Idioma taiwanés
{{Ficha d'idioma |nome =
Taiwanés
|nativu = '臺灣話 / 臺語 / 臺灣閩南語 / 河洛語 / 福佬話 / ''Tâi-oân-oē'' '
|familia madre = Llingües sino-tibetanes
|países={{Bandera2|Taiwán}}
|zona={{Bandera2|Taiwán}}
|falantes= 15 millones<ref>{{cita web|url=http://www.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Taiwan|títulu=Languages of Taiwan - Ethnologue 14|añu=2008|autor=|fecha=|editorial=|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080220114347/http://www.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Taiwan|fechaarchivu=20 de febreru de 2008}}</ref>
|rank=?
|familia=[[Llingües sino-tibetanes|Sino-tibetanu]]<br />
&nbsp;[[Llingües siníticas|Sinítico]]<br />
&nbsp;&nbsp;'''[[Idioma chinu|Chinu]]'''<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''[[Dialectos min|Min]]'''<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''[[Min Nan (idioma)|Min Nan]]'''<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''[[Hokkien]]'''<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Taiwanés'''
|oficial= Nengún país, pero faláu llargamente en {{Bandera2|Taiwán}} 
|iso1=zh|iso2=chi(B) zho(T)|iso3=nan
|mapa = }}

'''Hokkien taiwanés''', '''min nan taiwanés''' (chinu tradicional: 臺灣閩南語) o llamáu '''taiwanés''' (taiwanés: Tâi-oân-oē, [[chinu tradicional]]: 臺灣話 o 臺語; o taiwanés: Tâi-gí; chinu tradicional: 台語) comúnmente, ye una [[variedá llingüística|variedá]] de [[min nan]] faláu pol 70% de la población de [[Taiwán]]<ref>[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=TW Ethnologue]</ref> y tamién ye'l más faláu como segundu idioma, pa la población que'l so primer idioma ye'l [[chinu mandarín|mandarín]] o'l [[hakka]] en Taiwán. El mayor grupu étnicu de Taiwán considera'l taiwanés el so idioma natal y ye llamáu Hoklo o Holo (taiwanés: Hō-ló), por eso al taiwanés tamién se-y llama '''Hō-ló-oē''' (chinu tradicional: 河洛話 o 福佬話)

== Influencia d'otres cultures ==
Mientres los postreros trescientos años, delles cultures influyeron el [[léxicu]] del taiwanés.

=== Los idiomes de los [[aboríxenes de Taiwán|aboríxenes]] ===
* ''a-se'' "tar como nun saber nada": de los idiomes de los aboríxenes suriegos de Taiwán ''assey'' "nun saber"

=== [[idioma malayu|Malayu]] ===
* ''se-kok-bi'' "[[tapioca]] de [[cocu]]": de malayu ''sago''
* ''pin-nng'' "[[areca]]": de malayu ''pinang''

=== [[Idioma xaponés|Xaponés]] ===
* ''non-li'' "[[nori]]": de xaponés "{{lang|ja|のり（苔）}}" (nori)
* ''pian-tong'' "[[bentō]]": de xaponés "{{lang|ja|べんとう（弁当）}}" (bentou)
* ''o-lian'' "[[oden]]": de xaponés "{{lang|ja|おでん}}" (oden)
* ''thian-puh-la'' "[[tempura]]": de xaponés "{{lang|ja|てんぷら}}" (tenpura). Pero la thian-puh-la taiwanesa y el tenpura xaponés son un pocu distintos. El tenpura xaponés derivar del ''tempero'' [[Idioma portugués|portugués]] en sí mesmu.
* ''wa-sa-bi'' "[[wasabi]]": de xaponés "{{lang|ja|わさび（山葵）}}" (wasabi).
* ''sa-si-el mio'' "[[sashimi]]": de xaponés "{{lang|ja|さしみ（刺身）}}" (sashimi).
* ''tha-kho'' "[[pulpu]]": de xaponés "{{lang|ja|たこ（蛸）}}" (tako).
* ''tha-tha-el mio'' "[[tatami]]": de xaponés "{{lang|ja|たたみ（畳）}}" (tatami).
* ''ki-mo-chi'' ""[[humor]]": de xaponés "{{lang|ja|きもち（気持）}}" (kimochi).
* ''sang'' "[[señor]]": de xaponés "{{lang|ja|さん（様）}}" (san).
* ''nin-sang'' "hermanu": de xaponés "{{lang|ja|にいさん（兄さん）}}" (nisan).
* ''ku-soh'' "maldición": de xaponés "{{lang|ja|糞（くそ）}}" (kuso). 
* ''gan-ba-tie'' "nun dar por vencíu": de xaponés "{{lang|ja|頑張って（がんばって）}}" (ganbatte).

