Basutolandia
{{país}}
[[Ficheru:1963 Basutoland R1 mohair.jpg|thumb|Sello postal de 1963.]]
'''Basutolandia''',<ref>{{cita llibru | títulu=Topónimo y Gentílicos | autor= Ivo Xavier Fernandes | editor=Editora Educação Nacional, Lda. |volume=I | ciudá=Porto | añu=1941 }}</ref> oficialmente '''Territoriu de Basutolandia''' foi una [[Imperiu británicu|colonia de la corona británica]] establecida en [[1884]] por cuenta de la incapacidá de la [[Colonia del Cabu]] de controlar el territoriu. 

Basutolandia foi estremada en siete distritos alministrativos: [[Distritu de Berea|Berea]], [[Leribe]], [[Maseru]], [[Mohale's Hoek]], [[Mafeteng]], [[Qacha's Nek]] y [[Quthing]].<ref>http://www.britishempire.co.uk/maproom/basutoland.htm</ref> Dempués de la so independencia en [[1966]], Basutolandia foi renombrada como [[Lesothu]].

== Historia ==
[[Ficheru:LocationLesotho.svg|thumb|left|Basutolandia, actual Leshoto]]
El pueblu basuto apaez a entamos del sieglu XIX, procedente de los grupos [[tsuana]] a los que Molutme axuntara sol so mandatu. En [[1828]] foi asocedíu por Mochech, quien aguantó la meyora d'ingleses y boers na rexón montascosa de Thaba-Bosigo. Al cabu de cuarenta años, axustóse l'establecimientu del protectoráu británicu sobre'l reinu sotho de [[Moshoeshoe I]] nel senu del Imperiu colonial de Gran Bretaña y foi formalmente establecíu en [[1868]] col nome de Basutolandia.<ref>{{cita llibru|apellíos=|nome=|enllaceautor=|títulu=Enciclopedia Espasa. Tomu 7|url=|fechaaccesu=|añu=1910|editorial=Espasa Calpe|isbn=8423945073|editor=|ubicación=|páxina=1130|idioma=|capítulu=Basutos}}</ref>

En [[1871]], Basutolandia foi asitiáu alministrativamente sol control de [[Sudáfrica|colonia del Cabu]], contra la voluntá de los sotho, que se sulevaron en [[1881]]. La rebelión terminó con un alcuerdu xeneral ente británicos y sotho, que garantizaba a los sotho que nengún colonu blancu podría adquirir tierres nel so reinu y la torna del control del territoriu direutamente al gobiernu británicu en [[1884]].

Mientres la [[Guerres de los Bóeres|guerra angloboer]], Basutolandia caltúvose [[Neutralidá|neutral]] y el so territoriu foi respetáu per dambes partes. En xunetu de [[1903]] instauróse un Conseyu Nacional, llamáu ''pitso''. Asina cuando n'agostu de 1905 morrió'l xefe principal, Lerotholi, el nomamientu de socesor llevar a cabu'l ''pitso'', nomando a Letsie II, fíu del anterior. Letsie II finó en [[1913]], siendo sustituyíu pol so hermanu Griffith, que convirtiérase al [[catolicismu]] en [[1912]].<ref name=":0">{{cita llibru|apellíos=|nome=|enllaceautor=|títulu=Enciclopedia Espasa. Tomu 1 (Apéndiz)|url=|fechaaccesu=|añu=1930|editorial=Espasa Calpe|isbn=8423945715|editor=|ubicación=|páxina=1387-1388|idioma=castellanu|capítulu=Basutoland}}</ref>

A partir de [[1906]], Basutolandia foi alministrada colos protectoraos británicos de [[Suazilandia]] y [[Bechuanalandia]] pola mesma alministración colonial so l'autoridá d'un únicu altu comisariu británicu. Sicasí, los xefes tribales caltuvieron enorme poder. Coles mesmes, los proyeutos de desarrollu colonial fueron cuasi inesistentes, pos l'únicu oxetivu de los británicos yera caltener la paz civil esperando una hipotética adhesión de los trés protectoraos a la colonia de Sudáfrica.

En [[1910]] l'Acta Sudafricana d'Unión, que ponía los fundamentos de la [[Unión Sudafricana]], prevía tamién la integración de Basutolandia nel nuevu dominiu. Sicasí, los sotho (y los otros dos protectoraos) prefirieron caltener la so autonomía y nun fueron anexonaos.

Mientres la [[Primer Guerra Mundial]], Griffith ufiertó unviar fuercies pa combatir xunto al Reinu Xuníu. Anque la ufierta foi refugada, dellos basutos participaron como auxiliares n'África y Francia.<ref name=":0" />

En [[1925]], los basutos espresaron nuevamente'l so deséu de permanecer so control británicu direutu. Amás les normes llegales llindaben la presencia estranxera, nun dexándose la busca de minerales nin l'establecimientu de llabradores blancos. La presencia europea yera bien amenorgada y llindada a funcionarios, misioneros y dellos comerciantes. Sicasí la oficialidá y el instructores de la policía yeren europeos, 17 miembros d'un total de 369. El censu de 1921 señalaba la presencia de 1603 europeos, de los que 399 vivíen en Maseru. Nesi censu'l país tenía una población de 499 000 habitantes y la capital, Maseru, 2200.<ref name=":0" />

Na [[Años 1920|década de los 1920]], les comunicaciones col esterior yeren llindaes, con un únicu ramal de ferrocarril de 20 km que conectaba la capital cola rede sudafricana, anque yá se construyera una carretera que travesaba'l país de norte a sur pela so zona occidental.<ref name=":0" />

El desarrollu de la educación de los nativos quedó en manes de les misiones cristianes hasta la década de 1950, ente que les élites locales fueron educaes na universidá de Fort Hare en Sudáfrica. En [[1946]] los católicos fundaron en Basutolandia la universidá de Roma, qu'estendió la educación cimera a toles clases.

En setiembre de [[1959]] aprobáronse unes reformes constitucionales que se punxeron a valir en [[1960]]. Por elles creáronse un Conseyu Llexislativu de 80 miembros y un Conseyu Executivu presidíu pol comisariu residente británicu.<ref>{{cita llibru|apellíos=|nome=|enllaceautor=|títulu=Enciclopedia Espasa. Suplementu 1959-1960|url=|fechaaccesu=|añu=1964|editorial=Espasa Calpe|isbn=8423945944|editor=|ubicación=|páxina=1150-1151|idioma=castellanu|capítulu=Basutolandia}}</ref> De los ocho miembros del executivu, cuatro yeren d'oficiu, trés nomar el Conseyu Nacional y l'octavu ser pol xefe supremu indíxena.<ref>{{cita llibru|apellíos=|nome=|enllaceautor=|títulu=Enciclopedia Espasa. Suplementu 1961-1962|url=|fechaaccesu=|añu=1966|editorial=Espasa Calpe|isbn=8423945952|editor=|ubicación=|páxina=806|idioma=castellanu|capítulu=Basutolandia}}</ref>

En [[1960]], el [[Partíu del Congresu de los Basoto]] (Basotho Congresu Party) (PCB), venceyáu col [[Congresu Nacional Africanu]] celebró les primeres eleiciones xenerales de Basutolandia. 

La Comisión Constitucional, establecida en [[1962]], presentó'l so informe con propuestes pal desarrollu constitucional n'ochobre del añu siguiente. Ente les sos propuestes atopábase que'l territoriu constituyir en reinu, con Motlotlehi Moshoeshoe II como rei. Amás aconseyaba nomar un comité qu'axustara cola metrópolis. Les negociaciones constitucionales tuvieron llugar en [[Londres]] del 20 d'abril al 15 de mayu de 1964. La delegación de Basutolandia, d'once miembro, incluyía al xefe supremu y otros xefes tribales, según a los líderes de los dos principales partíos, en Partíu Nacional Basotho y el Partíu del Congresu.<ref>{{cita llibru|apellíos=|nome=|enllaceautor=|títulu=Enciclopedia Espasa. Suplementu 1963-1964|url=|fechaaccesu=|añu=1968|editorial=Espasa Calpe|isbn=8423945960|editor=|ubicación=|páxina=915-916|idioma=castellanu|capítulu=Basutolandia}}</ref> 

