Benuza
{{llocalidá}}
'''Benuza''' ye un conceyu asitiáu na contorna de [[La Cabreira]], [[provincia de Llión]], amás d'un llugar del mesmu. Asítiase na parte de la contorna nomada como La Cabreira Baxa o La Ribeira y ta integráu alministrativamente nel [[Conseyu Comarcal d'El Bierzu]]. Tien una población de 455 habitantes (INE 2023).

== Llocalidaes ==
El conceyu ta conformáu poles siguientes llocalidaes:

* Benuza
* Silván
* Pombriegu
* Sigüeya
* Llomba
* Soutiellu
* Llamas
* Yebra
* Santalavilla

== Llingua ==
La fala de Benuza fae parte de la variante del idioma conocida como [[Cabreirés]]. La de Benuza ye una fala que ta na llende ente l'[[asturlleonés]] y el [[gallegu]].
{| {{tablaguapa}}
|+'''<small>F-</small> (posición inicial)'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|FACĔRE
|Facere
|Facer
|Facer
|-
|FĔRRU(M)
|Fierru
|Fierru
|Ferro
|}
{| {{tablaguapa}}
|+'''<small>L-</small> (posición inicial)'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|<small>LĀRE(M)</small>
|Llar
|Llar
|Lar
|-
|LŬPU(M)
|Lobo/Llobu
|Llobu
|Lobo
|-
|LAURETU(M)
|
|Lloréu
|Loureiro
|}
{| {{tablaguapa}}
|+'''<small>N-</small> (posición inicial)'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|NAVITĀTE(M)
|Ñavidá
|Navidá
|Nadal
|}
{| {{tablaguapa}}
|+'''Diptongación de <small>Ŏ</small> y <small>Ĕ</small>'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|PŎRTA(M)
|Puerta/Puorta
|Puerta
|Porta
|-
|ŎCULU(M)
|Güeyu (Ollo en Silván)
|Güeyu
|Ollo
|-
|TĔMPU(M)
|
|Tiempu
|Tempo
|-
|TĔRRA(M)
|
|Tierra
|Terra
|-
|DĔNTE(M)
|Diente
|Diente
|Dente
|}
{| {{tablaguapa}}
|+'''Diptongos decrecientes'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|CAUSA(M)
|Cousa
|Cosa
|Cousa
|-
|FERRARĬU(M)
|Ferreiru
|Ferreru
|Ferreiro
|-
|CALDĀRĬA(M)
|Caldeira
|Caldera
|Caldeira
|-
|MĀTĔRĬA(M)
|Madeira
|Madera
|Madeira
|}
{| {{tablaguapa}}
|+'''Palatalización de <small>-CT-</small> y <small>-LT-</small>'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|FĂCTU(M)
|
|Fechu
|Feito
|-
|NŎCTE(M)
|Ñueite (Noite en Soutiellu)
|Nueche
|Noite
|-
|MŬLTU(M)
|Mueitu (En Llamas y Llomba)
Muitu (En Pombriegu y Silván)
Moito (En Silván)
|Munchu
|Moito
|-
|LACTE(M)
|Lleite/Lleiche/Leite
|Lleche
|Leite
|-
|AUSCULTĀRE
|
|Escuchar
|Escoitar
|}
{| {{tablaguapa}}
|+Terminación -ATUM
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|LATU(M)
|Llau (Lao en Pombriegu y Silván)
|Llau
|Lado
|-
|DELICATU(M)
|
|Delgáu
|Delgado
|-
|PRATU(M)
|Prau
|Prau
|Prado
|}
{| {{tablaguapa}}
|+'''-ll-'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|CASTĚLLU(M)
|
|Castiellu
|Castelo
|-
|VALLE(M)
|
|Valle
|Val
|-
|MARTELLU(M)
|
|Martiellu
|Martelo
|}
{| {{tablaguapa}}
|+'''<small>-L-</small> intervocálica'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|GĚLU(M)
|
|Xelu
|Xeo
|-
|FILICTU(M)
|Feleitu
|Felechu
|Fieito
|}
{| {{tablaguapa}}
|+'''Grupos <small>-C'L-, -T'L-, -G'L-</small>'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|NOVACŬLA(M)
|
|Navaya
|Navalla
|-
|VETŬLU(M)
|
|Vieyu
|Vello
|-
|TEGŬLA(M)
|
|Teya
|Tella
|}
{| {{tablaguapa}}
|+'''Palatalización de <small>PL-, CL-, FL-</small>'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|PLĀNU(M)
|Chanu
|Llanu
|Chao
|-
|CLĀVE(M)
|Chave
|Llave
|Chave
|-
|FLĂMMA(M)
|
|Llama
|Chama
|}
{| {{tablaguapa}}
|+Rotacismu
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|PLATU(M)
|
|Platu
|Prato
|-
|CLAVU(M)
|
|Clavu
|Cravo
|-
|TABULA(M)
|Tabra
|Tabla
|Táboa
|-
|ECCLESIA(M)
|Igresia
|Ilesia
|Igrexa
|}
{| {{tablaguapa}}
|+'''<small>-N-</small> intervocálica'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|RĀNA(M)
|Rana
|Rana
|Rá
|}
{| {{tablaguapa}}
|+'''Grupos <small>-M'N- -N´N-</small>'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|SOMNU(M)
|
|Sueñu
|Sono
|-
|DOMINE(M)
|
|Dueñu
|Dono
|-
|ANNU(M)
|
|Añu
|Ano
|-
|CAPANNA(M)
|
|Cabaña
|Cabana
|-
|NINNU(M)
|Ñiñu (Niñu en Llamas)
|Neñu
|Neno
|-
|PINNA(M)
|Pena
|Peña
|Pena
|-
|CANNA(M)
|Caña
|Caña
|Cana
|}
{| {{tablaguapa}}
|+Grupo -M'''<small>'N-</small>'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|HŎM(I)NE(M)
|Home
|Home
|Home
|-
|FĂM(I)NE(M)
|Fame
|Fame
|Fame
|-
|LŪM(I)NE(M)
|Llume
|Llume
|Lume
|}
{| {{tablaguapa}}
|+Lambdacismo
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|CUBITU(M)
|
|Coldu
|Cóbado
|-
|NATICA(M)
|
|Nalga
|Nádega
|}
{| {{tablaguapa}}
|+'''Grupo <small>-LY-</small>'''
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|MULĬERE(M)
|Muyer (Muller en Pombriegu)
|Muyer
|Muller
|}
{| {{tablaguapa}}
|+
!Llatín
!Fala de Benuza
!Asturianu normativu
!Gallegu normativu
|-
|CAESU(M)
|Queisu
|Quesu
|Queiso
|-
|BASIU(M)
|
|Besu
|Bico
|-
|CERESIA(M)
|
|Cereza
|Cereixa
|}
{{control d'autoridaes}}
Benuza ye un conceyu asitiáu na contorna de La Cabreira, provincia de Llión, amás d'un llugar del mesmu. Asítiase na parte de la contorna nomada como La Cabreira Baxa o La Ribeira y ta integráu alministrativamente nel Conseyu Comarcal d'El Bierzu. Tien una población de 455 habitantes (INE 2023).

 Llocalidaes 
El conceyu ta conformáu poles siguientes llocalidaes:

 Benuza
 Silván
 Pombriegu
 Sigüeya
 Llomba
 Soutiellu
 Llamas
 Yebra
 Santalavilla

 Llingua 
La fala de Benuza fae parte de la variante del idioma conocida como Cabreirés. La de Benuza ye una fala que ta na llende ente l'asturlleonés y el gallegu.
+F- (posición inicial)LlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuFACĔREFacereFacerFacerFĔRRU(M)FierruFierruFerro
+L- (posición inicial)LlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuLĀRE(M)LlarLlarLarLŬPU(M)Lobo/LlobuLlobuLoboLAURETU(M)LloréuLoureiro
+N- (posición inicial)LlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuNAVITĀTE(M)ÑavidáNavidáNadal
+Diptongación de Ŏ y ĔLlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuPŎRTA(M)Puerta/PuortaPuertaPortaŎCULU(M)Güeyu (Ollo en Silván)GüeyuOlloTĔMPU(M)TiempuTempoTĔRRA(M)TierraTerraDĔNTE(M)DienteDienteDente
+Diptongos decrecientesLlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuCAUSA(M)CousaCosaCousaFERRARĬU(M)FerreiruFerreruFerreiroCALDĀRĬA(M)CaldeiraCalderaCaldeiraMĀTĔRĬA(M)MadeiraMaderaMadeira
+Palatalización de -CT- y -LT-LlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuFĂCTU(M)FechuFeitoNŎCTE(M)Ñueite (Noite en Soutiellu)NuecheNoiteMŬLTU(M)Mueitu (En Llamas y Llomba)
Muitu (En Pombriegu y Silván)
Moito (En Silván)MunchuMoitoLACTE(M)Lleite/Lleiche/LeiteLlecheLeiteAUSCULTĀREEscucharEscoitar
+Terminación -ATUMLlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuLATU(M)Llau (Lao en Pombriegu y Silván)LlauLadoDELICATU(M)DelgáuDelgadoPRATU(M)PrauPrauPrado
+-ll-LlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuCASTĚLLU(M)CastielluCasteloVALLE(M)ValleValMARTELLU(M)MartielluMartelo
+-L- intervocálicaLlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuGĚLU(M)XeluXeoFILICTU(M)FeleituFelechuFieito
+Grupos -C'L-, -T'L-, -G'L-LlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuNOVACŬLA(M)NavayaNavallaVETŬLU(M)VieyuVelloTEGŬLA(M)TeyaTella
+Palatalización de PL-, CL-, FL-LlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuPLĀNU(M)ChanuLlanuChaoCLĀVE(M)ChaveLlaveChaveFLĂMMA(M)LlamaChama
+RotacismuLlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuPLATU(M)PlatuPratoCLAVU(M)ClavuCravoTABULA(M)TabraTablaTáboaECCLESIA(M)IgresiaIlesiaIgrexa
+-N- intervocálicaLlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuRĀNA(M)RanaRanaRá
+Grupos -M'N- -N´N-LlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuSOMNU(M)SueñuSonoDOMINE(M)DueñuDonoANNU(M)AñuAnoCAPANNA(M)CabañaCabanaNINNU(M)Ñiñu (Niñu en Llamas)NeñuNenoPINNA(M)PenaPeñaPenaCANNA(M)CañaCañaCana
+Grupo -M'N-LlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuHŎM(I)NE(M)HomeHomeHomeFĂM(I)NE(M)FameFameFameLŪM(I)NE(M)LlumeLlumeLume
+LambdacismoLlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuCUBITU(M)ColduCóbadoNATICA(M)NalgaNádega
+Grupo -LY-LlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuMULĬERE(M)Muyer (Muller en Pombriegu)MuyerMuller
+LlatínFala de BenuzaAsturianu normativuGallegu normativuCAESU(M)QueisuQuesuQueisoBASIU(M)BesuBicoCERESIA(M)CerezaCereixa