=== [[Chinu mandarín|Mandarín]] ===
* ''Ma'' (嗎), ''ba'' (吧): Nun había los [[sufixos]] nel fin d'una oración pa faer una entruga y una conxetura como ''ma'' y ''ba'' en taiwanés tradicional qu'usa los [[prefixos]] como ''kam'' (敢) o ''eng-kai-sī'' (應該是). Pero, anguaño'l taiwanés trescalóse del usu de los sufixos pola influencia del mandarín. Por casu:
:Chinu Mandarín: "Nin shi ta de di-di '''ma'''?"（你是他的弟弟'''嗎'''？）
:Taiwanés tradicional: "Li '''kam''' si i sio-ti?"（你'''敢'''是伊小弟？）
:Taiwanés influyíu: "Li si i sio-ti '''ma'''?"（你是伊小弟'''嗎'''？）
:Español: "¿Yes tu, el so hermanu menor?"
* ''Nâ'' (藍) pa "azul" y ''chheⁿ'' (青) pa "verde": El taiwanés tenía enclín a usar ''chheⁿ'' pa "azul" y tamién "verde" según el contestu, pero agora ''nâ'' significa "azul" y ''chheⁿ'' referir a "verde" porque en mandarín en Taiwán, los colores ''藍'' "azul" y ''綠'' "verde" referir a los dos mayores partíos políticos [[Kuomintang]] (azul) y [[Partíu Democráticu Progresista (Taiwán)|PDP]] (verde) respeutivamente, pa evitar tracamundios cafiantes.

== Ver tamién ==
* [[Min nan (idioma)|Min Nan]]

== Referencies ==
{{llistaref}}
=== Enllaces esternos ===
{{interwiki|code=nan}}

* [http://es.forvo.com/languages/nan/ Forvo: la guía de pronunciación de Taiwanés(臺灣話)] <small>(n'español)</small>
* [https://web.archive.org/web/20110529223023/http://203.64.42.21/taigu.asp Páxina web de taiwanés POJ] <small>(en chinu)</small>
* [https://web.archive.org/web/20110529221205/http://203.64.42.21/iug/ungian/SoannTeng/chil/taihoa.asp Diccionariu chinu taiwanés] <small>(en chinu)</small>
* [https://web.archive.org/web/20050205065443/http://203.64.42.21/TG/jitian/tgjt.asp Diccionariu chinu taiwanés] <small>(en chinu)</small>



{{Tradubot|Idioma taiwanés}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües de Taiwán]]
Hokkien taiwanés, min nan taiwanés (chinu tradicional: 臺灣閩南語) o llamáu taiwanés (taiwanés: Tâi-oân-oē, chinu tradicional: 臺灣話 o 臺語; o taiwanés: Tâi-gí; chinu tradicional: 台語) comúnmente, ye una variedá de min nan faláu pol 70% de la población de TaiwánEthnologue y tamién ye'l más faláu como segundu idioma, pa la población que'l so primer idioma ye'l mandarín o'l hakka en Taiwán. El mayor grupu étnicu de Taiwán considera'l taiwanés el so idioma natal y ye llamáu Hoklo o Holo (taiwanés: Hō-ló), por eso al taiwanés tamién se-y llama Hō-ló-oē (chinu tradicional: 河洛話 o 福佬話)

 Influencia d'otres cultures 
Mientres los postreros trescientos años, delles cultures influyeron el léxicu del taiwanés.

 Los idiomes de los aboríxenes 
 a-se "tar como nun saber nada": de los idiomes de los aboríxenes suriegos de Taiwán assey "nun saber"

 Malayu 
 se-kok-bi "tapioca de cocu": de malayu sago
 pin-nng "areca": de malayu pinang

 Xaponés 
 non-li "nori": de xaponés "" (nori)
 pian-tong "bentō": de xaponés "" (bentou)
 o-lian "oden": de xaponés "" (oden)
 thian-puh-la "tempura": de xaponés "" (tenpura). Pero la thian-puh-la taiwanesa y el tenpura xaponés son un pocu distintos. El tenpura xaponés derivar del tempero portugués en sí mesmu.
 wa-sa-bi "wasabi": de xaponés "" (wasabi).
 sa-si-el mio "sashimi": de xaponés "" (sashimi).
 tha-kho "pulpu": de xaponés "" (tako).
 tha-tha-el mio "tatami": de xaponés "" (tatami).
 ki-mo-chi ""humor": de xaponés "" (kimochi).
 sang "señor": de xaponés "" (san).
 nin-sang "hermanu": de xaponés "" (nisan).
 ku-soh "maldición": de xaponés "" (kuso). 
 gan-ba-tie "nun dar por vencíu": de xaponés "" (ganbatte).

 Mandarín 
 Ma (嗎), ba (吧): Nun había los sufixos nel fin d'una oración pa faer una entruga y una conxetura como ma y ba en taiwanés tradicional qu'usa los prefixos como kam (敢) o eng-kai-sī (應該是). Pero, anguaño'l taiwanés trescalóse del usu de los sufixos pola influencia del mandarín. Por casu:
Chinu Mandarín: "Nin shi ta de di-di ma?"（你是他的弟弟嗎？）
Taiwanés tradicional: "Li kam si i sio-ti?"（你敢是伊小弟？）
Taiwanés influyíu: "Li si i sio-ti ma?"（你是伊小弟嗎？）
Español: "¿Yes tu, el so hermanu menor?"
 Nâ (藍) pa "azul" y chheⁿ (青) pa "verde": El taiwanés tenía enclín a usar chheⁿ pa "azul" y tamién "verde" según el contestu, pero agora nâ significa "azul" y chheⁿ referir a "verde" porque en mandarín en Taiwán, los colores 藍 "azul" y 綠 "verde" referir a los dos mayores partíos políticos Kuomintang (azul) y PDP (verde) respeutivamente, pa evitar tracamundios cafiantes.

 Ver tamién 
 Min Nan

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Forvo: la guía de pronunciación de Taiwanés(臺灣話) (n'español)
 Páxina web de taiwanés POJ (en chinu)
 Diccionariu chinu taiwanés (en chinu)
 Diccionariu chinu taiwanés (en chinu)

Categoría:Llingües de Taiwán