Conforme cola constitución de 15 de mayu de 1964, el 29 d'abril de 1965 celebráronse eleiciones xenerales, a les que taben convocaos los homes y muyeres mayores de 21 años. El Partíu Nacional Basoto (Basotho National Party) (PNB) del xefe [[Joseph Leabua Jonathan]], llogró'l 41'6% de los votos y 31 escaños, ente que'l Partíu del Congresu llogró 25 escaños y el Partíu Marematlou consiguió 4. Diose la circunstancia de que Leabua Jonathan nun consiguió l'escañu de la so circunscripción ([[Leribe]]) ente que'l líder del Partíu del Congresu -Ntsu Mokhehle- llogró una fácil victoria na suya.<ref>{{cita llibru|apellíos=|nome=|enllaceautor=|títulu=Enciclopedia Espasa Suplementu 1965-1966|url=|fechaaccesu=|añu=1970|editorial=Espasa Calpe|isbn=8423945979|editor=|ubicación=|páxina=873|idioma=castellanu|capítulu=Gran Bretaña - Posesiones n'África del Sur}}</ref>

El [[4 d'ochobre]] de [[1966]] Basutolandia convertir nun estáu independiente, tomando'l nome de Reinu de Lesothu. El país taba gobernáu por una monarquía constitucional con un parllamentu bicameral consistente nun senáu y una asamblea nacional escoyida por sufraxu.

== Llista de comisarios británicos de Basutolandia ==
* [[Marshal James Clarke]]: 18 de marzu de 1884 - 18 de setiembre de 1894
* [[Godfrey Yeatsman Lagden]]: 18 de setiembre de 1894 - 1895
* Sir [[Herbert Cecil Sloley]]: 1895
* [[Godfrey Yeatsman Lagden]]: 1895 - 1901
* Sir [[Herbert Cecil Sloley]]: 1902 - 1913
* [[James MacGregor]]: 1913
* Sir [[Herbert Cecil Sloley]]: 1913 - 1916
* [[Robert Thorne Coryndon]]: 1916 - 1917
* [[Edward Charles Frederick Garraway]]: 1917 - Abril de 1926
* [[John Christian Ramsay Sturrock]]: Abril de 1926 - Marzu de 1935
* Sir [[Edmund Charles Smith Richards]]: Marzu de 1935 - Agostu de 1942
* [[Charles Nobel Arden-Clarke]]: Agostu de 1942 - Payares de 1946
* [[Aubrey Denzil Forsyth-Thompson]]: Payares de 1946 - 24 d'ochobre de 1951
* [[Edwin Porter Arrowsmith]]: 24 d'ochobre de 1951 - Setiembre de 1956
* [[Alan Geoffrey Tunstal Chaplin]]: Setiembre de 1956 - 1961
* [[Alexander Falconer Giles]]: 1961 - 30 d'abril de 1965<ref>http://www.britishempire.co.uk/maproom/basutoland/basutolandcommissioners.htm</ref>

== Ver tamién ==
* [[Guerres de los Bóeres]]
* [[Historia de Lesothu]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==

{{Tradubot|Basutolandia}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Estaos desapaecíos d'África]]
[[Categoría:Antigües colonies del Imperiu británicu]]
[[Categoría:Historia de Lesothu]]
[[Categoría:Dómina victoriana]]
Basutolandia, oficialmente Territoriu de Basutolandia foi una colonia de la corona británica establecida en 1884 por cuenta de la incapacidá de la Colonia del Cabu de controlar el territoriu. 

Basutolandia foi estremada en siete distritos alministrativos: Berea, Leribe, Maseru, Mohale's Hoek, Mafeteng, Qacha's Nek y Quthing.http://www.britishempire.co.uk/maproom/basutoland.htm Dempués de la so independencia en 1966, Basutolandia foi renombrada como Lesothu.

 Historia 
thumb|left|Basutolandia, actual Leshoto
El pueblu basuto apaez a entamos del sieglu XIX, procedente de los grupos tsuana a los que Molutme axuntara sol so mandatu. En 1828 foi asocedíu por Mochech, quien aguantó la meyora d'ingleses y boers na rexón montascosa de Thaba-Bosigo. Al cabu de cuarenta años, axustóse l'establecimientu del protectoráu británicu sobre'l reinu sotho de Moshoeshoe I nel senu del Imperiu colonial de Gran Bretaña y foi formalmente establecíu en 1868 col nome de Basutolandia.

En 1871, Basutolandia foi asitiáu alministrativamente sol control de colonia del Cabu, contra la voluntá de los sotho, que se sulevaron en 1881. La rebelión terminó con un alcuerdu xeneral ente británicos y sotho, que garantizaba a los sotho que nengún colonu blancu podría adquirir tierres nel so reinu y la torna del control del territoriu direutamente al gobiernu británicu en 1884.

Mientres la guerra angloboer, Basutolandia caltúvose neutral y el so territoriu foi respetáu per dambes partes. En xunetu de 1903 instauróse un Conseyu Nacional, llamáu pitso. Asina cuando n'agostu de 1905 morrió'l xefe principal, Lerotholi, el nomamientu de socesor llevar a cabu'l pitso, nomando a Letsie II, fíu del anterior. Letsie II finó en 1913, siendo sustituyíu pol so hermanu Griffith, que convirtiérase al catolicismu en 1912.

A partir de 1906, Basutolandia foi alministrada colos protectoraos británicos de Suazilandia y Bechuanalandia pola mesma alministración colonial so l'autoridá d'un únicu altu comisariu británicu. Sicasí, los xefes tribales caltuvieron enorme poder. Coles mesmes, los proyeutos de desarrollu colonial fueron cuasi inesistentes, pos l'únicu oxetivu de los británicos yera caltener la paz civil esperando una hipotética adhesión de los trés protectoraos a la colonia de Sudáfrica.

En 1910 l'Acta Sudafricana d'Unión, que ponía los fundamentos de la Unión Sudafricana, prevía tamién la integración de Basutolandia nel nuevu dominiu. Sicasí, los sotho (y los otros dos protectoraos) prefirieron caltener la so autonomía y nun fueron anexonaos.

Mientres la Primer Guerra Mundial, Griffith ufiertó unviar fuercies pa combatir xunto al Reinu Xuníu. Anque la ufierta foi refugada, dellos basutos participaron como auxiliares n'África y Francia.

En 1925, los basutos espresaron nuevamente'l so deséu de permanecer so control británicu direutu. Amás les normes llegales llindaben la presencia estranxera, nun dexándose la busca de minerales nin l'establecimientu de llabradores blancos. La presencia europea yera bien amenorgada y llindada a funcionarios, misioneros y dellos comerciantes. Sicasí la oficialidá y el instructores de la policía yeren europeos, 17 miembros d'un total de 369. El censu de 1921 señalaba la presencia de 1603 europeos, de los que 399 vivíen en Maseru. Nesi censu'l país tenía una población de 499 000 habitantes y la capital, Maseru, 2200.

Na década de los 1920, les comunicaciones col esterior yeren llindaes, con un únicu ramal de ferrocarril de 20 km que conectaba la capital cola rede sudafricana, anque yá se construyera una carretera que travesaba'l país de norte a sur pela so zona occidental.

El desarrollu de la educación de los nativos quedó en manes de les misiones cristianes hasta la década de 1950, ente que les élites locales fueron educaes na universidá de Fort Hare en Sudáfrica. En 1946 los católicos fundaron en Basutolandia la universidá de Roma, qu'estendió la educación cimera a toles clases.

En setiembre de 1959 aprobáronse unes reformes constitucionales que se punxeron a valir en 1960. Por elles creáronse un Conseyu Llexislativu de 80 miembros y un Conseyu Executivu presidíu pol comisariu residente británicu. De los ocho miembros del executivu, cuatro yeren d'oficiu, trés nomar el Conseyu Nacional y l'octavu ser pol xefe supremu indíxena.

En 1960, el Partíu del Congresu de los Basoto (Basotho Congresu Party) (PCB), venceyáu col Congresu Nacional Africanu celebró les primeres eleiciones xenerales de Basutolandia. 

La Comisión Constitucional, establecida en 1962, presentó'l so informe con propuestes pal desarrollu constitucional n'ochobre del añu siguiente. Ente les sos propuestes atopábase que'l territoriu constituyir en reinu, con Motlotlehi Moshoeshoe II como rei. Amás aconseyaba nomar un comité qu'axustara cola metrópolis. Les negociaciones constitucionales tuvieron llugar en Londres del 20 d'abril al 15 de mayu de 1964. La delegación de Basutolandia, d'once miembro, incluyía al xefe supremu y otros xefes tribales, según a los líderes de los dos principales partíos, en Partíu Nacional Basotho y el Partíu del Congresu. 

Conforme cola constitución de 15 de mayu de 1964, el 29 d'abril de 1965 celebráronse eleiciones xenerales, a les que taben convocaos los homes y muyeres mayores de 21 años. El Partíu Nacional Basoto (Basotho National Party) (PNB) del xefe Joseph Leabua Jonathan, llogró'l 41'6% de los votos y 31 escaños, ente que'l Partíu del Congresu llogró 25 escaños y el Partíu Marematlou consiguió 4. Diose la circunstancia de que Leabua Jonathan nun consiguió l'escañu de la so circunscripción (Leribe) ente que'l líder del Partíu del Congresu -Ntsu Mokhehle- llogró una fácil victoria na suya.

El 4 d'ochobre de 1966 Basutolandia convertir nun estáu independiente, tomando'l nome de Reinu de Lesothu. El país taba gobernáu por una monarquía constitucional con un parllamentu bicameral consistente nun senáu y una asamblea nacional escoyida por sufraxu.

 Llista de comisarios británicos de Basutolandia 
 Marshal James Clarke: 18 de marzu de 1884 - 18 de setiembre de 1894
 Godfrey Yeatsman Lagden: 18 de setiembre de 1894 - 1895
 Sir Herbert Cecil Sloley: 1895
 Godfrey Yeatsman Lagden: 1895 - 1901
 Sir Herbert Cecil Sloley: 1902 - 1913
 James MacGregor: 1913
 Sir Herbert Cecil Sloley: 1913 - 1916
 Robert Thorne Coryndon: 1916 - 1917
 Edward Charles Frederick Garraway: 1917 - Abril de 1926
 John Christian Ramsay Sturrock: Abril de 1926 - Marzu de 1935
 Sir Edmund Charles Smith Richards: Marzu de 1935 - Agostu de 1942
 Charles Nobel Arden-Clarke: Agostu de 1942 - Payares de 1946
 Aubrey Denzil Forsyth-Thompson: Payares de 1946 - 24 d'ochobre de 1951
 Edwin Porter Arrowsmith: 24 d'ochobre de 1951 - Setiembre de 1956
 Alan Geoffrey Tunstal Chaplin: Setiembre de 1956 - 1961
 Alexander Falconer Giles: 1961 - 30 d'abril de 1965http://www.britishempire.co.uk/maproom/basutoland/basutolandcommissioners.htm

 Ver tamién 
 Guerres de los Bóeres
 Historia de Lesothu

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Estaos desapaecíos d'África
Categoría:Antigües colonies del Imperiu británicu
Categoría:Historia de Lesothu
Categoría:Dómina victoriana