Quimbanda
El vocablu '''quimbanda''' o '''kimbanda''' provién del [[kimbundu]] (idioma bantú de la zona d'Angola) y ye rellacionáu col doctor tradicional o "curanderu" de les zones d'[[Angola]]. El significáu ye: "Aquél que se comunica col Más allá" o tamién aquél que puede comunicase col 
"arte de curar", una y bones esi ye otru de los significaos de la terminación "MBANDA". La Mbanda, ye'l tipu de ritual practicáu pol kimbanda n'Angola pa efectuar sanamientos y invocaciones a ancestros espirituales (otros kimbandas o tatas) que podríen comunicase coles persones al traviés del so cuerpu, talo como lo faen los espíritus al traviés d'un médium. {{ensin referencies}}

Dellos entendíos afirmen que la pallabra Mbanda en [[Brasil]] tresformar en "[[Umbanda]]" por razones fonétiques, términu que col que se fundó un cultu nel que determinaos Espíritus de mestrones africanos y xamanes indíxenes, ente otros, pueden tomar contautu colos creyentes al traviés del trance mediúmnico, col fin de traer paz, esperanza, caridá y ayuda espiritual a los adeptos.{{ensin referencies}}

== Oríxenes de la Quimbanda como cultu en Brasil ==

Esti tipu de rituales y práutiques llegaron al Brasil al traviés de los esclavos traíos dende les rexones [[bantús]] dende [[Angola]] y [[Congo]]. Yá en Brasil afacer al mediu y aquellos esclavos que yeren kimbanderos o kimbandas, empiecen a recibir influencies de les creencies indíxenes locales, d'otros grupos d'esclavos como los Nagó, los Fon, Malés, ente otros y amás del home blancu, de quien tomen emprestáu'l conceutu del mal identificáu como'l [[Diañu]] o Demoniu, que ye usáu xustamente p'asustar al propiu amu. De too esi crisol surden diverses formes de cultos denominaos "macumbas" o "makumbas", ente ellos un tipu de [[macumba]] que finalmente termina siendo denominada "kimbanda".{{ensin referencies}}
Antiguos sacerdotes curadores provenientes de les tribus d'Angola (kimbandas) yá podíen vese nos rituales de Umbanda. Estos llegaben col nome d'[[Eshu|Exú]] (machu) y Pomba-Xira<ref>{{Cita publicación|url=http://oracion-a.com/pomba-xira/|títulu=Pomba Xira|fecha=1 de febreru de 2017|publicación=Oraciones a Los Santos|fechaaccesu=5 de marzu de 2017|idioma=es}}</ref> (fema); lo que fai la Kimbanda ye da-yos un cultu propiu a estes entidaes espirituales. {{ensin referencies}}

== El Cultu de los Exú en Quimbanda ==

La Kimbanda nun tien un credo, sinón que ye un cultu compatible con otres relixones afro que religuen a cosmovisiones más amplies alrodiu de la divinidá. La pallabra "exu" provién del nome del Orixá Exu, Bará pal Batuque, Exú pal Candomblé, quien ta encargáu de fiscalizar esti cultu. Esti cultu nun ye dependiente de la Umbanda, sinón que ye más allegáu de dalguna manera a les corrientes africanes (yá que equí si hai asentamientos, l'usu del sangre, los "axés" que s'apurren, ente otres coses). Esti cultu nun fala del camín del bien o'l mal una y bones estos viven en cada persona, sinón qu'estos espíritus emponen a les persones al traviés de los pasos o decisiones más convenientes na so vida. El ritual ye naturalista, utilícense símbolos una y bones la kimbanda ye simbolista, na so forma, tou tien un significáu. {{ensin referencies|Mas sobre exu=Yá que tantu en congo como en angola a la figura de eshu dixebrar de Elegua n'otra entidá, se podria dicir que eshu y Bara,( Elegua), van xuntos a toos llaos. pero Elegua ye un orisha o orixa, que la so funcion ye la d'empecipiar coses. empezar coses. faer el camín. pero estes cualidaes de Elegua non servirian de nada ensin eshu, yá que hasta Elegua deve faer sacrificios a exu por que tou sála-y bien. poro, he aqui que exu, representaria a la ancestralidad de la persona, los "muertos" llamaos "Egun", poro, eshu orixinalmente un ente cosmico, ye la representacion de les almes de los muertos. por esti motivu, eshu o exu, vese separáu como entidá de Elegua el orixa, y de Egun, pero trabayando aunadamente con dambos. tanto elegua como egun, se deven a eshu. poro, Elegua si, nesta cultura "conga" ye mensaxeru de los Nkisis (orixas congos) como se llamen en realidá, pero exu "NON". entá asi, se deve unu ofrendar, primero que tou a eshu. Pal final, pa esta cultura "conga" eshu ye un Nfumbe, un "tata" de religion qu'hai "muertu", pasó al planu de los espiritus. poro, el tata o sacerdote kimbundu, ye un intermediariu ente'l eshu curador, sanador, ente'l Nfumbe y la persona que se va a atender con dichu chaman. Los Nfumbe de kimbanda curen. y si nun curen, ye porque nun son Nfumbes, son egun, otra cosa.}}

== Consagraciones ==

En kimbanda nun esiste'l bautismu o "llaváu de cabeza" y tampoco se fai borí (alimentar espiritualmente la cabeza de daquién, como parte del Ser Humanu que representa a la divinidá), yá que Exu nun recibe cabeces, esto ye, nun tien "fíos de orixá", pos Exu nun ta consideráu como un "orixá"; pero si hai una llinia de xerarquía, una y bones la entidá en xefe nun ye la qu'abre pasu al restu d'entidaes "nueves", sinón que ye l'Axente Cósmicu Universal que regula l'equilibriu de toles coses y fai posible que se dea'l movimientu y la transmutación nel mundu material y espiritual. Siendo asina, la cabeza de la persona que practique kimbanda siempres ye "llavada en orixá" y nunca ye tocada en kimbanda anque verdaderamente esiste un filo conductor que xune nun mesmu llinaxe o llinia a toles entidaes que recibe un medium col so orixa rexente. Les consagraciones en kimbanda facer del pescuezu escontra baxo y la "casa" onde habitaría exu nel cuerpu de los mediums prepararíase al traviés del "cruzamientu per dientro" y esti parte del sincretismu del ritual. Cada entidá tien les sos particularidaes pero na Kimbanda puramente dicha, la meyora astral de la entidá y del medium faise al traviés d'obligaciones, puede vese cuan avanzáu ta esi espíritu al traviés de pruebes que va demandar el Xefe de Kimbanda´del llugar, depués d'aprobada cada prueba va otorgáse-y a esa entidá y al médium que lu recibe una "imperial" o collar que va llevar según el grau d'aprendizaxe qu'esta entidá tien. Cada "imperial" va dicir que grau tien esi Exú como tamién el llugar al que pertenez según los colores qu'esta tenga. Les "obligaciones son rituales de pasaxe de grau, por dicir, nun tienen un fin, esa entidá ye siempres perteneciente a una familia y siempres fai obligaciones p'avanzar nel so astral. Como munchos cultos espiritistes, los espíritus nun tán solos sinón que son acompañaos polos sos "families" astrales.<ref>elena de oxala</ref> {{ensin referencies}}

== Entidaes ==

Les [[Entidá]]es que lleguen na Kimbanda son toes denominaes genéricamente "[[Exu]]", asina se presenten como [[ser espiritual|espíritu]]s masculinos o femeninos. Sicasí, pa estremar les enerxíes, a los Exu femeninos o Exu-Mulher llámase-yos "[[Pomba-Xira]]". Estes entidaes incorporen nos [[médiums]] de kimbanda a traer conseyos, paz, adoctrinar y a ayudar espiritualmente a tolos adeptos. Cuando tán presentes nos sos [[médium]]s o "cabalhos" usen vistimientes típiques de la dómina en que vivieron, por eso ye común ver qu'usen capes, [[galera|galeres]], [[capelina|capelines]] y vistíos de dames antigües. Yá que ye una relixón desenvuelta en Brasil, l'idioma que xeneralmente utilicen les entidaes pa comunicase ye'l portugués. {{ensin referencies}} 

== Quimbanda como ritual ==
[[Ficheru:Quimbanda Brasil.png|miniaturadeimagen|Quimbanda en Brasil]]
El ritual más común dientro d'esti cultu ye la "Xira de Exú" onde los médiums axuntar pa realizar incorporaciones espirituales, estos espíritus son invocaos al traviés de variaos cantaraes (dalgunos bien eufóricos y otros non tantu) bien populares ente los sos adeptos que narren hestories y lleendes d'estes entidaes espirituales mientres la so vida terrenal, estes cantaraes son acompañaos de dellos preseos tradicionales del cultu afro como tambores,<ref>{{Cita publicación|url=https://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Dunun&oldid=65041358|títulu=Dunun|fecha=13 de marzu de 2013|publicación=Wikipedia, la enciclopedia llibre|fechaaccesu=24 de mayu de 2016|idioma=es}}</ref> Xequerês<ref>{{Cita publicación|url=https://pt.wikipedia.org/w/index.php?title=Xequer%C3%AA&oldid=40197532|títulu=Xequerê|fecha=2 d'ochobre de 2014|publicación=Wikipédia, a enciclopédia livre|fechaaccesu=24 de mayu de 2016|idioma=pt}}</ref> y [[Agogô|Agogo]]; Mientres la incorporación los médiums vistíos con ropes d'estilu colonial antiguu, que reflexen costumes d'estos entes, son prestaos con distintos bebíes, habanos y pitos; los concurrentes y espectadores que nun pertenecen a la lliturxa averar a parolar colos médiums pol so principal peculiaridá de realizar trabayos d'unión de pareya, apertures de caminos, llimpieces, proteición, etc.

== Referencies bibliográfiques ==
{{llistaref}}






{{Tradubot|Quimbanda}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Deidaes yorubas]]
[[Categoría:Mitoloxía afroamericana]]
[[Categoría:Mitoloxía yoruba]]
[[Categoría:Relixón en Brasil]]
[[Categoría:Relixones afroamericanes]]
[[Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos]]
El vocablu quimbanda o kimbanda provién del kimbundu (idioma bantú de la zona d'Angola) y ye rellacionáu col doctor tradicional o "curanderu" de les zones d'Angola. El significáu ye: "Aquél que se comunica col Más allá" o tamién aquél que puede comunicase col 
"arte de curar", una y bones esi ye otru de los significaos de la terminación "MBANDA". La Mbanda, ye'l tipu de ritual practicáu pol kimbanda n'Angola pa efectuar sanamientos y invocaciones a ancestros espirituales (otros kimbandas o tatas) que podríen comunicase coles persones al traviés del so cuerpu, talo como lo faen los espíritus al traviés d'un médium. 

Dellos entendíos afirmen que la pallabra Mbanda en Brasil tresformar en "Umbanda" por razones fonétiques, términu que col que se fundó un cultu nel que determinaos Espíritus de mestrones africanos y xamanes indíxenes, ente otros, pueden tomar contautu colos creyentes al traviés del trance mediúmnico, col fin de traer paz, esperanza, caridá y ayuda espiritual a los adeptos.

 Oríxenes de la Quimbanda como cultu en Brasil 

Esti tipu de rituales y práutiques llegaron al Brasil al traviés de los esclavos traíos dende les rexones bantús dende Angola y Congo. Yá en Brasil afacer al mediu y aquellos esclavos que yeren kimbanderos o kimbandas, empiecen a recibir influencies de les creencies indíxenes locales, d'otros grupos d'esclavos como los Nagó, los Fon, Malés, ente otros y amás del home blancu, de quien tomen emprestáu'l conceutu del mal identificáu como'l Diañu o Demoniu, que ye usáu xustamente p'asustar al propiu amu. De too esi crisol surden diverses formes de cultos denominaos "macumbas" o "makumbas", ente ellos un tipu de macumba que finalmente termina siendo denominada "kimbanda".
Antiguos sacerdotes curadores provenientes de les tribus d'Angola (kimbandas) yá podíen vese nos rituales de Umbanda. Estos llegaben col nome d'Exú (machu) y Pomba-Xira (fema); lo que fai la Kimbanda ye da-yos un cultu propiu a estes entidaes espirituales. 

 El Cultu de los Exú en Quimbanda 

La Kimbanda nun tien un credo, sinón que ye un cultu compatible con otres relixones afro que religuen a cosmovisiones más amplies alrodiu de la divinidá. La pallabra "exu" provién del nome del Orixá Exu, Bará pal Batuque, Exú pal Candomblé, quien ta encargáu de fiscalizar esti cultu. Esti cultu nun ye dependiente de la Umbanda, sinón que ye más allegáu de dalguna manera a les corrientes africanes (yá que equí si hai asentamientos, l'usu del sangre, los "axés" que s'apurren, ente otres coses). Esti cultu nun fala del camín del bien o'l mal una y bones estos viven en cada persona, sinón qu'estos espíritus emponen a les persones al traviés de los pasos o decisiones más convenientes na so vida. El ritual ye naturalista, utilícense símbolos una y bones la kimbanda ye simbolista, na so forma, tou tien un significáu. 

 Consagraciones 

En kimbanda nun esiste'l bautismu o "llaváu de cabeza" y tampoco se fai borí (alimentar espiritualmente la cabeza de daquién, como parte del Ser Humanu que representa a la divinidá), yá que Exu nun recibe cabeces, esto ye, nun tien "fíos de orixá", pos Exu nun ta consideráu como un "orixá"; pero si hai una llinia de xerarquía, una y bones la entidá en xefe nun ye la qu'abre pasu al restu d'entidaes "nueves", sinón que ye l'Axente Cósmicu Universal que regula l'equilibriu de toles coses y fai posible que se dea'l movimientu y la transmutación nel mundu material y espiritual. Siendo asina, la cabeza de la persona que practique kimbanda siempres ye "llavada en orixá" y nunca ye tocada en kimbanda anque verdaderamente esiste un filo conductor que xune nun mesmu llinaxe o llinia a toles entidaes que recibe un medium col so orixa rexente. Les consagraciones en kimbanda facer del pescuezu escontra baxo y la "casa" onde habitaría exu nel cuerpu de los mediums prepararíase al traviés del "cruzamientu per dientro" y esti parte del sincretismu del ritual. Cada entidá tien les sos particularidaes pero na Kimbanda puramente dicha, la meyora astral de la entidá y del medium faise al traviés d'obligaciones, puede vese cuan avanzáu ta esi espíritu al traviés de pruebes que va demandar el Xefe de Kimbanda´del llugar, depués d'aprobada cada prueba va otorgáse-y a esa entidá y al médium que lu recibe una "imperial" o collar que va llevar según el grau d'aprendizaxe qu'esta entidá tien. Cada "imperial" va dicir que grau tien esi Exú como tamién el llugar al que pertenez según los colores qu'esta tenga. Les "obligaciones son rituales de pasaxe de grau, por dicir, nun tienen un fin, esa entidá ye siempres perteneciente a una familia y siempres fai obligaciones p'avanzar nel so astral. Como munchos cultos espiritistes, los espíritus nun tán solos sinón que son acompañaos polos sos "families" astrales.elena de oxala 

 Entidaes 

Les Entidáes que lleguen na Kimbanda son toes denominaes genéricamente "Exu", asina se presenten como espíritus masculinos o femeninos. Sicasí, pa estremar les enerxíes, a los Exu femeninos o Exu-Mulher llámase-yos "Pomba-Xira". Estes entidaes incorporen nos médiums de kimbanda a traer conseyos, paz, adoctrinar y a ayudar espiritualmente a tolos adeptos. Cuando tán presentes nos sos médiums o "cabalhos" usen vistimientes típiques de la dómina en que vivieron, por eso ye común ver qu'usen capes, galeres, capelines y vistíos de dames antigües. Yá que ye una relixón desenvuelta en Brasil, l'idioma que xeneralmente utilicen les entidaes pa comunicase ye'l portugués.  

 Quimbanda como ritual 
miniaturadeimagen|Quimbanda en Brasil
El ritual más común dientro d'esti cultu ye la "Xira de Exú" onde los médiums axuntar pa realizar incorporaciones espirituales, estos espíritus son invocaos al traviés de variaos cantaraes (dalgunos bien eufóricos y otros non tantu) bien populares ente los sos adeptos que narren hestories y lleendes d'estes entidaes espirituales mientres la so vida terrenal, estes cantaraes son acompañaos de dellos preseos tradicionales del cultu afro como tambores, Xequerês y Agogo; Mientres la incorporación los médiums vistíos con ropes d'estilu colonial antiguu, que reflexen costumes d'estos entes, son prestaos con distintos bebíes, habanos y pitos; los concurrentes y espectadores que nun pertenecen a la lliturxa averar a parolar colos médiums pol so principal peculiaridá de realizar trabayos d'unión de pareya, apertures de caminos, llimpieces, proteición, etc.

 Referencies bibliográfiques 

Categoría:Deidaes yorubas
Categoría:Mitoloxía afroamericana
Categoría:Mitoloxía yoruba
Categoría:Relixón en Brasil
Categoría:Relixones afroamericanes
Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos