Ofu-Olosega
{{Xeografía|mapa=Samoa|Ofu-Olosega}}
'''Ofu''' y '''Olosega''' son parte d'un doble volcán nel [[Islles Manuʻa|grupu Manu‘a]] de les [[Samoa|Islles Samoa]]; parte de [[Samoa Americana]]. Les islles mellices, tan formaes por [[Volcán|volcan]]es n'escudu, tienen una llongura combinada de 6 km. 

Xeográficamente elles son borrafes volcániques dixebraes pol angostu [[estrechu]] de Asaga de 137 m, una ponte natural de concha [[petón de coral]]. 

Antes de 1970, unu tenía que nadar ente les dos islles cuando la marea taba baxa; güei una ponte d'una vía sobro l'estrechu conecta les villes de la islla de Ofu con aquelles de Olosega.

El picu más altu en Ofu ye'l monte Tumutumu (491m, tamién referíu como Tumu) y la mayor elevación en Olosega ye'l monte Piumafua (629m). La erupción volcánica más recién tuvo llugar en 1866, 3 km al sureste de Olosega.

Trabayos [[Arqueoloxía|arqueolóxicos]] llevaos a cabu nos 1980s afayaron evidencies prehistóriques incluyendo cerámiques, azueles, conches y güesos que fueron significatives pa un mayor entendimientu de la historia antigua de les [[Samoa|Islles Samoa]] y [[Polinesia]]. 

Esto incluyeron muestres d'oxetos de cerámica con traces coloraes que resultaron ser parte de la tradición de la cultura Lapita. El trabayu, lleváu a cabu por un equipu qu'incluyía al especialista n'arqueoloxía del Pacíficu Patrick Vinton Kirch, enfocose nun sitiu llamáu To'aga (''sitio AS-13-1''), a 2 km del estrechu costeru de la mariña sur de Ofu. 

Les resultancies demostraron que el llugar habitose de forma permanente fai alredor de 3 000 años.

== Ofu ==
[[Ficheru:AmSamoa_Ofu_160.JPG|izquierda|miniaturadeimagen|230x230px|Sablera al sur de Ofu vista dende Olosega al traviés del angostu estrechu que les dixebra. L'agudu picu, un dique erosionado, ye llamáu Sunu‘itao.]]
Ofu ye la parte occidental de la formación predresa volcánica de la islla de Ofu-Olosega. L'aldega principal de Ofu ta allugada na sablera occidental, protexida detrás d'un castru fora de sablera (conu de [[Toba volcánica|toba]]) erosionado conocíu como Nu'utele. Ofu tien un pequeñu aeropuertu y un [[Puertu|atracaderu]] que sirve a la población de Ofu y de Olosega. Previu a que'l serviciu aeronáuticu regular fuera descontinuado en 2009, el vuelu dende [[Pagu Pagu]] tomaba alredor de media hora. 
[[Ficheru:Olosega_Native_village_1896.jpg|derecha|miniaturadeimagen|275x275px|L'aldega de Olosega en 1896.]]
La mayor parte de la sablera sureña y los petones de coral acomuñaos son parte del Parque nacional de Samoa Americana. En 2005 el National Park Service d'Estaos Xuníos taba axustando cola municipalidá de l'aldega de Olosega para espandir el parque alredor d'esa islla.

La islla constitúi'l Condáu de Ofu, subdivisión del Distritu de Manu'a. 

Tien un área terrestre de 7.215 km², y tien una población oficial de 289 persones, d'alcuerdu al censu del 2000.

Na mariña sur de la islla asítiase la llaguna de To'aga, que contién una gran diversidá de corales y pexes. 

El sitiu marín foi parte d'investigación y estudiu, dende fai enforma tiempu, sobro los petones de coral y los cambeos climatolóxicos globales.

La islla ye tamién hábitat del foín volador de Samoa (''Pteropus samoensis''), una especie d'esperteyu amenaciáu pola perda del so hábitat.

== Olosega ==
[[Ficheru:Olosega_Village_Aerial_NPS.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|230x230px|Vista aérea - aldega de Olosega a la derecha, Ofu a la izquierda. Dambes islles tán conectaes por una ponte d'una pista, que crucia l'estrechu de Asaga.]]
La islla Olosega ye un remanente del volcán n'escudu Sili, que la so caldera puede xacer somorguiada fora de la sablera norte. 

La erupción volcánica de 1866 produció a 3 km al este de Olosega, un aventexu submarín que s'estiende al este-sureste hasta les cercaníes de Ta‘ū.

La islla forma'l Condáu de Olosega, subdivisión del Distritu de Manu'a. Tien un área terrestre de 5.163 km², y una población oficial de 216 persones según el censu de 2000.

Hai dos aldegues en Olosega: Olosega y Sili. Sili, ta asitiada na sablera que mira al noroeste, agora consiste de tan solo una residencia habitada dempués que gran parte de l'aldega foi destruyida por ciclones (y darréu abandonada).

Casi tola población de Olosega mora agora nel pueblu de Olosega a lo llargo de la sablera que da al suroeste. 

L'aldega de Olosega tamién tien una escuela primaria con instrucción hasta'l novenu grau pa los neños de dambes islles.<ref>[https://www.usgs.gov/volcanoes/ofu-olosega usgs.gov/ Ofu - Olosega, Volcanes.]</ref>

== Galería fotográfica ==
<gallery widths="120px" heights="120px" caption="Galería de Ofu-Olosega">
Ficheru:Olosega Aerial AKK.jpg|
Ficheru:Coralandbeach.jpg|
Ficheru:Snoutsand2.jpg|
Ficheru:Curvedpalm.jpg|
Ficheru:Ofu Olosega NPS.jpg
</gallery>

== Ver tamién ==

* [https://hmong.es/wiki/Archaeology_of_Samoa Arqueoloxia de Samoa, {{en}}]

== Bibliografia ==
* Office of the Governor. 2004. ''Manu‘a ma Amerika''. A brief historical documentary. Manu‘a Centennial. 16 July 1904. 16 July 2004. Office of the Governor, American Samoa Government. 20 p.

== Referencies ==
{{Llistaref}}

== Enllaces esternos ==
*[http://www.soest.hawaii.edu/pibhmc/cms/data-by-location/american-samoa/ofu-and-olosega/ soest.hawaii.edu/ {{en}}] Ofu-Olosega, Bathymetry, Backscatter, Optical, Validation, Geomorphology, Mapas. 
*[http://www.soest.hawaii.edu/pibhmc/cms/data-by-location/american-samoa/ofu-and-olosega/ofu-and-olosega-bathymetry/ soest.hawaii.edu/ {{en}}], bathymetry.
*{{Enllaz rotu|1=soest.hawaii.edu/ {{en}} |2=http://www.soest.hawaii.edu/pibhmc/cms/data-by-location/american-samoa/ofu-and-olosega/ofu-and |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }}.Geomorfologia

{{commonscat}}
{{Control d'autoridaes}}
[[Categoría:Volcanes]]
[[Categoría:Archipiélagos]]
[[Categoría:Oceanía]]
[[Categoría:Islles d'Oceanía]]
Ofu y Olosega son parte d'un doble volcán nel grupu Manu‘a de les Islles Samoa; parte de Samoa Americana. Les islles mellices, tan formaes por volcanes n'escudu, tienen una llongura combinada de 6 km. 

Xeográficamente elles son borrafes volcániques dixebraes pol angostu estrechu de Asaga de 137 m, una ponte natural de concha petón de coral. 

Antes de 1970, unu tenía que nadar ente les dos islles cuando la marea taba baxa; güei una ponte d'una vía sobro l'estrechu conecta les villes de la islla de Ofu con aquelles de Olosega.

El picu más altu en Ofu ye'l monte Tumutumu (491m, tamién referíu como Tumu) y la mayor elevación en Olosega ye'l monte Piumafua (629m). La erupción volcánica más recién tuvo llugar en 1866, 3 km al sureste de Olosega.

Trabayos arqueolóxicos llevaos a cabu nos 1980s afayaron evidencies prehistóriques incluyendo cerámiques, azueles, conches y güesos que fueron significatives pa un mayor entendimientu de la historia antigua de les Islles Samoa y Polinesia. 

Esto incluyeron muestres d'oxetos de cerámica con traces coloraes que resultaron ser parte de la tradición de la cultura Lapita. El trabayu, lleváu a cabu por un equipu qu'incluyía al especialista n'arqueoloxía del Pacíficu Patrick Vinton Kirch, enfocose nun sitiu llamáu To'aga (sitio AS-13-1), a 2 km del estrechu costeru de la mariña sur de Ofu. 

Les resultancies demostraron que el llugar habitose de forma permanente fai alredor de 3 000 años.

 Ofu 
izquierda|miniaturadeimagen|230x230px|Sablera al sur de Ofu vista dende Olosega al traviés del angostu estrechu que les dixebra. L'agudu picu, un dique erosionado, ye llamáu Sunu‘itao.
Ofu ye la parte occidental de la formación predresa volcánica de la islla de Ofu-Olosega. L'aldega principal de Ofu ta allugada na sablera occidental, protexida detrás d'un castru fora de sablera (conu de toba) erosionado conocíu como Nu'utele. Ofu tien un pequeñu aeropuertu y un atracaderu que sirve a la población de Ofu y de Olosega. Previu a que'l serviciu aeronáuticu regular fuera descontinuado en 2009, el vuelu dende Pagu Pagu tomaba alredor de media hora. 
derecha|miniaturadeimagen|275x275px|L'aldega de Olosega en 1896.
La mayor parte de la sablera sureña y los petones de coral acomuñaos son parte del Parque nacional de Samoa Americana. En 2005 el National Park Service d'Estaos Xuníos taba axustando cola municipalidá de l'aldega de Olosega para espandir el parque alredor d'esa islla.

La islla constitúi'l Condáu de Ofu, subdivisión del Distritu de Manu'a. 

Tien un área terrestre de 7.215 km², y tien una población oficial de 289 persones, d'alcuerdu al censu del 2000.

Na mariña sur de la islla asítiase la llaguna de To'aga, que contién una gran diversidá de corales y pexes. 

El sitiu marín foi parte d'investigación y estudiu, dende fai enforma tiempu, sobro los petones de coral y los cambeos climatolóxicos globales.

La islla ye tamién hábitat del foín volador de Samoa (Pteropus samoensis), una especie d'esperteyu amenaciáu pola perda del so hábitat.

 Olosega 
izquierda|miniaturadeimagen|230x230px|Vista aérea - aldega de Olosega a la derecha, Ofu a la izquierda. Dambes islles tán conectaes por una ponte d'una pista, que crucia l'estrechu de Asaga.
La islla Olosega ye un remanente del volcán n'escudu Sili, que la so caldera puede xacer somorguiada fora de la sablera norte. 

La erupción volcánica de 1866 produció a 3 km al este de Olosega, un aventexu submarín que s'estiende al este-sureste hasta les cercaníes de Ta‘ū.

La islla forma'l Condáu de Olosega, subdivisión del Distritu de Manu'a. Tien un área terrestre de 5.163 km², y una población oficial de 216 persones según el censu de 2000.

Hai dos aldegues en Olosega: Olosega y Sili. Sili, ta asitiada na sablera que mira al noroeste, agora consiste de tan solo una residencia habitada dempués que gran parte de l'aldega foi destruyida por ciclones (y darréu abandonada).

Casi tola población de Olosega mora agora nel pueblu de Olosega a lo llargo de la sablera que da al suroeste. 

L'aldega de Olosega tamién tien una escuela primaria con instrucción hasta'l novenu grau pa los neños de dambes islles.usgs.gov/ Ofu - Olosega, Volcanes.

 Galería fotográfica 

 Ver tamién 

 Arqueoloxia de Samoa, 

 Bibliografia 
 Office of the Governor. 2004. Manu‘a ma Amerika. A brief historical documentary. Manu‘a Centennial. 16 July 1904. 16 July 2004. Office of the Governor, American Samoa Government. 20 p.

 Referencies 

 Enllaces esternos 
soest.hawaii.edu/  Ofu-Olosega, Bathymetry, Backscatter, Optical, Validation, Geomorphology, Mapas. 
soest.hawaii.edu/ , bathymetry.
.Geomorfologia

Categoría:Volcanes
Categoría:Archipiélagos
Categoría:Oceanía
Categoría:Islles d'Oceanía