Puertu de Rijeka
{{puertu}}

El '''Puertu de Rijeka''' ({{lang-hr|Luka Rijeka}}) ye un [[puertu|puertu marítimu]] allugáu en [[Rijeka]], [[Croacia]], a veres del [[Badea de Kvarner|golfu del Quarnero]] nel [[mar Adriáticu]]. Los primeros rexistros del puertu daten de [[1281]]. Foi'l puertu principal del [[Reinu d'Hungría]] nel [[sieglu XIX]] y entamos del [[sieglu XX]], de [[Yugoslavia]] dende la [[Segunda Guerra Mundial]] hasta [[1991]] y de [[Croacia]] dende la so independencia. Anguaño, ye'l puertu más grande de Croacia con un rendimientu de carga de 10,2 millones de tonelaes (2010), sobremanera de [[petroleu]], carga xeneral y [[carga a granel]], y 137.048 [[TEU (unidá de midida)|TEUs]]. En [[2008]], el puertu de Rijeka rexistró 4.376 llegaes de buques. Ye alministráu pola Autoridá portuaria de Rijeka.

En [[2011]], Luka Rijeka, un [[Concesión|concesionariu]] del puertu de Rijeka robló un contratu d'asociación estratéxica con International Container Terminal Services Inc. (ICTSI) y con Jadranska vrata, el segundu concesionariu del puertu, pa operar el terminal de contenedores. L'asociación tien como oxetivu ampliar la capacidá del terminal a 600.000 TEUs. El plan maestru de desenvolvimientu, ellaboráu pol Grupu Marítimu Rotterdam, especifica una espansión de les instalaciones portuaries pa 2030, incluyendo la construcción d'un gran terminal de contenedores en [[Omišalj]] na isla [[Krk]]. El tercer concesionariu ye Jadranski naftovod (JANAF), qu'opera un depósitu de petroleu en Omišalj.

== Historia ==
[[Ficheru:Fiume--outlawsdiary00tormuoft.png|thumb|left|250px|alt=Botes nel puertu, la ciudá ye visible al fondu.|Fotografía de [[1923]] del Puertu de Rijeka.]]
[[Ficheru:Fiume (Rijeka) bombing by RAF in 1944.jpg|thumb|left|250px|alt=Vista aérea del puertu y columnes de fumu causaes por esplosión con un bombarderu al frente.|Bombardéu de la [[Royal Air Force]] del Puertu de Rijeka, [[1944]].]]
El primer rexistru d'un puertu en [[Rijeka]] data de [[1281]], cuando'l [[Maggior Consiglio]] de la [[República de Venecia]] informó d'un conflictu de los comerciantes venecianos colos estelleros de [[Zadar]] y [[Rab]]. En 1719, el Puertu de Rijeka recibió la concesión de [[Zona franca|puertu llibre]] pol [[emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu]] [[Carlos VI del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu|Carlos VI]] y el primer camín que conectaba'l puertu col interior, la vía Carolina, foi completáu en [[1728]].<ref name="LR-history">{{Cita web |editorial=Luka Rijeka d.d. |url=http://www.lukarijeka.hr/en/about_us/history/default.aspx |títulu=History |fechaaccesu=23 d'agostu de 2011 |idioma=inglés |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20140212191833/http://www.lukarijeka.hr/en/about_us/history/default.aspx |fechaarchivu=2014-02-12 }}</ref> Les conexones escontra l'interior fueron ameyoraes progresivamente pola construcción de les víes Josefina y Luisiana en [[1779]] y [[1810]], respeutivamente.<ref name="Klaić-Frankopani">{{Obra citada |apellíu1=[[Vjekoslav Klaić|Klaić]] |nome1=[[Vjekoslav Klaić|V.]] |apellíu2=Strčić |nome2=P. | ampersand=yes |títulu=Krčki Knezovi [[Frankopan|Frankapani]] |editorial=Izdanje ″Matice Hrvatske″ |allugamientu=[[Zagreb]] |volume=Vol. I |añu=1901 |isbn=8670711400 |idioma=croata|fechaaccesu=23 d'agostu de 2011}}</ref>

En [[1776]], Rijeka convertir nun ''[[Corpus separatum (Fiume)|corpus separatum]]'' al interior de la [[Monarquía habsburga]], conocíu so la so noma húngaru-italianu de Fiume y foi tresferíu al [[Reinu d'Hungría]] col fin de fomentar el comerciu. Tres el [[Compromisu Austrohúngaru]] de [[1867]], Rijeka adquirió gran importancia como l'únicu puertu marítimu húngaru y na segunda metá del sieglu XIX foi completáu un nuevu puertu artificial, según llinies ferroviaries a [[Budapest]] vía [[Zagreb]] y a [[Pivka]] na actual [[Eslovenia]], onde se coneuta col Ferrocarril austriacu del sur que xune [[Viena]] con [[Trieste]]. El desenvolvimientu nesti periodu resultó nel ascensu del Puertu de Rijeka al décimu puestu en volume de tresporte ente los puertos europeos, con un picu alcanzáu en [[1913]].<ref name="LR-history"/><ref name="Rijeka-Museum-Port">{{Cita web |editorial=Museum of the City of Rijeka |url=http://muzej-rijeka.hr/rijecka-luka.asp |títulu=Riječka luka |trans_title=The Port of Rijeka |idioma=croata |fechaaccesu=2 de setiembre de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120331073120/http://muzej-rijeka.hr/rijecka-luka.asp |fechaarchivu=2012-03-31 }}</ref><ref name="Mencer-Črnjar-Rijeka">{{Cita publicación |publicación=Ekonomski pregled |autor1=Ivan Mencer |autor2=Mladen Črnjar |idioma=croata |url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=45499 |títulu=Prilog gospodarskoj strategiji razvitka Republike Hrvatske - Riječki prometni pravac| trans_title= Contribution to Economic Development Strategy of the Republic of Croatia - The Rijeka Traffic Direction |páxines=1054-1074 |volume=51 |númberu=9-10 |fecha = ochobre de 2000 |fechaaccesu=2 de setiembre de 2011}}</ref><ref name="Ausgleich">{{Cita llibru |url=https://books.google.com/books/about/D_Annunzio.html?id=OqY4MyZOxZYC |autor=Michael Ledeen |títulu=D'Annunzio: the first duce |páxina=19|editorial=Transaction |añu=2002 |isbn=0765807424 |fechaaccesu=23 d'agostu de 2011}}</ref> Na segunda metá del [[sieglu XIX]], foi construyíu un gran [[ruempefoles]] con [[Muelle (construcción)|muelles]] na mesma ciudá de Rijeka, treslladando la llinia de mariña ente 100 y 200 metros. Nesi periodu, tamién se construyó infraestructura ferroviaria al norte del puertu, xunto con instalaciones d'almacenamientu, edificios alministrativos y otres estructures necesaries. Les instalaciones ferroviaries fueron diseñaes por Jozsef Bainville, ente que'l puertu en sí foi escurríu por Hilarion Pascal, quien primeramente diseñara'l puertu de [[Marsella]], y Antal Hajnal. La esquisa foi presentáu como un puertu modelu na [[Esposición Universal de Viena (1873)|Weltausstellung]] en Viena en [[1873]] y na [[Esposición Universal de París (1878)|Exposition Universelle]] de París en 1878.<ref name="Rijeka-Patching">{{Cita web |editorial=[[Rijeka|Ciudá de Rijeka]] |url=http://www.rijeka.hr/fgs.axd?id=33957 |formatu=PDF |títulu=Patching the city 09 |añu=2009 |fechaaccesu=30 d'agostu de 2011 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120319052134/http://www.rijeka.hr/fgs.axd?id=33957 |fechaarchivu=19 de marzu de 2012 }}</ref>

== Notes y referencies ==
=== Notes ===
{{llistaref|group="N"|2}}

=== Referencies ===
{{llistaref|2}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat|Port of Rijeka}}
* [https://web.archive.org/web/20110830170355/http://213.147.101.201/appletvid.html Webcam] de l'Autoridá portuaria de Rijeka
* Mapes de l'[[Alministración Nacional Oceánica y Atmosférica]]:
:* Agües del Kvarner y axacentes [https://web.archive.org/web/20120324092909/http://www.charts.noaa.gov/NGAViewer/54180.shtml #54180]
:* Rijeka incluyendo Uvala Martinscica [https://web.archive.org/web/20110731112659/http://www.charts.noaa.gov/NGAViewer/54181.shtml #54181]




{{Tradubot|Puerto de Rijeka}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Puertos de Croacia]]
[[Categoría:Mar Adriáticu]]
[[Categoría:Rijeka]]
El Puertu de Rijeka () ye un puertu marítimu allugáu en Rijeka, Croacia, a veres del golfu del Quarnero nel mar Adriáticu. Los primeros rexistros del puertu daten de 1281. Foi'l puertu principal del Reinu d'Hungría nel sieglu XIX y entamos del sieglu XX, de Yugoslavia dende la Segunda Guerra Mundial hasta 1991 y de Croacia dende la so independencia. Anguaño, ye'l puertu más grande de Croacia con un rendimientu de carga de 10,2 millones de tonelaes (2010), sobremanera de petroleu, carga xeneral y carga a granel, y 137.048 TEUs. En 2008, el puertu de Rijeka rexistró 4.376 llegaes de buques. Ye alministráu pola Autoridá portuaria de Rijeka.

En 2011, Luka Rijeka, un concesionariu del puertu de Rijeka robló un contratu d'asociación estratéxica con International Container Terminal Services Inc. (ICTSI) y con Jadranska vrata, el segundu concesionariu del puertu, pa operar el terminal de contenedores. L'asociación tien como oxetivu ampliar la capacidá del terminal a 600.000 TEUs. El plan maestru de desenvolvimientu, ellaboráu pol Grupu Marítimu Rotterdam, especifica una espansión de les instalaciones portuaries pa 2030, incluyendo la construcción d'un gran terminal de contenedores en Omišalj na isla Krk. El tercer concesionariu ye Jadranski naftovod (JANAF), qu'opera un depósitu de petroleu en Omišalj.

 Historia 
thumb|left|250px|alt=Botes nel puertu, la ciudá ye visible al fondu.|Fotografía de 1923 del Puertu de Rijeka.
thumb|left|250px|alt=Vista aérea del puertu y columnes de fumu causaes por esplosión con un bombarderu al frente.|Bombardéu de la Royal Air Force del Puertu de Rijeka, 1944.
El primer rexistru d'un puertu en Rijeka data de 1281, cuando'l Maggior Consiglio de la República de Venecia informó d'un conflictu de los comerciantes venecianos colos estelleros de Zadar y Rab. En 1719, el Puertu de Rijeka recibió la concesión de puertu llibre pol emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu Carlos VI y el primer camín que conectaba'l puertu col interior, la vía Carolina, foi completáu en 1728. Les conexones escontra l'interior fueron ameyoraes progresivamente pola construcción de les víes Josefina y Luisiana en 1779 y 1810, respeutivamente.

En 1776, Rijeka convertir nun corpus separatum al interior de la Monarquía habsburga, conocíu so la so noma húngaru-italianu de Fiume y foi tresferíu al Reinu d'Hungría col fin de fomentar el comerciu. Tres el Compromisu Austrohúngaru de 1867, Rijeka adquirió gran importancia como l'únicu puertu marítimu húngaru y na segunda metá del sieglu XIX foi completáu un nuevu puertu artificial, según llinies ferroviaries a Budapest vía Zagreb y a Pivka na actual Eslovenia, onde se coneuta col Ferrocarril austriacu del sur que xune Viena con Trieste. El desenvolvimientu nesti periodu resultó nel ascensu del Puertu de Rijeka al décimu puestu en volume de tresporte ente los puertos europeos, con un picu alcanzáu en 1913. Na segunda metá del sieglu XIX, foi construyíu un gran ruempefoles con muelles na mesma ciudá de Rijeka, treslladando la llinia de mariña ente 100 y 200 metros. Nesi periodu, tamién se construyó infraestructura ferroviaria al norte del puertu, xunto con instalaciones d'almacenamientu, edificios alministrativos y otres estructures necesaries. Les instalaciones ferroviaries fueron diseñaes por Jozsef Bainville, ente que'l puertu en sí foi escurríu por Hilarion Pascal, quien primeramente diseñara'l puertu de Marsella, y Antal Hajnal. La esquisa foi presentáu como un puertu modelu na Weltausstellung en Viena en 1873 y na Exposition Universelle de París en 1878.

 Notes y referencies 
 Notes 

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Webcam de l'Autoridá portuaria de Rijeka
 Mapes de l'Alministración Nacional Oceánica y Atmosférica:
 Agües del Kvarner y axacentes #54180
 Rijeka incluyendo Uvala Martinscica #54181

Categoría:Puertos de Croacia
Categoría:Mar Adriáticu
Categoría:Rijeka