Alfabetu francés
{{referencies|t=20200601105814}}
{{ficha de sistema d'escritura}}
L''''alfabetu francés''' (''alphabet français'' en francés) son los [[alfabeto|símbolos alfabéticos]] utilizaos nel [[idioma francés]]. Inclúi les 26 [[lletra|lletres]] del [[alfabetu llatín]] modernu, les 14 que se formen añader [[signu diacríticu|signos diacríticos]] (13 vocales acentuaes y el [[grafema]] [[cedilla]] «ç») y 2 [[Lligadura (tipografía)|lligadures]] («[[æ]]» y «[[œ]]»). Poro, componen l'alfabetu francés 42 lletres en total.

Coles mesmes, el francés tien numberosos [[dígrafu|dígrafos]] (''ch'', ''ph'', ''ss'', ''gu'', ''gue'',...).

{| {{tablaguapa}}
|+ Alfabetu llatín modernu — 26 lletres
|-
| [[A]] a || [[B]] b || [[C]] c || [[D]] d || [[E]] e || [[F]] f
| [[G]] g || [[H]] h || [[I]] i || [[J]] j || [[K]] k || [[L]] l || [[M]] m
|-
| [[N]] n || [[O]] o || [[P]] p || [[Q]] q || [[R]] r || [[S]] s
| [[T]] t || [[U]] u || [[V]] v || [[W]] w || [[X]] x || [[Y]] y || [[Z]] z
|}

{| {{tablaguapa}}
|+ Alfabetu propiu — 16 lletres
|-
| [[À]] à || [[Â]] â || [[Æ]] æ || [[Ç]] ç || [[É]] é || [[È]] è
| [[Ê]] ê || [[Ë]] ë
|-
| [[Î]] î || [[Ï]] ï || [[Ô]] ô || [[Œ]] œ || [[Ù]] ù || [[Û]] û
| [[Ü]] ü || [[Ÿ]] ÿ
|}

== Pronunciación ==
{| {{tablaguapa}}
!Lletra
!Nome 
!Pronunciación ([[Alfabetu Fonéticu Internacional|AFI]])
!Diacríticos y lligadures
|-
| [[A]] || a || {{IPA|/a/}} ||[[À]]à, [[Â]]â, [[Æ]]æ
|-
| [[B]] || bé || {{IPA|/be/}} ||
|-
| [[C]] || cé || {{IPA|/se/}} ||[[Ç]]ç
|-
| [[D]] || dé || {{IPA|/de/}} ||
|-
| [[E]] || e || {{IPA|/ə/}} ||[[É]]é, [[È]]è, [[Ê]]ê, [[Ë]]ë
|-
| [[F]] || effe || {{IPA|/ɛf/}} ||
|-
| [[G]] || gé || {{IPA|/ʒe/}} ||
|-
| [[H]] || ache || {{IPA|/aʃ/}} ||
|-
| [[I]] || i || {{IPA|/i/}} ||[[Î]]î, [[Ï]]ï
|-
| [[J]] || ji || {{IPA|/ʒi/}} ||
|-
| [[K]] || ka || {{IPA|/ka/}} ||
|-
| [[L]] || elle || {{IPA|/ɛl/}} ||
|-
| [[M]] || emme || {{IPA|/ɛm/}} ||
|-
| [[N]] || enne || {{IPA|/ɛn/}} ||
|-
| [[O]] || o || {{IPA|/o/}} ||[[Ô]]ô, [[Œ]]œ
|-
| [[P]] || pé || {{IPA|/pe/}} ||
|-
| [[Q]] || qu || {{IPA|/ky/}} ||
|-
| [[R]] || erre || {{IPA|/ɛʁ/}} ||
|-
| [[S]] || esse || {{IPA|/ɛs/}} ||
|-
| [[T]] || té || {{IPA|/te/}} ||
|-
| [[U]] || u || {{IPA|/y/}} ||[[Ù]]ù, [[Û]]û, [[Ü]]ü
|-
| [[V]] || vé || {{IPA|/ve/}} ||
|-
| [[W]] || double vé || {{IPA|/dubləve/}} ||
|-
| [[X]] || ixe || {{IPA|/iks/}} ||
|-
| [[Y]] || i grec || {{IPA|/iɡʁɛk/}} ||[[Ÿ]]ÿ
|-
| [[Z]] || zède || {{IPA|/zɛd/}} ||
|}

Les [[vocal]]es son ''a'', ''e'', ''i'', ''o'', ''u'', ''y''; les [[Vocoide non silábicu|semivocales]] son ''w'' ya ''y'' (esta postrera raramente y en dellos sitios, como por casu en [[Bélxica]]).

== Diacríticos ==
{| class="wikitable right"
|+ Los trelce vocales acentuaes complementaries
|- bgcolor=#EEEEFF
|align=left height=30 | '''Diacríticu''' || A a || Y y || I i || O o || O o || Y y
|-
|align=left bgcolor=#EEEEFF| [[Acentu agudu]] || – || É é || – || – || – || –
|-
|align=left bgcolor=#EEEEFF| [[Acentu grave]] || À à || È è || – || – || Ù ù || –
|-
|align=left bgcolor=#EEEEFF| [[Acentu circunflexu]] || Â â || Ê ê || Î î || Ô ô || Û û || –
|-
|align=left bgcolor=#EEEEFF| [[Diéresis]] || – || Ë ë || Ï ï || – || Ü ü || Ÿ ÿ
|}
El francés utiliza 5 signos diacríticos:
*Sobre les vocales:
** [[Acentu agudu]] (en francés ''accent aigu'', pronunciáu {{IPA|/aksɑ̃ egy/}}) ( '''´''' ) - Solo úsase sobre la lletra ''e'' ([[É]]). Ye'l diacríticu que más s'usa en francés y representa siempres el soníu {{IPA|/e/}}).
** [[Acentu grave]] (en francés ''accent grave'', pronunciáu {{IPA|/aksɑ̃ gʁav/}}) ( '''`''' ) - Úsase sobre les vocales ''a'', ''e'' y ''u'' ([[À]], [[È]], [[Ù]]). Ye bien corriente na lletra ''e'', allargando la so pronunciación. Na ''a'' y la ''u'' apaez en delles pallabres d'usu corriente nes que precisa'l so significáu pero ensin modificar la so fonética.
** [[Acentu circunflexu]] (en francés ''accent circonflexe'', pronunciáu {{IPA|/aksɑ̃ siʁkɔ̃flɛks/}}) ( '''^''' ) - Usar coles vocales ''a'', ''e'', ''i'', ''o'' y ''u'' ([[Â]], [[Ê]], [[Î]], [[Ô]], [[Û]]). Ye bastante corriente nes lletres ''a'', ''e'' y ''u'' a les que puede modificar fonéticamente cerrándoles o allargar según la rexón. Sobre la ''i'' y la ''u'' apaez residualmente representando una antigua lletra muda anguaño sumida.
** [[Diéresis]] o crema: (en francés ''tréma'', pronunciáu {{IPA|/tʁema/}}) ( '''¨''' ) - Apaez sobre les lletres ''e'', ''i'', ''u'' y ''y'' ([[Ë]], [[Ï]], [[Ü]], [[Ÿ]]). Usar pa evitar la formación d'un dígrafu vocálicu: sobre la ''e'' como en ''Noël'' ({{IPA|/nƆƐl/}}), sobre la ''i'' como en ''haïr'' ({{IPA|/aiʁ/}}), sobre la ''u'' de nomes propios y pallabres pocu comunes como ''capharnaüm'' ({{IPA|/kafaʁnaɔm/}}), y sobre la ''y'' de dellos nomes propios como ''l'Haiÿ-les-Roses'' ({{IPA|lajleʁoz/}}). Tamién sobre una ''e'' muda pa forzar la pronunciación de la vocal muda precedente d'un dígrafu consonánticu como en ''aiguë'' ({{IPA|/egy/}}).
*So la c:
** [[Cedilla]] (en francés ''c cédille'', pronunciáu {{IPA|/se sedij/}}) - Trátase d'añader una [[virgulilla]] ( '''¸''' ) so la lletra ''c'' ([[Ç]]). Utilizar pa indicar la pronunciación {{IPA|/s/}} y non {{IPA|/k/}} delantre de les lletres ''a'', ''o'' y ''u'' como por casu ''ça'' ({{IPA|/sa/}}).

== Lligadures ==
* [[Æ]] æ - (en francés ''y dans l'a'', pronunciáu {{IPA|/ə dãlɑ/}}) Por casu en ''tænia'' ({{IPA|/tenja/}}), ''ex æquo'' ({{IPA|/ɛgzeko/}}) o cæcum ({{IPA|/sekɔm/}}).
* [[Œ]] œ - (en francés ''y dans l'o'', pronunciáu {{IPA|/ə dãlo/}}) Por casu en ''œil'' ({{IPA|/œj/}}), ''fœlos tos'' ({{IPA|/fetys/}}) o ''bœuf'' ({{IPA|/bœf/}}).

{{Tradubot|Alfabeto francés}}

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{commons}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Idioma francés]]
[[Categoría:Alfabetos llatinos|francés, alfabetu]]
L'alfabetu francés (alphabet français en francés) son los símbolos alfabéticos utilizaos nel idioma francés. Inclúi les 26 lletres del alfabetu llatín modernu, les 14 que se formen añader signos diacríticos (13 vocales acentuaes y el grafema cedilla «ç») y 2 lligadures («æ» y «œ»). Poro, componen l'alfabetu francés 42 lletres en total.

Coles mesmes, el francés tien numberosos dígrafos (ch, ph, ss, gu, gue,...).

+ Alfabetu llatín modernu — 26 lletres A a  B b  C c  D d  E e  F f G g  H h  I i  J j  K k  L l  M m N n  O o  P p  Q q  R r  S s T t  U u  V v  W w  X x  Y y  Z z

+ Alfabetu propiu — 16 lletres À à  Â â  Æ æ  Ç ç  É é  È è Ê ê  Ë ë Î î  Ï ï  Ô ô  Œ œ  Ù ù  Û û Ü ü  Ÿ ÿ

 Pronunciación 
LletraNome Pronunciación (AFI)Diacríticos y lligadures A  a   Àà, Ââ, Ææ B  bé    C  cé   Çç D  dé    E  e   Éé, Èè, Êê, Ëë F  effe    G  gé    H  ache    I  i   Îî, Ïï J  ji    K  ka    L  elle    M  emme    N  enne    O  o   Ôô, Œœ P  pé    Q  qu    R  erre    S  esse    T  té    U  u   Ùù, Ûû, Üü V  vé    W  double vé    X  ixe    Y  i grec   Ÿÿ Z  zède   

Les vocales son a, e, i, o, u, y; les semivocales son w ya y (esta postrera raramente y en dellos sitios, como por casu en Bélxica).

 Diacríticos 
+ Los trelce vocales acentuaes complementaries Diacríticu  A a  Y y  I i  O o  O o  Y y Acentu agudu  –  É é  –  –  –  – Acentu grave  À à  È è  –  –  Ù ù  – Acentu circunflexu  Â â  Ê ê  Î î  Ô ô  Û û  – Diéresis  –  Ë ë  Ï ï  –  Ü ü  Ÿ ÿ
El francés utiliza 5 signos diacríticos:
Sobre les vocales:
 Acentu agudu (en francés accent aigu, pronunciáu ) ( ´ ) - Solo úsase sobre la lletra e (É). Ye'l diacríticu que más s'usa en francés y representa siempres el soníu ).
 Acentu grave (en francés accent grave, pronunciáu ) ( ` ) - Úsase sobre les vocales a, e y u (À, È, Ù). Ye bien corriente na lletra e, allargando la so pronunciación. Na a y la u apaez en delles pallabres d'usu corriente nes que precisa'l so significáu pero ensin modificar la so fonética.
 Acentu circunflexu (en francés accent circonflexe, pronunciáu ) ( ^ ) - Usar coles vocales a, e, i, o y u (Â, Ê, Î, Ô, Û). Ye bastante corriente nes lletres a, e y u a les que puede modificar fonéticamente cerrándoles o allargar según la rexón. Sobre la i y la u apaez residualmente representando una antigua lletra muda anguaño sumida.
 Diéresis o crema: (en francés tréma, pronunciáu ) ( ¨ ) - Apaez sobre les lletres e, i, u y y (Ë, Ï, Ü, Ÿ). Usar pa evitar la formación d'un dígrafu vocálicu: sobre la e como en Noël (), sobre la i como en haïr (), sobre la u de nomes propios y pallabres pocu comunes como capharnaüm (), y sobre la y de dellos nomes propios como l'Haiÿ-les-Roses (). Tamién sobre una e muda pa forzar la pronunciación de la vocal muda precedente d'un dígrafu consonánticu como en aiguë ().
So la c:
 Cedilla (en francés c cédille, pronunciáu ) - Trátase d'añader una virgulilla ( ¸ ) so la lletra c (Ç). Utilizar pa indicar la pronunciación  y non  delantre de les lletres a, o y u como por casu ça ().

 Lligadures 
 Æ æ - (en francés y dans l'a, pronunciáu ) Por casu en tænia (), ex æquo () o cæcum ().
 Œ œ - (en francés y dans l'o, pronunciáu ) Por casu en œil (), fœlos tos () o bœuf ().

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Idioma francés
francés, alfabetu