Pederastia tebana
[[Ficheru:Kiss Briseis Painter Louvre G278 full.jpg|thumb|[[Kílix]] áticu ([[sieglu V e.C.]]) que representa un amante (ἐραστής) besando al so amáu (ἐρώμενος). Les representaciones d'escenes pederastes son abondoses nel [[arte griego]].]]
La '''pederastia tebana''' yera un costume social que consistía n'educar a los adolescentes tebanos de clase alta por qu'enfrentaren les responsabilidaes de la vida adulta al traviés d'una rellación amoroso y sexual con un aristócrata adultu. Créese que dicha costume introducir nos tiempos de la invasión [[Dorios|doria]], alredor del [[1200 e.C.|1200&nbsp;e.&nbsp;C.]], o na [[Dómina Arcaica]], pocu dempués del [[630 e.C.|630&nbsp;e.&nbsp;C.]], que foi l'añu en que s'introdució en [[Creta]] según otra teoría.

Esti costume reflexar na relixón, como lo indiquen dellos [[mitu|mitos]] de temática [[pederasta]]. Tamién taba integrada na vida militar de la ciudá, tantu nel entrenamientu de los soldaos como na mesma guerra. 

== Mitoloxía ==
[[Ficheru:Hercules and Iolaus mosaic - Anzio Nymphaeum.jpg|thumb|300px|Mosaicu romanu que representa a Heracles y Yolao.]]
En [[Tebas (Grecia)|Tebas]], la principal [[polis]] de la rexón de [[Beocia]], un famosu focu pederasta, esta práctica yá taba nel mitu de la fundación de la ciudá. Dichu mitu pretendía enseñar el so moraleja al traviés d'un contraejemplo: amuesa a [[Layo]], un héroe divino y uno de los ancestros míticos de los tebanos, nel papel d'un amante que traiciona al so padre y viola al so fíu, [[Crisipo (mitoloxía)|Crisipo]]. Los dioses diéron-y un castigu exemplar por esti doble delitu, y esti castigu non yá sufrir Layo sinón tamién el so propiu fíu, [[Edipo]], y los fíos d'ésti. No que paez un intentu de enfatizar el crime de Layo, los antiguos nun representaben a la so víctima como un adolescente —como solíen apaecer los ''erómenoi'' na cerámica griega—, sinón como un neñu, en referencia al despreciu que sentíen los griegos polos homes qu'escorríen a menores d'edá. El mitu de Layo y Crisipo valió-y a Tebas la distinción de ser, dientro del continente griegu, la fonte llexendaria de la pederastia».<ref>William A. Percy, ''Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece,'' 1996; p.133</ref>

Otru mitu beocio de temática pederasta ye la hestoria del héroe [[Narcisu (mitoloxía)|Narcisu]] de [[Tespias]], un mitu que, na so forma arcaica, alvertía a los adolescentes de que nun teníen de ser crueles colos sos amantes.

[[Yolao]] yera otru héroe pederasta al qu'honraben en Tebas. Ellí reconocíase-y como'l ''erómenos'' de [[Heracles]] y tenía una tumba nel so honor, a la que los amantes allegaben a proclamar fidelidá a la so pareya y al héroe, y l'amante regalaba al so amáu una armadura cuando ésti algamaba la mayoría d'edá.<ref>Plutarco, Eróticu, 761d "¿Y nun ye costume ente vós los tebanos, Pemptides, que l'amante regale al so amáu una armadura completa cuando ésti llegara a la mayoría d'edá?"</ref> Esta tumba inda esistía nel [[sieglu II e.C.|sieglu II&nbsp;e.&nbsp;C.]]<ref>Pausanias, ''Descripción de Grecia'' IX, 23.1</ref> Los dos ximnasios de Tebas taben dedicaos unu a Heracles y otru a Yolao.<ref>Percy, 1996, p.134</ref> Pa honrar a esti postreru, los tebanos crearon un festival atléticu añal llamáu «la yolea».<ref>Píndaro, ''Oda olímpica'' VIII, 84</ref>

== Historia y práctica ==
[[Ficheru:Pederastic courtship Louvre CA3096 n2.jpg|thumb|220px|'''Escena de cortexu [[Pederastia na Antigua Grecia|pederasta]]'''<br />Detalle d'una vasía de figures negres [[ática]], del sieglu IV e.C.]]
La [[pederastia]] tebana nun foi la resultancia del desastre de Layo», sinón que fueron los llexisladores tebanos los que instituyeron la pederastia como un preséu educativu pa rapazos, coles mires de «allandiar, mientres fueren nuevos, el so fiereza natural» y «templar les maneres y calteres de la mocedá».<ref>Plutarco, ''Vida de [[Pelópidas]]''</ref> Jenofonte señala que «ente los beocios, home y rapazu viven xuntos, como persones casaes».<ref>Jenofonte, ''Constitución de los lacedemonios'' II.12</ref><ref>Jenofonte, ''[[El simposio]],'' 8.34</ref> Cuando'l rapazu algamaba la edá necesaria pa sirvir nel exércitu, el so amante presentába-y toles armes que riquiría.<ref>Plutarco</ref>

Un llexislador tebanu famosu pola so rellación homoerótica foi [[Filolao de Crotona]], un corintiu que s'asitió en Tebas y que tuvo nel so amáu al atleta olímpicu tamién corintiu [[Diocles de Corinto|Diocles]]. La so rellación duró tola vida y pudo nun ser pederasta.<ref>Aristóteles, ''Politica'' ii. 9</ref>

Escontra'l final del periodu clásicu de la hestoria tebana, [[Górgidas]], un conocíu home d'estáu y xeneral, formó un batallón militar compuestu de 150 pareyes d'homes xunto a los sos mozos amigos, conocíu como'l [[Batallón Sagráu de Tebas]], que caltuvo la reputación d'imbatibilidá hasta que cayó na [[Batalla de Queronea|batalla]] contra [[Filipo II de Macedonia]] en [[Queronea]] nel [[338 e.C.|338&nbsp;e.&nbsp;C.]]

Les fontes contemporánees, na so mayoría atenienses, paecen indicar que la pederastia en Tebas yera más llibre que n'otres ciudaes (ello ye que nun tenía torgues), y na so mayoría referir a los tebanos como los «marranos beocios» poles sos maneres rurales.<ref>Píndaro, ''Oda olímpica VI''</ref><ref>Plutarco, ''Moralia,'' 995</ref> En [[La llacuada (Platón)|''La llacuada'']] de Platón, el personaxe de Pausanias esplica que les regles de Tebas animen a los rapazos a satisfaer a los sos amantes sexualmente, pa llibrar a los homes de la carga de tener que convencer a los rapazos (supuestamente, más difícil pa los tebanos a tenor de les sos probes habilidaes oratories). Los contestos risible y filosóficu del trabayu de Platón, sicasí, tienen de tenese en cuenta a la de considerar la veracidá d'esta afirmación.<ref>Platón, ''La llacuada,'' 182 b1-b6</ref> Los estudios comparativos modernos suxeren qu'esta panorámica de la pederastia tebana ye inexacta, resultáu de les actitúes nacionalistes y xenófobes per parte de los escritores.<ref>{{cita publicación
 | apellíu=Hupperts
 | nome=Charles
 | enllaceautor=
 | coautor=
 | títulu=Boeotian Swine Homosexuality in
 Boeotia | revista=Journal of Homosexuality
 | volume=49
 | númberu=3/4
 | páxines=173-192
 | editorial=Haworth Press
 | fecha=22 de payares de 2005
 | url =http://www.haworthpress.com/store/ArticleAbstract.asp?sid=7FJM9RRRWPMG8M2GMK8JR8NWVCV60KW7&ID=74210
 | doi =
 | id =
 | fechaaceso= }}</ref>

[[Píndaro]], un poeta tebanu que ye una de les escases fontes primaries de la pederastia tebana, presenta una visión más convencional, na que l'atletismu y el deséu sexual tán íntimamente rellacionaos. De la mesma manera, les pintures en cerámiques paecen amosar una serie de práutiques similares a les que s'aprecien nes vasíes d'[[Atenes]] y [[Antigua Corinto|Corinto]].<ref>"Boeotian Swine: Homosexuality in Boeotia," por Charles Hupperts, en ''Same-Sex Desire and Love in Greco-Roman Antiquity and in the Classical Tradition of the West,'' ed. B. C. Verstraete y V. Provencal, Harrington Park Press, 2005, páxs.180-190</ref>

== Amantes famosos ==
[[Epaminondas]] intimó con un mozu de nome Micitos.<ref>[[Cornelio Nepote]]</ref> Plutarco tamién menta a dos de los sos amaos (''[[erómenos]]''): Asópico, quien engarró xunto a él na [[batalla de Leuctra]], onde s'estremó sobremanera;<ref>Atenéu, ''Deipnosofistas'' [http://www.fordham.edu/halsall/pwh/athenaeus13.html 605-606]</ref> y Capisdoros, quien cayó xunto a Epaminondas en [[Matinea]] y foi soterráu al so llau.<ref>Plutarco, ''Narraciones d'amor'' (''Moralia'' 761)</ref>

== Ver tamién ==
* [[Pederastia na Antigua Grecia]]
* [[Pederastia militar na antigua Grecia]]

== Referencies ==
{{llistaref|2}}




{{Tradubot|Pederastia tebana}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Historia LGBT]]
[[en:Pederasty in ancient Greece#Boeotia]]

[[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]]
La pederastia tebana yera un costume social que consistía n'educar a los adolescentes tebanos de clase alta por qu'enfrentaren les responsabilidaes de la vida adulta al traviés d'una rellación amoroso y sexual con un aristócrata adultu. Créese que dicha costume introducir nos tiempos de la invasión doria, alredor del 1200 e. C., o na Dómina Arcaica, pocu dempués del 630 e. C., que foi l'añu en que s'introdució en Creta según otra teoría.

Esti costume reflexar na relixón, como lo indiquen dellos mitos de temática pederasta. Tamién taba integrada na vida militar de la ciudá, tantu nel entrenamientu de los soldaos como na mesma guerra. 

 Mitoloxía 
thumb|300px|Mosaicu romanu que representa a Heracles y Yolao.
En Tebas, la principal polis de la rexón de Beocia, un famosu focu pederasta, esta práctica yá taba nel mitu de la fundación de la ciudá. Dichu mitu pretendía enseñar el so moraleja al traviés d'un contraejemplo: amuesa a Layo, un héroe divino y uno de los ancestros míticos de los tebanos, nel papel d'un amante que traiciona al so padre y viola al so fíu, Crisipo. Los dioses diéron-y un castigu exemplar por esti doble delitu, y esti castigu non yá sufrir Layo sinón tamién el so propiu fíu, Edipo, y los fíos d'ésti. No que paez un intentu de enfatizar el crime de Layo, los antiguos nun representaben a la so víctima como un adolescente —como solíen apaecer los erómenoi na cerámica griega—, sinón como un neñu, en referencia al despreciu que sentíen los griegos polos homes qu'escorríen a menores d'edá. El mitu de Layo y Crisipo valió-y a Tebas la distinción de ser, dientro del continente griegu, la fonte llexendaria de la pederastia».William A. Percy, Pederasty and Pedagogy in Archaic Greece, 1996; p.133

Otru mitu beocio de temática pederasta ye la hestoria del héroe Narcisu de Tespias, un mitu que, na so forma arcaica, alvertía a los adolescentes de que nun teníen de ser crueles colos sos amantes.

Yolao yera otru héroe pederasta al qu'honraben en Tebas. Ellí reconocíase-y como'l erómenos de Heracles y tenía una tumba nel so honor, a la que los amantes allegaben a proclamar fidelidá a la so pareya y al héroe, y l'amante regalaba al so amáu una armadura cuando ésti algamaba la mayoría d'edá.Plutarco, Eróticu, 761d "¿Y nun ye costume ente vós los tebanos, Pemptides, que l'amante regale al so amáu una armadura completa cuando ésti llegara a la mayoría d'edá?" Esta tumba inda esistía nel sieglu II e. C.Pausanias, Descripción de Grecia IX, 23.1 Los dos ximnasios de Tebas taben dedicaos unu a Heracles y otru a Yolao.Percy, 1996, p.134 Pa honrar a esti postreru, los tebanos crearon un festival atléticu añal llamáu «la yolea».Píndaro, Oda olímpica VIII, 84

 Historia y práctica 
thumb|220px|Escena de cortexu pederastaDetalle d'una vasía de figures negres ática, del sieglu IV e.C.
La pederastia tebana nun foi la resultancia del desastre de Layo», sinón que fueron los llexisladores tebanos los que instituyeron la pederastia como un preséu educativu pa rapazos, coles mires de «allandiar, mientres fueren nuevos, el so fiereza natural» y «templar les maneres y calteres de la mocedá».Plutarco, Vida de Pelópidas Jenofonte señala que «ente los beocios, home y rapazu viven xuntos, como persones casaes».Jenofonte, Constitución de los lacedemonios II.12Jenofonte, El simposio, 8.34 Cuando'l rapazu algamaba la edá necesaria pa sirvir nel exércitu, el so amante presentába-y toles armes que riquiría.Plutarco

Un llexislador tebanu famosu pola so rellación homoerótica foi Filolao de Crotona, un corintiu que s'asitió en Tebas y que tuvo nel so amáu al atleta olímpicu tamién corintiu Diocles. La so rellación duró tola vida y pudo nun ser pederasta.Aristóteles, Politica ii. 9

Escontra'l final del periodu clásicu de la hestoria tebana, Górgidas, un conocíu home d'estáu y xeneral, formó un batallón militar compuestu de 150 pareyes d'homes xunto a los sos mozos amigos, conocíu como'l Batallón Sagráu de Tebas, que caltuvo la reputación d'imbatibilidá hasta que cayó na batalla contra Filipo II de Macedonia en Queronea nel 338 e. C.

Les fontes contemporánees, na so mayoría atenienses, paecen indicar que la pederastia en Tebas yera más llibre que n'otres ciudaes (ello ye que nun tenía torgues), y na so mayoría referir a los tebanos como los «marranos beocios» poles sos maneres rurales.Píndaro, Oda olímpica VIPlutarco, Moralia, 995 En La llacuada de Platón, el personaxe de Pausanias esplica que les regles de Tebas animen a los rapazos a satisfaer a los sos amantes sexualmente, pa llibrar a los homes de la carga de tener que convencer a los rapazos (supuestamente, más difícil pa los tebanos a tenor de les sos probes habilidaes oratories). Los contestos risible y filosóficu del trabayu de Platón, sicasí, tienen de tenese en cuenta a la de considerar la veracidá d'esta afirmación.Platón, La llacuada, 182 b1-b6 Los estudios comparativos modernos suxeren qu'esta panorámica de la pederastia tebana ye inexacta, resultáu de les actitúes nacionalistes y xenófobes per parte de los escritores.

Píndaro, un poeta tebanu que ye una de les escases fontes primaries de la pederastia tebana, presenta una visión más convencional, na que l'atletismu y el deséu sexual tán íntimamente rellacionaos. De la mesma manera, les pintures en cerámiques paecen amosar una serie de práutiques similares a les que s'aprecien nes vasíes d'Atenes y Corinto."Boeotian Swine: Homosexuality in Boeotia," por Charles Hupperts, en Same-Sex Desire and Love in Greco-Roman Antiquity and in the Classical Tradition of the West, ed. B. C. Verstraete y V. Provencal, Harrington Park Press, 2005, páxs.180-190

 Amantes famosos 
Epaminondas intimó con un mozu de nome Micitos.Cornelio Nepote Plutarco tamién menta a dos de los sos amaos (erómenos): Asópico, quien engarró xunto a él na batalla de Leuctra, onde s'estremó sobremanera;Atenéu, Deipnosofistas 605-606 y Capisdoros, quien cayó xunto a Epaminondas en Matinea y foi soterráu al so llau.Plutarco, Narraciones d'amor (Moralia 761)

 Ver tamién 
 Pederastia na Antigua Grecia
 Pederastia militar na antigua Grecia

 Referencies 

Categoría:Historia LGBT
en:Pederasty in ancient Greece#Boeotia

Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos