Idioma seto
{{referencies|t=20230412064004}}
{{Ficha d'idioma |nome =
Seto |nativa =
 Seto kiil´
|familia madre = Llingües uráliques
|países=[[Estonia]] y [[Rusia]]
|zona=[[Condáu de Põlva]], [[condáu de Võru]] y [[óblast de Pskov]]
|falantes=5.000|h1=nativos|h2=otros
|rank=Nun ta ente los 100 primeros.
|familia=[[Llingües uráliques|Urálicu]]<br />
&nbsp;[[Llingües finu-ugrias|Finu-úgrico]]<br />
&nbsp;&nbsp;[[Llingües finu-pérmicas|Finu-Pérmicas]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[llingües balto-fíniques|Balto-fíniques]]<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''Seto'''
|oficial=nengún país
|axencia=
|iso1=nengunu|iso2=|iso3=|sil=
|mapa=[[Ficheru:Voromkaart.jpg|250px]]
}}

L''''idioma seto''' (''seto kiil´'') ye una llingua del grupu [[Llingües finu-báltiques|finu-bálticu]] de la familia de llingües [[Llingües finu-ugrias|finu-ugrias]], falada por unes 5.000 persones de la etnia [[Seto|seto]], qu'habiten na so gran mayoría nos condaos estonios de Põlvamaa y Võrumaa y nel óblast de Pskov en Rusia.

Al tratase d'una llingua entá ensin normalizar los llingüistes difieren sobre'l so estatus, asina tenemos trés asities distintos. Dalgunos considerar unu de los cuatro dialeutos que engloba l'[[estoniu meridional]], xunto col [[Idioma võro|võro]], el [[Dialeutu tartu|tartu]] y el [[dialeutu mulgi|mulgi]]. Otros defenden que xunto col võro constitúi un únicu idioma abondo estremáu del estoniu y de fechu s'hai intentando unificar y estandarizar dambos creando'l võro-seto. Finalmente otros llingüistes sofiten que la seto ye un idioma en sí mesmu que guarda más rellación col idioma estoniu medieval que col actual estoniu normativu, amás de tener una gran tradición histórica y una fuerte identidá calteníes de forma oral a lo llargo de los años sobremanera nos sos cantares folclóricos llamaes ''leelo''. 

L'idioma, prohibíu mientres la ocupación soviética esperimento un fuerte descensu nel númberu de falantes mientres el [[sieglu XX]], anque anguaño tase intentando prestigiar el so usu por aciu festivales y celebraciones.

== Escritura ==

La seto escribir col [[alfabetu]] llatín. L'alfabetu completu de la seto tien 32 lletres, que, n'orde alfabéticu, son les siguientes:
''a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, š, t, u, v, w, x, y, z, ž, ä, ö, õ, ü ''.


{| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF"
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | A a
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | B b
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | C c
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | D d
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | E e
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | F f
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | G g
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | H h
|-
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | I i
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | J j
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | K k
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | L l
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | M m
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | N n
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | O o
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | P p 
|-
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | Q q
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | R r
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | S s
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | Š š
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | Z z
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | Ž ž
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | T t
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | U u
|-
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | V v
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | W w
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | Õ õ
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | Ä ä
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | Ö ö
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | Ü ü
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | X x
| style="width:4em; text-align:center; padding: 4px;" | Y y

|}

== Exemplu de testu ==

Artículu 1 de la [[Declaración Universal de los Derechos Humanos]]:

Seto: ''Kõik inemiseq sünnüseq avvo ja õiguisi poolõst ütesugumaidsist. Näile om annõt mudsu ja süämetun'stus ja nä piät ütstõõsõga ve-y muudu läbi kjauma.''

[[Idioma asturianu|Asturianu]]: ''Tolos seres humanos nacen llibres ya iguales en dignidá y derechos y, dotaos como tán de razón y conciencia, tienen de portase fraternalmente los unos colos otros.''

== Ver tamién ==

* [[Idioma estoniu]]
* [[Estoniu meridional]]
* [[Idioma võro]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==

* [http://www.wi.ee Võro Instituut'] n'[[Idioma inglés|inglés]], [[Idioma estoniu|estoniu]] y [[Idioma võro|võro]].
* [http://www.setomaa.ee/index.php?id=c4ca4238a0b923820dcc509a6f75849b Portal de Satomaa] n'inglés, estoniu, [[Idioma alemán|alemán]], [[Idioma finés|finés]] y [[Idioma rusu|rusu]].
* [http://www.seto.ee/ Seto Arvutileht]

== Referencies ==
* [http://www.iub.edu/~bafsa/articles.html BAFSA Baltic and Finnish Studies Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181004035930/http://www.iub.edu/~bafsa/articles.html |date=2018-10-04 }}
* [https://web.archive.org/web/20080422222119/http://www.estblul.ee/EST/Keeled/seto.shtml European Bureau for Lesser-Used Languages].
* [http://www.setomaa.ee/index.php?id=3416a75f4cea9109507cacd8y2f2aefc&object_id= Encuesta del Võro Instituut]




{{Tradubot|Idioma seto}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües balto-fíniques|Seto]]
[[Categoría:Llingües d'Estonia|Seto]]
[[Categoría:Llingües de Rusia|Seto]]


[[Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu]]
L'idioma seto (seto kiil´) ye una llingua del grupu finu-bálticu de la familia de llingües finu-ugrias, falada por unes 5.000 persones de la etnia seto, qu'habiten na so gran mayoría nos condaos estonios de Põlvamaa y Võrumaa y nel óblast de Pskov en Rusia.

Al tratase d'una llingua entá ensin normalizar los llingüistes difieren sobre'l so estatus, asina tenemos trés asities distintos. Dalgunos considerar unu de los cuatro dialeutos que engloba l'estoniu meridional, xunto col võro, el tartu y el mulgi. Otros defenden que xunto col võro constitúi un únicu idioma abondo estremáu del estoniu y de fechu s'hai intentando unificar y estandarizar dambos creando'l võro-seto. Finalmente otros llingüistes sofiten que la seto ye un idioma en sí mesmu que guarda más rellación col idioma estoniu medieval que col actual estoniu normativu, amás de tener una gran tradición histórica y una fuerte identidá calteníes de forma oral a lo llargo de los años sobremanera nos sos cantares folclóricos llamaes leelo. 

L'idioma, prohibíu mientres la ocupación soviética esperimento un fuerte descensu nel númberu de falantes mientres el sieglu XX, anque anguaño tase intentando prestigiar el so usu por aciu festivales y celebraciones.

 Escritura 

La seto escribir col alfabetu llatín. L'alfabetu completu de la seto tien 32 lletres, que, n'orde alfabéticu, son les siguientes:
a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, š, t, u, v, w, x, y, z, ž, ä, ö, õ, ü .

 A a B b C c D d E e F f G g H h I i J j K k L l M m N n O o P p  Q q R r S s Š š Z z Ž ž T t U u V v W w Õ õ Ä ä Ö ö Ü ü X x Y y

 Exemplu de testu 

Artículu 1 de la Declaración Universal de los Derechos Humanos:

Seto: Kõik inemiseq sünnüseq avvo ja õiguisi poolõst ütesugumaidsist. Näile om annõt mudsu ja süämetun'stus ja nä piät ütstõõsõga ve-y muudu läbi kjauma.

Asturianu: Tolos seres humanos nacen llibres ya iguales en dignidá y derechos y, dotaos como tán de razón y conciencia, tienen de portase fraternalmente los unos colos otros.

 Ver tamién 

 Idioma estoniu
 Estoniu meridional
 Idioma võro

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Võro Instituut' n'inglés, estoniu y võro.
 Portal de Satomaa n'inglés, estoniu, alemán, finés y rusu.
 Seto Arvutileht

 Referencies 
 BAFSA Baltic and Finnish Studies Association 
 European Bureau for Lesser-Used Languages.
 Encuesta del Võro Instituut

Seto
Seto
Seto

Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu