Salé
{{otros usos|Sale (Tracia)|l'antigua ciudá griega de Tracia}}
{{otros usos|República de Salé|la isla de corsarios}}
{{llocalidá}}

'''Salé''' (n'[[idioma árabe|árabe]]: '''سلا Salā''', '''Slā''' en [[árabe marroquín|pronunciación marroquina]]) ye una ciudá de [[Marruecos]] asitiada na mariña [[océanu Atlánticu|atlántica]], na oriella norte de la desaguada del ríu [[Bu Regreg]], que la dixebra de la ciudá de [[Rabat]]. Tien unos 400.000 habitantes ([[2003]]). Forma, xunto con Rabat, la [[Prefeutura de Salé]].

== Historia ==
Foi n'orixe una factoría romana llamada Sala Colonia. La ciudá como tal fundar nel [[sieglu X]], cuando la [[tribu]] [[Bereber (etnia)|bereber]] de los [[Banū Ifrēn]] fixo d'ella la so capital. Desenvolvióse dempués so los [[almohade]]s ([[sieglu XII]]) y los [[meriníes]] ([[sieglu XIV]]), gracies a la so posición estratéxica na ruta qu'amestaba a [[Fez (Marruecos)|Fez]] y [[Marrakech]] y gracies al so puertu, principal puntu d'intercambiu marítimu ente [[Marruecos]] y [[Europa]]. Gracies a la so gran [[mezquita]], construyida ente [[1163]] y [[1184]], y a la so [[madrasa]] o centru d'estudios [[Islam|islámicos]], foi tamién unu de los centros relixosos más importantes de [[Marruecos]]. En [[1260]] foi atacada y amburada por una flota [[Castiella|castellana]] d'[[Alfonsu X el Sabiu]], lo que favoreció la construcción d'una muralla.

Al otru llau del ríu atopábase Salé la Nueva, tamién llamada [[Rabat]], construyida a principios del [[sieglu XII]] sobre un antiguu fortín o ''[[ribat]]''. A partir de [[1610]] lleguen a dambes ciudaes dellos miles de refuxaos [[moriscu|moriscos]] espulsaos d'[[España]], lo que supón un considerable aumentu de población y d'actividá de la ciudá. Estos llegaron en dos folaes: La primera, procedente de [[Hornachos]], que los sos habitantes yeren [[encomienda|encomenderos]] y teníen, poro, ciertos privilexos que-yos dexaron abandonar la [[Península ibérica|Península]] con parte de los sos bienes al faelo voluntariamente. A los hornachegos siguieron otros moriscos espulsaos ensin bienes y ensin honra que buscaron vengación na piratería. Ente que los hornachegos dedicar a armar barcos, otros moriscos formaron les sos primeres tripulaciones.

La crecedera económica foi tal que, tres la espansión de [[Rabat]] y la so unión con Salé, en [[1627]] [[Rabat]] y Salé convertir nuna [[república]] independiente, llamada [[República de los Dos Orielles]] o del [[Bu Regreg]], dirixida por [[corsariu|corsarios]] (los "pirates berberiscos" de les cróniques españoles) y dedicada fundamentalmente a la piratería. En [[1666]] los [[alauíes]] (dinastía anguaño reinante en Marruecos) tomaron [[Rabat]] y acabaron cola república.

La verdadera decadencia llegó cuando, en [[1755]] el llamáu [[Terremotu de Lisboa]], que'l so [[epicentru]] atopábase aproximao a la mesma alloña de [[Lisboa]] que de [[Rabat]], causó un tsunami qu'esvió de forma permanente al [[Bu Regreg]], inhabilitando'l puertu que, hasta entós, atopábase ingeniosamente asitiáu dientro de les muralles. El principal puertu del reinu movióse entós a [[Essaouira]] (Mogador), anque Salé caltuviera cierta actividá corsaria hasta una fecha tan tardida como [[1829]].

En [[1912]] establezse'l [[Protectoráu Francés en Marruecos]], con [[Rabat]] como capital. L'hasta entós ciudá menor convertir nuna gran ciudá alministrativa, y Salé queda un tanto apostrada, anque se caltién como focu cultural y relixosu frente a la so vecina europeizada. El puertu de Salé perdió tola so importancia comercial, calteniéndose namái como puertu pesqueru.

En [[1957]] inaugúrase la primer ponte que xune dambes ciudaes.

