José Andrés
{{persona}}
'''José Ramón Andrés Puerta''', más conocíu como '''José Andrés''' {{nym}},<ref>{{cita web |url=http://www.mtv.com/artists/jose-andres/biography/|editor=[[MTV]]|títulu=About José Andrés}}</ref> ye un cocineru [[Asturies|asturianu]] que dende [[2013]] tien tamién nacionalidá d'[[Estaos Xuníos]].

== Biografía ==
Nacíu en [[Mieres]], [[Asturies]], el [[13 de xunetu]] de [[1969]], la so familia treslladóse a [[Barcelona]] cuando él tenía cinco años. Yá con doce años preparaba platos de cocina pa tola so familia, y con tan solu quince años entró na Escuela de Restauración y Hostelería. Naquella etapa compaxinó los estudios reglaos col aprendizaxe nel restorán ''[[El Bulli]]'' que yá yera dirixíu entós por [[Ferran Adrià]]. 

Dempués de terminar los sos estudios profesionales, con 21 años, decidió dise a [[Estaos Xuníos]]. En [[Nueva York]], Andrés empezó a trabayar nel restorán ''El Dorado Petit'' que cerró por problemes de xestión dos años dempués. Entós José colar a la capital estauxunidense, [[Washington D.C.|Washington]], onde s'instaló y sigue viviendo. Anguaño, Andrés supervisa dellos restoranes de gran prestíu y ésitu en Washington, que tienen de mancomún les especialidaes llatines polo xeneral y españoles en particular. El cocineru acaba d'anunciar qu'en 2016 va abrir un restorán Bazaar nel hotel que la cadena SLS entama inaugurar en [[Nueva York]] y que va cuntar col diseñu de [[Philippe Starck]].

El Restorán ''Aurio'' foi'l primeru n'introducir la cocina de tapes n'Estaos Xuníos. José Andrés tamién supervisa les especialidaes de ''Café Atlánticu'', inspirada na cocina de Hispanoamérica; Zaytinya, cocina griega-turca; Oyamel, cocina mexicana tradicional; y minibar by José Andrés, cocina d'autor y restorán n'espaciu amenorgáu.

Ente 2005 y 2007 dirixó y presentó un programa selmanal de cocina en [[TVE]].
[[Archivu:Jose Andres Puerta 2012 Shankbone.JPG|right|thumb|170px|José Andrés nel eventu de la llista Time de 2012.]]
En payares de 2013 llogró la nacionalidá d'[[Estaos Xuníos]], dempués de morar y trabayar nel país mientres 23 años.<ref>{{cita publicación |títulu=Jose Andres becomes a U.S. citizen after 23 years in the country|url=http://www.washingtonpost.com/blogs/reliable-source/wp/2013/11/14/jose-andres-becomes-a-o-s-citizen-after-23-years-in-the-country/|editorial=Washington Post|fecha=14 de payares de 2013 |fechaaccesu=20 de mayu de 2014|idioma=inglés}}</ref>

== Reconocencies ==
En payares de [[2010]], foi-y concedida la [[Orde de les Artes y les Lletres d'España]]<ref name="eladerezo.com">[http://www.eladerezo.com/cocineros/jose-andres-orden-de-las artes-y-las letras-de-espana-2010.html José Andrés, «Orde de les Artes y les Lletres d'España».], ''[[L'Arreglo]]'' 19/11/2010.</ref> y en mayu de 2011 foi gallardoniáu pola [[Fundación James Beard]] col «Outstanding Chef Award».<ref>Cf. David Alandete, [https://www.elpais.com/articulo/cultura/oscar/culinarios/honren/Jose/Andres/elpepucul/20110510elpepucul_7/Tes «Los 'oscar' culinarios honren a José Andrés»], elpais.com, 10-5-2011, consultáu ídem.</ref>

Nos años [[2012]] y [[2018]], la revista [[Time]] inclúi al cocineru na so llista [[Time 100]], que recueye a les "100 Persones Más Influyentes nel Mundu".<ref>[http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2111975_2111976_2111958,00.html «The 100 Most Influential People in the World»], Time, Wednesday, Apr. 18, 2012.</ref><ref>{{cita publicación |apellíos=Ahrens|nome=Jan Martínez|títulu=La revista ‘Time’ escoge al chef español José Andrés como una de las 100 personas más influyentes del mundo|url=https://elpais.com/elpais/2018/04/19/estilo/1524147704_098294.html|fecha=19 d'abril de 2018 |fechaaccesu=19 d'abril de 2018|periódicu=El País|issn=1134-6582|idioma=es}}</ref>

En mayu de 2014 pronunció'l discursu de graduación de la [[Universidá George Washington]].<ref>{{cita publicación |nome=Cristina F.|apellíos=Pereda|títulu=L'orixinal y ambiciosu discursu de graduación del chef José Andrés|url=https://elpais.com/elpais/2014/05/19/gente/1400526209_852523.html|editorial=El País|fecha=19 de mayu de 2014 |fechaaccesu=20 de mayu de 2014}}</ref>

== Notes y referencies ==
{{llistaref}}
*{{La Moncloa|http://www.la-moncloa.es/ConsejodeMinistros/Referencias/_2010/refc20101119.htm}}

== Enllaces esternos ==
{{Commonscat|José Andrés}}
*[http://www.joseandres.com/ Páxina oficial de José Andrés]
*[http://www.josemadeinspain.com/ Páxina sobre'l so programa de televisión]
*[http://www.viajesyvinos.com/Viaxes_vinos_joseandres_files_files.htm José Andrés llega al Caribe]

{{NF|1969||Andres Puerta, Jose Ramon}}

[[Categoría:Cocineros y cocineres d'Asturies]]
[[Categoría:Presentadores de televisión d'Asturies]]
[[Categoría:Persones de Mieres]]
José Ramón Andrés Puerta, más conocíu como José Andrés , ye un cocineru asturianu que dende 2013 tien tamién nacionalidá d'Estaos Xuníos.

 Biografía 
Nacíu en Mieres, Asturies, el 13 de xunetu de 1969, la so familia treslladóse a Barcelona cuando él tenía cinco años. Yá con doce años preparaba platos de cocina pa tola so familia, y con tan solu quince años entró na Escuela de Restauración y Hostelería. Naquella etapa compaxinó los estudios reglaos col aprendizaxe nel restorán El Bulli que yá yera dirixíu entós por Ferran Adrià. 

Dempués de terminar los sos estudios profesionales, con 21 años, decidió dise a Estaos Xuníos. En Nueva York, Andrés empezó a trabayar nel restorán El Dorado Petit que cerró por problemes de xestión dos años dempués. Entós José colar a la capital estauxunidense, Washington, onde s'instaló y sigue viviendo. Anguaño, Andrés supervisa dellos restoranes de gran prestíu y ésitu en Washington, que tienen de mancomún les especialidaes llatines polo xeneral y españoles en particular. El cocineru acaba d'anunciar qu'en 2016 va abrir un restorán Bazaar nel hotel que la cadena SLS entama inaugurar en Nueva York y que va cuntar col diseñu de Philippe Starck.

El Restorán Aurio foi'l primeru n'introducir la cocina de tapes n'Estaos Xuníos. José Andrés tamién supervisa les especialidaes de Café Atlánticu, inspirada na cocina de Hispanoamérica; Zaytinya, cocina griega-turca; Oyamel, cocina mexicana tradicional; y minibar by José Andrés, cocina d'autor y restorán n'espaciu amenorgáu.

Ente 2005 y 2007 dirixó y presentó un programa selmanal de cocina en TVE.
right|thumb|170px|José Andrés nel eventu de la llista Time de 2012.
En payares de 2013 llogró la nacionalidá d'Estaos Xuníos, dempués de morar y trabayar nel país mientres 23 años.

 Reconocencies 
En payares de 2010, foi-y concedida la Orde de les Artes y les Lletres d'Españaartes-y-las letras-de-espana-2010.html José Andrés, «Orde de les Artes y les Lletres d'España»., L'Arreglo 19/11/2010. y en mayu de 2011 foi gallardoniáu pola Fundación James Beard col «Outstanding Chef Award».Cf. David Alandete, «Los 'oscar' culinarios honren a José Andrés», elpais.com, 10-5-2011, consultáu ídem.

Nos años 2012 y 2018, la revista Time inclúi al cocineru na so llista Time 100, que recueye a les "100 Persones Más Influyentes nel Mundu".«The 100 Most Influential People in the World», Time, Wednesday, Apr. 18, 2012.

En mayu de 2014 pronunció'l discursu de graduación de la Universidá George Washington.

 Notes y referencies 

 Enllaces esternos 

Páxina oficial de José Andrés
Páxina sobre'l so programa de televisión
José Andrés llega al Caribe

Categoría:Cocineros y cocineres d'Asturies
Categoría:Presentadores de televisión d'Asturies
Categoría:Persones de Mieres