Islla Espíritu Santo (Vanuatu)
{{xeografía}}

'''Espíritu Santo''' ye la islla más grande del estáu de [[Vanuatu]], nel Pacíficu sur.

La ciudá de [[Luganville (Vanuatu)|Luganville]], na mariña sur, ye la segunda ciudá más grande del país. A unos 6 km de la ciudá atopase l'[[Aeropuertu Internacional de Santo-Pekoa]].

El puntu más altu de la islla ye'l [[Monte Tabwemasana|Tabwemasana]] (1879 m), nel centru oeste de la islla.<ref>Estensen, M. (2006) ''Terra Australia Incognita; The Spanish Quest for the Great South Land'', pp. 111-113. Allen & Unwin, Australia {{ISBN|978-1-74175-054-6}}</ref> 
[[Archivu:Santo-island-living-8.jpg|Santo-island-living-8|thumb|left|200px|Sablera na Islla Espíritu Santo de Vanuatu.]]

== Historia ==
L'esplorador [[Pedro Fernández de Quirós]], a les órdenes de [[Felipe III d'España]], [[rei d'España]], y partiendo del [[Callao]], estableció un pobláu en [[1606]] en [[Big Bay]], llamáu [[Nuevo Jerusalén]], al norte de la islla.

Espíritu Santo vien del nome que-y punxo Quirós, que'l so nome completu yera ''Austrialia (sic) del Espíritu Santo'', n'homenaxe a la [[Casa d'Austria]], coles mesmes reinante n'España.

Los europeos nun volvieron a la islla hasta que [[Louis Antoine de Bougainville]] redescubrióla en mayu de 1768, y darréu [[James Cook]] en 1774.

Nel {{Sieglu|XIX||s}} les compañíes europees, franceses y britániques, esplotaron les riqueces de les islles, cuantimás la [[copra]], y establecieron un condominiu sobro les Nueves Hébrides.

Espíritu Santo destacó pola oposición a los misioneros estranxeros y el desenvolvimientu de movimientos proféticos locales, qu'aportaron en cultos cargu. Más tarde foi la isla con mayoritaria población [[Francofonización|francófona]]. La ciudá más importante de la islla, y segunda del archipiélagu, Luganville; foi fundada mientres esti periodu.

Mientres la [[Segunda Guerra Mundial]], la islla foi una base militar de los [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]].<ref>[https://www.labrujulaverde.com/2016/06/million-dollar-point-cuando-el-ejercito-norteamericano-arrojo-todo-su-equipo-al-mar-antes-que-darlo-gratis] Million Dollar Point - Puntu del millón de dolares, {{es}}.</ref>

Ente mayu y agostu de [[1980]] la islla foi sitiu d'una rebelión mientres la tresferencia del poder sobro la colonia de les Nueves Hébrides del Condominiu Anglo-Francés a la independiente Vanuatu. [[Jimmy Stevens]] del movimientu cargo Nagriamel, n'alianza cola organización llibertaria Phoenix Foundation, queríen establecer un llugar llibre d'impuestos y declararon la islla d'Espíritu Santo independiente, como la República de Vemarana.

Dempués de la independencia de Vanuatu, gobernada pol Padre Walter Lini, riquió asistencia de [[Papúa Nueva Guinea]], que tomó'l control d'Espíritu Santo y retornóla al dominiu de Vanuatu. 

== Bibliografía ==
* Brij V. Lal. ''The Pacific Islands: An Encyclopedia'', Volumen 1, Kate Fortune University of Hawaii Press, 2000 p. 305 {{en}}.
* Gerritsen, Rupert. A NOTE ON ‘AUSTRALIA’ OR ‘AUSTRIALIA’ The Globe, Journal of The Australian and New Zealand Map Society Inc.Number 72, 2013 pp. 23-30. {{en}}.

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{enllaces xeografía}}
* [https://www.nytimes.com/1982/09/14/world/south-pacific-rebel-seized.html?scp=25&sq=jimmy%20stevens&st=cse South Pacific Rebel Seized], New York Times, 14 September 1982. Consultáu 26/08/2018 {{en}}.

{{Control d'autoridaes}}
[[Categoría:Xeografía de Vanuatu]]
[[Categoría:Vanuatu]]
Espíritu Santo ye la islla más grande del estáu de Vanuatu, nel Pacíficu sur.

La ciudá de Luganville, na mariña sur, ye la segunda ciudá más grande del país. A unos 6 km de la ciudá atopase l'Aeropuertu Internacional de Santo-Pekoa.

El puntu más altu de la islla ye'l Tabwemasana (1879 m), nel centru oeste de la islla.Estensen, M. (2006) Terra Australia Incognita; The Spanish Quest for the Great South Land, pp. 111-113. Allen & Unwin, Australia  
Santo-island-living-8|thumb|left|200px|Sablera na Islla Espíritu Santo de Vanuatu.

 Historia 
L'esplorador Pedro Fernández de Quirós, a les órdenes de Felipe III d'España, rei d'España, y partiendo del Callao, estableció un pobláu en 1606 en Big Bay, llamáu Nuevo Jerusalén, al norte de la islla.

Espíritu Santo vien del nome que-y punxo Quirós, que'l so nome completu yera Austrialia (sic) del Espíritu Santo, n'homenaxe a la Casa d'Austria, coles mesmes reinante n'España.

Los europeos nun volvieron a la islla hasta que Louis Antoine de Bougainville redescubrióla en mayu de 1768, y darréu James Cook en 1774.

Nel  les compañíes europees, franceses y britániques, esplotaron les riqueces de les islles, cuantimás la copra, y establecieron un condominiu sobro les Nueves Hébrides.

Espíritu Santo destacó pola oposición a los misioneros estranxeros y el desenvolvimientu de movimientos proféticos locales, qu'aportaron en cultos cargu. Más tarde foi la isla con mayoritaria población francófona. La ciudá más importante de la islla, y segunda del archipiélagu, Luganville; foi fundada mientres esti periodu.

Mientres la Segunda Guerra Mundial, la islla foi una base militar de los Estaos Xuníos. Million Dollar Point - Puntu del millón de dolares, .

Ente mayu y agostu de 1980 la islla foi sitiu d'una rebelión mientres la tresferencia del poder sobro la colonia de les Nueves Hébrides del Condominiu Anglo-Francés a la independiente Vanuatu. Jimmy Stevens del movimientu cargo Nagriamel, n'alianza cola organización llibertaria Phoenix Foundation, queríen establecer un llugar llibre d'impuestos y declararon la islla d'Espíritu Santo independiente, como la República de Vemarana.

Dempués de la independencia de Vanuatu, gobernada pol Padre Walter Lini, riquió asistencia de Papúa Nueva Guinea, que tomó'l control d'Espíritu Santo y retornóla al dominiu de Vanuatu. 

 Bibliografía 
 Brij V. Lal. The Pacific Islands: An Encyclopedia, Volumen 1, Kate Fortune University of Hawaii Press, 2000 p. 305 .
 Gerritsen, Rupert. A NOTE ON ‘AUSTRALIA’ OR ‘AUSTRIALIA’ The Globe, Journal of The Australian and New Zealand Map Society Inc.Number 72, 2013 pp. 23-30. .

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 South Pacific Rebel Seized, New York Times, 14 September 1982. Consultáu 26/08/2018 .

Categoría:Xeografía de Vanuatu
Categoría:Vanuatu