Conceyu de Lugo (569)|Conceyu de Lugo]] ([[569]]), l'área d'asentamientu de los bretones estender polos territorios del Monesteriu Máximu y per l'área de les Asturies. La cita lliteral ye la siguiente:

{{cita|''Ad sedem Britonorum ecclesias que sut intro Britones una cum monesteriu Maximi et que in Asturiis sunt.''}}

Polos restos constructivos y sepulcrales topaos pertenecientes a los sieglos VI y VII na [[Basílica de San Martín de Mondoñedo]] munchos estudiosos cunten que el monesteriu Máximu pudo allugase ellí, coincidiendo cola dómina de rellumanza del monesteriu. Magar ye ciertu qu'otros cunten que pudo habese asitiáu na antigua ilesia parroquial de [[Santa María de Bretoña]], principalmente pola semeyanza llingüística. Al paecer, la estructura eclesial de los bretones ibéricos asemeyar a la esistente nes islles britániques y en [[Bretaña]]: con un obispu nel cume, que de la mesma yera abá y xefe del monesteriu.{{ensin referencies}}

En [[Galicia]] la zona de mayor poblamientu paez ser la mariña norte y polo xeneral la zona llamada «mindoniense» que debería d'estendese según resulta del Parrochiale dende la contorna de Cavarcos (Barreiros), Sevios (Pol) y Carioca (Rivera Sacra) perteneciente a la sede Lucense hasta'l territoriu de los pésicos perteneciente a la Diócesis Asturiciense conforme resulta del propiu Parrochiale.<ref>Vease, Fernández Torres, C. <i>Lugo nos tiempos escuros, Boletín do muséu Provincial de Lugo, nᵘ8 1997 -1998, p. 177/193</ref> N'[[Asturies]] amás ye probable que l'área de poblamientu asítiase na so zona oriental, principalmente nel área asitiada ente los ríos [[Ríu Nalón|Nalón]] y [[Ríu Sella|Sella]], y ello por cuanto (la tierra de los [[pésicos]]) asitiada al sur del cordal, esto ye los pésicos cismontanos (actual Ḷḷaciana), pertenecía a la [[diócesis d'Astorga]], y non a la de Britonia. Hai numberosos topónimos n'Asturies rellacionaos cola presencia britónica, ente los que pueden mentase El Bretón (Avilés), la Fonte de los Bretones y dos pueblos denominaos Bretones que s'asitien respeutivamente nes parroquies de [[Vidiago (parroquia)|Vidiago]] y Belonciu (''Paelontium'').

== La sede episcopal britoniense ==

La sede de Britonia siguió tando representada nos múltiples conceyos que se celebraron ente los sieglos VI y VIII en [[Toledo]].<ref>[[Enrique Cal Pardo|Cal Pardo, Y.]], (2000), <i>Episcopologio Mindoniense</i> CSIC, Xunta de Galicia, Cuadiernos d'estudios gallegos, anexu XXVIII, Santiago de Compostela MMIII</ref> Concretamente esiste una designación a la sede britoniense nos conceyos II Bracarense, y conceyos IV, VII y VIII de Toledo. El P. Florez identifica amás esta sede britona cola laniobrense, al topase presente por esta sede l'obispu Ermerico nel Terceru Conceyu de Toledo de 589 y nun remanecer sinón hasta cien años dempués.<ref>España Sagrada, Tomu XVIII, trat. 58, Cap. 3, p. 18</ref> Tal identificación plantega numberoses incognitas y particularmente la de si tratar de dos términos distintos pa una mesma sede como sostenía'l Padre Florez, o si tratar de sedes distintes dientro d'un mesmu territoriu. Dellos autores identificaron terminológicamente esta Laniobria col valle del Bría, asina Reigosa Pedrosa cunta que ye razonable pensar que la pallabra Lanobria tea compuesta de Lan que na llingua celta significa tierra y de la pallabra Bría que podría ser el ríu Bria, que percuerre'l valle de Mondoñedo y desagua en Foz.<ref>Reigosa, Francisco ‘L'antigua Sede Episcopal de Britonia' in Boletin de la Comisión provincial de Monumentos Históricos y Artísticos de Lugo, V, 1953, páxs. 19-25</ref> D'ende tamién se defenda qu'equí nes tierres bañaes pel ríu Bría atopábase'l monesteriu de Maximo, que conforme al conocíu documentu del rei Silu habría d'atopase ente los ríos Eo y Masma<ref>(Curtia Guía Histórica –Artística de Mondoñedo (Lugo 1975) p. 4.</ref> 

D'esta miente los obispos conocíos d'esta sede Britonia- Laniobria seríen los siguientes:

#. Añu 572 - MAILOC - Conceyu II Bracarense. Episcopus Britoniense
#. Añu 589 – ERMERICO - Conceyu III de Toledo. Episcopus Laniobrense
#. Añu 633 - METOPIO - Conceyu IV de Toledo. Episcopus Britoniense
#. Añu 653 - SONNA - Conceyu VII de Toledo. Episcopus Britoniense
#. Añu 675 - BELA - Conceyu VIII de Toledo. Episcopus Britoniense
#. Añu 683 – BRANDILA- Conceyu XIII de Toledo. Episcopus Laniobrense.
#. Añu 693 – SUNIAGISIDO – Conceyu XVI de Toledo. Episcopus Laniobrense. 

== Disgregación de la sede britoniense ==
Mientres el sieglu IX, San Martín de Mondoñedo, sufre l'abandonu por cuenta de les incursiones normandes lo que favorez que l'obispáu de Dumio treslládese ellí, col abá Sabarico a la cabeza y el beneplácito del rei [[Alfonso III d'Asturies|Alfonso III]]. Nel añu [[1112]], finalmente, la sede diocesana llevar a [[Mondoñedo]].

Resulta difícil discernir hasta qué puntu los bretones de la península ibérica caltuvieron la so llingua y la so identidá étnica col pasu del tiempu. Nesti sentíu, cabo reseñar que la sede de Britonia quedó estinguida nel [[sieglu VIII]]. Sicasí, inda nel añu [[1233]] un documentu menta una heredá sita nel conceyu de [[Castro de Rei]] (Galicia) que pertenecía «a aquellos homes llamaos bretones o biortos, y que les sos muyeres llamar chavellas».

== Cultura y tradiciones ==
Naquelles partes del noroeste hispanu apoderaes polos bretones enllantóse una forma de cristianismu célticu que les sos carauterístiques yeren similares al practicáu n'otros países del arcu atlánticu como [[Irlanda]] o [[Bretaña]].<ref>Simon Young, ''Britonia: Camiños novos''. Ed. Toxosoutos, 2002, páxs. 81-89</ref>

Tal que se describió enantes, la comunidá cristiana entamábase en redol al abá d'un monesteriu (nesti casu, el monesteriu Máximu) que yera al empar obispu. Esti esquema foi enllantáu por [[Patriciu d'Irlanda|San Patriciu]] mientres el procesu d'evanxelización d'Irlanda y con posterioridá estender al restu de les Islles Britániques ya inclusive a les comunidaes de misioneros irlandeses que s'asitiaren en [[Germania]].

Nel planu puramente ritual, les comunidaes céltiques celebraben la Pascua en feches distintes a les señalaes por [[Roma]] y los sos monxos teníen una [[tonsura]]<ref>La tonsura céltica o ''tonsura irlandesa/escocesa'' consistía na eliminación de la parte delantera del cueru cabelludo. El so orixe ye aldericáu: dellos autores atribuyir a la influyencia druídica, ente qu'otros creen que se trata d'un costume arcaizante que probablemente se remonte a tiempos de Antíoco Epífanes. El so usu foi revesosu, tantu en Britania como en Hispania. En tierres britániques, los miembros del partíu romanu atribuyíen la so invención a [[Simón el Magu]].</ref> distintu a la de les órdenes relixoses d'otres partes de la Cristiandá, como la benedictina: A esti respectu, nel añu 598 el [[IV Conceyu de Toledo]] condergó la práctica d'esti tipu de tonsura, que por aquél entós tan avezáu yera na provincia de [[Gallaecia]].

