Canal de Chacao
{{Xeografía}}
La '''canal de Chacao'''<ref group="Nota">Encamiéntase lleer esti artículu teniendo a la vista un atles y/o les cartes de navegación de les zones que se menten.</ref> ye una canal allugada na rexón sur de [[Chile]] que dixebra la mariña suroeste del continente americanu de la mariña norte de la [[islla Grande de Chiloé]] xuniendo'l golfu Coronaos col [[golfu de Ancud]]. Mide 14 nmi de llongura en direición media NO-S'ente les puntes [[Punta Chocoi|Chocoi]] y [[Punta Coronel|Coronel]]. 

Alministrativamente pertenez a la [[Rexón de Los Lagos]], [[provincia de Llanquihue]], [[comuña de Chile|comuña]] de [[Maullín]].{{harvnp|Los Lagos|2018}}

La comunicación vial ente dambes veres efectuar por aciu un serviciu de [[tresbordador]]es que xunen les llocalidaes de [[Pargua]] nel continente y [[Chacao (Chile)|Chacao]] na Islla Grande.

El marín español [[Francisco de Ulloa]], en 1553, foi'l primer européu en reconocer esta canal.
{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=67}}

== Percorríu ==
[https://mapcarta.com/es/20137224 Mapa de la canal]

Cuerre ente la mariña suroeste de la [[provincia de Llanquihue]] y la mariña norte de la [[islla Grande de Chiloé]], comunicando'l golfu Coronaos col sector NO del [[golfu de Ancud]]. Mide 14 nmi de llongura en direición xeneral NO-S'ente les puntes [[Punta Chocoi|Chocoi]] y [[Punta Coronel|Coronel]].

El so entrada oeste ta ente la punta Chocoi pel llau norte y la [[punta Guapacho]] pel sur. El so entrada este ta ente la punta Coronel pel llau norte y la [[punta Tres Crucies]] pel llau sur. El so anchu varia ente pocu más de 1 nmi na zona de les [[roques Remolino]] hasta 2½ nmi ente les puntes [[Punta Lenqui|Lenqui]] y [[Punta Pugueñún|Pugueñún]].

Pola so fondura puede ser saleáu por naves de gran porte y caláu. El practicaje ye obligatoriu pa toles naves estranxeres. Nel sector oeste de la canal atopen el baxu Campana, formáu por conchuela y sable gruesu qu'afaya en baxamar, el baxu Colo-Colo con solu 2,7 metros d'agua en baxamar señalizáu por un faru automáticu y el baxu España de sable, piedra y piedrecilla nel que se sondan 7 metros d'agua en baxamar de sicigias. El so nome foi dau pol acorazáu español qu'en 1920 tocó fondu nél.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=67}}

Nel llau sur del track de navegación encamentáu y nel sector oeste de la canal atopen los siguientes peligros: so Young con 6 metros d'agua enriba, roca Topacio, se sonda 4 metros sobre ella, roques Amazones, con 5 metros d'agua, so Knoll y les roques Guillermo y Müller, so Zenteno con 10 metros d'agua enriba, bancu Inglés con fondures de 5 y 8 metros d'agua.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=75}}

== Xeoloxía y orografía ==
{{VT|Canales chilotes#Xeoloxía y orografía}}
Formáu dempués de la retirada de los xelos na postrera [[glaciación]] ([[Glaciación Llanquihue]]) y posterior irrupción del [[Océanu Pacíficu]], l'aspeutu de la ribera norte difier fondamente de la ribera sur. Les tierres de la mariña norte o continental son altes y serrapatoses. Les de la islla Grande de Chiloé son d'altor moderáu, altor que xube d'oriente a poniente. El so aspeutu varia ente'l monte aveséu y los predivos cultivaos. Acolúmbrense dellos villorios, caseríos y viviendes. 

La canal ye fondu y pueden navegar naves de gran porte y caláu. Nos meses de febreru, marzu y abril suelen atopase trupos bancos de borrina. Dientro de la canal hai tres islles, d'oeste a este son [[Doña Sebastiana]], [[islla Cochinos|Cochinos]] y [[Islla Lacao|Lacao]].

== Climatoloxía ==
{{VT|Canales chilotes#Clima y vientos}}
Nes vecindaes de la Picuta de Carelmapu suel atopase dacuando trupos bancos de neblina. Estos son más frecuentes nos meses de febreru, marzu y abril.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=67}}

== Oceanografía ==
Les marees y corrientes son la mayor esmolición del navegante pola so estrema intensidá. Mientres les sicigias presenten l'aspeutu d'un ríu correntoso con violentos remolinos y escarceos. Varien ente los 3 y 9 nuedos nel petón Remolinos.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|pp=67-69}}

== Flora y fauna ==
Ente los árboles más importantes pueden citase'l [[Nothofagu dombeyi|carbayu]], l'[[Eucryphia cordifolia|ulmo]], el [[laurelia sempervirens|lloréu]], el [[Embothrium coccineum|ciruelillo]] y l'[[Gevuina avellana|avellano]]; estos dos últimos apropiaos pa la construcción de muebles finos. L'[[Fitroya cupressoides|alerce]], aptu pa la construcción d'edificios y bien apreciáu pola so propiedá de resistencia al mugor. El [[mañío]], el [[tepú]], el [[Aextoxicaceae|tique]], el [[pelú]] y la [[luma]], esta postrera notable pola so durez.

Nes zones habitaes hai especies frutales introducíos dende Europa, tales como: el [[pumar]], la [[Cerasus|zrezal]], la [[peral]], la [[cirolar]] y el [[bruselar]] que s'estendió en forma notable.

Tocantes a ceberes y hortolices introducíes, cultívase daqué de [[trigu]], [[centenu]], [[nabu]], [[cenahoria]] y [[beterraga]]. A lo último, ta la [[Solanum tuberosum|papa]], nativa d'estes canales y que'l so cultivu ta bien estendíu por constituyir la base de l'alimentación del pueblu chilote.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=48}}

La fauna montesa tien pocos representantes ente los mamíferos: el [[pudú]], el [[foín]] y diversos rucadores semjantes a mures. Ente los animales domésticos destaquen los [[corderu|corderos]], [[cabra|cabres]] y los [[gochu|gochos]]. Les aves de corrolada son variaes: [[Pavu domésticu|pavu]], [[Anser anser|gansu]] y [[coríu]].

Los pexes y mariscos son abondosos. Ente los primeres vamos citar: la [[corvina]], el [[Centropomidae|róbalo]], el [[Odontesthes hatcheri|pejerrey]], el [[Genypterus chilensis|cóngaru]], la sierra y el [[(Asoleya asoleya|llinguáu]]. 

La introducción del [[Salmo (xéneru)|salmón]], gracies a les escelentes condiciones qu'apurre la zona y a la gran calidá del productu llográu, convirtió a Chile n'unu de los principales productores de salmones a nivel mundial. Les primeres ovas de salmón llegaron en 1921, pero la producción adquirió carauterístiques industriales dende 1985 con una crecedera constante lo qu'allugó a Chile, a empiezos del sieglu XXI, como unu de los dos principales productores de salmón a nivel mundial, xunto a [[Noruega]].

El mariscu ye bien variáu y calidable sobresaliente: la [[ostra]], los [[Mytilidae|choros]], [[cholga|cholgues]], [[Concholepas concholepas|llocu]]s, [[picorocos]], [[Erinaceinae|corcuspinos]], [[macha|maches]], [[taca|taques]], [[Archaeogastropoda|llámpara]]s, [[piure]]s, [[navajuela|navajueles]], [[quilmahue]]s y [[cascoxu]]es.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=48}}

== Historia ==
{{AP|Historia de la Patagonia}}
La rexón créese que tuvo habitada dende hai unos 6.000 años por indíxenes que llegaron per vía terrestre dende'l centru de [[Chile]] y que por aciu embarcaciones pasaron a la [[islla Grande de Chiloé]]. Hai otros que postulen que l'apuerto producir dende'l sur al traviés del [[ismu d'Ofqui]].

Les muertes humanes más antiguos tán fechaos en 5.000-6.000 años y atopáronse so una vivienda en Ponte Quilo na comuña d'[[Ancud]]. Estos primeres indíxenes, que poblaron hasta'l [[Golfu de Penas]], son conocíos como [[Chono|chonos]], pueblu escastáu pol home blancu a fines del sieglu {{sieglu|XVIII}}.

==Espediciones y trabayos hidrográficos==
{{AP|Canales chilotes#Espediciones y trabayos hidrográficos}}

==Descripción mariña norte==
===Punta Chocoi=== 
[https://mapcarta.com/es/20135484 Mapa de la punta]

Les sos coordenaes según el Carreru son: L:41°45’00”&nbsp;S. G:73°46’00”&nbsp;W. Constitúi la punta NO de la entrada oeste de la canal. De conformanza predresa, ta travesada por un túnel visible dende'l mar qu'abrió l'aguaxe.

Cercana a ella atopa'l pequeñu castru Chocoi y como a 3 cables al SSE los castros Campana Grande y Campana Chica.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=69}}

===Islla Doña Sebastiana===
[https://mapcarta.com/es/20130246 Mapa de la isla]
{{AP|Doña Sebastiana}}
Alcontrada 1½ nmi al O de [[punta Chocoi]]. De relieve irregular presenta nos sos estremos NO y SE dos cumbre separaes por una fondigada onde se ven dellos cultivos. El cume del NO mide 48 metros d'altu y ye la más elevada de la isla. Les sos costes son puerques y batíes pol aguaxe del océanu. Na so mariña oriental hai una sablera de sable onde puede desembarcase con bon tiempu. Na mariña SO hai otra pequeña caleta abordable en bien contaes ocasiones. 

Nes puntes SE y SO hai instalaos dos talos faros automáticos. Al 132° y a 7 cables del faru de la punta SO atópase fundíu'l buque liberianu ''Andros Coral'' que constitúi un peligru pa la navegación. Dende l'estremu oriental de la islla estender escontra'l S'el baxu Campana por cuasi media milla ocupando un terciu del anchu del [[pasu Chocoi]].{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|pp=69,70}}

===Pasu Chocoi===
Cuerre ente la [[punta Chocoi]] y el llau oriental de la [[islla Doña Sebastiana]]. Tien 1½ nmi d'anchu y 12 a 29 metros de fondura ente la punta Chocoi y el baxu Campana.

Les corrientes de marea son de bastante intensidá, ente 4 a 6 nuedos. Recomendable solo pa buques pequeños pero con suficiente poder de máquina.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=70}}

===Punta Picuta de Carelmapu===
Alcontrada 2½ nmi al ESE de la [[punta Chocoi]]. Ye un peñascu serrapatosu notable de 60 metros d'altu. Media milla al oeste d'esta punta atopa otra llamada Falsa Picuta.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=71}}

===So España===
[https://mapcarta.com/20125424 Mapa del baxu]

Allugáu a la corte de l'aldega de Carelmapu. Ye un bancu de sable, piedra y piedrecillas nel que se sondan 7 metros d'agua en baxamar. La corriente vaciante tira escontra'l SO y la creciente tira escontra'l baxu. El so nome deber a qu'en 1920 l'acorazáu español ''España'' tocó nél.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=72}}

===Rada Carelmapu===
Emplazada ente la [[punta Picuta de Carelmapu]] y la [[punta Lenqui]]. Tien 2 nmi de boca por ½ nmi de sacu. Na so boca hai un gran bancu de sable y fango llamáu bancu Tacas que llinda'l navegación. Nel ángulu NO de la rada atópase l'[[Carelmapu|aldega de Carelmapu]] d'unes 50 cases.

La importancia de la rada consiste en ser una estación de balseo pa cruciar la canal escontra [[Ancud]] y viceversa.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=72}}

===Punta Lenqui===
[https://mapcarta.com/es/20112456 Mapa de la punta]

Allugada 2 nmi al este de la [[punta Picuta de Carelmapu]]. Tien 20 metros d'altu. Al este de la punta descarga'l regatu Lenqui. Nella llevanta un faru automáticu.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=73}}

===Punta Redonda===
Les sos coordenaes según el Carreru son: L:41°45’42”&nbsp;S. G:73°37’30”&nbsp;W. Asitiada 2 nmi al este de [[punta Lenqui]]. Ye serrapatosa y la más saliente d'esi sector.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=73}}

===Punta Astillero===
Emplazada 1¼ nmi al ESE de [[punta Redonda]]. Serrapatosa y cubierta de vexetación. Al oeste balera un regatu accesible pa llanches y botes.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=73}}

===Punta Teresita===
Alcontrada 2 nmi al ESE de [[punta Astillero]]. Serrapatosa. Esisten cables llétricos submarinos polo que ta prohibíu la pesca y fondiar nel llugar. Al oeste de la punta hai un faru llétricu, faro Endesa.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=73}}

===Roques Remolino===
Asitiaes 6 cables al norte de la [[punta Remolino]]. Ye un petón de ⅓ nmi d'estensión Nun son tan peligroses como podría pensase pol so allugamientu ya intensidá de la corriente, ente 9 y 10 nuedos na creciente.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=74}}

===Punta Barranco===
Allugada 2 nmi al este de [[punta Teresita]]. Ye un ribayu cantil bien carauterísticu. Nel so faldeo ta instaláu'l faru Punta Barranco.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=74}}

===Punta Coronel===
[https://mapcarta.com/es/20132732 Mapa de la punta]

Asitiada 1½ nmi al ESE de [[punta Barranco]]. Tien un altor de 25 metros, ensin vexetación y notable por ser un ribayu de color amarellentáu. Marca l'estremu oriental de la canal de Chacao na so ribera norte.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=74}}

==Descripción mariña sur==
===Punta Guapacho===
[https://mapcarta.com/es/20122472 Mapa de la punta]

Asitiada nel sector NE de la [[península Lacui]]. Señala la llende oeste de la mariña sur de la canal de Chacao. Cola [[punta Chocoi]] formen la entrada oeste de la canal, esta boca mide 6 nmi d'anchu.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|pp=67,227}}

===Península Lacui===
[https://mapcarta.com/es/20117910 Mapa de la península]

Allugada nel estremu NO de la mariña norte de la [[islla de Chiloé]]. Mide 9 nmi de llongura ente les puntes Guabún y Ahui por 3 nmi de llongura en sentíu N-S. 

Les sos costes norte y oeste tán abiertes al [[océanu Pacíficu]], la mariña esta forma parte de la [[badea de Ancud]] y na so mariña sur atopa'l golfu de Quetalmahue, que mide 5 nmi de llargu. 

Sobre la mariña norte forma la badea Guapacho que termina pel este na punta del mesmu nome. Nel so llau este atopen la punta Corona, el puertu Inglés y les puntes Ahui y Arenas.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|pp=67,227}}

===Badea de Ancud===
[https://mapcarta.com/es/20145066 Mapa de la badea]
{{VT|Ancud}}
Allugada na mariña NO de la [[islla de Chiloé]], na ribera sur de la canal de Chacao. Tien una boca de 2 nmi ente la punta Ahui de la península Lacuy y la punta San Antonio al norte de la ciudá de Ancud.

Al fondu del so sacu, nel llau oeste, abre'l golfu de Quetalmahue.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=67}}

===Punta Pugueñún===
[https://mapcarta.com/es/20095480 Mapa de la punta]

Les sos coordenaes según el Carreru son: L:41°48’00”&nbsp;S. G:73°40’00”&nbsp;W. Ye baxa y de sable mariellu con delles dunes. Escontra l'oeste de la punta atopen les roques Pugueñún y pol oriente fórmase'l pequeñu surgidero d'igual nome. Preséu pa naves de pequeñu porte. Alredor de les roques Pugueñún atópense dellos bancos y estorbises y los baxos Capiya y Dolce d'Ochobre.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|pp=77,78}}

===Punta Espolón===
[https://mapcarta.com/es/20245618 Mapa de la punta]

Allugada 2 nmi al ESE de la [[punta Pugueñún]]. Ye una llarga restinga de sable separáu de la [[islla Lacao]] pela [[canal Caulín]].{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=78}}

===Islla Lacao===
[https://mapcarta.com/es/20118386 Mapa de la isla]

Alcontrada 3 cables al NE de la [[punta Espolón]]. Mide 1 nmi de llongura en direición N-S por 4 cables d'anchu. Dende'l so estremu norte, que ye un ribayu de 15 metros d'altu, estender escontra en ONO y l'ENE una restinga de 17 cables de llargu.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=78}}

===Canal Caulín===
[https://mapcarta.com/es/20137924 Mapa de la canal]

Flúi ente les costes esti y sur de la [[islla Lacao]] y la mariña norte de la [[islla de Chiloé]]. En pleamar paez una canal ancha pero en realidá ye de proporciones amenorgaes. Ye aptu namái pa botes.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=79}}

===Punta Quetrelquén===
[https://mapcarta.com/es/20094338 Mapa de la punta]

Les sos coordenaes según el Carreru son: L:41°48’00”&nbsp;S. G:73°36’00”&nbsp;W. Asitiada 12 cables a la ENE del estremu norte de la [[islla Lacao]]. Serrapatosa, de 22 metros d'altu. Al oriente de la punta hai una sablera de sable bonu por que se varen los botes.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=79}}

===Puerto Elvira===
[https://aroundguides.com/es/20245620/Mapa Mapa del puertu]

Asitiáu 1 nmi al este de [[punta Quetrelquén]] na mariña norte de la [[islla de Chiloé]]. Ye de tamañu amenorgáu y nun empresta servicios al navegante porque ahi atópase allugáu un terminal de cables llétricos submarinos. Ta prohibida la pesca y l'usu como fondeadero.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|pp=79,80}}

===Punta San Gallán===
[https://mapcarta.com/es/20245622 Mapa de la punta]

Les sos coordenaes según el Carreru son: L:41°48’00”&nbsp;S. G:73°33’00”&nbsp;W. Alcontrada 2¼ nmi al este de [[punta Quetrelquén]]. Ye bien notable. Tien 45 metros d'altu y dellos árboles nel so visu. Ye bien serrapatosa y tien un bloque de roques de color claro bien visibles.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=80}}

===Punta Remolino===
[https://mapcarta.com/es/20245624 Mapa de la punta]

Allugada na mariña norte de la [[islla de Chiloé]] 7 cables al SE de [[punta San Gallán]]. Ye llimpia y les embarcaciones pueden averase a ella. Na so redoma fórmense numberosos remolinos.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=80}}

===Punta Soledá===
[https://mapcarta.com/es/20245626 Mapa de la punta]

Asitiada 1 nmi al SSE de [[punta Remolino]]. Despide roques afogaes a curtia distancia. Constitúi la punta noroeste de la [[badea Chacao]].{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=80}}

===Badea Chacao===
[[Ficheru:Achao desde La Paloma.JPG|miniaturadeimagen|Achao dende El Palombu]]
[https://mapcarta.com/es/20137226 Mapa de la badea]
{{VT|Chacao (Chile)}}
Asitiada a 11 cables al SE de la [[punta Soledá]]. Tien 10 cables de boca por 3 cables de sacu. No fondero de la badea atopa la llocalidá de [[Chacao (Chile)|Chacao]]. Nel muelle del pobláu álzase un faru automáticu.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=81}}

===Punta Tres Crucies===
[https://mapcarta.com/es/20084104 Mapa de la punta]

Emplazada 2 nmi al ESE de [[punta Soledá]] na mariña norte de la [[Islla de Chiloé|islla Chiloé]]. Ye d'altor moderáu y montiega. Nella llevanta un faru automáticu. Ye la llende esti de la canal de Chacao pola so ribera sur.{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1981|p=82}}

== Ponte de Chacao ==
[[Ficheru:Mapa Puente Bicentenario.png|thumb|Mapa del proyeutu de la ponte sobre la canal de Chacao.]]
{{AP|Ponte de Chacao}}
Esiste un proyeutu de construcción d'un [[ponte]] que xuniría la Islla Grande de Chiloé col territoriu continental. Mientres la década de 2000 proyeutábase construyir esta ponte colgante alredor del añu 2010, pero refugóse la idea l'añu 2006. Con un llargu total de 2.635&nbsp;m, convirtiérase n'unu de los más llargu nel so tipu n'América del Sur.

