Llingües d'Andorra
[[Ficheru:Andorra mapa.png|thumb|250px|Mapa d'Andorra colos sos topónimos en [[Idioma catalán|catalán]].]]
Les '''llingües d'Andorra''' son les llingües usaes nel [[Principáu d'Andorra]]. Les más usaes son el [[Idioma catalán|catalán]], l'[[idioma español|español]], el [[idioma francés|francés]] y el [[idioma portugués|portugués]]; d'elles namái'l catalán ye idioma llocal, les demás fálense de resultes de la inmigración o del turismu. El [[Idioma catalán|catalán]] ye tamién la única llingua oficial según la [[Constitución d'Andorra|Constitución Andorrana de 1993]];<ref>{{cita web |url=http://www.consell.ad/micg/webconsell.nsf/0/172d2f36a117355ec1256bd60048b6d1/$FILE/Constituci%C3%B3%20d'Andorra%20%20Catal%C3%A0.pdf |títulu=Constitución d'Andorra |añu=1993 |editor=Consell Xeneral d'Andorra |fechaaccesu=6 d'agostu de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100327055411/http://www.consell.ad/micg/webconsell.nsf/0/172d2f36a117355ec1256bd60048b6d1/$FILE/Constituci%C3%B3%20d'Andorra%20%20Catal%C3%A0.pdf |fechaarchivu=27 de marzu de 2010 }}</ref> sicasí, Andorra ye miembru de la [[Organización d'Estaos Iberoamericanos]], pa lo que foi aceptada'l 18 de payares de 2004, y miembru de la Organización Internacional de la Francofonía.

El castellán, el portugués y el francés tienen un usu importante dada la inmigración principalmente española dende mediaos del [[sieglu XX]]. La población andorrana ye de nacionalidá española (32%), portuguesa (16%) y francesa (6%), ente que la población de nacionalidá andorrana ye del 38% (l'añu 2008 y el 2009 son los únicos años en que los ciudadanos andorranos superen a los de nacionalidá española desque se tienen datos, 1963).<ref>{{cita web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?tipus_grafic=&bGrafic=&formules=inici&any1=01/01/1963&any2=01/01/2009&codi_divisio=28&lang=1&codi_subtemes=8&codi_tema=2&chkseries= |títulu=Població per nacionalitat |editor=Departament d'Estadística d'Andorra |fechaaccesu=7 d'agostu de 2010 }}</ref> Nel casu del castellán y el francés tamién s'esplica'l so usu habitual pol sector turísticu, yá que este ye'l más importante de la economía del país, y los turistes son principalmente españoles y franceses,<ref>{{cita web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&codi_tema=10&codi_divisio=917&codi_subtemes=129 |títulu=Índex de turistes per nacionalitat i frontera |editor=Departament d'Estadística d'Andorra |fechaaccesu=7 d'agostu de 2010 }}</ref> y tamién poles rellación comerciales con España y Francia.

== Estadístiques ==

[[Ficheru:Andorra lenguas.png|thumb|400px|Gráficu de llingües maternes.]]
Según datos del añu 2015, el [[Idioma catalán|catalán]] ye l'idioma más usáu nel país (55,2%), siguíu pol español (37,1%) y nun porcentaxe inferior el portugués (3,8%) y el francés namái en redol al 2. Nuna encuesta d'usos llingüísticos d'Andorra realizada pol Institut d'Estudis Andorrans atalantar# que el 80% cree que'l catalán ye necesariu pa integrase n'[[Andorra]], ente que el 18% piensa que non.<ref>{{cita web |url=http://www.iea.ad/cres/observatori/tarreces/llengua3trimestre2005.htm |títulu=Encuesta d'usos llingüísticos d'Andorra |añu=2005 |editor=Institut d'Estudis Andorrans |fechaaccesu=6 d'agostu de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.iea.ad/cres/observatori/tarreces/llengua3trimestre2005.htm|fechaarchivu=29 de payares de 2015}}</ref>

Al respective de la [[llingua materna]] o primer llingua, sicasí, l'español ye la primer llingua, col 43,8% de la población, ente que'l catalán ser pal 39,5%.

