Islla Jarvis
{{xeografía
|mapa=non
}}

La '''islla Jarvis''' (tamién conocida como '''islla Bunker''') ye unu de los [[Territorios ensin incorporar de los Estaos Xuníos|catorce territorios]] ensin incorporar de los [[Estaos Xuníos d'América]].<ref>{{cita llibru |títulu=Magnetic Hourly Values, Jarvis Island: 1957-58|URL=https://books.google.co.ve/books?id=o1M4AQAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=jarvis+island&hl=es-419&sa=X&ved=2ahUKEwiwzt60n8DrAhXBxFkKHUOlDZwQ6AEwAHoECAQQAg|editorial=Coast and Geodetic Survey}}</ref><ref>{{cita llibru |títulu=North Pacific Pilot: The seaman's guide to the islands of the North Pacific by W.H. Rosser|URL=https://books.google.co.ve/books?id=lTGOAr9SJCEC&pg=PA284&dq=jarvis+island&hl=es-419&sa=X&ved=2ahUKEwiwzt60n8DrAhXBxFkKHUOlDZwQ6AEwBHoECAEQAg|editorial=James Imray & Son|idioma=en}}</ref><ref>(en inglés) {{cita llibru |títulu=The structure and distribution of coral reefs|URL=https://archive.org/details/00358762.61629.emory.edu|editorial=D. Appleton and Company}}</ref><ref>{{cita llibru |títulu=The SiteNet World Guide|URL=https://books.google.co.ve/books?id=zwmHAAAAIAAJ&q=jarvis+island&dq=jarvis+island&hl=es-419&sa=X&ved=2ahUKEwiwzt60n8DrAhXBxFkKHUOlDZwQ6AEwCHoECAkQAg|editorial=Conway Data|idioma=en}}</ref>

Anguaño atopábase despoblada, tien una superficie de 4,5 [[Quilómetru cuadráu|km²]], alcuéntrase nel [[océanu Pacíficu]] sur, a media distancia entre [[Ḥawai]] y les [[islles Cook]]. Ta xustu na parte central de les islles Espóradas Ecuatoriales.

El clima de la islla ye [[Clima tropical|tropical]], con [[Lluvia|agües]] insuficientes, vientu constante y sol fuerte. Variando dende'l nivel del mar hasta los 7 [[Metru|metros]], el terrén ye arenosu. La islla nun tien [[agua potable]] natural.

Por propósitos estadísticos, la islla ye considerada como una de les [[Islles Perifériques Menores de los Estaos Xuníos|Islles Ultramarines d'Estaos Xuníos]].

La islla nun tien [[Agua dulce|agua duce]], polo que si se precisa agua dientro de la islla, tien que traese dende l'esterior.<ref name="a">(en inglés) {{cita web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/um.html#Geo|títulu=United States Pacific Island Wildlife Refuges|fechaaccesu=26 de xineru de 2007|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170716211953/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/um.html#Geo|fechaarchivu=2017-07-16}}</ref>

== Historia ==
La islla foi afayada'l [[21 d'agostu]], [[1821]] pol buque [[Reinu Xuníu|británicu]] ''Eliza Francis'', sol mandu del capitán Brown.

Foi reclamada polos [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]] en marzu de 1857 so l'Acta d'Isles Guaneras, y foi oficialmente anexionada por dichu país el [[27 de febreru]] de [[1857|1858]]. 

El guanu, dempués de ser estrayíu, tenía de ser unviáu a los Estaos Xuníos pa usalo como fertilizante. Tres 21 años de continua esplotación, la islla foi abandonada en [[1879]] dempués d'estrayer tonelaes de guanu. 

El [[Reinu Xuníu]] anexionó la islla'l [[3 de xunu]] de [[1889]], pero nunca realizaron planes para siguir cola estracción de recursos sobro la islla. Los Estaos Xuníos ocuparon y reclamaron la islla en [[1935]] como un [[Territorios ensin incorporar de los Estaos Xuníos|territoriu ensin incorporar]].

La islla Jarvis ta alministrada pol Serviciu de Pesca y Vida Montesa de los Estaos Xuníos como ''Jarvis Island National Wildlife Refuge''. La entrada a la islla rique un permisu especial del "O.S. Fish and Wildlife Service" y suel tar acutada a toa persona salvu a los científicos. Ye visitada añalmente pol equipu de Guardacostes de los Estaos Xuníos y pol Serviciu de [[Pesca]] y Vida Montesa de los Estaos Xuníos.

== Xeografía ==
Ente que dellos puntos de anclaje n'alta mar tán marcaos nos mapes, la islla de Jarvis nun tien puertos o muelles, y les corrientes rápides son un peligru. Hai una zona de desembarco de barcos nel centru de la mariña occidental, cerca, tien una baliza de día que se ta desmoronando, y otru cerca de la esquina suroeste de la islla.<ref>{{cita web|url=http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact2003/geos/dq.html|títulu=CIA - The World Factbook -- Jarvis Island|fecha=2006-09-08|obra=web.archive.org|fechaaccesu=2020-10-07|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20060908234411/http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact2003/geos/dq.html|fechaarchivu=2006-09-08}}</ref> 

El centru de la islla Jarvis ye una llaguna seca onde s'atoparon fondos depósitos de guanu, que fueron esplotaos mientres unos 20 años nel {{Sieglu|XIX||s}}. La islla tien un clima desértico tropical, con altes temperatures diurnes, vientu constante y sol fuerte. Les nueches, sicasí, son bastante fresques. El suelu ye mayormente arenosu y algama los 7 [[Metru|metros]] nel so puntu más altu. Por cuenta de la distancia de la islla d'otres grandes mases de tierra, el puntu altu de la islla Jarvis ye'l 36ᵘ picu más aislláu del mundu. 

La islla de coral de baxa altitú foi considerada mientres enforma tiempu como malo de ver dende pequeños barcos y ta arrodiada por un estrechu petón periféricu.

La Islla Jarvis ye unu de los dos territorios de los Estaos Xuníos que s'atopen nel [[Hemisferiu Sur|hemisferiu sur]] (l'otru ye [[Samoa Americana]]). Asitiada a namás 40 km al sur del [[Llinia ecuatorial|ecuador]], Jarvis nun tien nenguna fonte natural d'agua duce conocida y les precipitaciones son escases. Esto crea un paisaxe bien aveseo y planu ensin plantes más grandes que los parrotales. Nun hai evidencia de que la islla sostuviera dalguna vegada una población humana autosuficiente. 

Los sos escasos manizos de yerba, enredaderes postraes y parrotales de baxa crecedera son principalmente un hábitat de anidación, descansu y alimentación pa les [[Ave marina|aves marines]], les aves costeres y la vida montesa marina.

La islla de Jarvis quedó somorguiada so l'agua mientres l'últimu periodu interglacial, fai aproximao 125.000 años, cuando'l nivel del mar yera 5-10 metros más altu que güei. A midida que el nivel del mar menguó, formóse una llaguna en forma de ferradura nel centru de Jarvis.

La islla de Jarvis ta asitiada na zona horaria de Samoa (UTC -11:00), la mesma zona horaria que la Samoa Americana, el petón [[Kingman]], l'[[Islles Midway|atolón de Midway]] y l'[[atolón de Palmyra]].

== Abellugu Nacional de Vida Montesa ==
[[Ficheru:Coral_(6411046401).jpg|miniaturadeimagen|300x300px|Petones nel Abellugu Nacional de Vida Montesa de la Islla de Jarvis]]
El 27 de xunu de [[1974]], el Secretariu del Interior Rogers Morton creó l'Abellugu Nacional de Vida Montesa de la Islla Jarvis, que s'amplió en [[2009]] para añader tierres somorguiaes dientro de les 12 [[Milla náutica|milles náutiques]] (22 km) de la islla. L'abellugu inclúi agora 5,15 kilómetros cuadraos de tierra y 1.734,4 [[Quilómetru cuadráu|kilómetros cuadraos]] d'agua. Xunto con otres seis islles, la isla foi alministrada pol Serviciu de Pesca y Vida Montesa de los Estaos Xuníos como parte del Complexu d'Abellugos Nacionales de Vida Montesa de les Islles Remotes del Pacíficu. En xineru de [[2009]], esa entidá foi alzada a la categoría de Monumentu Nacional Marín de les Islles Remotes del Pacíficu pol presidente George W. Bush.<ref>{{cita web |url=https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2009/01/20090106-6.html|títulu=Establishment of the Pacific Remote Islands Marine National Monument|obra=georgewbush-whitehouse.archives.gov|fechaaccesu=2020-10-07}}</ref>

La entrada pública a cualquier persona, incluyíos los ciudadanos estadounidenses, na islla de Jarvis rique un permisu d'usu especial y xeneralmente ta acutada a los [[Científicu|científicos]] y educadores. El Serviciu de Pesca y Vida Montesa de los Estaos Xuníos y el Serviciu de Guardacostes de los Estaos Xuníos visiten Jarvis dacuando.<ref>{{cita web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/um.html#People|títulu=Australia - Oceania :: United States Pacific Island Wildlife Refuges — The World Factbook - Central Intelligence Agency|obra=www.cia.gov|fechaaccesu=2020-10-07|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20170716211953/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/um.html#People|fechaarchivu=2017-07-16}}</ref>

== Ver tamién ==
* [[Territoriu dependiente]]
* [[Islles Perifériques Menores de los Estaos Xuníos]]

== Bibliografia ==
* Rauzon, Mark J. (2016). ''Isles of Amnesia: The History, Geography, and Restoration of America's Forgotten Pacific Islands''. University of Hawai'i Press, Latitude 20. Página 48. <nowiki>ISBN 9780824846794</nowiki>.

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{enllaces llocalidá}}
*[https://hmong.es/wiki/Jarvis_Island Islla Jarvis, Datos.]

{{Control d'autoridaes}}
[[Categoría:Atolones]]
[[Categoría:Océanu Pacíficu]]
La islla Jarvis (tamién conocida como islla Bunker) ye unu de los catorce territorios ensin incorporar de los Estaos Xuníos d'América.(en inglés) 

Anguaño atopábase despoblada, tien una superficie de 4,5 km², alcuéntrase nel océanu Pacíficu sur, a media distancia entre Ḥawai y les islles Cook. Ta xustu na parte central de les islles Espóradas Ecuatoriales.

El clima de la islla ye tropical, con agües insuficientes, vientu constante y sol fuerte. Variando dende'l nivel del mar hasta los 7 metros, el terrén ye arenosu. La islla nun tien agua potable natural.

Por propósitos estadísticos, la islla ye considerada como una de les Islles Ultramarines d'Estaos Xuníos.

La islla nun tien agua duce, polo que si se precisa agua dientro de la islla, tien que traese dende l'esterior.(en inglés) 

 Historia 
La islla foi afayada'l 21 d'agostu, 1821 pol buque británicu Eliza Francis, sol mandu del capitán Brown.

Foi reclamada polos Estaos Xuníos en marzu de 1857 so l'Acta d'Isles Guaneras, y foi oficialmente anexionada por dichu país el 27 de febreru de 1858. 

El guanu, dempués de ser estrayíu, tenía de ser unviáu a los Estaos Xuníos pa usalo como fertilizante. Tres 21 años de continua esplotación, la islla foi abandonada en 1879 dempués d'estrayer tonelaes de guanu. 

El Reinu Xuníu anexionó la islla'l 3 de xunu de 1889, pero nunca realizaron planes para siguir cola estracción de recursos sobro la islla. Los Estaos Xuníos ocuparon y reclamaron la islla en 1935 como un territoriu ensin incorporar.

La islla Jarvis ta alministrada pol Serviciu de Pesca y Vida Montesa de los Estaos Xuníos como Jarvis Island National Wildlife Refuge. La entrada a la islla rique un permisu especial del "O.S. Fish and Wildlife Service" y suel tar acutada a toa persona salvu a los científicos. Ye visitada añalmente pol equipu de Guardacostes de los Estaos Xuníos y pol Serviciu de Pesca y Vida Montesa de los Estaos Xuníos.

 Xeografía 
Ente que dellos puntos de anclaje n'alta mar tán marcaos nos mapes, la islla de Jarvis nun tien puertos o muelles, y les corrientes rápides son un peligru. Hai una zona de desembarco de barcos nel centru de la mariña occidental, cerca, tien una baliza de día que se ta desmoronando, y otru cerca de la esquina suroeste de la islla. 

El centru de la islla Jarvis ye una llaguna seca onde s'atoparon fondos depósitos de guanu, que fueron esplotaos mientres unos 20 años nel . La islla tien un clima desértico tropical, con altes temperatures diurnes, vientu constante y sol fuerte. Les nueches, sicasí, son bastante fresques. El suelu ye mayormente arenosu y algama los 7 metros nel so puntu más altu. Por cuenta de la distancia de la islla d'otres grandes mases de tierra, el puntu altu de la islla Jarvis ye'l 36ᵘ picu más aislláu del mundu. 

La islla de coral de baxa altitú foi considerada mientres enforma tiempu como malo de ver dende pequeños barcos y ta arrodiada por un estrechu petón periféricu.

La Islla Jarvis ye unu de los dos territorios de los Estaos Xuníos que s'atopen nel hemisferiu sur (l'otru ye Samoa Americana). Asitiada a namás 40 km al sur del ecuador, Jarvis nun tien nenguna fonte natural d'agua duce conocida y les precipitaciones son escases. Esto crea un paisaxe bien aveseo y planu ensin plantes más grandes que los parrotales. Nun hai evidencia de que la islla sostuviera dalguna vegada una población humana autosuficiente. 

Los sos escasos manizos de yerba, enredaderes postraes y parrotales de baxa crecedera son principalmente un hábitat de anidación, descansu y alimentación pa les aves marines, les aves costeres y la vida montesa marina.

La islla de Jarvis quedó somorguiada so l'agua mientres l'últimu periodu interglacial, fai aproximao 125.000 años, cuando'l nivel del mar yera 5-10 metros más altu que güei. A midida que el nivel del mar menguó, formóse una llaguna en forma de ferradura nel centru de Jarvis.

La islla de Jarvis ta asitiada na zona horaria de Samoa (UTC -11:00), la mesma zona horaria que la Samoa Americana, el petón Kingman, l'atolón de Midway y l'atolón de Palmyra.

 Abellugu Nacional de Vida Montesa 
miniaturadeimagen|300x300px|Petones nel Abellugu Nacional de Vida Montesa de la Islla de Jarvis
El 27 de xunu de 1974, el Secretariu del Interior Rogers Morton creó l'Abellugu Nacional de Vida Montesa de la Islla Jarvis, que s'amplió en 2009 para añader tierres somorguiaes dientro de les 12 milles náutiques (22 km) de la islla. L'abellugu inclúi agora 5,15 kilómetros cuadraos de tierra y 1.734,4 kilómetros cuadraos d'agua. Xunto con otres seis islles, la isla foi alministrada pol Serviciu de Pesca y Vida Montesa de los Estaos Xuníos como parte del Complexu d'Abellugos Nacionales de Vida Montesa de les Islles Remotes del Pacíficu. En xineru de 2009, esa entidá foi alzada a la categoría de Monumentu Nacional Marín de les Islles Remotes del Pacíficu pol presidente George W. Bush.

La entrada pública a cualquier persona, incluyíos los ciudadanos estadounidenses, na islla de Jarvis rique un permisu d'usu especial y xeneralmente ta acutada a los científicos y educadores. El Serviciu de Pesca y Vida Montesa de los Estaos Xuníos y el Serviciu de Guardacostes de los Estaos Xuníos visiten Jarvis dacuando.

 Ver tamién 
 Territoriu dependiente
 Islles Perifériques Menores de los Estaos Xuníos

 Bibliografia 
 Rauzon, Mark J. (2016). Isles of Amnesia: The History, Geography, and Restoration of America's Forgotten Pacific Islands. University of Hawai'i Press, Latitude 20. Página 48. ISBN 9780824846794.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Islla Jarvis, Datos.

Categoría:Atolones
Categoría:Océanu Pacíficu