Inda cuando'l proyeutu yá taba licitado, el gobiernu refugar pol so eleváu presupuestu. En xunu de 2009 el Ministeriu d'Obres Públiques decidió reactivar el proyeutu con un nuevu diseñu más baratu que l'orixinal.

== Ver tamién ==
{{Llista de columnes|2|
* [[Orografía]]
* [[Xeoloxía]]
* [[Glaciación Würm (Edá de Xelu)]]
* [[Islles de Chile]]
* [[Xeografía de Chile]]
* [[Chile insular]]
* [[Islles de Chile]]
* [[Golfos per superficie]]
* [[Canales chilotes]]
* [[Historia de la patagonia]]
* [[Historia de Chiloé]]
* [[Conquista de Chiloé]]
* [[Patagonia chilena]]
* [[Pueblos orixinarios chilenos]]
* [[Provincia de Chiloé]]
* [[Islla Grande de Chiloé]]
* [[Mitoloxía chilota]]
* [[Español chilote]]
* [[Ponte de Chacao]]
* [[Parques nacionales de Chile]]
}}

== Notes ==
{{llistaref|grupu="Nota"}}
== Referencies ==

{{llistaref|2}}

== Bibliografía utilizada ==
* {{cita llibru |
autor = Institutu Hidrográficu de l'Armada de Chile |
títulu = Atles Hidrográficu de Chile | 
añu = 1974
| editorial = Valparaíso - Chile - Institutu Hidrográficu de l'Armada | 
id = Primer edición
}}
* {{cita llibru |
autor = Institutu Hidrográficu | 
títulu = Carreru de la Mariña de Chile Volume II |
añu = 1981
| editorial = Valparaíso - Chile - Institutu Hidrográficu de l'Armada | 
id = 5ª edición
}}
*{{cita publicación |apellíu=Los Lagos |nome=Rexón |enllaceautor=Gobiernu de Chile |añu=2018 |títulu=Gobierno de Chile - Rexón de Los Lagos |url=https://www.gob.cl/rexones/region-de-los llagos/ |fechaaccesu=11 d'abril de 2018}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat|Islands of Chile|islles de Chile|preposición=sobre les}}
{{commonscat|Flora of Chile|flora de Chile|preposición=sobre la}}
{{commonscat|Animals of Chile|fauna de Chile|preposición=sobre la}}
*[https://www.directemar.cl/ Directemar - Armada de Chile]
*{{Enllaz rotu|1=Reglamentu de practicaje y pilotaje - Armada de Chile. |2=http://www.subtrans.gob.cl/subtrans/doc/Reglamentu%20practicaje%20y%20pilotaje%20TM-008.pdf |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.ligamar.cl/revis6/35.htm Revista Mar Lliga Marítima de Chile].
* [https://web.archive.org/web/20091225175513/http://biblioteca.ucv.cl/poseidon/llibros/llibro2/i51.html Oceanografía xeolóxica UCV]

{{Control d'autoridaes}}












{{Tradubot|Canal de Chacao}}

[[Categoría:Islles de Chile]]
[[Categoría:Canales de Chile]]
[[Categoría:Xeografía de Chile]]
[[Categoría:Fiordos de Chile]]
[[Categoría:Penínsules de Chile]]
[[Categoría:Puertos de Chile]]
[[Categoría:Parques nacionales de Chile]]
[[Categoría:Reserves de la biosfera de Chile]]
[[Categoría:Patagonia chilena]]
[[Categoría:Xeografía de la Rexón de Los Lagos]]
[[Categoría:Árees protexíes de la Rexón de Magallanes y de l'Antártica Chilena]]
La canal de ChacaoEncamiéntase lleer esti artículu teniendo a la vista un atles y/o les cartes de navegación de les zones que se menten. ye una canal allugada na rexón sur de Chile que dixebra la mariña suroeste del continente americanu de la mariña norte de la islla Grande de Chiloé xuniendo'l golfu Coronaos col golfu de Ancud. Mide 14 nmi de llongura en direición media NO-S'ente les puntes Chocoi y Coronel. 

Alministrativamente pertenez a la Rexón de Los Lagos, provincia de Llanquihue, comuña de Maullín.

La comunicación vial ente dambes veres efectuar por aciu un serviciu de tresbordadores que xunen les llocalidaes de Pargua nel continente y Chacao na Islla Grande.

El marín español Francisco de Ulloa, en 1553, foi'l primer européu en reconocer esta canal.

 Percorríu 
Mapa de la canal

Cuerre ente la mariña suroeste de la provincia de Llanquihue y la mariña norte de la islla Grande de Chiloé, comunicando'l golfu Coronaos col sector NO del golfu de Ancud. Mide 14 nmi de llongura en direición xeneral NO-S'ente les puntes Chocoi y Coronel.

El so entrada oeste ta ente la punta Chocoi pel llau norte y la punta Guapacho pel sur. El so entrada este ta ente la punta Coronel pel llau norte y la punta Tres Crucies pel llau sur. El so anchu varia ente pocu más de 1 nmi na zona de les roques Remolino hasta 2½ nmi ente les puntes Lenqui y Pugueñún.

Pola so fondura puede ser saleáu por naves de gran porte y caláu. El practicaje ye obligatoriu pa toles naves estranxeres. Nel sector oeste de la canal atopen el baxu Campana, formáu por conchuela y sable gruesu qu'afaya en baxamar, el baxu Colo-Colo con solu 2,7 metros d'agua en baxamar señalizáu por un faru automáticu y el baxu España de sable, piedra y piedrecilla nel que se sondan 7 metros d'agua en baxamar de sicigias. El so nome foi dau pol acorazáu español qu'en 1920 tocó fondu nél.

Nel llau sur del track de navegación encamentáu y nel sector oeste de la canal atopen los siguientes peligros: so Young con 6 metros d'agua enriba, roca Topacio, se sonda 4 metros sobre ella, roques Amazones, con 5 metros d'agua, so Knoll y les roques Guillermo y Müller, so Zenteno con 10 metros d'agua enriba, bancu Inglés con fondures de 5 y 8 metros d'agua.

 Xeoloxía y orografía 

Formáu dempués de la retirada de los xelos na postrera glaciación (Glaciación Llanquihue) y posterior irrupción del Océanu Pacíficu, l'aspeutu de la ribera norte difier fondamente de la ribera sur. Les tierres de la mariña norte o continental son altes y serrapatoses. Les de la islla Grande de Chiloé son d'altor moderáu, altor que xube d'oriente a poniente. El so aspeutu varia ente'l monte aveséu y los predivos cultivaos. Acolúmbrense dellos villorios, caseríos y viviendes. 

La canal ye fondu y pueden navegar naves de gran porte y caláu. Nos meses de febreru, marzu y abril suelen atopase trupos bancos de borrina. Dientro de la canal hai tres islles, d'oeste a este son Doña Sebastiana, Cochinos y Lacao.

 Climatoloxía 

Nes vecindaes de la Picuta de Carelmapu suel atopase dacuando trupos bancos de neblina. Estos son más frecuentes nos meses de febreru, marzu y abril.

 Oceanografía 
Les marees y corrientes son la mayor esmolición del navegante pola so estrema intensidá. Mientres les sicigias presenten l'aspeutu d'un ríu correntoso con violentos remolinos y escarceos. Varien ente los 3 y 9 nuedos nel petón Remolinos.

 Flora y fauna 
Ente los árboles más importantes pueden citase'l carbayu, l'ulmo, el lloréu, el ciruelillo y l'avellano; estos dos últimos apropiaos pa la construcción de muebles finos. L'alerce, aptu pa la construcción d'edificios y bien apreciáu pola so propiedá de resistencia al mugor. El mañío, el tepú, el tique, el pelú y la luma, esta postrera notable pola so durez.

Nes zones habitaes hai especies frutales introducíos dende Europa, tales como: el pumar, la zrezal, la peral, la cirolar y el bruselar que s'estendió en forma notable.

Tocantes a ceberes y hortolices introducíes, cultívase daqué de trigu, centenu, nabu, cenahoria y beterraga. A lo último, ta la papa, nativa d'estes canales y que'l so cultivu ta bien estendíu por constituyir la base de l'alimentación del pueblu chilote.

La fauna montesa tien pocos representantes ente los mamíferos: el pudú, el foín y diversos rucadores semjantes a mures. Ente los animales domésticos destaquen los corderos, cabres y los gochos. Les aves de corrolada son variaes: pavu, gansu y coríu.

Los pexes y mariscos son abondosos. Ente los primeres vamos citar: la corvina, el róbalo, el pejerrey, el cóngaru, la sierra y el llinguáu. 

La introducción del salmón, gracies a les escelentes condiciones qu'apurre la zona y a la gran calidá del productu llográu, convirtió a Chile n'unu de los principales productores de salmones a nivel mundial. Les primeres ovas de salmón llegaron en 1921, pero la producción adquirió carauterístiques industriales dende 1985 con una crecedera constante lo qu'allugó a Chile, a empiezos del sieglu XXI, como unu de los dos principales productores de salmón a nivel mundial, xunto a Noruega.

El mariscu ye bien variáu y calidable sobresaliente: la ostra, los choros, cholgues, llocus, picorocos, corcuspinos, maches, taques, llámparas, piures, navajueles, quilmahues y cascoxues.

 Historia 

La rexón créese que tuvo habitada dende hai unos 6.000 años por indíxenes que llegaron per vía terrestre dende'l centru de Chile y que por aciu embarcaciones pasaron a la islla Grande de Chiloé. Hai otros que postulen que l'apuerto producir dende'l sur al traviés del ismu d'Ofqui.

Les muertes humanes más antiguos tán fechaos en 5.000-6.000 años y atopáronse so una vivienda en Ponte Quilo na comuña d'Ancud. Estos primeres indíxenes, que poblaron hasta'l Golfu de Penas, son conocíos como chonos, pueblu escastáu pol home blancu a fines del sieglu .

Espediciones y trabayos hidrográficos

Descripción mariña norte
Punta Chocoi 
Mapa de la punta

Les sos coordenaes según el Carreru son: L:41°45’00” S. G:73°46’00” W. Constitúi la punta NO de la entrada oeste de la canal. De conformanza predresa, ta travesada por un túnel visible dende'l mar qu'abrió l'aguaxe.

Cercana a ella atopa'l pequeñu castru Chocoi y como a 3 cables al SSE los castros Campana Grande y Campana Chica.

Islla Doña Sebastiana
Mapa de la isla

Alcontrada 1½ nmi al O de punta Chocoi. De relieve irregular presenta nos sos estremos NO y SE dos cumbre separaes por una fondigada onde se ven dellos cultivos. El cume del NO mide 48 metros d'altu y ye la más elevada de la isla. Les sos costes son puerques y batíes pol aguaxe del océanu. Na so mariña oriental hai una sablera de sable onde puede desembarcase con bon tiempu. Na mariña SO hai otra pequeña caleta abordable en bien contaes ocasiones. 

Nes puntes SE y SO hai instalaos dos talos faros automáticos. Al 132° y a 7 cables del faru de la punta SO atópase fundíu'l buque liberianu Andros Coral que constitúi un peligru pa la navegación. Dende l'estremu oriental de la islla estender escontra'l S'el baxu Campana por cuasi media milla ocupando un terciu del anchu del pasu Chocoi.

Pasu Chocoi
Cuerre ente la punta Chocoi y el llau oriental de la islla Doña Sebastiana. Tien 1½ nmi d'anchu y 12 a 29 metros de fondura ente la punta Chocoi y el baxu Campana.

Les corrientes de marea son de bastante intensidá, ente 4 a 6 nuedos. Recomendable solo pa buques pequeños pero con suficiente poder de máquina.

Punta Picuta de Carelmapu
Alcontrada 2½ nmi al ESE de la punta Chocoi. Ye un peñascu serrapatosu notable de 60 metros d'altu. Media milla al oeste d'esta punta atopa otra llamada Falsa Picuta.

So España
Mapa del baxu

Allugáu a la corte de l'aldega de Carelmapu. Ye un bancu de sable, piedra y piedrecillas nel que se sondan 7 metros d'agua en baxamar. La corriente vaciante tira escontra'l SO y la creciente tira escontra'l baxu. El so nome deber a qu'en 1920 l'acorazáu español España tocó nél.

Rada Carelmapu
Emplazada ente la punta Picuta de Carelmapu y la punta Lenqui. Tien 2 nmi de boca por ½ nmi de sacu. Na so boca hai un gran bancu de sable y fango llamáu bancu Tacas que llinda'l navegación. Nel ángulu NO de la rada atópase l'aldega de Carelmapu d'unes 50 cases.

La importancia de la rada consiste en ser una estación de balseo pa cruciar la canal escontra Ancud y viceversa.

Punta Lenqui
Mapa de la punta

Allugada 2 nmi al este de la punta Picuta de Carelmapu. Tien 20 metros d'altu. Al este de la punta descarga'l regatu Lenqui. Nella llevanta un faru automáticu.

Punta Redonda
Les sos coordenaes según el Carreru son: L:41°45’42” S. G:73°37’30” W. Asitiada 2 nmi al este de punta Lenqui. Ye serrapatosa y la más saliente d'esi sector.

Punta Astillero
Emplazada 1¼ nmi al ESE de punta Redonda. Serrapatosa y cubierta de vexetación. Al oeste balera un regatu accesible pa llanches y botes.

Punta Teresita
Alcontrada 2 nmi al ESE de punta Astillero. Serrapatosa. Esisten cables llétricos submarinos polo que ta prohibíu la pesca y fondiar nel llugar. Al oeste de la punta hai un faru llétricu, faro Endesa.

Roques Remolino
Asitiaes 6 cables al norte de la punta Remolino. Ye un petón de ⅓ nmi d'estensión Nun son tan peligroses como podría pensase pol so allugamientu ya intensidá de la corriente, ente 9 y 10 nuedos na creciente.

Punta Barranco
Allugada 2 nmi al este de punta Teresita. Ye un ribayu cantil bien carauterísticu. Nel so faldeo ta instaláu'l faru Punta Barranco.

Punta Coronel
Mapa de la punta

Asitiada 1½ nmi al ESE de punta Barranco. Tien un altor de 25 metros, ensin vexetación y notable por ser un ribayu de color amarellentáu. Marca l'estremu oriental de la canal de Chacao na so ribera norte.

Descripción mariña sur
Punta Guapacho
Mapa de la punta

Asitiada nel sector NE de la península Lacui. Señala la llende oeste de la mariña sur de la canal de Chacao. Cola punta Chocoi formen la entrada oeste de la canal, esta boca mide 6 nmi d'anchu.

Península Lacui
Mapa de la península

Allugada nel estremu NO de la mariña norte de la islla de Chiloé. Mide 9 nmi de llongura ente les puntes Guabún y Ahui por 3 nmi de llongura en sentíu N-S. 

Les sos costes norte y oeste tán abiertes al océanu Pacíficu, la mariña esta forma parte de la badea de Ancud y na so mariña sur atopa'l golfu de Quetalmahue, que mide 5 nmi de llargu. 

Sobre la mariña norte forma la badea Guapacho que termina pel este na punta del mesmu nome. Nel so llau este atopen la punta Corona, el puertu Inglés y les puntes Ahui y Arenas.

Badea de Ancud
Mapa de la badea

Allugada na mariña NO de la islla de Chiloé, na ribera sur de la canal de Chacao. Tien una boca de 2 nmi ente la punta Ahui de la península Lacuy y la punta San Antonio al norte de la ciudá de Ancud.

Al fondu del so sacu, nel llau oeste, abre'l golfu de Quetalmahue.

Punta Pugueñún
Mapa de la punta

Les sos coordenaes según el Carreru son: L:41°48’00” S. G:73°40’00” W. Ye baxa y de sable mariellu con delles dunes. Escontra l'oeste de la punta atopen les roques Pugueñún y pol oriente fórmase'l pequeñu surgidero d'igual nome. Preséu pa naves de pequeñu porte. Alredor de les roques Pugueñún atópense dellos bancos y estorbises y los baxos Capiya y Dolce d'Ochobre.

Punta Espolón
Mapa de la punta

Allugada 2 nmi al ESE de la punta Pugueñún. Ye una llarga restinga de sable separáu de la islla Lacao pela canal Caulín.

Islla Lacao
Mapa de la isla

Alcontrada 3 cables al NE de la punta Espolón. Mide 1 nmi de llongura en direición N-S por 4 cables d'anchu. Dende'l so estremu norte, que ye un ribayu de 15 metros d'altu, estender escontra en ONO y l'ENE una restinga de 17 cables de llargu.

Canal Caulín
Mapa de la canal

Flúi ente les costes esti y sur de la islla Lacao y la mariña norte de la islla de Chiloé. En pleamar paez una canal ancha pero en realidá ye de proporciones amenorgaes. Ye aptu namái pa botes.

Punta Quetrelquén
Mapa de la punta

Les sos coordenaes según el Carreru son: L:41°48’00” S. G:73°36’00” W. Asitiada 12 cables a la ENE del estremu norte de la islla Lacao. Serrapatosa, de 22 metros d'altu. Al oriente de la punta hai una sablera de sable bonu por que se varen los botes.

Puerto Elvira
Mapa del puertu

Asitiáu 1 nmi al este de punta Quetrelquén na mariña norte de la islla de Chiloé. Ye de tamañu amenorgáu y nun empresta servicios al navegante porque ahi atópase allugáu un terminal de cables llétricos submarinos. Ta prohibida la pesca y l'usu como fondeadero.

Punta San Gallán
Mapa de la punta

Les sos coordenaes según el Carreru son: L:41°48’00” S. G:73°33’00” W. Alcontrada 2¼ nmi al este de punta Quetrelquén. Ye bien notable. Tien 45 metros d'altu y dellos árboles nel so visu. Ye bien serrapatosa y tien un bloque de roques de color claro bien visibles.

Punta Remolino
Mapa de la punta

Allugada na mariña norte de la islla de Chiloé 7 cables al SE de punta San Gallán. Ye llimpia y les embarcaciones pueden averase a ella. Na so redoma fórmense numberosos remolinos.

Punta Soledá
Mapa de la punta

Asitiada 1 nmi al SSE de punta Remolino. Despide roques afogaes a curtia distancia. Constitúi la punta noroeste de la badea Chacao.

Badea Chacao
miniaturadeimagen|Achao dende El Palombu
Mapa de la badea

Asitiada a 11 cables al SE de la punta Soledá. Tien 10 cables de boca por 3 cables de sacu. No fondero de la badea atopa la llocalidá de Chacao. Nel muelle del pobláu álzase un faru automáticu.

Punta Tres Crucies
Mapa de la punta

Emplazada 2 nmi al ESE de punta Soledá na mariña norte de la islla Chiloé. Ye d'altor moderáu y montiega. Nella llevanta un faru automáticu. Ye la llende esti de la canal de Chacao pola so ribera sur.

 Ponte de Chacao 
thumb|Mapa del proyeutu de la ponte sobre la canal de Chacao.

Esiste un proyeutu de construcción d'un ponte que xuniría la Islla Grande de Chiloé col territoriu continental. Mientres la década de 2000 proyeutábase construyir esta ponte colgante alredor del añu 2010, pero refugóse la idea l'añu 2006. Con un llargu total de 2.635 m, convirtiérase n'unu de los más llargu nel so tipu n'América del Sur.

Inda cuando'l proyeutu yá taba licitado, el gobiernu refugar pol so eleváu presupuestu. En xunu de 2009 el Ministeriu d'Obres Públiques decidió reactivar el proyeutu con un nuevu diseñu más baratu que l'orixinal.

 Ver tamién 

 Notes 

 Referencies 

 Bibliografía utilizada 
 
 

 Enllaces esternos 

Directemar - Armada de Chile

 Revista Mar Lliga Marítima de Chile.
 Oceanografía xeolóxica UCV

Categoría:Islles de Chile
Categoría:Canales de Chile
Categoría:Xeografía de Chile
Categoría:Fiordos de Chile
Categoría:Penínsules de Chile
Categoría:Puertos de Chile
Categoría:Parques nacionales de Chile
Categoría:Reserves de la biosfera de Chile
Categoría:Patagonia chilena
Categoría:Xeografía de la Rexón de Los Lagos
Categoría:Árees protexíes de la Rexón de Magallanes y de l'Antártica Chilena