Hidrónimos del antiguu européu
L''''antiguu européu''' ({{lang-de|Alteuropäisch}}) ye'l términu utilizáu por [[Hans Krahe]] (1964) pal idioma del estratu más antiguu de la '''[[hidronimia]]''' (nomes de ríos) n'Europa Central y Occidental.<ref name=Krahe> Hans Krahe,''Unsere ältesten Flussnamen'', Wiesbaden Edición Otto Harrassowiitz (1964)</ref> L'orixe d'estos nomes de los ríos ye prexermánicu y precelta, y foi fecháu por Krahe nel [[II mileniu e.C.]] A esti estratu européu primitivu Krahe designar como ''Alteuropäisch'', y los sos siguidores hispánicos utilizaron el términu "paleoeuropeo".<ref name=Bascuas1> Edelmiro Bascuas, ''Hidronimia y léxicu d'orixe paleoeuropeo en Galicia'', 2006. Páxina 11.</ref> 

Esisten una serie de ríos europeos con nomes claramente [[Llingües indoeuropees|indoeuropeos]], pero que nun se pueden asignar a nengún grupu llingüísticu indoeuropéu conocíu.<ref name=XB1>http://www.continuitas.org/texts/ballester_hidronimia.pdf Xaverio Ballester, Hidronimia Paleoeuropea: un Aproximamientu Paleolíticu</ref> Estos topónimos distribuyir por toa Europa Central y del Norte, llegando pel sur hasta los trés penínsules [[Mediterraneu|mediterránees]]: la [[Península ibérica|ibérica]], la [[Península itálica|itálica]] y la [[Península balcánica|balcánica]]. Na so zona de distribución apenes esiste [[hidronimia]] non indoeuropea. 
Ente los autores posteriores que siguieron el trabayu de [[Hans Krahe]] atópense [[Javier de Hoz]], pa los ríos [[Castellán|españoles]], y [[Edelmiro Bascuas]] pa los ríos [[gallegu|gallegos]].

== Exemplos ==
[[Ficheru:Old European hydronymic map for the root *al-, *alm- Krahe.jpg|upright=1.8|thumb|Carta hidronímica del antiguu européu pal raigañu ''*al-'', ''*alm-'']]

Dellos exemplos de raigaños d'esti antiguu européu son:
* ''*al-/alm-'' ('fluyir', 'esquitar'): (¿Cuál ye la fonte?)
[[Ríu Almar|Almar]], [[Almonte]], [[Alenza]], [[ríu Alagón|Alagón]]. Variante ''*aly-'': [[Ayeri]] < ''flumen Aliere'' (980) <*aly-aris, [[Allande]] <*aly-ndis, Ría d'Ayu <*aly-o, Alenza < *aly-entia, Allonca < *aly-on(i)ka, Ayones < *aly-on(i)s

* ''*sar-'' / ''*sor-'' ('fluyir', 'escurrir'):
[[Jarama]] [[Jaramillo]] < *Sar-ama.
[[Sariegu]] (valle del Sar) < *Sar-aeko.

* ''*sal-'' : (¿Qué significa'l raigañu?)
[[Ríu Sella|Sella]] <*Salia.
[[Ríu Saja|Saja]] <*Salia.
[[ríu Jalón|Jalón]] <*Salo (llatinizáu como Salonem)
[[Salamanca]] <*Salamantia (Salamantica o ciudá del Salamantia)
[[Xálima]] (ríu na frontera ente la [[provincia de Cáceres]], y [[Portugal]])

* ''*alb<sup>h</sup>-'' (blancu): 
[[Alba (Italia)|Alba]], [[Ríu Elba|Elba]]

:{| {{tablaguapa}}
!'''Raigañu'''!!'''-enda, o, i / -onda, o, i / -nda, o, i '''!!'''-enta, o, i / -onta, o, i / -nta, o, i'''!!''' -entya, o, i / -ontya, o, i / -ntya, o, i'''!!''' -enya, o / -onya, o / -nya, o'''''
|-----
|*ab-||Abando||Abanto||Abanceña, Abionzo||A Baña, Abaño, Aboño |-----

|*al(y)-||Alendi, Allande||Alantone||Alenza
|-----
|*alm-|| ||Almonte, Almántiga||Almanza, Almansa
|-----
|*ar-|| ||Arantes, Arantón, Fontarente, Arenteiro||Arienza, Aranza, Aransa, Aranzón, Aranzuelo
|-----
|*arg-||Arganda, Argandoña, Argandi || || Argonza, Aragonza, Arganza||Argaño
|-----
|*av-|| ||Avantines||Avanza||Avaña
|-----
|*barb-|| ||Barbantes||Barbanza||Barbaña, Barbaño
|-----
|*barr-|| ||Barrantes|| ||Barraña
|-----
|*berg-||Bergondo, Bergundio, Berganda || Bergantes ||Bergonza, Berganciano, Bergantzu||Berguño, Bergaña
|-----
|*Kal-||Galinda, Calanda|| ||Calanza
|-----
|*Kar-||Carenda, Garonda, Carondiu ||Garanta, Caranto, Visaxe||||Caraña, Ciñu |-----

|*karav-||Garabandi|| Caravantes, Carabantes, Carabanchel < *caravantellum || Carabanzo||Carabaña, Carabaño
|-----
|*karr-||Carrandi|| || Carranza, Carranzo||Carreño, Carreña
|-----
|*mal-||Malanda, Maluenda||Malante|| || Malaña, Malaño
|-----
|*mar-/*mor-||Marandico, Marandona||Marantes, Morante, Maranchón < *marantio, Moranchel < *morantellum||Marañón || 
|-----
|*kerv-|| ||Cervantes || Cervienzo|| Cervaña
|-----
|*mir-||Miranda, Merandi||Mirante, Mirantes||Miranzo, Miranciños||Mirueña
|-----
|*pail-||Pejanda|| ||Paelontium
|-----
|*pal-||Palinda ||Palanto||Palencia, Palantia
|-----
|*par(r)-||Parrondo|| ||Paranza
|-----
|*sal-|| ||Salentinos, Sante ||Saliencia
|-----
|*sar-||Jaranda||Sarantes ||
|-----
|*ser-||Serandi||Serante, Serantes ||
|-----
|*tur-||Torendi, Toranda||Torante, Turante||Turanzas, Toranzo, Turienzo||Toraño,Toroño
|-----
|*veis-|| ||Visantoña ||Visantium||Besaña, Veseño, Vesunia (1086)
|-----
|}

Na [[península ibérica]] dase'l casu de que'l territoriu nel que s'atopen estos nomes enfusar claramente en zones consideraes históricamente non indoeuropees, tales como [[Vizcaya]] (Plentzia < *Palantia, Karrantza <*Karrantia), [[Cataluña]] y en parte del [[llevante español]]. Esistiríen dos explicación pa esti fenómenu: los vascos y [[íberos]] (respeutivamente) conquistaron estes zones darréu o bien la indoeuropeización d'estos territorios foi parcial y finalmente fallida.

[[Ficheru:Old European hydronymic map for the root *Sal-, *Salm-.jpg|upright=1.8|thumb|Carta hidronímica del antiguu indoeuropéu pal raigañu ''*Sal-'', ''*Salm-'']]

Optóse pol nome de ''antiguu européu'' (alemán ''Alteuropäisch'') como denominación neutral. Primeramente Krahe atribuyó los nomes a los [[ilirios]] (teoría llamada ''[[Llingües ilirias#Teoría del Panilirismo|panilirismo]]''), anque más tarde defendió que la llingua yera l'[[Idioma proto-indoeuropéu|proto-indoeuropéu]] puramente dichu. Les teoríes sobre los ilirios tán anguaño práuticamente refugaes.

== Dómina na que se faló ==

Deducióse que l'antiguu européu ye más antiguu que les [[llingües celtes]]. El caltenimientu de los nomes de los ríos en zona celta nuna llingua "estranxera" indica per una parte, que los ríos yá teníen nome cuando los celtes llegaron, y por otra, qu'estos nomes correspuenden a una llingua de sustratu pa los celtes.

Nel casu de la [[península ibérica]], si dase por cierto que los celtes llegaron escontra los sieglos VIII-VII e.C. , l'antiguu européu tuvo que falase en dómina anterior. Como mera hipótesis, teniendo en cuenta les evidencies arqueolóxiques de la llegada d'elementos de la [[cultura de los campos d'urnes]] dende [[Europa Central]] a la Península escontra los años 1500 y 1300 e.C. , podría corresponder a inmigrantes d'esta llingua o llingües.

