Estilicón
{{persona}}
[[Ficheru:Stilicho.jpg|thumb|200px|Dípticu de marfil. Flavio Estilićon cola so esposa [[Flavia Sele]] y el so fíu Euquerio.]]
'''Flavio Estilicón''' {{nym}} foi un xeneral romanu d'orixe [[vándalu]].
== Biografía ==

Fíu d'una romana y de un militar vándalu que sirvió en [[Germania Magna|Germania]] en tiempos de [[Valente]], Estilicón foi educáu a la romana y conoció dende la so mocedá a les clases altes de Roma.

Ingresó nel exércitu romanu y foi xubiendo mientres el reináu de [[Teodosio I]]. En [[384]], foi unviáu a la corte del rei persa [[Sapor III]] p'axustar un tratáu de paz referente a la partición d'[[Armenia]].<ref>Williams, S., Friell, G. ''Theodosius, The Empire at Bay''. 1994. p 41</ref> A la so vuelta a [[Constantinopla]] y pola conclusión acertada de les negociaciones de la paz, Estilicón foi promovíu a xeneral y foi l'encargáu de defender l'imperiu contra los ataques de los [[pueblu godu|godos]], un papel qu'él exerció mientres unos venti años. L'emperador reconoció que Estilicón podría ser un aliáu pervalible, y formó un llazu de sangre con él, casando a la so sobrina adoptada [[Flavia Sele]] con Estilicón. La unión asocedió pocu dempués de la misión a [[Persia]], y Sele dio a lluz n'última instancia a un fíu que foi llamáu Euquerio. 

Dempués del asesinatu del emperador occidental [[Valentiniano II]] ([[392]]), Estilicón acompañó al exércitu que conduciría a la victoria a [[Teodosio I|Teodosio]] na [[batalla del Frígido]]. Unu de los sos collacios mientres la campaña yera [[Alaricu I|Alarico]], qu'ordenó un númberu substancial d'auxiliares godos. Estilicón estremar na batalla, y [[Teodosio I|Teodosio]], escosáu pola campaña, ver como un home dignu de ser responsable de la seguridá futura del imperiu. L'últimu emperador d'una [[Roma]] xunida designó a Estilicón como tutor del so fíu, [[Honorio (emperador)|Honorio]] poco primero de la so muerte en [[395]],<ref>Randers-Pehrson, Justine Davis. "Barbarians and Romans: The Birth Struggle of Europe, A.D. 400–700". Norman University of Oklahoma Press, 1983. páxs. 78-81</ref> p'asegurar la so influencia sobre'l nuevu y nuevu emperador, Estilicón casó a la so fía con Honorio, lo cual foi un auténticu escándalu ente la nobleza y los cortesanos de Honorio, que nun aceptaben que la fía d'un mestizu mediu bárbaru y mediu romanu, casóse col [[emperador d'Occidente]]. 

Dempués de la muerte de [[Teodosio I|Teodosio]], Honorio convertir n'emperador del [[Imperiu romanu d'Occidente]], y el so hermanu [[Arcadio]] del [[Imperiu romanu d'Oriente]]. Nin unu nin otru demostraron ser emperadores eficaces, y Estilicón convertir nel ''magister militum'' de los exércitos romanos del oeste. Estilicón probó les sos capacidaes, anque les maniobres polítiques de los sos rivales de los dos cortes imperiales atrabancaríen-y a lo llargo de la so carrera. 

El so primer gran desafíu surdió en [[395]]. Los visigodos que vivíen cerca del Danubiu taben so presión de los [[hunos]], y escoyeren apocayá a [[Alaricu I|Alarico]] como'l so rei. [[Alaricu I|Alarico]] rompió'l so tratáu con Roma y condució a la so xente nuna incursión contra [[Tracia]]. L'exércitu que fuera victoriosu en Frígido tamién foi movilizáu, y Estilicón conducir contra les fuercies d'[[Alaricu I|Alarico]]. Como esti exércitu yera una combinación de formaciones de dambes metaes del imperiu, [[Arcadio]] convocó les sos fuercies del este a [[Constantinopla]]. Arcadio actuaba en conseyu del so Prefeutu Pretorio [[Rufino (prefeutu)|Rufino]], que yera un vieyu enemigu de Estilicón. Este obedeció la orde y unvió-y el so tropes del este, dexándolo demasiáu débil pa escorrer a [[Alaricu I|Alarico]]. [[Rufino (prefeutu)|Rufino]] llogró pocu de la so victoria sobre Estilicón, pos les tropes que retornaben a [[Constantinopla]] asesinar. 

Dos años más tarde ([[397]]), les fuercies d'[[Alaricu I|Alarico]] fueron ganaes por Estilicón en [[Macedonia (provincia romana)|Macedonia]], anque [[Alaricu I|Alarico]] mesmu llogró escapar. Esi mesmu añu encaloró con ésitu la revuelta de [[Gildo]] n'África. Darréu treslladóse a [[Recia]] en [[401]], onde condució una llarga campaña contra los sos anteriores parientes, los [[vándalos]], y otres hordas de bárbaros. Estilicón volvería llograr la victoria en dos batalles importantes contra [[Alaricu I|Alarico]], en [[Pollentia]] ([[402]]) y [[Verona]] ([[403]]). En [[405]], pidió la destrucción de los [[llibros sibilinos]], porque profetizaben que pretendía faese col poder.

Estilicón ganó a los [[suevos]] en [[405]], pero'l [[Rin]] quedó cuasi ensin defenses faciendo posible la invasión d'[[occidente]] l'añu siguiente.

El [[406]] enfrentar a [[Radagaiso]], sitiando al invasor con fuertes trincheres hasta que la fame ganar.<ref>Blockley, 121</ref><ref>Gibbon, 263–267. David Potter. Ancient Rome: A New History. (New York: Thames & Hudson, 2009) 288.</ref> Esi mesmu añu produció la invasión de los suevos, [[alanos]] y [[vándalos]] pol [[Rin]].<ref>Potter, 298</ref> Ye posible que Estilicón pudiera entamar una ofensiva pa ganalos pero nun pudo llevala a cabu.

== Cayida ==
A pesar de los sos ésitos, la so ascendencia bárbara y la so fe arriana provocaron refugu a los güeyos de los conseyeros imperiales, que intrigaron contra él hasta la so muerte en [[408]]. Estendieron rumores de qu'entamara l'asesinatu de [[Rufino (prefeutu)|Rufino]] col so vieyu adversariu [[Alaricu I|Alarico]], que convidara a los bárbaros a la [[Galia]] en [[406]] y qu'entamaba asitiar al so fíu nel tronu imperial. El mozu y manipulable emperador dexóse convencer polos sos conseyeros y magar que Estilicón intentó-y educar pa ser un bon emperador, Honorio declaró a Estilicón enemigu públicu de Roma. Estilicón retirar a [[Rávena]], onde lu tomaron en cautiverio. Anque taba dientro de la so capacidá apostar les acusaciones, nun aguantó, por cuenta de la culpabilidá o por mieu de les consecuencies sobre l'estáu yá precariu del imperiu occidental. Executar el [[22 d'agostu]] de [[408]]. Antes d'executalo, fuéron-y retiraes les sos insinies de ''magister militum''. Asesinaron al so fíu Euquerio en [[Roma]] pocu tiempu dempués, pa evitar que los partidarios de Estilicón tratar d'upar al tronu.<ref name="McEvoy2013">{{cita llibru |autor=
Meaghan McEvoy
|títulu= Child Emperor Rule in the Late Roman West, AD 367-455
|url= https://books.google.com/books?id=lgygc7HDBt0C&pg=PA184
|fecha= 2 de mayu de 2013|editorial= [[Oxford University Press]]
|isbn= 978-0-19-966481-8|páxina= 184
}}
</ref>

== Legáu ==
Nos disturbios que siguieron a la so cayida, les esposes y los neños de los bárbaros ''[[foederati]]'' fueron masacrados polos romanos. La consecuencia natural foi qu'estos homes (les estimaciones describen el so númberu como quiciabes alredor de 30&nbsp;000) xunir a [[Alaricu I|Alarico]], clamando ser conducíos contra los sos cobardes enemigos. [[Alaricu I|Alarico]] crució por consiguiente los [[Alpes Xulianos]] y empezó una campaña a lo llargo del corazón d'[[Italia]]. Antes de setiembre de [[408]], los bárbaros taben ante los murios de [[Roma]]. 

Ensin un xeneral fuerte, [[Honorio (emperador)|Honorio]] permaneció na inexpugnable ciudá de [[Rávena]], arrodiáu de los sos conseyeros y poco podría faer pa romper el sitiu, asina qu'adoptó una estratexa pasiva qu'intentaba esperar a escosar a [[Alaricu I|Alarico]]. Dempués de dos años de sitiar la ciudá, [[Alaricu I|Alarico]] entró na ciudá gracies a un traidor qu'abrió una de les entraes de la muralla. Per primer vegada en siete sieglos un invasor estranxeru entrara en [[Roma]].

== Tratamientu na ficción ==
Estilicón apaeció nuna serie d'obres de ficción, como protagonista y tamién como antagonista. 

* Estilicón ye'l protagonista principal de la novela ''Estilicón'', de [[Felix Dahn]], [[1901]], una parte de la serie ''Kleine Romane aus der Völkerwanderung'', onde ye retratáu como un xeneral lleal y honrao.
* Nes primeres noveles de la serie artúrica de [[Jack Whyte]]. Nestos llibros tien una destacada conexón cola familia de Británicu, a quien Whyte venceya a les lleendes de Merlín, Arturo y Camelot.
* Na primer triloxía sobre ''Atila'' de [[William Napier]] (2005). Ye asesináu por orde de la princesa [[Gala Placidia]], quien abarrunta d'él como conspirador col mozu Atila, el so rehén real.
* Na novela de [[Wallace Breem]] ''Eagle in the Snow ([[L'águila na nieve]])'' ye un personaxe secundariu.
* En ''[[Rome Total War: Barbarian Invasion]]'' -espansión del auténticu xuegu d'estratexa ''[[Rome: Total War]]'', Estilicón ye un xeneral romanu d'Occidente.
* Na serie de documentales de la [[British Broadcasting Corporation|BBC]] ''Ancient Rome: Rise and Fall of an Empire'', el personaxe ye interpretáu por Colin Heber-Percy

== Enllaces esternos ==

{{commonscat|Stilicho}}
* [[Claudiano]]: ''Aponderamientu de Estilicón'' o ''Sobre'l consuláu de Estilicón'' (''De consulatu Stilichonis''). 
** [http://remacle.org/bloodwolf/poetes/claudien/quatre.htm Testu] [[Idioma francés|francés]] nel [http://remacle.org/ sitio] de Philippe Remacle (1944 - 2011).
*** [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2008.01.0684 Testu] [[Llatín|llatín]] con índiz electrónicu nel [[Proyeutu Perseus]].

== Referencies ==
{{llistaref}}

{{NF|359|408|Estilicon}}












{{Tradubot|Estilicón}}

[[Categoría:Dinastía Teodosiana]]
[[Categoría:Executaos por decapitación]]
[[Categoría:Persones de la Roma antigua]]
[[Categoría:Cónsules de la Roma antigua]]
[[Categoría:Xenerales de la Roma antigua]]
[[Categoría:Executaos de l'Antigua Roma]]
[[Categoría:Vándalos]]
[[Categoría:Gens Flavia]]
[[Categoría:Arrianos]]
[[Categoría:Magistri militum]]


[[Categoría:Persones d'Estambul]]
Flavio Estilicón  foi un xeneral romanu d'orixe vándalu.
 Biografía 

Fíu d'una romana y de un militar vándalu que sirvió en Germania en tiempos de Valente, Estilicón foi educáu a la romana y conoció dende la so mocedá a les clases altes de Roma.

Ingresó nel exércitu romanu y foi xubiendo mientres el reináu de Teodosio I. En 384, foi unviáu a la corte del rei persa Sapor III p'axustar un tratáu de paz referente a la partición d'Armenia.Williams, S., Friell, G. Theodosius, The Empire at Bay. 1994. p 41 A la so vuelta a Constantinopla y pola conclusión acertada de les negociaciones de la paz, Estilicón foi promovíu a xeneral y foi l'encargáu de defender l'imperiu contra los ataques de los godos, un papel qu'él exerció mientres unos venti años. L'emperador reconoció que Estilicón podría ser un aliáu pervalible, y formó un llazu de sangre con él, casando a la so sobrina adoptada Flavia Sele con Estilicón. La unión asocedió pocu dempués de la misión a Persia, y Sele dio a lluz n'última instancia a un fíu que foi llamáu Euquerio. 

Dempués del asesinatu del emperador occidental Valentiniano II (392), Estilicón acompañó al exércitu que conduciría a la victoria a Teodosio na batalla del Frígido. Unu de los sos collacios mientres la campaña yera Alarico, qu'ordenó un númberu substancial d'auxiliares godos. Estilicón estremar na batalla, y Teodosio, escosáu pola campaña, ver como un home dignu de ser responsable de la seguridá futura del imperiu. L'últimu emperador d'una Roma xunida designó a Estilicón como tutor del so fíu, Honorio poco primero de la so muerte en 395,Randers-Pehrson, Justine Davis. "Barbarians and Romans: The Birth Struggle of Europe, A.D. 400–700". Norman University of Oklahoma Press, 1983. páxs. 78-81 p'asegurar la so influencia sobre'l nuevu y nuevu emperador, Estilicón casó a la so fía con Honorio, lo cual foi un auténticu escándalu ente la nobleza y los cortesanos de Honorio, que nun aceptaben que la fía d'un mestizu mediu bárbaru y mediu romanu, casóse col emperador d'Occidente. 

Dempués de la muerte de Teodosio, Honorio convertir n'emperador del Imperiu romanu d'Occidente, y el so hermanu Arcadio del Imperiu romanu d'Oriente. Nin unu nin otru demostraron ser emperadores eficaces, y Estilicón convertir nel magister militum de los exércitos romanos del oeste. Estilicón probó les sos capacidaes, anque les maniobres polítiques de los sos rivales de los dos cortes imperiales atrabancaríen-y a lo llargo de la so carrera. 

El so primer gran desafíu surdió en 395. Los visigodos que vivíen cerca del Danubiu taben so presión de los hunos, y escoyeren apocayá a Alarico como'l so rei. Alarico rompió'l so tratáu con Roma y condució a la so xente nuna incursión contra Tracia. L'exércitu que fuera victoriosu en Frígido tamién foi movilizáu, y Estilicón conducir contra les fuercies d'Alarico. Como esti exércitu yera una combinación de formaciones de dambes metaes del imperiu, Arcadio convocó les sos fuercies del este a Constantinopla. Arcadio actuaba en conseyu del so Prefeutu Pretorio Rufino, que yera un vieyu enemigu de Estilicón. Este obedeció la orde y unvió-y el so tropes del este, dexándolo demasiáu débil pa escorrer a Alarico. Rufino llogró pocu de la so victoria sobre Estilicón, pos les tropes que retornaben a Constantinopla asesinar. 

Dos años más tarde (397), les fuercies d'Alarico fueron ganaes por Estilicón en Macedonia, anque Alarico mesmu llogró escapar. Esi mesmu añu encaloró con ésitu la revuelta de Gildo n'África. Darréu treslladóse a Recia en 401, onde condució una llarga campaña contra los sos anteriores parientes, los vándalos, y otres hordas de bárbaros. Estilicón volvería llograr la victoria en dos batalles importantes contra Alarico, en Pollentia (402) y Verona (403). En 405, pidió la destrucción de los llibros sibilinos, porque profetizaben que pretendía faese col poder.

Estilicón ganó a los suevos en 405, pero'l Rin quedó cuasi ensin defenses faciendo posible la invasión d'occidente l'añu siguiente.

El 406 enfrentar a Radagaiso, sitiando al invasor con fuertes trincheres hasta que la fame ganar.Blockley, 121Gibbon, 263–267. David Potter. Ancient Rome: A New History. (New York: Thames & Hudson, 2009) 288. Esi mesmu añu produció la invasión de los suevos, alanos y vándalos pol Rin.Potter, 298 Ye posible que Estilicón pudiera entamar una ofensiva pa ganalos pero nun pudo llevala a cabu.

 Cayida 
A pesar de los sos ésitos, la so ascendencia bárbara y la so fe arriana provocaron refugu a los güeyos de los conseyeros imperiales, que intrigaron contra él hasta la so muerte en 408. Estendieron rumores de qu'entamara l'asesinatu de Rufino col so vieyu adversariu Alarico, que convidara a los bárbaros a la Galia en 406 y qu'entamaba asitiar al so fíu nel tronu imperial. El mozu y manipulable emperador dexóse convencer polos sos conseyeros y magar que Estilicón intentó-y educar pa ser un bon emperador, Honorio declaró a Estilicón enemigu públicu de Roma. Estilicón retirar a Rávena, onde lu tomaron en cautiverio. Anque taba dientro de la so capacidá apostar les acusaciones, nun aguantó, por cuenta de la culpabilidá o por mieu de les consecuencies sobre l'estáu yá precariu del imperiu occidental. Executar el 22 d'agostu de 408. Antes d'executalo, fuéron-y retiraes les sos insinies de magister militum. Asesinaron al so fíu Euquerio en Roma pocu tiempu dempués, pa evitar que los partidarios de Estilicón tratar d'upar al tronu.

 Legáu 
Nos disturbios que siguieron a la so cayida, les esposes y los neños de los bárbaros foederati fueron masacrados polos romanos. La consecuencia natural foi qu'estos homes (les estimaciones describen el so númberu como quiciabes alredor de 30 000) xunir a Alarico, clamando ser conducíos contra los sos cobardes enemigos. Alarico crució por consiguiente los Alpes Xulianos y empezó una campaña a lo llargo del corazón d'Italia. Antes de setiembre de 408, los bárbaros taben ante los murios de Roma. 

Ensin un xeneral fuerte, Honorio permaneció na inexpugnable ciudá de Rávena, arrodiáu de los sos conseyeros y poco podría faer pa romper el sitiu, asina qu'adoptó una estratexa pasiva qu'intentaba esperar a escosar a Alarico. Dempués de dos años de sitiar la ciudá, Alarico entró na ciudá gracies a un traidor qu'abrió una de les entraes de la muralla. Per primer vegada en siete sieglos un invasor estranxeru entrara en Roma.

 Tratamientu na ficción 
Estilicón apaeció nuna serie d'obres de ficción, como protagonista y tamién como antagonista. 

 Estilicón ye'l protagonista principal de la novela Estilicón, de Felix Dahn, 1901, una parte de la serie Kleine Romane aus der Völkerwanderung, onde ye retratáu como un xeneral lleal y honrao.
 Nes primeres noveles de la serie artúrica de Jack Whyte. Nestos llibros tien una destacada conexón cola familia de Británicu, a quien Whyte venceya a les lleendes de Merlín, Arturo y Camelot.
 Na primer triloxía sobre Atila de William Napier (2005). Ye asesináu por orde de la princesa Gala Placidia, quien abarrunta d'él como conspirador col mozu Atila, el so rehén real.
 Na novela de Wallace Breem Eagle in the Snow (L'águila na nieve) ye un personaxe secundariu.
 En Rome Total War: Barbarian Invasion -espansión del auténticu xuegu d'estratexa Rome: Total War, Estilicón ye un xeneral romanu d'Occidente.
 Na serie de documentales de la BBC Ancient Rome: Rise and Fall of an Empire, el personaxe ye interpretáu por Colin Heber-Percy

 Enllaces esternos 

 Claudiano: Aponderamientu de Estilicón o Sobre'l consuláu de Estilicón (De consulatu Stilichonis). 
 Testu francés nel sitio de Philippe Remacle (1944 - 2011).
 Testu llatín con índiz electrónicu nel Proyeutu Perseus.

 Referencies 

Categoría:Dinastía Teodosiana
Categoría:Executaos por decapitación
Categoría:Persones de la Roma antigua
Categoría:Cónsules de la Roma antigua
Categoría:Xenerales de la Roma antigua
Categoría:Executaos de l'Antigua Roma
Categoría:Vándalos
Categoría:Gens Flavia
Categoría:Arrianos
Categoría:Magistri militum

Categoría:Persones d'Estambul