Gebel Barkal
{{Ficha de Patrimoniu de la Humanidá |
Nome = Gebel Barkal y sitios de la [[Napata|rexón napatea]]
| Imaxe = Gebel Barkal Amun temple (B500).JPG
| Tamañu = 270
| Pie = Ruines del templu de Amón en Gebel Barkal.
{{Mapa de llocalización
 |Sudán
 |etiqueta = Gebel Barkal
 |tamañu_etiqueta = 100
 |alt = 
 |posición = right
 |fondu = 
 |lon_dir=E |lat_dir=N 
 
 |lat_gra = 18
 |lat_min = 31
 |lat_seg = 60
 |lon_gra = 31
 |lon_min = 49
 |lon_seg = 00
 |long = 
 |marca = 
 |tamañu_marca = 6
 |border = none
 |pie = 
 |alineación = center
 |anchu = 270px 
}}
| País = {{SDN}}
| Tipu = <span style="color:#F4A460">'''Cultural'''</span>
| Criterios = i, ii, iii, iv, vi | ID = 1073
| Rexón = [[Patrimoniu de la Humanidá n'Estaos árabes|Estaos árabes]]
| Añu = 2003
| Extensión = 
| peligru = 
}}

'''Gebel Barkal''' o meyor: '''Ŷébel Barkal''' (''Monte Puru'') ye'l nome árabe del que fuera llugar sagráu del reinu de [[Napata]], asitiáu nun pequeñu monte, non bien lloñe al norte de la ciudá, nel mesmu llau de ríu [[Nilu]]. El nome antiguu nun se conoz. Pertenez a [[Sudán]], y ta cerca de la ciudá de [[Karima]]. 

== Historia ==
Hacia l'añu [[1450 e.C.|1450 e.C. ]], l'exércitu de [[Tutmosis III]] llegó a la zona del Ŷebel Barkal, onde se fundó [[Napata]], y Exiptu estendióse entá un pocu más siguiendo'l ríu Nilu. La rexón perteneció a Exiptu mientres unos doscientos años, y dempués foi capital d'un reinu autóctonu socesor de [[Kerma]]. Los reis de Napata moraben nel Ŷébel Barkal, onde s'atoparon trece templos y tres palacio. Tamién s'alzaron delles pirámides [[Meroe|meroíticas]] y capiyes dedicaes a [[Amón (mitoloxía)|Amón]]. 

== Restos arqueolóxicos ==
Atopáronse dos estela: la de Tutmosis III (de la [[dinastía XVIII]]) y la de [[Harsiotef]], de la [[dinastía XXII]]. Al pie del monte, el rei d'Exiptu y Napata, [[Taharqo]], alzó un templu llamáu polos griegos ''Thifonion'' y depués polos romanos el ''Thiphonium'', porque taba decoráu con figures de la deidá exipcia [[Seth]], acomuñáu con [[Tifón (mitoloxía)|Tifones]] (la bisarma griega de les nubes y volcanes).<!--- los griegos acomuñaben a Tifón col neter o la deidá exipcia [[Seth]], pero nun esisten dica agora datos concretos sobre la denominación que se-y daba en Napata --->

Los templos principales, aparte del ''Thyphonium'', fueron el de Amón, fundáu por [[Tutankamón]], y más tarde reconstruyíu na [[dinastía XXV]], que ye tan grande como'l de [[Karnak]]; el de Amón y [[Mut]], al llau del anterior, construyíu por Taharqo; el templu de Mut, tamién construyíu por Taharqo pero esculpíu sobre la roca del monte y con numberoses representaciones de [[Hathor]], Mut y [[Tefnut]]; y el de Natakami, construyíu pol rei Natakami (1-20&nbsp;d.&nbsp;C.), al llau d'un palaciu real más antiguu.
 
Los restos yá fueron informaos escontra'l [[1825]], pero la escavación detallada facer [[George Reisner]], en [[1916]].

== Patrimoniu de la Humanidá ==
Tien un gran valor [[arqueolóxicu]] y, por esa razón, foi introducíu pola [[Unesco]], en 2003, na llista de los sitios que son [[Patrimoniu de la Humanidá]], juntamente coles ciudaes históriques de [[Meroe]] y [[Napata]], cerca del monte.

[[Ficheru:Barkal.png|thumb|center|400px|Planu de la planta del templu de Gebel Barkal.]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat}}








{{Tradubot|Gebel Barkal}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Nubia]]
[[Categoría:Kush]]
[[Categoría:Historia de Sudán]]
[[Categoría:Patrimoniu de la Humanidá en Sudán]]
[[Categoría:Xacimientos arqueolóxicos de Sudán]]
[[Categoría:Pirámides de Sudán]]
[[Categoría:Arquiteutura del sieglu XV e.C.]]
Gebel Barkal o meyor: Ŷébel Barkal (Monte Puru) ye'l nome árabe del que fuera llugar sagráu del reinu de Napata, asitiáu nun pequeñu monte, non bien lloñe al norte de la ciudá, nel mesmu llau de ríu Nilu. El nome antiguu nun se conoz. Pertenez a Sudán, y ta cerca de la ciudá de Karima. 

 Historia 
Hacia l'añu 1450 e.C. , l'exércitu de Tutmosis III llegó a la zona del Ŷebel Barkal, onde se fundó Napata, y Exiptu estendióse entá un pocu más siguiendo'l ríu Nilu. La rexón perteneció a Exiptu mientres unos doscientos años, y dempués foi capital d'un reinu autóctonu socesor de Kerma. Los reis de Napata moraben nel Ŷébel Barkal, onde s'atoparon trece templos y tres palacio. Tamién s'alzaron delles pirámides meroíticas y capiyes dedicaes a Amón. 

 Restos arqueolóxicos 
Atopáronse dos estela: la de Tutmosis III (de la dinastía XVIII) y la de Harsiotef, de la dinastía XXII. Al pie del monte, el rei d'Exiptu y Napata, Taharqo, alzó un templu llamáu polos griegos Thifonion y depués polos romanos el Thiphonium, porque taba decoráu con figures de la deidá exipcia Seth, acomuñáu con Tifones (la bisarma griega de les nubes y volcanes).

Los templos principales, aparte del Thyphonium, fueron el de Amón, fundáu por Tutankamón, y más tarde reconstruyíu na dinastía XXV, que ye tan grande como'l de Karnak; el de Amón y Mut, al llau del anterior, construyíu por Taharqo; el templu de Mut, tamién construyíu por Taharqo pero esculpíu sobre la roca del monte y con numberoses representaciones de Hathor, Mut y Tefnut; y el de Natakami, construyíu pol rei Natakami (1-20 d. C.), al llau d'un palaciu real más antiguu.
 
Los restos yá fueron informaos escontra'l 1825, pero la escavación detallada facer George Reisner, en 1916.

 Patrimoniu de la Humanidá 
Tien un gran valor arqueolóxicu y, por esa razón, foi introducíu pola Unesco, en 2003, na llista de los sitios que son Patrimoniu de la Humanidá, juntamente coles ciudaes históriques de Meroe y Napata, cerca del monte.

thumb|center|400px|Planu de la planta del templu de Gebel Barkal.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Nubia
Categoría:Kush
Categoría:Historia de Sudán
Categoría:Patrimoniu de la Humanidá en Sudán
Categoría:Xacimientos arqueolóxicos de Sudán
Categoría:Pirámides de Sudán
Categoría:Arquiteutura del sieglu XV e.C.