Na actualidá, Salé ye una ciudá pocu visitada polos turistes y que cunta con una población bastante más conservadora en comparanza a [[Rabat]]. Esto postreru ye, xustamente, el curiosu de Salé, yá que la convierte nun llugar típicamente marroquín y con muncho menos influencia occidental. La xente vive en forma más austera y con más espiritualidá.

Un imperdible de Salé ye'l so medina, auténticamente marroquín, nel sentíu que ta fecha pa los locales y non pa los turistes. Ye por eso que puede apreciase un ambiente bien distinto al d'otres medinas.

La ciudá nun tien vida nocherniega y pa munchos ye una ciudá-cuartu de [[Rabat]]. De toes formes, los sos cafés son un prestosu llugar pa compartir cola xente, siempres xunto a un deliciosu té marroquino.

Pa los fanáticos del fútbol, l'equipu llocal ye'l Association Sportive Salé (ASS), qu'anguaño compite na [[Botola|primer división del fúbtol marroquín]].

== Clima ==
{{Clima |metric_first=
yes
|single_line= yes
|location = Salé |Xin high C = 16.0
|Feb high C = 16.1
|Mar high C = 18.2
|Abr high C = 20.6
|May high C = 22.4
|Xun high C = 25.5
|Xnt high C = 26.9
|Ago high C = 27.5
|Set high C = 24.8
|Och high C = 21.8
|Pay high C = 19.7
|Avi high C = 17.3
|year high C = 
|Xin low C = 8.1 
|Feb low C = 9.5
|Mar low C = 11.5
|Abr low C = 13.5
|May low C = 15.0
|Xun low C = 17.6
|Xnt low C = 19.5
|Ago low C = 18.8
|Set low C = 16.1
|Och low C = 14.0
|Pay low C = 12.1
|Avi low C = 10.1
|year low C = 
|Jan rain mm = 89
|Feb rain mm = 75
|Mar rain mm = 50
|Apr rain mm = 36
|May rain mm = 10
|Jun rain mm = 0
|Jul rain mm = 3
|Aug rain mm = 0
|Sep rain mm = 16
|Oct rain mm = 44
|Nov rain mm = 77
|Dec rain mm = 86
|year rain mm = 
|Jan rain days = 12
|Feb rain days = 9.5
|Mar rain days = 6
|Apr rain days = 5
|May rain days = 2
|Jun rain days = 0
|Jul rain days = 0.5
|Aug rain days = 0
|Sep rain days = 3
|Oct rain days = 7
|Nov rain days = 10
|Dec rain days = 11
|year rain days = 
|Xin sun = 189
|Feb sun = 175
|Mar sun = 230
|Abr sun = 259
|May sun = 270
|Xun sun = 288
|Xnt sun = 316
|Ago sun = 301
|Set sun = 290
|Och sun = 244
|Pay sun = 216
|Avi sun = 200
}}

== Ciudaes hermaniaes ==
<center>
{|class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=720px Green style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5y text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%"
|colspan=6 style="background:#black; color:white; font-size:120%" align=center bgcolor="black"|'''Ciudaes hermaniaes'''
|- bgcolor=silver
! <center> '''País''' </center>
! <center> '''Ciudá''' </center>
! <center> '''Fecha de hermanamiento''' </center>
! <center> '''Escudu''' </center>
! <center> '''Web de la ciudá''' </center>
! <center> '''Imaxe de la ciudá o llugares cercanos''' </center>
|-bgcolor="#f0f0f0"
| align="left"| {{bandera|Tunicia}} [[Tunicia]]
| <center>[[Ariana (Túnez)|Ariana]] </center>
| <center>1982<ref>{{cita web|url=http://economiesocialequebec.ca/?module=document&action=getDoc&uid=1523&subject=134|títulu=Jumelage ente Sale/Ariana|fechaaccesu=23 de xineru de 2012|editorial=REMESS|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20160305005011/http://economiesocialequebec.ca/?module=document&action=getDoc&uid=1523&subject=134|fechaarchivu=2016-03-05}}</ref></center>
| <center></center>
| <center>[https://web.archive.org/web/20200622184957/http://www.commune-ariana.gov.tn/ Municipalité de l'Ariana] ''(en francés)'' </center>
| <center>[[Ficheru:Ariana 4 - Tunisia.jpg|120px]]</center>
|-bgcolor="#f0f0f0"
| align="left"| {{bandera|Portugal}} [[Portugal]]
| <center>[[Portalegre (Portugal)|Portalegre]] </center>
| <center>1997<ref>{{cita web|url=http://www.anmp.pt/anmp/pro/mun1/gem101l0.php|títulu=Geminaçõye de Cidades y Vilas|fechaaccesu=15 de payares de 2009|editorial=Associação Nacional de Municípios|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20181111125748/https://www.anmp.pt/anmp/pro/mun1/gem101l0.php|fechaarchivu=2018-11-11}}</ref></center>
| <center>[[Ficheru:PTG.png|25px]] </center>
| <center>[http://www.cm-portalegre.pt/ Conceyu de Portalegre ] ''(en portugués)'' </center>
| <center>[[Ficheru:Sé Catedral de Portalegre.jpg|120px]]</center>
|-bgcolor="#f0f0f0"
| align="left"| {{Bandera|Méxicu}} [[Méxicu]]
| <center>[[Tlaxcala de Xicohténcatl]] </center>
| <center>1998<ref>{{cita web|url=http://www.yabiladi.com/article-politique-162.html|títulu=Maroc-Mexique: développer xune coopération tous azimuts|fechaaccesu=23 de payares de 2004|editorial=Menara|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20180924070651/https://www.yabiladi.com/article-politique-162.html|fechaarchivu=2018-09-24}}</ref></center>
| <center>[[Ficheru:EscudodeTlaxcala.png|25px]] </center>
| <center>[http://www.municipiotlaxcala.gob.mx/ Conceyu de Tlaxcala ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130522214531/http://municipiotlaxcala.gob.mx/ |date=2013-05-22 }} ''(n'español)'' </center>
| <center>[[Ficheru:Tlaxcala2.jpg|120px]]</center>
|-bgcolor="#f0f0f0"
| align="left"| {{bandera|Rusia}} [[Rusia]]
| <center>[[Sochi]] </center>
| <center>2010<ref name="Ciudaes hermaniaes">{{cita web|url=http://actualites.marweb.com/maroc/tourisme/-y-conseil-communal-de-sale-approuve-plusieurs-accords-de-pa.html|títulu=-y Conseil communal de Salé approuve plusieurs accords de partenariat|fechaaccesu=15/05/10|editorial=Maghreb Arabe Presse (MAR)|urlarchivu=http://actualites.marweb.com|fechaarchivu=15/05/10}}</ref></center>
| <center>[[Ficheru:Coat of Arms of Sochi (Krasnodar krai).png|25px]] </center>
| <center>[http://www.sochiadm.ru/ Администрация города Сочи] ''(en russian)'' </center>
| <center>[[Ficheru:View on Sotsji from black sea.jpg|120px]]</center>
|-bgcolor="#f0f0f0"
| align="left"| {{bandera|Estaos Xuníos}} [[Estaos Xuníos]]
| <center>[[Alexandria]] </center>
| <center>2010<ref name="Ciudaes hermaniaes"/></center>
| <center></center>
| <center>[http://www.alexandriava.gov/ City of Alexandria, Virginia] ''(n'inglés)'' </center>
| <center>[[Ficheru:Old Town Alexandria from George Washington Masonic National Memorial.jpg|120px]]</center>
|}</center>

== Ver tamién ==
* [[República de Salé]]

== Referencies ==

{{llistaref|3}}





{{Tradubot|Salé}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llocalidaes de Marruecos]]
[[Categoría:Puertos de Marruecos]]
[[Categoría:Rabat-Salé-Zemur-Zaer]]
Salé (n'árabe: سلا Salā, Slā en pronunciación marroquina) ye una ciudá de Marruecos asitiada na mariña atlántica, na oriella norte de la desaguada del ríu Bu Regreg, que la dixebra de la ciudá de Rabat. Tien unos 400.000 habitantes (2003). Forma, xunto con Rabat, la Prefeutura de Salé.

 Historia 
Foi n'orixe una factoría romana llamada Sala Colonia. La ciudá como tal fundar nel sieglu X, cuando la tribu bereber de los Banū Ifrēn fixo d'ella la so capital. Desenvolvióse dempués so los almohades (sieglu XII) y los meriníes (sieglu XIV), gracies a la so posición estratéxica na ruta qu'amestaba a Fez y Marrakech y gracies al so puertu, principal puntu d'intercambiu marítimu ente Marruecos y Europa. Gracies a la so gran mezquita, construyida ente 1163 y 1184, y a la so madrasa o centru d'estudios islámicos, foi tamién unu de los centros relixosos más importantes de Marruecos. En 1260 foi atacada y amburada por una flota castellana d'Alfonsu X el Sabiu, lo que favoreció la construcción d'una muralla.