== Una llingua o dellos dialeutos emparentaos ==

{{globalizar|España}}
Nun puede sabese con seguridad si yera una llingua o dellos dialeutos emparentaos. Sicasí, esisten argumentos a favor de que fuera un grupu de dialeutos o llingües. El primeru adelantrar [[Jürgen Untermann]], y ye la discontinuidá de los nomes de ríos vistos sobre'l mapa européu. Esto indicaría un amiestu de pueblos indoeuropeos y non indoeuropeos nun mosaicu de llingües. El segundu argumentu ye que ye pocu probable qu'una llingua evolucionara en tal cantidá de variantes pa una sola pallabra indoeuropea, como ye'l casu del raigañu ''*eis-''/''*ois-''/''*is-'' 'rápido': ''Aisa, Eisa, Isa, Esva, Eisia, Aisia, Isna, Aisena, Isana, Isina, Eisra, Isara, Aisaros, Eisla, Aisontios, Aista'' y ''Aiseta''.
:{| {{tablaguapa}}
!'''Raigañu'''!!'''Forma<br> proto-romance'''!!'''Río/Regueru/''*llocativu'''''
|-----
|*ab-yo||Abio||Abiu (Asturies)
|-----
|*ab-yo||Abione||[[Abión]] (Soria)
|-----
|*ab-yo-ntiom||Abiontium||Abionzo (Cantabria)
|-----
|*ab-yo-nika||Abioniga, ''cuenca o valle del *Abio''||Abionga (Asturies)
|-----
|*ab-on-yo||Abonio||[[Aboño]] (Asturies)
|-----
|*ab-an-yo||Abanio||[[Abaño]] (Cantabria)
|-----
|*ab-on-iko||Abonigo, ''cuenca o valle del *Abon''||Abongo (Galicia)
|-----
|*ab-ris||Abris||Abres (Asturies)
|-----
|
|-----
|*au-yá||Avia||[[ríu Avia|Avia]] (Galicia)
|-----
|*au-ntya||Avantia||Avanza (Burgos)
|-----
|*au-ntyo||Avantino||[[Avantines]] (Rioja)
|-----
|*au-dra||Audra||[[Odra]] (Burgos)
|-----
|*au-dro||Audrone||[[Odrón]] (Navarra)
|-----
|*au-dro||Riuus Audrone||[[Rudrón]] (Cantabria)
|-----
|*au-dryo||Audrione||[[Udrión]] (Asturies)
|-----
|
|-----
|*dur-y-o||Durius||[[Duero]] 
|-----
|*dur-y-a||Duria||[[Doiras]] (Asturies)
|-----
|*dur-y-a||Dorica (1095) ''valle del *Duria''||[[Dóriga]] (Asturies)
|-----
|*dur-a-tto||Duratone||[[Duratón]] (Segovia)
|-----
|
|-----
|*(y)is-a||Isa||[[Is]] (Asturies)
|-----
|*(y)is-o||Issum flumen||[[Iso]] (Galicia)
|-----
|*(y)is-a-ro||Ripa de Esaris (1260)||[[Ribadeza]] (Galicia)
|-----
|*(y)is-a-ro||Eisaro||[[Ézaro]] (Galicia)
|-----
|*(y)is-a-ro||Eisara||[[Isarilla]] (Cantabria)
|-----
|*(y)is-a-ra||Eisara||[[Izara]] (Cantabria)
|-----
|*(y)is-y-ra||Eisera||[[Ésera]] (Aragón)
|-----
|*(y)is-ika||Riuus Eisica||[[Ruesga]] (Cantabria)
|-----
|*(y)is-on-iko||Isonigo ''cuenca o valle del *Is''||Isongu (Asturies)
|-----
|*(y)is-fola||Isola||[[Isuela]] (Huesca)
|-----
|*(y)is-oua||Eisva||[[Esva]] (Asturies)
|-----
|
|-----
|*ib-er||Iberus||[[Ebro]] 
|-----
|*ib-or||Ibor||[[Ibor]] (Cáceres) 
|-----
|*ib-er||Iberone||[[Ebrón]] (Teruel)
|-----
|*ib-o-lyo||Ibolio||Iboyu (Asturies)
|-----
|*ib-yá||Ibia||[[Ibias]] (Asturies)
|-----
|
|-----
|*nar-o||Narone (1093)||[[Narón]] (Galicia)
|-----
|*nar-a||Nara vallem||Naraval (Asturies)
|-----
|*nar-oua||Narova||Naroba (Cantabria)
|-----
|*nar-a-yo||Narayo (1096)||Naraío (Galicia)
|-----
|*nar-a-yá||Naraya||Naraya (Lleón)
|-----
|*nar-a-yo||rivulo Narayola (1023)||Narayola (Lleón)
|-----
|*nar-yá||Naria||Neira (Galicia)
|-----
|*nar-ke-gya||Narcegya||[[Narcea]] (Asturies)
|-----
|
|-----
|*nau-o||Nauone||[[Nabão]] (Portugal) 
|-----
