Reinu de Libia
{{Ficha d'estáu desapaecíu |nome_oficial
 = المملكة الليبية<br /> ''Al-Mamlakah Al-Lībiyya''<br />''Regno di Libia''
|nome_completu = Reinu de Libia |nome_común
 = Libia |continente =
 África |región
 = África del norte y Mediu Oriente |pais
 = Libia |forma_de_gobiernu =
 [[Monarquía constitucional]]
|añu_empecipio = 1951
|añu_fin = 1969
|eventu_empecipio = Independencia |fecha_entamu =
 24 d'avientu |eventu1
 = Abolición del sistema federal
|fecha_eventu1 = [[27 d'abril]] de [[1963]]
|eventu_fin = [[Revolución de Setiembre|Revolución]]
|fecha_fin = 1 de setiembre |p1
 = Emiratu de Cirenaica
|bandera_p1 = Flag_of_Cyrenaica.svg
|p2 = Territoriu militar de Fezán-Gadamés
|bandera_p2 = Flag_of_Fezzan-Ghadames.svg
|p3 = Tripolitania
|bandera_p3 = Flag_of_the_Tripolitanian_Republic.svg
|s1 = República Árabe Libia |bandera_s1
 = Flag of Libya (1969–1972).svg
|imaxe_bandera = Flag of Libya (1951).svg
|imaxe_escudu = Coat of arms of the Kingdom of Libya.svg
|mapa = Libya in its region.svg
|image_map_caption = 
|capital = [[Trípoli]], [[Bengasi]] y [[Al Bayda]]¹
|latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= 
|national_anthem = [[Libya, Libya, Libya]]
|idiomes = [[Idioma árabe|Árabe]], [[Llingües bereberes|bereber]] y [[Idioma italianu|italianu]]
|relixón = [[Islam]], [[Cristianismu]]
|moneda = [[Llibra libia]]
|líder1 = [[Idris I de Libia|Idris I]]
|añu_líder1 = 1951–1969
|títulu_líder = Rei |títulu_gobernante =
 [[Primer ministru de Libia|Primer Ministru]]
|gobernante1 = [[Mahmud al-Muntasir]]
|gobernante2 = [[Hussein Maziq]]
|gobernante3 = [[Wanis al-Qaddafi]]
|añu_gobernante1 = 1951–1954
|añu_gobernante2 = 1965–1967
|añu_gobernante3 = 1968–1969
|stat_year1 = 1954
|stat_area1 = 1759530
|stat_pop1 = 1091830
|nota = ¹ El reinu tien dos capitales y una constitución del 1951<ref name="libya-watanona_1">{{Cita web |url=http://www.libya-watanona.com/libya/51const1.htm |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181004173556/http://www.libya-watanona.com/libya/51const1.htm |fechaarchivu=2018-10-04 }}</ref>
|}}

El '''Reinu de [[Libia]]''', ({{lang-ar|'''المملكة الليبية''', lliteralmente, el '''Reinu Libiu'''}}) llamáu nun principiu '''Reinu Uníu de Libia''' empecipióse dempués de la independencia'l 24 d'avientu de 1951 y duró hasta qu'un [[golpe d'Estáu]] empobináu por [[Muammar al-Gaddafi]] el [[1 de setiembre]] de [[1969]] derrocó al rei [[Idris I de Libia|Idris I]] y estableció la [[República Árabe Libia]].

== Historia ==
Dempués de la derrota d'Italia na Segunda Guerra Mundial, el gobiernu italianu apurrió Libia a dos de les Naciones Aliaes: Francia (Fezzan) y el Reinu Uníu (Cirenaica y Tripolitania). El 21 de payares 1949, l'Asamblea Xeneral aprobó una resolución de les Naciones Xuníes qu'indicaba que Libia tenía de ser independiente antes de 1952, y concretamente, el 24 d'avientu de 1951, Libia convertir nuna monarquía constitucional, col rei [[Idris]] de la dinastía [[Sanusí]] como monarca. 

[[Idris I de Libia|Idris as-Senussi]], l'[[emir]] de Tripolitania y Cirenaica y líder de la orde [[Senussi]] musulmán sufí, representaba a Libia nes negociaciones de la [[Organización de les Naciones Xuníes|ONX]], y el 24 d'avientu de 1951, Libia declaró la so independencia con representantes de la Cirenaica, Tripolitania y Fezzan declarando la [[Unión política|unificación]] del país sol nome de ''"Reinu Uníu de Libia"'', pasando la corona a Idris as-Senussi. De conformidá cola Constitución, el nuevu país tenía un gobiernu [[federal]] con tres estaos: Cirenaica, Tripolitania y Fezzan como [[territoriu autónomu|territorios autónomos]]. El reinu tamién tenía dos capitales -[[Trípoli (Libia)|Trípoli]] y [[Bengasi]]. Dos años dempués de la independencia, el 28 de marzu de 1953, Libia xunir a la [[Lliga Árabe]].
[[Ficheru:IdrisI3.jpg|thumb|right|El rei [[Idris I de Libia|Idris I]]]]

Tres la independencia, Libia enfrentar a una serie de problemes. Nun había escueles nel país y los graduaos universitarios apenes yeren dieciséis. Coles mesmes, nel país había namái trés abogaos y nin un solu [[médicu]], [[inxenieru]], [[Topografía|topógrafu]] o [[farmacéuticu]] d'orixe libiu nel reinu. Tamién s'envalora que namái 250.000 libios sabíen lleer y escribir y que'l 5% de la población yera ciegu, con enfermedaes oculares tales como una [[tracoma]] bien xeneralizada. A la lluz d'estos fechos, Gran Bretaña ufiertó una serie de [[funcionariu|funcionarios]] pa formar el personal del gobiernu.

N'abril de 1955, empezó la esploración de petroleu nel reinu, abrir los primeros campos de petroleu en 1959. Les primeres esportaciones empezaron en 1963 col consiguiente tresformamientu de la economía del país. 

El 25 d'abril de 1963, el sistema federal de gobiernu foi abolíu y el nome del país foi camudáu a "Reinu de Libia" pa reflexar los cambeos constitucionales.

Como foi'l casu d'otros países africanos tres la independencia, los colonos italianos en Libia ocuparon munchos de los meyores puestos de trabayu, caltuvieron la propiedá de les meyores tierres de cultivu y dirixeron les empreses más esitoses.

=== Fin de la monarquía ===
La monarquía llegó al so fin el 1 de setiembre de 1969, cuando un grupu de militares empobinaos por [[Muammar al-Gaddafi]] llevó a cabu un golpe d'Estáu contra'l rei Idris mientres esti topar en [[Turquía]] pa recibir tratamientu médicu. Los revolucionarios detuvieron al xefe del Estáu Mayor del Exércitu y xefe de seguridá del reinu. Dempués de conocer la noticia del golpe, el rei Idris llomar de «fechu ensin importancia», ente que'l príncipe herederu [[Hasan as-Senussi]] anunciaba'l so sofitu al nuevu réxime. 

El golpe d'Estáu supunxo l'abdicación del rei Idris el 4 d'agostu de 1969, colo que'l cabezaleru del golpe d'Estáu, Muammar al-Gaddafi, tomó les riendes del reinu.

== Gobiernu ==

El Reinu Uníu de Libia yera una [[monarquía hereditaria]] y [[monarquía constitucional|constitucional]] nel que'l poder llexislativu exercíalo el rei y regular el Parllamentu. La Constitución databa del añu 1951.<ref name="libya-watanona_1">{{Cita web |url=http://www.libya-watanona.com/libya/51const1.htm |títulu=Archived copy |urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181004173556/http://www.libya-watanona.com/libya/51const1.htm |fechaarchivu=2018-10-04 }}</ref>

=== El Rei ===
[[Ficheru:King Idris I of Libya August 15, 1965.jpg|thumb|230px|[[Idris I de Libia|Idris I]], primer y únicu rei de [[Libia]].]]
El rei taba definíu pola Constitución como xefe supremu del Estáu. Antes d'asumir los poderes constitucionales, el tenía que faer un xuramentu ante una sesión conxunta del Senáu y la Cámara de Representantes. Toles lleis aprobaes pol Parllamentu teníen de ser sancionaes y promulgaes pol rei. Yera tamién responsabilidá del monarca abrir y cerrar les sesiones del Parllamentu, según eslleir la Cámara de Representantes, acordies cola Constitución. El soberanu yera amás el xefe de les Fuercies Armaes de Libia.

=== Parllamentu ===
El Parllamentu del reinu taba formáu por dos cámares: el Senáu y la Cámara de Representantes. Dambes cámares axuntábense y cerrábense coles mesmes.

El Senáu taba formáu por venticuatro miembros nomaos pol rei. Un asientu nel Senáu taba llindáu a los ciudadanos de Libia de siquier cuarenta años. El rei nomaba al presidente del Senáu, y la mesma Cámara Alta escoyía dos vicepresidentes, que'l soberanu tenía qu'aprobar. El presidente y vicepresidente teníen un mandatu fixu de dos años. Al concluyir esti plazu, el rei yera llibre de volver nomar al presidente o reemplazalo con otra persona, ente que los vicepresidentes enfrentar a la reelección. La duración del mandatu d'un senador yera d'ocho años. Un senador nun podía sirvir dos periodos consecutivos, pero podía ser nomáu de nuevu nel futuru. La metá de tolos senadores teníen de ser sustituyíos cada cuatro años.

Los miembros de la Cámara de Representantes yeren escoyíos por aciu [[sufraxu universal]] tres la reforma constitucional del 25 d'abril de 1963, que concedió'l votu a les muyeres, quitaes hasta entós d'él. El númberu de diputaos determinar en proporción al númberos d'habitantes: escoyíase un diputáu per cada venti mil persones. Les eleición celebraben cada cuatro años, sacantes el Parllamentu fuera disueltu antes, y nesi casu verificábense tres la disolución de les cámares. Los diputaos yeren responsables d'escoyer a un voceru y dos oradores el vicegobernador de la Cámara de Representantes.

=== Conseyu de Ministros ===

El rei yera'l responsable de nomar y destituyir al primer ministru. Tamién nomaba a los ministros del Conseyu de Ministros. Esti encargar de la direición de los asuntos internos y esternos del país y yera responsable ante la Cámara de Representantes. Si'l primer ministru yera destituyíu, automáticamente y como resultancia quedaben quitaos de los sos cargos tamién los demás ministros.

== Subdivisiones ==
=== Les trés provincies (1951-1963) ===
[[Ficheru:Map of traditional provinces of Libye-es.svg|thumb|Les trés provincies libies (1951-1963).]]

Dempués de la independencia del reinu entamar en tres provincies [[Cirenaica]], [[Fezán]] y [[Tripolitania]], que son les trés rexones históriques de Libia. L'autonomía nes provincies exercíase al traviés de los gobiernos provinciales y les llexislatures.

{| {{tablaguapa}}
|-
! Province
! Capital
! Área km²<ref>http://www.statoids.com/uly.html</ref>
|-
| [[Cirenaica]]
| [[Bengasi]]
| 855 370
|-
| [[Fezán]]
| [[Sebha]]
| 551 170
|-
| [[Tripolitania]] 
| [[Trípoli]]
| 353 000
|}

=== Reorganización de 1963 ===
A raigañu del cambéu na Constitución, cola abolición de la constitución federal del país de 1963, les trés provincies reorganizar en diez [[Gobernaciones de Libia|gobernaciones]] conocíes n'árabe como [[Gobernación|Muhafazah]] alministraes por un gobernador designáu pol Gobiernu central.<ref name="statoids">[http://statoids.com/uly.html "Municipalities of Libya"]</ref>

* [[Gobernación d'A'l Baida|Al Baida]], antes parte de Cirenaica
* [[Gobernación d'A'l Khums|Al Khums]], antes parte de Tripolitania 
* [[Gobernación de Awbari|Awbari]], antes parte de Fezán 
* [[Gobernación de Az Zawiyah Governorate|Az Zawiyah]], antes parte de Tripolitania 
* [[Gobernación de Bengasi|Bengasi]], antes parte de Cirenaica
* [[Gobernación Darnah|Darnah]], antes parte de Cirenaica
* [[Gobernación de Garian|Garian]], antes parte de Fezán y Tripolitania
* [[Gobernación de Misratah|Misurata]], antes parte de Tripolitania
* [[Gobernación de Sabhah|Sabhah]], antes parte de Fezán
* [[Gobernación de Tarabulus|Tarabulus]], antes parte de Tripolitania

== Ver tamién ==
* [[Federación de Repúbliques Árabes]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat|Kingdom of Libya}}
* [http://www.libyanconstitutionalunion.net/constitution%20of%20libya.htm Kingdom of Libya's constitution]
* [http://www.worldstatesmen.org/Libya.htm worldstatesmen.org]
* [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,821973,00.html Birth of a nation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071228142631/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,821973,00.html |date=2007-12-28 }}
* [http://www.statoids.com/uly.html Statoids]
* [http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/1/newsid_3911000/3911587.stm 1969: Bloodless coup in Libya (BBC)]
* [https://web.archive.org/web/20080913161219/http://mbendi.co.za/indy/oilg/af/lb/p0005.htm Libya: Oil and Gas]
* [http://www.4dw.net/royalark/Libya/libya6.htm Royal Ark]
* [http://countrystudies.us/libya/27.htm Independent Libya]










{{Tradubot|Reino de Libia}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Historia de Libia]]
[[Categoría:Estaos desapaecíos d'África]]
[[Categoría:Descolonización]]


[[Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu]]
El Reinu de Libia, () llamáu nun principiu Reinu Uníu de Libia empecipióse dempués de la independencia'l 24 d'avientu de 1951 y duró hasta qu'un golpe d'Estáu empobináu por Muammar al-Gaddafi el 1 de setiembre de 1969 derrocó al rei Idris I y estableció la República Árabe Libia.

 Historia 
Dempués de la derrota d'Italia na Segunda Guerra Mundial, el gobiernu italianu apurrió Libia a dos de les Naciones Aliaes: Francia (Fezzan) y el Reinu Uníu (Cirenaica y Tripolitania). El 21 de payares 1949, l'Asamblea Xeneral aprobó una resolución de les Naciones Xuníes qu'indicaba que Libia tenía de ser independiente antes de 1952, y concretamente, el 24 d'avientu de 1951, Libia convertir nuna monarquía constitucional, col rei Idris de la dinastía Sanusí como monarca. 

Idris as-Senussi, l'emir de Tripolitania y Cirenaica y líder de la orde Senussi musulmán sufí, representaba a Libia nes negociaciones de la ONX, y el 24 d'avientu de 1951, Libia declaró la so independencia con representantes de la Cirenaica, Tripolitania y Fezzan declarando la unificación del país sol nome de "Reinu Uníu de Libia", pasando la corona a Idris as-Senussi. De conformidá cola Constitución, el nuevu país tenía un gobiernu federal con tres estaos: Cirenaica, Tripolitania y Fezzan como territorios autónomos. El reinu tamién tenía dos capitales -Trípoli y Bengasi. Dos años dempués de la independencia, el 28 de marzu de 1953, Libia xunir a la Lliga Árabe.
thumb|right|El rei Idris I

Tres la independencia, Libia enfrentar a una serie de problemes. Nun había escueles nel país y los graduaos universitarios apenes yeren dieciséis. Coles mesmes, nel país había namái trés abogaos y nin un solu médicu, inxenieru, topógrafu o farmacéuticu d'orixe libiu nel reinu. Tamién s'envalora que namái 250.000 libios sabíen lleer y escribir y que'l 5% de la población yera ciegu, con enfermedaes oculares tales como una tracoma bien xeneralizada. A la lluz d'estos fechos, Gran Bretaña ufiertó una serie de funcionarios pa formar el personal del gobiernu.

N'abril de 1955, empezó la esploración de petroleu nel reinu, abrir los primeros campos de petroleu en 1959. Les primeres esportaciones empezaron en 1963 col consiguiente tresformamientu de la economía del país. 

El 25 d'abril de 1963, el sistema federal de gobiernu foi abolíu y el nome del país foi camudáu a "Reinu de Libia" pa reflexar los cambeos constitucionales.

Como foi'l casu d'otros países africanos tres la independencia, los colonos italianos en Libia ocuparon munchos de los meyores puestos de trabayu, caltuvieron la propiedá de les meyores tierres de cultivu y dirixeron les empreses más esitoses.

 Fin de la monarquía 
La monarquía llegó al so fin el 1 de setiembre de 1969, cuando un grupu de militares empobinaos por Muammar al-Gaddafi llevó a cabu un golpe d'Estáu contra'l rei Idris mientres esti topar en Turquía pa recibir tratamientu médicu. Los revolucionarios detuvieron al xefe del Estáu Mayor del Exércitu y xefe de seguridá del reinu. Dempués de conocer la noticia del golpe, el rei Idris llomar de «fechu ensin importancia», ente que'l príncipe herederu Hasan as-Senussi anunciaba'l so sofitu al nuevu réxime. 

El golpe d'Estáu supunxo l'abdicación del rei Idris el 4 d'agostu de 1969, colo que'l cabezaleru del golpe d'Estáu, Muammar al-Gaddafi, tomó les riendes del reinu.

 Gobiernu 

El Reinu Uníu de Libia yera una monarquía hereditaria y constitucional nel que'l poder llexislativu exercíalo el rei y regular el Parllamentu. La Constitución databa del añu 1951.

 El Rei 
thumb|230px|Idris I, primer y únicu rei de Libia.
El rei taba definíu pola Constitución como xefe supremu del Estáu. Antes d'asumir los poderes constitucionales, el tenía que faer un xuramentu ante una sesión conxunta del Senáu y la Cámara de Representantes. Toles lleis aprobaes pol Parllamentu teníen de ser sancionaes y promulgaes pol rei. Yera tamién responsabilidá del monarca abrir y cerrar les sesiones del Parllamentu, según eslleir la Cámara de Representantes, acordies cola Constitución. El soberanu yera amás el xefe de les Fuercies Armaes de Libia.

 Parllamentu 
El Parllamentu del reinu taba formáu por dos cámares: el Senáu y la Cámara de Representantes. Dambes cámares axuntábense y cerrábense coles mesmes.

El Senáu taba formáu por venticuatro miembros nomaos pol rei. Un asientu nel Senáu taba llindáu a los ciudadanos de Libia de siquier cuarenta años. El rei nomaba al presidente del Senáu, y la mesma Cámara Alta escoyía dos vicepresidentes, que'l soberanu tenía qu'aprobar. El presidente y vicepresidente teníen un mandatu fixu de dos años. Al concluyir esti plazu, el rei yera llibre de volver nomar al presidente o reemplazalo con otra persona, ente que los vicepresidentes enfrentar a la reelección. La duración del mandatu d'un senador yera d'ocho años. Un senador nun podía sirvir dos periodos consecutivos, pero podía ser nomáu de nuevu nel futuru. La metá de tolos senadores teníen de ser sustituyíos cada cuatro años.

Los miembros de la Cámara de Representantes yeren escoyíos por aciu sufraxu universal tres la reforma constitucional del 25 d'abril de 1963, que concedió'l votu a les muyeres, quitaes hasta entós d'él. El númberu de diputaos determinar en proporción al númberos d'habitantes: escoyíase un diputáu per cada venti mil persones. Les eleición celebraben cada cuatro años, sacantes el Parllamentu fuera disueltu antes, y nesi casu verificábense tres la disolución de les cámares. Los diputaos yeren responsables d'escoyer a un voceru y dos oradores el vicegobernador de la Cámara de Representantes.

 Conseyu de Ministros 

El rei yera'l responsable de nomar y destituyir al primer ministru. Tamién nomaba a los ministros del Conseyu de Ministros. Esti encargar de la direición de los asuntos internos y esternos del país y yera responsable ante la Cámara de Representantes. Si'l primer ministru yera destituyíu, automáticamente y como resultancia quedaben quitaos de los sos cargos tamién los demás ministros.

 Subdivisiones 
 Les trés provincies (1951-1963) 
thumb|Les trés provincies libies (1951-1963).

Dempués de la independencia del reinu entamar en tres provincies Cirenaica, Fezán y Tripolitania, que son les trés rexones históriques de Libia. L'autonomía nes provincies exercíase al traviés de los gobiernos provinciales y les llexislatures.

 Province Capital Área km²http://www.statoids.com/uly.html Cirenaica Bengasi 855 370 Fezán Sebha 551 170 Tripolitania  Trípoli 353 000

 Reorganización de 1963 
A raigañu del cambéu na Constitución, cola abolición de la constitución federal del país de 1963, les trés provincies reorganizar en diez gobernaciones conocíes n'árabe como Muhafazah alministraes por un gobernador designáu pol Gobiernu central."Municipalities of Libya"

 Al Baida, antes parte de Cirenaica
 Al Khums, antes parte de Tripolitania 
 Awbari, antes parte de Fezán 
 Az Zawiyah, antes parte de Tripolitania 
 Bengasi, antes parte de Cirenaica
 Darnah, antes parte de Cirenaica
 Garian, antes parte de Fezán y Tripolitania
 Misurata, antes parte de Tripolitania
 Sabhah, antes parte de Fezán
 Tarabulus, antes parte de Tripolitania

 Ver tamién 
 Federación de Repúbliques Árabes

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Kingdom of Libya's constitution
 worldstatesmen.org
 Birth of a nation 
 Statoids
 1969: Bloodless coup in Libya (BBC)
 Libya: Oil and Gas
 Royal Ark
 Independent Libya

Categoría:Historia de Libia
Categoría:Estaos desapaecíos d'África
Categoría:Descolonización

Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu