Naftule Brandwein
{{persona}}
'''Naftule Brandwein''' o '''Naftuli Brandwine''' {{nym}} foi un [[clarinetista]] [[pueblu xudíu|xudíu]] ya influyente músicu klezmer.

== Biografía ==
Brandwein nació en Przemyslany, la Galicia austrohúngara (agora Ucrania), nu lloñe de Lvov nuna familia de músicos [[klezmer]], que yeren parte de la dinastía jasídica [[Stretiner]] fundá pol rabín Yehuda Hirsch Brandwein de Stratin. El so padre Peyseje tocaba'l violín y yera un בּדחן (badjn) -un tipu d'animador de bodes, poeta y maestru de ceremonies xudíu asquenazí orixinariu d'Europa del Este- que percorrió tol Oriente de Galicia comu líder de la so קאַפּעליע, treslliteraó 'kapelie' - nome que se-y da en yidish a una banda de música- nel casu de Peyseje, una banda de música familiar.

De los sos trelce fíos, Moyshe tocaba'l violín, la trompa y el trombón de válvules; Mendel tocaba'l pianu, Leyzer tocaba la batería y Azriel tocaba la corneta; Azriel convirtióse nel primer profesor de música de Naftule y tuvo un impautu duraderu na so interpretación.

Naftule foi unu de los 14 fíos que tuvo'l so padre con cuatro esposes distintes. Tenía nueve hermanos y cuatro hermanes, ente ellos Henrietta, la so hermana ximielga. En 1919, toos menos dos de los sos hermanos emigraron a América. Los dos hermanos que se quedaron fueron el mayor, Eli, y el menor, Tzvi-Hirsch (dambos fueron darréu asesinaos polos nazis). El fíu de Tzvi-Hirsch, Leopold Kozlowski, partisanu, y l'únicu superviviente de la [[Shoah|Shoá]] de la so estensa familia, col so indixebrable acordión que lu salvó de la muerte, decidió apostar pola música, pola vida “nuna [[Cracovia]] ensin xudíos”, consultor musical de Spielberg, amigu de Perlman, foi'l líder de la resurrección de la música klezmer n'Europa del Este y Central dende la década de 1990.<ref>Błaszczyk L.T., ''Żydzi w kulturze muzycznej ziem polskich w XIX I XX wieku. Słownik biograficzny'', Warszawa: Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, 2014, s. 143, <nowiki>ISBN 978-83-939735-1-4</nowiki>.</ref><ref>Jacek Cygan, ''Klezmer. Opowieść o życiu Leopolda Kozłowskiego-Kleinmana'', Wydawnictwo Austeria, Kraków, Budapeszt 2009</ref><ref>''Musica Galiciana: kultura muzyczna Galicji w kontekście stosunków polsko-ukraińskich (od doby piastowsko-książęcej do roku 1945)'' 2008, t. 10</ref>

=== Emigración a Estaos Xuníos ===
En 1908 Brandwein emigró a la edá de diecinueve años a los Estaos Xuníos onde convirtióse rápido nuna estrella de la era discográfica de 78 rpm, proclamándose a sí mesmu'l "Rei de la Música Xudía". Poro, consideróse-y ente la primer fola d'artistes klezmer estadounidenses, los formaos nel Vieyu Mundu, a diferencia de la segunda xeneración qu'aprendió les sos habilidaes n'Estaos Xuníos. Ente 1922 y 1927, grabó venticuatro discos, primero como miembru de la orquesta de Abe Schwartz y dempués como solista a partir de 1923.

Pue escuchase a Brandwein en munches grabaciones clásiques yiddish de la dómina dorada de la música popular yiddish (1915-1935) y específicamente nes de Abe Schwartz (1881-1960). No fondero d'estes grabaciones, pue escuchase a Naftule Brandwein, esti increíble virtuosu, tocando'l so clarinete' en mi bemol.<ref name=":0">Sapoznik, Henry (2006). ''Klezmer! : Jewish music from Old World to our world'' (2nd ed.). New York: Schirmer Trade Books. pp. 107–11. ISBN <bdi>9780825673245</bdi>.</ref>

Brandwein yera conocíu non solo pol so virtuosismu nel clarinete, sinón tamién pola so vida impetuosa y ensin llendes. Gustáben-y les muyeres y l'alcohol. Unu solía dicir que si contrates a Brandwein per una nueche y deseyes que sía feliz y xuegue tola nueche, tienes de da-y abondu alcohol y una muyer. Tamién yera conocíu por ser el músicu klezmer favoritu del ''Jewish Murder Gang Inc.'' (una organización d'asesinos a sueldu nes décades de 1930 y 1940 qu'actuó como l'escuadrón de la muerte y el brazu policial de la mafia italoamericana na ciudá de Nueva York)

Encantábalu condimentar los sos conciertos baxándose los pantalones o usando un lletreru de neón nel pechu que dicía "The Naftule Brandwein Orchestra", o col disfraz. del [[Tíu Sam]] con lluces navidiegues, coles qu'una vegada estrañó lletrocutase. Los sos transgresiones públiques o quitaes nun-y dexaronpermanecer enforma tiempu nuna banda, porque los sos compañeros enfurecíense rápido cola so actitú. Sicasí, foi músicu habitual de la ''Joseph Cherniavsky Yiddish-American Jazz Band'' y de la orquesta de ''Abe Schwartz,'' como yá mentamos más enrriba.<ref name=":0" />

=== Cayente ===
De 1922 a 1927, Brandwein realizó munches grabaciones y creó'l soníu típicu de los clarinetes klezmer xudíos estadounidenses solistes. Dempués dexó de grabar. El so estilu de vida afectó negativamente la so salú y les sos relaciones colos otros músicos, pero siguió trabayando faciendo pequeños conciertos pa ocasiones privaes, bodes o nueches especiales n'hoteles. Finalmente, en 1941, Brandwein entró nun estudiu de grabación per últimu vegada col nome n'inglés de "Nifty" Brandwein. Les grabaciones, - "Klayne Princesin" ("Pequeña princesa"), "Freylejs de Naftule", "Freylejer Yontef" ("Celebraciones allegres") y "Nifty's Eygene" ("Lo que pertenez a Nifty") -, amuesen la evolución de Brandwein mientres estos 14 años d'ausencia del estudiu. El so virtuosismu yá nun yera'l nucleu de les sos grabaciones. Sicasí, exhibe más sele ya introspeición. 

Vivió los sos últimos años en relativa escuridá, tocando nos 'Borscht Belt' o 'Alpes xudíos', que yera un términu coloquial para los llugares de veranéu na so mayoría sumíos de los montes Catskill en partes de los condaos de Sullivan, Orange y Ulster nel norte del estáu de Nueva York, Estaos Xuníos.

== Estilu ==
Brandwein yera conocíu tantu pola so personalidá colorida como pol so talentu musical. El so estilu selvaxe incorporó les munches aguaes de la música xudía d'Europa del Este que foi influyida pola música griega, turca, húngara y xitana; la influencia rumana refléxase nes formes atopaes a lo llargo del repertoriu (p. ex. Hora<ref>“Hora refiérese a un xéneru de danza y música rumana de gran diversidá, compuestu por melodíes enérxiques en tiempu de 2/4 y melodíes más lentes en compás de trés tiempos como'l que s'escucha equí. La Hora de compás de trés tiempos, la forma principal del xéneru ente los xudíos d'Europa del Este, ye común nel nordeste de Rumanía y ente los ucraínos de Bucovina. Ente los xudíos de fala yiddish, la hora del triple metro tamién se llama londre o landre, zhok, krumer tants [danza torcida, cf. Bulg. krivo horo] y otros términos. Los músicos xudíos estadounidenses de cutiu refiérense a ella como "Hora lenta". El ritmu y los movimientos de baille son distintos tantu de l'animada danza israelina en métrica doble que lleva'l mesmu nome, como de la Hora contemporánea popular nes comunidaes ortodoxa y jasídica. N'un área muncho más amplia d'Europa del Este, les hores usar con frecuencia como melodíes procesionales en bodes xudíes y otres celebraciones ". - Global Village Music, añu 1993, notes de Michael Alpert</ref>, Doina<ref>Doina (yiddish: doyne o doyna), un xéneru instrumental folclóricu rumanu de métrica llibre de cutiu acomuñáu colos pastores y la cultura pastoral.</ref>, Sirba<ref>Una sârba o sîrba ye una danza rumana que de normal se toca en compás de 6  por 8 o 12 por

8</ref> y Bulgar<ref>El Bulgar  o bulgarish ye una forma común de danza y música xudía d'Europa del Este, xeneralmente encompás de dos por cuatro</ref>).

El so estilu d'execución templáu y animáu saltaba constantemente escontra riba y escontra baxo na escala y espresábase en trinos, deslizamentos pola escala y otros adornos. De cutiu oldéase-y col otru clarinetista klezmer famosu del so tiempu, Dave Tarras, que tenía un estilu de soníu y fraseo distintu y y que nel so día llegó a reemplazar a Brandwein na 'Hassidic American Jazz Band' conocida tamién como los 'Oriental American Syncopators' polos sos vezos pocu sociales.

== Legáu ==
Magar nun vivió pa guardar el resurdimientu del interés pol klezmer qu'empezó a mediaos de la década de 1970, el so legáu foi alicáu por una nueva xeneración de músicos klezmer, que lu citen como una fonte clave d'inspiración. Les entrevesgaes tradiciones de la música klezmer nun se caltienen bien nes partitures, y les sos grabaciones son una de les principales fontes a les que la xente recurre para atopar l'estilu klezmer "orixinal".

== Grabaciones ==
* 1997: ''King of the Klezmer Clarinet''
*Una de les grabaciones producíes por Schwartz na que tocó Brandwein foi "Firn Di Mekhutonim Aheym" ("Escoltando a los suegros de regresu a casa"). Esti ''gasn nign''<ref>“La traducción lliteral de gas-nign ye 'canciu caleyeru'. Asina ye como los ''klezmorim'' llamaben a les pieces que tocaben na cai mientres acompañaben a los invitaos a casa pela nueche dempués de la llacuada de bodes o a otru día dempués d'una comida solemne. La traza más importante qu'estrema a estes pieces del repertoriu nupcial ye'l compás triple. Nun se sabe cómo empezó esta tradición de tocar el gas-nign en compás triple. Tampocu ta claru si esto ye típicu del gas-nign solo n'Ucraína ”. - 1982. ''Old Jewish Folk Music: The Collections and Writings of Moshe Beregovski.'' Philadelphia.</ref> (cantar caleyeru), col so sostenuto continuu y el so solu de clarinete legato, amuesa los increíbles talentos de Brandwein. La so improvisación, la so maña, les sos escales musicales d'execución rápida, el so manexu del aire, el so glissando y los sos ''knaytches'' (''knaytch'' ye'l ''twist'' en yidish) convirtiéronla nuna de les grabaciones más escuchaes y reproducíes dende'l resurdimientu de la música klezmer na década de 1980. Esti ye particularmente el casu de les orquestes qu'interpreten el repertoriu de les pequeñes bandes de les décades de 1920 y 1930.

== Homenaxe ==
* 2008: Yom ''New King of Klezmer Clarinet'' (Un tributu a Naftule Brandwein) (revisáu en Klezmer Podcast por Keith Wolzinger)

== Links esternos ==
* [http://www.klezmershack.com/bands/brandwein/king/brandwein.king.html Klezmer Shack entry]

== Referencies ==
* Henry Sapoznik, notes pa ''King of the Klezmer Clarinet''.
{{llistaref}}

{{NF|1884|1963|Brandwein, Naftule}}
Naftule Brandwein o Naftuli Brandwine  foi un clarinetista xudíu ya influyente músicu klezmer.

 Biografía 
Brandwein nació en Przemyslany, la Galicia austrohúngara (agora Ucrania), nu lloñe de Lvov nuna familia de músicos klezmer, que yeren parte de la dinastía jasídica Stretiner fundá pol rabín Yehuda Hirsch Brandwein de Stratin. El so padre Peyseje tocaba'l violín y yera un בּדחן (badjn) -un tipu d'animador de bodes, poeta y maestru de ceremonies xudíu asquenazí orixinariu d'Europa del Este- que percorrió tol Oriente de Galicia comu líder de la so קאַפּעליע, treslliteraó 'kapelie' - nome que se-y da en yidish a una banda de música- nel casu de Peyseje, una banda de música familiar.

De los sos trelce fíos, Moyshe tocaba'l violín, la trompa y el trombón de válvules; Mendel tocaba'l pianu, Leyzer tocaba la batería y Azriel tocaba la corneta; Azriel convirtióse nel primer profesor de música de Naftule y tuvo un impautu duraderu na so interpretación.

Naftule foi unu de los 14 fíos que tuvo'l so padre con cuatro esposes distintes. Tenía nueve hermanos y cuatro hermanes, ente ellos Henrietta, la so hermana ximielga. En 1919, toos menos dos de los sos hermanos emigraron a América. Los dos hermanos que se quedaron fueron el mayor, Eli, y el menor, Tzvi-Hirsch (dambos fueron darréu asesinaos polos nazis). El fíu de Tzvi-Hirsch, Leopold Kozlowski, partisanu, y l'únicu superviviente de la Shoá de la so estensa familia, col so indixebrable acordión que lu salvó de la muerte, decidió apostar pola música, pola vida “nuna Cracovia ensin xudíos”, consultor musical de Spielberg, amigu de Perlman, foi'l líder de la resurrección de la música klezmer n'Europa del Este y Central dende la década de 1990.Błaszczyk L.T., Żydzi w kulturze muzycznej ziem polskich w XIX I XX wieku. Słownik biograficzny, Warszawa: Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, 2014, s. 143, ISBN 978-83-939735-1-4.Jacek Cygan, Klezmer. Opowieść o życiu Leopolda Kozłowskiego-Kleinmana, Wydawnictwo Austeria, Kraków, Budapeszt 2009Musica Galiciana: kultura muzyczna Galicji w kontekście stosunków polsko-ukraińskich (od doby piastowsko-książęcej do roku 1945) 2008, t. 10

 Emigración a Estaos Xuníos 
En 1908 Brandwein emigró a la edá de diecinueve años a los Estaos Xuníos onde convirtióse rápido nuna estrella de la era discográfica de 78 rpm, proclamándose a sí mesmu'l "Rei de la Música Xudía". Poro, consideróse-y ente la primer fola d'artistes klezmer estadounidenses, los formaos nel Vieyu Mundu, a diferencia de la segunda xeneración qu'aprendió les sos habilidaes n'Estaos Xuníos. Ente 1922 y 1927, grabó venticuatro discos, primero como miembru de la orquesta de Abe Schwartz y dempués como solista a partir de 1923.

Pue escuchase a Brandwein en munches grabaciones clásiques yiddish de la dómina dorada de la música popular yiddish (1915-1935) y específicamente nes de Abe Schwartz (1881-1960). No fondero d'estes grabaciones, pue escuchase a Naftule Brandwein, esti increíble virtuosu, tocando'l so clarinete' en mi bemol.Sapoznik, Henry (2006). Klezmer! : Jewish music from Old World to our world (2nd ed.). New York: Schirmer Trade Books. pp. 107–11. ISBN 9780825673245.

Brandwein yera conocíu non solo pol so virtuosismu nel clarinete, sinón tamién pola so vida impetuosa y ensin llendes. Gustáben-y les muyeres y l'alcohol. Unu solía dicir que si contrates a Brandwein per una nueche y deseyes que sía feliz y xuegue tola nueche, tienes de da-y abondu alcohol y una muyer. Tamién yera conocíu por ser el músicu klezmer favoritu del Jewish Murder Gang Inc. (una organización d'asesinos a sueldu nes décades de 1930 y 1940 qu'actuó como l'escuadrón de la muerte y el brazu policial de la mafia italoamericana na ciudá de Nueva York)

Encantábalu condimentar los sos conciertos baxándose los pantalones o usando un lletreru de neón nel pechu que dicía "The Naftule Brandwein Orchestra", o col disfraz. del Tíu Sam con lluces navidiegues, coles qu'una vegada estrañó lletrocutase. Los sos transgresiones públiques o quitaes nun-y dexaronpermanecer enforma tiempu nuna banda, porque los sos compañeros enfurecíense rápido cola so actitú. Sicasí, foi músicu habitual de la Joseph Cherniavsky Yiddish-American Jazz Band y de la orquesta de Abe Schwartz, como yá mentamos más enrriba.

 Cayente 
De 1922 a 1927, Brandwein realizó munches grabaciones y creó'l soníu típicu de los clarinetes klezmer xudíos estadounidenses solistes. Dempués dexó de grabar. El so estilu de vida afectó negativamente la so salú y les sos relaciones colos otros músicos, pero siguió trabayando faciendo pequeños conciertos pa ocasiones privaes, bodes o nueches especiales n'hoteles. Finalmente, en 1941, Brandwein entró nun estudiu de grabación per últimu vegada col nome n'inglés de "Nifty" Brandwein. Les grabaciones, - "Klayne Princesin" ("Pequeña princesa"), "Freylejs de Naftule", "Freylejer Yontef" ("Celebraciones allegres") y "Nifty's Eygene" ("Lo que pertenez a Nifty") -, amuesen la evolución de Brandwein mientres estos 14 años d'ausencia del estudiu. El so virtuosismu yá nun yera'l nucleu de les sos grabaciones. Sicasí, exhibe más sele ya introspeición. 

Vivió los sos últimos años en relativa escuridá, tocando nos 'Borscht Belt' o 'Alpes xudíos', que yera un términu coloquial para los llugares de veranéu na so mayoría sumíos de los montes Catskill en partes de los condaos de Sullivan, Orange y Ulster nel norte del estáu de Nueva York, Estaos Xuníos.

 Estilu 
Brandwein yera conocíu tantu pola so personalidá colorida como pol so talentu musical. El so estilu selvaxe incorporó les munches aguaes de la música xudía d'Europa del Este que foi influyida pola música griega, turca, húngara y xitana; la influencia rumana refléxase nes formes atopaes a lo llargo del repertoriu (p. ex. Hora“Hora refiérese a un xéneru de danza y música rumana de gran diversidá, compuestu por melodíes enérxiques en tiempu de 2/4 y melodíes más lentes en compás de trés tiempos como'l que s'escucha equí. La Hora de compás de trés tiempos, la forma principal del xéneru ente los xudíos d'Europa del Este, ye común nel nordeste de Rumanía y ente los ucraínos de Bucovina. Ente los xudíos de fala yiddish, la hora del triple metro tamién se llama londre o landre, zhok, krumer tants [danza torcida, cf. Bulg. krivo horo] y otros términos. Los músicos xudíos estadounidenses de cutiu refiérense a ella como "Hora lenta". El ritmu y los movimientos de baille son distintos tantu de l'animada danza israelina en métrica doble que lleva'l mesmu nome, como de la Hora contemporánea popular nes comunidaes ortodoxa y jasídica. N'un área muncho más amplia d'Europa del Este, les hores usar con frecuencia como melodíes procesionales en bodes xudíes y otres celebraciones ". - Global Village Music, añu 1993, notes de Michael Alpert, DoinaDoina (yiddish: doyne o doyna), un xéneru instrumental folclóricu rumanu de métrica llibre de cutiu acomuñáu colos pastores y la cultura pastoral., SirbaUna sârba o sîrba ye una danza rumana que de normal se toca en compás de 6  por 8 o 12 por

8 y BulgarEl Bulgar  o bulgarish ye una forma común de danza y música xudía d'Europa del Este, xeneralmente encompás de dos por cuatro).

El so estilu d'execución templáu y animáu saltaba constantemente escontra riba y escontra baxo na escala y espresábase en trinos, deslizamentos pola escala y otros adornos. De cutiu oldéase-y col otru clarinetista klezmer famosu del so tiempu, Dave Tarras, que tenía un estilu de soníu y fraseo distintu y y que nel so día llegó a reemplazar a Brandwein na 'Hassidic American Jazz Band' conocida tamién como los 'Oriental American Syncopators' polos sos vezos pocu sociales.

 Legáu 
Magar nun vivió pa guardar el resurdimientu del interés pol klezmer qu'empezó a mediaos de la década de 1970, el so legáu foi alicáu por una nueva xeneración de músicos klezmer, que lu citen como una fonte clave d'inspiración. Les entrevesgaes tradiciones de la música klezmer nun se caltienen bien nes partitures, y les sos grabaciones son una de les principales fontes a les que la xente recurre para atopar l'estilu klezmer "orixinal".

 Grabaciones 
 1997: King of the Klezmer Clarinet
Una de les grabaciones producíes por Schwartz na que tocó Brandwein foi "Firn Di Mekhutonim Aheym" ("Escoltando a los suegros de regresu a casa"). Esti gasn nign“La traducción lliteral de gas-nign ye 'canciu caleyeru'. Asina ye como los klezmorim llamaben a les pieces que tocaben na cai mientres acompañaben a los invitaos a casa pela nueche dempués de la llacuada de bodes o a otru día dempués d'una comida solemne. La traza más importante qu'estrema a estes pieces del repertoriu nupcial ye'l compás triple. Nun se sabe cómo empezó esta tradición de tocar el gas-nign en compás triple. Tampocu ta claru si esto ye típicu del gas-nign solo n'Ucraína ”. - 1982. Old Jewish Folk Music: The Collections and Writings of Moshe Beregovski. Philadelphia. (cantar caleyeru), col so sostenuto continuu y el so solu de clarinete legato, amuesa los increíbles talentos de Brandwein. La so improvisación, la so maña, les sos escales musicales d'execución rápida, el so manexu del aire, el so glissando y los sos knaytches (knaytch ye'l twist en yidish) convirtiéronla nuna de les grabaciones más escuchaes y reproducíes dende'l resurdimientu de la música klezmer na década de 1980. Esti ye particularmente el casu de les orquestes qu'interpreten el repertoriu de les pequeñes bandes de les décades de 1920 y 1930.

 Homenaxe 
 2008: Yom New King of Klezmer Clarinet (Un tributu a Naftule Brandwein) (revisáu en Klezmer Podcast por Keith Wolzinger)

 Links esternos 
 Klezmer Shack entry

 Referencies 
 Henry Sapoznik, notes pa King of the Klezmer Clarinet.