Silabariu xipriota
{{Ficha de sistema d'escritura |nome =
Silabariu xipriota |exemplu =
Idalion tablet.jpg
|tamañu_imaxe = 270px
|imaxe_pie = Inscripción en silabariu xipriota topada en [[Idalión]]
|tipu = Silabariu |idiomes
= [[Griegu antiguu]]<br/>Dialectu [[Arcado-chipriota]]
|dómina = 1100&nbsp;e.&nbsp;C.- 400&nbsp;e.&nbsp;C.
|estáu = descifráu |rellacionáu =
[[Llinial B]]
|iso15924 = Cprt
|unicode = [http://www.unicode.org/charts/PDF/U10800.pdf U+10800–U+1083F]
}}

El '''silabariu chipriota''' ye un antiguu sistema d'escritura usáu na isla de [[Xipre]] pa notar l'idioma [[griegu antiguu]] y tamién n'ocasiones el [[idioma eteochipriota]].

Utilizóse posiblemente dende'l [[sieglu XI e.C.|sieglu XI&nbsp;e.&nbsp;C.]] hasta'l [[sieglu IV e.C.|sieglu IV&nbsp;e.&nbsp;C.]], en que foi reemplazáu pol [[Escritura (llingüística)|sistema d'escritura]] alfabéticu. 

Constaba de 56 signos, que representaben [[sílaba|sílabes]] acabaes siempres en [[vocal]]. Nesti tipu d'escritura nun s'usaben [[ideograma|ideogrames]].

La mayoría de les inscripciones apaecieron na isla de Xipre, en llugares como [[Kouklia]] (antigua [[Pafos]]), [[Akanthou]] y [[Enkomi]], pero tamién apaecieron inscripciones en [[Basilicata|Lucania]], [[Delfos]] y la [[Calcídica|Península de Calcidia]]. 

El [[corpus]] del silabariu xipriota ye d'aproximao mil cien inscripciones, de les qu'unes trenta tán nel denomináu idioma eteochipriota y el restu, en griegu.

== Orixe ==

Alderícase cuál foi'l momentu históricu del so orixe, pero probablemente tenga d'asitiase na [[Edá del Bronce]]. Considérase que ye deriváu d'otru sistema silábicu llamáu [[silabariu chipro-minoicu]], deriváu de la mesma del sistema d'escritura [[Creta|cretense]] denomináu [[Llinial A]]. A diferencia d'otros sistemes d'[[Silabariu (sistema d'escritura)|escritura silábicos]] que dexaron d'utilizase a la fin de la [[Edá del Bronce]] (como'l [[Llinial B]], tamién usáu pa notar la llingua griega antigua), el silabariu xipriota siguió utilizándose en Xipre hasta la [[dómina helenística]].

== Estructura del silabariu ==

El silabariu representa soníos con una consonante siguida d'una sílaba (''za'', ''jo'', etc.), anque les vocales tamién pueden tar ensin consonantes. El silabariu ye'l siguiente:<ref name="alanwood">[http://www.alanwood.net/unicode/cypriot_syllabary.html Artículu del silabariu chipriota] na web d'[[Unicode]] [http://www.alanwood.net www.alanwood.net]</ref>

<center>
{| border="1" align="center" {{tablaguapa}}
|+ align="center" style="background:DarkSlateGray; color:white"|'''Silabariu chipriota'''
! width="60 px" style="background:LightGray; color:Black"| &nbsp;
! width="60 px" style="background:LightGray; color:Black"|-a
!width="60 px" style="background:LightGray; color:Black"|-e
!width="60 px" style="background:LightGray; color:Black"|-i
! width="60 px" style="background:LightGray; color:Black"|-o
!width="60 px" style="background:LightGray; color:Black"|-u
|-align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''&nbsp;''' || 𐠀 || 𐠁 || 𐠂 || 𐠃 || 𐠄
|- align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''w-''' || 𐠲 || 𐠳 || 𐠴 || 𐠵 || &nbsp;
|- align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''z-''' || 𐠼 || &nbsp; || &nbsp; || &nbsp; || &nbsp;
|- align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''j-''' || 𐠅 || &nbsp; || &nbsp; || 𐠈 || &nbsp;
|- align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''k-''', '''g-''', '''kh-''' || 𐠊 || 𐠋 || 𐠌 || 𐠍 || 𐠎
|- align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''l-''' || 𐠏 || 𐠐 || 𐠑 || 𐠒 || 𐠓
|- align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''m-''' || 𐠔 || 𐠕 || 𐠖 || 𐠗 || 𐠘
|- align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''n-''' || 𐠙 || 𐠚 || 𐠛 || 𐠜 || 𐠝
|- align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''ks-''' || 𐠷 || 𐠸 || &nbsp; || 𐠿 || &nbsp;
|- align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''p-''', '''b-''', '''ph-''' || 𐠞 || 𐠟 || 𐠠 || 𐠡 || 𐠢
|- align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''r-''' || 𐠣 || 𐠤 || 𐠥 || 𐠦 || 𐠧
|- align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''s-''' || 𐠨 || 𐠩 || 𐠪 || 𐠫 || 𐠬
|- align="center"
|style="background:LightGray; color:Black"| '''t-''', '''d-''', '''th-''' || 𐠭 || 𐠮 || 𐠯 || 𐠰 || 𐠱
|}
</center>

== Desciframientu ==

El so desciframientu producir en [[1871]], gracies al descubrimientu de delles inscripciones de dómina helenística escrites tantu en silabariu xipriota como en [[griegu antiguu]] nel [[xacimientu arqueolóxicu|sitiu arqueolóxicu]] d'[[Amatunte]] (en griegu modernu ''Αμαθούς''). 

Esti fechu por sigo solo constitúi una prueba fundamental de qu'en Xipre nun sumió la escritura mientres la [[Edá Escura]], lo que se vio confirmáu pol afayu d'una inscripción nesti sistema d'escritura nuna [[espada]] que foi datada nel sieglu XI&nbsp;e.&nbsp;C. La pallabra escrita na espada, ''Ofeltas'', d'orixe griegu, foi interpretada como'l nome del so propietariu.

== Notes y referencies ==

{{llistaref}}

== Bibliografía ==

*Luis García Iglesias. ''Los oríxenes del pueblu griegu''. Madrid, Síntesis, 2000. ISBN 84-7738-520-3.
*Pierre Carlier. ''Homero''. Madrid, Akal, 2005. ISBN 978-84-460-2151-3.
*Alberto Bernabé y Eugenio R. Luján. ''Introducción al griegu micénicu''. Zaragoza, Universidá de Zaragoza, 2006. ISBN 84-7733-855-8.
 
== Enllaces esternos ==

*[http://www.proel.org/alfabetos/chipriot.html Páxina avera del sistema d'escritura silábico usáu en Xipre.]
*[http://www.omniglot.com/writing/cypriot.htm Omniglot.com - Cypriot Syllabary] (n'inglés).
*[http://www.ancientscripts.com/cypriot.html Ancientscripts.com - Cypriot] (n'inglés).
*[http://www.flickr.com/photos/simosx/169590746/ Imaxe d'inscripción en silabariu chipriota]

{{ORDENAR:Chipriota}}



{{Tradubot|Silabario chipriota}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Silabarios]]
[[Categoría:Llingües de Xipre]]
[[Categoría:Historia de Xipre]]
El silabariu chipriota ye un antiguu sistema d'escritura usáu na isla de Xipre pa notar l'idioma griegu antiguu y tamién n'ocasiones el idioma eteochipriota.

Utilizóse posiblemente dende'l sieglu XI e. C. hasta'l sieglu IV e. C., en que foi reemplazáu pol sistema d'escritura alfabéticu. 

Constaba de 56 signos, que representaben sílabes acabaes siempres en vocal. Nesti tipu d'escritura nun s'usaben ideogrames.

La mayoría de les inscripciones apaecieron na isla de Xipre, en llugares como Kouklia (antigua Pafos), Akanthou y Enkomi, pero tamién apaecieron inscripciones en Lucania, Delfos y la Península de Calcidia. 

El corpus del silabariu xipriota ye d'aproximao mil cien inscripciones, de les qu'unes trenta tán nel denomináu idioma eteochipriota y el restu, en griegu.

 Orixe 

Alderícase cuál foi'l momentu históricu del so orixe, pero probablemente tenga d'asitiase na Edá del Bronce. Considérase que ye deriváu d'otru sistema silábicu llamáu silabariu chipro-minoicu, deriváu de la mesma del sistema d'escritura cretense denomináu Llinial A. A diferencia d'otros sistemes d'escritura silábicos que dexaron d'utilizase a la fin de la Edá del Bronce (como'l Llinial B, tamién usáu pa notar la llingua griega antigua), el silabariu xipriota siguió utilizándose en Xipre hasta la dómina helenística.

 Estructura del silabariu 

El silabariu representa soníos con una consonante siguida d'una sílaba (za, jo, etc.), anque les vocales tamién pueden tar ensin consonantes. El silabariu ye'l siguiente:Artículu del silabariu chipriota na web d'Unicode www.alanwood.net

Silabariu chipriota  -a-e-i-o-u    𐠀  𐠁  𐠂  𐠃  𐠄 w-  𐠲  𐠳  𐠴  𐠵    z-  𐠼             j-  𐠅        𐠈    k-, g-, kh-  𐠊  𐠋  𐠌  𐠍  𐠎 l-  𐠏  𐠐  𐠑  𐠒  𐠓 m-  𐠔  𐠕  𐠖  𐠗  𐠘 n-  𐠙  𐠚  𐠛  𐠜  𐠝 ks-  𐠷  𐠸     𐠿    p-, b-, ph-  𐠞  𐠟  𐠠  𐠡  𐠢 r-  𐠣  𐠤  𐠥  𐠦  𐠧 s-  𐠨  𐠩  𐠪  𐠫  𐠬 t-, d-, th-  𐠭  𐠮  𐠯  𐠰  𐠱

 Desciframientu 

El so desciframientu producir en 1871, gracies al descubrimientu de delles inscripciones de dómina helenística escrites tantu en silabariu xipriota como en griegu antiguu nel sitiu arqueolóxicu d'Amatunte (en griegu modernu Αμαθούς). 

Esti fechu por sigo solo constitúi una prueba fundamental de qu'en Xipre nun sumió la escritura mientres la Edá Escura, lo que se vio confirmáu pol afayu d'una inscripción nesti sistema d'escritura nuna espada que foi datada nel sieglu XI e. C. La pallabra escrita na espada, Ofeltas, d'orixe griegu, foi interpretada como'l nome del so propietariu.

 Notes y referencies 

 Bibliografía 

Luis García Iglesias. Los oríxenes del pueblu griegu. Madrid, Síntesis, 2000. ISBN 84-7738-520-3.
Pierre Carlier. Homero. Madrid, Akal, 2005. ISBN 978-84-460-2151-3.
Alberto Bernabé y Eugenio R. Luján. Introducción al griegu micénicu. Zaragoza, Universidá de Zaragoza, 2006. ISBN 84-7733-855-8.
 
 Enllaces esternos 

Páxina avera del sistema d'escritura silábico usáu en Xipre.
Omniglot.com - Cypriot Syllabary (n'inglés).
Ancientscripts.com - Cypriot (n'inglés).
Imaxe d'inscripción en silabariu chipriota

Categoría:Silabarios
Categoría:Llingües de Xipre
Categoría:Historia de Xipre