Immanuel Wallerstein
{{persona}}
'''Immanuel Wallerstein''' {{nym}} foi un [[socioloxía|sociólogu]] y científicu social históricu d'[[Estaos Xuníos]]. Principal teóricu del analís de [[sistema-mundu]].

== Educación y vida profesional ==
Immanuel nació en [[Nueva York]], realizó los sos estudios na [[Universidá de Columbia]] onde se graduó en [[1951]]. Llogró la so maestría en [[1954]] y el doctoráu en [[1959]]; dempués trabayó como conferenciante hasta [[1971]], añu en que se fixo profesor de socioloxía na [[Universidá McGill|Universidá de McGill]]. En [[1976]] fíxose profesor de socioloxía de la [[Universidá de Binghamton]] ([[SUNY]]), yá que ocupó hasta que se retiró en [[1999]]. Foi direutor del [[Centru Fernand Braudel]] d'estudios económicos, sistemes históricos y civilización. Wallerstein ocupó diversos puestos ente ellos el de profesor visitante en distintes universidaes alredor del mundu; foi premiáu con múltiples títulos honoríficos. Tamién foi'l direutor d'estudios acomuñaos na Escuela d'Altos Estudios en Ciencies Sociales ([[École des Hautes Études en Sciences Sociales]]) en [[París]], y foi presidente de l'[[Asociación Internacional de Socioloxía|Asociación Sociolóxica Internacional]] de [[1994]] a [[1998]].

Ye presidente de la [[Comisión Gulbenkian pa la restauración de les ciencies sociales]], encargada d'una reflexón sobre'l presente y el posible futuru de les ciencies sociales, pos munchos especialistes aseguren que nun tienen de ser enseñaes por separáu, porque toes elles escuerren a la fin un mesmu oxetivu: la perceición de la realidá (yá seya nel pasáu, presente o futuru) del ser humanu rellacionáu cola so redolada social.

En 2004 recibió la Medaya d'Oru Kondratieff de la Fundación Internacional N. D. Kondratieff y l'Academia Rusa de Ciencies Naturales (RAYEN).<ref>[http://www.ikf2010.ru/index.php?id=32_0_1_0_C The International N. D. Kondratieff Foundation]</ref>

== Llinies teóriques esenciales ==
Wallerstein empecipióse como espertu n'asuntos postcoloniales africanos, tema al que dedicó casi toles sos publicaciones hasta principios de los setenta, cuando empezó a estremase como historiador y teóricu a nivel macroeconómicu de la economía capitalista global. La so recién crítica al capitalismu global y la so influencia nos movimientos antisistema convertir nuna eminencia nel [[movimientu antiglobalización]] xunto con [[Noam Chomsky]] y [[Pierre Bourdieu]]. La so obra y presidencia del [[Fernand Braudel Center]] de la [[State University of New York]] constitúin unu de los principales puntos de referencia y producción historiográfica a nivel mundial. Ye posible estremar, pol desenvolvimientu d'una teoría global y les sos aportaciones a la [[historia]] como [[Ciencies Sociales|ciencia social]], una llinia direuta ente [[Karl Marx]], [[Fernand Braudel]] y Wallerstein. Tamién tien empatía intelectual con [[Ilya Prigogine]], [[Marc Bloch]], [[Paul Sweezy]] y [[Franz Fanon]]. Trabayó ya investigó xunto a [[Giovanni Arrighi]], quien recueye'l corpus del [[sistema-mundu]] de Wallerstein pa desenvolver y perfeccionar la teoría de los ciclos económicos. Dambos son esponentes del desenvolvimientu global de les ciencies sociales. 

El científicu social [[Méxicu|mexicanu]] [[Carlos Antonio Aguirre Rojas]] —unu de los sos principales discípulos— nel prólogu a ''[[La crisis estructural del capitalismu]]'' ([[Editorial Contrahistorias]], [[2005]]) plantegó que los sos apurras teóricos pueden esbozase en cuatro llinies principales: 
# La esplicación históricu-crítica de la hestoria, el desenvolvimientu y los mecanismos global y funcional del capitalismu dende'l sieglu XVI hasta los nuesos díes por aciu la colectivamente aceptada teoría del [[sistema-mundu]] (world-system).
# El [[analís]] [[crítica|críticu]] de los fechos y realidaes del [[llargu sieglu XX]] y la so influencia nos procesos históricos nos que tamos somorguiaos.
# L'analís históricu-críticu de los fechos coyunturales y l'exerciciu d'escenarios prospectivos del actual [[sistema-mundu]], resaltando qu'esti vive la fase B d'un [[Onda Kondratiev|ciclu de Kondrátiev]], empecipiáu dempués de 1945 y qu'esperimenta una crisis estructural que va empecipiar la so fase final escontra 2050.
# La reflexón epistemolóxica-crítica de la urxente necesidá de reconfigurar y replantegar la estructura esquiñonada de les ciencies sociales actuales y emponer escontra una perspeutiva unidisciplinar.

=== El modernu sistema-mundu ===
{{AP|Sistema-mundu}}
La so obra más importante, ''El modernu [[sistema-mundu]]'' (''The modern world-system'') apurrió a la ciencia histórica un nuevu modelu teóricu-interpretativu. Apaeció en tres volúmenes en 1974, 1980 y 1989. Nellos, Wallerstein basar en trés inflúis intelectuales: 
* [[Karl Marx]], onde s'inclúi la crítica sobre'l capitalismu del [[socialismu científico]] como un enfoque d'aproximamientu marxista basáu nel [[materialismu históricu]].

* L'historiador francés [[Fernand Braudel]].

* La [[Teoría de la dependencia]], na so esperiencia práctica llograda nel so trabayu na África postcolonial y les varies teoríes alrodiu de les naciones en desenvolvimientu. Un aspeutu del so trabayu pol cual merez creitu foi l'antemanar la importancia del creciente [[Conflictu Norte-Sur]], que taba yá nel visu mientres la [[Guerra Fría]]. Nesti sentíu, Wallerstein refuga la noción d'un “[[Tercer Mundu]]”, afirmando qu'había solo un mundu conectáu por una complexa rede de rellaciones d'intercambiu económicu. 

Wallerstein alcuentra l'orixe del modernu sistema-mundial nel noroeste d'Europa del sieglu XVI. Una pequeña ventaya na acumuladura de capital en [[Gran Bretaña]] y [[Francia]], por cuenta de circunstancies polítiques específiques a la fin del periodu del [[feudalismu]], punxeron en movimientu un procesu gradual d'espansión, dando como resultáu: la rede mundial, o sistema d'intercambiu económicu qu'esiste na actualidá. Pa Wallertstein, la transición al capitalismu llevar a cabu mientres el "llargu" sieglu XVI cola previa "crisis" de la manera de producción feudal, que englobaba causes climátiques, demográfiques, polítiques ya inclusive culturales, lo qu'obligó a los señores feudales d'Inglaterra y del norte de Francia a convertise en capitalistes. Lo anterior llevó a la conformanza de la economía-mundu capitalista que llegó a ocupar América y a convertila na periferia del sistema mundial, y consecuentemente refuga la idea de "revolución burguesa" enraigonada nel marxismu ortodoxu. Nesti sentíu, Wallerstein pregúntase cuál ye'l sentíu d'afirmar que la Revolución francesa foi una "revolución burguesa" si'l capitalismu como tal yá taba consolidáu dende hai dos o tres sieglos tras, polo que, llega a mentar que la Revolución francesa foi en realidá una "revolución anticapitalista" -con llinguaxe antifeudal- y amás, foi l'acontecimientu onde la superestructura ideolóxica ponse por fin al mesmu nivel que la estructura económica; esto ye: qu'a partir de tal sucesu les ideoloxíes espresen transparentemente los intereses de les clases al interior del sistema-mundu. Pero, de nenguna manera, según Wallerstein, representó un cambéu estructural fondu. Con esta última idea, Wallerstein epondera a la Revolución francesa y baxa el perfil a la Revolución rusa de 1917.

Una mayor meyora asocedió mientres la dómina del [[imperialismu]], que punxo en contautu a cada rincón de la tierra cola economía capitalista al estilu européu.

El sistema mundial capitalista, atópase lloñe de la homoxeneidá en términos culturales, políticos y económicos; ta carauterizáu por fondes diferencies nel desenvolvimientu cultural, acumuladura del poder políticu y capital. Wallerstein concibe les diferencies nes teoríes de la modernización y capitalismu como una división duradera del mundu nel nucleu, semi-periferia y periferia.

En 2011, Immanuel Wallerstein va publicar el cuartu tomu del ''Modernu sistema mundial'', que'l so subtítulu ye "el trunfu del lliberalismu centrista" y que'l so periodu va dende 1789 hasta 1914. Esta cuarta entrega va encargar de siguir la idea de "geocultura" en cuantes qu'ideoloxía dominante del sistema-mundu capitalista nel so conxuntu. Ende va vese cómo surden les ideoloxíes modernes ante'l desafíu que representó la "Revolución francesa" coles consecuencies qu'aquella traxo: 1) el cambéu políticu ye normal, y 2) la soberanía mora nel pueblu. Con éses, les ideoloxíes "modernes" encargar de dambos problemes en que surdió'l conservadorismu, el lliberalismu y el radicalismu/socialismu, caúna poniendo distintos énfasis tocantes a la "velocidá" y "fondura" de los cambeos sociales que deseyaben. Y el tomu cuatro va tratar de cómo la ideoloxía lliberal centrista trunfó por sobre'l conservadorismu y el radicalismu/socialismu n'orde d'asegurar l'acumuladura de capital al llargu plazu, pa Gran Bretaña, Francia y los demás capitalistes de la economía-mundu.

=== El Centru Immanuel Wallerstein ===
El centru Immanuel Wallerstein foi fundáu en [[San Cristóbal de las Casas]], [[Chiapas]], [[Méxicu]], en [[2004]].

== Cites de Immanuel Wallerstein ==

=== El cambéu social y la xustificación de ''El modernu sistema mundial'' ===
{{cita|El cambéu ye eternu. Nada camuda enxamás. Los dos tópicos son "ciertos". Les estructures son los petones de coral de les rellaciones humanes, que tienen una esistencia estable mientres un periodu relativamente llargu de tiempu. Pero les estructures tamién nacen, desenvuélvense y muerren. ''[[Wallerstein, I.]] - El modernu sistema mundial I''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''El modernu sistema mundial I. L'agricultura capitalista y los oríxenes de la economía-mundu europea nel sieglu XVI'', p. 7</ref>}}

{{cita|Lo qu'equí ye relevante ye qu'asina fixi consciente del grau en que la sociedá como astracción quedaba grandemente llindada a sistemes políticu-xurídicos como realidá empírica. Yera una perspeutiva falsa l'adoptar una unidá como la "tribu" ya intentar analizar el so funcionamientu ensin faer referencia al fechu de que, nuna situación colonial, les instituciones gobernantes d'una "tribu", lloñe de ser "soberanes", taben seriamente circunscritas poles lleis (y les costumes) d'una entidá mayor de la cual formaben parte indisociable, lléase la colonia. De fechu esto llevóme a la xeneralización más amplia de que l'estudiu de la organización social yera na so mayor parte deficiente por cuenta de la bien estendida falta de considerancia del marcu llegal y políticu nel que tanto les organizaciones como los sos miembros operen. ''[[Wallerstein, I.]] - El modernu sistema mundial I ''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''El modernu sistema mundial I. L'agricultura capitalista y los oríxenes de la economía-mundu europea nel sieglu XVI'', páxs. 9-10</ref>}}

{{cita|¿Cómo podía unu dicir que la Francia del sieglu XVII yera en dalgún aspeutu equivalente a la India del sieglu XX? Los legos podríen considerar tal afirmación absurda. ¿Taríen acasu tan equivocaos? Ta perbién y ye bien cómodu eso de sofitase nes fórmules de los llibros de testu alrodiu de les virtúes de l'astracción científica, pero les dificultaes práutiques de la comparanza paecíen inmenses. ''[[Wallerstein, I.]]-El modernu sistema mundial I''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''El modernu sistema mundial I. L'agricultura capitalista y los oríxenes de la economía-mundu europea nel sieglu XVI'', p. 12</ref>}}

{{cita|Si determinaes sociedaes travesaben "etapes", esto ye, teníen una "historia natural", ¿qué asocedía entós con el mesmu sistema mundial? ¿qué ye, que nun tenía "etapes", o siquier una "historia natural"? Si asina fora, ¿nun taríamos estudiando evoluciones entendíes dientro d'otres evoluciones? Y de ser esi'l casu, ¿nun se taría convirtiendo la teoría en daqué llixeramente sobrecargado en epiciclos? ¿Nun taría pidiendo a voces dalgún toque de simplificación?. ''[[Wallerstein, I.]]-El modernu sistema mundial I''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''El modernu sistema mundial I. L'agricultura capitalista y los oríxenes de la economía-mundu europea nel sieglu XVI'', p. 12.</ref>}}

=== L'orixe de la economía-mundu capitalista ===
{{cita|A finales del sieglu XV y principios del XVI, nació lo que podríamos llamar una economía-mundu europea. Nun yera un imperiu, pero sicasí yera espaciosa como un gran imperiu y compartía con él delles carauterístiques. Pero yera daqué distintu y nuevu. Yera un tipu de sistema social que'l mundu en realidá nun conociera enantes, y que constitúi'l calter distintivu del modernu sistema mundial. Ye una entidá económica pero non política, al contrariu de los imperios, les ciudaes Estáu y les naciones Estáu. Ello ye que precisamente entiende dientro de les sos llendes (ye difícil falar de fronteres) imperios, ciudaes-estáu, y les emerxentes "naciones-Estáu". Ye un sistema "mundial", non porque incluya la totalidá del mundu, sinón porque ye mayor que cualquier unidá política xurídicamente definida. Y ye una "''economía''-mundu" por cuenta de que'l venceyu básicu ente les partes del sistema ye económicu. ''[[Wallerstein, I.]] - El modernu sistema mundial I''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''El modernu sistema mundial I. L'agricultura capitalista y los oríxenes de la economía-mundu europea nel sieglu XVI'', p. 21)''</ref>}}

=== Sobre l'orixe del Estáu modernu y l'absolutismu ===
{{cita|Pero ¿por qué surdieron tales rexímenes políticos nesti tiempu en particular? Una respuesta clásica dásenos en términos de los fenómenos centrífugos presentes nos nuevos Estaos, argumentu utilizáu frecuentemente pa los nuevos Estaos del sieglu XX. L'emburrie inicial de los "restauradores del orde" del sieglu XV surdió de la "crisis del feudalismu". La presión económica sobre los señores llevara a una medría de la esplotación de los llabradores y, consiguientemente, a rebeliones d'estos. Tamién llevara a guerres internes ente la nobleza. Los debilitaos nobles volver a los reis por que-yos caltuvieren d'entá mayores desórdenes. El rei beneficiar de les circunstancies p'aumentar les sos riqueces frente a esta mesma nobleza. ''[[Wallerstein, I.]]- El modernu sistema mundial I''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''El modernu sistema mundial I. L'agricultura capitalista y los oríxenes de la economía-mundu europea nel sieglu XVI'', páxs. 189-190</ref>}}

{{cita|¿Cómo fixeron los reis, que yeren los direutores del aparatu d'Estáu nel sieglu XVI, pa fortalecese? Utilizaron cuatro mecanismo fundamentales: burocratización, monopolización de la fuercia, creación de llexitimidá y homogeneización de la población súbdita. ''[[Wallerstein, I.]] - El modernu sistema mundial I''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''El modernu sistema mundial I. L'agricultura capitalista y los oríxenes de la economía-mundu europea nel sieglu XVI'', p. 191</ref>}}

=== Sobre la Revolución francesa ===
{{cita|Nun creo que tengamos d'intentar caltener la imaxe de la Revolución francesa como una revolución burguesa pa caltener la de la Revolución rusa como una revolución proletaria. Pero tampoco creo que tengamos de tratar de crear la imaxe de la Revolución francesa como una revolución lliberal col fin d'avafar la de la Revolución rusa como una revolución totalitaria. Nenguna d'estes categoríes burguesa o lliberal- clasifica bien lo que de fechu asocedió. ''[[Wallerstein, I.]]-''El modernu sistema mundial III''<ref>[[Wallerstein, I.]] ''El modernu sistema mundial III. La segunda yera de gran espansión de la economía-mundu capitalista, 1730-1850'', p. 70</ref>}}

{{cita|La Revolución francesa seique nun foi una "revolución burguesa" yá que na economía-mundu capitalista na cual allugábase Francia, el comportamientu económicu de la clase dominante yera "capitalista". Nesi sentíu, los "capitalistes" nun teníen necesidá d'una revolución política n'estaos particulares col fin de llograr el ''droit de cité'' [derechu d'alternanza] o buscar los sos intereses fundamentales. ''[[Wallerstein, I.]]-Impensar les ciencies sociales''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''Impensar les ciencies sociales. Llendes de los paradigmes decimonónicos'', p. 11.</ref>}}

{{cita|Estos "llevantamientos" de xacíu podríen asemeyase de manera analítica a les recurrentes revueltes por comida y polveros llabradores de los sieglos anteriores. Creo que la burguesía del mundu atalantó que daqué distintu taba asocediendo, qu'a esos "llevantamientos" podríen catalogáse-yos meyor como los primeros disturbios verdaderamente antisistémicos (esto ye, en contra del sistema capitalista) del mundu modernu. Nun ye qu'esos llevantamientos antisistémicos tuvieren enforma ésitu, sinón que siquier s'amenaron y polo tanto abarruntaron un importante cambéu cualitativu na estructura del sistema-mundu capitalista, un puntu de cambéu nes sos polítiques. ''[[Wallerstein, I.]]-Impensar les ciencies sociales''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''Impensar les ciencies sociales. Llendes de los paradigmes decimonónicos'', p. 17-18.</ref>}}

=== Sobre Karl Marx ===
{{cita|Marx tenía un defectu importante. Yera descomanadamente smithiano (la competencia ye la norma del capitalismu, el monopoliu una distorsión) y schumpeteriano (l'empresariu ye l'axente del progresu). Numberosos marxistes del sieglu XX nun comparten yá estos prexuicios, entá cuando creen qu'eso ye porque'l capitalismu evolucionó. Sicasí, una vegada que s'inverten estos supuestos, l'usu d'un marcu dialéctico y materialista pal analís obliga a faer una llectura bien distinta de la hestoria de los sieglos XVI a XVIII, inclusive del XIX, de lo que'l mesmu Marx fixo la mayoría de les vegaes. ''[[Wallerstein, I.]]-''El modernu sistema mundial III''<ref>[[Wallerstein, I.]] ''El modernu sistema mundial III. La segunda yera de gran espansión de la economía-mundu capitalista, 1730-1850'', p. 71</ref>}}

{{cita|Ye sicasí al otru Marx, al que vía la hestoria como una realidá complexo y tropezoso, al qu'aportunaba nel analís del calter específicu de los distintos sistemes históricos, al Marx que yera, por tanto, críticu del capitalismu como sistema históricu, a quien tenemos de devolver nel primer planu. ¿Qué atopó Marx cuando esaminó a xeitu el procesu históricu del capitalismu? Atopó non solo la ''llucha'' de clases, que resumides cuentes yera'l fenómenu de "toles sociedaes esistentes hasta'l presente", sinón tamién la ''polarización'' de les clases. Esta foi la so hipótesis más radical y atrevida y, poro, la más criticada. ''[[Wallerstein, I.]]-Raza, nación y clase''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''Raza, nación y clase. Les identidaes ambigues'', p. 198</ref>}}

=== Sobre les ciencies sociales ===
{{cita|La ciencia social ye una empresa del mundu modernu; los sos raigaños atopar nel intentu, dafechu desenvueltu dende'l sieglu XVI y que ye parte indixebrable de la construcción del nuesu mundu modernu, por desenvolver una conocencia secular sistemáticu que tenga dalgún tipu de validación empírica. ''[[Wallerstein, I.]]-Abrir les ciencies sociales''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''Abrir les ciencies sociales'', p. 4</ref>}}

{{cita|Puesto que la presión pol tresformamientu política y social adquiriera una urxencia y una llexitimidá que yá nun resultaba fácil contener por aciu la simple proclamación de teoríes sobre un supuestu orde natural de la vida social. Sicasí munchos –ensin dulda con esperances de llindalo- sosteníen que la solución consistía más bien n'entamar y racionalizar el cambéu social qu'agora paecía inevitable nun mundu nel que la soberanía del pueblu” diba rápido convirtiéndose na norma. Pero pa entamar y racionalizar el cambéu social primeru yera necesariu estudialo y entender les regles que la gobernaben. Non yá había espaciu pa lo que lleguemos a llamar ciencia social, sinón qu'había una fonda necesidá d'ella. Amás paecía coherente que si s'intentaba entamar un nuevu orde social sobre una base estable, cuanto más exacta (o “positiva”) fora la ciencia tantu meyor sería tou lo demás. ''[[Wallerstein, I.]]-Abrir les ciencies sociales''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''Abrir les ciencies sociales'', p. 10-11</ref>}}

{{cita|El fechu de que les ciencies sociales construyíes n'Europa y Estaos Xuníos mientres el sieglu XIX fueren eurocéntricas nun tien d'ablucar a naide. El mundu européu de la dómina sentíase culturalmente triunfante y en munchos aspeutos ser. Europa conquistara'l mundu tanto política como económicamente, les sos realizaciones teunolóxiques fueron un elementu esencial d'esa conquista y paecía lóxicu adscribir la teunoloxía cimera a una ciencia cimera y a una cimera visión del mundu. ''[[Wallerstein, I.]]-Abrir les ciencies sociales''<ref>[[Wallerstein, I.]], ''Abrir les ciencies sociales'', p. 57</ref>}}

== Obra publicada ==

=== Obres de Inmanuel Wallerstein ===
* [[1971]] - ''L'estudiu comparáu de les sociedaes nacionales'' (Con Terence K. Hopkins). Valparaíso, Ediciones Universitaries de la Universidá Católica de Valparaíso
* [[1978]] - ''The 'crisis of the seventeenth century''' en New Left Review I, Nᵘ110, xunetu/agostu *

* [[1979]] - ''El modernu sistema mundial. L'agricultura capitalista y los oríxenes de la economía-mundu europea nel sieglu XVI''. Madrid : Sieglu XXI Editores.
* [[1983]] - ''Dinámica de la crisis global''. Con Samir Amin, Giovanni Arrighi y Andre Gunder Frank. Ciudá de Méxicu: Sieglu XXI Editores
* [[1984]] - ''El modernu sistema mundial II. El mercantilismu y l'afitamientu de la economía-mundu europea, 1600-1750''. Méxicu, Sieglu XXI Editores
* [[1988]] - ''The Bourgeois(ie)as Concept and Reality'' en New Left Review I, Nᵘ167, xineru/febreru *

* [[1988]] - ''El capitalismu históricu''. Ciudá de Méxicu, Sieglu XXI Editores
* [[1991]] - ''Raza, nación y clase. Les identidaes ambigues''. Con Étienne Balibar. Madrid: Iepala Testos
* [[1996]] - ''Abrir les ciencies sociales''. Madrid : Sieglu XXI Editores
* [[1996]] - ''Dempués del lliberalismu''. Madrid : UNAM : Sieglu XXI Editores : IIS-UNAM
* [[1997]] - ''El futuru de la civilización capitalista''. Barcelona: Icaria
* [[1998]] - ''El modernu sistema mundial III. La segunda yera de gran espansión de la economía-mundu capitalista, 1730-1850''. Méxicu, Sieglu XXI Editores
* [[1998]] - ''Impensar les Ciencies Sociales''. Madrid : UNAM : Sieglu XXI Editores : IIS-UNAM
* [[1998]] - ''Utopística. O les Opciones Históriques del Sieglu XXI''. Madrid : UNAM : Sieglu XXI Editores : IIS-UNAM
* [[1999]] - ''Movimientos antisistémicos''. Con Giovanni Arrighi y Terence K. Hopkins. Madrid: Akal
* [[2001]] - ''Conocer el mundu, saber el mundu. El fin de lo aprendío''. Madrid : Sieglu XXI Editores, 2001
* [[2003]] - ''Saber el mundu, conocer el mundu. Una nueva ciencia de lo social''. Madrid : UNAM : Sieglu XXI Editores : IIS-UNAM
* [[2004]] - ''Les Incertidumes Del Saber''. Gedisa 
* [[2005]] - ''Estaos Xuníos confronta al mundu''. Madrid : Sieglu XXI Editores
* [[2005]] - ''La decadencia del poder d'Estaos Xuníos. Estaos Xuníos nun mundu caóticu''. Santiago de Chile. Lom Ediciones
* [[2005]] - ''La crisis estructural del capitalismu''. Méxicu : Editorial Contrahistorias
* [[2006]] - ''Analís de sistemes-mundo. Una introducción''. Madrid : Sieglu XXI Editores
* [[2006]] - ''La trayeutoria del poder d'Estaos Xuníos'' en New Left Review, Nᵘ40, setiembre/ochobre, Akal
* [[2007]] - ''Xeopolítica y geocultura: ensayos sobre'l modernu sistema mundial''. Barcelona : Kairos
* [[2007]] - ''Universalismu européu. El discursu del poder''. Madrid : Sieglu XXI Editores
* [[2009]] - ''Lleer a Fanon nel sieglu XXI'' en New Left Review, Nᵘ57, xunetu/agostu, Akal
* [[2010]] - ''Crisis estructurales'' en New Left Review, Nᵘ62, mayu/xunu, Akal
* [[2011]] - ''The Modern World-System IV: Centrist Liberalism Triumphant, 1789-1914'', California, [[University of California Press]] 2013, the Moderm From system: Elina Rixo De Jesus (1998_2013).

=== Bibliografía sobre Immanuel Wallerstein ===
* [[Göran Therborn]] ''From Marxism to Post-Marxism?'' (Versu, 2008)
* [[Beverly J. Silver]] ''Fuercies de trabayu. Los movimientos obreros y la globalización dende 1870'' (Akal, 2005)
* [[Carlos Antonio Aguirre Rojas]]. ''Immanuel Wallerstein: Crítica del sistema mundu capitalista (Estudiu y entrevista a Immanuel Wallerstein)''. ([[Yera (Editorial)|Editorial Yera]], 2004)
* [[Leslie Sklair]] ''Socioloxía del sistema global'' (Gedisa, 2003)
* [[Giovanni Arrighi]] y [[Beverly J. Silver]] ''Caos y orde nel sistema-mundu modernu'' (Akal, 2001)
* [[Jaime Osorio]] ''Fundamentos del analís social'' (Fondu de Cultura Económica, 2001)
* [[Steve J Stern]] ''Feudalism, Capitalism and the World-System in the Perspective of Latin America and the Caribbean'' (American Historical Review, Nᵘ3, 1988)
* [[Eric Wolf]] ''Europe and the people without history'', (University of California Press, 1982) (''Europa y la xente ensin hestoria'', Fondu de Cultura Económica, 1987)
* [[Anthony Brewer]] ''Marxist Theories of Imperialism. A Critical Survey'' (Routledge & Kegan Paul, 1980)
* [[Ernesto Laclau]] ''Política ya ideoloxía na teoría marxista: capitalismu, fascismu, populismu'' (Sieglu XXI Editores, 1978)
* [[Robert Brenner]] ''The Origins of Capitalist Development. A Critique of Neo-Smithian Marxism'' (New Left Review I/104, July-August 1977, páxs. 25-92)
* [[Theda Skocpol]] ''Wallerstein's World Capitalist System: A Theoretical and Historical Critique'' (The American Journal of Sociology, 1977)

=== Artículos en prensa y ''Comentarios'' ===
Wallerstein escribe artículos en numberosos medios, tantu prensa escrita como en rede. Ente ellos destaquen:
* ''Agence Global'' - 'by Immanuel Wallerstein'.<ref>[https://web.archive.org/web/20100910035833/http://www.agenceglobal.com/article.asp?id=2401 Contradictions in the Latin American Left, 15/8/2010]</ref>
* [[Monde diplomatique]].<ref>[https://web.archive.org/web/20100727001541/http://www.monde-diplomatique.es/isum/Main?ISUM_Portal=1 Monde diplomatique.es]</ref>
* [[Ensin Permisu]].<ref>[https://web.archive.org/web/20100813233101/http://www.sinpermiso.info/articulos/porautor/ Ensin permiso - información por autor]</ref>
* ''Comentariu'' - Escritos mensuales sobre dalgún aspeutu de la situación mundial nel sitiu del [[Fernand Braudel Center]]. Son traducíos a más de venti [[idiomes]].<ref>[http://www.binghamton.edu/fbc/cmpg.htm ''Comentarios'' -binghamton.edu-]</ref> N'español son traducíos y publicaos pol diariu [[La Jornada]].<ref>[http://www.jornada.unam.mx/2010/06/19/index.php?section=mundu&article=018a1mun Immanuel Wallerstein. Opciones imposibles nuna depresión mundial, 19/7/2010]</ref>
*{{Enllaz rotu|1=crisis-sera-bien-distinta.html “El sistema que sala de la crisis va ser bien distinta”. Entrevista de Wallerstein concedida a Íñigo Errejón y Pablo Iglesias. 2009. |2=https://www.diagonalperiodico.net/global/sistema-sala-la |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }}
* [[Al Jazeera]] - [http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2011/11/20111111101711539134.html The contradictions of the Arab Spring, 14/11/2011] - [http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2011/09/201192611552536240.html Will Asia save global capitalism?, 27/9/2011]

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Ver tamién ==
{{Columnes}}
* [[Beverly Silver|Beverly J. Silver]]
* [[David Held]]
* [[David Harvey]]
* [[Giovanni Arrighi]]
* [[Ferénc Feher]]
* [[John N. Gray]]
* [[Andrey Korotayev]]
* [[Eric Hobsbawm]]{{Nueva columna}}
* [[Karl Polanyi]]
* [[Robert W. Cox]]
* [[Susan Strange]]
* [[Samir Amin]]
* [[Perry Anderson]]
* [[Franz Fanon]]
* [[Raúl Prebisch]]
{{Nueva columna}}
* [[Andre Gunder Frank|André Gunder Frank]]
* [[Enrique Dussel]]
* [[Aníbal Quijano]]
* [[Fernand Braudel]]
* [[Karl Marx]]
* [[Adam Smith]]
* [[Robert Brenner]]
{{Final columnes}}

== Enllaces esternos ==
* [http://utopisticapol.wordpress.com/ Utopística política. Testos sobre Wallerstein y capitalismu]
* [http://www.youtube.com/watch?v=mO7mSiZaZkg Film: Wallerstein Conferencia Buenos Aires]
* [http://www.binghamton.edu/fbc/cmpg.htm Enllaz a los ''Comentarios'']
* [http://www.faculty.rsu.edu/%7Efelwell/Theorists/Wallerstein/index.htm Presentación del "Modelu Sistema-Mundu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080408185434/http://www.faculty.rsu.edu/~felwell/Theorists/Wallerstein/index.htm |date=2008-04-08 }}" (n'inglés)
* [http://www.fordham.edu/halsall/mod/wallerstein.html Wallerstein-summary]
* [http://www.yale.edu/sociology/faculty/pages/wallerstein Perfil de Immanuel Wallerstein a Yale]
* [http://inmanuelwallerstein.blogspot.com Trayeutoria bio-bibliográfica d'I. Wallerstein y el so Blogue] (n'inglés)
* [http://urss.ru/cgi-bin/db.pl?cp=&lang=en&blang=en&list=14&page=Book&id=34250 Korotayev A., Malkov A., Khaltourina D., ''Introduction to Social Macrodynamics: Compact Macromodels]
* [http://www.theory-talks.org/2008/08/theory-talk-13.html Entrevista con Wallerstein por Theory Talks] (n'inglés)

{{NF|1930|2019|Wallerstein, Immanuel}}

{{Tradubot|Immanuel Wallerstein}}
[[Categoría:Científicos xudíos]]
[[Categoría:Xeopolítica]]
[[Categoría:Sociólogos y sociólogues d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Desarrollismo]]
[[Categoría:Espertos en rellaciones internacionales]]
[[Categoría:Ensayistes d'Estaos Xuníos]]
[[Categoría:Africanistes]]
[[Categoría:Escritores n'inglés]]
[[Categoría:Economía política]]
[[Categoría:Política económica]]
[[Categoría:Teoría de la historia]]
Immanuel Wallerstein  foi un sociólogu y científicu social históricu d'Estaos Xuníos. Principal teóricu del analís de sistema-mundu.

 Educación y vida profesional 
Immanuel nació en Nueva York, realizó los sos estudios na Universidá de Columbia onde se graduó en 1951. Llogró la so maestría en 1954 y el doctoráu en 1959; dempués trabayó como conferenciante hasta 1971, añu en que se fixo profesor de socioloxía na Universidá de McGill. En 1976 fíxose profesor de socioloxía de la Universidá de Binghamton (SUNY), yá que ocupó hasta que se retiró en 1999. Foi direutor del Centru Fernand Braudel d'estudios económicos, sistemes históricos y civilización. Wallerstein ocupó diversos puestos ente ellos el de profesor visitante en distintes universidaes alredor del mundu; foi premiáu con múltiples títulos honoríficos. Tamién foi'l direutor d'estudios acomuñaos na Escuela d'Altos Estudios en Ciencies Sociales (École des Hautes Études en Sciences Sociales) en París, y foi presidente de l'Asociación Sociolóxica Internacional de 1994 a 1998.

Ye presidente de la Comisión Gulbenkian pa la restauración de les ciencies sociales, encargada d'una reflexón sobre'l presente y el posible futuru de les ciencies sociales, pos munchos especialistes aseguren que nun tienen de ser enseñaes por separáu, porque toes elles escuerren a la fin un mesmu oxetivu: la perceición de la realidá (yá seya nel pasáu, presente o futuru) del ser humanu rellacionáu cola so redolada social.

En 2004 recibió la Medaya d'Oru Kondratieff de la Fundación Internacional N. D. Kondratieff y l'Academia Rusa de Ciencies Naturales (RAYEN).The International N. D. Kondratieff Foundation

 Llinies teóriques esenciales 
Wallerstein empecipióse como espertu n'asuntos postcoloniales africanos, tema al que dedicó casi toles sos publicaciones hasta principios de los setenta, cuando empezó a estremase como historiador y teóricu a nivel macroeconómicu de la economía capitalista global. La so recién crítica al capitalismu global y la so influencia nos movimientos antisistema convertir nuna eminencia nel movimientu antiglobalización xunto con Noam Chomsky y Pierre Bourdieu. La so obra y presidencia del Fernand Braudel Center de la State University of New York constitúin unu de los principales puntos de referencia y producción historiográfica a nivel mundial. Ye posible estremar, pol desenvolvimientu d'una teoría global y les sos aportaciones a la historia como ciencia social, una llinia direuta ente Karl Marx, Fernand Braudel y Wallerstein. Tamién tien empatía intelectual con Ilya Prigogine, Marc Bloch, Paul Sweezy y Franz Fanon. Trabayó ya investigó xunto a Giovanni Arrighi, quien recueye'l corpus del sistema-mundu de Wallerstein pa desenvolver y perfeccionar la teoría de los ciclos económicos. Dambos son esponentes del desenvolvimientu global de les ciencies sociales. 

El científicu social mexicanu Carlos Antonio Aguirre Rojas —unu de los sos principales discípulos— nel prólogu a La crisis estructural del capitalismu (Editorial Contrahistorias, 2005) plantegó que los sos apurras teóricos pueden esbozase en cuatro llinies principales: 
 La esplicación históricu-crítica de la hestoria, el desenvolvimientu y los mecanismos global y funcional del capitalismu dende'l sieglu XVI hasta los nuesos díes por aciu la colectivamente aceptada teoría del sistema-mundu (world-system).
 El analís críticu de los fechos y realidaes del llargu sieglu XX y la so influencia nos procesos históricos nos que tamos somorguiaos.
 L'analís históricu-críticu de los fechos coyunturales y l'exerciciu d'escenarios prospectivos del actual sistema-mundu, resaltando qu'esti vive la fase B d'un ciclu de Kondrátiev, empecipiáu dempués de 1945 y qu'esperimenta una crisis estructural que va empecipiar la so fase final escontra 2050.
 La reflexón epistemolóxica-crítica de la urxente necesidá de reconfigurar y replantegar la estructura esquiñonada de les ciencies sociales actuales y emponer escontra una perspeutiva unidisciplinar.

 El modernu sistema-mundu 

La so obra más importante, El modernu sistema-mundu (The modern world-system) apurrió a la ciencia histórica un nuevu modelu teóricu-interpretativu. Apaeció en tres volúmenes en 1974, 1980 y 1989. Nellos, Wallerstein basar en trés inflúis intelectuales: 
 Karl Marx, onde s'inclúi la crítica sobre'l capitalismu del socialismu científico como un enfoque d'aproximamientu marxista basáu nel materialismu históricu.

 L'historiador francés Fernand Braudel.

 La Teoría de la dependencia, na so esperiencia práctica llograda nel so trabayu na África postcolonial y les varies teoríes alrodiu de les naciones en desenvolvimientu. Un aspeutu del so trabayu pol cual merez creitu foi l'antemanar la importancia del creciente Conflictu Norte-Sur, que taba yá nel visu mientres la Guerra Fría. Nesti sentíu, Wallerstein refuga la noción d'un “Tercer Mundu”, afirmando qu'había solo un mundu conectáu por una complexa rede de rellaciones d'intercambiu económicu. 

Wallerstein alcuentra l'orixe del modernu sistema-mundial nel noroeste d'Europa del sieglu XVI. Una pequeña ventaya na acumuladura de capital en Gran Bretaña y Francia, por cuenta de circunstancies polítiques específiques a la fin del periodu del feudalismu, punxeron en movimientu un procesu gradual d'espansión, dando como resultáu: la rede mundial, o sistema d'intercambiu económicu qu'esiste na actualidá. Pa Wallertstein, la transición al capitalismu llevar a cabu mientres el "llargu" sieglu XVI cola previa "crisis" de la manera de producción feudal, que englobaba causes climátiques, demográfiques, polítiques ya inclusive culturales, lo qu'obligó a los señores feudales d'Inglaterra y del norte de Francia a convertise en capitalistes. Lo anterior llevó a la conformanza de la economía-mundu capitalista que llegó a ocupar América y a convertila na periferia del sistema mundial, y consecuentemente refuga la idea de "revolución burguesa" enraigonada nel marxismu ortodoxu. Nesti sentíu, Wallerstein pregúntase cuál ye'l sentíu d'afirmar que la Revolución francesa foi una "revolución burguesa" si'l capitalismu como tal yá taba consolidáu dende hai dos o tres sieglos tras, polo que, llega a mentar que la Revolución francesa foi en realidá una "revolución anticapitalista" -con llinguaxe antifeudal- y amás, foi l'acontecimientu onde la superestructura ideolóxica ponse por fin al mesmu nivel que la estructura económica; esto ye: qu'a partir de tal sucesu les ideoloxíes espresen transparentemente los intereses de les clases al interior del sistema-mundu. Pero, de nenguna manera, según Wallerstein, representó un cambéu estructural fondu. Con esta última idea, Wallerstein epondera a la Revolución francesa y baxa el perfil a la Revolución rusa de 1917.

Una mayor meyora asocedió mientres la dómina del imperialismu, que punxo en contautu a cada rincón de la tierra cola economía capitalista al estilu européu.

El sistema mundial capitalista, atópase lloñe de la homoxeneidá en términos culturales, políticos y económicos; ta carauterizáu por fondes diferencies nel desenvolvimientu cultural, acumuladura del poder políticu y capital. Wallerstein concibe les diferencies nes teoríes de la modernización y capitalismu como una división duradera del mundu nel nucleu, semi-periferia y periferia.

En 2011, Immanuel Wallerstein va publicar el cuartu tomu del Modernu sistema mundial, que'l so subtítulu ye "el trunfu del lliberalismu centrista" y que'l so periodu va dende 1789 hasta 1914. Esta cuarta entrega va encargar de siguir la idea de "geocultura" en cuantes qu'ideoloxía dominante del sistema-mundu capitalista nel so conxuntu. Ende va vese cómo surden les ideoloxíes modernes ante'l desafíu que representó la "Revolución francesa" coles consecuencies qu'aquella traxo: 1) el cambéu políticu ye normal, y 2) la soberanía mora nel pueblu. Con éses, les ideoloxíes "modernes" encargar de dambos problemes en que surdió'l conservadorismu, el lliberalismu y el radicalismu/socialismu, caúna poniendo distintos énfasis tocantes a la "velocidá" y "fondura" de los cambeos sociales que deseyaben. Y el tomu cuatro va tratar de cómo la ideoloxía lliberal centrista trunfó por sobre'l conservadorismu y el radicalismu/socialismu n'orde d'asegurar l'acumuladura de capital al llargu plazu, pa Gran Bretaña, Francia y los demás capitalistes de la economía-mundu.

 El Centru Immanuel Wallerstein 
El centru Immanuel Wallerstein foi fundáu en San Cristóbal de las Casas, Chiapas, Méxicu, en 2004.

 Cites de Immanuel Wallerstein 

 El cambéu social y la xustificación de El modernu sistema mundial 

 L'orixe de la economía-mundu capitalista 
{{cita|A finales del sieglu XV y principios del XVI, nació lo que podríamos llamar una economía-mundu europea. Nun yera un imperiu, pero sicasí yera espaciosa como un gran imperiu y compartía con él delles carauterístiques. Pero yera daqué distintu y nuevu. Yera un tipu de sistema social que'l mundu en realidá nun conociera enantes, y que constitúi'l calter distintivu del modernu sistema mundial. Ye una entidá económica pero non política, al contrariu de los imperios, les ciudaes Estáu y les naciones Estáu. Ello ye que precisamente entiende dientro de les sos llendes (ye difícil falar de fronteres) imperios, ciudaes-estáu, y les emerxentes "naciones-Estáu". Ye un sistema "mundial", non porque incluya la totalidá del mundu, sinón porque ye mayor que cualquier unidá política xurídicamente definida. Y ye una "economía-mundu" por cuenta de que'l venceyu básicu ente les partes del sistema ye económicu. Wallerstein, I. - El modernu sistema mundial I<ref>Wallerstein, I., El modernu sistema mundial I. L'agricultura capitalista y los oríxenes de la economía-mundu europea nel sieglu XVI, p. 21)</ref>}}

 Sobre l'orixe del Estáu modernu y l'absolutismu 

 Sobre la Revolución francesa 

 Sobre les ciencies sociales 

 Obra publicada 

 Obres de Inmanuel Wallerstein 
 1971 - L'estudiu comparáu de les sociedaes nacionales (Con Terence K. Hopkins). Valparaíso, Ediciones Universitaries de la Universidá Católica de Valparaíso
 1978 - The 'crisis of the seventeenth century' en New Left Review I, Nᵘ110, xunetu/agostu *

 1979 - El modernu sistema mundial. L'agricultura capitalista y los oríxenes de la economía-mundu europea nel sieglu XVI. Madrid : Sieglu XXI Editores.
 1983 - Dinámica de la crisis global. Con Samir Amin, Giovanni Arrighi y Andre Gunder Frank. Ciudá de Méxicu: Sieglu XXI Editores
 1984 - El modernu sistema mundial II. El mercantilismu y l'afitamientu de la economía-mundu europea, 1600-1750. Méxicu, Sieglu XXI Editores
 1988 - The Bourgeois(ie)as Concept and Reality en New Left Review I, Nᵘ167, xineru/febreru *

 1988 - El capitalismu históricu. Ciudá de Méxicu, Sieglu XXI Editores
 1991 - Raza, nación y clase. Les identidaes ambigues. Con Étienne Balibar. Madrid: Iepala Testos
 1996 - Abrir les ciencies sociales. Madrid : Sieglu XXI Editores
 1996 - Dempués del lliberalismu. Madrid : UNAM : Sieglu XXI Editores : IIS-UNAM
 1997 - El futuru de la civilización capitalista. Barcelona: Icaria
 1998 - El modernu sistema mundial III. La segunda yera de gran espansión de la economía-mundu capitalista, 1730-1850. Méxicu, Sieglu XXI Editores
 1998 - Impensar les Ciencies Sociales. Madrid : UNAM : Sieglu XXI Editores : IIS-UNAM
 1998 - Utopística. O les Opciones Históriques del Sieglu XXI. Madrid : UNAM : Sieglu XXI Editores : IIS-UNAM
 1999 - Movimientos antisistémicos. Con Giovanni Arrighi y Terence K. Hopkins. Madrid: Akal
 2001 - Conocer el mundu, saber el mundu. El fin de lo aprendío. Madrid : Sieglu XXI Editores, 2001
 2003 - Saber el mundu, conocer el mundu. Una nueva ciencia de lo social. Madrid : UNAM : Sieglu XXI Editores : IIS-UNAM
 2004 - Les Incertidumes Del Saber. Gedisa 
 2005 - Estaos Xuníos confronta al mundu. Madrid : Sieglu XXI Editores
 2005 - La decadencia del poder d'Estaos Xuníos. Estaos Xuníos nun mundu caóticu. Santiago de Chile. Lom Ediciones
 2005 - La crisis estructural del capitalismu. Méxicu : Editorial Contrahistorias
 2006 - Analís de sistemes-mundo. Una introducción. Madrid : Sieglu XXI Editores
 2006 - La trayeutoria del poder d'Estaos Xuníos en New Left Review, Nᵘ40, setiembre/ochobre, Akal
 2007 - Xeopolítica y geocultura: ensayos sobre'l modernu sistema mundial. Barcelona : Kairos
 2007 - Universalismu européu. El discursu del poder. Madrid : Sieglu XXI Editores
 2009 - Lleer a Fanon nel sieglu XXI en New Left Review, Nᵘ57, xunetu/agostu, Akal
 2010 - Crisis estructurales en New Left Review, Nᵘ62, mayu/xunu, Akal
 2011 - The Modern World-System IV: Centrist Liberalism Triumphant, 1789-1914, California, University of California Press 2013, the Moderm From system: Elina Rixo De Jesus (1998_2013).

 Bibliografía sobre Immanuel Wallerstein 
 Göran Therborn From Marxism to Post-Marxism? (Versu, 2008)
 Beverly J. Silver Fuercies de trabayu. Los movimientos obreros y la globalización dende 1870 (Akal, 2005)
 Carlos Antonio Aguirre Rojas. Immanuel Wallerstein: Crítica del sistema mundu capitalista (Estudiu y entrevista a Immanuel Wallerstein). (Editorial Yera, 2004)
 Leslie Sklair Socioloxía del sistema global (Gedisa, 2003)
 Giovanni Arrighi y Beverly J. Silver Caos y orde nel sistema-mundu modernu (Akal, 2001)
 Jaime Osorio Fundamentos del analís social (Fondu de Cultura Económica, 2001)
 Steve J Stern Feudalism, Capitalism and the World-System in the Perspective of Latin America and the Caribbean (American Historical Review, Nᵘ3, 1988)
 Eric Wolf Europe and the people without history, (University of California Press, 1982) (Europa y la xente ensin hestoria, Fondu de Cultura Económica, 1987)
 Anthony Brewer Marxist Theories of Imperialism. A Critical Survey (Routledge & Kegan Paul, 1980)
 Ernesto Laclau Política ya ideoloxía na teoría marxista: capitalismu, fascismu, populismu (Sieglu XXI Editores, 1978)
 Robert Brenner The Origins of Capitalist Development. A Critique of Neo-Smithian Marxism (New Left Review I/104, July-August 1977, páxs. 25-92)
 Theda Skocpol Wallerstein's World Capitalist System: A Theoretical and Historical Critique (The American Journal of Sociology, 1977)

 Artículos en prensa y Comentarios 
Wallerstein escribe artículos en numberosos medios, tantu prensa escrita como en rede. Ente ellos destaquen:
 Agence Global - 'by Immanuel Wallerstein'.Contradictions in the Latin American Left, 15/8/2010
 Monde diplomatique.Monde diplomatique.es
 Ensin Permisu.Ensin permiso - información por autor
 Comentariu'' - Escritos mensuales sobre dalgún aspeutu de la situación mundial nel sitiu del Fernand Braudel Center. Son traducíos a más de venti idiomes.Comentarios -binghamton.edu- N'español son traducíos y publicaos pol diariu La Jornada.Immanuel Wallerstein. Opciones imposibles nuna depresión mundial, 19/7/2010

 Al Jazeera - The contradictions of the Arab Spring, 14/11/2011 - Will Asia save global capitalism?, 27/9/2011

 Referencies 

 Ver tamién 

 Beverly J. Silver
 David Held
 David Harvey
 Giovanni Arrighi
 Ferénc Feher
 John N. Gray
 Andrey Korotayev
 Eric Hobsbawm
 Karl Polanyi
 Robert W. Cox
 Susan Strange
 Samir Amin
 Perry Anderson
 Franz Fanon
 Raúl Prebisch

 André Gunder Frank
 Enrique Dussel
 Aníbal Quijano
 Fernand Braudel
 Karl Marx
 Adam Smith
 Robert Brenner

 Enllaces esternos 
 Utopística política. Testos sobre Wallerstein y capitalismu
 Film: Wallerstein Conferencia Buenos Aires
 Enllaz a los Comentarios
 Presentación del "Modelu Sistema-Mundu " (n'inglés)
 Wallerstein-summary
 Perfil de Immanuel Wallerstein a Yale
 Trayeutoria bio-bibliográfica d'I. Wallerstein y el so Blogue (n'inglés)
 Korotayev A., Malkov A., Khaltourina D., ''Introduction to Social Macrodynamics: Compact Macromodels
 Entrevista con Wallerstein por Theory Talks (n'inglés)

Categoría:Científicos xudíos
Categoría:Xeopolítica
Categoría:Sociólogos y sociólogues d'Estaos Xuníos
Categoría:Desarrollismo
Categoría:Espertos en rellaciones internacionales
Categoría:Ensayistes d'Estaos Xuníos
Categoría:Africanistes
Categoría:Escritores n'inglés
Categoría:Economía política
Categoría:Política económica
Categoría:Teoría de la historia