Maximilian Harden
{{persona}}
'''Maximilian Harden''' {{nym}} foi un influyente publicista, críticu, actor y periodista alemán.

== Vida ==
Harden yera fíu del empresariu xudíu de la industria de la seda Arnold Witkowski y de la so esposa Ernestine. El so hermanu yera l'influyente banqueru y políticu Richard Witting. Por presión del so padre tuvo d'abandonar a los dolce años la so educación nel “[[Gymnasium]]” francés. En 1874 estudió interpretación teatral y formó parte d'un grupu itinerante de cómicos que se movía por distintos llugares d'Alemaña.

En 1878 convertir al [[protestantismu]]. 

Harden formó parte de ''Gesellschaft der Zwanglosen'' (“Sociedá de los llibres”), fundada en 1880, a la que pertenecieron, ente otros, [[Fritz Mauthner]], [[Max Halbe]], [[Otto Brahm]], [[Otto Erich Hartleben]] y [[Gerhart Hauptmann]].

Dende 1884 escribió crítiques de teatru en numberosos periódicos. Amás, sol pseudónimu ''Apostata '' publicó na revista ''“Die Gegenwart”'' artículos sobre temes polítiques. Otros periódicos nos que publicó fueron ''“Die Nation”'' y ''“Berliner Tageblatt”'' nel que collaboró con [[Theodor Wolf]].
En 1889 foi unu de los fundadores del círculu teatral “Freie Bühne” de [[Berlín]] y reorganizó nos siguientes años el “Deutsche Theater” d'esta ciudá en collaboración con [[Max Reinhardt]].
En 1892 fundó Harden la revista selmanal ''“Die Zukunft”'' (“El futuru”), na que publicó numberosos ensayos sobre política y arte. Nun principiu yera monárquicu y partidariu de [[Otto von Bismarck]], pero más tarde decepcionó-y el nuevu réxime de [[Guillermu II d'Alemaña|Guillermu II]] y especialmente la [[círculu de Liebenberg|“Kamarilla der Kinäden”]] (como la llamó [[Otto von Bismarck|Bismarck]]).

Nel planu artísticu viose envolubráu nuna serie de discutinios con otros críticos como [[Gerhart Hauptmann]] y [[Hermann Sudermann]].
Ocupó un puestu eleváu nel círculu lliterariu de [[Friedrichshagen]]. Nel númberu primeru de la so revista publicó'l manifiestu de [[Fola Hansson]] y [[Laura Marholm]] en sofitu de [[August Strindberg]]. Ésti precisaba 1.000 marcos pa poder camudase a [[Friedrichshagen]], lo que foi'l motivu de posteriores desavenencies ente [[Strindberg]] y [[Marholm]].

Dende 1906 Harden atacó nuna serie d'artículos el [[círculu de Liebenberg|“Entourage”]] (“séquitu”), como llamaba al réxime personalista del [[Guillermu II d'Alemaña|Kaiser]]. La revelación unviada presuntamente por [[Otto von Bismarck|Bismarck]] a Harden xunto a una botella de vinu- de qu'un íntimu amigu y conseyeru del [[Guillermu II d'Alemaña|Kaiser]], [[Philipp zu Eulenburg-Hertefelds]], yera [[homosexualidá|homosexual]]y cometiera perxuriu, condució-y a una agria polémica. Estos artículos provocaron [[Escándalu Harden-Eulenburg|tres proceso contra Eulenburg]], que causaron sensación y que, a pesar de l'absolución, estropiaron la reputación de la casa imperial y sirvieron al abogáu de Harden [[Max Bernstein]] p'amosar a la opinión pública la non independencia de la xusticia prusiana. Similar conmoción causó'l procesu de [[Kuno von Moltke|Kuno Conde de Moltke]] contra Harden, nel que Harden espunxo al públicu lo privao del Conde. [[Karl Kraus]], el más importante publicista del so tiempu, quien n'otru tiempu fuera partidariu de Harden, afixo cuentes con él en 1907 col panfletu ''Maximilian Harden. Un espediente''.

Na [[I Guerra Mundial]] asitióse de primeres por una paz victoriosa (“Siegfriede”). Sicasí, adulces relativizó la so posición pasando a ser un críticu de la política belicista (“Kriegspolitik”). En 1918 dióse-y el premiu Strindberg pol so conxuntu d'ensayos ''Krieg und Frieden'' (“Guerra y paz”). Nel intre de la revolución dempués de 1918, Harden tomó posiciones socialistes. En 1919 casóse con Selma Aaron, la so compañera de llargu tiempu. Cuando n'Alemaña yera xeneral la indignación contra les condiciones de la paz del [[Tratáu de Versalles]] Harden perteneció a esa minoría convencida de la culpabilidá d'Alemaña nel españíu de la guerra. Harden tenía cada vez menos llectores favorables. Con un menguante númberu d'abonaos a ''“Die Zukunft”'' la so influencia foi escayendo.

Pocos díes dempués del asesinatu del so antiguu amigu [[Walter Rathenau]], el 3 de xunetu de 1922 unos secuaces del [[Freikorps]] (“cuerpu francu”) atentaron contra Harden delantre de la so casa en [[Berlín]]-Grunewald, causándo-y graves mancaes na cabeza. [[Kurt Tucholsky]] escribió en ''“Die Weltbühne”'' (“L'escenariu del mundu”), ente otros medios de comunicación, que quien perpetaron l'atentáu fueron demasiáu indulxentes con Harden.<ref>[[Bernhard Weck]]: ''[[Kurt Tucholsky]] und der Prozeß wegen des Attentats auf dean Publizisten Maximilian Harden'', Neue Juristische Wochenschrift 1993, páxs. 1436-1440 ("[[Kurt Tucholsky]] y el procesu pol atentáu al publicista Maximilian Harden")</ref> Arriendes d'ello, Harden atayó la publicación de ''“Die Zukunft”''. El 30 de setiembre de 1922, 30 años dempués de la so fundación, salió l'últimu númberu.

En 1923 Harden camudar a [[Suiza]]. El 30 d'ochobre de 1927 finó en [[Montana (Valais)|Montana Vermala]], nel cantón del [[Cantón de Valais|Valais]].

== Obres ==
* ''Die Zukunft'' (“El futuru”), revista selmanal apaecía ente 1892 y 1922
* ''Literatur und Theater'', 1896. (“Lliteratura y teatru”)
* ''Köpfe'', 1910. (“Cabeces”)
* ''Krieg und Frieden'', 1918. (“Guerra y paz”)
* ''Von [[Versailles]] nach Versailles'', Avalun-Verlag, Hellerau bei Dresden 1927. (“De Versalles a Versalles”), autobiografía.
* ''Maximilian Harden. Porträts und Aufsätze'', Reclam, Leipzig 1990.(“Maximilian Harden. Semeyes y ensayos”)

; Correspondencia y entrevistes
* ''Briefwechsel 1897–1920. Maximilian Harden, [[Walther Rathenau]]''. Mit einer einleitenden Studie hrsg. von [[Hans Dieter Hellige]]. G. Müller, [[Múnich]]; Schneider, [[Heidelberg]] 1983. (“Correspondencia 1897-1920. Maximilian Harden, [[Walther Rathenau]]". Con un estudiu introductoriu de [[Hans Dieter Hellige]]")
* ''[[Frank Wedekind]], [[Thomas Mann]], [[Heinrich Mann]] – Briefwechsel mit Maximilian Harden''. Hrsg., kommentiert und mit einem einleitenden Essay von [[Ariane Martin]]. Verlag Häusser, Darmstadt 1996. ("[[Frank Wedekind]], [[Thomas Mann]], [[Heinrich Mann]] – Correspondencia con Maximilian Harden". Comentáu y con un ensayu introductoriu de [[Ariane Martin]]). ISBN 3-89552-036-5 
* M. H. im Interview in: [[Hermann Bahr]]; [[Hermann Greive]] (Hg): ''Der Antisemitismus. Ein internationales Interview''. Jüdischer, Königstein 1979 (1ª edic. 1894, reedic. 2005). ("M.H. entrevistáu en: [[Hermann Bahr]]; [[Hermann Greive]] (Ed.): "L'antisemitismu. una entrevista internacional"). ISBN 3761080433 páxs. 33–38

== Obres sobre Harden ==
* [[Sabine Armbrecht]]: ''Verkannte Liebe. Maximilian Hardens Haltung zu Deutschtum und Judentum''. BIS-Vlg., [[Oldenburgu]] 1999 (Reihe: Oldenburgische Beiträge zu jüdischen Studien, 3). ISBN 3-8142-0653-3. (“Amores incomprendidos. Actitú de Maximilian Harden sobre la germanidad y la judeidad”, "Serie: Contribuciones [[Oldenburgu|oldenburguesas]] a los estudios xudíos, 3"). 
* [[Hugo Friedländer]]: ''Interessante Kriminalprozesse. Ein Pitaval des Kaiserreichs''. CD-Rom, Serie Biblioteca Dixital 51, Directmedia Publishing. ("Procesos criminales interesantes. Procesos xudiciales contra l'Imperiu").
* [[Peter Jungblut]]: ''Famose Kerle. Eulenburg – Eine wilhelminische Affäre''. MännerschwarmSkript Verlag, [[Hamburgu]], 2003. ISBN 3-935596-21-9.("Famosos gañanes. Eulenburg – Un “affaire” [[Guillermu II d'Alemaña|guillermino]]").
* [[Helga Neumann]], [[Manfred Neumann]]: ''Maximilian Harden: (1861–1927). Ein unerschrockener deutsch-jüdischer Kritiker und Publizist''. Königshausen und Neumann, [[Wurzburgu]], 2003. ("Maximilian Harden: (1861–1927). Un desacobardáu críticu y publicista xudíu-alemán").
* [[Hedwig Pringsheim]]: ''Meine Manns: Briefe an Maximilian Harden 1900-1922''. Berlin, 2006, ISBN 3-746-62433-9. ("El mio home: cartes a Maximilian Harden 1900-1922").
* [[Oliver Hilmes]]: ''Cosimas Kinder. Triumph und Tragödie der Wagner-Dynastie.'' Siedler Verlag, München 2009, ISBN 978-3-88680-899-1. ("Fíos de Cosima. Trunfu y traxedia de la dinastía [[Siegfried Wagner|Wagner]]").

== Referencies ==
{{llistaref}}
== Enllaces esternos ==
* {{DNB-Portal|118545892}}
* [https://web.archive.org/web/20110427072946/http://www.haraldfischerverlag.de/hfv/KLP/zukunft.php Die Zeitschrift ''Die Zukunft'']
* [http://www.kaiserinfriedrich.de/harden.html Auszug aus ''Köpfe''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051018101043/http://www.kaiserinfriedrich.de/harden.html |date=2005-10-18 }} ("Sumariu de "Cabeces")
* [http://www.sueddeutsche.de/kultur/maximilian-harden-xlii-der-gnadenlose-pp-1.433434 Artikel in der Süddeutschen Zeitung] ("Artículos en "Die Süddeutsche Zeitung")
* [http://www.wdr5.de/index.phtml?beitrag=983060 WDR5 ZeitZeichen zum Todestag Hardens] ("Signu del tiempu, sobre'l día de la muerte de Harden")

{{NF|1861|1927|Harden, Maximilian}}








{{Tradubot|Maximilian Harden}}

[[Categoría:Periodistes d'Alemaña]]
[[Categoría:Escritores n'alemán]]
[[Categoría:Escritores d'Alemaña]]
[[Categoría:Historia LGBT]]
[[Categoría:Persones de Berlín]]
[[Categoría:Escritores d'Alemaña]]
Maximilian Harden  foi un influyente publicista, críticu, actor y periodista alemán.

 Vida 
Harden yera fíu del empresariu xudíu de la industria de la seda Arnold Witkowski y de la so esposa Ernestine. El so hermanu yera l'influyente banqueru y políticu Richard Witting. Por presión del so padre tuvo d'abandonar a los dolce años la so educación nel “Gymnasium” francés. En 1874 estudió interpretación teatral y formó parte d'un grupu itinerante de cómicos que se movía por distintos llugares d'Alemaña.

En 1878 convertir al protestantismu. 

Harden formó parte de Gesellschaft der Zwanglosen (“Sociedá de los llibres”), fundada en 1880, a la que pertenecieron, ente otros, Fritz Mauthner, Max Halbe, Otto Brahm, Otto Erich Hartleben y Gerhart Hauptmann.

Dende 1884 escribió crítiques de teatru en numberosos periódicos. Amás, sol pseudónimu Apostata  publicó na revista “Die Gegenwart” artículos sobre temes polítiques. Otros periódicos nos que publicó fueron “Die Nation” y “Berliner Tageblatt” nel que collaboró con Theodor Wolf.
En 1889 foi unu de los fundadores del círculu teatral “Freie Bühne” de Berlín y reorganizó nos siguientes años el “Deutsche Theater” d'esta ciudá en collaboración con Max Reinhardt.
En 1892 fundó Harden la revista selmanal “Die Zukunft” (“El futuru”), na que publicó numberosos ensayos sobre política y arte. Nun principiu yera monárquicu y partidariu de Otto von Bismarck, pero más tarde decepcionó-y el nuevu réxime de Guillermu II y especialmente la “Kamarilla der Kinäden” (como la llamó Bismarck).

Nel planu artísticu viose envolubráu nuna serie de discutinios con otros críticos como Gerhart Hauptmann y Hermann Sudermann.
Ocupó un puestu eleváu nel círculu lliterariu de Friedrichshagen. Nel númberu primeru de la so revista publicó'l manifiestu de Fola Hansson y Laura Marholm en sofitu de August Strindberg. Ésti precisaba 1.000 marcos pa poder camudase a Friedrichshagen, lo que foi'l motivu de posteriores desavenencies ente Strindberg y Marholm.

Dende 1906 Harden atacó nuna serie d'artículos el “Entourage” (“séquitu”), como llamaba al réxime personalista del Kaiser. La revelación unviada presuntamente por Bismarck a Harden xunto a una botella de vinu- de qu'un íntimu amigu y conseyeru del Kaiser, Philipp zu Eulenburg-Hertefelds, yera homosexualy cometiera perxuriu, condució-y a una agria polémica. Estos artículos provocaron tres proceso contra Eulenburg, que causaron sensación y que, a pesar de l'absolución, estropiaron la reputación de la casa imperial y sirvieron al abogáu de Harden Max Bernstein p'amosar a la opinión pública la non independencia de la xusticia prusiana. Similar conmoción causó'l procesu de Kuno Conde de Moltke contra Harden, nel que Harden espunxo al públicu lo privao del Conde. Karl Kraus, el más importante publicista del so tiempu, quien n'otru tiempu fuera partidariu de Harden, afixo cuentes con él en 1907 col panfletu Maximilian Harden. Un espediente.

Na I Guerra Mundial asitióse de primeres por una paz victoriosa (“Siegfriede”). Sicasí, adulces relativizó la so posición pasando a ser un críticu de la política belicista (“Kriegspolitik”). En 1918 dióse-y el premiu Strindberg pol so conxuntu d'ensayos Krieg und Frieden (“Guerra y paz”). Nel intre de la revolución dempués de 1918, Harden tomó posiciones socialistes. En 1919 casóse con Selma Aaron, la so compañera de llargu tiempu. Cuando n'Alemaña yera xeneral la indignación contra les condiciones de la paz del Tratáu de Versalles Harden perteneció a esa minoría convencida de la culpabilidá d'Alemaña nel españíu de la guerra. Harden tenía cada vez menos llectores favorables. Con un menguante númberu d'abonaos a “Die Zukunft” la so influencia foi escayendo.

Pocos díes dempués del asesinatu del so antiguu amigu Walter Rathenau, el 3 de xunetu de 1922 unos secuaces del Freikorps (“cuerpu francu”) atentaron contra Harden delantre de la so casa en Berlín-Grunewald, causándo-y graves mancaes na cabeza. Kurt Tucholsky escribió en “Die Weltbühne” (“L'escenariu del mundu”), ente otros medios de comunicación, que quien perpetaron l'atentáu fueron demasiáu indulxentes con Harden.Bernhard Weck: Kurt Tucholsky und der Prozeß wegen des Attentats auf dean Publizisten Maximilian Harden, Neue Juristische Wochenschrift 1993, páxs. 1436-1440 ("Kurt Tucholsky y el procesu pol atentáu al publicista Maximilian Harden") Arriendes d'ello, Harden atayó la publicación de “Die Zukunft”. El 30 de setiembre de 1922, 30 años dempués de la so fundación, salió l'últimu númberu.

En 1923 Harden camudar a Suiza. El 30 d'ochobre de 1927 finó en Montana Vermala, nel cantón del Valais.

 Obres 
 Die Zukunft (“El futuru”), revista selmanal apaecía ente 1892 y 1922
 Literatur und Theater, 1896. (“Lliteratura y teatru”)
 Köpfe, 1910. (“Cabeces”)
 Krieg und Frieden, 1918. (“Guerra y paz”)
 Von Versailles nach Versailles, Avalun-Verlag, Hellerau bei Dresden 1927. (“De Versalles a Versalles”), autobiografía.
 Maximilian Harden. Porträts und Aufsätze, Reclam, Leipzig 1990.(“Maximilian Harden. Semeyes y ensayos”)

 Correspondencia y entrevistes
 Briefwechsel 1897–1920. Maximilian Harden, Walther Rathenau. Mit einer einleitenden Studie hrsg. von Hans Dieter Hellige. G. Müller, Múnich; Schneider, Heidelberg 1983. (“Correspondencia 1897-1920. Maximilian Harden, Walther Rathenau". Con un estudiu introductoriu de Hans Dieter Hellige")
 Frank Wedekind, Thomas Mann, Heinrich Mann – Briefwechsel mit Maximilian Harden. Hrsg., kommentiert und mit einem einleitenden Essay von Ariane Martin. Verlag Häusser, Darmstadt 1996. ("Frank Wedekind, Thomas Mann, Heinrich Mann – Correspondencia con Maximilian Harden". Comentáu y con un ensayu introductoriu de Ariane Martin). ISBN 3-89552-036-5 
 M. H. im Interview in: Hermann Bahr; Hermann Greive (Hg): Der Antisemitismus. Ein internationales Interview. Jüdischer, Königstein 1979 (1ª edic. 1894, reedic. 2005). ("M.H. entrevistáu en: Hermann Bahr; Hermann Greive (Ed.): "L'antisemitismu. una entrevista internacional"). ISBN 3761080433 páxs. 33–38

 Obres sobre Harden 
 Sabine Armbrecht: Verkannte Liebe. Maximilian Hardens Haltung zu Deutschtum und Judentum. BIS-Vlg., Oldenburgu 1999 (Reihe: Oldenburgische Beiträge zu jüdischen Studien, 3). ISBN 3-8142-0653-3. (“Amores incomprendidos. Actitú de Maximilian Harden sobre la germanidad y la judeidad”, "Serie: Contribuciones oldenburguesas a los estudios xudíos, 3"). 
 Hugo Friedländer: Interessante Kriminalprozesse. Ein Pitaval des Kaiserreichs. CD-Rom, Serie Biblioteca Dixital 51, Directmedia Publishing. ("Procesos criminales interesantes. Procesos xudiciales contra l'Imperiu").
 Peter Jungblut: Famose Kerle. Eulenburg – Eine wilhelminische Affäre. MännerschwarmSkript Verlag, Hamburgu, 2003. ISBN 3-935596-21-9.("Famosos gañanes. Eulenburg – Un “affaire” guillermino").
 Helga Neumann, Manfred Neumann: Maximilian Harden: (1861–1927). Ein unerschrockener deutsch-jüdischer Kritiker und Publizist. Königshausen und Neumann, Wurzburgu, 2003. ("Maximilian Harden: (1861–1927). Un desacobardáu críticu y publicista xudíu-alemán").
 Hedwig Pringsheim: Meine Manns: Briefe an Maximilian Harden 1900-1922. Berlin, 2006, ISBN 3-746-62433-9. ("El mio home: cartes a Maximilian Harden 1900-1922").
 Oliver Hilmes: Cosimas Kinder. Triumph und Tragödie der Wagner-Dynastie. Siedler Verlag, München 2009, ISBN 978-3-88680-899-1. ("Fíos de Cosima. Trunfu y traxedia de la dinastía Wagner").

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 
 Die Zeitschrift Die Zukunft
 Auszug aus Köpfe  ("Sumariu de "Cabeces")
 Artikel in der Süddeutschen Zeitung ("Artículos en "Die Süddeutsche Zeitung")
 WDR5 ZeitZeichen zum Todestag Hardens ("Signu del tiempu, sobre'l día de la muerte de Harden")

Categoría:Periodistes d'Alemaña
Categoría:Escritores n'alemán
Categoría:Escritores d'Alemaña
Categoría:Historia LGBT
Categoría:Persones de Berlín
Categoría:Escritores d'Alemaña