Colorado Springs
{{llocalidá}}
'''Colorado Springs''' ye una ciudá del estáu [[Estaos Xuníos d'América|norteamericanu]] de [[Colorado]]. La ciudá, asitiada a 97 km al sur de [[Denver]], na base del [[picu Pikes]] (4.302 m d'altor), el más altu de los [[Montes Rocosos]] meridionales, ye la mayor municipalidá n'estensión del estáu (505 km²), y ye la sede alministrativa del condáu d'El Paso. Tien una población estimao, pa [[2018]], de 472.688 habitantes, con 738.939 na so área metropolitana, que faen d'ella la segunda mayor del estáu y la 39ª en población de tolos Estaos Xuníos. Inclúise na megarrexón nomada [[Corredor Front Range]], una concentración urbana que sigue'l trayecto de la [[cordelera Front]], a lo llargo l'autopista Interstate 25, en Colorado y [[Wyoming]].

Na ciudá tienen la so sede un garapiellu d'importantes organismos militares: l'Academia de les Fuercies Aérees d'Estaos Xuníos, el Comandu de Defensa Aérea de Norteamérica, los comandos aéreos y espacial d'Estaos Xuníos, un centru d'operaciones especiales y la base de Fort Carson. Pero tamién tienen equí la so sede 24 federaciones deportives nacionales, incluyendo'l Comité Olímpicu de los Estaos Xuníos xunta col so centru d'entrenamientu. La ciudá rescampla pola so calidá de vida. Yera, según los ránking ellaboraos por ''U.S. News'', la meyor ciudá pa vivir d'Estaos Xuníos en 2018, depués de tener sío la segunda meyor l'añu anterior, y otru ránking ellaboráu por Thumbtack estableció que yera la cuarta meyor p'abrir un negociu nel país.

== Historia ==
[[Ficheru:US Olympic Committee Headquarters by David Shankbone.jpg|miniaturadeimagen|280x280px|left|Sede del Comité Olímpicu d'Estaos Xuníos.]]
El primer asentamientu d'orixe européu na ciudá remóntase a [[1806]], cuando Zebulon Montgomery Pike tentó d'escalar la montaña que denomó picu Pikes. Na fastera había tribus de nativos americanos, los ute, arapaho y cheyenne, que lluchaban davezu ente elles y que dempués crearon, no qu'anguaño ye'l parque nomáu Xardín de los Dioses (''Garden of the Gods'') un llugar sagráu nel que podíen aconceyar en paz y bañase nos manantiales de la zona. El descubrimientu de plata y oru na rodiada traxeron bien de mineros a la zona. Estos crearon un asentamientu nomáu El Dorado City, que dempués pasó a llamase Colorado City, una violenta ciudá llena de chigres (''saloons'') nos que yera corriente ver engarraes y tiroteos. El ferrocarril aportó a la ciudá en [[1871]] de manes de la Denver & Rio Grande Western Railroad, la primer llinia de vía estrecha del estáu. El director del ferrocarril yera'l xeneral William Jackson Palmer, que planeó construyir una comunidá cerca de Colorado City. Quería facer un llugar esclusivu pa xente rica, que pudiera facer sombra a les elegantes comunidaes braniegues de la Costa Este. La comunidá, nomada de primeres Fountain Colony, incorporóse como villa en [[1872]] col nome de Colorado Springs (''los manantiales de Colorado)''. El plan inicial incluyía escueles, biblioteques, ilesies, parques y una universidá. Buscáronse, pa que vivieran nella, ciudadanos formales y serios.

Los turistes empezaron a llegar de tol país a Colorado Springs y al cercanu spa de Manitou Springs. Al entamu del sieglu XX la ciudá yera la de mayor renta per cápita de tolos Estaos Xuníos, y yera conocida, pol gran númberu de cases estilu Tudor que tenía, como la pequeña [[Londres]] (''Little London''). Nesta dómina taba de moda ente la xente de perres colar nes vacaciones pa los Montes Rocosos a xugar al polo o a cazar raposos. Colorado City, dempués de perder puxu al tiempu que lo facía la minería, foi absorbida por Colorado Springs en 1971.
[[Ficheru:Garden of the Gods Image 1.jpg|miniaturadeimagen|274x274px|left|''Les tres gracies'', ún de los caprichos de la erosión que pueden contemplase nel Xardín de los Dioses.]]
De magar la [[Segunda Guerra Mundial]] la ciudá ye un importante centru militar. La base militar de Fort Carson establecióse na década de 1940, y en [[1958]] completose l'academia del exércitu del aire (''U.S. Air Force Academy''). En [[1966]] construyóse, dientro'l monte Cheyenne, el Comandu Aereu de Defensa de Norteamérica (''North American Air Defense Command, NORAD''), una instalación d'alerta temprana escontra un ataque con misiles nucleares. Posteriormente la ciudá garró fuercia como centru d'instituciones deportives. El Comité Olímpicu d'Estaos Xuníos creó un campu d'entrenamientu na ciudá en [[1978]], al que vienen atletes de tol mundu a entrenar.

== Economía ==
La economía de la ciudá básase na provisión de servicios pa les instalaciones militares de la zona, y tamién nes industries electrónica y aeroespacial y nel turismu. La quinta parte de los trabayadores de la ciudá trabayen pal exércitu. No que cinca a la industria aeroespacial, na ciudá tienen la so sede dos instituciones militares (Combined Services Space Center y Consolidated Space Operations Center) que participen nel control tanto del Sistema de Defensa Antimisiles como de los llanzamientos de cohetes. En rellación con esta actividá aeroespacial instaláronse o fundáronse na ciudá munches empreses d'alta tecnoloxía; pa 2005 trabayaben, en Hewlett Packard y otres 17 compañíes del sector, más de 10.000 trabayadores.

L'otru sector principal que da riqueza a la ciudá ye'l turísticu. Va bien de tiempu que la ciudá, puntu de partida de les ascensiones al picu Pikes y d'escursiones polos Montes Rocosos, ye un centru turísticu de primer orde, con bayura d'instalaciones hoteleres y hosteleres que dan serviciu a los 6,2 millones de visitantes que recibió en 2003. Munchos d'ellos percuerren la High Drive, una carretera de sentíu únicu y ensin quitamieos que da unes vistes espectaculares del picu. Otros paseen pente les cascaes del Xardín de los Dioses, al noroeste de la ciudá, perfrecuentáu al riscar y al atapecer, cuando los rayos del sol faen xuegos de lluz y solombres coles formaciones rocoses d'arenisca collorao.

== Bibliografía ==
* VVAA, ''Cities of the United States, 5th edition''. Thomson Gale, Detroit, 2006.

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [https://coloradosprings.gov/ Páxina web de la ciudá de Colorado Springs]
* [https://www.visitcos.com/ Portal oficial de turismu de la ciudá de Colorado Springs]

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llocalidaes de Colorado]]
Colorado Springs ye una ciudá del estáu norteamericanu de Colorado. La ciudá, asitiada a 97 km al sur de Denver, na base del picu Pikes (4.302 m d'altor), el más altu de los Montes Rocosos meridionales, ye la mayor municipalidá n'estensión del estáu (505 km²), y ye la sede alministrativa del condáu d'El Paso. Tien una población estimao, pa 2018, de 472.688 habitantes, con 738.939 na so área metropolitana, que faen d'ella la segunda mayor del estáu y la 39ª en población de tolos Estaos Xuníos. Inclúise na megarrexón nomada Corredor Front Range, una concentración urbana que sigue'l trayecto de la cordelera Front, a lo llargo l'autopista Interstate 25, en Colorado y Wyoming.

Na ciudá tienen la so sede un garapiellu d'importantes organismos militares: l'Academia de les Fuercies Aérees d'Estaos Xuníos, el Comandu de Defensa Aérea de Norteamérica, los comandos aéreos y espacial d'Estaos Xuníos, un centru d'operaciones especiales y la base de Fort Carson. Pero tamién tienen equí la so sede 24 federaciones deportives nacionales, incluyendo'l Comité Olímpicu de los Estaos Xuníos xunta col so centru d'entrenamientu. La ciudá rescampla pola so calidá de vida. Yera, según los ránking ellaboraos por U.S. News, la meyor ciudá pa vivir d'Estaos Xuníos en 2018, depués de tener sío la segunda meyor l'añu anterior, y otru ránking ellaboráu por Thumbtack estableció que yera la cuarta meyor p'abrir un negociu nel país.

