Mastodon (software)
{{Ficha de software}}

'''Mastodon''' ({{IPA|/ˈmastodɔn/}}) ye una [[rede social]] federada, distribuyida, que forma parte del [[Fediversu]], una rede descentralizada ya interligada de servidores operaos de mou independente. Ñaz en [[2016]] y el so creador ye [[Eugen Rochko]].

Mastodon tien recursos de [[microblogging]] semeyantes a [[Twitter]]. Cada usuariu ye un miembru d'un determináu servidor Mastodon, conocíu como una "instancia" del software, y pue coneutase y comunicase con otros usuarios n'otres instancies tamién.

== Carauterístiques ==
[[Archivu:Mastodon Mascot (Alternative).png|miniaturadeimagen|126x126px|Mascota de Mastodon llevando un teléfonu ente les sos pates.]]

Estrémase de [[Twitter]] en ser una federación descentralizada de servidores<ref name="hackernoon">{{cita web|1=|url=https://hackernoon.com/welcome-to-mastodon-111d9227y56a|website=Hacker Noon|títulu=Welcome to Mastodon|date=31 de marzu de 2017|fechaaccesu=25 de xunu de 2017|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180912080249/https://hackernoon.com/welcome-to-mastodon-111d9227y56a|fechaarchivu=12 de setiembre de 2018}}</ref> executando [[software]] de [[códigu abiertu]] (llicencia [[Affero General Public License]]), y el so códigu y documentación ta disponible nel repositorio [http://github.com/tootsuite/mastodon github]. Eso significa que los usuarios tán espardíos en distintes comunidaes autónomes<ref name=":6">{{Cita noticia|apellíos=Brown|nome=Eileen|títulu=Is Mastodon the new social media star, or imploding black hole? {{!}} ZDNet|url=http://www.zdnet.com/article/is-mastodon-the-new-social-media-star-or-imploding-black-hole/|fechaaccesu=18 d'abril de 2017|periódicu=ZDNet|idioma=en}}</ref> ya independientes llamaes "''instancies''" (servidores) que la so rede llama ''fediversu''<ref name="Tidey2017">{{cite news |last=Tidey |first=Jimmy |url=https://www.opendemocracy.net/open2017/jimmy-tidey/what-would-twitter-be-with-wikipedia-politics |títulu=What would Twitter be if it adopted Wikipedia’s politics? |work=[[openDemocracy]] |date=6 de xineru de 2017 |fechaaccesu=11 de xineru de 2017 }}</ref><ref name="Launch date">{{cita web|url=https://news.ycombinator.com/item?id=12646083|títulu=Project announcement on Hacker News}}</ref><ref name=":4">{{Cita web|url=http://www.chronicle.com/blogsprofhacker/are-you-on-mastodon-yet-social-network-of-our-own/63261|títulu=Are You on Mastodon Yet? Social Network of Our Own – ProfHacker - Blogues - The Chronicle of Higher Education|fechaaccesu=10 d'abril de 2017|idioma=en-US|sitiuweb=www.chronicle.com}}</ref> (xuegu de pallabres ente federación y universu<ref name=":5">{{Cita web|url=http://mashable.com/2017/04/15/mastodon-has-instance-for-everyone/|títulu=In the rapidly expanding Mastodon fediverse, there's an instance for everyone|fechaaccesu=16 d'abril de 2017|apellíu=Morse|nome=Jack|sitiuweb=Mashable}}</ref>) pero aun asina unificaos per mediu de la posibilidá d'interactuar ente sí.<ref name="hackernoon"/>

Según ''[[Le Monde]]'' a entamos d'abril de 2017 esistieron 50 instancies interconectaes y que foron aumentando a mamplén.<ref name=":0">{{Cita noticia|apellíos=Audureau|nome=William|títulu=Le réseau social Mastodon, un « Twitter plus proche de l’esprit originel »|url=http://www.lemonde.fr/pixels/article/2017/04/04/le-reseau-social-mastodon-un-twitter-plus-proche-de-l-esprit-originel_5105900_4408996.html|fecha=4 d'abril de 2017|fechaaccesu=6 d'abril de 2017|periódicu=Púlguelu.fr|issn=1950-6244|idioma=fr}}</ref><ref name=":7">{{Cita web|url=http://japanese.engadget.com/2017/04/18/mastodonmst/|títulu=Mastodonと何なのか？ 連合タイムラインに表示されるのは？ - Engadget Japanese|fechaaccesu=19 d'abril de 2017|apellíu=Yamamoto)|nome=山本竜也(Tatsuya|sitiuweb=Engadget JP}}</ref>

El so usu ye gratuitu,<ref name=":2">{{Cita web|url=https://mastodon.social/about/more|títulu=Mastodon - Learn More|fechaaccesu=23 de febreru de 2017|apellíu=Rochko|nome=Eugen|idioma=en|sitiuweb=mastodon.social}}</ref> los usuarios publiquen estaos o "''toots''" d'hasta 500 calteres, o bien conteníu [[multimedia]], tamién inclúi l'usu d'etiquetes y menciones a otros usuarios.

Cabe señalar que les instancies puen ser aportaes por públicu en xeneral o de forma llindada según criterios particulares. Asina se fixeron ''instancies'' por afinidaes peculiares como artistes, aficionaos a la política, eventos sociales, o temes específiques.<ref name=":5" />

=== Alministración ===
Al ser autónomes, cada instancia ye xestionada por alministradores, xeneralmente'l so creador, quien o quienes deciden les polítiques d'usu, la xestión de recursos, les cuentes dexaes, y cuáles cuentes son amosaes nel historial federáu.<ref name=":7" /> Amás, regulen les interacciones con otres instancies principalmente por cuenta de los conflictos culturales que trai la [[llibertá d'espresión]].<ref>{{Cita noticia|apellíos=Feldman|nome=Brian|títulu=Mastodon Doesn’t Have Nazis. Yet|url=http://nymag.com/selectall/2017/04/mastodon-doesnt-have-nazis-yet.html|fechaaccesu=22 d'abril de 2017|periódicu=Select All|idioma=en}}</ref>

Tamién se cree que múltiples instancies dexa comunidaes más pequeñes que son más fáciles de moderar qu'una única gran comunidá.<ref name="hackernoon" />

Por regla xeneral, les instancies prohiben conteníu tóxico, ofensivu o rellacionáu col [[nazismu]].<ref name=":0" />

=== Cuenta d'usuariu y estaos ===
Un usuariu escueye d'una [https://instances.mastodon.xyz/list llista d'instancia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170708190229/https://instances.mastodon.xyz/list |date=2017-07-08 }} dende la cual se crea la so cuenta, la identificación ye similar al [[corréu electrónicu]]: [[nomatu]] + +instancia. Por exemplu Gargronmastodon.social (la cuenta del fundador) sirve pa comunicase dende cualquier instancia, sicasí dientro de la mesma instancia usar Gargron ye abonda.<ref name="Bonnington2016">{{cite news|last=Bonnington|first=Christina|url=http://www.dailydot.com/debug/mastodon-open-source-social-media/|títulu=Mastodon is an open source, decentralized version of Twitter|work=[[The Daily Dot]]|date=22 de payares de 2016|fechaaccesu=11 de xineru de 2017}}</ref> Y nes cliente web la URL referénciase "''instancia/usuariu''" -según l'exemplu- como mastodon.social/Gargron.

L'usuariu pue establecer si dexa ser siguíu públicamente o previu consentimientu.<ref>{{Cita web|url=https://github.com/tootsuite/mastodon/issues/180|títulu=Add support for private accounts · Issue 180 · tootsuite/mastodon · GitHub|fechaaccesu=23 de febreru de 2017|idioma=en|sitiuweb=github.com}}</ref> Amás, pue bloquiase a los contactos pa que les publicaciones nun s'amuesen, sacantes les republicaciones d'otros usuarios y les menciones.<ref>{{Cita web|url=https://github.com/tootsuite/mastodon/issues/60|títulu=Hide posts from blocked users that have been reblogged by someone you follow · Issue 60 · tootsuite/mastodon · GitHub|fechaaccesu=23 de febreru de 2017|idioma=en|sitiuweb=github.com}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://github.com/tootsuite/mastodon/issues/63|títulu=Filter mentions from unblocked users that reply to a status by a blocked user · Issue 63 · tootsuite/mastodon · GitHub|fechaaccesu=23 de febreru de 2017|idioma=en|sitiuweb=github.com}}</ref>

Pa rellacionase emplégase'l términu "''local''" pa los usuarios rexistraos na mesma instancia y "federada" pa ser amosaos en tola rede.<ref group="nota"> L'historial o ''timeline'' federáu depende de cuantes instancies tán interconectaes. Ye posible que por motivos de seguridá o llegalidá nun s'amuesen toles interacciones de los usuarios del fediversu.</ref><ref name=":2" />

Les publicaciones son llamaes ''toots'',<ref group="nota"> pronunciáu como "tut" o "tuts" pa [[onomatopeya|representar el soníu]] d'una [[trompeta]].</ref> que se conformen de testu, conteníu multimedia y menciones. Un ''toot'' pue ser públicu, visible, o ocultu del historial, o priváu pa los sos siguidores o contactos mentaos. 

== Aplicaciones ==
Mastodon ta disponible pa navegador web d'escritoriu y móviles compatibles con [[HTML5]]. Gráficamente ta inspiráu en [[TweetDeck]], con columnes separaes pal historial d'estaos llocales y federaos. L'historial federáu arrexunta a tolos estaos públicos nel ''fediversu'' de forma similar a un [[agregador de redes sociales]]. L'interfaz ye personalizable.

A finales de 2016 la comunidá desarrolló aplicaciones móviles, Amaroq pa [[iOS]] y Tusky<ref>{{Cita web|url=https://github.com/Vavassor/Tusky|títulu=Vavassor/Tusky|idioma=en|fechaaccesu=10 d'abril de 2017|sitiuweb=GitHub}}</ref> p'[[Android]].

== Desarrollu ==
Mastodon foi una rempuesta pa buscar una "alternativa vidable a [[Twitter]] pa construyir comunidaes".<ref>{{Cita noticia|títulu=The power to build communities, a response to Mark Zuckerberg|url=https://hackernoon.com/the-power-to-build-communities-a-response-to-mark-zuckerberg-3f2cac9148a4.7ubk2h4yv|fecha=20 de febreru de 2017|fechaaccesu=28 de febreru de 2017|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20171023084512/https://hackernoon.com/the-power-to-build-communities-a-response-to-mark-zuckerberg-3f2cac9148a4.7ubk2h4yv|fechaarchivu=23 d'ochobre de 2017}}</ref> Nuna entrevista pal [[Huffington Post]], ún de los desendolcadores consideró que la crecedera d'instancies amenorga la [[Monopoliu|monopolización]] del serviciu.<ref name=":8">{{Cita web|url=http://www.huffingtonpost.jp/satoshi-endo/mastodon_b_16527348.html|títulu=いちばんやさしい「マストドン」（Mastodon）の話|fechaaccesu=11 de mayu de 2017|idioma=ja-JP|sitiuweb=ハフィントンポスト}}</ref> La versión estable 1.0 foi llanzada en febreru de 2017.<ref name=":7" /> 

=== Información téunica ===
La rede social foi desendolcada a partir de [[GNU Social]], serviciu compatible y tamién llibre escritu en [[Ruby on Rails]], [[React.js]] y Redux. Pue interactuase con instancies derivaes como [[Friendica]] con delles llimitaciones. Tamién funciona con otros servicios basaos nel protocolu [[OStatus]] como [[ActivityStreams]], [[WebFinger]], [[PubSubHubbub]] y [[Salmon (protocol)|Salmon]].<ref name=":6" />

Mastodon pue ser instaláu y executáu en cualquier servidor [[GNU/Linux|Linux]]. Pa ello solo rique como base'l llinguaxe [[Ruby]] con paquetes complementarios como [[Node.js]], [[PostgreSQL]], [[Redis]] y [[ImageMagick]].<ref>{{Cita web|url=https://github.com/tootsuite/mastodon/wiki/Production-guide|títulu=Production guide|sitiuweb=GitHub}}</ref> Tamién pue ser desendolcáu y executáu n'[[Heroku]].<ref>{{Cita web|url=https://github.com/tootsuite/mastodondeployment-on-heroku-esperimental|títulu=GitHub - tootsuite/mastodon: A GNU Social-compatible microblogging server|fechaaccesu=23 de febreru de 2017|idioma=en|sitiuweb=github.com}}</ref> 

== Receición ==
El [[4 d'abril]] de [[2017]] la instancia principal mastodon.social creció a 41.000 usuarios. Por cuenta de la saturación, la páxina web convidó a rexistrase n'otres instancies.<ref>{{Cita web|url=http://www.theverge.com/2017/4/4/15177856/mastodon-social-network-twitter-clone|títulu=Mastodon.social is an open-source Twitter competitor that’s growing like crazy|fecha=4 d'abril de 2017|fechaaccesu=6 d'abril de 2017|sitiuweb=The Verge}}</ref> El diariu [[Le Monde]] arrexuntó opiniones de los usuarios pol so ambiente amigable en comparanza con [[Diaspora*]]. Per otru llau, dellos editores criticaron el so desendolcu ceo, falles nel buscador de contactos y el diseñu nes aplicaciones móviles.<ref>{{Cita web|url=http://mashable.com/2017/04/05/mastodon-wont-survive/|títulu=Don't get too attached: Twitter 'rival' Mastodon will go extinct|autor=|apellíu=Ulanoff|enllaceautor=|nome=Lance|fecha=|idioma=|editorial=|fechaaccesu=6 d'abril de 2017|sitiuweb=Mashable}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://boingboing.net/2017/04/06/the-promises-and-problems-of-m.html|títulu=The promises and problems of Mastodon, a Twitter alternative|fechaaccesu=8 d'abril de 2017|sitiuweb=Boing Boing}}</ref>

El 15 d'abril de 2017, algamó {{formatnum|200000}} rexistraos nel ''fediversu''. Cuasi la metá d'adoptaos foron d'usuarios xaponeses, ente ella la instancia "Pawoo" alministrada por [[Pixiv]] que foi pallabra enclín mientres dos díes.<ref name=":8" /><ref>{{Cita noticia|títulu=Mastodon開発者とpixivのPawoo、ロリ絵対策について議論する|url=http://www.itmedia.co.jp/news/articles/1704/16/news009.html|fechaaccesu=16 d'abril de 2017|periódicu=ITmedia NEWS|idioma=ja}}</ref> El 17 d'abril algamó los 340.000 usuarios con 600 instancies coneutaes.<ref name=":62" /> El 6 de mayu algamó les 1700 instancies.<ref name=":8" />

== Ver tamién ==
* [[Twitter]]
* [[Facebook]]
* [[Instagram]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
* [https://mastodon.social/ Sitiu web oficial]
* [https://instances.mastodon.xyz/ Listas de instancias de Mastodon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706215222/https://instances.mastodon.xyz/ |date=2017-07-06 }}
* [https://github.com/tootsuite/mastodon Códigu fuente en Github]

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Redes sociales]]
[[Categoría:Wikipedia:Artículos que necesiten etiqueta de referencies de grupu]]
Mastodon () ye una rede social federada, distribuyida, que forma parte del Fediversu, una rede descentralizada ya interligada de servidores operaos de mou independente. Ñaz en 2016 y el so creador ye Eugen Rochko.

Mastodon tien recursos de microblogging semeyantes a Twitter. Cada usuariu ye un miembru d'un determináu servidor Mastodon, conocíu como una "instancia" del software, y pue coneutase y comunicase con otros usuarios n'otres instancies tamién.

 Carauterístiques 
miniaturadeimagen|126x126px|Mascota de Mastodon llevando un teléfonu ente les sos pates.

Estrémase de Twitter en ser una federación descentralizada de servidores executando software de códigu abiertu (llicencia Affero General Public License), y el so códigu y documentación ta disponible nel repositorio github. Eso significa que los usuarios tán espardíos en distintes comunidaes autónomes ya independientes llamaes "instancies" (servidores) que la so rede llama fediversu (xuegu de pallabres ente federación y universu) pero aun asina unificaos per mediu de la posibilidá d'interactuar ente sí.

Según Le Monde a entamos d'abril de 2017 esistieron 50 instancies interconectaes y que foron aumentando a mamplén.

El so usu ye gratuitu, los usuarios publiquen estaos o "toots" d'hasta 500 calteres, o bien conteníu multimedia, tamién inclúi l'usu d'etiquetes y menciones a otros usuarios.

Cabe señalar que les instancies puen ser aportaes por públicu en xeneral o de forma llindada según criterios particulares. Asina se fixeron instancies por afinidaes peculiares como artistes, aficionaos a la política, eventos sociales, o temes específiques.

 Alministración 
Al ser autónomes, cada instancia ye xestionada por alministradores, xeneralmente'l so creador, quien o quienes deciden les polítiques d'usu, la xestión de recursos, les cuentes dexaes, y cuáles cuentes son amosaes nel historial federáu. Amás, regulen les interacciones con otres instancies principalmente por cuenta de los conflictos culturales que trai la llibertá d'espresión.

