Aeropuertu Tenzing-Hillary
{{Ficha d'aeropuertu 
|nome = Aeropuertu<br>Tenzing-Hillary
|nome_nativu = 
|imaxe = Lukla_Airport_April_2010.JPG
|pie = 
|mapa_loc = 
|etiqueta_mapa_loc = 
|pos_etiqueta_mapa_loc = 
|pie_mapa_loc = 
|tam_mapa_loc = 
|IATA = LUA
|ICAO = VNLK
|tipu = Públicu 
|construyíu = 
|propietariu = 
|operador = 
|ciudá_sirve = [[Lukla]], [[Nepal]]
|allugamientu = 
|tresporte = 
|elevación_p = 9.383
|elevación_m = 2.860
|sitiu_web = 
|p1-númberu = 06/24
|p1-llargor-p = 1.500
|p1-llargor-m = 460
|p1-superficie = [[Asfaltu]]
|estadística_añu = 
|estadística1 = 
|datos_estadística1 = 
|estadística2 = 
|datos_estadística2 = 
|notes = Fonte:<ref name="GCM" />
}}

'''L'Aeropuertu Tenzing-Hillary''' {{códigos aeroportuarios}}, tamién conocíu como '''Aeropuertu de Lukla''', ye un pequeñu [[aeropuertu]] nel pueblu de [[Lukla]],<ref name="GCM">{{GCM|VNLK|Lukla, Nepal – Tenzing-Hillary Airport (VNLK / LUA)}}</ref> en [[Khumbu]], [[Distritu de Solukhumbu]], [[Zona de Sagarmatha]], esti de [[Nepal]]. Un programa tituláu ''Los aeropuertos más estremos'' foi emitíu na Canal d'Historia en 2010, calificando al aeropuertu como'l más peligrosu del mundu.<ref name="Most Extreme Airports 2010">''Most Extreme Airports''; [[History (canal de televisión)|The History Channel]]; 26 d'agostu de 2010.</ref> Los factores que faen que'l "aeropuertu de Lukla" seya consideráu'l más peligrosu del mundu son:

* Tar arrodiáu de montes

* El llargor de la pista (solo 450 metros)

* La pista tien pindia

* La presencia d'un muriu a la fin de la pista, lo que fai que los aterrizaxes sían bien ventureros.

* La presencia d'un cantil de primeres de la pista

* Tar asitiáu a muncha altitú, lo que fai que-yos llegue menos osíxenu a los motores y tengan menos aceleración. A tolos aviones asocéde-yos esto cuando vuelen a altitú de cruceru, pero nun tienen problemes yá que nun precisen sópites aceleraciones mientres esa fase de vuelu (si precisen aumentar la velocidá xeneralmente pueden dexase tardar unos segundos más), pero mientres el despegue, precísase muncha aceleración y más con una pista curtia.

En xineru de 2008, l'aeropuertu foi rebautizado n'honor de [[Edmund Hillary|Sir Edmund Hillary]] y el [[Sherpa]] [[Tenzing Norgay]], les primeres persones n'algamar el cume del [[Monte Everest]] y tamién por efectuar los primeros esfuercios pa la construcción d'esti aeropuertu.<ref>{{cita web |url=http://www.iht.com/articles/ap/2008/01/15/asia/AS-XEN-Nepal-Hillary-Tribute.php |títulu=Nepal to name Everest airport after Edmund Hillary and Tenzing Norgay |editorial=International Herald Tribune |fecha=15 de xineru de 2008 |fechaaccesu=27 d'abril de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20080212062042/http://www.iht.com/articles/ap/2008/01/15/asia/AS-XEN-Nepal-Hillary-Tribute.php |fechaarchivu=12 de febreru de 2008 }}</ref> 

L'aeropuertu ye popular porque Lukla ye'l llugar onde más xente empecipia l'ascensu escontra'l [[Campo Base del Everest]]. Hai vuelos diarios ente Lukla y [[Aeropuertu Internacional Tribhuvan|Kathmandú]] mientres les hores de lluz, con bones condiciones climatolóxiques. Anque la distancia de vuelu ye curtia, de cutiu prodúcense precipitaciones en Lukla mientres el sol relluma en Kathmandú. Fuertes vientos, borrines y cambeos de visibilidá producen a que de cutiu los vuelos puedan ser retrasaos o que suponga'l zarru total del aeropuertu. L'aeropuertu permanez dientro d'una valla de metal y ye patrulláu pola [[Fuercia Armada Policial de Nepal|policía nepalesa]] o [[Policía de Nepal|policía civil]] pela redolada.<ref name="Most Extreme Airports 2010">''Most Extreme Airports''; [[History (canal de televisión)|The History Channel]]; 26 d'agostu de 2010.</ref> L'aeropuertu concluyó na octava posición nuna encuesta de PrivateFly.com, en 2010, p'atopar los meyores aproximamientos aeroportuarias del mundu.<ref>{{Cita web |url=http://www.privatefly.com/press-releases/top-10-airport-approaches.htm |títulu=PrivateFly.com |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20120410133025/http://www.privatefly.com/press-releases/top-10-airport-approaches.htm |fechaarchivu=2012-04-10 }}</ref>

== Instalaciones ==
L'aeropuertu cunta con una pista pavimentada d'[[asfaltu]] que namái ye accesible por [[helicópteru|helicópteros]] y pequeños aviones d'ala fixa de [[STOL|despegue y aterrizaxe curtiu]], como los [[De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter]] o los [[Dornier Do 228]]. [[Tara Air]] tamién opera dos aviones [[Pilatus PC-6]] Turbo Porter, que visiten Lukla nun esquema de negocios chárter. La única pista tien {{convert|1500|ft|m}} de llargor, {{convert|65|ft|m}} d'anchu y tien una [[pindia (xeografía)|pindia]] del 12%. La elevación del aeropuertu ye de {{convert|9100|ft|m}}.

Los aviones solo pueden usar la pista 06 p'aterrizaxes y la pista 24 pa despegues. Por cuenta de la xeografía de la zona, nun ta publicáu nengún procedimientu de [[motor y al aire]] esitosu en [[aproximamientu final]]. Hai terrenes serrapatosos en terminando la pista al norte y un fondu cantil, d'unos {{convert|2000|ft|m}} nel final sur de la pista, que conclúi nun valle nel so puntu más baxu. 

La plataforma tien cuatro puestos d'aparcamientu y hai un [[helipuertu]] allugáu a {{convert|450|ft|m}} de la [[torre de control]]. Nun hai ayudes instrumentales d'aterrizaxe y l'únicu serviciu de tráficu aereu ye un serviciu d'información de vuelos del aeródromu.

== Horariu de vuelu ==
Escontra'l [[aeropuertu de Katmandú]] o escontra l'aeropuertu Tenzing-Hillary los vuelos prodúcense de normal ente les 6:30 y les 15:30.

== Aereollinies y destinos ==
{{Airport-dest-list
|[[Agni Air]] | Kathmandú<ref>{{cita web |url=http://www.agniair.com/home/schedule.php |títulu=Flying Schedule |editorial=Agni Air |fechaaccesu=8 de xunu de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20091119035810/http://www.agniair.com/home/schedule.php |fechaarchivu=19 de payares de 2009 }}</ref>
|[[Gorkha Airlines]] | Kathmandú
|[[Nepal Airlines]] | Kathmandú, Kangel Danda, Lamidanda, Phaplu, Rumjatar<ref>{{cita web|url=http://www.nepalairlines.com.np/?section=tarrifdom&action=browse |títulu=Nepal Airlines |editorial=Nepal Airlines |fecha= |fechaaccesu=9 de febreru de 2012}}</ref>
|[[Sita Air]] | Kathmandú<ref>{{cita web |url=http://www.sitaair.com.np/destinations.php |títulu=Destinations |editorial=Sita Air |fechaaccesu=6 de xunu de 2010 |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20100816064925/http://www.sitaair.com.np/destinations.php |fechaarchivu=16 d'agostu de 2010 }}</ref>
|[[Tara Air]] | Kathmandú<ref>[https://web.archive.org/web/20110713154244/http://www.taraair.com/page.php?page_id=21 Scheduled Flights]. Taraair.com. Comprobáu'l 9 de febreru de 2012</ref>
|[[Yeti Airlines]] | Kathmandú
}}

== Incidentes y accidentes ==
* El 15 d'ochobre de 1973, mientres l'aterrizaxe nel aeropuertu, un [[De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter|DHC-6 Twin Otter 300]] de [[Nepal Airlines|Royal Nepal Airlines]], rexistru 9N-ABG, quedó destruyíu. Los trés tripulantes y los trés pasaxeros salieron ilesos.<ref name="Aviation Safety Network">[http://aviation-safety.net/database/dblist.php?sorteer=datekey_desc&kind=%&cat=%&page=1&field=Operatorkey&var=5478 Aviation Safety Network], comprobáu'l 18 de payares de 2006.</ref>
* El 9 de xunu de 1991, en vuelu dende Kathmandú, un [[De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter|DHC-6 Twin Otter 300]] de Royal Nepal Airline, rexistru 9N-ABA, estrellar nel aeropuertu mientres intentaba aterrizar con un aproximamientu desestabilizáu con mala meteoroloxía. Los trés tripulantes y catorce pasaxeros resultaron ilesos.<ref>{{cita web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19910609-0|títulu=ASN Aircraft accident de Havilland Canada DHC-6 Twin Otter 300 9N-ABA Lukla Airport (LUA)|fechaaccesu=23 de xunu de 2011}}</ref>
* El 26 de setiembre de 1992, un [[Harbin Y-12|Harbin Yunshuji Y-12-11]] de Royal Air Nepal rexistráu 9N-ACI falló mientres el despegue y l'avión quedó estrozáu. Toos a bordu (dolce pasaxeros y dos tripulantes) sobrevivieron.<ref>{{cita web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19920926-0 |títulu=ASN Aircraft accident Harbin Yunshuji Y-12-II 9N-ACI Lukla Airport (LUA) |editorial=Aviation-safety.net |fecha=26 de setiembre de 1992 |fechaaccesu=9 de febreru de 2012}}</ref>
* El 25 de mayu de 2004, mientres s'averaba al aeropuertu, un DHC-6 Twin Otter Series 300 de [[Yeti Airlines]] (rexistru 9N-AFD) en vuelu dende Kathmandú estrellar na Llomba Lamjura con elevada nubosidad. Nun había pasaxeros a bordu, pero los trés tripulantes morrieron. La investigación nepalesa concluyó que'l capitán apurrió información desaparente de la so posición al Centru de Control d'Área.<ref>[http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20040525-0 Aviation Safety Network], comprobáu'l 18 de payares de 2006.</ref>
* El 1 d'ochobre de 2004, mientres el so aterrizaxe nel aeropuertu, un [[Dornier Do 228]] de [[Sita Air]] sufrió un colapsu del so tren de morru y esmúcióse pela pista, quedándose bloquiáu cuando se detuvo. L'aeropuertu foi cerráu mientres dos díes.<ref>[http://aviation-safety.net/news/news.php?field=datumcode&var=200410%25 Aviation Safety Network], comprobáu'l 19 de payares de 2006.</ref>
* El 30 de xunu de 2005, un [[Dornier Do 228]] de [[Gorkha Airlines]] salir de pista mientres intentaba aterrizar. Los nueve pasaxeros y trés tripulantes sufrieron mancadures menores. L'avión foi retiráu y desguazáu dempués del accidente.<ref>[http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0CWU/is_2005_June_30/ai_n14710349 Airline Industry Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160113185735/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0CWU/is_2005_June_30/ai_n14710349 |date=2016-01-13 }}, 30 June 2005.</ref><ref>[http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20050630-0&lang=en Aviation Safety Network], comprobáu'l 18 de payares de 2006.</ref>
* El 8 d'ochobre de 2008, el [[Vuelu 103 de Yeti Airlines]], un DHC-6 Twin Otter (rexistru 9N-AFE) estrellar mientres l'aproximamientu final y amburóse, matando a dieciocho pasaxeros y tripulantes. El capitán de l'aeronave foi l'únicu sobreviviente. El videu del incidente amuesa males condiciones meteorolóxiques nel momentu del incidente.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7658258.stm BBC News], comprobáu'l 8 d'ochobre de 2008.</ref>
* El 25 d'agostu de 2010, el [[Vuelu 101 de Agni Air]], un Dornier Do 228, estrellar en [[Shikharpur, Narayani|Shikharpur]] mientres tornaba a [[Kathmandú]] en siendo alvertíu de males condiciones meteorolóxiques al algamar Lukla. Los once pasaxeros y trés tripulantes perecieron.<ref>[http://www.nytimes.com/2010/08/25/world/asia/25nepal.html Plane Crashes Near Everest], comprobáu'l 25 d'agostu de 2010.</ref>
* El 12 d'ochobre de 2010, un [[Dornier Do 228]] de [[Sita Air]] (rexistru 9N-AHB) perdió'l control de los frenos ya impactó contra'l muriu de final de pista mientres l'aterrizaxe. Tolos tripulantes y pasaxeros sobrevivieron ensin mancadures y l'avión quedó estropiáu nel morru.<ref>Air Crash Observer [https://web.archive.org/web/20110707095358/http://www.aircrashobserver.com/y107/news.php?item.1967], accesu 15 d'avientu de 2010</ref>
* El 26 de setiembre de 2013, una [[dinastía Aire]] (rexistru 9N-AEX) estrellóse cuando'l rotor traseru tocó l'alambre d'escayos de la paré del compuestu nel aeropuertu. Trés pasaxeros y el capitán sobrevivieron; un pasaxeru morrió pocos díes dempués.

== Galería ==
<gallery>
Image:RK_0602_00811 LuklaAnflug.jpg |Twin Otter aproximándose al aeropuertu
Image:Lukla and Lukla Airport, Nepal.jpg|Twin Otter na pista
Lukla Airport, De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter, Yeti Airlines, Nepal.jpg|Twin Otter na pista
Image:RK_0603_03610_TwinOtterCockpit.jpg|Twin Otters nel aeródromu
Lukla Airport, Runway, Helicopter, Nepal.jpg 
Image:LuklaAirport.jpg|La pista en 1999, antes de so pavimentau
</gallery>
{{wide image|Panorama_of_Lukla_Airport_(Tenzing-Hillary).jpg|500px|Una fotografía panorámica del aeropuertu de Lukla y la so contorna.}}

== Ver tamién ==
* [[Aeropuertu de Syangboche]]
* [[Aeropuertu de Phaplu]]

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat|Lukla Airport}}
* [http://www.youtube.com/watch?v=rUVqrbLhAG4 Videu de aeropuero de Lukla con pista de tierra, 1980] en [[YouTube]]
* [http://www.youtube.com/watch?v=DqgZvb37NX0 Videu d'operaciones nel aeropuertu de Lukla] en [[YouTube]]
* {{ASN|LUA|LUA / VNLK}}
* [https://web.archive.org/web/20120723232954/http://nepal.tv/watch/lukla-airport Videoguia p'aterrizar y desapegar del aeropuertu de Lukla]
* [http://www.airliners.net/photo/Tara-Air/Pilatus-PC-6-B2-H4-Turbo/1909594/&sid=0dab62aa9521c6a6d7bd1y275feb155c Semeya d'avión partiendo de Lukla] dende [[Airliners.net]]

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Aeropuertos de Nepal|Tenzing-Hillary]]
[[Categoría:Zona de Sagarmatha]]

[[Categoría:Wikipedia:Revisar traducción]]
L'Aeropuertu Tenzing-Hillary , tamién conocíu como Aeropuertu de Lukla, ye un pequeñu aeropuertu nel pueblu de Lukla, en Khumbu, Distritu de Solukhumbu, Zona de Sagarmatha, esti de Nepal. Un programa tituláu Los aeropuertos más estremos foi emitíu na Canal d'Historia en 2010, calificando al aeropuertu como'l más peligrosu del mundu.Most Extreme Airports; The History Channel; 26 d'agostu de 2010. Los factores que faen que'l "aeropuertu de Lukla" seya consideráu'l más peligrosu del mundu son:

 Tar arrodiáu de montes

 El llargor de la pista (solo 450 metros)

 La pista tien pindia

 La presencia d'un muriu a la fin de la pista, lo que fai que los aterrizaxes sían bien ventureros.

 La presencia d'un cantil de primeres de la pista

 Tar asitiáu a muncha altitú, lo que fai que-yos llegue menos osíxenu a los motores y tengan menos aceleración. A tolos aviones asocéde-yos esto cuando vuelen a altitú de cruceru, pero nun tienen problemes yá que nun precisen sópites aceleraciones mientres esa fase de vuelu (si precisen aumentar la velocidá xeneralmente pueden dexase tardar unos segundos más), pero mientres el despegue, precísase muncha aceleración y más con una pista curtia.

En xineru de 2008, l'aeropuertu foi rebautizado n'honor de Sir Edmund Hillary y el Sherpa Tenzing Norgay, les primeres persones n'algamar el cume del Monte Everest y tamién por efectuar los primeros esfuercios pa la construcción d'esti aeropuertu. 

L'aeropuertu ye popular porque Lukla ye'l llugar onde más xente empecipia l'ascensu escontra'l Campo Base del Everest. Hai vuelos diarios ente Lukla y Kathmandú mientres les hores de lluz, con bones condiciones climatolóxiques. Anque la distancia de vuelu ye curtia, de cutiu prodúcense precipitaciones en Lukla mientres el sol relluma en Kathmandú. Fuertes vientos, borrines y cambeos de visibilidá producen a que de cutiu los vuelos puedan ser retrasaos o que suponga'l zarru total del aeropuertu. L'aeropuertu permanez dientro d'una valla de metal y ye patrulláu pola policía nepalesa o policía civil pela redolada.Most Extreme Airports; The History Channel; 26 d'agostu de 2010. L'aeropuertu concluyó na octava posición nuna encuesta de PrivateFly.com, en 2010, p'atopar los meyores aproximamientos aeroportuarias del mundu.

 Instalaciones 
L'aeropuertu cunta con una pista pavimentada d'asfaltu que namái ye accesible por helicópteros y pequeños aviones d'ala fixa de despegue y aterrizaxe curtiu, como los De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter o los Dornier Do 228. Tara Air tamién opera dos aviones Pilatus PC-6 Turbo Porter, que visiten Lukla nun esquema de negocios chárter. La única pista tien  de llargor,  d'anchu y tien una pindia del 12%. La elevación del aeropuertu ye de .

Los aviones solo pueden usar la pista 06 p'aterrizaxes y la pista 24 pa despegues. Por cuenta de la xeografía de la zona, nun ta publicáu nengún procedimientu de motor y al aire esitosu en aproximamientu final. Hai terrenes serrapatosos en terminando la pista al norte y un fondu cantil, d'unos  nel final sur de la pista, que conclúi nun valle nel so puntu más baxu. 

La plataforma tien cuatro puestos d'aparcamientu y hai un helipuertu allugáu a  de la torre de control. Nun hai ayudes instrumentales d'aterrizaxe y l'únicu serviciu de tráficu aereu ye un serviciu d'información de vuelos del aeródromu.

 Horariu de vuelu 
Escontra'l aeropuertu de Katmandú o escontra l'aeropuertu Tenzing-Hillary los vuelos prodúcense de normal ente les 6:30 y les 15:30.

 Aereollinies y destinos 

 Incidentes y accidentes 
 El 15 d'ochobre de 1973, mientres l'aterrizaxe nel aeropuertu, un DHC-6 Twin Otter 300 de Royal Nepal Airlines, rexistru 9N-ABG, quedó destruyíu. Los trés tripulantes y los trés pasaxeros salieron ilesos.Aviation Safety Network, comprobáu'l 18 de payares de 2006.
 El 9 de xunu de 1991, en vuelu dende Kathmandú, un DHC-6 Twin Otter 300 de Royal Nepal Airline, rexistru 9N-ABA, estrellar nel aeropuertu mientres intentaba aterrizar con un aproximamientu desestabilizáu con mala meteoroloxía. Los trés tripulantes y catorce pasaxeros resultaron ilesos.
 El 26 de setiembre de 1992, un Harbin Yunshuji Y-12-11 de Royal Air Nepal rexistráu 9N-ACI falló mientres el despegue y l'avión quedó estrozáu. Toos a bordu (dolce pasaxeros y dos tripulantes) sobrevivieron.
 El 25 de mayu de 2004, mientres s'averaba al aeropuertu, un DHC-6 Twin Otter Series 300 de Yeti Airlines (rexistru 9N-AFD) en vuelu dende Kathmandú estrellar na Llomba Lamjura con elevada nubosidad. Nun había pasaxeros a bordu, pero los trés tripulantes morrieron. La investigación nepalesa concluyó que'l capitán apurrió información desaparente de la so posición al Centru de Control d'Área.Aviation Safety Network, comprobáu'l 18 de payares de 2006.
 El 1 d'ochobre de 2004, mientres el so aterrizaxe nel aeropuertu, un Dornier Do 228 de Sita Air sufrió un colapsu del so tren de morru y esmúcióse pela pista, quedándose bloquiáu cuando se detuvo. L'aeropuertu foi cerráu mientres dos díes.Aviation Safety Network, comprobáu'l 19 de payares de 2006.
 El 30 de xunu de 2005, un Dornier Do 228 de Gorkha Airlines salir de pista mientres intentaba aterrizar. Los nueve pasaxeros y trés tripulantes sufrieron mancadures menores. L'avión foi retiráu y desguazáu dempués del accidente.Airline Industry Information , 30 June 2005.Aviation Safety Network, comprobáu'l 18 de payares de 2006.
 El 8 d'ochobre de 2008, el Vuelu 103 de Yeti Airlines, un DHC-6 Twin Otter (rexistru 9N-AFE) estrellar mientres l'aproximamientu final y amburóse, matando a dieciocho pasaxeros y tripulantes. El capitán de l'aeronave foi l'únicu sobreviviente. El videu del incidente amuesa males condiciones meteorolóxiques nel momentu del incidente.BBC News, comprobáu'l 8 d'ochobre de 2008.
 El 25 d'agostu de 2010, el Vuelu 101 de Agni Air, un Dornier Do 228, estrellar en Shikharpur mientres tornaba a Kathmandú en siendo alvertíu de males condiciones meteorolóxiques al algamar Lukla. Los once pasaxeros y trés tripulantes perecieron.Plane Crashes Near Everest, comprobáu'l 25 d'agostu de 2010.
 El 12 d'ochobre de 2010, un Dornier Do 228 de Sita Air (rexistru 9N-AHB) perdió'l control de los frenos ya impactó contra'l muriu de final de pista mientres l'aterrizaxe. Tolos tripulantes y pasaxeros sobrevivieron ensin mancadures y l'avión quedó estropiáu nel morru.Air Crash Observer , accesu 15 d'avientu de 2010
 El 26 de setiembre de 2013, una dinastía Aire (rexistru 9N-AEX) estrellóse cuando'l rotor traseru tocó l'alambre d'escayos de la paré del compuestu nel aeropuertu. Trés pasaxeros y el capitán sobrevivieron; un pasaxeru morrió pocos díes dempués.

 Galería 

 Ver tamién 
 Aeropuertu de Syangboche
 Aeropuertu de Phaplu

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Videu de aeropuero de Lukla con pista de tierra, 1980 en YouTube
 Videu d'operaciones nel aeropuertu de Lukla en YouTube
 
 Videoguia p'aterrizar y desapegar del aeropuertu de Lukla
 Semeya d'avión partiendo de Lukla dende Airliners.net

Tenzing-Hillary
Categoría:Zona de Sagarmatha

Categoría:Wikipedia:Revisar traducción