{| class="sortable wikitable" style="margin: 0 auto; text-align:center;"
|-align="center"
! &nbsp;
! bgcolor="#CCCCCC" |Llingua materna
!bgcolor="#CCCCCC" |Llingua habitual
|-align="center"
| bgcolor="#CCCCCC" |{{bandera|Andorra}} [[idioma catalán|Catalán]] || 39,5% || 55,2%
|-align="center"
| bgcolor="#CCCCCC" |{{bandera|España}} [[idioma español|Español]] || 43,8% || 37,1%
|-align="center"
| bgcolor="#CCCCCC" |{{bandera|Portugal}} [[idioma portugués|Portugués]] || 18,6% || 3,8%
|-align="center"
| bgcolor="#CCCCCC" |{{bandera|Francia}} [[idioma francés|Francés]] || 10% || 2,2%
|-align="center"
| bgcolor="#CCCCCC" |Otres || 8,7% || 6,0%
|-align="center"
| colspan="3" | <small>Fonte: [https://web.archive.org/web/http://www.iea.ad/cres/observatori/tarreces/llengua3trimestre2005.htm Encuesta d'usos llingüísticos n'Andorra - 2005]</small>
|}

== Idiomes na educación ==
El sistema educativu n'Andorra estremar por tres tipos de sistemes compuestu pol sistema andorranu, español y francés. El sistema andorranu depende del Ministeriu d'Educación y Cultura del Gobiernu d'Andorra y foi creáu en 1982, la llingua vehicular d'esta enseñanza ye'l catalán.

El sistema español depende del [[Hestoria de los ministerios d'Educación d'España|Ministeriu d'Educación]] d'[[España]] y cuenta con cinco centro de primaria y unu de secundaria.<ref>{{cita web |url=http://www1.educacion.es/educacion/actividá-internacional/oficines-centro-esterior/andorra.html |títulu=Andorra |editor=Ministeriu d'Educación d'España |fechaaccesu=6 d'agostu de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100820012121/http://www.educacion.es/educacion/actividá-internacional/oficines-centro-esterior/andorra.html |fechaarchivu=20 d'agostu de 2010 }}</ref> La llingua vehicular d'esti sistema ye'l [[idioma español|español]]. El francés cunta con 14 centros maternales y de primaria y un institutu, el Lycée Comte de Foix,<ref>{{cita web |url=http://www.xena.ad/lcf/lycee/histoire%20structure/histoire.html |títulu=À l'anicie: |editor=Lycée Comte de Foix |fechaaccesu=6 d'agostu de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20091219140141/http://www.xena.ad/lcf/lycee/histoire%20structure/histoire.html |fechaarchivu=19 d'avientu de 2009 }}</ref> y la llingua vehicular d'este ye'l francés.

{| {{tablaguapa}} style="margin: 0 auto; text-align:center;"
|+ style="margin:inherit; text-align:center; padding-bottom:0.25em"|'''Estudiantes escolares por sistema'''
|-align="center"
! Sistema educativu
!2004
! 2005
! 2006
! 2007
! 2008
|-
| Sistema andorranu || 3.328 || 3.612 || 3.800 || 3.911 || 4.002
|-
| Sistema español || 3.499 || 3.541 || 3.434 || 3.390 || 3.326
|-
| Sistema francés || 3.650 || 3.636 || 3.570 || 3.549 || 3.468
|-
| '''Total estudiantes''' || 10.477 || 10.789 || 10.804 || 10.850 || 10.796 
|-align="center"
| colspan="6" | <small>Fonte: Departamentu d'estadística d'Andorra<ref>{{cita web |url=http://www.estadistica.ad/serveiestudis/web/banc_dades4.asp?lang=1&codi_tema=15&codi_divisio=546&codi_subtemes=88 |títulu=Estudiants escolars per sistema ensenyament |editor=Departament d'Estadística d'Andorra |fechaaccesu=6 d'agostu de 2010 }}</ref></small>
|}

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Ver tamién ==
* [[Variedá del idioma español en territorios catalanófonos]].
* [[Demografía d'Andorra]]





{{Tradubot|Lenguas de Andorra}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües d'Andorra| ]]
[[Categoría:Idioma catalán|Andorra]]
[[Categoría:Idioma castellanu|Andorra]]
[[Categoría:Rellación Andorra-España]]
Les llingües d'Andorra son les llingües usaes nel Principáu d'Andorra. Les más usaes son el catalán, l'español, el francés y el portugués; d'elles namái'l catalán ye idioma llocal, les demás fálense de resultes de la inmigración o del turismu. El catalán ye tamién la única llingua oficial según la Constitución Andorrana de 1993; sicasí, Andorra ye miembru de la Organización d'Estaos Iberoamericanos, pa lo que foi aceptada'l 18 de payares de 2004, y miembru de la Organización Internacional de la Francofonía.

El castellán, el portugués y el francés tienen un usu importante dada la inmigración principalmente española dende mediaos del sieglu XX. La población andorrana ye de nacionalidá española (32%), portuguesa (16%) y francesa (6%), ente que la población de nacionalidá andorrana ye del 38% (l'añu 2008 y el 2009 son los únicos años en que los ciudadanos andorranos superen a los de nacionalidá española desque se tienen datos, 1963). Nel casu del castellán y el francés tamién s'esplica'l so usu habitual pol sector turísticu, yá que este ye'l más importante de la economía del país, y los turistes son principalmente españoles y franceses, y tamién poles rellación comerciales con España y Francia.

 Estadístiques 

thumb|400px|Gráficu de llingües maternes.
Según datos del añu 2015, el catalán ye l'idioma más usáu nel país (55,2%), siguíu pol español (37,1%) y nun porcentaxe inferior el portugués (3,8%) y el francés namái en redol al 2. Nuna encuesta d'usos llingüísticos d'Andorra realizada pol Institut d'Estudis Andorrans atalantar# que el 80% cree que'l catalán ye necesariu pa integrase n'Andorra, ente que el 18% piensa que non.

Al respective de la llingua materna o primer llingua, sicasí, l'español ye la primer llingua, col 43,8% de la población, ente que'l catalán ser pal 39,5%.

  Llingua maternaLlingua habitual Catalán  39,5%  55,2% Español  43,8%  37,1% Portugués  18,6%  3,8% Francés  10%  2,2%Otres  8,7%  6,0% Fonte: Encuesta d'usos llingüísticos n'Andorra - 2005

 Idiomes na educación 
El sistema educativu n'Andorra estremar por tres tipos de sistemes compuestu pol sistema andorranu, español y francés. El sistema andorranu depende del Ministeriu d'Educación y Cultura del Gobiernu d'Andorra y foi creáu en 1982, la llingua vehicular d'esta enseñanza ye'l catalán.

El sistema español depende del Ministeriu d'Educación d'España y cuenta con cinco centro de primaria y unu de secundaria. La llingua vehicular d'esti sistema ye'l español. El francés cunta con 14 centros maternales y de primaria y un institutu, el Lycée Comte de Foix, y la llingua vehicular d'este ye'l francés.

Estudiantes escolares por sistema Sistema educativu2004 2005 2006 2007 2008 Sistema andorranu  3.328  3.612  3.800  3.911  4.002 Sistema español  3.499  3.541  3.434  3.390  3.326 Sistema francés  3.650  3.636  3.570  3.549  3.468 Total estudiantes  10.477  10.789  10.804  10.850  10.796  Fonte: Departamentu d'estadística d'Andorra

 Referencies 

 Ver tamién 
 Variedá del idioma español en territorios catalanófonos.
 Demografía d'Andorra

 
Andorra
Andorra
Categoría:Rellación Andorra-España