Reinos Mossi
{{Ficha d'estáu desapaecíu |nome_oficial
 = Reinos Mossi
|nome_completu = 
|nome_común = Reinos Mossi
|continente = África |forma_de_gobiernu =
Monarquía |status
 =
|yera = [[Edá Moderna]]
|añu_empecipio = s. XI |añu_fin
= 1896
|eventu_empecipio = 
|eventu_fin = 
|fecha_entamu = 
|fecha_fin = 
|eventu_posterior1 = 
|fecha_eventu_posterior1 = 
|p1 =
|bandera_p1 =
|p2 = Imperiu songhai
|s1 = Altu Volta Francés
|bandera_s1 = Flag of France.svg
|s2 =
|bandera_s2 = 
|s3 = 
|bandera_s3 = 
|s4 = 
|bandera_s4 = 
|imaxe_bandera = 
|bandera = 
|imaxe_escudu = 
|símbolu = 
|mapa = WestAfrica1530-es.svg
|aclaración_mapa = Área ocupada polos reinos Mossi, hacia 1530.
|capital = [[Tenkodogo]] (s. XII)<br> [[Ouahigouya|Waiguya]] (s. XIV)<br> [[Uagadugú]] (s. XV)
|lema_nacional = 
|himnu_nacional = 
|idioma_principal = [[idioma mossi|mõõre (mòoré)]]
|idioma_non_oficial = otres [[llingües gur]]
|religión = Islam sunita
|moneda = 
|título_líder =
|líder1 =
|añu_líder1 =
|líder2 =
|añu_líder2 =
|líder3 =
|añu_líder3 =
|dato_año1 = 
|dato_superficie1 = 
|dato_población1 = 
|dato_año2 = 
|dato_superficie2 = 
|dato_población2 = 
|miembru_de = 
|notes = 
}}
Los '''Reinos Mossi''', n'ocasiones citaos equivocadamente como l''''Imperiu Mossi''', fueron un tríu de poderosos estaos allugaos na actual [[Burkina Fasu]]. Cada estáu tenía costumes y gobiernu similares, pero yeren gobernaos de manera independiente ente ellos. N'ocasiones, los reinos llucharon ente sigo o se xunieron frente a les agresiones [[Islam|musulmanes]] que veníen del norte, en [[Malí]].

==Oríxenes==
[[Image:MossiCavalry.jpg|thumb|right|280px|La caballería de los estaos Mossi yera esperta n'enfusase nel territoriu del enemigu, inclusive contra'l terrible [[Imperiu de Malí]].]]
Los [[mossi]] migraron escontra Burkina Fasu dende'l norte de [[Ghana]] escontra'l cambéu del sieglu X al XI. Movieron a los pobladores orixinales, conocíos como los [[yonyonse]], y empezaron a formar complexos estaos con fuertes exércitos centraos nel usu de la caballería. Los mossi llograron defender con ésitu'l so nuevu llar de los [[mandinga|pueblos mandinga]] y [[songhai]] de relixón musulmana, ya inclusive llegaron a prindar porciones de territoriu maliense n'ocasiones. Siguieron, ya inda siguen, ritos relixosos tradicionales africanos.

===Tengkodogo===
El primer reinu Mossi foi '''Tengkodogo''', tamién conocíu como Tenkodogo (''l'antigua madre patria'').<ref name="culture.gov.bf">https://web.archive.org/web/20070526080419/http://www.culture.gov.bf/textes/tourisme_histoire.htm</ref> Formar en 1120 na actual [[Tenkodogo]], en Burkina Fasu. El gobernador del reinu yera denomináu'l Naabaa y la so capital tamién se llamaba Tengkodogo (d'onde'l reinu toma'l so nome).

===Yatenga===
El segundu reinu Mossi foi '''Yatenga'''. Foi formáu en 1333 mientres l'ascensu del agresivu Imperiu de Malí nel norte. El so gobernante yera conocíu como Yatenga Naaba o Rima y reinaba dende la capital de '''Waiguya''' (fundada por Naaba Yadegaa y que significaba "ven y venera al rei"),<ref name="culture.gov.bf"/> na actual [[Ouahigouya]], en Burkina Fasu.

===Wogodogo===
El tercer y postreru de los grandes reinos Mossi foi '''Wogodogo''', fundáu pol fíu de la princesa [[Yennenga]] '''Naaba Ouedraogo'''.<ref>http://www.burkina-faso.ca/la-princesse-yennenga-la-formation-et-la-naissance-de-lempire-mossi/</ref> Wogodogo convertir nel primer estáu Mossi na formación de Burkina Fasu en 1441. El so líder, el [[Moogo Naaba]], gobernó na actual [[Uagadugú]].

==Cayida==
[[Ficheru:Moore Language.png|thumb|right|280px|Actual estensión de la [[idioma mossi|llingua mossi]].]]
Los reinos Mossi sobrevivieron hasta'l sieglu XIX cola invasión y colonización [[Francia|francesa]]. El reinu de Tengkodogo, primero de los estaos Mossi, foi irónicamente el primeru en ser conquistáu per Francia en 1894. El reinu Yatenga, nun deseyando siguir la mesma suerte que Tengkodogo, robló un alcuerdu de protectoráu colos franceses en mayu de 1895. Wagadougou foi conquistáu y sometíu sol estatus de protectoráu en setiembre del mesmu añu.{{ensin referencies}} [[Wobogoo]], el postreru [[Mogho Naba]] de Mossi independiente y gobernante d'[[Uagadugú]] foi formalmente depuestu en 1897, forzándo-y al exiliu en [[Zongoiri]] na [[Mariña del Oru]], onde morrió en 1904.<ref>{{cita llibru|ref=harv|títulu=Dictionary of African historical biography
 |first1=Mark R.
 |last1=Lipschutz
 |first2=R. Kent
 |last2=Rasmussen
 |editorial=[[University of California Press]]
 |añu=1989
 |páxina=249
|url=https://books.googleca/books?id=QYoPkk04Yp4C&pg=PA249
 |isbn=0-520-06611-1}}</ref>

== Referencies ==
{{Traducíu ref|en|Mossi Kingdoms}}
{{llistaref}}

== Enllaces esternos ==
*[http://www.zum.de/whkmla/region/westafrica/hautevolta18951919.html World History at KMLA]
*[https://web.archive.org/web/20110517164454/http://www.ebroadcast.com.au/lookup/encyclopedia/wa/Wagadugu.html Ebroadcast]
*[http://www.sscnet.ucla.edu/anthro/faculty/fiske/135b/moose.htm Mossi]
*[http://courses.wcupa.edu/jones/his311/archives/sec/kanya3.htm Conquest of the Western Sudan]




{{Tradubot|Reinos Mossi}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Historia de Burkina Fasu]]
[[Categoría:Reinos del Sahel]]
[[Categoría:Estaos desapaecíos d'África]]
Los Reinos Mossi, n'ocasiones citaos equivocadamente como l'Imperiu Mossi, fueron un tríu de poderosos estaos allugaos na actual Burkina Fasu. Cada estáu tenía costumes y gobiernu similares, pero yeren gobernaos de manera independiente ente ellos. N'ocasiones, los reinos llucharon ente sigo o se xunieron frente a les agresiones musulmanes que veníen del norte, en Malí.

Oríxenes
thumb|right|280px|La caballería de los estaos Mossi yera esperta n'enfusase nel territoriu del enemigu, inclusive contra'l terrible Imperiu de Malí.
Los mossi migraron escontra Burkina Fasu dende'l norte de Ghana escontra'l cambéu del sieglu X al XI. Movieron a los pobladores orixinales, conocíos como los yonyonse, y empezaron a formar complexos estaos con fuertes exércitos centraos nel usu de la caballería. Los mossi llograron defender con ésitu'l so nuevu llar de los pueblos mandinga y songhai de relixón musulmana, ya inclusive llegaron a prindar porciones de territoriu maliense n'ocasiones. Siguieron, ya inda siguen, ritos relixosos tradicionales africanos.

Tengkodogo
El primer reinu Mossi foi Tengkodogo, tamién conocíu como Tenkodogo (l'antigua madre patria).https://web.archive.org/web/20070526080419/http://www.culture.gov.bf/textes/tourisme_histoire.htm Formar en 1120 na actual Tenkodogo, en Burkina Fasu. El gobernador del reinu yera denomináu'l Naabaa y la so capital tamién se llamaba Tengkodogo (d'onde'l reinu toma'l so nome).

Yatenga
El segundu reinu Mossi foi Yatenga. Foi formáu en 1333 mientres l'ascensu del agresivu Imperiu de Malí nel norte. El so gobernante yera conocíu como Yatenga Naaba o Rima y reinaba dende la capital de Waiguya (fundada por Naaba Yadegaa y que significaba "ven y venera al rei"), na actual Ouahigouya, en Burkina Fasu.

Wogodogo
El tercer y postreru de los grandes reinos Mossi foi Wogodogo, fundáu pol fíu de la princesa Yennenga Naaba Ouedraogo.http://www.burkina-faso.ca/la-princesse-yennenga-la-formation-et-la-naissance-de-lempire-mossi/ Wogodogo convertir nel primer estáu Mossi na formación de Burkina Fasu en 1441. El so líder, el Moogo Naaba, gobernó na actual Uagadugú.

Cayida
thumb|right|280px|Actual estensión de la llingua mossi.
Los reinos Mossi sobrevivieron hasta'l sieglu XIX cola invasión y colonización francesa. El reinu de Tengkodogo, primero de los estaos Mossi, foi irónicamente el primeru en ser conquistáu per Francia en 1894. El reinu Yatenga, nun deseyando siguir la mesma suerte que Tengkodogo, robló un alcuerdu de protectoráu colos franceses en mayu de 1895. Wagadougou foi conquistáu y sometíu sol estatus de protectoráu en setiembre del mesmu añu. Wobogoo, el postreru Mogho Naba de Mossi independiente y gobernante d'Uagadugú foi formalmente depuestu en 1897, forzándo-y al exiliu en Zongoiri na Mariña del Oru, onde morrió en 1904.

 Referencies 

 Enllaces esternos 
World History at KMLA
Ebroadcast
Mossi
Conquest of the Western Sudan

Categoría:Historia de Burkina Fasu
Categoría:Reinos del Sahel
Categoría:Estaos desapaecíos d'África