Nobatia
{{ficha d'estáu desapaecíu}}
[[Ficheru:Makurie es.svg|thumb|250px|Reinos de Nobatia, [[Makuria]] y [[Aloa]].]]
'''Nobatia''' o '''Nobadia''', foi un antiguu reinu africanu esistente na rexón a la cual dio nome ([[Nubia]]), a partir del añu 350, la capital del mesmu yera la ciudá de [[Pajoras]]. El reinu de Nobatia foi en gran midida'l socesor de [[Napata]] (del cual derivaría'l nome Nobatia) y —especialmente— del antiguu Reinu Meroíticu o [[Meroe|Reinu de Meroe]] y del "reinu" del [[Iam]].
[[Ficheru:NE 565ad.jpg|250px|thumb|left|El [[Oriente Próximu]] escontra'l 565 d.C, el mapa amuesa l'área de Nobatia y les sos vecindaes.]]

== Historia ==
La rexón anguaño llamada Nubia recibió dende l'antigüedá fuertes influxos culturales dende'l [[Antiguu Exiptu]], pela so parte los antiguos nubios llegaron a ocupar en dellos periodos el territoriu exipciu. Depués del influxu cultural exipciu fíxose fuerte l'influxu cultural griegu y darréu romanu. D'esta miente escontra'l sieglu {{SIEGLU|V}} aportaron a la Tebaida ([[Alto Exiptu]]) [[eremita|eremites]] —como los [[Padres del Desiertu]]— y monxos qu'espublizaron el [[cristianismu]] pol [[Nilu|Valle del Nilu]] al sur del primer Tabayón, el términu Nobatia deriva de la población llamada [[nobates]] a la cual convidó nel [[297]] l'emperador romanu [[Diocleciano]] p'ayudar a repeler les incursiones que los [[blemios]] realizaben na entós provincia romana del Exiptu, tou indica que los nobates tuvieron ésitu nesta misión yá que una inscripción de [[Silko]] rei de los nobates proclama trunfar sobre los blemmíes y refugalos escontra los desiertos orientales, la población nobate xenéticamente baxaba mayoritariamente de l'antigua cultura [[Ballana]], los primeros monarques de Nobatia convertir al cristianismu tres l'actuación del patriarca exipciu llamáu Longinos, ayudáu pol obispu Theodoro de [[File (Exiptu)|Filé]].

[[Ficheru:Nubian painting2.jpg|thumb|220px|[[Frescu]] d'una ilesia nubia, anguaño atópase nel [[Muséu de Ḥartum]], representa a los trés nuevos refundiaos al fornu de los que fala'l [[Llibru de Daniel]].]]
[[Ficheru:Sudan Farras fresco of cathedral 22dez2005.jpg|220px|thumb|Pintura al [[frescu]] de la catedral de [[Faras (Nubia)|Faras]] que representa la [[natividá]] de Jesús.]]

La capital, Pajoras (actual [[Faras (Nubia)]]), foi alzada ente los sieglos [[sieglu IV|IV]] y [[sieglu V|V]].

Los primeros reis de Nobatia conocíos anguaño fueron el citáu Silko (una inscripción atopada en Nubia da-y el títulu en griegu de ''basilikos'', rei) reinó aproximao ente'l [[536]] y el [[555]] y Eirpanomos quien reinó depués del 555 y antes del [[590]]. El reinu de Nobatia estender de norte a sur pol Valle del Nilu aproximao ente'l Primer Tabayón y el Tercer Tabayón.

Nel [[640]] la ocupación por parte de los árabes yá musulmanes del Exiptu hasta entós [[Imperiu bizantín|bizantín]] aislló a los reinos cristianos del nordés africanu (Nobatia, [[Makuria]], [[Alodia]], [[Reinu Etíope Axumita]]) del restu de los estaos cristianos, la unificación de Nobatia (agora fronteriza colos árabes establecíos n'Exiptu) con Makuria foi una manera de caltener la identidá cultural y étnico de dambos estaos ante la meyora islámica.

Ye asina qu'escontra l'añu [[652]] Nobatia xunir al otru inmediatu reinu cristianu, el de [[Makuria]] siendo la capital de tal "reinu xuníu" la ciudá de [[Dongola]], orixinalmente capital de Makuria, ciudá menos espuesta a les incursiones de los musulmanes, por esti motivu dende esa dómina la so hestoria ye la mesma que la de Makuria. Magar la unión con Makuria la Nobatia caltuvo una cierta autonomía yá que yera gobernada por un [[eparca]] que gociaba del títulu de [[domestikos]] de Pajoras, al paecer tal títulu foi primeramente electivu y depués aportó n'hereditariu.

== Cultura y arte ==
[[Ficheru:Old Nubian manuscript.jpg|thumb|left|Páxina de la traducción al antiguu nubiu del ''[[Liber Institutionis Michaelis Archangelis]]'' del [[sieglu IX]]. El nome del [[Arcángel Miguel]] apaez en colloráu.]]
La cultura y l'arte del territoriu que depués correspondería a Nobatia, en gran midida deriva de la llamada [[cultura Ballana]] que dexó como evidencies arquiteutóniques l'edificiu cuadráu de [[Qustul]]. Na antigüedá recibió fuertes influxos del Exiptu (construcción de pirámides, aspeutu de les deidaes -anque foi esclusivu'l "dios-elefante"-), pero tal arte correspuende al del [[Meroe|Reinu Meroíticu]] y per ende correspuénde-y el so propiu artículu, tres la ocupación del Exiptu por [[Alexandru Magnu]] empieza a dase l'influxu cultural [[periodu helenísticu|helénicu]] que se va verificar inclusive nes formes d'escritura y nos nomes de los monarques, cola ocupación del Exiptu polos [[Exiptu (provincia romana)|romanos]] refuérzase l'influxu "grecorromanu" -máxime tres les curties ocupaciones de Napata poles tropes romanes-, mientres el [[Baxu Imperiu romanu]] y el periodu del Exiptu Bizantín, dómines nes que toma preeminencia el cristianismu na rexón, el gran influxu va ser el del arte [[coptu]], conozse qu'en Faras construyéronse grandes ilesies y monesterios, pero anguaño casi nada queda d'estos, hasta'l presente los principales afayos diéronse al escavar los sables de les zones próximes a [[Asuán]] (ye dicir en plena rexón fronteriza col Altu Exiptu), ellí atopáronse pequeñes capiyes de planta [[cruciforme]] -casi cuadraes-, de pequeños baldíos y cubiertes con cúpules, les pintures y relieves (por casu de los capiteles) evidencian un gran influxu del [[arte copto]] [[Arte paleocristiano|paleocristianu]], siendo'l reinu un estáu que la so relixón oficial yera'l cristianismu [[monofisismu|monofisita]].

Tres el sieglu {{SIEGLU VIII produció una intensa "[[arabización]]" de la cultura nel territoriu que correspondiera a Nobatia ( país llamáu n'árabe ''Al-Maris'' ), quedando integrada la población en dellos clanes árabes como'l de los [[Banu Kanz]], anque se caltuvieron pequeños estaos cristianos como'l de [[Dotawo]] hasta [[1504]], añu nel cual tol territoriu foi amestáu al [[sultanatu de Sennar]].

== Ver tamién ==
* [[Napata]]
* [[Meroe]]
* [[Makuria]]
* [[Aloa]]
* [[Blemios]]
* [[Dodekaschonius]] o [[Dodekasconios]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [https://web.archive.org/web/20070225100516/http://www.arkamani.org/arkamani-library/christian/godlewski_2.htm]

{{Tradubot|Nobatia}}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Estaos y territorios fundaos nos años 350]]
[[Categoría:Estaos y territorios sumíos nos años 650]]
[[Categoría:Estaos desapaecíos d'África]]
[[Categoría:Nubia]]
[[Categoría:Historia de Sudán]]
[[Categoría:Exiptu medieval]]
Nobatia o Nobadia, foi un antiguu reinu africanu esistente na rexón a la cual dio nome (Nubia), a partir del añu 350, la capital del mesmu yera la ciudá de Pajoras. El reinu de Nobatia foi en gran midida'l socesor de Napata (del cual derivaría'l nome Nobatia) y —especialmente— del antiguu Reinu Meroíticu o Reinu de Meroe y del "reinu" del Iam.
250px|thumb|left|El Oriente Próximu escontra'l 565 d.C, el mapa amuesa l'área de Nobatia y les sos vecindaes.

 Historia 
La rexón anguaño llamada Nubia recibió dende l'antigüedá fuertes influxos culturales dende'l Antiguu Exiptu, pela so parte los antiguos nubios llegaron a ocupar en dellos periodos el territoriu exipciu. Depués del influxu cultural exipciu fíxose fuerte l'influxu cultural griegu y darréu romanu. D'esta miente escontra'l sieglu  aportaron a la Tebaida (Alto Exiptu) eremites —como los Padres del Desiertu— y monxos qu'espublizaron el cristianismu pol Valle del Nilu al sur del primer Tabayón, el términu Nobatia deriva de la población llamada nobates a la cual convidó nel 297 l'emperador romanu Diocleciano p'ayudar a repeler les incursiones que los blemios realizaben na entós provincia romana del Exiptu, tou indica que los nobates tuvieron ésitu nesta misión yá que una inscripción de Silko rei de los nobates proclama trunfar sobre los blemmíes y refugalos escontra los desiertos orientales, la población nobate xenéticamente baxaba mayoritariamente de l'antigua cultura Ballana, los primeros monarques de Nobatia convertir al cristianismu tres l'actuación del patriarca exipciu llamáu Longinos, ayudáu pol obispu Theodoro de Filé.

thumb|220px|Frescu d'una ilesia nubia, anguaño atópase nel Muséu de Ḥartum, representa a los trés nuevos refundiaos al fornu de los que fala'l Llibru de Daniel.
220px|thumb|Pintura al frescu de la catedral de Faras que representa la natividá de Jesús.

La capital, Pajoras (actual Faras (Nubia)), foi alzada ente los sieglos IV y V.

Los primeros reis de Nobatia conocíos anguaño fueron el citáu Silko (una inscripción atopada en Nubia da-y el títulu en griegu de basilikos, rei) reinó aproximao ente'l 536 y el 555 y Eirpanomos quien reinó depués del 555 y antes del 590. El reinu de Nobatia estender de norte a sur pol Valle del Nilu aproximao ente'l Primer Tabayón y el Tercer Tabayón.

Nel 640 la ocupación por parte de los árabes yá musulmanes del Exiptu hasta entós bizantín aislló a los reinos cristianos del nordés africanu (Nobatia, Makuria, Alodia, Reinu Etíope Axumita) del restu de los estaos cristianos, la unificación de Nobatia (agora fronteriza colos árabes establecíos n'Exiptu) con Makuria foi una manera de caltener la identidá cultural y étnico de dambos estaos ante la meyora islámica.

Ye asina qu'escontra l'añu 652 Nobatia xunir al otru inmediatu reinu cristianu, el de Makuria siendo la capital de tal "reinu xuníu" la ciudá de Dongola, orixinalmente capital de Makuria, ciudá menos espuesta a les incursiones de los musulmanes, por esti motivu dende esa dómina la so hestoria ye la mesma que la de Makuria. Magar la unión con Makuria la Nobatia caltuvo una cierta autonomía yá que yera gobernada por un eparca que gociaba del títulu de domestikos de Pajoras, al paecer tal títulu foi primeramente electivu y depués aportó n'hereditariu.

 Cultura y arte 
thumb|left|Páxina de la traducción al antiguu nubiu del Liber Institutionis Michaelis Archangelis del sieglu IX. El nome del Arcángel Miguel apaez en colloráu.
La cultura y l'arte del territoriu que depués correspondería a Nobatia, en gran midida deriva de la llamada cultura Ballana que dexó como evidencies arquiteutóniques l'edificiu cuadráu de Qustul. Na antigüedá recibió fuertes influxos del Exiptu (construcción de pirámides, aspeutu de les deidaes -anque foi esclusivu'l "dios-elefante"-), pero tal arte correspuende al del Reinu Meroíticu y per ende correspuénde-y el so propiu artículu, tres la ocupación del Exiptu por Alexandru Magnu empieza a dase l'influxu cultural helénicu que se va verificar inclusive nes formes d'escritura y nos nomes de los monarques, cola ocupación del Exiptu polos romanos refuérzase l'influxu "grecorromanu" -máxime tres les curties ocupaciones de Napata poles tropes romanes-, mientres el Baxu Imperiu romanu y el periodu del Exiptu Bizantín, dómines nes que toma preeminencia el cristianismu na rexón, el gran influxu va ser el del arte coptu, conozse qu'en Faras construyéronse grandes ilesies y monesterios, pero anguaño casi nada queda d'estos, hasta'l presente los principales afayos diéronse al escavar los sables de les zones próximes a Asuán (ye dicir en plena rexón fronteriza col Altu Exiptu), ellí atopáronse pequeñes capiyes de planta cruciforme -casi cuadraes-, de pequeños baldíos y cubiertes con cúpules, les pintures y relieves (por casu de los capiteles) evidencian un gran influxu del arte copto paleocristianu, siendo'l reinu un estáu que la so relixón oficial yera'l cristianismu monofisita.

Tres el sieglu {{SIEGLU VIII produció una intensa "arabización" de la cultura nel territoriu que correspondiera a Nobatia ( país llamáu n'árabe Al-Maris ), quedando integrada la población en dellos clanes árabes como'l de los Banu Kanz, anque se caltuvieron pequeños estaos cristianos como'l de Dotawo hasta 1504, añu nel cual tol territoriu foi amestáu al sultanatu de Sennar.

 Ver tamién 
 Napata
 Meroe
 Makuria
 Aloa
 Blemios
 Dodekaschonius o Dodekasconios

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 

Categoría:Estaos y territorios fundaos nos años 350
Categoría:Estaos y territorios sumíos nos años 650
Categoría:Estaos desapaecíos d'África
Categoría:Nubia
Categoría:Historia de Sudán
Categoría:Exiptu medieval