Taoudeni
{{llocalidá}}

'''Taoudeni''' (tamién conocida como '''Taoudenni''', '''Taoudénit''' o '''Taudeni''') ye un centru mineru del sal remoto de la rexón desértica del norte de [[Malí]], a 664km al norte de [[Tombuctú]]. El sal estrayer a mano del llechu d'un antiguu [[llagu saláu]], cortar en bloques y trespórtese bien por camión bien en camellu hasta Tombuctú. Les [[caravana de camello|caravanes de camellos]] ([[azalai]]) de Taoudenni son les postreres que queden operatives n'[[El Sáḥara]]. A finales de los años 1960, mientres el réxime de [[Moussa Traoré]], construyóse una prisión nesti llugar y los internos yeren forzaos a trabayar nes mines. La prisión cerrar nel añu 1988.

== Historia ==
La primer mención histórica de Taoudeni atopar nel ''[[Tarikh al-Sudan]]'' d'Al-Sadi, quien escribió qu'en 1586, cuando les fuercies marroquines atacaron el centru de mines de sal de [[Taghaza]] (150&nbsp;km al noroeste de Taoudeni), dalgunos de los mineros treslladar a 'Tawdani'.{{sfn|Hunwick|2003|p=167}} En 1906, el soldáu francés Édouard Cortier visitó Taoudenni con una unidá de los cuerpos montaos a camellu ([[méharista|méharistes]]) y publicó la primer descripción de les mines.{{sfn|Cortier|1906|pp=328-330}} Nesa dómina l'únicu edificiu yera'l [[Ksar]] de Smida que tenía un muriu circundante con una única pequeña entrada nel so llau occidental. Les ruines del ksar tán a unos 600&nbsp;m al norte del edicio de la prisión.<ref>Les runias del ksar tán en {{Coord|22|40|46|N|3|58|49|W|scale:10000}}. Un planu del ksar foi publicáu por Cortier 1906, p. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k37752f/f335.r=.langFR 327].</ref>

== Clima ==
Taoudeni atopar nun allugamientu remotu nuna de les rexones más caloroses sobre la cara de la tierra, allugáu a cientos de quilómetros de cualesquier otru llugar habitáu. Amuesa una versión estrema de [[Clima grebu#Tipo#Clima desértico templáu|clima desértico templáu]] (na [[clasificación climática de Köppen]] ''BWh''), con unu de los branos más templaos conocíos nel planeta, algamando máximes en xunetu de 49°C, según niveles de precipitaciones bien baxos. Los iviernos son tamién bien templaos. Inclusive nel mes más fríu, les temperatures algamen los 27ºC.

{{clima <!--Infobox begins-->
|single line= yes
| metric first=yes |ubicación=Taoudenni, Mali

<!--Average high temperatures-->
|Xin high F=79.2
|Feb high F=86.2
|Mar high F=90.5
|Abr high F=103.8
|May high F=108.7
|Xun high F=116.2
|Xnt high F=118.2
|Ago high F=115.9
|Set high F=111.4
|Och high F=101.5
|Pay high F=89.1
|Avi high F=79.7
|year high F=
<!--Mean daily temperature-->
|Xin mean F=64.4
|Feb mean F=70.2
|Mar mean F=75.9
|Abr mean F=85.6
|May mean F=91.6
|Xun mean F=99.0
|Xnt mean F=101.7
|Ago mean F=100.0
|Set mean F=96.4
|Och mean F=86.7
|Pay mean F=75.2
|Avi mean F=65.7
|year mean F=
<!--Average low temperatures-->
|Xin low F=49.8
|Feb low F=54.1
|Mar low F=61.5
|Abr low F=67.6
|May low F=74.7
|Xun low F=81.9
|Xnt low F=85.3
|Ago low F=84.2
|Set low F=81.7
|Och low F=72.0
|Pay low F=61.3
|Avi low F=51.6
|year low F=

<!--Total precipitation, this should include rain and snow.-->
|precipitation colour= <!--Enter "green" for green precipitation colors, remove this line for blue coloring.-->
|Xin precipitation inch=0
|Feb precipitation inch=0
|Mar precipitation inch=0
|Abr precipitation inch=0
|May precipitation inch=0
|Xun precipitation inch=0
|Xnt precipitation inch=0
|Ago precipitation inch=0.28
|Set precipitation inch=0
|Och precipitation inch=0
|Pay precipitation inch=0
|Avi precipitation inch=0
|year precipitation inch=0.28
<!--Average number of precipitation days-->
|unit precipitation days= <!--If entering the average number of days, then the unit requirement should be used, because this varies between countries. Y.g. 0.1 in, 0.01 in.-->
|Xin precipitation days=0
|Feb precipitation days=0
|Mar precipitation days=0
|Abr precipitation days=0
|May precipitation days=0
|Xun precipitation days=0
|Xnt precipitation days=0
|Ago precipitation days=4
|Set precipitation days=0
|Och precipitation days=0
|Pay precipitation days=0
|Avi precipitation days=0
|year precipitation days=4
<!--Average monthly sunshine hours, monthly totals are preferred, and will produz colors, but percentages are accepted.-->
|Xin sun=285
|Feb sun=278
|Mar sun=328
|Abr sun=330
|May sun=337
|Xun sun=322
|Xnt sun=338
|Ago sun=317
|Set sun=296
|Och sun=299
|Pay sun=275
|Avi sun=266
|year sun=3671
<!--Mandatory fields, source-->
|source 1=<ref>{{cita web |url= http://www.chinci.com/travel/pax/w/2450173/Taoudenni/ML/Mali/0/#1%7cTombouctou|títulu= Taoudenni, Mali Weather Averages|editorial= Chinci World Atlas |fechaaccesu=11 de xineru de 2014}}</ref> |fecha=Abril de 2012}}

== Ver tamién ==
* [[Cuenca de Taoudeni]]

== Referencies ==
{{llistaref}}

== Bibliografía ==
*{{citation |apellíu=Clauzel |nome=Jean | year=1960 |títulu=L'exploitation des salines de Taoudenni |publicación=Université d'Alger, Institut de Recherches Sahariennes | place=Alger |idioma=francés}}.
*{{citation |apellíu=Cortier |nome=Édouard | year=1906 |títulu=De Tombouctou à Taodéni: Relation du raid accompli par la compagnie de méharistes du 2<sup>y</sup> Sénégalais commandée par le capitaine Cauvin. 28 février -17 juin 1906 |publicación=La Géographie | volume=14 | issue=6 |páxines=317–341|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k37752f/f325.r=.langFR |idioma=francés}}. A map showing the route from Timbuktu to Taoudenni is included [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k37752f/f419.r=.langFR here]. Artículu tamién disponible en [http://www.archive.org/stream/lagographie04fragoog#page/n345/mode/2up Internet Archive].
*{{citation |apellíu=Hunwick |nome=John O.| authorlink= John Hunwick | year=2003 |títulu=Timbuktu and the Songhay Empire: Al-Sadi's Tarikh al-Sudan down to 1613 and other contemporary documents |publicación=Brill| place=Leiden | isbn=90-04-12560-4 }}. Publicáu orixinalmente en 1999 como ISBN 90-04-11207-3.
*{{citation |apellíu=Meunier |nome=D. | year=1980 |títulu=Le commerce du sel de Taoudeni |publicación=Journal des Africanistes| volume=50 | issue=2 |páxines=133–144 | url= http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/jafr_0399-0346_1980_num_50_2_2010 | doi= 10.3406/jafr.1980.2010 |idioma=francés}}.
*{{Citation |apellíu=Miner |nome=Horace |títulu=The primitive city of Timbuctoo | year=1953 |publicación=[[Princeton University Press]] | url=http://www.aluka.org/action/showMetadata?doi=10.5555/AL.CH.DOCUMENT.sip200008 }}. 
*{{citation | last1= Papendieck | first1= Barbara | last2= Papendieck | first2= Henner | last3= Schmidt | first3= Wieland (photographer) | year= 2007 | títulu= Logbuch einer Reise von Timbuktu nach Taoudeni 23.–28.12. 2007 | publicación= Mali-Nord | url= http://www.mali-nord.de/download/pdf/2008_01_Reisebericht_Taoudeni.pdf | idioma= alemán }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303181859/http://www.mali-nord.de/download/pdf/2008_01_Reisebericht_Taoudeni.pdf |date=2016-03-03 }}. El testu y les imáxenes tán disponibles nuna serie de 13 [http://www.mali-nord.de/galerie/Reise_nach_Taoudeni/index.html páxina web] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180116081431/http://www.mali-nord.de/galerie/Reise_nach_Taoudeni/index.html |date=2018-01-16 }}. Esiste una serie de 219 [http://www.mali-nord.de/galerie/Reise_nach_Taoudeni/large-88.html fotografíes ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180116081332/http://www.mali-nord.de/galerie/Reise_nach_Taoudeni/large-88.html |date=2018-01-16 }} de Wieland Schmidt. 
*{{citation |apellíu=Sangaré |nome=Samba Gaïné |títulu=Témoignage: Dans l'enfer de Taoudénit | url= http://www.diasporaction.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2256:temoignage--dans-lenfer-de-taoudenit |publicación=DiasporAction |fecha=14 de febreru de 2011 |fechaaccesu= |idioma=francés |urlarchivu=http://www.webcitation.org/6Y9Y8IH2x |fechaarchivu=3 de febreru de 2013 | deadurl=no }}. Entrevista con Samba Gaïné Sangaré.
*{{citation | last1=Cauvin | first1=Charles | last2=Cortier | first2=Édouard | last3=Laperrine | first3=Henri | year=1999 |títulu=La pénétration saharienne: 1906, le rendez-vous de Taodéni |publicación=Harmattan | isbn=2-7384-7927-8 |idioma=francés | ref=none }}.
*{{citation |apellíu=Despois |nome=Jean | year=1962 |títulu=Les salines de Taoudenni |publicación=Annales de Géographie | volume=71 | issue=384 |páxines=220 | url=http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/geo_0003-4010_1962_num_71_384_16192 |idioma=francés| ref=none }}. Resume d'una páxina de Clauzel (1960).
*{{citation |apellíu=McDougall |nome=Y. Ann | year=1990 |títulu=Salts of the Western Sahara: Myths, Mysteries, and Historical Significance |publicación=International Journal of African Historical Studies | volume=23 | issue=2 |páxines=231–257 | jstor=219336 | ref=none }}.
*{{Citation |apellíu=Sangaré |nome=Samba Gaïné | year=2001 |títulu=Dix ans au bagne-mouroir de Taoudénit |publicación=Librairie Traoré | place=Bamako | oclc=63274000 | ref=none }}.
*{{citation |apellíu=Skolle |nome=John | year=1956 |títulu=The road to Timbuctoo |publicación=Gollancz | place=Londres | oclc=640720603 | ref=none }}.
*{{citation |apellíu=Trench |nome=Richard | year=1978 |títulu=Forbidden Sands: A Search in the Sahara | place=Londres |publicación=J. Murray |isbn=0-89733-027-7 | ref=none}}.

== Enllaces esternos ==
{{Traducíu ref|en|Taoudenni}}

{{Tradubot|Taoudeni}}
{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Historia d'El Sáḥara]]
[[Categoría:Llocalidaes de Malí]]
Taoudeni (tamién conocida como Taoudenni, Taoudénit o Taudeni) ye un centru mineru del sal remoto de la rexón desértica del norte de Malí, a 664km al norte de Tombuctú. El sal estrayer a mano del llechu d'un antiguu llagu saláu, cortar en bloques y trespórtese bien por camión bien en camellu hasta Tombuctú. Les caravanes de camellos (azalai) de Taoudenni son les postreres que queden operatives n'El Sáḥara. A finales de los años 1960, mientres el réxime de Moussa Traoré, construyóse una prisión nesti llugar y los internos yeren forzaos a trabayar nes mines. La prisión cerrar nel añu 1988.

 Historia 
La primer mención histórica de Taoudeni atopar nel Tarikh al-Sudan d'Al-Sadi, quien escribió qu'en 1586, cuando les fuercies marroquines atacaron el centru de mines de sal de Taghaza (150 km al noroeste de Taoudeni), dalgunos de los mineros treslladar a 'Tawdani'. En 1906, el soldáu francés Édouard Cortier visitó Taoudenni con una unidá de los cuerpos montaos a camellu (méharistes) y publicó la primer descripción de les mines. Nesa dómina l'únicu edificiu yera'l Ksar de Smida que tenía un muriu circundante con una única pequeña entrada nel so llau occidental. Les ruines del ksar tán a unos 600 m al norte del edicio de la prisión.Les runias del ksar tán en . Un planu del ksar foi publicáu por Cortier 1906, p. 327.

 Clima 
Taoudeni atopar nun allugamientu remotu nuna de les rexones más caloroses sobre la cara de la tierra, allugáu a cientos de quilómetros de cualesquier otru llugar habitáu. Amuesa una versión estrema de clima desértico templáu (na clasificación climática de Köppen BWh), con unu de los branos más templaos conocíos nel planeta, algamando máximes en xunetu de 49°C, según niveles de precipitaciones bien baxos. Los iviernos son tamién bien templaos. Inclusive nel mes más fríu, les temperatures algamen los 27ºC.

 Ver tamién 
 Cuenca de Taoudeni

 Referencies 

 Bibliografía 
.
. A map showing the route from Timbuktu to Taoudenni is included here. Artículu tamién disponible en Internet Archive.
. Publicáu orixinalmente en 1999 como ISBN 90-04-11207-3.
.
. 
 . El testu y les imáxenes tán disponibles nuna serie de 13 páxina web . Esiste una serie de 219 fotografíes   de Wieland Schmidt. 
. Entrevista con Samba Gaïné Sangaré.
.
. Resume d'una páxina de Clauzel (1960).
.
.
.
.

 Enllaces esternos 

Categoría:Historia d'El Sáḥara
Categoría:Llocalidaes de Malí