Cubillos del Sil
{{Llocalidá}}

'''Cubillos del Sil''' ye un conceyu y una villa na Comarca d'[[El Bierzu]], provincia de [[Provincia de Llión|Llión]]. Ye ún de los conceyos llioneses onde se caltién la [[Llionés (llingüística)|llingua llionesa]].<ref>{{Cita web |url=http://www.saber.es/web/biblioteca/libros/tierras-de-leon/html/56/8limites.pdf |títulu=Los límites lingüísticos en El Bierzo vistos en la toponimia. Páx. 86 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20210129122953/http://www.saber.es/web/biblioteca/libros/tierras-de-leon/html/56/8limites.pdf |fechaarchivu=2021-01-29 }}</ref>

== Historia ==
[[Archivu:Spain & Portugal 1838 John Betts (detalle bierzo).jpg|miniatura|Detalle del mapa ''Spain and Portugal'', realizáu en 1838 por John Betts, nel que pue vese Cubiellos del Sil]]

=== Dómina ástur ===
Les primeres muertes de poblamientu humanu nel actual conceyu de Cubiellos del Sil se daten en dómina prerromana, na cual féchense los castros [[ástures]] de Frisnéu, Finolléu y Pousadina. Nel casu del castru de Frisnéu, asitióse nun monte allugáu al norte de la llocalidá de Frisnéu, calteniéndose restos defensivos de les muralles y el foso. Respectu al de Finolléu, allúgase a 1 quilómetru al norte del pueblu de Finolléu, sobre un monte, siendo la so planta redonda. En cuanto al castru de Pousadina o Castromocho, asítiase al norte de Pousadina, nun montículo pizarrosu, teniendo planta allargada, de la que se caltienen restos de los sos murios, lo mesmo que de los fosos que tenía.<ref name=turismu>[http://turismo.aytocubillosdelsil.com/monumentos-relixosos-y-xacimientos-arqueologicos/ Turismu Conceyu de Cubillos del Sil > Afaya Cubillos del Sil > Monumentos relixosos y xacimientos arqueolóxicos]</ref>

=== Dómina Romana ===
Yá en [[dómina romana]], la presencia humana nel conceyu atestíguase tantu pola romanización del castru de Finolléu, como pola esistencia de la calzada romana conocida como ''Vía Nova'', que travesaba'l conceyu,<ref>[https://books.google.es/books?id=9AzjAAAAMAAJ&q= VVAA (1959). ''Zephyrus. Seminariu d'Arqueoloxía. Volúmenes 10-12.'' Salamanca: Universidá de Salamanca. Páxs. 13 y 28]</ref><ref>[https://books.google.es/books?id=HilpAAAAMAAJ&q= VVAA (1970). ''Legio VII Gemina''. Llión: Diputación de Llión. Cátedra de San Isidoro. Institutu Lleonés d'Estudios Romanu-Visigóticos. Páx. 420]</ref> siendo construyida nel sieglu I dempués de Cristu, y que xunía Brácara Augusta (Braga, Portugal) y Astúrica Augusta (Astorga).<ref name=ayto>{{cita web |url=http://cubillosdelsil.ccbierzo.net/portalBierzo/p_20_contenedor1.jsp?seccion=s_fdes_d4_v2.jsp&codbusqueda=988&language=es&codResi=12&codMenuPN=1408&codMenu=1452&layout=p_20_contenedor1.jsp&layout=p_20_contenedor1.jsp |títulu=Conseyu Comarcal del Bierzo > Cubillos del Sil > Información Xeneral |fechaaccesu=8 de payares de 2018 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181109030436/http://cubillosdelsil.ccbierzo.net/portalBierzo/p_20_contenedor1.jsp?seccion=s_fdes_d4_v2.jsp&codbusqueda=988&language=es&codResi=12&codMenuPN=1408&codMenu=1452&layout=p_20_contenedor1.jsp&layout=p_20_contenedor1.jsp |fechaarchivu=9 de payares de 2018 }}</ref>

=== Edá Media ===
Tocantes a la fundación de les llocalidaes que conformen l'actual conceyu de Cubillos, esta se dataría na Alta Edá Media, integrándose'l territoriu municipal nel [[Reinu de Llión]] dende la creación d'esti nel añu 910.<ref>[http://ieb.org.es/images/elBierzo/HistoriaDelBierzo/PoblacionOrganizacionTerritorioI.pdf Institutu d'Estudios Bercianos-Diario de León. ''Historia d'El Bierzo. Repoblación y organización del territoriu (I)'']</ref>

Yá na Baxa Edá Media, una crisis del monesteriu de [[Villabuena (Llión)|Villabuena]] nel sieglu XIV, favoreció qu'en 1370 a Gonzalo Berciano de Cubillos se-y otorgaren n'encomienda los llugares de Cubillos, Villabuena o San Xusto, lo que constituyó l'orixe del Señoríu de Cubillos, que nel sieglu XV taba en manos de Aldonza Rodríguez.<ref>[http://www.saber.es/web/biblioteca/libro/tierres-de-leon/html/65/5introduccion.pdf Cavero Domínguez, Gregoria (1986). ''Introducción a la nobleza y señoríos del Bierzo baxu-medieval: Estudiu y Fuentes''. Tierres de Llión: Revista de la Diputación Provincial de Llión. Vol. 26. nᵘ 65. Páx. 90]</ref>

Nesti mesmu sieglu, col amenorgamientu de ciudaes con votu en Cortes a partir de les Cortes de 1425, Cubillos y el restu de llocalidaes del conceyu pasaron a tar representaes per [[Llión]] nes Cortes de la Corona, lo que-yos fizo formar parte de la provincia de Llión na Edá Moderna, asitiándose dientro d'esta nel partíu de Ponferrada.<ref>[http://bibliotecadigital.rah.es/dgbrah/es/consulta/registro.cmd?id=12659 López, Tomás (1786). ''Mapa xeográficu del Partíu de Ponferrada, que suelen llamar regularmente provincia del Bierzo. Tamién comprehende la Gobernación de Cabrera y los Conceyos de Ḷḷaciana, Ribas del Sil de riba y de abaxo, siendo toos partes de la provincia de Llión'']</ref>

=== Edá Moderna ===
Yá na Edá Moderna, por cuenta de la adscripción territorial al reinu llionés del territoriu de Cubillos dende l'Alta Edá Media, mientres tola Edá Moderna les llocalidaes del conceyu formaron parte de la xurisdicción del «Adelantamientu del reinu de Llión».<ref>[https://books.google.es/books?id=D0OwDAAAQBAJ&pg= Salgado Fuentes, Carlos Javier (2016). ''La evolución de la identidad regional en los territorios del antiguo Reino de León (Salamanca, Zamora y León)''. Salamanca: Universidá de Salamanca. Páx. 153 y ss.]</ref>

Nesta dómina, el Señoríu de Cubillos integraba los pueblos de Cabanas de la Dornilla, Pousadina y Cubillos, teniendo'l so dominiu nel [[sieglu XVIII]] Luis Losada Quiroga, quien yera tamién titular de los señoríos nobiliarios de Tombrio de riba y Villamartín del Sil. En cuanto al gobiernu de los pueblos que formaben parte del señoríu, atopábense gobernaos por conceyos, que los sos miembros yeren escoyíos polos vecinos el día d'Añu Nuevu, recayendo la xusticia nos xueces pedáneos, que yeren nomaos por Luis Losada Quiroga como Señor de Cubillos, o nel so defectu a propuesta de los miembros del conceyu. Nesti casu los xueces pedáneos solo teníen potestá pa impartir xusticia sobre causes menores, tando suxetos el restu de procesos a la xusticia ordinaria.<ref name=ayto/>

=== Edá Contemporánea ===
Darréu, na Edá Contemporánea, en [[1821]] Cubiellos del Sil y el restu de llocalidaes del actual conceyu pasaron a formar parte de la provincia de Villafranca,<ref>[http://ieb.org.es/images/elBierzo/HistoriaDelBierzo/LaProvinciaDeElBierzo.pdf Institutu d'Estudios Bercianos-Diario de León: La provincia d'El Bierzo]</ref> magar al perder esta'l so status provincial al rematar el [[Trieniu Lliberal]], na división de 1833 quedaron adscrites a la [[provincia de Llión]], dientro de la [[Rexón Lleonesa]].<ref>{{cita web |títulu= Real Decretu de 30 de payares de 1833 sobro la división civil de territoriu español na Península ya islles axacentes en 49 provincies |idioma= castellanu |añu= 1833 |publicación= Gaceta de Madrid |url= http://es.wikisource.org/wiki/Real_Decreto_de_30_de_noviembre_de_1833 }}</ref>

Finalmente, el conceyu de Cubiellos del Sil quedó configuráu cola so actual estensión en 1988, cuando integró nel so senu l'hasta entós conceyu de Frisnéu, del cual dependíen de la mesma les poblaciones de [[Finolledo|Finolléu]] y [[Tombrio de riba]], que quedaron adscrites a los conceyos de Cubillos (nel casu de Frisnéu y Finolléu) y Toreno (nel casu de Tombrio).<ref>[https://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-1988-5289 Decretu 255/1987, de 29 d'ochobre, pol que s'aprueba la incorporación voluntaria del conceyu de Fresnéu a los conceyos estremeros de Cubillos del Sil y Toreno (Llión).]</ref>

== Alministración llocal ==
El plenu de la casa conceyu ta formáu pol alcalde y 8 conceyales más.

; Llista d'alcaldes

{| {{tablaguapa}}
|Periodu
|Alcalde
|Partíu
|Otros cargos
|-
| -1999
|[[Blas Ramón Andrés]]
|[[Partido Popular|PP]]
|
|-
|1999-2015
|[[José Luis Ramón Corral]]
|[[PSOE]]
|Presidente del [[Conseyu Comarcal d'El Bierzu]] (2007-2011)
|-
|2015-
|[[Antonio Cuellas]]
|[[PSOE]]
|
|}

== Demografía ==
Según el nomenclátor de 2017, los habitantes del conceyu se distribuyíen nes entidades de población de:
{| class="wikitable col3der col4der col5der"
|-
! Entidá !! Categoría histórica !! Población<br />empadronada<br />(2017)!!Altitú<br />(m)!! Distancia a<br >la capital<br />(km)
|-
| [[Cabañas de la Dornilla]] || llugar || 226 || 590 || 1,50
|-
| '''Cubillos del Sil'''||[[villa (población)|villa]] || 1316 || 580 || 120,00 
|-
| [[Finolledo]] || llugar || 69 || 710 || 4,00 
|-
| [[Fresnedo (Llión)|Fresnedo]]|| villa || 212 || 740 || 5,50
|-
| Cubillinos || llugar || 10 || 630 || 1,70 
|-
| Posadina || llugar || 26 || 610 || 0,60
|}
Los llugares de Cubillines y Pousadina formen la ''entidá coleutiva de población'', cola categoría histórica de [[pedanía]], de [[Cubillinos-Posadina|Cubillines-Pousadina]].

== Folixes ==
* [[10 de xunetu]] — San Cristóbal
* [[16 d'agostu]] — San Roque

== Personaxes conocíos ==
Llugar de nacencia del xeneral del Exércitu don [[Severo Gómez Nuñez]], gobernador civil de [[Cádiz]], diputáu nes cortes xenerales, direutor del Diariuño del Ejército, de l'Habana. Gómez Nuñez, amás de ser artilleru ya inxenieru industrial, yera llicenciáu en ciencies y eminente químicu, siendo autor de diversos llibros sobre la química de los esplosivos.

== Llocalidaes ==
El conceyu de Cubiellos del Sil ta conformáu poles siguientes llocalidaes:

* [[Cabañas de la Dornilla]]
* [[Cubillinos]]
* Cubillos del Sil
* [[Finolledo]]
* [[Fresnedo (Cubillos del Sil)|Fresnedo]]
* [[Posadina]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{enllaces llocalidá}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Conceyos de la provincia de Lleón]]
[[Categoría:Llocalidaes de la provincia de Lleón]]
[[Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial]]
Cubillos del Sil ye un conceyu y una villa na Comarca d'El Bierzu, provincia de Llión. Ye ún de los conceyos llioneses onde se caltién la llingua llionesa.

 Historia 
miniatura|Detalle del mapa Spain and Portugal, realizáu en 1838 por John Betts, nel que pue vese Cubiellos del Sil

 Dómina ástur 
Les primeres muertes de poblamientu humanu nel actual conceyu de Cubiellos del Sil se daten en dómina prerromana, na cual féchense los castros ástures de Frisnéu, Finolléu y Pousadina. Nel casu del castru de Frisnéu, asitióse nun monte allugáu al norte de la llocalidá de Frisnéu, calteniéndose restos defensivos de les muralles y el foso. Respectu al de Finolléu, allúgase a 1 quilómetru al norte del pueblu de Finolléu, sobre un monte, siendo la so planta redonda. En cuanto al castru de Pousadina o Castromocho, asítiase al norte de Pousadina, nun montículo pizarrosu, teniendo planta allargada, de la que se caltienen restos de los sos murios, lo mesmo que de los fosos que tenía.Turismu Conceyu de Cubillos del Sil > Afaya Cubillos del Sil > Monumentos relixosos y xacimientos arqueolóxicos

 Dómina Romana 
Yá en dómina romana, la presencia humana nel conceyu atestíguase tantu pola romanización del castru de Finolléu, como pola esistencia de la calzada romana conocida como Vía Nova, que travesaba'l conceyu,VVAA (1959). Zephyrus. Seminariu d'Arqueoloxía. Volúmenes 10-12. Salamanca: Universidá de Salamanca. Páxs. 13 y 28VVAA (1970). Legio VII Gemina. Llión: Diputación de Llión. Cátedra de San Isidoro. Institutu Lleonés d'Estudios Romanu-Visigóticos. Páx. 420 siendo construyida nel sieglu I dempués de Cristu, y que xunía Brácara Augusta (Braga, Portugal) y Astúrica Augusta (Astorga).

 Edá Media 
Tocantes a la fundación de les llocalidaes que conformen l'actual conceyu de Cubillos, esta se dataría na Alta Edá Media, integrándose'l territoriu municipal nel Reinu de Llión dende la creación d'esti nel añu 910.Institutu d'Estudios Bercianos-Diario de León. Historia d'El Bierzo. Repoblación y organización del territoriu (I)

Yá na Baxa Edá Media, una crisis del monesteriu de Villabuena nel sieglu XIV, favoreció qu'en 1370 a Gonzalo Berciano de Cubillos se-y otorgaren n'encomienda los llugares de Cubillos, Villabuena o San Xusto, lo que constituyó l'orixe del Señoríu de Cubillos, que nel sieglu XV taba en manos de Aldonza Rodríguez.Cavero Domínguez, Gregoria (1986). Introducción a la nobleza y señoríos del Bierzo baxu-medieval: Estudiu y Fuentes. Tierres de Llión: Revista de la Diputación Provincial de Llión. Vol. 26. nᵘ 65. Páx. 90

Nesti mesmu sieglu, col amenorgamientu de ciudaes con votu en Cortes a partir de les Cortes de 1425, Cubillos y el restu de llocalidaes del conceyu pasaron a tar representaes per Llión nes Cortes de la Corona, lo que-yos fizo formar parte de la provincia de Llión na Edá Moderna, asitiándose dientro d'esta nel partíu de Ponferrada.López, Tomás (1786). Mapa xeográficu del Partíu de Ponferrada, que suelen llamar regularmente provincia del Bierzo. Tamién comprehende la Gobernación de Cabrera y los Conceyos de Ḷḷaciana, Ribas del Sil de riba y de abaxo, siendo toos partes de la provincia de Llión

 Edá Moderna 
Yá na Edá Moderna, por cuenta de la adscripción territorial al reinu llionés del territoriu de Cubillos dende l'Alta Edá Media, mientres tola Edá Moderna les llocalidaes del conceyu formaron parte de la xurisdicción del «Adelantamientu del reinu de Llión».Salgado Fuentes, Carlos Javier (2016). La evolución de la identidad regional en los territorios del antiguo Reino de León (Salamanca, Zamora y León). Salamanca: Universidá de Salamanca. Páx. 153 y ss.

Nesta dómina, el Señoríu de Cubillos integraba los pueblos de Cabanas de la Dornilla, Pousadina y Cubillos, teniendo'l so dominiu nel sieglu XVIII Luis Losada Quiroga, quien yera tamién titular de los señoríos nobiliarios de Tombrio de riba y Villamartín del Sil. En cuanto al gobiernu de los pueblos que formaben parte del señoríu, atopábense gobernaos por conceyos, que los sos miembros yeren escoyíos polos vecinos el día d'Añu Nuevu, recayendo la xusticia nos xueces pedáneos, que yeren nomaos por Luis Losada Quiroga como Señor de Cubillos, o nel so defectu a propuesta de los miembros del conceyu. Nesti casu los xueces pedáneos solo teníen potestá pa impartir xusticia sobre causes menores, tando suxetos el restu de procesos a la xusticia ordinaria.

 Edá Contemporánea 
Darréu, na Edá Contemporánea, en 1821 Cubiellos del Sil y el restu de llocalidaes del actual conceyu pasaron a formar parte de la provincia de Villafranca,Institutu d'Estudios Bercianos-Diario de León: La provincia d'El Bierzo magar al perder esta'l so status provincial al rematar el Trieniu Lliberal, na división de 1833 quedaron adscrites a la provincia de Llión, dientro de la Rexón Lleonesa.

Finalmente, el conceyu de Cubiellos del Sil quedó configuráu cola so actual estensión en 1988, cuando integró nel so senu l'hasta entós conceyu de Frisnéu, del cual dependíen de la mesma les poblaciones de Finolléu y Tombrio de riba, que quedaron adscrites a los conceyos de Cubillos (nel casu de Frisnéu y Finolléu) y Toreno (nel casu de Tombrio).Decretu 255/1987, de 29 d'ochobre, pol que s'aprueba la incorporación voluntaria del conceyu de Fresnéu a los conceyos estremeros de Cubillos del Sil y Toreno (Llión).

 Alministración llocal 
El plenu de la casa conceyu ta formáu pol alcalde y 8 conceyales más.

 Llista d'alcaldes

PerioduAlcaldePartíuOtros cargos -1999Blas Ramón AndrésPP1999-2015José Luis Ramón CorralPSOEPresidente del Conseyu Comarcal d'El Bierzu (2007-2011)2015-Antonio CuellasPSOE

 Demografía 
Según el nomenclátor de 2017, los habitantes del conceyu se distribuyíen nes entidades de población de:
 Entidá  Categoría histórica  Poblaciónempadronada(2017)Altitú(m) Distancia ala capital(km) Cabañas de la Dornilla  llugar  226  590  1,50 Cubillos del Silvilla  1316  580  120,00  Finolledo  llugar  69  710  4,00  Fresnedo villa  212  740  5,50 Cubillinos  llugar  10  630  1,70  Posadina  llugar  26  610  0,60
Los llugares de Cubillines y Pousadina formen la entidá coleutiva de población, cola categoría histórica de pedanía, de Cubillines-Pousadina.

 Folixes 
 10 de xunetu — San Cristóbal
 16 d'agostu — San Roque

 Personaxes conocíos 
Llugar de nacencia del xeneral del Exércitu don Severo Gómez Nuñez, gobernador civil de Cádiz, diputáu nes cortes xenerales, direutor del Diariuño del Ejército, de l'Habana. Gómez Nuñez, amás de ser artilleru ya inxenieru industrial, yera llicenciáu en ciencies y eminente químicu, siendo autor de diversos llibros sobre la química de los esplosivos.

 Llocalidaes 
El conceyu de Cubiellos del Sil ta conformáu poles siguientes llocalidaes:

 Cabañas de la Dornilla
 Cubillinos
 Cubillos del Sil
 Finolledo
 Fresnedo
 Posadina

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Conceyos de la provincia de Lleón
Categoría:Llocalidaes de la provincia de Lleón
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial