Hispanidá
'''Hispanidá''' ye una espresión que puede referise tantu a la comunidá y conxuntu de pueblos [[Hispanos|hispánicos]] como al grupu de carauterístiques llingüístiques y culturales qu'estos comparten ente sigo.<ref>{{Cita enciclopedia|títulu=HISPANIDÁ|enciclopedia=El Pequeño Larousse Ilustráu 2002: En Color|apellíu=Pascual Foronda|nome=Eladio|url=https://books.google.ca/books/about/El_peque%C3%B1o_Larousse_ilustráu_2002.html?id=flLzAAAACAAJ&redir_esc=y|editor=Larousse & Company, 2001|isbn=9803670484, 9789803670481|páxina=522}}</ref> El términu esiste dende antiguu pero foi resignificado pol filósofu español [[Miguel de Unamuno]] en 1909 y retomáu nel periodu d'enteguerres por corrientes tantu [[nacionalismu|nacionalista]] como de [[derecha política|derecha]] y [[reaccionariu|reaccionaries]]. Identificar a partir d'entós col [[catolicismu]] y venceyaríase cola noción significada pol [[Día de la Raza]].

== Etimoloxía ==
Etimológicamente, la pallabra «hispanidá» deriva de [[Hispania]], nome que los [[Imperiu romanu|romanos]] dieron a la [[península ibérica]].

== Historia del términu ya idea d'Hispanidá ==
La pallabra "hispanidá" esiste dende antiguu. Atopóse nel ''Tractado de orthographía y accentos nos trés llingües principales'' d'[[Alejo Venegas]], impresu en 1531, utilizada con un significáu qu'alude al estilu de la espresión llingüística. Con un significáu similar incluyir el ''[[Diccionariu de la Real Academia Española]]'' na so edición de 1803, definiéndola como sinónimu de "hispanismu", a la que de la mesma define como "manera de falar peculiar de la llingua española".<ref name="Filosofía-Hispanidá">{{cita publicación|url=http://www.filosofia.org/ave/002/b033.htm|títulu=Hispanidad|publicación=Filosofía n'Español|añu=|volume=|númberu=|allugamientu=Buenos Aires|fechaaccesu=15 de payares de 2015}}</ref>
[[Ficheru:Mb-guadalupe extremadura.jpg|thumb|upright=0.75|El 12 d'ochobre de 1928 la [[Virxe de Guadalupe (Estremadura, España)|Virxe de Guadalupe]] foi proclamada «Reina de la Hispanidá» pol Primáu d'España (legáu especial de [[Pío XI]]) en presencia d'[[Alfonso XIII]].]]
A principios del [[sieglu XX]] la pallabra surdió con nuevos significaos, atribuyéndose al filósofu español [[Miguel de Unamuno]] el so reintroducción en 1909.{{Sfnm|Marcilhacy|2014|1p=75|González Cueves|2003|2p=244|Arenal|2011|3p=30}} El 11 de marzu de 1910 Unamuno utilizar nun artículu publicáu nel diariu ''[[La Nación (Arxentina)|La Nación]]'' de [[Buenos Aires]] tituláu "Sobre la argentinidad", pa comentar elogiosamente el llibru ''La restauración nacionalista'' del pensador [[Unión Cívica Radical|radical]] arxentín [[Ricardo Rojas]] (el mesmu Rojas publicaría en 1916 un llibru tituláu ''La argentinidad'').<ref>{{cita llibru|nome=Ricardo|apellíu=Rojas|títulu=La argentinidad|añu=1916|edición=1ª|editorial=Llibrería La Facultá de Juan Roldán|allugamientu=Buenos Aires}}</ref> Ellí comparó la pallabra "hispanidá" con otres espresiones equivalentes como "argentinidad", "americanidad", "españolidá" y "italianidad".<ref name="Filosofía-Hispanidá"/><ref>{{cita llibru|nome=Miguel|apellíu=De Unamuno|apellíu-editor=Oiumette|nome-editor=Víctor|títulu=De patriotismu espiritual. Artículos en "La Nación" de Buenos Aires (1901-1914)|añu=1997|edición=1ª|editorial=Universidá de Salamanca|ubicación=Salamanca|isbn=847481880X|páxina=24}}</ref> Unamuno acomuñó la espresión a la variedá de pueblos que falen el mesmu [[idioma español]], fechu al que llinda la idea de "raza", y confier-y un sentíu igualitariu cuestionando la idea de "Madre Patria" asignada a España pa sostener qu'habría que falar de "hermanes" pa referise a les repúbliques suramericanes "y dexanos de primacías y maternidaes".<ref name="Unamuno-Adelantu">{{cita llibru|url=|títulu=Miguel de Unamuno. Estudios sobre la so obra|volume=II|nome-editor=Ana|apellíu-editor= Chaguaceda Toledanu|nome=Jean-Claude|apellíu=Rabaté|capítulu=Miguel de Unamuno frente a les conmemoraciones del 12 d'ochobre|añu=2005|editorial=Universidá de Salamanca|ubicación=Salamanca|páxina=247|isbn=8478006834}}</ref>

[[Ficheru:Zacarias de Vizcarra.jpg|thumb|left|165px|El sacerdote [[Zacarías de Vizcarra]] espublizaría'l términu en 1926]]
Sicasí, el desenvolvimientu del términu nun se produciría hasta la década de 1920, efectuáu por intelectuales influyíos pol pensamientu de [[Charles Maurras]];{{Sfn|Colom González|2013|p=9}} l'escritor español [[José María Salaverría]], residente n'Arxentina ente 1910 y 1913, reivindicaría, anque de forma non esplícita, yá escontra 1914 una idea de comunidá hispánica comparable a la d'Hispanidá que se desenvolvería darréu, anque'l otorgamiento bien d'un calter d'hermandá o bien el d'un lideralgu español d'esta comunidá ye una cuestión ambigua na so obra.{{Sfn|González Allende|2009|pp=65-67}} El términu ''«Hispanidá»'' sería rescatáu pol sacerdote español [[Zacarías de Vizcarra]],{{Sfn|Ramón Solans|2014|p=364|ps=«Zacarías de Vizcaya»{{sic}}}} residente en [[Buenos Aires]], y qu'en 1926 propunxo en [[Buenos Aires]] que tenía de camudase'l términu «Fiesta de la Raza» pol de «Fiesta de la Hispanidá».{{Sfnm|González Cueves|2003|1p=244|Marcilhacy|2014|2p=75}} Llegóse sicasí a defender que l'orixe del sentíu modernu d'Hispanidá nun correspondería a Vizcarra.{{Sfn|Sepúlveda Muñoz|2005|p=160}} Mientres el [[reináu d'Alfonso XIII]] la [[Virxe de Guadalupe (España)|Virxe de Guadalupe]] sería coronada canónicamente como «Reina de la Hispanidá» n'España, celebrándose cada 12 d'ochobre'l Día de la Hspanidad en [[Guadalupe (Cáceres)|Guadalupe]].{{Sfn|Pastor|2010|p=259}} A finales de la década l'escritor vanguardista [[Ernesto Giménez Caballero]] empezaría a ellaborar una narrativa neo-imperialista de la Hispanidá na ''[[La Gaceta Lliteraria]]''.{{Sfn|Friedman|2011|pp=38-39}} La doctrina de la Hispanidá convertir nun pivós fundamental del pensamientu [[reaccionariu]] n'España.{{Sfn|Juan-Navarro|2006|p=392}}
{{Imaxe múltiple|semeya1=Ramiro de Maeztu, de Indalecio Ojanguren (Azpeitia, 1934).jpg|testu1=[[Ramiro de Maeztu]] en 1934|semeya2=Defensa Hispanidad.jpg|testu2=Portada de la 1ª edición de ''Defensa de la Hispanidá'' (1934), de Ramiro de Maeztu.|direición=vertical|anchu=165}}
{{VT|Día de la Raza}}
Darréu, yá nos años de la Segunda República española, el lliteratu [[Ramiro de Maeztu]], que fuera embaxador de la [[dictadura de Primo de Rivera]] d'España n'Arxentina ente 1928 y 1930,{{Sfn|Núñez Seixas|2013|p=870}} retomaría'l conceutu d'hispanidá: l'interés que-y amenaron los temes rellacionaes con América{{Sfn|Martínez de Velasco Farinós|1981|p=180}} según el contautu que caltuviera mientres la so estancia n'Arxentina colos participantes de los llamaos [[Pontificia_Universidá_Católica_Arxentina_Santa_María_de_los_Buenos_Aires#Cursos_de_Cultura_Cat.C3.B3lica| Cursos de Cultura Católica]] pa Universitarios, representantes del pensamientu nacional, católicu y antiliberal del cleru del país y de que la so plantía de profesores Vizcarra formara parte,{{Sfn|González Calleja|2007|p=612}} ayudaríen a conformar les idees sobre la hispanidá qu'afiguraría nos sos pensamientos escritos, como los espuestos na ''Defensa de la Hispanidá'' (1934).