|*nau-yá||Nauia||[[Ríu Navia|Navia]] (Galicia-Asturies)
|-----
|*nau-y-lo||Na(v)ilonis||[[Nalón]] (Asturies)
|-----
|*nau-yo-la||Naviola||[[Navea]] (Galicia)
|-----
|*naua-ro|| Nauaro-dunum||Navardón (Zaragoza)
|-----
|*nau-ro|| Nauronis||Nourón (Asturies)
|-----
|*nau-ra||Naura flumen (926) ||[[Nora]] (Asturies)
|-----
|*nau-a||Nauella riuulum (905)||[[Naviella]] (Asturies)
|-----
|*naur-ankom||Nauranci (857)||[[Naranco]] (Asturies)
|-----
|*nau-ra-eka||Nauraega ''cuenca o valle del *Naura''||[[Noriega (Ribedeva)|Noriega]] (Asturies)
|-----
|*nau-ra-nya||Naurenia flumine (981)||[[Noreña]] (Asturies)
|-----
|
|-----
|*sal-a||Sala||[[Sáa]] (Galicia)
|-----
|*sal-yá||Salia (998)||[[Ríu Saja|Saja]] (Cantabria)
|-----
|*sal-yá||Salia||[[Xallas]] (Galicia)
|-----
|*sal-yá||Salia||[[Sella]]/Seya (Asturies)
|-----
|*sal-yá-ko||Saliago ''cuenca o valle del *Salia''||[[Sayago (España)|Sayago]] (Zamora)
|-----
|*sal-o||Salonis||[[Ríu Jalón|Jalón]] (Soria-Zaragoza)
|-----
|*sal-o||Salonis||[[Xalón]] (Asturies)
|-----
|*sal-o||Salo||[[Salo]] (Barcelona)
|-----
|*sal-or||Salor||[[Salor]] (Cáceres)
|-----
|*sala-uor||Salavor||[[Sabor]] (Bragança)
|-----
|*sal-ama||Salama||[[Zalama]] (Burgos)
|-----
|*sal-amu||Salamone||[[Salamón]] (Lleón)
|-----
|*sal-amu||Salamone||[[Salamón]] (Zaragoza)
|-----
|*sal-ema||Salimaria||Cascada de Seimeira (Asturies)
|-----
|*sal-eko||Saleconis||[[Salegón]] (Segovia)
|-----
|*sal-entia||Salentia||[[Saliencia]] (Asturies)
|-----
|*sal-ento||Salentinos||[[Salentinos]] (Lleón)
|-----
|*sal-onya||Salaonia, Saonia (med)||[[Sionlla]] (Coruña)
|-----
|
|-----
|*sar-o||Saro||[[Ríu Sar|Sar]] (Galicia)
|-----
|*sar-yá||Saria||[[Ríu Seira|Seira]] (Galicia)
|-----
|*sar-ama||Sarama||[[Jarama]] (Guadalaxara)
|-----
|*sar-ama||Sarama||[[Saramillo]] (Cantabria)
|-----
|*sar-ama||Sarama||[[Jaramillo]] (Valladolid)
|-----
|*sar-anda||Saramda||[[Jaranda]] (Badayoz)
|-----
|*sar-amu||Saramo||[[Saramo]] (Galicia)
|-----
|*sar-auya||Saravia||Sarabia (Asturies)
|-----
|*sar-aua||Sarava||[[Jaraba]] (Zaragoza)
|-----
|*sar-aeko||Sarego ualle ''valle del *Sar'' (921)||Sariegu (Asturies)
|-----
|
|-----
|*sauu-ro||Sauro||[[Sor]] (Galicia)
|-----
|*saua-ryo||Savario||[[Sabero]] (Lleón)
|-----
|*saua-ryo||Savareko||[[Villasabariego (Lleón)|Villasabariego]] (Lleón)
|-----
|*saua-lo||Savalone||[[Jabalón]] (Ciudá Real)
|-----
|*sauu-ra||Kom-Savura||Consuegra (Toledo)
|-----
|
|-----
|*tam-aris||Tamre||[[ríu Tambre|Tambre]] (Galicia)
|-----
|*tam-aru||Tamaronem||[[Tamarón]] (Burgos)
|-----
|*tam-ar-iko||Tamarigo ''cuenca o valle del *Tamara''||Tamargu (Asturies)
|-----
|*tam-asso||Tamassone||Tamajón (Guadalaxara)
|-----
|*tam-essa||Tamessa||Tameza (Asturies)
|-----
|*tam-oka||Tamoga||Támoga (Galicia)
|-----
|*tam-ussa||Tamussa||Tamuxe (Galicia)
|-----
|*tam-ussa||Tamussa||[[Tamuja]] (Cáceres)
|-----
|
|-----
|*w(y)is-eya||veseya||[[Contorna del Besaya|Besaya]] (Cantabria)
|-----
|*w(y)is-ont-yum||visontiun||[[Vinuesa]] (Soria)
|-----
|*w(y)is-o-lyo||vesulio||[[Bisuyo]] (Asturies)
|-----
|*w(y)is-enn-yo||vesenyo||[[Veseño]] (Galicia)
|-----
|*w(y)is-onn-yá||visunya||[[Visuña]] (Galicia)
|-----
|}

== Ver tamién ==

*[[Llingües preindoeuropeas]]
*[[Llingües paleohispániques]]
*[[Llingües celtes]]
*[[Teoría del sustratu vascónicu]]

== Referencies ==

{{llistaref}}

== Bibliografía ==

*Villar, Francisco, ''Los indoeuropeos y los orígenes de Europa'', Madrid, 1991, ISBN 84-249-1471-6.
*Bascuas, Edelmiro, ''Estudios de hidronimia paleoeuropea gallega'', Verba, anexu 51, Santiago de Compostela, 2002, ISBN 84-9750-026-1.
*Bascuas, Edelmiro, ''Hidronimia y léxicu d'orixe paleoeuropeo en Galicia'', Ediciós do Castro, 2006,ISBN: 84-848-5222-9



{{Tradubot|Hidrónimos del antiguo europeo}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Grupos Centum]]
[[Categoría:Llingües indoeuropees]]
L'antiguu européu () ye'l términu utilizáu por Hans Krahe (1964) pal idioma del estratu más antiguu de la hidronimia (nomes de ríos) n'Europa Central y Occidental. Hans Krahe,Unsere ältesten Flussnamen, Wiesbaden Edición Otto Harrassowiitz (1964) L'orixe d'estos nomes de los ríos ye prexermánicu y precelta, y foi fecháu por Krahe nel II mileniu e.C. A esti estratu européu primitivu Krahe designar como Alteuropäisch, y los sos siguidores hispánicos utilizaron el términu "paleoeuropeo". Edelmiro Bascuas, Hidronimia y léxicu d'orixe paleoeuropeo en Galicia, 2006. Páxina 11. 

Esisten una serie de ríos europeos con nomes claramente indoeuropeos, pero que nun se pueden asignar a nengún grupu llingüísticu indoeuropéu conocíu.http://www.continuitas.org/texts/ballester_hidronimia.pdf Xaverio Ballester, Hidronimia Paleoeuropea: un Aproximamientu Paleolíticu Estos topónimos distribuyir por toa Europa Central y del Norte, llegando pel sur hasta los trés penínsules mediterránees: la ibérica, la itálica y la balcánica. Na so zona de distribución apenes esiste hidronimia non indoeuropea. 
Ente los autores posteriores que siguieron el trabayu de Hans Krahe atópense Javier de Hoz, pa los ríos españoles, y Edelmiro Bascuas pa los ríos gallegos.

 Exemplos 
upright=1.8|thumb|Carta hidronímica del antiguu européu pal raigañu *al-, *alm-

Dellos exemplos de raigaños d'esti antiguu européu son:
 *al-/alm- ('fluyir', 'esquitar'): (¿Cuál ye la fonte?)
Almar, Almonte, Alenza, Alagón. Variante *aly-: Ayeri < flumen Aliere (980) <*aly-aris, Allande <*aly-ndis, Ría d'Ayu <*aly-o, Alenza < *aly-entia, Allonca < *aly-on(i)ka, Ayones < *aly-on(i)s

 *sar- / *sor- ('fluyir', 'escurrir'):
Jarama Jaramillo < *Sar-ama.
Sariegu (valle del Sar) < *Sar-aeko.

 *sal- : (¿Qué significa'l raigañu?)
Sella <*Salia.
Saja <*Salia.
Jalón <*Salo (llatinizáu como Salonem)
Salamanca <*Salamantia (Salamantica o ciudá del Salamantia)
Xálima (ríu na frontera ente la provincia de Cáceres, y Portugal)