{{VT|Cristianismu celta}}
<!--
*Conceyu de Toledo, tonsura
*Ker-Ys, llaguna de Antela, San Amaro y Trezenzonio
*¿Llingua britónica?
-->
== Referencies ==
{{llistaref}}

== Bibliografía ==
* [http://britonia.org/ Britonia.org]. ''The Britonian Studies Internet Resource''.
* {{cita llibru |
autor = [[Edelmiro Bascuas|B<small>ÁSCUARES</small> L<small>ÓPEZ</small>, Edelmiro]]
| títulu = Bretoña, tierra de britones. Britones, biortos y chavellas
| añu = 1974
| revista = [[Estudios Mindonienses]]
| id = 
}}
* {{cita llibru |
autor = C<small>HAMOSO</small> L<small>AMES</small>, Manuel
| títulu = Avance informativu sobre les escavaciones arqueolóxiques realizaes en Bretoña (Lugo) mientres les campañes de 1970 y 1971
| añu = 1975
| editorial = Noticiario Arqueolóxicu Hispánicu. Prehistoria, IV
| id = 
}}
* {{cita llibru |
autor = F<small>ERNÁNDEZ</small> C<small>ONDE</small>, Francisco Javier
| títulu = Bretonos o británicos n'Asturies mientres los primeros sieglos medievales. La sede de Britonia
| añu = 2002
| editorial = En redol al bimilenario del Eo. Gómez-Tabanera, J. M. (Ed.)
| id = 
}}
* {{cita llibru |
autor = Y<small>OUNG</small>, Simon
| títulu = [https://web.archive.org/web/http://www.americacelta.com/notasynoticias/20050217-llibru.htm Britonia: Camiños novos]
| añu = 2001
| editorial = 
| id = ISBN 84-95622-58-0
}}

== Enllaces esternos ==
*[http://www.britonia.fsnet.co.uk/index.html ''The Britonian Studies Internet Resource''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090405145333/http://www.britonia.fsnet.co.uk/index.html |date=2009-04-05 }} (n'inglés).








{{Tradubot|Bretones en Galicia y Asturias}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Historia d'Asturies]]
[[Categoría:Historia de Galicia]]
[[Categoría:Antigüedá tardida]]
[[Categoría:Islles britániques]]
[[Categoría:Suevos n'España]]
[[Categoría:Cultura celta]]
[[Categoría:Etnies d'Europa]]
Los bretones de Hispania fueron un grupu étnicu d'orixe celto-británicu que s'asitió nel noroeste de la península ibérica mientres los sieglos V y VI. El so llugar d'orixe, la provincia romana de Britania, habíase vueltu crecientemente contrariu por cuenta de les invasiones de los pictos, los escotos, y sobremanera de los invasores xermánicos. Tou ello forzó-yos a fuxir y buscar una nueva patria más allá del mar. Los bretones hispanos asitiáronse sobremanera nel territoriu de Galicia y la zona occidental d'Asturies. La so asimilación llevar a cabu d'una manera bien lenta y dexaron tres de sigo una buelga nel folclor d'esti territoriu.Simon Young, Britonia: Camiños novos. Ed. Toxosoutos, 2002, páxs. 71-76

 Migraciones bretones nos sieglos V y VI 
A mediaos del sieglu V diversos pueblos xermánicos como los anglos, los xutos, los saxones y los frisones empezaron a asitiase nes zones orientales de la islla de Britania. Anque primeramente la so área d'asentamientu foi más bien llindada, llueu empezaron a enfusar escontra l'interior, especialmente escontra'l valle del ríu Támesis y la zona oriental de les Midlands.

Empezó entós l'éxodu de les poblaciones indíxenes romanu-britániques que s'abellugaron nes zones más occidentales del país: Gales, Cornualles, Cumbria y Strathclyde (suroeste d'Escocia). Otros grupos optaron por migraciones más llargues y travesaron el mar, estableciéndose escontra l'Armórica, península que «receltizaron» imponiendo la so cultura y la so llingua y que a partir d'esti momentu tomaría'l nome de Bretaña. De fechu el bretón ye una llingua celta insular más estrechamente rellacionada coles llingües celtes de Gran Bretaña que col galu y el celta continental.

 Asentamientu en Hispania 
Otros grupos d'emigrantes navegaron inda más al sur y estableciéronse nes costes septentrionales de la península ibérica, onde llegaron a fundar un obispáu, el de Britonia (anguaño, Santa María de Bretoña, en Pastoriza) y un monesteriu, el de Máximu (Basílica de San Martín de Mondoñedo, asitiáu na circunscripción de Foz) Esta sede foi mentada per primer vegada poles actes del Conceyu de Braga, celebráu en 561, onde se cita la presencia d'un obispu denomináu Maliosus, y polos documentos del Conceyu de Braga (572), onde apaez el mesmu obispu, que'l so nome trescribir esta vegada como Maeloc o Mahiloc. Al paecer dichu obispáu se estructuraba siguiendo'l modelu de les ilesies céltiques de les Islles Britániques y Bretoña, teniendo nel so cumal a un obispu que yera al empar abá.

Según el Parroquial Suevu, documentu alministrativu redactáu probablemente con ocasión del Conceyu de Lugo (569), l'área d'asentamientu de los bretones estender polos territorios del Monesteriu Máximu y per l'área de les Asturies. La cita lliteral ye la siguiente:

Polos restos constructivos y sepulcrales topaos pertenecientes a los sieglos VI y VII na Basílica de San Martín de Mondoñedo munchos estudiosos cunten que el monesteriu Máximu pudo allugase ellí, coincidiendo cola dómina de rellumanza del monesteriu. Magar ye ciertu qu'otros cunten que pudo habese asitiáu na antigua ilesia parroquial de Santa María de Bretoña, principalmente pola semeyanza llingüística. Al paecer, la estructura eclesial de los bretones ibéricos asemeyar a la esistente nes islles britániques y en Bretaña: con un obispu nel cume, que de la mesma yera abá y xefe del monesteriu.

En Galicia la zona de mayor poblamientu paez ser la mariña norte y polo xeneral la zona llamada «mindoniense» que debería d'estendese según resulta del Parrochiale dende la contorna de Cavarcos (Barreiros), Sevios (Pol) y Carioca (Rivera Sacra) perteneciente a la sede Lucense hasta'l territoriu de los pésicos perteneciente a la Diócesis Asturiciense conforme resulta del propiu Parrochiale.Vease, Fernández Torres, C. <i>Lugo nos tiempos escuros, Boletín do muséu Provincial de Lugo, nᵘ8 1997 -1998, p. 177/193 N'Asturies amás ye probable que l'área de poblamientu asítiase na so zona oriental, principalmente nel área asitiada ente los ríos Nalón y Sella, y ello por cuanto (la tierra de los pésicos) asitiada al sur del cordal, esto ye los pésicos cismontanos (actual Ḷḷaciana), pertenecía a la diócesis d'Astorga, y non a la de Britonia. Hai numberosos topónimos n'Asturies rellacionaos cola presencia britónica, ente los que pueden mentase El Bretón (Avilés), la Fonte de los Bretones y dos pueblos denominaos Bretones que s'asitien respeutivamente nes parroquies de Vidiago y Belonciu (Paelontium).

 La sede episcopal britoniense 

La sede de Britonia siguió tando representada nos múltiples conceyos que se celebraron ente los sieglos VI y VIII en Toledo.Cal Pardo, Y., (2000), Episcopologio Mindoniense CSIC, Xunta de Galicia, Cuadiernos d'estudios gallegos, anexu XXVIII, Santiago de Compostela MMIII Concretamente esiste una designación a la sede britoniense nos conceyos II Bracarense, y conceyos IV, VII y VIII de Toledo. El P. Florez identifica amás esta sede britona cola laniobrense, al topase presente por esta sede l'obispu Ermerico nel Terceru Conceyu de Toledo de 589 y nun remanecer sinón hasta cien años dempués.España Sagrada, Tomu XVIII, trat. 58, Cap. 3, p. 18 Tal identificación plantega numberoses incognitas y particularmente la de si tratar de dos términos distintos pa una mesma sede como sostenía'l Padre Florez, o si tratar de sedes distintes dientro d'un mesmu territoriu. Dellos autores identificaron terminológicamente esta Laniobria col valle del Bría, asina Reigosa Pedrosa cunta que ye razonable pensar que la pallabra Lanobria tea compuesta de Lan que na llingua celta significa tierra y de la pallabra Bría que podría ser el ríu Bria, que percuerre'l valle de Mondoñedo y desagua en Foz.Reigosa, Francisco ‘L'antigua Sede Episcopal de Britonia' in Boletin de la Comisión provincial de Monumentos Históricos y Artísticos de Lugo, V, 1953, páxs. 19-25 D'ende tamién se defenda qu'equí nes tierres bañaes pel ríu Bría atopábase'l monesteriu de Maximo, que conforme al conocíu documentu del rei Silu habría d'atopase ente los ríos Eo y Masma(Curtia Guía Histórica –Artística de Mondoñedo (Lugo 1975) p. 4. 

D'esta miente los obispos conocíos d'esta sede Britonia- Laniobria seríen los siguientes:

. Añu 572 - MAILOC - Conceyu II Bracarense. Episcopus Britoniense
. Añu 589 – ERMERICO - Conceyu III de Toledo. Episcopus Laniobrense
. Añu 633 - METOPIO - Conceyu IV de Toledo. Episcopus Britoniense
. Añu 653 - SONNA - Conceyu VII de Toledo. Episcopus Britoniense
. Añu 675 - BELA - Conceyu VIII de Toledo. Episcopus Britoniense
. Añu 683 – BRANDILA- Conceyu XIII de Toledo. Episcopus Laniobrense.
. Añu 693 – SUNIAGISIDO – Conceyu XVI de Toledo. Episcopus Laniobrense. 

 Disgregación de la sede britoniense 
Mientres el sieglu IX, San Martín de Mondoñedo, sufre l'abandonu por cuenta de les incursiones normandes lo que favorez que l'obispáu de Dumio treslládese ellí, col abá Sabarico a la cabeza y el beneplácito del rei Alfonso III. Nel añu 1112, finalmente, la sede diocesana llevar a Mondoñedo.

Resulta difícil discernir hasta qué puntu los bretones de la península ibérica caltuvieron la so llingua y la so identidá étnica col pasu del tiempu. Nesti sentíu, cabo reseñar que la sede de Britonia quedó estinguida nel sieglu VIII. Sicasí, inda nel añu 1233 un documentu menta una heredá sita nel conceyu de Castro de Rei (Galicia) que pertenecía «a aquellos homes llamaos bretones o biortos, y que les sos muyeres llamar chavellas».

 Cultura y tradiciones 
Naquelles partes del noroeste hispanu apoderaes polos bretones enllantóse una forma de cristianismu célticu que les sos carauterístiques yeren similares al practicáu n'otros países del arcu atlánticu como Irlanda o Bretaña.Simon Young, Britonia: Camiños novos. Ed. Toxosoutos, 2002, páxs. 81-89

Tal que se describió enantes, la comunidá cristiana entamábase en redol al abá d'un monesteriu (nesti casu, el monesteriu Máximu) que yera al empar obispu. Esti esquema foi enllantáu por San Patriciu mientres el procesu d'evanxelización d'Irlanda y con posterioridá estender al restu de les Islles Britániques ya inclusive a les comunidaes de misioneros irlandeses que s'asitiaren en Germania.

Nel planu puramente ritual, les comunidaes céltiques celebraben la Pascua en feches distintes a les señalaes por Roma y los sos monxos teníen una tonsuraLa tonsura céltica o tonsura irlandesa/escocesa consistía na eliminación de la parte delantera del cueru cabelludo. El so orixe ye aldericáu: dellos autores atribuyir a la influyencia druídica, ente qu'otros creen que se trata d'un costume arcaizante que probablemente se remonte a tiempos de Antíoco Epífanes. El so usu foi revesosu, tantu en Britania como en Hispania. En tierres britániques, los miembros del partíu romanu atribuyíen la so invención a Simón el Magu. distintu a la de les órdenes relixoses d'otres partes de la Cristiandá, como la benedictina: A esti respectu, nel añu 598 el IV Conceyu de Toledo condergó la práctica d'esti tipu de tonsura, que por aquél entós tan avezáu yera na provincia de Gallaecia.

 Referencies 

 Bibliografía 
 Britonia.org. The Britonian Studies Internet Resource.
 
 
 
 

 Enllaces esternos 
The Britonian Studies Internet Resource  (n'inglés).

Categoría:Historia d'Asturies
Categoría:Historia de Galicia
Categoría:Antigüedá tardida
Categoría:Islles britániques
Categoría:Suevos n'España
Categoría:Cultura celta
Categoría:Etnies d'Europa