Timisay Monsalve Vargas
{{persona}}
'''Laura Timisay Monsalve Vargas''' {{nym}} ye una antropóloga forense colombiana, profesora de la [[Universidá d'Antioquia]] y cofundadora y coordinadora del Llaboratoriu d'Antropoloxía Osteolóxica y Forense de la mesma institución.<ref>[http://www.udea.edu.co/wps/portal/udea/web/empecipio/institucional/unidaes-academicas/facultades/ciencias-sociales-humanes/extension/contenido/asmenulateral/antropologia/!ut/p/z1/1VVbk5owGP0r-sAjJlzk0jeKuIzV9X7jpRMhSFpIXAjrur9-w-60O0fFOlsfmhkICeecLzn5-AABWIGAomeyRZwwilIxXgfGd8t2VcXRYf9h0nOhY7iOZ04X9kBRwbIGoCzcNghu4g_9riUAumNr9lCZesqNfPhNaUNn7I0eZ0N31Ompf8eHF5oDr_EXIABBSPmOJ2C9YzlHaRlhJEFUHI8SluFfz4QWnPAyfPdYgiUlEYpwIaNQdBkJUVGhYhSWKa9eSDAkmIYEFY2CiS7FRePQSMoM0QqKXzimBWmGWnOjUQFmVEyQiFUqGaZlijjOq0iI8pztWMq2BFUL34UkAms7NExdN6GsG6YhbqEh21FsyDFu65Giam0LWrUH_y5EUO_jsop3UcGf9IxawEcu1QG6gxOFM9l0DBAb64p0mfU9fT6AcHgS4kw-XdvoWhhlXjTKN8DymeA9mFOWZ-ILm954Dv7VCOYnI9TL2-p95dv3lf835jyO256iuiLD3HEHOoqvKKo1MXu-ftfVj7RPyveulTNR79V84A62QhbxRCY0ZmD1o6CA1VFBEcM_C4ogkx9PT4EjKmLFeOFg9X-VROHPNmWbjx-fQzeaJYzIcYxznLfKXEwnnO-KLxKU4H6_b20Z26a4FbJMXBI8x0pYIWw4AYNdNhcts7SD_HPiTfzXr4_yg7ux9rM4O-6WnYP22sdLp_kGOxTKFA!!/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/?urile=wcm%3Apath%3A%2FPortalUdeA%2FasPortalUdeA%2FasHomeUdeA%2FasInstitucional%2Funidades-academicas%2FasFacultades%2FCiencias%20Sociales%20y%20Humanes%2FExtensi!c3!b3n%2FContenido%2FasMenuLateral%2Fantropologia Llaboratoriu d'Antropoloxía Osteolóxica y Forense - Equipu humanu], Universidá d'Antioquia. Consultáu'l 19 de setiembre de 2018.</ref> A lo llargo de la so carrera trabayó en temes como la carauterización de restos nel marcu del [[conflictu armáu colombianu]], identificación humana, [[bioarqueología]], anatomía [[Sistema oseu|ósea]] comparada, [[histomorfología]] y [[Exame de migollu oseu|citoloxía del migollu oseu]], ente otros.

== Vida personal ==
Monsalve nació nel conceyu de [[Segovia (Antioquia)|Segovia]], [[Antioquia]]. Vivió'l so niñez na sienda El Manzanillo con cuatro hermanos y hermanes, el so padre y la so madre, Ángela Vargas. 

{{ensin referencies|Na so infancia, Timisay preguntó-y a la so madre, una artista empírica, si en Colombia hubiera una muyer presidenta y ella respondió-y qu'entá non pero qu'ella podría ser la primera, porque tou lo que se propunxera podía llograr, por ello considerar una de les sos principales inspiraciones personales y profesionales.}}

Cuando yera una adolescente, la familia Monsalve Vargas treslladar a [[Medellín (Colombia)|Medellín]], llugar nel que Timisay desenvolvió la mayor parte de la so carrera profesional.

Anguaño ta casada con Santiago Cardona y tien una fía llamada Manuela<ref name=":1">{{Cita web|url=http://www.udea.edu.co/wps/portal/udea/web/empecipio/institucional/unidaes-academicas/facultades/ciencias-sociales-humanes/extension/contenido/asmenulateral/antropologia/!ut/p/z1/1VVbk5owGP0r-sAjJlzk0jeKuIzV9X7jpRMhSFpIXAjrur9-w-60O0fFOlsfmhkICeecLzn5-AABWIGAomeyRZwwilIxXgfGd8t2VcXRYf9h0nOhY7iOZ04X9kBRwbIGoCzcNghu4g_9riUAumNr9lCZesqNfPhNaUNn7I0eZ0N31Ompf8eHF5oDr_EXIABBSPmOJ2C9YzlHaRlhJEFUHI8SluFfz4QWnPAyfPdYgiUlEYpwIaNQdBkJUVGhYhSWKa9eSDAkmIYEFY2CiS7FRePQSMoM0QqKXzimBWmGWnOjUQFmVEyQiFUqGaZlijjOq0iI8pztWMq2BFUL34UkAms7NExdN6GsG6YhbqEh21FsyDFu65Giam0LWrUH_y5EUO_jsop3UcGf9IxawEcu1QG6gxOFM9l0DBAb64p0mfU9fT6AcHgS4kw-XdvoWhhlXjTKN8DymeA9mFOWZ-ILm954Dv7VCOYnI9TL2-p95dv3lf835jyO256iuiLD3HEHOoqvKKo1MXu-ftfVj7RPyveulTNR79V84A62QhbxRCY0ZmD1o6CA1VFBEcM_C4ogkx9PT4EjKmLFeOFg9X-VROHPNmWbjx-fQzeaJYzIcYxznLfKXEwnnO-KLxKU4H6_b20Z26a4FbJMXBI8x0pYIWw4AYNdNhcts7SD_HPiTfzXr4_yg7ux9rM4O-6WnYP22sdLp_kGOxTKFA!!/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/?urile=wcm%3Apath%3A%2FPortalUdeA%2FasPortalUdeA%2FasHomeUdeA%2FasInstitucional%2Funidades-academicas%2FasFacultades%2FCiencias%20Sociales%20y%20Humanes%2FExtensi!c3!b3n%2FContenido%2FasMenuLateral%2Fantropologia|títulu=Antropología Universidá d'Antioquia|fechaaccesu=18 de setiembre de 2018|autor=Universidá d'Antioquia}}</ref>

== Carrera Profesional ==
Monsalve empezó a estudiar [[xeoloxía]] en 1988 na Universidá Nacional de Colombia en Medellín, pero un añu dempués decidió suspender la so carrera y empecipiar el [[pregrado]] n'Antropoloxía de la Universidá d'Antioquia. Gracies al so trabayu de grau, Monsalve llogró una beca pa realizar los sos estudios de [[Maestría]] n'Antropoloxía Física na [[Universidá Nacional Autónoma de Méxicu]]. Nel añu 2002, empecipió un Doctoráu n'Antropoloxía na mesma universidá. 

En 2004 tornó a Colombia y empezó a investigar la desapaición forzada nel conflictu armáu a partir de restos [[Cadarma humana|óseos]]<ref>{{Cita web|url=https://issuu.com/programa_egresados/docs/espiritus_llibres_sept12/52|títulu=Espíritus Llibres- Timisay Monsalve|fechaaccesu=18 de setiembre de 2018|autor=Universidá d'Antioquia|añu=2011}}</ref>. {{ensin referencies|Productu d'estes investigaciones recibió amenaces contra la so vida y tuvo qu'instalase nel 2011 en Méxicu y Estaos Xuníos.}} Mientres s'atopaba ellí realizó estudios nel Centru d'Antropoloxía Forense de la [[Universidá de Tennessee]].

{{ensin referencies|Nel 2009 creó la Coleición Osteolóxica nel Llaboratoriu d'Antropoloxía Osteolóxica y Forense de la [[Universidá d'Antioquia]]. La coleición ye reconocida n'América Llatina poles sos apurras pioneros na investigación osteolóxica y cuenta a 2017 con 500 cadarmes, ente los cualos atópense los restos de la so madre, Ángela Vargas. Timisay afirma que «la persona muerta y la muerte mesma tien que salir del ámbitu de lo sacro y quedar nel llugar de la conocencia».}}

Anguaño, Timisay ye docente de tiempu completu na Universidá d'Antioquia y coordinadora del Llaboratoriu d'Antropoloxía Osteolóxica y Forense<ref name=":1" />, dende'l que promueve la creación de metodoloxíes estandarizadas pa la reconocencia de persones ensin identificar por aciu procedimientu que s'afaigan a la variabilidá biolóxica de la población colombiana.

== Publicaciones ==
* ''Crecedera y estáu de nutrición en Maltrata – Veracruz, Méxicu'' (2002). En Prensa Revista Llatinoamericana d'Antropoloxía Física, [[Méxicu]].<ref>{{Cita web|url=http://www.bvsde.paho.org/bvsaidis/mexico26/ix-023.pdf|títulu=Crecedera y estáu de nutrición en Maltrata - Veracruz|fechaaccesu=18 de setiembre de 2018|autor=Timisay Monsalve, Carlos Serrano y otros.|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180919211419/http://www.bvsde.paho.org/bvsaidis/mexico26/ix-023.pdf|fechaarchivu=2018-09-19}}</ref>
* ''La síntesis biosocial, una propuesta teórica n'antropoloxía biolóxica'' (2005).  En: Boletín d'Antropoloxía Americana.<ref>{{Cita web|url=https://www.jstor.org/stable/40978240?seq=1#metadata_info_tab_contents|títulu=La síntesis biosocial. Una propuesta teórica n'antropoloxía biolóxica|fechaaccesu=18 de setiembre de 2018|autor=Timisay Monsalve y Carlos Serrano|añu=2005}}</ref>
* ''La desapaición Forzada. Espresión fenomenológica d'una política d'Estáu'' (2009)  Periódicu Alma Máter, Universidá d'Antioquia.<ref>{{Cita web|url=https://issuu.com/periodicoalmamater/docs/am_580_sep-2009/13|títulu=La desapaición Forzada. Espresión fenomenológica d'una política d'Estáu|fechaaccesu=18 de setiembre de 2018|autor=Timisay Monsalve|añu=2009|publicación=Alma Mater N° 580}}</ref> 
* ''L'antropoloxía na construcción de la verdá, memoria y hestoria nel marcu de la llei 975 de Xusticia y Paz en Colombia'' (2011).<ref>{{Cita web|url=https://www.researchgate.net/publication/236670961_La_antropologia_en_la_construccion_de_verdá_memoria_y_historia|títulu=L'antropoloxía na construcción de la verdá, memoria y hestoria nel marcu de la llei 975 de Xusticia y Paz en Colombia|fechaaccesu=18 de setiembre de 2018|autor=Timisay Monsalve y Juliana Isaza|añu=2011}}</ref>
* ''Carauterístiques biolóxiques de la coleición osteolóxica de referencia de la Universidá d'Antioquia. Informe Preliminar'' (2012). En: Colombia. Boletín D'Antropoloxía Universidá d'Antioquia.<ref>{{Cita web|url=http://www.redalyc.org/articulo.oa?id=55722568011|títulu=Carauterístiques biolóxiques de la coleición osteolóxica de referencia de la Universidá d'Antioquia. Informe Preliminar|fechaaccesu=18 de setiembre de 2018|autor=Timisay Monsalve y Juliana Isaza|añu=2012|publicación=Boletín d'Antropología Volumen 25 N° 42}}</ref>
* ''Sobrepesu, obesidá y condiciones socioculturales n'escolares ente los siete y los once años d'edá na ciudá de Orizaba, Veracruz'' (2014). En Prensa Anal de Antropología - Méxicu.<ref>{{Cita web|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0185122514704977|títulu=Sobrepesu, obesidá y condiciones socioculturales n'escolares ente los siete y los once años d'edá na ciudá de Orizaba, Veracruz|fechaaccesu=18 de setiembre de 2018|autor=Timisay Monsalve, Carlos Serrano y Juliana Isaza|añu=2014}}</ref>
* ''Elementos socioculturales pa pensar la corporalidad de les muyeres adolescentes de la Comuña Nororiental de Medellín'' (2008). En Memories Cátedres Abiertes. Corporación Mujer que Crean.
* Apuntes pa la interpretación del cuerpu como territoriu de violencia. ''Conflictu Armáu: Memoria, Trauma Y Suxetividá'' (2008). La Carreta Editores. 

== Reconocencies ==
{{ensin referencies|En 2001 la [[Universidá Nacional Autónoma de Méxicu]] dio-y una beca pa los sos estudios de Maestría y, en 2002, esta mesma institución concedió-y una beca pa los sos estudios de doctoráu. Nesti mesmu añu la so tesis de maestría «Crecimiento y nutrición n'escolares de 7 a 13 años de Maltrata, Veracruz» costó-y una mención honorífica.}}

Finalmente, nel añu 2006 graduar con honores nel Doctoráu d'Antropoloxía.

== Referencies ==
{{llistaref}}

{{NF|||Monsalve Vargas, Timisay}}


{{Tradubot|Timisay Monsalve Vargas}}

[[Categoría:Científicos y científiques de Colombia]]
[[Categoría:Antropólogos y antropólogues de Colombia]]



[[Categoría:Persones de Segovia]]
Laura Timisay Monsalve Vargas  ye una antropóloga forense colombiana, profesora de la Universidá d'Antioquia y cofundadora y coordinadora del Llaboratoriu d'Antropoloxía Osteolóxica y Forense de la mesma institución.Llaboratoriu d'Antropoloxía Osteolóxica y Forense - Equipu humanu, Universidá d'Antioquia. Consultáu'l 19 de setiembre de 2018. A lo llargo de la so carrera trabayó en temes como la carauterización de restos nel marcu del conflictu armáu colombianu, identificación humana, bioarqueología, anatomía ósea comparada, histomorfología y citoloxía del migollu oseu, ente otros.

 Vida personal 
Monsalve nació nel conceyu de Segovia, Antioquia. Vivió'l so niñez na sienda El Manzanillo con cuatro hermanos y hermanes, el so padre y la so madre, Ángela Vargas. 

Cuando yera una adolescente, la familia Monsalve Vargas treslladar a Medellín, llugar nel que Timisay desenvolvió la mayor parte de la so carrera profesional.

Anguaño ta casada con Santiago Cardona y tien una fía llamada Manuela

 Carrera Profesional 
Monsalve empezó a estudiar xeoloxía en 1988 na Universidá Nacional de Colombia en Medellín, pero un añu dempués decidió suspender la so carrera y empecipiar el pregrado n'Antropoloxía de la Universidá d'Antioquia. Gracies al so trabayu de grau, Monsalve llogró una beca pa realizar los sos estudios de Maestría n'Antropoloxía Física na Universidá Nacional Autónoma de Méxicu. Nel añu 2002, empecipió un Doctoráu n'Antropoloxía na mesma universidá. 

En 2004 tornó a Colombia y empezó a investigar la desapaición forzada nel conflictu armáu a partir de restos óseos.  Mientres s'atopaba ellí realizó estudios nel Centru d'Antropoloxía Forense de la Universidá de Tennessee.

Anguaño, Timisay ye docente de tiempu completu na Universidá d'Antioquia y coordinadora del Llaboratoriu d'Antropoloxía Osteolóxica y Forense, dende'l que promueve la creación de metodoloxíes estandarizadas pa la reconocencia de persones ensin identificar por aciu procedimientu que s'afaigan a la variabilidá biolóxica de la población colombiana.

 Publicaciones 
 Crecedera y estáu de nutrición en Maltrata – Veracruz, Méxicu (2002). En Prensa Revista Llatinoamericana d'Antropoloxía Física, Méxicu.
 La síntesis biosocial, una propuesta teórica n'antropoloxía biolóxica (2005).  En: Boletín d'Antropoloxía Americana.
 La desapaición Forzada. Espresión fenomenológica d'una política d'Estáu (2009)  Periódicu Alma Máter, Universidá d'Antioquia. 
 L'antropoloxía na construcción de la verdá, memoria y hestoria nel marcu de la llei 975 de Xusticia y Paz en Colombia (2011).
 Carauterístiques biolóxiques de la coleición osteolóxica de referencia de la Universidá d'Antioquia. Informe Preliminar (2012). En: Colombia. Boletín D'Antropoloxía Universidá d'Antioquia.
 Sobrepesu, obesidá y condiciones socioculturales n'escolares ente los siete y los once años d'edá na ciudá de Orizaba, Veracruz (2014). En Prensa Anal de Antropología - Méxicu.
 Elementos socioculturales pa pensar la corporalidad de les muyeres adolescentes de la Comuña Nororiental de Medellín (2008). En Memories Cátedres Abiertes. Corporación Mujer que Crean.
 Apuntes pa la interpretación del cuerpu como territoriu de violencia. Conflictu Armáu: Memoria, Trauma Y Suxetividá (2008). La Carreta Editores. 

 Reconocencies 

Finalmente, nel añu 2006 graduar con honores nel Doctoráu d'Antropoloxía.

 Referencies 

Categoría:Científicos y científiques de Colombia
Categoría:Antropólogos y antropólogues de Colombia

Categoría:Persones de Segovia