Al otru llau del ríu atopábase Salé la Nueva, tamién llamada Rabat, construyida a principios del sieglu XII sobre un antiguu fortín o ribat. A partir de 1610 lleguen a dambes ciudaes dellos miles de refuxaos moriscos espulsaos d'España, lo que supón un considerable aumentu de población y d'actividá de la ciudá. Estos llegaron en dos folaes: La primera, procedente de Hornachos, que los sos habitantes yeren encomenderos y teníen, poro, ciertos privilexos que-yos dexaron abandonar la Península con parte de los sos bienes al faelo voluntariamente. A los hornachegos siguieron otros moriscos espulsaos ensin bienes y ensin honra que buscaron vengación na piratería. Ente que los hornachegos dedicar a armar barcos, otros moriscos formaron les sos primeres tripulaciones.

La crecedera económica foi tal que, tres la espansión de Rabat y la so unión con Salé, en 1627 Rabat y Salé convertir nuna república independiente, llamada República de los Dos Orielles o del Bu Regreg, dirixida por corsarios (los "pirates berberiscos" de les cróniques españoles) y dedicada fundamentalmente a la piratería. En 1666 los alauíes (dinastía anguaño reinante en Marruecos) tomaron Rabat y acabaron cola república.

La verdadera decadencia llegó cuando, en 1755 el llamáu Terremotu de Lisboa, que'l so epicentru atopábase aproximao a la mesma alloña de Lisboa que de Rabat, causó un tsunami qu'esvió de forma permanente al Bu Regreg, inhabilitando'l puertu que, hasta entós, atopábase ingeniosamente asitiáu dientro de les muralles. El principal puertu del reinu movióse entós a Essaouira (Mogador), anque Salé caltuviera cierta actividá corsaria hasta una fecha tan tardida como 1829.

En 1912 establezse'l Protectoráu Francés en Marruecos, con Rabat como capital. L'hasta entós ciudá menor convertir nuna gran ciudá alministrativa, y Salé queda un tanto apostrada, anque se caltién como focu cultural y relixosu frente a la so vecina europeizada. El puertu de Salé perdió tola so importancia comercial, calteniéndose namái como puertu pesqueru.

En 1957 inaugúrase la primer ponte que xune dambes ciudaes.

Na actualidá, Salé ye una ciudá pocu visitada polos turistes y que cunta con una población bastante más conservadora en comparanza a Rabat. Esto postreru ye, xustamente, el curiosu de Salé, yá que la convierte nun llugar típicamente marroquín y con muncho menos influencia occidental. La xente vive en forma más austera y con más espiritualidá.

Un imperdible de Salé ye'l so medina, auténticamente marroquín, nel sentíu que ta fecha pa los locales y non pa los turistes. Ye por eso que puede apreciase un ambiente bien distinto al d'otres medinas.

La ciudá nun tien vida nocherniega y pa munchos ye una ciudá-cuartu de Rabat. De toes formes, los sos cafés son un prestosu llugar pa compartir cola xente, siempres xunto a un deliciosu té marroquino.

Pa los fanáticos del fútbol, l'equipu llocal ye'l Association Sportive Salé (ASS), qu'anguaño compite na primer división del fúbtol marroquín.

 Clima 

 Ciudaes hermaniaes 
Ciudaes hermaniaes  País   Ciudá   Fecha de hermanamiento   Escudu   Web de la ciudá   Imaxe de la ciudá o llugares cercanos   Tunicia Ariana  1982  Municipalité de l'Ariana (en francés)  120px  Portugal Portalegre  1997 25px  Conceyu de Portalegre  (en portugués)  120px  Méxicu Tlaxcala de Xicohténcatl  1998 25px  Conceyu de Tlaxcala   (n'español)  120px  Rusia Sochi  2010 25px  Администрация города Сочи (en russian)  120px  Estaos Xuníos Alexandria  2010  City of Alexandria, Virginia (n'inglés)  120px

 Ver tamién 
 República de Salé

 Referencies 

Categoría:Llocalidaes de Marruecos
Categoría:Puertos de Marruecos
Categoría:Rabat-Salé-Zemur-Zaer