Cogorda comestible
[[Ficheru:White_mushrooms_on_board.jpg|miniaturadeimagen|Xampiñones, ''[[Agaricus bisporus]]'', tresnaos pa para cocinar. Abondo comunes, son namái ún de los munchos tipos de fungos cultivaos y comestibles.]]
Les '''cogordes''' o '''fungos comestibles''' inclúin munchos tipos de fungos o '''cogordes''' que se recollechen, cultivaes y otros que nun se cultiven fácilmente (como la [[Tuber|trufa]] y el [[Tricholoma matsutake|matsutake]]), y que son bien apreciaos na [[gastronomía]].

Dellos fungos comestibles tienen un sabor desaxeradamente fuerte, como'l ''[[Tylopilus felleus]]''.

Enantes d'asumir qu'un fungu montés ye comestible tienen de siguise unes normes de seguranza y asegurase de la so identificación. La meyor prueba de comestibilidá ye la identificación de la especie. Delles cogordes que son comestibles pa la mayoría de les persones puen causar reaiciones alérxiques en dellos individuos.

== Historia del usu de les cogordes ==
La mico''faxa'' (l'actu de consumir cogordes, siendo ''mico'': ‘fungu, cogorda’ y fagia: ‘xintar’), empezó yá na [[prehistoria]].


La primer evidencia fiable del consumu de cogordes data de dellos sieglos [[Dómina común|enantes de]] nuesa dómina, en [[República Popular China|China]]. Los chinos apreciaben les cogordes tantu poles sos propiedaes melecinales como poles sos propiedaes alimenticies. Los [[Antigua Grecia|griegos]] y los [[Antigua Roma|romanos]] comíen cogordes, principalmente les clases más adineraes.<ref>{{Cita web|url=http://www.fao.org/docrep/008/y5489s/y5489s00.htm|títulu=Setas silvestres comestibles. Perspectiva global de su uso e importancia para la población|último=Boa|primero=Eric|año=2004|editorial=FAO Corporate Document Repository|fechaaccesu=21 de enero de 2009}}</ref>
Los césares romanos teníen catadores de comida pa probar les cogordes primero que l'emperador, p'asegurase de que nun fueren velenoses.

== Especies comestibles ==
Según la [[Organización de les Naciones Xuníes pa l'Agricultura y l'Alimentación|FAO]], cásique un millar d'especies y variedaes de cogordes formen parte de les costumes culinaries de la humanidá.<ref>[http://www.fao.org/docrep/007/y5489e/y5489e05.htm ''Wild Edible fungi a global overview of their use and importance to people''], Eric Boa, 2004 (FAO Corporate Document Repository) {{En}}</ref>

