Llingües bicolanas
{{Ficha de familia de llingües|iso2=bik}}
[[Ficheru:Bikol_languages_subdivision_map.png|miniaturadeimagen|300x300px|Distribución xeográfica d'importante Bikol llingües y dialeutos al traviés de [[Bicolandia|Bicol rexón]]; la clasificación basada en Lobel (2013)]]
Les '''Llingües bicolanas''' o '''Llingües Bikol''' son un grupu de llingües falaes mayoritariamente na [[Bicolandia|Península de Bicol]], na islla de [[Luzón|Luzon]], na provincies de [[Catanduanes]] y la [[Islla Burias]] de [[Provincia de Masbate|Masbate.]]

== Clasificación interna ==

=== Grupos ===
Les llingües de Bikol arrexuntaos según ''Ethnologue'' ye:

* Costeru Bikol (Del norte)
** Isarog Agta Llingua 
** Monte Iraya Agta llingua 
** [[Bicolano central|Central Bikol llingua]]
*** Canaman Dialeutu (estándar)
*** [[Naga (Camarines Sur)|Naga]] Dialeutu de ciudá Partíu Dialeutu 
*** Tabacu-Legazpi-Sorsogon (TLS) dialeutu 
*** Daet Dialeutu 
*** Virac Dialeutu 
** Del sur Catanduanes Bikol llingua 
* Inland Bikol (Del sur)
** Monte Iriga Agta llingua 
** Albay Bikol Llingües
*** Buhinon Llingua 
*** Libon Llingua 
*** Del oeste Miraya llingua 
*** Del este Miraya llingua 
** Requexada Bikol Llingua 
*** De monte / Sinabukid dialeutu 
**** Agta Variante 
**** Iriga Variante (estándar)
*** Lowland / Sinaranəw Dialeutu 
**** Baao Variante 
**** Bato Variante 
**** Bulda-Pili variante 
**** Nabua-Balatan Variante 
* Del norte Catanduanes Bikol (Pandan Bikol)

=== Diagrama de McFarland (1974) ===
{{Clado|{{clade 
 |label1='''Bikol&nbsp;Proper'''&nbsp;
 |1={{clade
 |label1=&nbsp;North&nbsp;Catanduanes&nbsp;
 |1={{clade
 |1=[[Pandan Bikol language|Pandan]] (North [[Catanduanes]])
 }}
 |label2=&nbsp;Inland&nbsp;Bikol&nbsp;
 |2={{clade
 |1=[[Iriga]] ([[Requexada Bikol language|Riŋkonāda]])
 |label2=&nbsp;[[Albay Bikol language|Albay]]&nbsp;
 |2={{clade
 |1=[[Buhi, Camarines Sur|Buhi]] (Buhi'non)
 |2={{clade
 |1=[[Libon, Albay|Libon]]
 |2={{clade
 |1=[[Oas, Albay|Oas]] (West Miraya)
 |2=[[Daraga, Albay|Daraga]] (East Miraya)
 }}
 }}
 }}
 }}
 |label3=&nbsp;Coastal&nbsp;Bikol&nbsp;
 |3={{clade
 |1=[[Naga, Camarines Sur|Naga]] (Standard Bikol), [[Legazpi, Albay|Legazpi]], and Partíu |2=[[Virac,
 Catanduanes|Virac]] (South [[Catanduanes]])
 |3=[[San Pascual, Masbate|San Pascual]] (Northern [[Burias Island]])
 }}
 }} <!-- Bikol Proper -->
|2={{clade
 |label1='''[[Bisakol languages|Bisakol]]'''&nbsp;
 |1={{clade
 |1=[[Sorsoganon language|Northern Sorsogon]]
 |2={{clade
 |1=[[Sorsoganon language|Southern Sorsogon]]
 |2=[[Masbateño language|Masbateño]]
 |3=[[Romblomanon language|Romblomanon]]
 }}
 }}
 }} <!-- Bisakol -->
}}|label1='''Bikol'''&nbsp;}}

