Legio V Alaudae
{{Ficha d'unidá militar
|nome= ''Legio V Alaudae''
|imaxe= Claudius Æ 20mm 863165.jpg
|pie imaxe= As de Claudio I emitíu en ''[[Beritus]]'' ([[Beirut]], [[El Líbanu]]), en que'l so aviesu apaecen los numberales V y VIII poles ''lexones V Alaudae'' y ''[[Legio VIII Augusta|VIII Augusta]]''.
|feches= Dende {{AC|52}} hasta [[87]].
|país= [[Ficheru:Vexilloid of the Roman Empire.svg|12px]] [[Imperiu romanu]]
|fidelidá=
|caña= 
|tipu= [[Lexón romana]]
|función= Infantería pesada con caballería llixera d'apoyo |especialización=
 
|tamañu= Variable. Efectivos teóricos: 5120 infantes y 120 caballeros. 
|estructura mando= ''Legatus Legionis'', ''Tribunus laticlavius'', ''Praefectus Castrorum'', 5 ''Tribuni angusticlavii'', ''Primus Pilus'', 4 ''centuriones primi ordinis'', 54 ''centuriones cohortis'' y 4 ''centurionis equitis''.
|acuartelamiento= [[Galia]] (52-49 e.C.), [[Macedonia (provincia romana)|Macedonia]] (41-31 e.C.), [[Tarraconensis]] (27-19 e.C.), [[Germania romana|Germania]] (19 e.C.-71 d. C.), [[Mesia]] (70-87) 
|equipu= Lexonariu |comandante_actual=

|xefe_ceremonial=
|coronel_del reximientu comandantes_notables=
|símbolu= [[Elefante]]
|etiqueta_símbolu=
|símbolu2=
|etiqueta_símbolu2=
|llamátigu= ''Alaudae'' (calandries) dende 52 e.C.
|patrón=
|lema=
|colores=
|cola=
|mascota= 
|batalles=
|aniversario=
|condecoraciones=
|honores batalla=
}}

La '''Legio V ''Alaudae''''' (Quinta lexón «calandria») foi una [[lexón romana]], que dende la so creación nel [[52 e.C.|52&nbsp;e.&nbsp;C.]] hasta'l so fin nel [[87]], tomó parte activa nes guerres imperiales romanes. 

== Historia ==
=== Los oríxenes de la Legíon: De César a la fin del segundu triunviratu ===

La '''Legio V Alaudae''', ''Calandries'', conocida dacuando como ''Gallica'', foi creada por [[Xuliu César]] nel [[52 e.C.|52&nbsp;e.&nbsp;C.]] con nativos galos de la [[Galia Tresalpina]]. El so emblema yera un [[Loxodonta africana|elefante]] y el so alies ''Alaudae'' vieno dau pola alta cresta de los sos cascos, típicos galos, que-yos faía paecer calandries. (La pallabra francesa ''Alouette'' deriva direutamente ''Alauda'').

La ''V Gallica'' foi la primera [[lexón romana]] integrada por soldaos provinciales, en contraposición coles habituales formaes por ciudadanos romanos, con soldaos de la [[Galia Tresalpina]] .

César pagó a los soldaos colos sos propios recursos pero, darréu, la lexón foi reconocida pol [[senáu romanu]]. Lluchó nes [[Galias]] hasta'l [[49 e.C.|49&nbsp;e.&nbsp;C.]] como una de les lexones más valientes del César. 

Sirvieron a les órdenes de [[Marcu Antoniu]] , quien la reformó, ente'l [[41 e.C.|41&nbsp;e.&nbsp;C.]] y el [[31 e.C.|31&nbsp;e.&nbsp;C.]] y probablemente llucharon na [[Batalla de Actium]]. Nel [[30 e.C.|30&nbsp;e.&nbsp;C.]], dempués de que Marcu Antonio se suicidara, xunir al exércitu de [[César Augustu]].

El so emblema, representando un elefante, foi concedíu nel [[46 e.C.|46&nbsp;e.&nbsp;C.]] pol valor contra una carga d'[[Elefante de guerra|elefantes de guerra]] na [[batalla de Tapso]].

=== Sol Imperiu: D'Augustu a Nerón ===
[[Ficheru:WLANL - hsanneke - Grafsteen Marcus Julius.jpg|250 px|thumb|Inscripción funeraria del veteranu de la lexón Marco Julio, que les sos cenices fueron soterraes en [[Coriovallum]] ([[Heerlen]], [[Países Baxos]])]]
Cola reorganización del exércitu romanu decidida por [[Augustu]] dempués, la ''Legio V Alauda'' foi unviada a la Península Ibérica en [[27 e.C.|27&nbsp;e.&nbsp;C.]], como guarnición de la provincia ''[[Lusitania]]'', a les órdenes del legáu [[Publio Carisio]], pa participar nes [[Guerres cántabres|guerres contra cántabros y ástures]], nel frente ástur.