=== Cogordes na cocina ===
{| {{tablaguapa}} style="text-align:center; width:80%;"
|+Cogordes comestibles<ref>{{Cita llibru|editor=Jordi Boada|títulu=Setas de España|año=2000|editorial=Salvat|isbn=84-345-0476-6}}</ref><ref>{{Cita llibru|editor=Sociedad Micológica de Madrid|año=1997|títulu=Setas de Madrid. Guía de iniciación}}</ref><ref>{{Cita llibru|editor=Sociedad Micológica de Madrid|año=2001|títulu=Setas de Madrid. 1. Boletales}}</ref>
!Nome científicu
! scope="col" |Nome común
! scope="col" |Otros nomes
! scope="col" |Notes
|-
| scope="row" |''Agaricus arvensis''
|Bola ñeve
|
|Tienen d'evitase exemplares cerca de caleyes darréu qu'atropa los metales pesaos
|-
| scope="row" |''Agaricus bitorquis''
|Xampiñón
|
|Tienen d'evitase exemplares cerca de caleyes darréu qu'atropa los metales pesaos
|-
| scope="row" |''[[Agaricus bisporus]]''
|Xampiñón
|
|Ye'l xampiñón cultiváu davezu
|-
| scope="row" |''[[Agaricus campestris]]''
|Cogorda de prau
|Pan de culiebra, seta de prau
|Tienen d'evitase exemplares cerca de caleyes darréu qu'atropa los metales pesaos
|-
| scope="row" |''[[Amanita caesarea]]''
|Tana
|Seta d'oru
|
|-
| scope="row" |''[[Amanita rubescens]]''
|Feridona
|Sangradera
|'''Tóxica''' en crudu, ha cocinase bien
|-
| scope="row" |''[[Boletus aereus]]''
|Viriatu moru
|Cogorda nigral, fungu moru
|
|-
| scope="row" |''[[Boletus aestivalis]]''
|
|
|-
| scope="row" |''[[Boletus edulis]]''
|Viriatu
|Cogordu
|
|-
| scope="row" |''[[Cantharellus cibarius]]''
|
|
|
|-
| scope="row" |''Cantharellus lutescens''
|
|
|Puede caltenese desecada
|-
| scope="row" |''[[Cantharellus tubaeformis]]''
|
|
|
|-
| scope="row" |''[[Chroogomphus rutilus]]''
|
|
|Comestible pero de baxa calidá
|-
| scope="row" |''Coprinus comatus''
|Barbuda
|Matacandiles, seta'l tinte
|'''Namái comestible n'estáu nuevu''', primero qu'apaezan les llámines arrosaes
|-
| scope="row" |''Craterellus cornucopioides''
|Cornetu negru
|Turullu buxu
|Puede caltenese desecada
|-
| scope="row" |''[[Hydnum repandum]]''
|Llingua de gatu
|Mutón
|'''Solo comestible n'estáu nuevu''' y dempués d'un llargu tiempu de cocción
|-
| scope="row" |''[[Hygrophorus latitabundus]] sin. ([[Hygrophorus limacinus]])''
|Llimiagu
|Llezneru, Mocosa, Seta de congriu
|
|-
| scope="row" |''[[Lactarius deliciosus]]''
|Ñícaru
|Fungu lleitariegu, Guíscaru, Lleiteiru, Míscarru
|
|-
| scope="row" |''Lactarius lignyotus''
|
|
|-
| scope="row" |''[[Lactarius sanguifluus]]''
|Robeyón
|
|
|-
| scope="row" |''[[Lactarius vinosus]]''
|
|
|
|-
| scope="row" |''[[Macrolepiota procera]]''
|Pántagu
|Faradiellu, Frades, Fusa, Pantriguera, Roquete
|'''Namái comestible n'estáu nuevu''' y refugando'l pie
|-
| scope="row" |''Pleurotus eryngii''
|Cogorda de cardiellu
|Oreya'l cardu, Seta de gatuña, Seta de gayola
|
|-
| scope="row" |''[[Pleurotus ostreatus]]''
|Oreyona
|Seta palera, Seta de cepa, Seta de peana
|Cogorda de cultivu habitual
|-
| scope="row" |''[[Russula cyanoxantha]]''
|Gorretu de monte
|Netorra
|
|-
| scope="row" |''[[Russula virescens]]''
|Gorretu
|Cogorda verdina, pallombina
|
|-
| scope="row" |''[[Tuber melanosporum]]'' sp.
|Turma prieta
|Turma de carrasca
|Cogorda soterraña
|-
| scope="row" |''[[Tuber brumale]]'' sp.
|
|
|Cogorda soterraña
|-
| scope="row" |''Volvariella volvacea''
|
|
|Cultiváu llargamente n'Asia
|}

== Cogordes alucinóxenes ==
Munches cultures prehistóriques, y delles actuales, usaron, o usen, [[Cogorda alucinóxena|cogordes alucinóxenes]] pa propósitos rituales.
Tamién son usaes por dellos grupos [[Hippie|hippies]] como preparación pa la [[meditación]] o de manera recreativa.

== Ver tamién ==

* [[Envelenamientu por cogordes]]
* Collecha [[Collecha de fungos|de fungos]]
* Cogordes rellenes

== Referencies ==
{{Llistaref}}

== Enllaces esternos ==
{{Commonscat|Edible mushrooms}}{{Control d'autoridaes}}
[[Categoría:Fungos comestibles]]
[[Categoría:Gastronomía vexetariana]]
Les cogordes o fungos comestibles inclúin munchos tipos de fungos o cogordes que se recollechen, cultivaes y otros que nun se cultiven fácilmente (como la trufa y el matsutake), y que son bien apreciaos na gastronomía.

Dellos fungos comestibles tienen un sabor desaxeradamente fuerte, como'l Tylopilus felleus.

Enantes d'asumir qu'un fungu montés ye comestible tienen de siguise unes normes de seguranza y asegurase de la so identificación. La meyor prueba de comestibilidá ye la identificación de la especie. Delles cogordes que son comestibles pa la mayoría de les persones puen causar reaiciones alérxiques en dellos individuos.

 Historia del usu de les cogordes 
La micofaxa (l'actu de consumir cogordes, siendo mico: ‘fungu, cogorda’ y fagia: ‘xintar’), empezó yá na prehistoria.

La primer evidencia fiable del consumu de cogordes data de dellos sieglos enantes de nuesa dómina, en China. Los chinos apreciaben les cogordes tantu poles sos propiedaes melecinales como poles sos propiedaes alimenticies. Los griegos y los romanos comíen cogordes, principalmente les clases más adineraes.
Los césares romanos teníen catadores de comida pa probar les cogordes primero que l'emperador, p'asegurase de que nun fueren velenoses.

 Especies comestibles 
Según la FAO, cásique un millar d'especies y variedaes de cogordes formen parte de les costumes culinaries de la humanidá.Wild Edible fungi a global overview of their use and importance to people, Eric Boa, 2004 (FAO Corporate Document Repository) 

 Cogordes na cocina 
+Cogordes comestiblesNome científicuNome comúnOtros nomesNotesAgaricus arvensisBola ñeveTienen d'evitase exemplares cerca de caleyes darréu qu'atropa los metales pesaosAgaricus bitorquisXampiñónTienen d'evitase exemplares cerca de caleyes darréu qu'atropa los metales pesaosAgaricus bisporusXampiñónYe'l xampiñón cultiváu davezuAgaricus campestrisCogorda de prauPan de culiebra, seta de prauTienen d'evitase exemplares cerca de caleyes darréu qu'atropa los metales pesaosAmanita caesareaTanaSeta d'oruAmanita rubescensFeridonaSangraderaTóxica en crudu, ha cocinase bienBoletus aereusViriatu moruCogorda nigral, fungu moruBoletus aestivalisBoletus edulisViriatuCogorduCantharellus cibariusCantharellus lutescensPuede caltenese desecadaCantharellus tubaeformisChroogomphus rutilusComestible pero de baxa calidáCoprinus comatusBarbudaMatacandiles, seta'l tinteNamái comestible n'estáu nuevu, primero qu'apaezan les llámines arrosaesCraterellus cornucopioidesCornetu negruTurullu buxuPuede caltenese desecadaHydnum repandumLlingua de gatuMutónSolo comestible n'estáu nuevu y dempués d'un llargu tiempu de cocciónHygrophorus latitabundus sin. (Hygrophorus limacinus)LlimiaguLlezneru, Mocosa, Seta de congriuLactarius deliciosusÑícaruFungu lleitariegu, Guíscaru, Lleiteiru, MíscarruLactarius lignyotusLactarius sanguifluusRobeyónLactarius vinosusMacrolepiota proceraPántaguFaradiellu, Frades, Fusa, Pantriguera, RoqueteNamái comestible n'estáu nuevu y refugando'l piePleurotus eryngiiCogorda de cardielluOreya'l cardu, Seta de gatuña, Seta de gayolaPleurotus ostreatusOreyonaSeta palera, Seta de cepa, Seta de peanaCogorda de cultivu habitualRussula cyanoxanthaGorretu de monteNetorraRussula virescensGorretuCogorda verdina, pallombinaTuber melanosporum sp.Turma prietaTurma de carrascaCogorda soterrañaTuber brumale sp.Cogorda soterrañaVolvariella volvaceaCultiváu llargamente n'Asia

 Cogordes alucinóxenes 
Munches cultures prehistóriques, y delles actuales, usaron, o usen, cogordes alucinóxenes pa propósitos rituales.
Tamién son usaes por dellos grupos hippies como preparación pa la meditación o de manera recreativa.

 Ver tamién 

 Envelenamientu por cogordes
 Collecha de fungos
 Cogordes rellenes

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Fungos comestibles
Categoría:Gastronomía vexetariana