=== Lobel (2000) ===
Mientres McFarland (1974) parte Bikol a 11 dialeutos, Lobel (2000) parte Bikol a 12 dialeutos distintos (incluyendo Partíu Bikol, que McFarland nun estrema) y 4 cañes principales.<ref name="Lobel">Lobel, Jason William, Tria, Wilmer Joseph S., and Carpio, Jose Maria Z. 2000. ''An satuyang tataramon / A Study of the Bikol Language''. Naga City, Philippines: Lobel & Tria Partnership, Co.: Holy Rosary Minor Seminary.</ref>

* '''Del norte Costeru Bikol'''

# Central '''Estándar''' @– Faláu principalmente en [[Naga (Camarines Sur)|Naga Ciudá.]] Tamién reconocíu (y dacuando entendíu) en Daet, Camarines Norte y munchos otres árees de Camarines Sur; San Pascual, Masbate en [[Islla Burias]]; [[Legazpi (Albay)|Ciudá de Legazpi]] y otres ciudaes a lo llargo de la mariña oriental de Albay, southwestern mariña de Catanduanes, y nororiental Sorsogon.
## [[Daet]] Variante d'área
## [[Naga (Camarines Sur)|Naga]] Variante d'área de la ciudá
## Estándar oriental Bikol @– Faláu en y alredor [[Legazpi (Albay)|Ciudá de Legazpi]], Catanduanes ciudá del sur y del norte de [[San Andrés (Catanduanes)|San Andres]] y Caramoran y Del norte [[Provincia de Sorsogón|Sorsogon]]
# '''Partíu''' @– Faláu nel Camarines Sur municipio de Ocampo, Goa, Tigaon, Lagonoy, [[Sagñay]], y San Jose. Esti dialeutu tien una entonación duce y ye fuertemente influyíu por Riŋkonāda.
# '''Del sur Catanduanes''' @– Faláu na metá del sur de Catanduanes.
## Virac Variante d'área
## Bato Variante d'área
## Baras Variante d'área Variante de San Miguel (transitional a Del norte Catanduanes)

# '''Riŋkonāda''' @– Faláu principalmente en Iriga Ciudá, Baao; Bulda; Balatan; Baao; y Nabua, Camarines Sur. Tamién en Ocampo, Buhi y Pili en Camarines Sur y en partes de Polangui, Albay.
## Lowland Riŋkonāda Dialeutu (vocal /ə/ de faltes)
## De monte Riŋkonāda dialeutu (con /ə/ vocal)
# '''Buhinon''' @– Faláu en Buhi, Camarines Sur. Contién carauterístiques de dambos Bikol de Polangui y Bikol de Iriga.
# Libon @– Faláu en '''Libon''', Albay.
# '''Del oeste Miraya''' @– Faláu en Ligao Ciudá, Polangui, Oas, y Pio Duren, Albay.
# '''Del esti Miraya''' @– Faláu en Guinobatan; Camalig; Daraga; Jovellar, Albay; Donsol y Pilar, Sorsogon.
## Central (Guinobatan)
## Esti llonxanu (Camalig, Daraga)
## Al sureste (Jovellar, Albay, Donsol, Pilar)

# '''Pandan Bikol''' @– Faláu por aproximao 80,000 persones o la metá del norte de Catanduanes.
## Bagamanoc Variante d'área
## Caramoran Variante d'área (transitional a Del sur Catanduanes)
## Gigmoto Variante d'área (transitional a Del sur Catanduanes)
## Pandan Variante d'área
## Panganiban Variante d'área
## Viga Variante d'área

# '''Central Sorsogon''' @– Faláu en [[Sorsogón|Sorsogon Ciudá]]; Castiella; Casiguran; y Juban, Sorsogon.
## Castiella Sorsogon (Entemecíu con Legazpi Bikol)
## Casiguran-Juban Variante
# '''Del sur Sorsogon''' tamién sabíu como Gubat llingua @– Faláu en Gubat; [[Barcelona (Filipines)|Barcelona]]; Bulusan; Santa Madalena; Matnog; Irosin; y Bulan, Sorsogon.
# '''Masbateño''' @– Faláu en [[Masbate|Masbate Ciudá]]; Mobo; Uson; Dimasalang; Palanas; Masbate; Aroroy na islla de Masbate, tou de Ticao Islla, y Claveria na metá del sur de Burias Islla.
## Estándar Masbateño
## Ticao Variante d'islla

Dellos dialeutos de Del sur Bikol tener el [[Vocal zarrada central non arrondada|cercanu central unrounded vocal]] /ɨ/ como reflex de Proto-Austronesian *y. Aun así, Proto-Austronesian *y ta dau cuenta como /o/ en Libon. Dos Bikol los dialeutos tienen consonantes adicionales úniques, concretamente Del sur Catanduanes, que tien un [[Consonante interdental|interdental]] consonante [[Consonante llateral|llateral]] /l̟/ (tamién transcrito como l̪͆ ), y Buhi-non, que tien el [[Fricativa velar sonora|voiced velar fricative]] /ɣ/.<ref>http://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/handle/10125/1772/olson.html</ref><ref>https://vagabonddrifter.wordpress.com/2012/03/17/interdental-llateral/</ref><ref name="Lobel2009">Lobel, Jason. 2009. "Bikol". In ''[https://books.google.com/books?id=F2SRqDzB50wC Concise Encyclopedia of Languages of the World]'', 158-161. Oxford: Elsevier.</ref>

== Referencies ==

=== Notes ===
{{llistaref}}

=== Referencies xenerales ===
* Lobel, Jason William; Tria, Wilmer Joseph S. Y Carpio, Jose Maria Z. 2000. Un satuyang tataramon / Un Estudiu del Bikol Llingua. Naga Ciudá, Filipines: Lobel & Tria Sociedá, Co.: Menor de Rosariu santu Seminary.

== Enllaces esternos ==
* [http://bikoltranslator.blogspot.com Traduz Bikol], un on-line inglés-Bikol y Bisakol traductor de llingües.
* ye disponible al traviés del Kaipuleohone archivu.

{{Tradubot|Lenguas bicolanas}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües de Filipines]]

[[hdl:10125/40869|Un Bikol base de datos de llingua]]
Les Llingües bicolanas o Llingües Bikol son un grupu de llingües falaes mayoritariamente na Península de Bicol, na islla de Luzon, na provincies de Catanduanes y la Islla Burias de Masbate.

 Clasificación interna 

 Grupos 
Les llingües de Bikol arrexuntaos según Ethnologue ye:

 Costeru Bikol (Del norte)
 Isarog Agta Llingua 
 Monte Iraya Agta llingua 
 Central Bikol llingua
 Canaman Dialeutu (estándar)
 Naga Dialeutu de ciudá Partíu Dialeutu 
 Tabacu-Legazpi-Sorsogon (TLS) dialeutu 
 Daet Dialeutu 
 Virac Dialeutu 
 Del sur Catanduanes Bikol llingua 
 Inland Bikol (Del sur)
 Monte Iriga Agta llingua 
 Albay Bikol Llingües
 Buhinon Llingua 
 Libon Llingua 
 Del oeste Miraya llingua 
 Del este Miraya llingua 
 Requexada Bikol Llingua 
 De monte / Sinabukid dialeutu 
 Agta Variante 
 Iriga Variante (estándar)
 Lowland / Sinaranəw Dialeutu 
 Baao Variante 
 Bato Variante 
 Bulda-Pili variante 
 Nabua-Balatan Variante 
 Del norte Catanduanes Bikol (Pandan Bikol)

 Diagrama de McFarland (1974) 

 Lobel (2000) 
Mientres McFarland (1974) parte Bikol a 11 dialeutos, Lobel (2000) parte Bikol a 12 dialeutos distintos (incluyendo Partíu Bikol, que McFarland nun estrema) y 4 cañes principales.Lobel, Jason William, Tria, Wilmer Joseph S., and Carpio, Jose Maria Z. 2000. An satuyang tataramon / A Study of the Bikol Language. Naga City, Philippines: Lobel & Tria Partnership, Co.: Holy Rosary Minor Seminary.

 Del norte Costeru Bikol

 Central Estándar @– Faláu principalmente en Naga Ciudá. Tamién reconocíu (y dacuando entendíu) en Daet, Camarines Norte y munchos otres árees de Camarines Sur; San Pascual, Masbate en Islla Burias; Ciudá de Legazpi y otres ciudaes a lo llargo de la mariña oriental de Albay, southwestern mariña de Catanduanes, y nororiental Sorsogon.
 Daet Variante d'área
 Naga Variante d'área de la ciudá
 Estándar oriental Bikol @– Faláu en y alredor Ciudá de Legazpi, Catanduanes ciudá del sur y del norte de San Andres y Caramoran y Del norte Sorsogon
 Partíu @– Faláu nel Camarines Sur municipio de Ocampo, Goa, Tigaon, Lagonoy, Sagñay, y San Jose. Esti dialeutu tien una entonación duce y ye fuertemente influyíu por Riŋkonāda.
 Del sur Catanduanes @– Faláu na metá del sur de Catanduanes.
 Virac Variante d'área
 Bato Variante d'área
 Baras Variante d'área Variante de San Miguel (transitional a Del norte Catanduanes)

 Riŋkonāda @– Faláu principalmente en Iriga Ciudá, Baao; Bulda; Balatan; Baao; y Nabua, Camarines Sur. Tamién en Ocampo, Buhi y Pili en Camarines Sur y en partes de Polangui, Albay.
 Lowland Riŋkonāda Dialeutu (vocal /ə/ de faltes)
 De monte Riŋkonāda dialeutu (con /ə/ vocal)
 Buhinon @– Faláu en Buhi, Camarines Sur. Contién carauterístiques de dambos Bikol de Polangui y Bikol de Iriga.
 Libon @– Faláu en Libon, Albay.
 Del oeste Miraya @– Faláu en Ligao Ciudá, Polangui, Oas, y Pio Duren, Albay.
 Del esti Miraya @– Faláu en Guinobatan; Camalig; Daraga; Jovellar, Albay; Donsol y Pilar, Sorsogon.
 Central (Guinobatan)
 Esti llonxanu (Camalig, Daraga)
 Al sureste (Jovellar, Albay, Donsol, Pilar)

 Pandan Bikol @– Faláu por aproximao 80,000 persones o la metá del norte de Catanduanes.
 Bagamanoc Variante d'área
 Caramoran Variante d'área (transitional a Del sur Catanduanes)
 Gigmoto Variante d'área (transitional a Del sur Catanduanes)
 Pandan Variante d'área
 Panganiban Variante d'área
 Viga Variante d'área

 Central Sorsogon @– Faláu en Sorsogon Ciudá; Castiella; Casiguran; y Juban, Sorsogon.
 Castiella Sorsogon (Entemecíu con Legazpi Bikol)
 Casiguran-Juban Variante
 Del sur Sorsogon tamién sabíu como Gubat llingua @– Faláu en Gubat; Barcelona; Bulusan; Santa Madalena; Matnog; Irosin; y Bulan, Sorsogon.
 Masbateño @– Faláu en Masbate Ciudá; Mobo; Uson; Dimasalang; Palanas; Masbate; Aroroy na islla de Masbate, tou de Ticao Islla, y Claveria na metá del sur de Burias Islla.
 Estándar Masbateño
 Ticao Variante d'islla

Dellos dialeutos de Del sur Bikol tener el cercanu central unrounded vocal /ɨ/ como reflex de Proto-Austronesian *y. Aun así, Proto-Austronesian *y ta dau cuenta como /o/ en Libon. Dos Bikol los dialeutos tienen consonantes adicionales úniques, concretamente Del sur Catanduanes, que tien un interdental consonante llateral /l̟/ (tamién transcrito como l̪͆ ), y Buhi-non, que tien el voiced velar fricative /ɣ/.http://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/handle/10125/1772/olson.htmlhttps://vagabonddrifter.wordpress.com/2012/03/17/interdental-llateral/Lobel, Jason. 2009. "Bikol". In Concise Encyclopedia of Languages of the World, 158-161. Oxford: Elsevier.

 Referencies 

 Notes 

 Referencies xenerales 
 Lobel, Jason William; Tria, Wilmer Joseph S. Y Carpio, Jose Maria Z. 2000. Un satuyang tataramon / Un Estudiu del Bikol Llingua. Naga Ciudá, Filipines: Lobel & Tria Sociedá, Co.: Menor de Rosariu santu Seminary.

 Enllaces esternos 
 Traduz Bikol, un on-line inglés-Bikol y Bisakol traductor de llingües.
 ye disponible al traviés del Kaipuleohone archivu.

Categoría:Llingües de Filipines

Un Bikol base de datos de llingua