Maeztu equivocadamente atribuyiría a Vizcarra l'acuñamientu del términu, que correspondería a Unamuno.{{Sfn|González Cueves|2003|p=244}} Na Hispanidá de Maeztu cristalizaríen los aspeutos de índole cristiana y humanista qu'identificaríen a los pueblos hispánicos, engarraos al racionalismu, al lliberalismu y a la democracia, ayenos estos postreros según el planteamientu de Maeztu al ''ethos'' hispánicu.{{Sfn|González Calleja|2007|p=619}} La obra de Maeztu, que xunía de manera inesorable» catolicismu ya Hispanidá, influyiría notablemente tanto a los nacionalistes arxentinos,{{Sfn|Saboríu|2007|pp=425-426}} como al primer franquismu y l'estrema derecha española.{{Sfn|Rodríguez Jiménez|1994|p=45}}Anque proclamadamente antirracista por cuenta del so raigón católica, el igualitarismu racial na Hispanidá de Maeztu acutar al ámbitu de la salvación ultraterrena.{{Sfn|Álvarez Chillida|2014|pp=111-112}}
[[Ficheru:Goma y Thomas.JPG|thumb|left|165px|[[Isidro Gomá]] defendería les idees de Vizcarra y Maeztu.{{Sfn|Martini|2015|p=58}}]]
El [[12 d'ochobre]] de [[1934]], tando n'[[Arxentina]] el Primáu d'España arzobispu [[Isidro Gomá Tomás]], pronunció mientres la celebración oficial de la fiesta nel [[Teatru Colón (Arxentina)|Teatru Colón]] una declaración titulada ''Apoloxía de la Hispanidá'' tomando les idees de Maeztu.{{Refn|group=nota|Acordies con [[Stephen G. H. Roberts]] esti discursu supondría l'enllaz ente les idees de Maeztu y los fundamentos de la ideoloxía puesta en práctica pola dictadura de Franco.{{Sfn|Roberts|2004|p=62}}}} 

La doctrina de la Hispanidá articulada por Maeztu conectaría colos movimientos de reaición del continente americanu contrarios tanto al [[Imperialismu estauxunidense|expansionismu estauxunidense]] como a los movimientos revolucionarios d'izquierdes;{{Sfn|Delgado Gómez-Escalonilla|1992|p=122}} dende la [[años 1930|década del 30]], en dellos países el conceutu de ''Hispanidá'' foi utilizáu pa conformar corrientes ''hispanistes'' de [[derecha]] [[católicu|católica]] que tuvieron rellacionaes colos grupos antidemocráticos, los [[golpe d'estáu|golpes d'estáu]] y les [[dictadura|dictadures]], que s'estendieron pola mayoría de los países de fala hispana. 

{{Caxa de cita|«América ye la obra d'España. Esta obra d'España lo ye esencialmente de catolicismu. Depués hai rellación d'igualdá ente hispanidá y catolicismu, y ye llocura tou intentu de hispanización que lo refugue.»{{Sfnm|Roberts|2004|1p=62|Colom González|2006|2p=64}}|Fragmentu de «Apoloxía de la Hispanidá» d'[[Isidro Gomá Tomás]] (Buenos Aires, 1934), recoyíu en ''[[Aición Española]]'' (1 de payares de 1934).<ref>[http://www.filosofia.org/hem/193/acc/y64193.htm ''Apoloxía de la Hispanidá'', por arzobispu Isidro Gomá Tomás, Teatru Colón de Buenos Aires, 12 d'ochobre de 1934]</ref>|Isidro Gomá|anchu=165px|alliniación=esquierda}} 

La narrativa de la Hispanidá figuró con un papel destacáu nel mensaxe del [[bandu subleváu]] mientres la [[Guerra Civil española]],{{Sfn|Pasamar|2010|p=197}} emplegándose como ferramienta bélico.{{Sfn|Pardo Sanz|1992|p=211}} Nuna conferencia celebrada en 1938 en Buenos Aires, otru contribuidor al conceutu d'Hispanidá, el filósofu y propagandista franquista [[Manuel García Morente]], convertiría al xeneral Franco nel salvador del legáu de la Hispanidá frente a un exércitu invisible» unviáu yá en 1931 pola Internacional comunista de Moscú.{{Sfn|Nicolás Marín|1998|pp=39-40}} García Morente sintetizaría la esencia de la Hispanidá nel ideal arcaizante del «[[caballeru cristianu]]», metá monxu metá soldáu,{{Sfn|Colom González|2006|p=66}} figura que tuvo ciertu percorríu afigurada nes páxines de los primeros llibros de testu del franquismu.{{Sfn|Núñez Seixas|2006|p=205}} El médicu español [[Antonio Vallina-Nájera]], recuperaría'l conceutu d'Hispanidá de Maeztu y Vizcarra,{{Sfn|Capuano|Carli|2012|pp=6,7}} non biologicista sinón cultural, na so obra ''Euxenesia de la Hispanidá y Rexeneración de la Raza'' (1937); na obra defendería la consecución de la rexeneración nacional por aciu tutelar xurídica del Estáu, favoreciendo un marcu justificador de l'apropiación de menores.{{Sfn|Capuano|Carli|2012|pp=11-12}} La [[Virxe del Pilar]], que la so fiesta taba venceyada yá a la llamada Fiesta de la Raza, acabaría siendo considerada n'España «símbolu de la Hispanidá», y xuniríase mientres el [[nacionalcatolicismu]] de la [[dictadura franquista]] a la idea de patriotismu y a les esencies hispániques».{{Sfn|Cenarro|1997|pp=92, 97 y 98}}

Franco crearía'l 2 de payares de 1940 el [[Conseyu de la Hispanidá]]{{Sfnm|Payne|1987|1p=360|Barbeito|1989|2p=117}}{{Sfn|Rolland|Ragon|1992|p=29}} organismu, que, anque se llegara por momentos a pretender que constituyera una suerte d'institución supranacional,{{Sfn|Barbeito|1989|p=118}} llindar a un conseyu de 74 miembros nomaos pol réxime al que-y foi encamentada la coordinación de les rellaciones con Llatinoamérica.{{Sfn|Payne|1987|p=360}} La Hispanidá constituyir nel orixe d'un nacionalismu espansivo, primero imperialista y dempués cultural.{{Sfn|Marcilhacy|2014|p=101}}{{Refn|group=nota|El franquismu emplegó la idea d'Hispanidá p'añader un nivel espiritual que trescendiera fronteres históriques y xeográfiques a la idea imperial d'España.{{Sfn|Locker|2014|p=661}}}} Amás de como elementu identitario nacional y baluarte del catolicismu, el franquismu emplegaría la Hispanidá como «tarxeta de presentación» d'España de cara a les rellaciones internacionales.{{Sfn|Calle Velasco|2004|p=170}} El Conseyu de la Hispanidá tresformar en 1946 nel llamáu [[Institutu de Cultura Hispánica]], esperimentando de la mesma una transición del perfil anterior más bien falanxista a unu predominantemente católicu{{Sfn|Fernández de Miguel|2012|p=360}} nel marcu d'un cambéu xeneral na proyeición de la doctrina de la Hispanidá ente 1945 y 1957, con [[Alberto Martín-Artajo]] a la cabeza del ministeriu español d'Asuntos Esteriores, emplegando mientres esti periodu un discursu de índole «defensiva», dexando tras les menciones a imperiu y raza (biolóxica).{{Sfn|Sepúlveda Muñoz|2005|p=174}} Darréu, mientres el [[Segundu franquismu]] —menos constreñido pola comunidá internacional—, pasar con [[Fernando María Castiella]] al mandu de la cartera d'Esteriores a proyeutar dende les instituciones franquistes una retórica más ofensiva, anque ensin algamar los estremos del periodu de [[Serrano Súñer]] como ministru d'Esteriores.{{Sfn|Sepúlveda Muñoz|2005|pp=174-175}}

En 1938 y 1940 el [[Nicaragua|nicaragüense]] [[Pablo Antonio Cuadra]] publicó en Buenos Aires y Madrid respeutivamente, el so llibru ''Escontra la Cruz del Sur'', nel qu'afonda escurrir hispanistes de Ramiro de Maeztu, les monárquiques antidemocrátiques d'[[Eugenio Vegues Latapie]] y del "nacionalismu integral" de [[Charles Maurras]]. Alzando lo más alto los valores del catolicismu, el nacionalismu y de la hispanidá, Corte desenvolvió un pensamientu empobináu a refugar el [[lliberalismu]], el [[indixenismu]], la [[democracia]] y l'equivocadamente llamáu [[imperialismu]] d'[[Estaos Xuníos]]:
{{cita|América foi formada a base de la Cruz y de la Espada. De la Cruz, arma de la Catolicidá, y de la Espada, arma de la Hispanidá; y si La Cruz y la Espada yeren abolíes como signos sostenedores del espíritu d'unidá de les nueses tierres, vendría —como vieno—, la disolución y el caos llevantando la masa amorfo sobre la cual opera la conquista, ye dicir el bárbaru.<ref>{{cita publicación| autor = Sarmiento, Alicia Inés| títulu = La hispanidá y lo nacional nel pensamientu de Pablo Antonio Cuadra (Nicaragua, 1912–2001)| añu = 2004| publicación = Cuaderno del CILHA, Universidá Nacional de Cuyo| volume = 6| númberu = 6, 2º semestre| url = http://ffyl.uncu.edu.ar/IMG/pdf/13-ALI_1.RTF.pdf| urlarchivu = https://web.archive.org/web/20070610033701/http://ffyl.uncu.edu.ar/IMG/pdf/13-ALI_1.RTF.pdf| fechaarchivu = 10 de xunu de 2007}}</ref>}}

Yá na década de 1930 l'escritor conservador mexicanu [[Alfonso Xuncu]] exercería d'activu propagandista de la Hispanidá.{{Sfn|Urías Horcasitas|2010b|p=615}} Unu de los elementos clave de la ideoloxía del mexicanu [[Partíu Aición Nacional|panista]] [[Efraín González Lluna]] foi, arguyeciéndose del mestizaje, la hispanidá, concebida en términos una comunidá d'estaos soberanos xuníos, defensores de los sos valores frente a amenaces esternes, como sería, pal autor, el comunismu.{{Sfn|Gómez Peralta|2010|p=172}} Otres figures crítiques col [[Méxicu posrevolucionario]] nes que dexó buelga la doctrina de la Hispanidá fueron [[Miguel Palombar y Vizcarra]], [[Jesús Guisa y Azevedo]], [[Salvador Abascal Infante|Salvador Abascal]] y [[Salvador Borrego]].{{Sfn|Urías Horcasitas|2010a|p=196}} El [[Sinarquismu mexicanu|sinarquismu]] vio na Hispanidá un componente fundamental de la vitalidá de la nación mexicana.{{Sfn|Ard|2003|p=44}}
[[Ficheru:Monumentos Varios Ciudad Universitaria-Madrid (3) (11983027004).jpg|thumb|right|Monumentu a la Hispanidá realizáu por Agustín de la Herrán Matorras inauguráu en 1971 en Madrid, qu'efectúa una alegoría eufemística de la conquista.{{Sfn|Marcilhacy|2014|pp=99-100}}]]
La idea d'hispanidá tamién apaecería con nueves acepciones recoyida por autores del [[exiliu republicanu español]], como [[Fernando de los Ríos]], [[Joaquín Xirau]], [[Eduardo Nicol]] o [[Américo Castro]].{{Sfn|Sánchez Cuervo|2014|pp=17, 25 y 30}} [[Salvador de Madariaga]], tamién exiliáu, defendería, per otra parte, a la hispanidá como un factor positivu de cara a la ontogenia cultural, poniendo en valor el mestizaje producíu en contraste col exemplu anglosaxón.{{Sfn|Rojas Mix|1997|p=187}}

N'Arxentina, que foi unu de los escasos estaos amigables cola dictadura franquista nel periodu darréu posterior a la Segunda Guerra mundial, Perón defendiera la idea d'hispanidá, destacando los raigaños hispánicos d'Arxentina; sicasí, el peronismu empezaría a desvenceyase de la idea nel periodu 1950-1954, sustituyéndola nel so mensaxe pol conceutu de «Llatinidá».{{Sfn|Rein|1991}}

En [[Colombia]] [[Eduardo Carranza]] incorporó la idea d'Hispanidá na so obra.{{Sfn|Carranza|2006|pp=6-7}} En Chile, [[Jaime Eyzaguirre]] fadría lo propio na so obra.{{Sfn|Campos Harriet|1983|p=49}}

En 1958 España renombró la celebración del día de la Raza a «Día de la Hispanidá».{{Sfn|Marcilhacy|2014|p=100}} Pocu dempués empezaron a apaecer les primeres organizaciones panhispániques como l'[[Asociación d'Academies de la Llingua Española]].

== Ver tamién ==
{{Columnes}}
* [[Panhispanismu]]
* [[Países o territorios amestaos históricamente a los estaos ibéricos]]
* [[Imperiu español]]
* [[Nacionalismu español]]
* [[Hispanu]]
* [[Iberofonía]]
* [[Distribución xeográfica del idioma español]]
* [[Fiesta nacional d'España]]
* [[Fiesta de la Hispanidá (Guadalupe)]]

== Notes ==
{{llistaref|group=nota}}

== Referencies ==
{{llistaref|3}}

== Bibliografía ==
{{refcomienza|2}}
* {{Cita publicación|publicación=Imaxinarios y representaciones d'España mientres el franquismu otros=En: Stéphane Michonneau y [[Xosé Manoel Núñez Seixas|Xosé M. Núñez-Seixas]] (Eds.)|editorial=[[Casa de Velázquez]]|añu=2014|isbn=978-84-15636-65-6|issn=1132-7340|títulu=Epígono de la Hispanidá. La españolidá de la colonia de Guinea mientres el primer franquismu|páxines=103-126|nome=Gonzalo|enllaceautor=Gonzalo Álvarez Chillida|apellíu={{Versalita|Álvarez Chillida}}}}
* {{cita llibru|títulu=An Eternal Struggle: How the National Action Party Transformed Mexican Politics|nome=Michael J.|apellíu={{Versalita|Ard}}|editorial=Praeger|allugamientu=Westport y Londres|añu=2003|isbn=0-275-97831-1}}
* {{cita llibru|títulu=Política esterior d'España y rellaciones con América Llatina: iberoamericanidad, europeización y atlantismu na política esterior española|enllaceautor=Celestino del Arenal|nome=Celestino del apellíu={{Versalita|Arenal}}|editorial=Fundación Carolina y Sieglu XXI d'España Editor|lugar=[[Madrid]] y [[Tres Canto]]|añu=2011|isbn=978-84-323-1486-5}}
* {{Cita publicación|títulu=El Conseyu de la Hispanidá|nome=Mercedes|apellíu={{Versalita|Barbeito Díez}}|publicación=Espacio, tiempu y forma. Serie V, Historia contemporánea|issn=1130-0124|volume=2|añu=1989|páxines=113-140|editorial=[[Universidá Nacional d'Educación a Distancia]]|llugar=[[Madrid]]}}
* {{Cita publicación|publicación=Baldrayos d'hispanidá. España, Cuba, Puertu Ricu y Filipines, na perspeutiva de dos cambeos de sieglu otros=En: Mariano Esteban de Vega, Francisco de Luis Martín y Antonio Morales Moya (Eds.)|editorial=[[Universidá de Salamanca|Ediciones Universidá de Salamanca]]|añu=2004|isbn=84-7800-609-5|allugamientu=[[Salamanca]]|títulu=Hispanoamericanismu. De la fraternidá cultural a la defensa de la Hispanidá|páxines=151-172|nome=María Dolores del apellíu={{Versalita|Calle Velasco}}}}
* {{Cita publicación|títulu=Cristianismu ya Hispanidá na obra de Jaime Eyzaguirre|apellíu={{Versalita|Campos Harriet}}|nome=Fernando|enllaceautor=Fernando Campos Harriet|publicación=Boletín de l'Academia Chilena de la Hestoria|issn=0716-5439|editorial=[[Academia Chilena de la Hestoria]]|volume=50|añu=1983|páxina=49-58}}
* {{Cita publicación|títulu=Antonio Vallina Nagera (1889-1960) y l'euxenesia na España Franquista. Cuando la ciencia foi l'argumentu pa l'apropiación de la descendencia|nome=Claudio Francisco|apellíu={{Versalita|Capuano}}|nome2=Alberto J.|apellíu2={{Versalita|Carli}}|url=http://www.raco.cat/index.php/RevistaBioeticaDerecho/article/viewFile/258986/346279|issn=1886-5887|publicación=Revista de Bioética y Derechu|númberu=26|añu=2012|páxines=3-12|llugar=[[Barcelona]]|editorial=[[Universidá de Barcelona]]}}
* {{Cita publicación|títulu=La Hispanidá en Colombia: Eduardo Carranza y l'Institutu de Cultura Hispánica|nome=Jerónimo|apellíu={{Versalita|Carranza}}|páxines=2-15|volume=43|númberu=73|añu=2006|llugar=[[Bogotá]]|publicación=Boletín Cultural y Bibliográficu|editorial=[[Bancu de la República de Colombia|Bancu de la República]]|issn=0006-6184|url=http://publicaciones.banrepcultural.org/index.php/boletin_cultural/article/view/486/488}}
* {{Cita publicación|publicación=Revista de historia Jerónimo Zurita|volume=72|páxines=91-102|issn=0044-5517|títulu=La Reina de la Hispanidá: Fascismu y Nacionalcatolicismu en Zaragoza. 1939-1945|añu=1997|nome=Ángela|apellíu={{Versalita|Cenarro}}|url=http://ifc.dpz.es/recurso/publicaciones/16/10/4cenarro.pdf|editorial=[[Institución Fernando'l Católicu]]}}
* {{Cita publicación|títulu=El hispanismu reaccionariu. Catolicismu y nacionalismu na tradición antiliberal española|nome=Francisco|apellíu={{Versalita|Colom González}}|publicación=L'altar y el tronu. Ensayos sobre'l catolicismu políticu llatinoamericanu|otros=En: Francisco Colom y Ángel Rivero (Eds.)|allugamientu=Rubí y Bogotá|editorial=Anthropos Editorial y [[Universidá Nacional de Colombia]]|añu=2006|isbn=84-7658-801-1|url=https://books.google.es/books?id=Y9ko_gqOHQcC}}
* {{Cita publicación|nome=Francisco|apellíu={{Versalita|Colom González}}|títulu=Political Catholicism and the Secular State: a Spanish Predicament|publicación=Recode Working Paper Series|volume=20|editorial=European Science Foundation - Research Networking Programme|añu=2013|url=http://digital.csic.es/bitstream/10261/89594/1/Political%20Catholicism%20and%20the%20Secular%20State%20(Francisco%20Colom)|issn=2242-3559}}
* {{cita llibru|títulu=Imperiu de papel: aición cultural y política esterior mientres el primer franquismu|enllaceautor=Lorenzo Delgado Gómez-Escalonilla|nome=Lorenzo|apellíu={{Versalita|Delgado Gómez-Escalonilla}}|ubicación=Madrid|añu=1992|editorial=[[Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques]]|isbn=84-00-07243-X}}
* {{cita llibru|títulu=L'enemigu yanqui: Les raices conservadores del antiamericanismu español|nome=Daniel|apellíu={{Versalita|Fernández de Miguel}}|editorial=Genueve Ediciones|lugar=[[Zaragoza]]|añu=2012|isbn=978-84-940186-3-3}}
* {{Cita publicación|enllaceautor=Michael Friedman|nome=Michal|apellíu={{Versalita|Friedman}}|publicación=Journal of Spanish Cultural Studies|volume=12|númberu=1|añu=2011|páxines=35-60|issn=1463-6204|títulu=“Reconquering 'Sepharad': Hispanism and proto-Fascism in Giménez Caballero's Sephardist Crusade|llugar=[[Abingdon-on-Thames|Abingdon]]|editorial=[[Routledge]]}}
