Gaumata
{{persona}}

'''Gaumata''' foi, según la [[inscripción de Behistún]] (alzada por [[Darío I]]), un magu medo qu'hacia 522 e. C. sublevóse en Media contra'l soberanu persa [[Cambises II]], cuando esti taba n'[[Exiptu]], asonsañando ser [[Esmerdis]], el so hermanu menor. Cambises morrió nel camín de regresu pa reprimir la rebelión y Gaumata reinó hasta que foi asesináu de la mesma por Darío I n'ochobre de 521 e. C. Dellos autores suxeren que la «usurpación de Gaumata» foi solo un inventu de Darío I pa llexitimar la so propia usurpación.​​​<ref name="Olmstead">{{citation |apellíu=Olmstead |nome=A. T. |títulu=History of the Persian Empire|year=1959 |publicación=[[University of Chicago Press]]}}.</ref><ref name="Axworthy">{{citation |apellíu=Axworthy |nome=Michael |títulu=Iran: Empire of the Mind|year=2008 |ubicación=New York |publicación=Basic Books}}.</ref><ref name="Mieroop">{{citation |apellíu=Van De Mieroop |nome=Marc |títulu=A History of the Ancient Near East|edition=2nd|year=2006 |publicación=Blackwell}}.</ref> 

== Reináu ==
La muerte de Cambises mientres la campaña d'Exiptu en 522 e. C. tuvo acompañada por un periodu inciertu nel [[imperiu persa]]. Poco primero de la so muerte, proclamárase rei n'Irán el so hermanu [[Bardiya]] (en griegu Smerdis) y frente a él producióse una revuelta de nobles perses encabezaos por Darío, qu'acabaron conquistando el tronu.

== Polémica ==
El problema surde poles fontes sobre Gaumata. La inscripción de Behistún (col. XI-XIII), mandada escribir pol nuevu rei Darío y el relatu que fixo [[Herodotu]] d'estos acontecimientos (Herod. III , 61-79.)​.<ref>{{citation|author1=Herodotus|last2=Godley|first2=A. D., tr. |títulu=Herodotus, with an English translation by A. D. Godley|year=1931 |ubicación=London |publicación=Heinemann |páxines=}}.</ref> En dambos sitios preséntase a esti Bardiya como un magu llamáu Gaumata que suplantó la identidá del hermanu de Cambises, que fuera asesináu antes de callao.

Esto llexitima l'acción de Darío, que sería un llevantamientu llexítimu contra un usurpador, d'orixe medo, que ponía en peligru el predominiu persa nel imperiu. El reináu de Gaumata supunxo alteraciones nel orde económicu, social y tamién nel relixosu. Según la inscripción, trataría inclusive d'esaniciar los cultos llocales pa introducir una divinidá central, posiblemente [[Ahura-Mazda]].

== Bibliografía ==
* P. Vargyas, “Darius and Orietes”, en ''The Ancient History Bulletin'', XIV,4 (2000), páxs. 155-161.
* I. Campos, «Reyes y Magos en la religión irania antigua: control ideológico de la reforma zoroastriana», en L. Hernández y J. Alvar, ''Jerarquías religiosas y control social''. Valladolid, 2004, páxs. 87-94.

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{traducíu ref|es|Gaumata}}
{{enllaces persona}}

{{NF|?|?|Gaumata}}

[[Categoría:Reis de Persia]]
[[Categoría:Persones d'Irán]]
Gaumata foi, según la inscripción de Behistún (alzada por Darío I), un magu medo qu'hacia 522 e. C. sublevóse en Media contra'l soberanu persa Cambises II, cuando esti taba n'Exiptu, asonsañando ser Esmerdis, el so hermanu menor. Cambises morrió nel camín de regresu pa reprimir la rebelión y Gaumata reinó hasta que foi asesináu de la mesma por Darío I n'ochobre de 521 e. C. Dellos autores suxeren que la «usurpación de Gaumata» foi solo un inventu de Darío I pa llexitimar la so propia usurpación.​​​... 

 Reináu 
La muerte de Cambises mientres la campaña d'Exiptu en 522 e. C. tuvo acompañada por un periodu inciertu nel imperiu persa. Poco primero de la so muerte, proclamárase rei n'Irán el so hermanu Bardiya (en griegu Smerdis) y frente a él producióse una revuelta de nobles perses encabezaos por Darío, qu'acabaron conquistando el tronu.

 Polémica 
El problema surde poles fontes sobre Gaumata. La inscripción de Behistún (col. XI-XIII), mandada escribir pol nuevu rei Darío y el relatu que fixo Herodotu d'estos acontecimientos (Herod. III , 61-79.)​.. En dambos sitios preséntase a esti Bardiya como un magu llamáu Gaumata que suplantó la identidá del hermanu de Cambises, que fuera asesináu antes de callao.

Esto llexitima l'acción de Darío, que sería un llevantamientu llexítimu contra un usurpador, d'orixe medo, que ponía en peligru el predominiu persa nel imperiu. El reináu de Gaumata supunxo alteraciones nel orde económicu, social y tamién nel relixosu. Según la inscripción, trataría inclusive d'esaniciar los cultos llocales pa introducir una divinidá central, posiblemente Ahura-Mazda.

 Bibliografía 
 P. Vargyas, “Darius and Orietes”, en The Ancient History Bulletin, XIV,4 (2000), páxs. 155-161.
 I. Campos, «Reyes y Magos en la religión irania antigua: control ideológico de la reforma zoroastriana», en L. Hernández y J. Alvar, Jerarquías religiosas y control social. Valladolid, 2004, páxs. 87-94.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Reis de Persia
Categoría:Persones d'Irán