Disforia de xéneru
{{Ficha d'enfermedá |nome =
 Disforia de xéneru/Trestornu d'identidá sexual
|imagen = 
|pie = 
|tamañu = 
|CIE-10 = {{CIE-10|F|64.9||f|60}}, {{CIE-10|F|64.8||f|60}}
|CIE-9 = {{CIE-9|302.85}}
|CIE-O = 
|CIAP-2 = P09
|OMIM = 
|DiseasesDB = 
|Medline = 
|MedlinePlus = 001527
|eMedicineSubj = 
|eMedicineTopic = 
|MeshID = D005783
|GeneReviewsID = 
|GeneReviewsName = 
|sinónimos = 
}}

La '''disforia de xéneru''', tamién llamáu '''trestornu d'identidá de xéneru''',<ref>{{Cita web|url=http://eciemaps.msssi.gob.es/ecieMaps/browser/index_10_mc.html#search=&flags=111100&flagsLT=11111111&searchId=1489865280683&indiceAlfabetico=&listaTabular=F64&expand=0&clasification=cie10mc&version=2010|títulu=eCIE-Maps - CIE-10-YE Diagnósticos|fechaaccesu=18 de marzu de 2017|idioma=es|sitiuweb=eciemaps.msssi.gob.es}}</ref> ye un diagnósticu psiquiátricu designáu a les persones que sienten una [[disforia]] o [[distrés]] significativos por cuenta de la discordancia ente la so [[identidá de xéneru]] y el so [[Xéneru (ciencies sociales)|xéneru]]/[[sexu]] físicu o asignáu al nacer, colos que nun s'identifiquen nin sienten como propios.<ref name=what>{{cita web|títulu=What Is Gender Dysphoria?|url=https://www.psychiatry.org/patients-families/gender-dysphoria/what-is-gender-dysphoria|obra=psychiatry.com|editorial=American Psychiatric Association|idioma=inglés|fechaaccesu=20 de xunetu de 2017}}</ref><ref name=DSM5>{{Cita web|url=http://www.dsm5.org/documents/gender%20dysphoria%20fact%20sheet.pdf|títulu=Gender Dysphoria|fechaaccesu=2 de setiembre de 2016|editorial=American Phychiatric Publishing|formatu=PDF|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20131013221215/http://www.dsm5.org/Documents/Gender%20Dysphoria%20Fact%20Sheet.pdf|fechaarchivu=13 d'ochobre de 2013}}</ref>

La [[OMS]] refugar como un trestornu psiquiátricu,<ref name=icd11>http://www.who.int/es/news-room/detail/18-06-2018-who-releases-new-international-classification-of-diseases-(icd-11)</ref> yá que ente que el ''trestornu d'identidá de xéneru'' foi clasificáu como un desorde na [[Clasificación Internacional d'Enfermedaes|CIE-10 CM]],<ref>{{cita web|títulu=Gender identity disorder in adolescence and adulthood|publisher=ICD10Data.com|url=http://www.icd10data.com/ICD10CM/Codes/F01-F99/F60-F69/F64-/F64.1|}}</ref> yá nun ye clasificáu d'esta forma na [[Clasificación Internacional d'Enfermedaes|CIE-11 CM]].<ref name=icd11 /> De la mesma, nel [[DSM-5]] (publicáu pola [[Asociación Estauxunidense de Psiquiatría]]) foi reclasificado, moviéndose de la categoría de ''trestornos sexuales'' escontra una propia,<ref name=highlights>{{cita web|títulu=Highlights of Changes from DSM-IV-TR to DSM-5|url=http://www.psychiatry.org/File%20Library/Practice/DSM/DSM-5/Changes-from-DSM-IV-TR--to-DSM-5.pdf|formatu=PDF|fecha=17 de mayu de 2013|editorial=American Psychiatric Association|fechaaccesu=2 de setiembre de 2015|idioma=inglés|fechaarchivu=26 de febreru de 2015|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150226050453/http://www.psychiatry.org/File%20Library/Practice/DSM/DSM-5/Changes-from-DSM-IV-TR--to-DSM-5.pdf}}</ref> y renombráu como ''disforia de xéneru''<ref>{{cita publicación |apellíu=Fraser|nome=L|apellíu2=Karasic|nome2=D|apellíu3=Meyer|nome3=W |apellíu4=Wylie|nome4=K|títulu=Recommendations for Revision of the DSM Diagnosis of Gender Identity Disorder in Adults|publicación=International Journal of Transgenderism|añu=2010|volume=12|páxines=80-85|doi=10.1080/15532739.2010.509202|númberu=2}}</ref> coles mires d'evitar la [[Estigma social|estigmatización]] escontra los individuos [[tresxéneru]]. Nesta reclasificación escláriase que la disconformidá de xéneru nun constitúi [[enfermedá mental]] en sí mesma, sinón que'l so elementu críticu ye la presencia de malestar clínicamente significativu asociáu a la condición de xéneru.<ref name=DSM5 />

D'esta manera, la disforia de xéneru nun tien de confundir se cola '''disconformidá de xéneru''' —les conductes que nun coinciden col comportamientu socialmente acomuñáu a un xéneru—, nin con [[orientación sexual]],<ref name=what /> nin la identidá de xéneru,<ref>{{Cita publicación |url=https://www.apa.org/topics/lgbt/brochure-persones-trans.pdf |títulu=Respuestes a les sos entrugues sobre les persones trans, la identidá de xéneru y la espresión de xéneru |fecha=2011 |publicación=The American Psychological Association |fechaaccesu=15 d'ochobre de 2018}}</ref> yá que estes nun son [[Enfermedá mental|trestornos mentales]].<ref name=what/>

== Etimoloxía ==
[[Disforia]], como términu opuestu a «euforia», designa disgustu, desaxuste o malestar; la disforia de xéneru ye por tanto'l disgustu, desaxuste o malestar col sexu biolóxico que-y correspondió al suxetu.

Esti conceutu foi introducíu pol [[psicólogu]] neozelandés [[John Money]].<ref>{{cita llibru|títulu=Man and woman, boy and girl: the differentiation and dimorphism of gender identity from conception to maturity|editorial=Baltimore, [[Johns Hopkins University Press]], 1972|autor=John Money and Anke A Ehrhardt|isbn=978-080-181-405-1}}</ref>

== Medicina ==
La disforia de xéneru ye'l términu col qu'en 1973 el médicu [[John Money]], y a partir d'ende la [[psiquiatría]], designen a lo qu'en 1953 el tamién médicu [[Harry Benjamin]] llamara [[transexualidá]].

Nel [[DSM IV]] o [[Manual diagnósticu y estadísticu de los trestornos mentales]] apaez denomináu como trestornu de la identidá sexual. A partir del [[DSM-5]], ye recategorizado como disforia de xéneru.<ref name=highlights /> Nel [[CIE-10]] sigue denominándose trestornu d'identidá de xéneru.

Esisten dos componentes na condición que tienen de tar presentes a la d'efectuar el diagnósticu. De primeres, tien d'haber pruebes concluyentes de que l'individuu identifícase, de manera sólida y persistente, col otru sexu, lo cual constitúi'l deséu de ser, o la insistencia de que pertenez al xéneru opuestu al que-y foi asignáu. De segundes, ye necesariu qu'esistan tamién pruebes de malestar persistente provocaes pol sentimientu de inadecuación acomuñáu al so sexu o xéneru. Esto ye, pa efectuar el diagnósticu de la disforia de xéneru, tienen d'esistir pruebes de malestar clínicamente significativu o deterioru social, llaboral o d'otres árees importantes de l'actividá del individuu.<ref name=DSM5 /> Ye de suma importancia refugar a neños, neñes y adolescentes que la so conducta a cencielles nun encaxar nel estereotipu cultural de masculinidad o femineidad.<ref name="reep">{{Cita web|url=http://www.endocrinologiapediatrica.org/modules.php?name=articulos&idarticulo=283&idlangart=YE|títulu=Revista Española Endocrinoloxía Pediátrica - Disforia de xéneru n'infancia y adolescencia: Guía de práctica clínica|fechaaccesu=18 de marzu de 2017|sitiuweb=www.endocrinologiapediatrica.org}}</ref>

Na actualidá nun esiste un métodu oxetivu pa faer el diagnósticu por cuenta de que ésti depende puramente de lo que manifieste l'afectáu o la so redolada, que n'ocasiones ye sesgado con o ensin intencionalidad.<ref name="reep" />

Per otra parte, según un informe de la American Foundation for Suicide Prevention y el Williams Institute, los intentos de suicidiu pueden algamar un 41%, frente al 5% que rexistra la población non tresxéneru, siendo mayor nos casos de persones que se sometieren o queríen sometese a ciruxíes de cambéu de sexu. Los autores del informe repararon una interrellación ente factores d'[[estrés social|estrés]] (tales como esperiencies de discriminación y maltratu) y trestornos de [[salú mental]] que da llugar a una especial vulnerabilidá frente al suicidiu ente les persones tresxéneru o con disconformidá de xéneru.<ref>{{cita publicación|títulu=Sexualidá y xéneru. Conclusiones de la Bioloxía, la Psicoloxía y les Ciencies Sociales|autor=Lawrence S. Mayer, M.B., M.S., Ph.D. y Paul R. McHugh, M.D.|publicación=[[The New Atlantis]]|fecha=Seronda de 2016|númberu=50|páxina=66|url=http://www.bioeticaweb.com/wp-content/uploads/2016/09/Sexualidá-y-xenero.pdf}}</ref>

Disforia de xéneru nun ye lo mesmo qu'una enfermedá física intersexual, pos los primeres tienen unos xenitales normales en contraste colos xenitales ambiguos o'l hipogonadismo atopaos nes enfermedaes físiques intersexuales, como por casu el síndrome d'insensibilidá a los andróxenos o la hiperplasia suprarrenal conxénita.

=== Causes de la disforia de xéneru ===
Les sos causes son inda desconocíes, anque se tomaron en considerancia hipótesis biolóxiques, psicolóxiques ya inclusive sociolóxiques. Dende les esplicaciones non médiques munchos sectores esixen que dexe de considerase un trestornu psiquiátricu.<ref>Europa Press (16 d'ochobre 2009). [https://www.elpais.com/articulo/sociedad/35/ciudades/reivindicaren/desclasifique/transexualidá/enfermedá/elpepusoc/20091016elpepusoc_3/Tes 35 ciudaes van reivindicar que se desclasifique la transexualidá como enfermedá], ''El País''.</ref>

== Campaña contra la patologización ==
Dende l'añu 2007, cada mes d'ochobre, la campaña ''Stop Trans Pathologization'' convoca un Día Internacional d'Aición pola Despatologización Trans, con manifestaciones simultánees y otres actividaes en diverses ciudaes nel mundu.

Los oxetivos principales de la campaña son la retirada de la categoría de «disforia de género/trastorno de la identidá de xéneru» de los catálogos diagnósticos (DSM de l'[[American Psychiatric Association]] y CIE de la [[Organización Mundial de la Salú]]), según la llucha polos derechos sanitarios de les persones transexuales. Pa facilitar la cobertoria pública de l'atención sanitaria trans-específica, la campaña Stop Trans Pathologization propón la inclusión d'una mención non patologizante na CIE-11.<ref>http://www.stp2012.info/</ref>

L'artículu 18 de los [[Principios de Yogyakarta]]<ref>Principios de Yogyakarta, principiu 18 y [https://web.archive.org/web/20101122035344/http://www.yogyakartaprinciples.org/yogyakarta-principles-jurisprudential-annotations.pdf Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles, p. 43]</ref> y la [[Principios de Yogyakarta n'aición|Guía del activista pa usar los Principios de Yogyakarta]] son contrarios a la llista d'enfermedaes mentales.<ref>[http://www.ypinaction.org/files/02/86/Guia_del activista_nov_14_2010.pdf Guía del activista pa usar los Principios de Yogyakarta, p. 100] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521205553/http://www.ypinaction.org/files/02/86/Guia_del |date=2013-05-21 }}.</ref>

En xunetu de 2016 un grupu d'investigadores financiaos pol Institutu Nacional de Psiquiatría de la Ciudá de Méxicu presentó un estudiu pa sofitar el pidíu de que la Organización Mundial de la Salú (OMS) retire la transexualidá de la seición de trestornos mentales». L'estudiu mexicanu va sumar a trabayos similares en Brasil, India, Francia, Sudáfrica y El Líbanu que van ser presentaos en 2018 cuando s'alderique la reclasificación de la transexualidá nel CIE-11. Estos estudios coinciden en señalar que'l factor causal del malestar qu'esperimenten les persones transexuales y que llevó a definir un trestornu mental, nun s'anicia pola so identidá y condición sexual, sinón pol refugu y la discriminación que vivieron. Por esi motivu, los especialistes consideren importante esaniciar un diagnósticu que contribúi a la estigmatización y, d'esa manera, a reforzar el verdaderu problema.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://elpais.com/elpais/2016/07/26/ciencia/1469530342_919740.html|títulu=¿Por qué la OMS considera a los tresxéneru enfermos mentales?|fechaaccesu=2 de setiembre de 2016|apellíu=País|nome=Ediciones La fecha=30 de xunetu de 2016|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://elpais.com/elpais/2016/06/27/ciencia/1467025701_741836.html|títulu=El 60% de les persones tresxéneru sufre depresión|fechaaccesu=2 de setiembre de 2016|apellíu=País|nome=Ediciones La fecha=28 de xunu de 2016|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://cnnespanol.cnn.com/2016/08/03/espertos-encamienten-a-la-oms-retirar-el-transexualismo-de-la llista-de-desordenes-mentales/|títulu=Espertos encamienten a la OMS retirar el transexualismo de la llista de desórdenes mentales|fechaaccesu=2 de setiembre de 2016|apellíu=Español|nome=Por CNN|fecha=3 d'agostu de 2016|sitiuweb=CNNEspañol.com}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://news.vice.com/es/article/oms-podria-retirar-transexualidá-llista-enfermedaes-mentales|títulu=La OMS podría retirar la transexualidá de la llista d'enfermedaes mentales {{!}} VICE News {{!}} Spanish|fechaaccesu=2 de setiembre de 2016|idioma=es-ES|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160814151026/https://news.vice.com/es/article/oms-podria-retirar-transexualidá-llista-enfermedaes-mentales|fechaarchivu=14 d'agostu de 2016}}</ref>

== Ver tamién ==
* [[Identidá de xéneru]]
* [[Identidá sexual]]
* [[Teoría queer]]
* [[Tresxéneru]]
* [[Transexualidá]]
* [[Diferencies de xéneru]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [https://web.archive.org/web/20100216061228/http://www.wpath.org/documents2/Spanish%20Translation%20-%20SOC.pdf Asociación Internacional Harry Benjamin]
* [http://www.boe.es/boe/dias/2007/03/16/pdfs/A11251-11253.pdf LLEI 3/2007 reguladora de la rectificación rexistral de la mención relativa al sexu de les persones] (España)
* [https://archive.today/20130106191249/personal.telefonica.terra.es/web/psico/dsmiv/dsmiv11.html DSM IV Trestornos de la identidá sexual]
* [https://docs.google.com/gview?a=v&q=cache:lBHXMrW6YSUJ:www.drugfarma.com/spa/sexologia/articulo.asp%3Fv%3D4%26n%3D2%26s%3D5+%22disforia+de+g%C3%A9nero%22&hl=es&gl=ar&pid=bl&srcid=ADGEEShFUUtMx-Ftz2-AkPrEL7ib77AjXx2jcr9oIZcAtQT4Gh05-vnw1MPcGbTdcY8__ZqAeg-zTu_4G7D3MyAgFXWqo1tDQ4Q2G1kD-8AANSkPXLot9X_sJB9FyLvm1wgNiYO-GIE6&sig=AFQjCNENaQZqh9WkrQ078FIL62Xdu_fFlA "Disforia de xéneru" J. Díaz Morfa]
* [https://web.archive.org/web/20090429022540/http://www.transexualegal.com/acercade/intro.html Transexualegal - "La condición humana de la transexualidá" Dr. David Barrio Martínez]
* [http://www.esacademic.com/dic.nsf/ye_mediclopedia/50576/sexu "Sexu Cromosómico"]







{{Tradubot|disforia de género}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Tresxéneru]]
[[Categoría:Psiquiatría]]
[[Categoría:Trestornos sexuales y de la identidá sexual]]
[[Categoría:Roles de xéneru]]
[[Categoría:Términos de sicoloxía]]
[[Categoría:LGBT]]
La disforia de xéneru, tamién llamáu trestornu d'identidá de xéneru, ye un diagnósticu psiquiátricu designáu a les persones que sienten una disforia o distrés significativos por cuenta de la discordancia ente la so identidá de xéneru y el so xéneru/sexu físicu o asignáu al nacer, colos que nun s'identifiquen nin sienten como propios.

La OMS refugar como un trestornu psiquiátricu,http://www.who.int/es/news-room/detail/18-06-2018-who-releases-new-international-classification-of-diseases-(icd-11) yá que ente que el trestornu d'identidá de xéneru foi clasificáu como un desorde na CIE-10 CM, yá nun ye clasificáu d'esta forma na CIE-11 CM. De la mesma, nel DSM-5 (publicáu pola Asociación Estauxunidense de Psiquiatría) foi reclasificado, moviéndose de la categoría de trestornos sexuales escontra una propia, y renombráu como disforia de xéneru coles mires d'evitar la estigmatización escontra los individuos tresxéneru. Nesta reclasificación escláriase que la disconformidá de xéneru nun constitúi enfermedá mental en sí mesma, sinón que'l so elementu críticu ye la presencia de malestar clínicamente significativu asociáu a la condición de xéneru.

D'esta manera, la disforia de xéneru nun tien de confundir se cola disconformidá de xéneru —les conductes que nun coinciden col comportamientu socialmente acomuñáu a un xéneru—, nin con orientación sexual, nin la identidá de xéneru, yá que estes nun son trestornos mentales.

 Etimoloxía 
Disforia, como términu opuestu a «euforia», designa disgustu, desaxuste o malestar; la disforia de xéneru ye por tanto'l disgustu, desaxuste o malestar col sexu biolóxico que-y correspondió al suxetu.

Esti conceutu foi introducíu pol psicólogu neozelandés John Money.

 Medicina 
La disforia de xéneru ye'l términu col qu'en 1973 el médicu John Money, y a partir d'ende la psiquiatría, designen a lo qu'en 1953 el tamién médicu Harry Benjamin llamara transexualidá.

Nel DSM IV o Manual diagnósticu y estadísticu de los trestornos mentales apaez denomináu como trestornu de la identidá sexual. A partir del DSM-5, ye recategorizado como disforia de xéneru. Nel CIE-10 sigue denominándose trestornu d'identidá de xéneru.

Esisten dos componentes na condición que tienen de tar presentes a la d'efectuar el diagnósticu. De primeres, tien d'haber pruebes concluyentes de que l'individuu identifícase, de manera sólida y persistente, col otru sexu, lo cual constitúi'l deséu de ser, o la insistencia de que pertenez al xéneru opuestu al que-y foi asignáu. De segundes, ye necesariu qu'esistan tamién pruebes de malestar persistente provocaes pol sentimientu de inadecuación acomuñáu al so sexu o xéneru. Esto ye, pa efectuar el diagnósticu de la disforia de xéneru, tienen d'esistir pruebes de malestar clínicamente significativu o deterioru social, llaboral o d'otres árees importantes de l'actividá del individuu. Ye de suma importancia refugar a neños, neñes y adolescentes que la so conducta a cencielles nun encaxar nel estereotipu cultural de masculinidad o femineidad.

Na actualidá nun esiste un métodu oxetivu pa faer el diagnósticu por cuenta de que ésti depende puramente de lo que manifieste l'afectáu o la so redolada, que n'ocasiones ye sesgado con o ensin intencionalidad.

Per otra parte, según un informe de la American Foundation for Suicide Prevention y el Williams Institute, los intentos de suicidiu pueden algamar un 41%, frente al 5% que rexistra la población non tresxéneru, siendo mayor nos casos de persones que se sometieren o queríen sometese a ciruxíes de cambéu de sexu. Los autores del informe repararon una interrellación ente factores d'estrés (tales como esperiencies de discriminación y maltratu) y trestornos de salú mental que da llugar a una especial vulnerabilidá frente al suicidiu ente les persones tresxéneru o con disconformidá de xéneru.

Disforia de xéneru nun ye lo mesmo qu'una enfermedá física intersexual, pos los primeres tienen unos xenitales normales en contraste colos xenitales ambiguos o'l hipogonadismo atopaos nes enfermedaes físiques intersexuales, como por casu el síndrome d'insensibilidá a los andróxenos o la hiperplasia suprarrenal conxénita.

 Causes de la disforia de xéneru 
Les sos causes son inda desconocíes, anque se tomaron en considerancia hipótesis biolóxiques, psicolóxiques ya inclusive sociolóxiques. Dende les esplicaciones non médiques munchos sectores esixen que dexe de considerase un trestornu psiquiátricu.Europa Press (16 d'ochobre 2009). 35 ciudaes van reivindicar que se desclasifique la transexualidá como enfermedá, El País.

 Campaña contra la patologización 
Dende l'añu 2007, cada mes d'ochobre, la campaña Stop Trans Pathologization convoca un Día Internacional d'Aición pola Despatologización Trans, con manifestaciones simultánees y otres actividaes en diverses ciudaes nel mundu.

Los oxetivos principales de la campaña son la retirada de la categoría de «disforia de género/trastorno de la identidá de xéneru» de los catálogos diagnósticos (DSM de l'American Psychiatric Association y CIE de la Organización Mundial de la Salú), según la llucha polos derechos sanitarios de les persones transexuales. Pa facilitar la cobertoria pública de l'atención sanitaria trans-específica, la campaña Stop Trans Pathologization propón la inclusión d'una mención non patologizante na CIE-11.http://www.stp2012.info/

L'artículu 18 de los Principios de YogyakartaPrincipios de Yogyakarta, principiu 18 y Jurisprudential Annotations to the Yogyakarta Principles, p. 43 y la Guía del activista pa usar los Principios de Yogyakarta son contrarios a la llista d'enfermedaes mentales.activista_nov_14_2010.pdf Guía del activista pa usar los Principios de Yogyakarta, p. 100 .

En xunetu de 2016 un grupu d'investigadores financiaos pol Institutu Nacional de Psiquiatría de la Ciudá de Méxicu presentó un estudiu pa sofitar el pidíu de que la Organización Mundial de la Salú (OMS) retire la transexualidá de la seición de trestornos mentales». L'estudiu mexicanu va sumar a trabayos similares en Brasil, India, Francia, Sudáfrica y El Líbanu que van ser presentaos en 2018 cuando s'alderique la reclasificación de la transexualidá nel CIE-11. Estos estudios coinciden en señalar que'l factor causal del malestar qu'esperimenten les persones transexuales y que llevó a definir un trestornu mental, nun s'anicia pola so identidá y condición sexual, sinón pol refugu y la discriminación que vivieron. Por esi motivu, los especialistes consideren importante esaniciar un diagnósticu que contribúi a la estigmatización y, d'esa manera, a reforzar el verdaderu problema.

 Ver tamién 
 Identidá de xéneru
 Identidá sexual
 Teoría queer
 Tresxéneru
 Transexualidá
 Diferencies de xéneru

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Asociación Internacional Harry Benjamin
 LLEI 3/2007 reguladora de la rectificación rexistral de la mención relativa al sexu de les persones (España)
 DSM IV Trestornos de la identidá sexual
 "Disforia de xéneru" J. Díaz Morfa
 Transexualegal - "La condición humana de la transexualidá" Dr. David Barrio Martínez
 "Sexu Cromosómico"

Categoría:Tresxéneru
Categoría:Psiquiatría
Categoría:Trestornos sexuales y de la identidá sexual
Categoría:Roles de xéneru
Categoría:Términos de sicoloxía
Categoría:LGBT