 Historia 
miniaturadeimagen|280x280px|left|Sede del Comité Olímpicu d'Estaos Xuníos.
El primer asentamientu d'orixe européu na ciudá remóntase a 1806, cuando Zebulon Montgomery Pike tentó d'escalar la montaña que denomó picu Pikes. Na fastera había tribus de nativos americanos, los ute, arapaho y cheyenne, que lluchaban davezu ente elles y que dempués crearon, no qu'anguaño ye'l parque nomáu Xardín de los Dioses (Garden of the Gods) un llugar sagráu nel que podíen aconceyar en paz y bañase nos manantiales de la zona. El descubrimientu de plata y oru na rodiada traxeron bien de mineros a la zona. Estos crearon un asentamientu nomáu El Dorado City, que dempués pasó a llamase Colorado City, una violenta ciudá llena de chigres (saloons) nos que yera corriente ver engarraes y tiroteos. El ferrocarril aportó a la ciudá en 1871 de manes de la Denver & Rio Grande Western Railroad, la primer llinia de vía estrecha del estáu. El director del ferrocarril yera'l xeneral William Jackson Palmer, que planeó construyir una comunidá cerca de Colorado City. Quería facer un llugar esclusivu pa xente rica, que pudiera facer sombra a les elegantes comunidaes braniegues de la Costa Este. La comunidá, nomada de primeres Fountain Colony, incorporóse como villa en 1872 col nome de Colorado Springs (los manantiales de Colorado). El plan inicial incluyía escueles, biblioteques, ilesies, parques y una universidá. Buscáronse, pa que vivieran nella, ciudadanos formales y serios.

Los turistes empezaron a llegar de tol país a Colorado Springs y al cercanu spa de Manitou Springs. Al entamu del sieglu XX la ciudá yera la de mayor renta per cápita de tolos Estaos Xuníos, y yera conocida, pol gran númberu de cases estilu Tudor que tenía, como la pequeña Londres (Little London). Nesta dómina taba de moda ente la xente de perres colar nes vacaciones pa los Montes Rocosos a xugar al polo o a cazar raposos. Colorado City, dempués de perder puxu al tiempu que lo facía la minería, foi absorbida por Colorado Springs en 1971.
miniaturadeimagen|274x274px|left|Les tres gracies, ún de los caprichos de la erosión que pueden contemplase nel Xardín de los Dioses.
De magar la Segunda Guerra Mundial la ciudá ye un importante centru militar. La base militar de Fort Carson establecióse na década de 1940, y en 1958 completose l'academia del exércitu del aire (U.S. Air Force Academy). En 1966 construyóse, dientro'l monte Cheyenne, el Comandu Aereu de Defensa de Norteamérica (North American Air Defense Command, NORAD), una instalación d'alerta temprana escontra un ataque con misiles nucleares. Posteriormente la ciudá garró fuercia como centru d'instituciones deportives. El Comité Olímpicu d'Estaos Xuníos creó un campu d'entrenamientu na ciudá en 1978, al que vienen atletes de tol mundu a entrenar.

 Economía 
La economía de la ciudá básase na provisión de servicios pa les instalaciones militares de la zona, y tamién nes industries electrónica y aeroespacial y nel turismu. La quinta parte de los trabayadores de la ciudá trabayen pal exércitu. No que cinca a la industria aeroespacial, na ciudá tienen la so sede dos instituciones militares (Combined Services Space Center y Consolidated Space Operations Center) que participen nel control tanto del Sistema de Defensa Antimisiles como de los llanzamientos de cohetes. En rellación con esta actividá aeroespacial instaláronse o fundáronse na ciudá munches empreses d'alta tecnoloxía; pa 2005 trabayaben, en Hewlett Packard y otres 17 compañíes del sector, más de 10.000 trabayadores.

L'otru sector principal que da riqueza a la ciudá ye'l turísticu. Va bien de tiempu que la ciudá, puntu de partida de les ascensiones al picu Pikes y d'escursiones polos Montes Rocosos, ye un centru turísticu de primer orde, con bayura d'instalaciones hoteleres y hosteleres que dan serviciu a los 6,2 millones de visitantes que recibió en 2003. Munchos d'ellos percuerren la High Drive, una carretera de sentíu únicu y ensin quitamieos que da unes vistes espectaculares del picu. Otros paseen pente les cascaes del Xardín de los Dioses, al noroeste de la ciudá, perfrecuentáu al riscar y al atapecer, cuando los rayos del sol faen xuegos de lluz y solombres coles formaciones rocoses d'arenisca collorao.

 Bibliografía 
 VVAA, Cities of the United States, 5th edition. Thomson Gale, Detroit, 2006.

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Páxina web de la ciudá de Colorado Springs
 Portal oficial de turismu de la ciudá de Colorado Springs

Categoría:Llocalidaes de Colorado