La unidá asitió'l so campamentu na futura ''[[Asturica Augusta]]'' ([[Astorga]], [[Provincia de Lleón|Lleón]]), collaborando na represión de la fallida espedición ástur del iviernu de [[25 e.C.|25&nbsp;e.&nbsp;C.]] y en tomar de [[Lancia (ciudá)|Lancia]] ([[Villasabariego (Lleón)|Villasabariego]], Lleón).

En [[25 e.C.]], los sos veteranos contribuyeron, xunto colos de la ''[[Legio X Gemina]]'' a la fundación de la ''Colonia [[Augusta Emerita]]'' ([[Mérida (España)|Mérida]], [[Provincia de Badayoz|Badayoz]], [[España]]), realizada por orde del gobernador imperial de la provincia [[Lusitania]] [[Publio Carisio]].<ref>[[Dión Casio]], LIII, 26.</ref>

Terminada la guerra en [[19 e.C.|19&nbsp;e.&nbsp;C.]], foi tresferida a ''Germania'', onde a les órdenes del legáu [[Marcu Lolio]] tuvo a puntu de perder la so águila en [[17 e.C.|17&nbsp;e.&nbsp;C.]]-[[16 e.C.|16&nbsp;e.&nbsp;C.]] na llamada [[clades Lolliana]].<ref>[[Veleyo Patérculo]], II, 97, 1.</ref>. 

Dempués foi acantonada en ''Ara Ubiorum'', tresformada en ''Colonia Agrippinenesis'' ([[Colonia (Alemaña)|Colonia]], [[Alemaña]]), nel distritu militar de ''[[Germania Inferior]]'', participando nes espediciones de [[Drusu'l Mayor|Drusu]], [[Tiberio]] y [[Xuliu César Xermánicu|Xermánicu]] al otru llau del [[Rin]].

== Sol Imperiu: L'añu de los cuatro emperadores y los Flavios ==
[[Ficheru:Inscription of Publicius - Römisch-Germanisches Museum - Cologne - Germany 2017.jpg|350 px|thumb|Inscripción funeraria del veteranu de la lexón Lucio Poblicio, asitiáu en Colonia Agrippina.]]
Tuvo un llugar destacáu na [[Añu de los cuatro emperadores|guerra civil romana]]. [[Vitelio]] foi proclamáu emperador, o pa ser más precisu, emperador de los exércitos de ''[[Germania Inferior]]'' y ''[[Germania Cimeru]]'' poles sos lexón el [[2 de xineru]] de [[69]] en ''Colonia Agrippinensis'' ([[Colonia (Renania del Norte-Westfalia)|Colonia]]).

Les llocalizaciones conocíes pa la ''V Alaudae'' inclúin:

* [[Batalla de Tapso]] - [[46 e.C.|46&nbsp;e.&nbsp;C.]]
* [[Batalla de Munda]] - [[45 e.C.|45&nbsp;e.&nbsp;C.]]
* [[Batalla de Forum Gallorum]] y [[Batalla de Mutina|Mutina]] - [[43 e.C.|43&nbsp;e.&nbsp;C.]]
* [[Batalla de Filipos]] - [[42 e.C.|42&nbsp;e.&nbsp;C.]]
* Frente [[ástur]] nes [[Guerres cántabres]] - dende'l [[25 e.C.|25&nbsp;e.&nbsp;C.]]
* Frontera del [[Rin]] - [[19 e.C.|19&nbsp;e.&nbsp;C.]] al [[69]].
* Primer batalla de Tapae - nes [[guerres dacies]], nel [[87]].

El final del ''Legio V Alaudae'' nun ta claro, pero delles fontes suxeren que foi destruyida na rebelión de los [[Nijmegen|bátavos]] nel añu [[70]]. Otres fontes atestigüen que tres la [[primer batalla de Tapae]], y el subsiguiente tratáu de paz ente [[Domiciano]] y el rei [[tribus tracies|daciu]] [[Decébalo]] nel [[87]], la Legio V Auladae, foi dafechu aniquilada polos dacios y los sos aliaos.

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Bibliografía ==
* [[Emil Ritterling]], "Legio (V Alaudae)", [[Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft|RE]], vol. XII-2, Stuttgart 1925, cols. 1564–1571.

== Ver tamién ==

{{commonscat|Legio V Alauda|''Legio V Alauda''}}

* [[Lexones romanes]]

== Enllaces esternos ==
* {{Enllaz rotu|1=Legio V Alaudae, Livius.org, 2006. |2=http://www.livius.org/-y-lh/legio/v_alaudae.html |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }}





{{Tradubot|Legio V Alaudae}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Exércitu romanu en Hispania]]
[[Categoría:Guerres cántabres]]
[[Categoría:Asturies romana y prerromana]]
[[Categoría:Lexones romanes|Alaudae V]]
La Legio V Alaudae (Quinta lexón «calandria») foi una lexón romana, que dende la so creación nel 52 e. C. hasta'l so fin nel 87, tomó parte activa nes guerres imperiales romanes. 

 Historia 
 Los oríxenes de la Legíon: De César a la fin del segundu triunviratu 

La Legio V Alaudae, Calandries, conocida dacuando como Gallica, foi creada por Xuliu César nel 52 e. C. con nativos galos de la Galia Tresalpina. El so emblema yera un elefante y el so alies Alaudae vieno dau pola alta cresta de los sos cascos, típicos galos, que-yos faía paecer calandries. (La pallabra francesa Alouette deriva direutamente Alauda).

La V Gallica foi la primera lexón romana integrada por soldaos provinciales, en contraposición coles habituales formaes por ciudadanos romanos, con soldaos de la Galia Tresalpina .

César pagó a los soldaos colos sos propios recursos pero, darréu, la lexón foi reconocida pol senáu romanu. Lluchó nes Galias hasta'l 49 e. C. como una de les lexones más valientes del César. 

Sirvieron a les órdenes de Marcu Antoniu , quien la reformó, ente'l 41 e. C. y el 31 e. C. y probablemente llucharon na Batalla de Actium. Nel 30 e. C., dempués de que Marcu Antonio se suicidara, xunir al exércitu de César Augustu.

El so emblema, representando un elefante, foi concedíu nel 46 e. C. pol valor contra una carga d'elefantes de guerra na batalla de Tapso.

 Sol Imperiu: D'Augustu a Nerón 
250 px|thumb|Inscripción funeraria del veteranu de la lexón Marco Julio, que les sos cenices fueron soterraes en Coriovallum (Heerlen, Países Baxos)
Cola reorganización del exércitu romanu decidida por Augustu dempués, la Legio V Alauda foi unviada a la Península Ibérica en 27 e. C., como guarnición de la provincia Lusitania, a les órdenes del legáu Publio Carisio, pa participar nes guerres contra cántabros y ástures, nel frente ástur.

La unidá asitió'l so campamentu na futura Asturica Augusta (Astorga, Lleón), collaborando na represión de la fallida espedición ástur del iviernu de 25 e. C. y en tomar de Lancia (Villasabariego, Lleón).

En 25 e.C., los sos veteranos contribuyeron, xunto colos de la Legio X Gemina a la fundación de la Colonia Augusta Emerita (Mérida, Badayoz, España), realizada por orde del gobernador imperial de la provincia Lusitania Publio Carisio.Dión Casio, LIII, 26.

Terminada la guerra en 19 e. C., foi tresferida a Germania, onde a les órdenes del legáu Marcu Lolio tuvo a puntu de perder la so águila en 17 e. C.-16 e. C. na llamada clades Lolliana.Veleyo Patérculo, II, 97, 1.. 

Dempués foi acantonada en Ara Ubiorum, tresformada en Colonia Agrippinenesis (Colonia, Alemaña), nel distritu militar de Germania Inferior, participando nes espediciones de Drusu, Tiberio y Xermánicu al otru llau del Rin.

 Sol Imperiu: L'añu de los cuatro emperadores y los Flavios 
350 px|thumb|Inscripción funeraria del veteranu de la lexón Lucio Poblicio, asitiáu en Colonia Agrippina.
Tuvo un llugar destacáu na guerra civil romana. Vitelio foi proclamáu emperador, o pa ser más precisu, emperador de los exércitos de Germania Inferior y Germania Cimeru poles sos lexón el 2 de xineru de 69 en Colonia Agrippinensis (Colonia).

Les llocalizaciones conocíes pa la V Alaudae inclúin:

 Batalla de Tapso - 46 e. C.
 Batalla de Munda - 45 e. C.
 Batalla de Forum Gallorum y Mutina - 43 e. C.
 Batalla de Filipos - 42 e. C.
 Frente ástur nes Guerres cántabres - dende'l 25 e. C.
 Frontera del Rin - 19 e. C. al 69.
 Primer batalla de Tapae - nes guerres dacies, nel 87.

El final del Legio V Alaudae nun ta claro, pero delles fontes suxeren que foi destruyida na rebelión de los bátavos nel añu 70. Otres fontes atestigüen que tres la primer batalla de Tapae, y el subsiguiente tratáu de paz ente Domiciano y el rei daciu Decébalo nel 87, la Legio V Auladae, foi dafechu aniquilada polos dacios y los sos aliaos.

 Referencies 

 Bibliografía 
 Emil Ritterling, "Legio (V Alaudae)", RE, vol. XII-2, Stuttgart 1925, cols. 1564–1571.

 Ver tamién 

 Lexones romanes

 Enllaces esternos 
 

Categoría:Exércitu romanu en Hispania
Categoría:Guerres cántabres
Categoría:Asturies romana y prerromana
Alaudae V