Tamién se cree que múltiples instancies dexa comunidaes más pequeñes que son más fáciles de moderar qu'una única gran comunidá.

Por regla xeneral, les instancies prohiben conteníu tóxico, ofensivu o rellacionáu col nazismu.

 Cuenta d'usuariu y estaos 
Un usuariu escueye d'una llista d'instancia  dende la cual se crea la so cuenta, la identificación ye similar al corréu electrónicu: nomatu + +instancia. Por exemplu Gargronmastodon.social (la cuenta del fundador) sirve pa comunicase dende cualquier instancia, sicasí dientro de la mesma instancia usar Gargron ye abonda. Y nes cliente web la URL referénciase "instancia/usuariu" -según l'exemplu- como mastodon.social/Gargron.

L'usuariu pue establecer si dexa ser siguíu públicamente o previu consentimientu. Amás, pue bloquiase a los contactos pa que les publicaciones nun s'amuesen, sacantes les republicaciones d'otros usuarios y les menciones.

Pa rellacionase emplégase'l términu "local" pa los usuarios rexistraos na mesma instancia y "federada" pa ser amosaos en tola rede. L'historial o timeline federáu depende de cuantes instancies tán interconectaes. Ye posible que por motivos de seguridá o llegalidá nun s'amuesen toles interacciones de los usuarios del fediversu.

Les publicaciones son llamaes toots, pronunciáu como "tut" o "tuts" pa representar el soníu d'una trompeta. que se conformen de testu, conteníu multimedia y menciones. Un toot pue ser públicu, visible, o ocultu del historial, o priváu pa los sos siguidores o contactos mentaos. 

 Aplicaciones 
Mastodon ta disponible pa navegador web d'escritoriu y móviles compatibles con HTML5. Gráficamente ta inspiráu en TweetDeck, con columnes separaes pal historial d'estaos llocales y federaos. L'historial federáu arrexunta a tolos estaos públicos nel fediversu de forma similar a un agregador de redes sociales. L'interfaz ye personalizable.

A finales de 2016 la comunidá desarrolló aplicaciones móviles, Amaroq pa iOS y Tusky p'Android.

 Desarrollu 
Mastodon foi una rempuesta pa buscar una "alternativa vidable a Twitter pa construyir comunidaes". Nuna entrevista pal Huffington Post, ún de los desendolcadores consideró que la crecedera d'instancies amenorga la monopolización del serviciu. La versión estable 1.0 foi llanzada en febreru de 2017. 

 Información téunica 
La rede social foi desendolcada a partir de GNU Social, serviciu compatible y tamién llibre escritu en Ruby on Rails, React.js y Redux. Pue interactuase con instancies derivaes como Friendica con delles llimitaciones. Tamién funciona con otros servicios basaos nel protocolu OStatus como ActivityStreams, WebFinger, PubSubHubbub y Salmon.

Mastodon pue ser instaláu y executáu en cualquier servidor Linux. Pa ello solo rique como base'l llinguaxe Ruby con paquetes complementarios como Node.js, PostgreSQL, Redis y ImageMagick. Tamién pue ser desendolcáu y executáu n'Heroku. 

 Receición 
El 4 d'abril de 2017 la instancia principal mastodon.social creció a 41.000 usuarios. Por cuenta de la saturación, la páxina web convidó a rexistrase n'otres instancies. El diariu Le Monde arrexuntó opiniones de los usuarios pol so ambiente amigable en comparanza con Diaspora*. Per otru llau, dellos editores criticaron el so desendolcu ceo, falles nel buscador de contactos y el diseñu nes aplicaciones móviles.

El 15 d'abril de 2017, algamó  rexistraos nel fediversu. Cuasi la metá d'adoptaos foron d'usuarios xaponeses, ente ella la instancia "Pawoo" alministrada por Pixiv que foi pallabra enclín mientres dos díes. El 17 d'abril algamó los 340.000 usuarios con 600 instancies coneutaes. El 6 de mayu algamó les 1700 instancies.

 Ver tamién 
 Twitter
 Facebook
 Instagram

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Sitiu web oficial
 Listas de instancias de Mastodon 
 Códigu fuente en Github

Categoría:Redes sociales
Categoría:Wikipedia:Artículos que necesiten etiqueta de referencies de grupu