Pendón de San Isidoro
[[Ficheru:Pendón de San Isidoro.JPG|thumb|Pendón de San Isidoro tres la restauración del añu [[1900]]. Orixinalmente, en forma de bandera farpada, foi una ellaboración d'ente [[1350]] y [[1375]] realizada a partir de los elementos d'una lleenda haxográfica del sieglu XIII na que San Isidoro intervenía milagrosamente en sofitu del sitiu de Baeza. Sicasí, esta plaza nun foi tomada pola fuercia, sinón que capituló. Amás, los elemendos heráldicos qu'apaecen alusivos a [[Castiella]] y [[Llión (España)|Llión]] solo pueden ser posteriores a 1231.]]
El '''pendón de [[San Isidoro]]''' o '''pendón de [[Baeza (España)|Baeza]]''' ye un emblema [[vexiloloxía|vexilológico]] del tercer cuartu del [[sieglu XIV]] qu'amuesa a [[Isidoro de Sevilla]] como caballeru guerreru, reflexando una lleenda consolidada a finales del [[sieglu XIII]] sobre tomar de [[Baeza (España)|Baeza]] nuna batalla qu'ayudaría a ganar el santu lletráu en [[1147]]. Topar so estrictes midíes de caltenimientu y seguridá nel Muséu de la [[Real Colexata Basílica de San Isidoro]], en [[Llión (España)|Llión]]. Anguaño'l pendón ye consideráu [[reliquia nacional]]{{ensin referencies}}, concediéndose-y honores de [[Capitán Xeneral]] y [[alférez]] perpetuu na persona del Xefe del Estáu español: [[Xuan Carlos I]].

Los elementos figuraos nel pendón, orixinalmente dispuestos nuna bandera farpada, reestructurar nel añu [[1900]] disponiéndose nun pañu de tafetán carmesí adamascáu: 
* La imaxe armada del santu sevillanu a caballu.
* Una nube de la cual sale una mano qu'empuña una espada, más una estrella que la surmonta n'alusión a [[Santiago'l Mayor]].
* Representaciones heráldiques de [[Reinu de Castiella|Castiella]] y [[Reinu de Llión|Llión]].

== Historia ==
Les fontes históriques primaries fiables confirmen, contrariamente a lo que sostién la lleenda, que Baeza nun foi conquistada en 1147, sinón que se rindió por [[Capitulación (rindición)|capitulación]]. Per otru llau, la datación a partir de la versión llexendaria aportada en tradicional que fechaba'l pendón en tiempos d'[[Alfonso VII]] ye incorreuta. A esti respectu, la presencia de les [[Heráldica de Castiella|armes del Reinu de Castiella]], que son posteriores a 1231, constituyíen un anacronismu resalváu por aciu el recursu a esplicar la so presencia como productu d'una interpolación posterior que, sicasí, nunca foi demostrada. Con éses el pendón foi probablemente ellaboráu, na so configuración primitiva, con posterioridá a la lleenda haxográfica del sieglu XIII que consolidó, a finales de dichu sieglu, los elementos que na segunda metá del sieglu XIV (probablemente ente [[1350]] y [[1375]]) quedaríen reflexaos na ellaboración del pendón isidoriano, que tuvo llugar por cuenta de la refundación d'una cofradería que, primeramente, solo foi d'ayuda y sufraxu a los difuntos d'esta sociedá y nun tenía nengún cometíu militar.

== Lleenda ==
El pendón reflexa una lleenda de finales del sieglu XIII que rellata cómo nel branu de [[1147]], cuando les tropes d'Alfonso VII avanzaben escontra [[Almería]], viéronse frenaes pola resistencia musulmana na ciudá de Baeza. L'exércitu cristianu preparó un cercu militar en redol a la ciudá col fin de conquistala, pero la resistencia musulmana esbarató les mires d'Alfonso VII, hasta'l puntu de que les huestes lleoneses consideraron llevantar el cercu a la ciudá. Nesi momentu, cunta la lleenda que San Isidoro intervieno en sofitu de los cristianos, y de esta forma l'emperador acabó entrando triunfante en [[Baeza (España)|Baeza]] el 25 de xunetu, día de [[Santiago'l Mayor|Santiago]].<ref>{{Cita noticia|url=http://www.leonoticias.com/frontend/leonoticias/Una Avenida lleonesa-En-Baeza-vn99821-vst216|títulu=Una avenida 'lleonesa' en Baeza|fechaaccesu=19 de xunu de 2017|autor={{versalita|Leonoticias.com}}|enllaceautor=|fecha=8 de xunu de 2012|sitiuweb=Leonoticias|editorial=Dende Llión al Mundu|ubicación=Llión|idioma=es}}</ref>

== El pendón na batalla de Guadalhorce ==
El 29 d'agostu de 1326, mientres el reináu d'[[Alfonso XI de Castiella]], les tropes castellanes a les órdenes del célebre escritor [[Don Juan Manuel]], nietu de [[Fernando III de Castiella|Fernando III]], ganaron a les fuercies del [[Reinu nazarí de Granada|reinu de Granada]], dirixíes pol xeneral Ozmín, na [[batalla de Guadalhorce]],{{Harvnp|Vázquez Campos|2006|p=312}} onde perdieron la vida unos 3.000 musulmanes.{{Harvnp|O'Callaghan|2011|p=149}} Y en la ''Gran Crónica d'Alfonso XI'' conseñóse qu'en dicha batalla'l pendón de Baeza foi rotu polos granadinos y que l'alférez que lu llevaba, que'l so nome nun ye mentáu, morrió defendiéndolo,{{Harvnp|Catalán|1977|pp=388-389}} y l'historiador Joseph O'Callaghan afirmó que'l pendón rotu foi'l célebre Pendón de San Isidoro, conocíu tamién como Pendón de Baeza, y que esta ye la primer vegada en que dichu pendón foi mentáu nel sieglu XIV pol so usu nuna batalla.{{Harvnp|O'Callaghan|2011|p=150}} Sicasí, yá que el pendón ta datáu ente 1350 y 1375, ye imposible que l'usáu na batalla de Guadalhorce fuera l'anguaño llamáu pendón de Baeza o de San Isidoro.{{Harvnp|Montaner Frutos|2009}}

Diversos historiadores señalen que l'[[alférez mayor]] de Baeza, Pedro Martínez de Xódar, foi'l que morrió heroicamente defendiendo'l pendón de la so ciudá na batalla de Guadalhorce,{{Harvnp|Barea López|2012|p=37}} y tamién afirmen qu'en perdiendo les manes, l'alférez sostener colos sos brazos amputaos hasta que morrió,{{Harvnp|Vega Gutiérrez|1953|p=40}} y que por cuenta de la so fazaña los sos descendientes usaron l'apellíu Alférez de Jódar.{{Harvnp|Barea López|2012|p=37}}<ref group="lower-alpha">Fernando González-Doria conseñó na so ''Diccionariu heráldicu y nobiliariu de los Reinos d'España'' que los descendientes del alférez Pedro Martínez de Xódar usaron l'apellíu Alférez de Xódar y consiguieron un privilexu de nobleza del rei Alfonso XI de Castiella, que sería más tarde confirmáu por [[Enrique III de Castiella|Enrique III]]. Y tamién afirmó que nel [[escudu d'armes]] d'esta familia apaez, sobre un campu d'oru, un moral de [[sinople]] con frutu de [[gules]] y dos cuervos de [[Sable (heráldica)|sable]] asitiaos al pie del moral, arrodiáu tou ello con una [[bordura]] de gules y con ocho [[sotueres]] d'oru. ''Cfr.'' González-Doria (2000), p. 378.</ref>

== Memoria actual ==
Por cuenta de la so gran importancia histórica pa Llión, una de les cais d'esta ciudá lleva'l so nome: cai del Pendón de Baeza.

El 31 de mayu de 2012, la ciudá de Baeza concedió la so medaya d'oru a la Bien Pernomada, Real ya Imperial Cofradería del Milagrosu Pendón de San Isidoro.<ref>{{Cita noticia|nome=Javier|autor=|enllaceautor=|títulu=La Cofradería del Pendón de San Isidoro yá cunta con monolitu conmemorativo en Baeza|url=http://baeza.ideal.es/mundu-cofrade/466-la-cofradia-del-pendon-de-san-isidoro-y%C3%A1-cunta-con-monolitu-conmemorativo-en-baeza.html|fecha=11 de xunu de 2012|fechaaccesu=19 de xunu de 2017|periódicu=|editorial=Corporación de Medios d'Andalucía|allugamientu=Baeza|páxina=|idioma=es|apellíu={{versalita|Carru}}|sitiuweb=[[Diariu Ideal|Ideal Baeza]]|fechaarchivu=15 de xunu de 2012|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120615095844/http://baeza.ideal.es/mundu-cofrade/466-la-cofradia-del-pendon-de-san-isidoro-yá-cunta-con-monolitu-conmemorativo-en-baeza.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120615095844/http://baeza.ideal.es/mundu-cofrade/466-la-cofradia-del-pendon-de-san-isidoro-y%C3%A1-cunta-con-monolitu-conmemorativo-en-baeza.html|archivedate=2012-06-15}}</ref>

== Notes ==
{{llistaref|group=lower-alpha}}

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Bibliografía ==
* {{cita llibru | apellíu ={{versalita|Barea López}}| nome = Óscar | enllaceautor =| editorial = Bubok Publishing, S.L. | otros Volume I | títulu = Heráldica y xenealoxía de Cabra de Córdoba, Doña Mencía y Monturque y de los sos enllaces (ss. XV-XIX) | url = https://books.google.es/books?id=Nk9Zyp_meaEC&printsec=frontcover&hl=es#v=onepage&q&f=false | edición = 1ª | añu = 2012 | ubicación = Madrid | isbn = 978-84-686-1771-8}}

* {{cita llibru | apellíu ={{versalita|Catalán}} | nome = Diego | enllaceautor = Diego Catalán | editorial = Editorial Gredos | editor = Cátedra Seminariu Menéndez Pidal | otros Tomu I | títulu = Gran Crónica d'Alfonso XI | url =| edición = 1ª | añu = 1977 | ubicación = Madrid | isbn = 84-600-0796-0}}

* {{cita publicación | apellíu ={{versalita|Montaner Frutos}}| nome = Alberto | enllaceautor = Alberto Montaner Fruto | año = 2009 | títulu = El Pendón de San Isidoro o de Baeza: sustentu llexendariu y constitución emblemática | publicación = Emblemata: Revista aragonesa d'emblemática | númberu = 15 | páxines = 29-70 | editorial = Institución Fernando'l Católicu | allugamientu = Zaragoza | issn = 1137-1056 | url = http://ifc.dpz.es/recurso/publicaciones/29/55/03montaner.pdf | fechaaccesu = 24 d'abril de 2014}}

* {{cita llibru | apellíu ={{versalita|O'Callaghan}}| nome = Joseph F. | enllaceautor =| editorial = University of Pennsylvania Press | otros = The Middle Ages Series and UPCC book collections on Project MUSE | títulu = The Xibraltar Crusade: Castile and the Battle for the Strait | url = https://books.google.es/books?id=NOiAzwEJgaYC&printsec=frontcover&hl=es#v=onepage&q&f=false | edición = 1ª | añu = 2011 | allugamientu = Philadelphia | isbn = 0812204638 | idioma = inglés}}

* {{cita llibru | apellíu ={{versalita|Vázquez Campos}}| nome = Braulio | enllaceautor =| editorial = Diputación de Sevilla | títulu = Los adelantraos mayores de la frontera o Andalucía (Sieglos XIII-XIV) | url =| edición = 1ª | añu = 2006 | ubicación = Cames | isbn = 84-7798-230-9}}

* {{cita publicación | apellíu ={{versalita|Vega Gutiérrez}}| nome = José | enllaceautor =| añu = 1953 | títulu = El Santu Reinu y la so reacción frente a la historia | publicación = Boletín del Institutu d'Estudios Giennenses | númberu = 1 | páxines = 17-56 | editorial = Institutu d'Estudios Giennenses | ubicación = Xaén | issn = 0561-3590 | url = http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=2081884 | fechaaccesu = 20 d'abril de 2014}}

== Enllaces esternos ==
* [http://www.pendondesanisidoro.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160316190755/http://www.pendondesanisidoro.com/ |date=2016-03-16 }}

* [http://www.diariodeleon.es/noticias/leon/cofradia-pendon-san-isidoro-visita-tumba-alfonso-vii_634841.html El pendón de San Isidoro y la so cofradería visiten la tumba del rei Alfonso VII na catedral de Toledo.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923230225/http://www.diariodeleon.es/noticias/leon/cofradia-pendon-san-isidoro-visita-tumba-alfonso-vii_634841.html |date=2015-09-23 }}









{{Tradubot|Pendón de San Isidoro}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Banderes d'Andalucía]]
[[Categoría:Banderes d'España]]
[[Categoría:Corona de Castiella]]
[[Categoría:Historia medieval d'España]]
[[Categoría:Pendones]]
[[Categoría:Reconquista]]
El pendón de San Isidoro o pendón de Baeza ye un emblema vexilológico del tercer cuartu del sieglu XIV qu'amuesa a Isidoro de Sevilla como caballeru guerreru, reflexando una lleenda consolidada a finales del sieglu XIII sobre tomar de Baeza nuna batalla qu'ayudaría a ganar el santu lletráu en 1147. Topar so estrictes midíes de caltenimientu y seguridá nel Muséu de la Real Colexata Basílica de San Isidoro, en Llión. Anguaño'l pendón ye consideráu reliquia nacional, concediéndose-y honores de Capitán Xeneral y alférez perpetuu na persona del Xefe del Estáu español: Xuan Carlos I.

Los elementos figuraos nel pendón, orixinalmente dispuestos nuna bandera farpada, reestructurar nel añu 1900 disponiéndose nun pañu de tafetán carmesí adamascáu: 
 La imaxe armada del santu sevillanu a caballu.
 Una nube de la cual sale una mano qu'empuña una espada, más una estrella que la surmonta n'alusión a Santiago'l Mayor.
 Representaciones heráldiques de Castiella y Llión.

 Historia 
Les fontes históriques primaries fiables confirmen, contrariamente a lo que sostién la lleenda, que Baeza nun foi conquistada en 1147, sinón que se rindió por capitulación. Per otru llau, la datación a partir de la versión llexendaria aportada en tradicional que fechaba'l pendón en tiempos d'Alfonso VII ye incorreuta. A esti respectu, la presencia de les armes del Reinu de Castiella, que son posteriores a 1231, constituyíen un anacronismu resalváu por aciu el recursu a esplicar la so presencia como productu d'una interpolación posterior que, sicasí, nunca foi demostrada. Con éses el pendón foi probablemente ellaboráu, na so configuración primitiva, con posterioridá a la lleenda haxográfica del sieglu XIII que consolidó, a finales de dichu sieglu, los elementos que na segunda metá del sieglu XIV (probablemente ente 1350 y 1375) quedaríen reflexaos na ellaboración del pendón isidoriano, que tuvo llugar por cuenta de la refundación d'una cofradería que, primeramente, solo foi d'ayuda y sufraxu a los difuntos d'esta sociedá y nun tenía nengún cometíu militar.

 Lleenda 
El pendón reflexa una lleenda de finales del sieglu XIII que rellata cómo nel branu de 1147, cuando les tropes d'Alfonso VII avanzaben escontra Almería, viéronse frenaes pola resistencia musulmana na ciudá de Baeza. L'exércitu cristianu preparó un cercu militar en redol a la ciudá col fin de conquistala, pero la resistencia musulmana esbarató les mires d'Alfonso VII, hasta'l puntu de que les huestes lleoneses consideraron llevantar el cercu a la ciudá. Nesi momentu, cunta la lleenda que San Isidoro intervieno en sofitu de los cristianos, y de esta forma l'emperador acabó entrando triunfante en Baeza el 25 de xunetu, día de Santiago.

 El pendón na batalla de Guadalhorce 
El 29 d'agostu de 1326, mientres el reináu d'Alfonso XI de Castiella, les tropes castellanes a les órdenes del célebre escritor Don Juan Manuel, nietu de Fernando III, ganaron a les fuercies del reinu de Granada, dirixíes pol xeneral Ozmín, na batalla de Guadalhorce, onde perdieron la vida unos 3.000 musulmanes. Y en la Gran Crónica d'Alfonso XI conseñóse qu'en dicha batalla'l pendón de Baeza foi rotu polos granadinos y que l'alférez que lu llevaba, que'l so nome nun ye mentáu, morrió defendiéndolo, y l'historiador Joseph O'Callaghan afirmó que'l pendón rotu foi'l célebre Pendón de San Isidoro, conocíu tamién como Pendón de Baeza, y que esta ye la primer vegada en que dichu pendón foi mentáu nel sieglu XIV pol so usu nuna batalla. Sicasí, yá que el pendón ta datáu ente 1350 y 1375, ye imposible que l'usáu na batalla de Guadalhorce fuera l'anguaño llamáu pendón de Baeza o de San Isidoro.

Diversos historiadores señalen que l'alférez mayor de Baeza, Pedro Martínez de Xódar, foi'l que morrió heroicamente defendiendo'l pendón de la so ciudá na batalla de Guadalhorce, y tamién afirmen qu'en perdiendo les manes, l'alférez sostener colos sos brazos amputaos hasta que morrió, y que por cuenta de la so fazaña los sos descendientes usaron l'apellíu Alférez de Jódar.Fernando González-Doria conseñó na so Diccionariu heráldicu y nobiliariu de los Reinos d'España que los descendientes del alférez Pedro Martínez de Xódar usaron l'apellíu Alférez de Xódar y consiguieron un privilexu de nobleza del rei Alfonso XI de Castiella, que sería más tarde confirmáu por Enrique III. Y tamién afirmó que nel escudu d'armes d'esta familia apaez, sobre un campu d'oru, un moral de sinople con frutu de gules y dos cuervos de sable asitiaos al pie del moral, arrodiáu tou ello con una bordura de gules y con ocho sotueres d'oru. Cfr. González-Doria (2000), p. 378.

 Memoria actual 
Por cuenta de la so gran importancia histórica pa Llión, una de les cais d'esta ciudá lleva'l so nome: cai del Pendón de Baeza.

El 31 de mayu de 2012, la ciudá de Baeza concedió la so medaya d'oru a la Bien Pernomada, Real ya Imperial Cofradería del Milagrosu Pendón de San Isidoro.

 Notes 

 Referencies 

 Bibliografía 
 

 

 

 

 

 

 Enllaces esternos 
  

 El pendón de San Isidoro y la so cofradería visiten la tumba del rei Alfonso VII na catedral de Toledo. 

Categoría:Banderes d'Andalucía
Categoría:Banderes d'España
Categoría:Corona de Castiella
Categoría:Historia medieval d'España
Categoría:Pendones
Categoría:Reconquista