Chonchi
{{llocalidá}}
[[Ficheru:Muelle Chonchi y barcos.jpg|miniaturadeimagen|Navíos de la zona y Muelle de Chonchi]]
'''Chonchi''' ye una [[Ciudá de Chile|ciudá]] y [[comuña de Chile|comuña]] [[chile|chilena]] de la [[Rexón de Los Lagos]], allugada na [[Islla Grande de Chiloé|Islla Grande]] de [[Chiloé]]. La so capital ye'l pueblu homónimu. Nel [[censu de población]] del añu [[Censu chilenu de 2017|2017]] la comuña tenía 14.858 habitantes, de los cualos un 38,5% habitaba'l sector urbanu.<ref name="Censu"/>

== Xeografía ==
[[Ficheru:Chonchi (Chiloé)15.jpg|thumb|Vista xeneral cola costanera]]
[[Ficheru:Iglesia de Vilupulli.jpg|thumb|Ilesia de Vilupulli]]
[[Ficheru:Centro de la ciudad de Chonchi.JPG|thumb|Centru de la ciudá de Chonchi]]
[[Ficheru:Costanera de Chonchi desde el Muelle.jpg|miniaturadeimagen|Costanera de Chonchi dende'l muelle]]
La comuña tien una superficie de 1 362 km² y una forma aproximao rectangular. Llinda al norte cola comuña de [[Castro (Chile)|Castro]] y al sur coles de [[Queilén]] y [[Quellón]], ente que al oeste tien al océanu Pacíficu y al este'l mar interior de Chiloé. La única islla menor que tien ye'l castru de [[Linlinao]]. Dientro de la comuña atopen dellos llagos, de los cualos los mayores son el Natri, el Tepuhueico, el Tarahuín y el Huillinco-Cucao, que tamién ye'l mayor del archipiélagu.
 
Na mariña oriental la cubierta montiega foi reemplazada por praderíes y tierres de cultivu y queda pocu del monte orixinal. Nesta zona atopa la mayor parte de la población y, xunto col pueblu de Chonchi, esisten los poblaos de Rauco, Vilupulli, Teupa y Terao. La mariña occidental sicasí ye de relieve más abrupto, con mayores precipitaciones, la población ye escasa y per ende caltiénense más montessobremanera na zona al norte del [[llagu Cucao]], que forma parte del [[Parque Nacional Chiloé]]; l'únicu pobláu d'esta parte de la comuña ye [[Cucao]], na [[badea de Cucao|badea]] del mesmu nome, ente'l llagu y el ríu homónimos. La parte Entemedia ente dambes costes ta a mediu camín ente elles en términos de población y de paisaxe, pos hai sectores principalmente dedicaos a actividaes agropecuaries como'l pobláu de Huillinco y la ribera sur del llagu del mesmu nome, y otros cuasi despoblaos, como les árees vecines a los llagos Tepuhueico y Natri.
 
Los llugares más poblaos de la comuña son el pueblu de Chonchi (4.588 hab), l'aldega de Huillinco (520 hab.) y el caserío de Cucao (229 hab.). Amás esisten decenes de sectores rurales en que la población vive espardida, con pequeños nucleos alredor de les capiyes y escueles, como en Rauco, Vilupulli, Huicha, Teupa, Terao, Notuco y Curaco de Vilupulli, ente otros.
 
El pueblu de Chonchi allugar na mariña oriental de Chiloé, unos 25 km al sur de Castro. Llegar a él dende'l norte al traviés d'una esviadura d'unos 2 km na [[Ruta 5 (Chile)|carretera Panamericana]] ente Castro y Quellón y dende el sur, de la mesma o al traviés de la ruta que s'anicia en Queilén. Ta emplazado sobre tres terraces naturales, d'ende'l llamatu de ''Ciudá de los Trés Pisos''. El primer pisu correspuende al puertu, el segundu a gran parte de les cases antigües de cai Centenariu y el terceru a la plaza y la Ilesia.<ref>Juan Mancilla Pérez. ''Pueblos de Chiloé'', p. 57. Castro 2008</ref> La cai Centenariu foi declarada monumentu nacional de Chile na categoría "Zona típica" y caracterízase polos sos grandes cases de madera, construyíes a principios del sieglu XX mientres la puxanza de la esplotación del [[ciprés de les Guaitecas]], cuando'l chonchino Ciriaco Álvarez yera moteyáu "Rei del Ciprés".
 
La [[ilesia de San Carlos de Borromeo (Chonchi)|ilesia de Chonchi]], ye una de les 16 [[Ilesies de Chiloé|ilesia de madera de Chiloé]] que fueron declaraes [[Patrimoniu de la Humanidá]] pola [[Unesco]]. La so construcción foi empezada en 1754 y nun foi terminada antes de 1859.<ref>Jorge Sánchez R.: ''Chiloé - tradición y cultura'', p.42. Santiago de Chile 2006. ISBN 956-309-024-1</ref> Dientro de la comuña, la otra ilesia que tien la categoría de Patrimoniu de la Humanidá ye la de [[ilesia de Vilupulli|Vilupulli]], construyida fines del sieglu XIX, inaugurada'l 16 de xineru de 1872 y conocida pola so delgada torre. El so patronu ye San Antonio de Padua.

El Muséu de les Tradiciones Chonchinas ye una casa que'l so primer pisu ta ambientáu como la vivienda d'una familia acomodada de principios del sieglu XX, ente que nel segundu pisu y nel patiu axúntense distintes pieces de la vida cotidiana de Chiloé mientres el sieglu XX.

Al entamu del fiordu de Castru esiste'l [[fortín Tauco]], construyíu en 1780 pa defender la entrada a Castru mientres el periodu colonial, pero nunca llegó a usase.

== Historia ==
Chonchi foi fundáu como San Carlos de Chonchi el 3 d'agostu de 1767, y en 1787 tenía 315 habitantes.<ref>Juan Mancilla Pérez. ''Pueblos de Chiloé'', p. 56. Castro 2008</ref> En 1833 foi reconocida como'l pueblu más importante al sur de la islla.<ref>Dominique Verhasselt: ''Chiloé - l'encantu d'una islla misteriosa'', p. 112. Santiago de Chile. ISBN 978-956-7136-53-7</ref> El creador del himnu a Chiloé, Manuel Jesús Andrade Bórquez, nació en Chonchi el 21 de xunu de 1886. En 1930, la ciudá tenía 14.546 habitantes. El terremotu de 1960 destruyó cuasi tolos palafitos.

== Cultura ==
[[Ficheru:Roscas chonchinas.JPG|thumb|150px|Rosques chonchinas.]]
Dos recetes típiques de la cocina chonchina son el [[llicor d'oru]], fechu con sueru de lleche, azafrán y güevu, y les rosques chonchinas, que primero se fierven y depués enfórnense.

== Alministración ==

=== Alcaldes ===
{| {{tablaguapa}}
|+Llista d'alcaldes de Chonchi
!Periodu !Nome del
[[Alcalde]]
![[Partíu políticu]]
|-
|1993–1996
|Eliodoro Macías Vargas
|[[Partíu Demócrata Cristianu (Chile)|PDC]]
|-
|1997–2000
|Juan Cárdenas Quenti
|[[Renovación Nacional|RN]]
|-
|2001–2004
|Juan Cárdenas Quenti
|RN
|-
|2005–2008
|Pedro Andrade Oyarzún
|PDC
|-
|2009–2012
|Pedro Andrade Oyarzún
|PDC
|-
|2013–2016
|Pedro Andrade Oyarzún
|PDC
|-
|'''2017-2020'''
|'''Fernando Oyarzún Macías'''
|'''RN'''
|}

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{commons|Chonchi}}
* [http://www.municipalidadchonchi.cl/ Pernomada Municipalidá de Chonchi]
* {{Enllaz rotu|1=[http://reportescomunales.bcn.cl/index.php/Chonchi Indicadores comunales de Chonchi na Biblioteca del Congresu Nacional de Chile] |2=http://reportescomunales.bcn.cl/index.php/Chonchi |bot=InternetArchiveBot }}

* [[Wikimedia Commons]] alluga conteníu multimedia sobre '''Chonchi'''Commons.
* Pernomada Municipalidá de Chonchi
* Indicadores comunales de Chonchi na Biblioteca del Congresu Nacional de Chile
{{Tradubot|Chonchi}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Chiloé]]
[[Categoría:Chonchi|Chonchi]]
[[Categoría:Puertos de Chile]]
Chonchi ye una ciudá y comuña chilena de la Rexón de Los Lagos, allugada na Islla Grande de Chiloé. La so capital ye'l pueblu homónimu. Nel censu de población del añu 2017 la comuña tenía 14.858 habitantes, de los cualos un 38,5% habitaba'l sector urbanu.

 Xeografía 
thumb|Vista xeneral cola costanera
thumb|Ilesia de Vilupulli
thumb|Centru de la ciudá de Chonchi
miniaturadeimagen|Costanera de Chonchi dende'l muelle
La comuña tien una superficie de 1 362 km² y una forma aproximao rectangular. Llinda al norte cola comuña de Castro y al sur coles de Queilén y Quellón, ente que al oeste tien al océanu Pacíficu y al este'l mar interior de Chiloé. La única islla menor que tien ye'l castru de Linlinao. Dientro de la comuña atopen dellos llagos, de los cualos los mayores son el Natri, el Tepuhueico, el Tarahuín y el Huillinco-Cucao, que tamién ye'l mayor del archipiélagu.
 
Na mariña oriental la cubierta montiega foi reemplazada por praderíes y tierres de cultivu y queda pocu del monte orixinal. Nesta zona atopa la mayor parte de la población y, xunto col pueblu de Chonchi, esisten los poblaos de Rauco, Vilupulli, Teupa y Terao. La mariña occidental sicasí ye de relieve más abrupto, con mayores precipitaciones, la población ye escasa y per ende caltiénense más montessobremanera na zona al norte del llagu Cucao, que forma parte del Parque Nacional Chiloé; l'únicu pobláu d'esta parte de la comuña ye Cucao, na badea del mesmu nome, ente'l llagu y el ríu homónimos. La parte Entemedia ente dambes costes ta a mediu camín ente elles en términos de población y de paisaxe, pos hai sectores principalmente dedicaos a actividaes agropecuaries como'l pobláu de Huillinco y la ribera sur del llagu del mesmu nome, y otros cuasi despoblaos, como les árees vecines a los llagos Tepuhueico y Natri.
 
Los llugares más poblaos de la comuña son el pueblu de Chonchi (4.588 hab), l'aldega de Huillinco (520 hab.) y el caserío de Cucao (229 hab.). Amás esisten decenes de sectores rurales en que la población vive espardida, con pequeños nucleos alredor de les capiyes y escueles, como en Rauco, Vilupulli, Huicha, Teupa, Terao, Notuco y Curaco de Vilupulli, ente otros.
 
El pueblu de Chonchi allugar na mariña oriental de Chiloé, unos 25 km al sur de Castro. Llegar a él dende'l norte al traviés d'una esviadura d'unos 2 km na carretera Panamericana ente Castro y Quellón y dende el sur, de la mesma o al traviés de la ruta que s'anicia en Queilén. Ta emplazado sobre tres terraces naturales, d'ende'l llamatu de Ciudá de los Trés Pisos. El primer pisu correspuende al puertu, el segundu a gran parte de les cases antigües de cai Centenariu y el terceru a la plaza y la Ilesia.Juan Mancilla Pérez. Pueblos de Chiloé, p. 57. Castro 2008 La cai Centenariu foi declarada monumentu nacional de Chile na categoría "Zona típica" y caracterízase polos sos grandes cases de madera, construyíes a principios del sieglu XX mientres la puxanza de la esplotación del ciprés de les Guaitecas, cuando'l chonchino Ciriaco Álvarez yera moteyáu "Rei del Ciprés".
 
La ilesia de Chonchi, ye una de les 16 ilesia de madera de Chiloé que fueron declaraes Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco. La so construcción foi empezada en 1754 y nun foi terminada antes de 1859.Jorge Sánchez R.: Chiloé - tradición y cultura, p.42. Santiago de Chile 2006. ISBN 956-309-024-1 Dientro de la comuña, la otra ilesia que tien la categoría de Patrimoniu de la Humanidá ye la de Vilupulli, construyida fines del sieglu XIX, inaugurada'l 16 de xineru de 1872 y conocida pola so delgada torre. El so patronu ye San Antonio de Padua.

El Muséu de les Tradiciones Chonchinas ye una casa que'l so primer pisu ta ambientáu como la vivienda d'una familia acomodada de principios del sieglu XX, ente que nel segundu pisu y nel patiu axúntense distintes pieces de la vida cotidiana de Chiloé mientres el sieglu XX.

Al entamu del fiordu de Castru esiste'l fortín Tauco, construyíu en 1780 pa defender la entrada a Castru mientres el periodu colonial, pero nunca llegó a usase.

 Historia 
Chonchi foi fundáu como San Carlos de Chonchi el 3 d'agostu de 1767, y en 1787 tenía 315 habitantes.Juan Mancilla Pérez. Pueblos de Chiloé, p. 56. Castro 2008 En 1833 foi reconocida como'l pueblu más importante al sur de la islla.Dominique Verhasselt: Chiloé - l'encantu d'una islla misteriosa, p. 112. Santiago de Chile. ISBN 978-956-7136-53-7 El creador del himnu a Chiloé, Manuel Jesús Andrade Bórquez, nació en Chonchi el 21 de xunu de 1886. En 1930, la ciudá tenía 14.546 habitantes. El terremotu de 1960 destruyó cuasi tolos palafitos.

 Cultura 
thumb|150px|Rosques chonchinas.
Dos recetes típiques de la cocina chonchina son el llicor d'oru, fechu con sueru de lleche, azafrán y güevu, y les rosques chonchinas, que primero se fierven y depués enfórnense.

 Alministración 

 Alcaldes 
+Llista d'alcaldes de ChonchiPeriodu !Nome del
AlcaldePartíu políticu1993–1996Eliodoro Macías VargasPDC1997–2000Juan Cárdenas QuentiRN2001–2004Juan Cárdenas QuentiRN2005–2008Pedro Andrade OyarzúnPDC2009–2012Pedro Andrade OyarzúnPDC2013–2016Pedro Andrade OyarzúnPDC2017-2020Fernando Oyarzún MacíasRN

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Pernomada Municipalidá de Chonchi
 

 Wikimedia Commons alluga conteníu multimedia sobre ChonchiCommons.
 Pernomada Municipalidá de Chonchi
 Indicadores comunales de Chonchi na Biblioteca del Congresu Nacional de Chile

Categoría:Chiloé
Chonchi
Categoría:Puertos de Chile