* {{Cita publicación|publicación=Estudios políticos|issn=0185-1616|númberu=20|añu=2010|títulu=L'humanismu políticu de Efraín González Lluna|nome=Héctor|apellíu={{Versalita|Gómez Peralta}}|url=http://www.scielo.org.mx/pdf/ep/n20/n20a10.pdf}}
* {{Cita publicación|títulu=From the self to the nation, willpower in José María Salaverría|nome=Iker|apellíu={{Versalita|González-Allende}}|publicación=Romance notes|issn=0035-7995|volume=49|númberu=1|añu=2009|páxines=61-69|editorial=[[Universidá de Carolina del Norte|University of North Carolina]]|url=http://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1039&context=modlangspanish}}
* {{Cita publicación|publicación=[[Hispania. Revista Española d'Historia]]|añu=2007|volume=62|númberu=226|páxines=599-642|issn=0018-2141|títulu=El Hispanismu autoritariu español y el movimientu nacionalista arxentín: balance de mediu sieglu de rellaciones polítiques ya intelectuales|enllaceautor=Eduardo González Calleja|nome=Eduardo|apellíu={{Versalita|González Calleja}}|lugar=[[Madrid]]|editorial=[[Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques]]. [[Institutu d'Historia]]}}
* {{cita llibru|títulu=Maeztu: biografía d'un nacionalista español|enllaceautor=Pedro Carlos González Cueves|nome=Pedro Carlos|apellíu={{Versalita|González Cueves}}|editorial=Marcial Pons Historia|añu=2003|llugar=[[Madrid]]|isbn=84-95379-65-1}}
* {{Cita publicación|títulu="Una sola fe nuna sola llingua": La Hispanidá como coartada ideolóxica nel pensamientu reaccionariu español|nome=Santiago|apellíu={{Versalita|Juan-Navarro}}|publicación=[[Hispania (revista)|Hispania]]|volume=89|númberu=2|añu=2006|páxines=392-399|issn=0018-2133|llugar=[[Walled Lake]]|editorial=American Association of Teachers of Spanish and Portuguese}}
* {{Cita publicación|nome=Tobias|apellíu={{Versalita|Locker}}|añu=2014|títulu=The Baroque in the Construction of a National Culture in Francoist Spain: An Introduction|publicación=Bulletin of Spanish Studies: Hispanic Studies and Researches on Spain, Portugal and Latin America|volume=91|númberu=5|páxines=657-671|issn=1475-3820|editorial=[[University of Glasgow|University of Glasgow. Department of Hispanic Studies]]}}
* {{Cita llibru|enllaceautor=Ramiro de Maeztu|nome=Ramiro de|apellíu={{Versalita|Maeztu}}|títulu=Defensa de la Hispanidá editorial=Homo Legens|añu=2006|isbn=84-934595-3-4}}
* {{Cita publicación|publicación=Imaxinarios y representaciones d'España mientres el franquismu otros=En: Stéphane Michonneau y [[Xosé Manoel Núñez Seixas|Xosé M. Núñez-Seixas]] (Eds.)|editorial=[[Casa de Velázquez]]|añu=2014|isbn=978-84-15636-65-6|issn=1132-7340|títulu=La Hispanidá sol franquismu. L'americanismu al serviciu d'un proyeutu nacionalista|páxines=73-102|nome=David|apellíu={{Versalita|Marcilhacy}}}}
* {{Cita publicación|apellíu={{Versalita|Martínez de Velasco Farinós}}|nome=Ángel|títulu=Rellaciones hispanu-peruanes mientres la dictadura de Primo de Rivera: el centenariu d'Ayacucho|editorial=[[Serviciu de Publicaciones (Universidá Complutense de Madrid)|Universidá Complutense de Madrid]]|llugar=[[Madrid]]|publicación=Quintu centenariu|issn=0211-6111|volume=2|añu=1981|páxines=175–196|url=http://revistas.ucm.es/index.php/QUCE/article/view/QUCE8181220175A/1887}}
* {{Cita publicación|publicación=La razón histórica. Revista hispanoamericana d'Historia de les Idees|issn=1989-2659|títulu=Monseñor Isidro Gomá y Tomás en Buenos Aires. Afitamientu de la doctrina de la Hispanidá nel Congresu Eucarísticu Internacional de 1934|nome=Osvaldo Rodolfo|apellíu={{Versalita|Martini}}|llugar=[[Alguazas]]|volume=29|añu=2015|editorial=IPS. Institutu de Política social}}
* {{Cita publicación|títulu=Crisis y añoranza del Imperiu mientres el franquismu: la presión de la memoria|nome=María Encarna|apellíu={{Versalita|Nicolás Marín}}|publicación=Anal d'Historia Contemporánea|volume=14|llugar=[[Murcia]]|editorial=[[Universidá de Murcia]]|páxines=33-45|añu=1998|issn=0212-6559}}
* {{Cita publicación|títulu=Fuera l'invasor!: nacionalismos y movilización bélica mientres la guerra civil española (1936-1939)|editorial=Marcial Pons Hestoria|enllaceautor=Xosé Manoel Núñez Seixas|nome=Xosé Manoel|apellíu={{Versalita|Núñez Seixas}}|añu=2006|isbn=84-96467-37-6|ubicación=Madrid}}
* {{Cita publicación|publicación=Revista d'Indies|añu=2013|volume=73|númberu=259|páxines=857-874|issn=0034-8341|títulu=Notes sobre Los españoles en Rosario (1934): Una vindicación republicana de la inmigración española na Arxentina|nome=Xosé M.|apellíu={{Versalita|Núñez Seixas}}|enllaceautor=Xosé M. Núñez Seixas|llugar=[[Madrid]]|editorial=[[Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques]]}}
* {{Cita publicación|apellíu={{Versalita|Pardo Sanz}}|nome=Rosa María|títulu=Hispanoamérica na política nacionalista, 1936-1939|publicación=Espacio, tiempu y forma. Serie V, Historia contemporánea|volume=5|añu=1992|páxines=211-238|llugar=[[Madrid]]|editorial=[[Universidá Nacional d'Educación a Distancia]]|url=http://e-spacio.uned.es/fez/eserv/bibliuned:ETFSerie5-6AC846DE-16E3-EA6A-F9EE-E46E3A6093BA/Documento.pdf|issn=1130-0124}}
* {{Cita publicación|nome=Gonzalo|apellíu={{Versalita|Pasamar}}|enllaceautor=Gonzalo Pasamar Alzuria|títulu=Apologia and Criticism. Historians and the History of Spain, 1500-2000|editorial=Peter Lang|issn=1661-4720|isbn=978-3-03911-920-2|llugar=[[Berna]]|añu=2010}}
* {{Cita publicación|issn=0185-1659|publicación=Cuicuilco|volume=17|númberu=48|añu=2010|títulu=El marianismu en Méxicu: una mirada a la so llarga duración|nome=Marialba|apellíu={{Versalita|Pregueru}}|llugar=[[Ciudá de Méxicu]]|editorial=[[Escuela Nacional d'Antropoloxía y Hestoria]]|url=http://www.scielo.org.mx/pdf/cuicui/v17n48/v17n48a13.pdf}}
* {{cita llibru|títulu=The Franco Regime, 1936–1975|enllaceautor=Stanley G. Payne|apellíu={{Versalita|Payne}}|añu=1987|nome=Stanley G.|editorial=[[Universidá de Wisconsin|The University of Wisconsin Press]]|llugar=[[Madison (Wisconsin)|Madison]]|isbn=0-299-11070-2}}
* {{cita llibru|apellíu={{Versalita|Ramón Solans}}|nome=Francisco Javier|títulu=«La Virxe del Pilar diz...»: usos políticos y nacionales d'un cultu marianu na España contemporánea|añu=2014|isbn=978-84-16028-43-6|llugar=[[Zaragoza]]|editorial=[[Universidá de Zaragoza|Prenses de la Universidá de Zaragoza]]}}
* {{Cita publicación|nome=Raanan|apellíu={{Versalita|Rein}}|títulu=Delgado Gómez-Escalonilla, Lorenzo (1988). «Diplomacia franquista y política cultural escontra Iberoamérica, 1939–1953». Madrid, Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques|publicación=Estudio Interdisciplinarios d'América Llatina y el Caribe|enllaceautor=Raanan Rein|volume=1|númberu=2|añu=1990|url=http://eial.tau.ac.il/index.php/eial/article/view/1305/1331|editorial=[[Universidá de Tel-Aviv]]|llugar=[[Tel-Aviv]]|issn=0792-7061|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180919034719/http://eial.tau.ac.il/index.php/eial/article/view/1305/1331|archivedate=2018-09-19|fechaaccesu=2018-10-31}}
* {{Cita publicación|nome=Raanan|apellíu={{Versalita|Rein}}|títulu=Hispanidad y oportunismu políticu: el casu peronista|publicación=Estudio Interdisciplinarios d'América Llatina y el Caribe|enllaceautor=Raanan Rein|volume=2|númberu=2|añu=1991|url=http://eial.tau.ac.il/index.php/eial/article/view/1280/1306|editorial=[[Universidá de Tel-Aviv]]|llugar=[[Tel-Aviv]]|issn=0792-7061|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180929022028/http://eial.tau.ac.il/index.php/eial/article/view/1280/1306|archivedate=2018-09-29|fechaaccesu=2018-10-31}}
* {{Cita publicación|títulu=La géographie au service de l'hispanité: La relecture de l'histoire de l'Amérique latine dans l'Espagne des premières années du franquisme|nome=Denis|apellíu={{Versalita|Rolland}}|nome2=Pierre|apellíu2={{Versalita|Ragon}}|publicación=Matériaux pour l'histoire de notre temps|añu=1992|volume=27|númberu=1|páxines=29-36|url=http://www.persee.fr/doc/mat_0769-3206_1992_num_27_1_410626|issn=1952-4226}}
* {{Cita publicación|títulu="Hispanidá": el desenvolvimientu d'una polémica noción na obra de Miguel de Unamuno|apellíu={{Versalita|Roberts}}|nome=Stephen G. H.|añu=2004|editorial=[[Universidá de Salamanca|Ediciones Universidá de Salamanca]]|llugar=[[Salamanca]]|publicación=Cuaderno de la Cátedra Miguel de Unamuno|volume=39|issn=0210-749X|url=http://gredos.usal.es/jspui/bitstream/10366/72931/1/Hispanidá_el desenvolvimientu_de_una_polemi.pdf}}
* {{cita llibru|títulu=Reaccionarios y golpistes: la estrema derecha n'España : del tardofranquismu al afitamientu de la democracia, 1967-1982|editorial=[[Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques]]|allugamientu=[[Madrid]]|enllaceautor=José Luis Rodríguez Jiménez|nome=José Luis|apellíu={{Versalita|Rodríguez Jiménez}}|añu=1994|isbn=84-00-07442-4}}
* {{cita llibru|títulu=Los cien nomes d'América: eso qu'afayó Colón|nome=Miguel|apellíu={{Versalita|Rojas Mix}}|enllaceautor=Miguel Rojas Mix|editorial=[[Universidá de Costa Rica|Editorial Universidá de Costa Rica]]|añu-orixinal=1991|añu=1997|llugar=[[San Xosé (Costa Rica)|San Xosé]]|isbn=84-264-1209-2}}
* {{Cita publicación|títulu=Por Dios y pola Patria: l'ideariu del nacionalismu católico arxentín de la década de 1970|nome=Jorge|apellíu={{Versalita|Saboríu}}|editorial=[[Universidá de Salamanca|Ediciones Universidá de Salamanca]]|llugar=[[Salamanca]]|volume=25|añu=2007|páxines=421-444|publicación=Studia historica. Historia contemporánea|issn=0213-2087|url=http://gredos.usal.es/xmlui/bitstream/handle/10366/80236/%C2%ABPor_Dios_y_pola patria%C2%BB_l'ideariu_de.pdf|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160304193235/http://gredos.usal.es/xmlui/bitstream/handle/10366/80236/%C2%ABPor_Dios_y_pola patria%C2%BB_l'ideariu_de.pdf|fechaarchivu=4 de marzu de 2016}}
* {{Cita publicación|apellíu={{Versalita|Sánchez Cuervo}}|nome=Antolín|títulu=La metamorfosis de la hispanidá sol exiliu español republicanu de 1939|publicación=Desafío|añu=2014|volume=26|númberu=2|páxines=17-42|issn=0124-4035|llugar=[[Bogotá]]|url=http://www.scielo.org.co/pdf/desa/v26n2/v26n2a02.pdf|editorial=[[Editorial Universidá del Rosario]]}}
* {{Cita publicación|títulu=El suañu de la madre patria: hispanoamericanismu y nacionalismu|publicación=Dambos mundos|issn=1885-3943|nome=Isidro|apellíu={{Versalita|Sepúlveda Muñoz}}|añu=2005|isbn=84-96467-04-X|editorial=Fundación Carolina. Centru d'Estudios Hispánicos ya Iberoamericanos y Marcial Pons Historia|llugar=[[Madrid]]}}
* {{Cita publicación|títulu=‘Méjico' vistu pol conservadorismu hispanófilo: l'alderique en redol al indixenismu (1948-1955)|publicación=Historia y Política|apellíu={{Versalita|Urías Horcasitas}}|nome=Beatriz|issn=1575-0361|númberu=24|ubicación=Madrid|añu=2010|editorial=[[Serviciu de Publicaciones (Universidá Complutense de Madrid)|Universidá Complutense de Madrid]], [[Universidá Nacional d'Educación a Distancia]] y [[Centru d'Estudios Políticos y Sociales]]|páxines=189-211}}
* {{Cita publicación|apellíu={{Versalita|Urías Horcasitas}}|nome=Beatriz|añu=2010b|títulu=Una pasión antirrevolucionaria: el conservadorismu hispanófilo mexicanu (1920-1960)|publicación=Revista mexicana de sociología|volumen=72|númberu=4|páxines=599-628|issn=0188-2503|url=http://www.scielo.org.mx/pdf/rms/v72n4/v72n4a4.pdf|allugamientu=Ciudá de Méxicu|editorial=[[Universidá Nacional Autónoma de Méxicu]]; Institutu d'Investigaciones Sociales}}
{{reftermina}}





{{Tradubot|Hispanidad}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Hispanidá| Hispanidá]]
Hispanidá ye una espresión que puede referise tantu a la comunidá y conxuntu de pueblos hispánicos como al grupu de carauterístiques llingüístiques y culturales qu'estos comparten ente sigo. El términu esiste dende antiguu pero foi resignificado pol filósofu español Miguel de Unamuno en 1909 y retomáu nel periodu d'enteguerres por corrientes tantu nacionalista como de derecha y reaccionaries. Identificar a partir d'entós col catolicismu y venceyaríase cola noción significada pol Día de la Raza.

 Etimoloxía 
Etimológicamente, la pallabra «hispanidá» deriva de Hispania, nome que los romanos dieron a la península ibérica.

 Historia del términu ya idea d'Hispanidá 
La pallabra "hispanidá" esiste dende antiguu. Atopóse nel Tractado de orthographía y accentos nos trés llingües principales d'Alejo Venegas, impresu en 1531, utilizada con un significáu qu'alude al estilu de la espresión llingüística. Con un significáu similar incluyir el Diccionariu de la Real Academia Española na so edición de 1803, definiéndola como sinónimu de "hispanismu", a la que de la mesma define como "manera de falar peculiar de la llingua española".
thumb|upright=0.75|El 12 d'ochobre de 1928 la Virxe de Guadalupe foi proclamada «Reina de la Hispanidá» pol Primáu d'España (legáu especial de Pío XI) en presencia d'Alfonso XIII.
A principios del sieglu XX la pallabra surdió con nuevos significaos, atribuyéndose al filósofu español Miguel de Unamuno el so reintroducción en 1909. El 11 de marzu de 1910 Unamuno utilizar nun artículu publicáu nel diariu La Nación de Buenos Aires tituláu "Sobre la argentinidad", pa comentar elogiosamente el llibru La restauración nacionalista del pensador radical arxentín Ricardo Rojas (el mesmu Rojas publicaría en 1916 un llibru tituláu La argentinidad). Ellí comparó la pallabra "hispanidá" con otres espresiones equivalentes como "argentinidad", "americanidad", "españolidá" y "italianidad". Unamuno acomuñó la espresión a la variedá de pueblos que falen el mesmu idioma español, fechu al que llinda la idea de "raza", y confier-y un sentíu igualitariu cuestionando la idea de "Madre Patria" asignada a España pa sostener qu'habría que falar de "hermanes" pa referise a les repúbliques suramericanes "y dexanos de primacías y maternidaes".

thumb|left|165px|El sacerdote Zacarías de Vizcarra espublizaría'l términu en 1926
Sicasí, el desenvolvimientu del términu nun se produciría hasta la década de 1920, efectuáu por intelectuales influyíos pol pensamientu de Charles Maurras; l'escritor español José María Salaverría, residente n'Arxentina ente 1910 y 1913, reivindicaría, anque de forma non esplícita, yá escontra 1914 una idea de comunidá hispánica comparable a la d'Hispanidá que se desenvolvería darréu, anque'l otorgamiento bien d'un calter d'hermandá o bien el d'un lideralgu español d'esta comunidá ye una cuestión ambigua na so obra. El términu «Hispanidá» sería rescatáu pol sacerdote español Zacarías de Vizcarra, residente en Buenos Aires, y qu'en 1926 propunxo en Buenos Aires que tenía de camudase'l términu «Fiesta de la Raza» pol de «Fiesta de la Hispanidá». Llegóse sicasí a defender que l'orixe del sentíu modernu d'Hispanidá nun correspondería a Vizcarra. Mientres el reináu d'Alfonso XIII la Virxe de Guadalupe sería coronada canónicamente como «Reina de la Hispanidá» n'España, celebrándose cada 12 d'ochobre'l Día de la Hspanidad en Guadalupe. A finales de la década l'escritor vanguardista Ernesto Giménez Caballero empezaría a ellaborar una narrativa neo-imperialista de la Hispanidá na La Gaceta Lliteraria. La doctrina de la Hispanidá convertir nun pivós fundamental del pensamientu reaccionariu n'España.

Darréu, yá nos años de la Segunda República española, el lliteratu Ramiro de Maeztu, que fuera embaxador de la dictadura de Primo de Rivera d'España n'Arxentina ente 1928 y 1930, retomaría'l conceutu d'hispanidá: l'interés que-y amenaron los temes rellacionaes con América según el contautu que caltuviera mientres la so estancia n'Arxentina colos participantes de los llamaos  Cursos de Cultura Católica pa Universitarios, representantes del pensamientu nacional, católicu y antiliberal del cleru del país y de que la so plantía de profesores Vizcarra formara parte, ayudaríen a conformar les idees sobre la hispanidá qu'afiguraría nos sos pensamientos escritos, como los espuestos na Defensa de la Hispanidá (1934).

Maeztu equivocadamente atribuyiría a Vizcarra l'acuñamientu del términu, que correspondería a Unamuno. Na Hispanidá de Maeztu cristalizaríen los aspeutos de índole cristiana y humanista qu'identificaríen a los pueblos hispánicos, engarraos al racionalismu, al lliberalismu y a la democracia, ayenos estos postreros según el planteamientu de Maeztu al ethos hispánicu. La obra de Maeztu, que xunía de manera inesorable» catolicismu ya Hispanidá, influyiría notablemente tanto a los nacionalistes arxentinos, como al primer franquismu y l'estrema derecha española.Anque proclamadamente antirracista por cuenta del so raigón católica, el igualitarismu racial na Hispanidá de Maeztu acutar al ámbitu de la salvación ultraterrena.
thumb|left|165px|Isidro Gomá defendería les idees de Vizcarra y Maeztu.
El 12 d'ochobre de 1934, tando n'Arxentina el Primáu d'España arzobispu Isidro Gomá Tomás, pronunció mientres la celebración oficial de la fiesta nel Teatru Colón una declaración titulada Apoloxía de la Hispanidá tomando les idees de Maeztu. 

La doctrina de la Hispanidá articulada por Maeztu conectaría colos movimientos de reaición del continente americanu contrarios tanto al expansionismu estauxunidense como a los movimientos revolucionarios d'izquierdes; dende la década del 30, en dellos países el conceutu de Hispanidá foi utilizáu pa conformar corrientes hispanistes de derecha católica que tuvieron rellacionaes colos grupos antidemocráticos, los golpes d'estáu y les dictadures, que s'estendieron pola mayoría de los países de fala hispana. 

 

La narrativa de la Hispanidá figuró con un papel destacáu nel mensaxe del bandu subleváu mientres la Guerra Civil española, emplegándose como ferramienta bélico. Nuna conferencia celebrada en 1938 en Buenos Aires, otru contribuidor al conceutu d'Hispanidá, el filósofu y propagandista franquista Manuel García Morente, convertiría al xeneral Franco nel salvador del legáu de la Hispanidá frente a un exércitu invisible» unviáu yá en 1931 pola Internacional comunista de Moscú. García Morente sintetizaría la esencia de la Hispanidá nel ideal arcaizante del «caballeru cristianu», metá monxu metá soldáu, figura que tuvo ciertu percorríu afigurada nes páxines de los primeros llibros de testu del franquismu. El médicu español Antonio Vallina-Nájera, recuperaría'l conceutu d'Hispanidá de Maeztu y Vizcarra, non biologicista sinón cultural, na so obra Euxenesia de la Hispanidá y Rexeneración de la Raza (1937); na obra defendería la consecución de la rexeneración nacional por aciu tutelar xurídica del Estáu, favoreciendo un marcu justificador de l'apropiación de menores. La Virxe del Pilar, que la so fiesta taba venceyada yá a la llamada Fiesta de la Raza, acabaría siendo considerada n'España «símbolu de la Hispanidá», y xuniríase mientres el nacionalcatolicismu de la dictadura franquista a la idea de patriotismu y a les esencies hispániques».

Franco crearía'l 2 de payares de 1940 el Conseyu de la Hispanidá organismu, que, anque se llegara por momentos a pretender que constituyera una suerte d'institución supranacional, llindar a un conseyu de 74 miembros nomaos pol réxime al que-y foi encamentada la coordinación de les rellaciones con Llatinoamérica. La Hispanidá constituyir nel orixe d'un nacionalismu espansivo, primero imperialista y dempués cultural. Amás de como elementu identitario nacional y baluarte del catolicismu, el franquismu emplegaría la Hispanidá como «tarxeta de presentación» d'España de cara a les rellaciones internacionales. El Conseyu de la Hispanidá tresformar en 1946 nel llamáu Institutu de Cultura Hispánica, esperimentando de la mesma una transición del perfil anterior más bien falanxista a unu predominantemente católicu nel marcu d'un cambéu xeneral na proyeición de la doctrina de la Hispanidá ente 1945 y 1957, con Alberto Martín-Artajo a la cabeza del ministeriu español d'Asuntos Esteriores, emplegando mientres esti periodu un discursu de índole «defensiva», dexando tras les menciones a imperiu y raza (biolóxica). Darréu, mientres el Segundu franquismu —menos constreñido pola comunidá internacional—, pasar con Fernando María Castiella al mandu de la cartera d'Esteriores a proyeutar dende les instituciones franquistes una retórica más ofensiva, anque ensin algamar los estremos del periodu de Serrano Súñer como ministru d'Esteriores.

En 1938 y 1940 el nicaragüense Pablo Antonio Cuadra publicó en Buenos Aires y Madrid respeutivamente, el so llibru Escontra la Cruz del Sur, nel qu'afonda escurrir hispanistes de Ramiro de Maeztu, les monárquiques antidemocrátiques d'Eugenio Vegues Latapie y del "nacionalismu integral" de Charles Maurras. Alzando lo más alto los valores del catolicismu, el nacionalismu y de la hispanidá, Corte desenvolvió un pensamientu empobináu a refugar el lliberalismu, el indixenismu, la democracia y l'equivocadamente llamáu imperialismu d'Estaos Xuníos:

Yá na década de 1930 l'escritor conservador mexicanu Alfonso Xuncu exercería d'activu propagandista de la Hispanidá. Unu de los elementos clave de la ideoloxía del mexicanu panista Efraín González Lluna foi, arguyeciéndose del mestizaje, la hispanidá, concebida en términos una comunidá d'estaos soberanos xuníos, defensores de los sos valores frente a amenaces esternes, como sería, pal autor, el comunismu. Otres figures crítiques col Méxicu posrevolucionario nes que dexó buelga la doctrina de la Hispanidá fueron Miguel Palombar y Vizcarra, Jesús Guisa y Azevedo, Salvador Abascal y Salvador Borrego. El sinarquismu vio na Hispanidá un componente fundamental de la vitalidá de la nación mexicana.
thumb|right|Monumentu a la Hispanidá realizáu por Agustín de la Herrán Matorras inauguráu en 1971 en Madrid, qu'efectúa una alegoría eufemística de la conquista.
La idea d'hispanidá tamién apaecería con nueves acepciones recoyida por autores del exiliu republicanu español, como Fernando de los Ríos, Joaquín Xirau, Eduardo Nicol o Américo Castro. Salvador de Madariaga, tamién exiliáu, defendería, per otra parte, a la hispanidá como un factor positivu de cara a la ontogenia cultural, poniendo en valor el mestizaje producíu en contraste col exemplu anglosaxón.

N'Arxentina, que foi unu de los escasos estaos amigables cola dictadura franquista nel periodu darréu posterior a la Segunda Guerra mundial, Perón defendiera la idea d'hispanidá, destacando los raigaños hispánicos d'Arxentina; sicasí, el peronismu empezaría a desvenceyase de la idea nel periodu 1950-1954, sustituyéndola nel so mensaxe pol conceutu de «Llatinidá».

En Colombia Eduardo Carranza incorporó la idea d'Hispanidá na so obra. En Chile, Jaime Eyzaguirre fadría lo propio na so obra.

En 1958 España renombró la celebración del día de la Raza a «Día de la Hispanidá». Pocu dempués empezaron a apaecer les primeres organizaciones panhispániques como l'Asociación d'Academies de la Llingua Española.

 Ver tamién 

 Panhispanismu
 Países o territorios amestaos históricamente a los estaos ibéricos
 Imperiu español
 Nacionalismu español
 Hispanu
 Iberofonía
 Distribución xeográfica del idioma español
 Fiesta nacional d'España
 Fiesta de la Hispanidá (Guadalupe)

 Notes 

 Referencies 

 Bibliografía 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 Hispanidá