 *albh- (blancu): 
Alba, Elba

{| 
!Raigañu!!-enda, o, i / -onda, o, i / -nda, o, i !!-enta, o, i / -onta, o, i / -nta, o, i!! -entya, o, i / -ontya, o, i / -ntya, o, i!! -enya, o / -onya, o / -nya, o|-----
|*ab-||Abando||Abanto||Abanceña, Abionzo||A Baña, Abaño, Aboño |-----

|*al(y)-||Alendi, Allande||Alantone||Alenza
|-----
|*alm-|| ||Almonte, Almántiga||Almanza, Almansa
|-----
|*ar-|| ||Arantes, Arantón, Fontarente, Arenteiro||Arienza, Aranza, Aransa, Aranzón, Aranzuelo
|-----
|*arg-||Arganda, Argandoña, Argandi || || Argonza, Aragonza, Arganza||Argaño
|-----
|*av-|| ||Avantines||Avanza||Avaña
|-----
|*barb-|| ||Barbantes||Barbanza||Barbaña, Barbaño
|-----
|*barr-|| ||Barrantes|| ||Barraña
|-----
|*berg-||Bergondo, Bergundio, Berganda || Bergantes ||Bergonza, Berganciano, Bergantzu||Berguño, Bergaña
|-----
|*Kal-||Galinda, Calanda|| ||Calanza
|-----
|*Kar-||Carenda, Garonda, Carondiu ||Garanta, Caranto, Visaxe||||Caraña, Ciñu |-----

|*karav-||Garabandi|| Caravantes, Carabantes, Carabanchel < *caravantellum || Carabanzo||Carabaña, Carabaño
|-----
|*karr-||Carrandi|| || Carranza, Carranzo||Carreño, Carreña
|-----
|*mal-||Malanda, Maluenda||Malante|| || Malaña, Malaño
|-----
|*mar-/*mor-||Marandico, Marandona||Marantes, Morante, Maranchón < *marantio, Moranchel < *morantellum||Marañón || 
|-----
|*kerv-|| ||Cervantes || Cervienzo|| Cervaña
|-----
|*mir-||Miranda, Merandi||Mirante, Mirantes||Miranzo, Miranciños||Mirueña
|-----
|*pail-||Pejanda|| ||Paelontium
|-----
|*pal-||Palinda ||Palanto||Palencia, Palantia
|-----
|*par(r)-||Parrondo|| ||Paranza
|-----
|*sal-|| ||Salentinos, Sante ||Saliencia
|-----
|*sar-||Jaranda||Sarantes ||
|-----
|*ser-||Serandi||Serante, Serantes ||
|-----
|*tur-||Torendi, Toranda||Torante, Turante||Turanzas, Toranzo, Turienzo||Toraño,Toroño
|-----
|*veis-|| ||Visantoña ||Visantium||Besaña, Veseño, Vesunia (1086)
|-----
|}

Na península ibérica dase'l casu de que'l territoriu nel que s'atopen estos nomes enfusar claramente en zones consideraes históricamente non indoeuropees, tales como Vizcaya (Plentzia < *Palantia, Karrantza <*Karrantia), Cataluña y en parte del llevante español. Esistiríen dos explicación pa esti fenómenu: los vascos y íberos (respeutivamente) conquistaron estes zones darréu o bien la indoeuropeización d'estos territorios foi parcial y finalmente fallida.

upright=1.8|thumb|Carta hidronímica del antiguu indoeuropéu pal raigañu *Sal-, *Salm-

Optóse pol nome de antiguu européu (alemán Alteuropäisch) como denominación neutral. Primeramente Krahe atribuyó los nomes a los ilirios (teoría llamada panilirismo), anque más tarde defendió que la llingua yera l'proto-indoeuropéu puramente dichu. Les teoríes sobre los ilirios tán anguaño práuticamente refugaes.

 Dómina na que se faló 

Deducióse que l'antiguu européu ye más antiguu que les llingües celtes. El caltenimientu de los nomes de los ríos en zona celta nuna llingua "estranxera" indica per una parte, que los ríos yá teníen nome cuando los celtes llegaron, y por otra, qu'estos nomes correspuenden a una llingua de sustratu pa los celtes.

Nel casu de la península ibérica, si dase por cierto que los celtes llegaron escontra los sieglos VIII-VII e.C. , l'antiguu européu tuvo que falase en dómina anterior. Como mera hipótesis, teniendo en cuenta les evidencies arqueolóxiques de la llegada d'elementos de la cultura de los campos d'urnes dende Europa Central a la Península escontra los años 1500 y 1300 e.C. , podría corresponder a inmigrantes d'esta llingua o llingües.

 Una llingua o dellos dialeutos emparentaos 

Nun puede sabese con seguridad si yera una llingua o dellos dialeutos emparentaos. Sicasí, esisten argumentos a favor de que fuera un grupu de dialeutos o llingües. El primeru adelantrar Jürgen Untermann, y ye la discontinuidá de los nomes de ríos vistos sobre'l mapa européu. Esto indicaría un amiestu de pueblos indoeuropeos y non indoeuropeos nun mosaicu de llingües. El segundu argumentu ye que ye pocu probable qu'una llingua evolucionara en tal cantidá de variantes pa una sola pallabra indoeuropea, como ye'l casu del raigañu *eis-/*ois-/*is- 'rápido': Aisa, Eisa, Isa, Esva, Eisia, Aisia, Isna, Aisena, Isana, Isina, Eisra, Isara, Aisaros, Eisla, Aisontios, Aista y Aiseta.
{| 
!Raigañu!!Forma proto-romance!!Río/Regueru/*llocativu
|-----
|*ab-yo||Abio||Abiu (Asturies)
|-----
|*ab-yo||Abione||Abión (Soria)
|-----
|*ab-yo-ntiom||Abiontium||Abionzo (Cantabria)
|-----
|*ab-yo-nika||Abioniga, cuenca o valle del *Abio||Abionga (Asturies)
|-----
|*ab-on-yo||Abonio||Aboño (Asturies)
|-----
|*ab-an-yo||Abanio||Abaño (Cantabria)
|-----
|*ab-on-iko||Abonigo, cuenca o valle del *Abon||Abongo (Galicia)
|-----
|*ab-ris||Abris||Abres (Asturies)
|-----
|
|-----
|*au-yá||Avia||Avia (Galicia)
|-----
|*au-ntya||Avantia||Avanza (Burgos)
|-----
|*au-ntyo||Avantino||Avantines (Rioja)
|-----
|*au-dra||Audra||Odra (Burgos)
|-----
|*au-dro||Audrone||Odrón (Navarra)
|-----
|*au-dro||Riuus Audrone||Rudrón (Cantabria)
|-----
|*au-dryo||Audrione||Udrión (Asturies)
|-----
|
|-----
|*dur-y-o||Durius||Duero 
|-----
|*dur-y-a||Duria||Doiras (Asturies)
|-----
|*dur-y-a||Dorica (1095) valle del *Duria||Dóriga (Asturies)
|-----
|*dur-a-tto||Duratone||Duratón (Segovia)
|-----
|
|-----
|*(y)is-a||Isa||Is (Asturies)
|-----
|*(y)is-o||Issum flumen||Iso (Galicia)
|-----
|*(y)is-a-ro||Ripa de Esaris (1260)||Ribadeza (Galicia)
|-----
|*(y)is-a-ro||Eisaro||Ézaro (Galicia)
|-----
|*(y)is-a-ro||Eisara||Isarilla (Cantabria)
|-----
|*(y)is-a-ra||Eisara||Izara (Cantabria)
|-----
|*(y)is-y-ra||Eisera||Ésera (Aragón)
|-----
|*(y)is-ika||Riuus Eisica||Ruesga (Cantabria)
|-----
|*(y)is-on-iko||Isonigo cuenca o valle del *Is||Isongu (Asturies)
|-----
|*(y)is-fola||Isola||Isuela (Huesca)
|-----
|*(y)is-oua||Eisva||Esva (Asturies)
|-----
|
|-----
|*ib-er||Iberus||Ebro 
|-----
|*ib-or||Ibor||Ibor (Cáceres) 
|-----
|*ib-er||Iberone||Ebrón (Teruel)
|-----
|*ib-o-lyo||Ibolio||Iboyu (Asturies)
|-----
|*ib-yá||Ibia||Ibias (Asturies)
|-----
|
|-----
|*nar-o||Narone (1093)||Narón (Galicia)
|-----
|*nar-a||Nara vallem||Naraval (Asturies)
|-----
|*nar-oua||Narova||Naroba (Cantabria)
|-----
|*nar-a-yo||Narayo (1096)||Naraío (Galicia)
|-----
|*nar-a-yá||Naraya||Naraya (Lleón)
|-----
|*nar-a-yo||rivulo Narayola (1023)||Narayola (Lleón)
|-----
|*nar-yá||Naria||Neira (Galicia)
|-----
|*nar-ke-gya||Narcegya||Narcea (Asturies)
|-----
|
|-----
|*nau-o||Nauone||Nabão (Portugal) 
|-----
|*nau-yá||Nauia||Navia (Galicia-Asturies)
|-----
|*nau-y-lo||Na(v)ilonis||Nalón (Asturies)
|-----
|*nau-yo-la||Naviola||Navea (Galicia)
|-----
|*naua-ro|| Nauaro-dunum||Navardón (Zaragoza)
|-----
|*nau-ro|| Nauronis||Nourón (Asturies)
|-----
|*nau-ra||Naura flumen (926) ||Nora (Asturies)
|-----
|*nau-a||Nauella riuulum (905)||Naviella (Asturies)
|-----
|*naur-ankom||Nauranci (857)||Naranco (Asturies)
|-----
|*nau-ra-eka||Nauraega cuenca o valle del *Naura||Noriega (Asturies)
|-----
|*nau-ra-nya||Naurenia flumine (981)||Noreña (Asturies)
|-----
|
|-----
|*sal-a||Sala||Sáa (Galicia)
|-----
|*sal-yá||Salia (998)||Saja (Cantabria)
|-----
|*sal-yá||Salia||Xallas (Galicia)
|-----
|*sal-yá||Salia||Sella/Seya (Asturies)
|-----
|*sal-yá-ko||Saliago cuenca o valle del *Salia||Sayago (Zamora)
|-----
|*sal-o||Salonis||Jalón (Soria-Zaragoza)
|-----
|*sal-o||Salonis||Xalón (Asturies)
|-----
|*sal-o||Salo||Salo (Barcelona)
|-----
|*sal-or||Salor||Salor (Cáceres)
|-----
|*sala-uor||Salavor||Sabor (Bragança)
|-----
|*sal-ama||Salama||Zalama (Burgos)
|-----
|*sal-amu||Salamone||Salamón (Lleón)
|-----
|*sal-amu||Salamone||Salamón (Zaragoza)
|-----
|*sal-ema||Salimaria||Cascada de Seimeira (Asturies)
|-----
|*sal-eko||Saleconis||Salegón (Segovia)
|-----
|*sal-entia||Salentia||Saliencia (Asturies)
|-----
|*sal-ento||Salentinos||Salentinos (Lleón)
|-----
|*sal-onya||Salaonia, Saonia (med)||Sionlla (Coruña)
|-----
|
|-----
|*sar-o||Saro||Sar (Galicia)
|-----
|*sar-yá||Saria||Seira (Galicia)
|-----
|*sar-ama||Sarama||Jarama (Guadalaxara)
|-----
|*sar-ama||Sarama||Saramillo (Cantabria)
|-----
|*sar-ama||Sarama||Jaramillo (Valladolid)
|-----
|*sar-anda||Saramda||Jaranda (Badayoz)
|-----
|*sar-amu||Saramo||Saramo (Galicia)
|-----
|*sar-auya||Saravia||Sarabia (Asturies)
|-----
|*sar-aua||Sarava||Jaraba (Zaragoza)
|-----
|*sar-aeko||Sarego ualle valle del *Sar (921)||Sariegu (Asturies)
|-----
|
|-----
|*sauu-ro||Sauro||Sor (Galicia)
|-----
|*saua-ryo||Savario||Sabero (Lleón)
|-----
|*saua-ryo||Savareko||Villasabariego (Lleón)
|-----
|*saua-lo||Savalone||Jabalón (Ciudá Real)
|-----
|*sauu-ra||Kom-Savura||Consuegra (Toledo)
|-----
|
|-----
|*tam-aris||Tamre||Tambre (Galicia)
|-----
|*tam-aru||Tamaronem||Tamarón (Burgos)
|-----
|*tam-ar-iko||Tamarigo cuenca o valle del *Tamara||Tamargu (Asturies)
|-----
|*tam-asso||Tamassone||Tamajón (Guadalaxara)
|-----
|*tam-essa||Tamessa||Tameza (Asturies)
|-----
|*tam-oka||Tamoga||Támoga (Galicia)
|-----
|*tam-ussa||Tamussa||Tamuxe (Galicia)
|-----
|*tam-ussa||Tamussa||Tamuja (Cáceres)
|-----
|
|-----
|*w(y)is-eya||veseya||Besaya (Cantabria)
|-----
|*w(y)is-ont-yum||visontiun||Vinuesa (Soria)
|-----
|*w(y)is-o-lyo||vesulio||Bisuyo (Asturies)
|-----
|*w(y)is-enn-yo||vesenyo||Veseño (Galicia)
|-----
|*w(y)is-onn-yá||visunya||Visuña (Galicia)
|-----
|}

 Ver tamién 

Llingües preindoeuropeas
Llingües paleohispániques
Llingües celtes
Teoría del sustratu vascónicu

 Referencies 

 Bibliografía 

Villar, Francisco, Los indoeuropeos y los orígenes de Europa, Madrid, 1991, ISBN 84-249-1471-6.
Bascuas, Edelmiro, Estudios de hidronimia paleoeuropea gallega, Verba, anexu 51, Santiago de Compostela, 2002, ISBN 84-9750-026-1.
Bascuas, Edelmiro, Hidronimia y léxicu d'orixe paleoeuropeo en Galicia'', Ediciós do Castro, 2006,ISBN: 84-848-5222-9

Categoría:Grupos Centum
Categoría:Llingües indoeuropees