Eliezer Ben Yehuda
{{Tradubot|Eliezer Ben Yehuda}}
{{persona}}
'''Eliezer Ben-Yehuda''', nacíu '''Eliezer Yitzhak Perelman''' (en [[Idioma rusu|rusu]]: Элиезер Ицхак Перельман, [[idioma hebréu|hebréu]]: אליעזר יצחק פערלמאן; {{nym|paréntesis=non}}), foi un lexicógrafu y editor de periódicos [[Lituania|lituanu]]-[[xudíu]]; amás, foi'l principal artífiz y responsable de la renacencia y la reimplantación de la [[Idioma hebréu|llingua hebrea]] como [[llingua oficial|llingua falada]] y escrita nos tiempos modernos.<ref>Nel so estáu previu, l'hebréu yera considerada "llingua sacra" () y por consiguiente solo emplegada como [[llingua llitúrxica]].</ref> A lo llargo de la so vida, la so lema foi "¡[[Hebreos|hebréu]] fala [[Idioma hebréu|hebréu]]!" (!עברי דבר עברית).

== Formación ==
[[Ficheru:Eliezer_Ben-Yehuda_stamp.jpg|thumb|210px|Estampilla israelín de 1959, dedicada a Eliezer Ben Yehuda, padre del [[idioma hebréu|idioma hebréu modernu]].]]
Nació en Luzhki (Лужки), un ''[[shtetl]]'' ('pueblu') de la [[Gubérniya]] de [[Vilnius]] del [[Imperiu rusu]] (al norte de l'actual [[Bielorrusia]]). Empezó a estudiar [[idioma hebréu|hebréu]] y la [[Torá]] a los trés años d'edá, como munchos neños xudíos d'Europa del Este. A los dolce años d'edá yá llevaba nueve años estudiando n'hebréu y lleera la mayor parte de la Torá, el [[Mishná]] y el [[Talmud]], lo que-y faía tar bastante familiarizáu col [[hebréu bíblicu]] y el [[hebréu talmúdico]]. Los sos padres esperaben que se convirtiera en [[rabín]] y mandáronlu con esi fin a una [[yeshivá]] (escuela relixosa xudía) cercana. Ellí siguió estudiando hebréu antiguu y tuvo espuestu al hebréu modernu de la [[Haskalá]], lo qu'incluyía obres llaiques. Más tarde aprendió [[idioma francés|francés]], [[idioma alemán|alemán]] y [[idioma rusu|rusu]]. Depués foi unviáu a [[Daugavpils]] pa siguir la so educación. Ellí tendría accesu al diariu en llingua hebrea ''[[Hai-Shahar]]'', del qu'aprendió sobre'l [[sionismu]] y llevólu a concluyir que la resurreición de la llingua hebrea en [[Israel]] podría protexer y xunir a la [[diáspora xudía]] de l'asimilación.

En graduándose camudar a [[París]] pa estudiar na [[Universidá de París]]. Ente les asignatures estudiaes atopábase la hestoria y política d'[[Oriente Mediu]], pero la que-y influyó más fondamente foi la d'Hebréu. Nesta asignatura les clases dar n'hebréu. El ver la llingua emplegada de forma oral convenciólu de que la resurreición de la llingua yera práuticu. Treslladar a [[Arxel]], onde entró en contautu colos xudíos d'Arxelia. Ellí algamó muncha práctica nel usu del hebréu en contestos non relixosos.

Mientres tuvo en París y n'Arxel Ben-Yehuda publicó munchos artículos na prensa n'hebréu. Intentó convencer a la xente de que yera práuticu revitalizar l'hebréu y volvelo a emplegar como llingua falada y que una renacencia hebrea en [[Palestina (rexón)|Palestina]] torgaría que la mocedá xudía desertara del xudaísmu. A pesar de nun recibir un sofitu unánime, decidió viaxar a Palestina y tratar de resucitar la llingua.

== Resurrección de la llingua hebrea ==
{{VT|Recuperación del idioma hebréu}}
En [[1881]] emigró a Palestina, entós una provincia del [[Imperiu otomanu]]. Motiváu poles idees de renovación y pol refugu al estilu de vida de la diáspora, Ben-Yehuda poner a trabayar nuna nueva llingua que pudiera reemplazar al [[yiddish]] y otros dialeutos rexonales como mediu de comunicación habitual ente los xudíos.

Ben-Yehuda crio al so fíu, [[Itamar Ben-Avi|Ben-Zion Ben-Yehuda]] (el so nome significa "fíu de Sion"), íntegramente n'hebréu. Refugó esponelo a otres llingües mientres la so niñez. Ben-Zion foi'l primer falante nativu d'hebréu modernu. La so autobiografía, escrita sol seudónimu de Itamar Ben-Avi ("Itamar, fíu de Avi" ye una abreviatura creada a partir de les primeres trés lletres del nome Eliezer Ben Yehuda n'hebréu), sigue lleéndose davezu n'Israel.

Ente que de primeres munchos consideraron el so trabayu utópicu, la necesidá de cuntar con una llingua común llogró'l sofitu de munchos. En [[1884]] empezó a publicar ''[[El venáu]]'', un periódicu n'hebréu qu'abogaba pol [[Sionismu]]. Fundóse'l Comité de la Llingua Hebrea, que más tarde pasaría a ser l'[[Academia del Idioma Hebréu]]. Los resultaos de la so obra y del Comité fueron publicaos nun diccionariu (''El diccionariu completu del hebréu antiguo y moderno'').

El trabayu de Ben-Yehuda foi semáu nun suelu fértil, pos de primeres del [[sieglu XX]] l'hebréu avanzara un gran camín escontra convertise na llingua principal de la [[Yishuv|población xudía]] en Palestina mientres el [[Mandatu Británicu de Palestina|Gobiernu británicu de Palestina]] y la posterior fundación del [[Estáu d'Israel]].

== Cites ==
{{cita|''Antes de Ben-Yehuda... los xudíos podíen falar hebréu, tres él facer.''|[[Cecil Roth]], ''Was Hebrew Ever A Dead Language?''}}

== Referencies ==
{{llistaref}}
* Fellman, Jack (1973). ''The revival of a classical tongue: Eliezer Ben Yehuda and the modern Hebrew language''. L'Haya, Holanda: Mouton ISBN 90-279-2495-3
* St. John, Robert (1952). ''Tongue of the Prophets''. Doubleday & Company, Inc. Garden City, Nueva York. ISBN 0-8371-2631-2

== Enllaces esternos ==
{{enllaces persona}}
* [http://montevideo.mfa.gov.il/mfm/Data/160772.pdf Artículu de Roni Goldberg, vicecónsul d'Israel n'Uruguái, sobre la renacencia del idioma hebréu y la xesta de Eliézer Ben-Yehuda (en formatu pdf)] 
* [https://web.archive.org/web/20071022114902/http://www.jafi.org.il/education/100/PEOPLE/BIOS/beliezer.html Curtia biografía de Eliézer Ben-Yehuda]

{{NF|1858|1922|Ben-Yehuda, Eliezer}}
[[Categoría:Idioma hebréu]]
[[Categoría:Sionistes]]
[[Categoría:Hebraístes]]
[[Categoría:Gramáticos y gramátiques]]
[[Categoría:Gramáticos xudíos]]
Eliezer Ben-Yehuda, nacíu Eliezer Yitzhak Perelman (en rusu: Элиезер Ицхак Перельман, hebréu: אליעזר יצחק פערלמאן; ), foi un lexicógrafu y editor de periódicos lituanu-xudíu; amás, foi'l principal artífiz y responsable de la renacencia y la reimplantación de la llingua hebrea como llingua falada y escrita nos tiempos modernos.Nel so estáu previu, l'hebréu yera considerada "llingua sacra" () y por consiguiente solo emplegada como llingua llitúrxica. A lo llargo de la so vida, la so lema foi "¡hebréu fala hebréu!" (!עברי דבר עברית).

 Formación 
thumb|210px|Estampilla israelín de 1959, dedicada a Eliezer Ben Yehuda, padre del idioma hebréu modernu.
Nació en Luzhki (Лужки), un shtetl ('pueblu') de la Gubérniya de Vilnius del Imperiu rusu (al norte de l'actual Bielorrusia). Empezó a estudiar hebréu y la Torá a los trés años d'edá, como munchos neños xudíos d'Europa del Este. A los dolce años d'edá yá llevaba nueve años estudiando n'hebréu y lleera la mayor parte de la Torá, el Mishná y el Talmud, lo que-y faía tar bastante familiarizáu col hebréu bíblicu y el hebréu talmúdico. Los sos padres esperaben que se convirtiera en rabín y mandáronlu con esi fin a una yeshivá (escuela relixosa xudía) cercana. Ellí siguió estudiando hebréu antiguu y tuvo espuestu al hebréu modernu de la Haskalá, lo qu'incluyía obres llaiques. Más tarde aprendió francés, alemán y rusu. Depués foi unviáu a Daugavpils pa siguir la so educación. Ellí tendría accesu al diariu en llingua hebrea Hai-Shahar, del qu'aprendió sobre'l sionismu y llevólu a concluyir que la resurreición de la llingua hebrea en Israel podría protexer y xunir a la diáspora xudía de l'asimilación.

En graduándose camudar a París pa estudiar na Universidá de París. Ente les asignatures estudiaes atopábase la hestoria y política d'Oriente Mediu, pero la que-y influyó más fondamente foi la d'Hebréu. Nesta asignatura les clases dar n'hebréu. El ver la llingua emplegada de forma oral convenciólu de que la resurreición de la llingua yera práuticu. Treslladar a Arxel, onde entró en contautu colos xudíos d'Arxelia. Ellí algamó muncha práctica nel usu del hebréu en contestos non relixosos.

Mientres tuvo en París y n'Arxel Ben-Yehuda publicó munchos artículos na prensa n'hebréu. Intentó convencer a la xente de que yera práuticu revitalizar l'hebréu y volvelo a emplegar como llingua falada y que una renacencia hebrea en Palestina torgaría que la mocedá xudía desertara del xudaísmu. A pesar de nun recibir un sofitu unánime, decidió viaxar a Palestina y tratar de resucitar la llingua.

 Resurrección de la llingua hebrea 

En 1881 emigró a Palestina, entós una provincia del Imperiu otomanu. Motiváu poles idees de renovación y pol refugu al estilu de vida de la diáspora, Ben-Yehuda poner a trabayar nuna nueva llingua que pudiera reemplazar al yiddish y otros dialeutos rexonales como mediu de comunicación habitual ente los xudíos.

Ben-Yehuda crio al so fíu, Ben-Zion Ben-Yehuda (el so nome significa "fíu de Sion"), íntegramente n'hebréu. Refugó esponelo a otres llingües mientres la so niñez. Ben-Zion foi'l primer falante nativu d'hebréu modernu. La so autobiografía, escrita sol seudónimu de Itamar Ben-Avi ("Itamar, fíu de Avi" ye una abreviatura creada a partir de les primeres trés lletres del nome Eliezer Ben Yehuda n'hebréu), sigue lleéndose davezu n'Israel.

Ente que de primeres munchos consideraron el so trabayu utópicu, la necesidá de cuntar con una llingua común llogró'l sofitu de munchos. En 1884 empezó a publicar El venáu, un periódicu n'hebréu qu'abogaba pol Sionismu. Fundóse'l Comité de la Llingua Hebrea, que más tarde pasaría a ser l'Academia del Idioma Hebréu. Los resultaos de la so obra y del Comité fueron publicaos nun diccionariu (El diccionariu completu del hebréu antiguo y moderno).

El trabayu de Ben-Yehuda foi semáu nun suelu fértil, pos de primeres del sieglu XX l'hebréu avanzara un gran camín escontra convertise na llingua principal de la población xudía en Palestina mientres el Gobiernu británicu de Palestina y la posterior fundación del Estáu d'Israel.

 Cites 

 Referencies 

 Fellman, Jack (1973). The revival of a classical tongue: Eliezer Ben Yehuda and the modern Hebrew language. L'Haya, Holanda: Mouton ISBN 90-279-2495-3
 St. John, Robert (1952). Tongue of the Prophets. Doubleday & Company, Inc. Garden City, Nueva York. ISBN 0-8371-2631-2

 Enllaces esternos 

 Artículu de Roni Goldberg, vicecónsul d'Israel n'Uruguái, sobre la renacencia del idioma hebréu y la xesta de Eliézer Ben-Yehuda (en formatu pdf) 
 Curtia biografía de Eliézer Ben-Yehuda

Categoría:Idioma hebréu
Categoría:Sionistes
Categoría:Hebraístes
Categoría:Gramáticos y gramátiques
Categoría:Gramáticos xudíos