Beñesmer
{{Tradubot|Beñesmer}}
{{eventu}}
'''''Beñesmer''''' o '''''Beñesmen''''' ye'l nome que daben los [[Guanche (Tenerife)|aboríxenes guanches]] de la islla de [[Tenerife]] −[[Islles Canaries]]− al mes d'[[agostu]] antes de la [[Conquista de les islles Canaries|conquista castellana]] nel sieglu {{versalita|xv}}, aplicándose por estensión tamién a les celebraciones de la collecha desenvueltes nesa dómina.

== Etimoloxía ==
El filólogu ya historiador [[Juan Álvarez Delgado]] propón como significáu 'segundu mes', 'segunda llunación' o 'segunda midida' dende la forma primaria ''beñe-sme''t o ''beñ-i-smet'', onde ''smet'' corresponder cola denominación del númberu dos dada polos aboríxenes −de [[Gran Canaria]]− según l'esplorador [[Niccoloso da Recco]].<ref name="Tesis">{{cita llibru |apellíu=Álvarez Delgado |nome=Juan |enllaceautor=Juan Álvarez Delgado |títulu=Sistema de Numberación Norteafricano. A. Numberales Canarios.- B. Sistema Numberal Norteafricano: Calteres. Estudiu de llingüística comparada sobre'l sistema de numberación y cómputu de los aboríxenes de Canaries |añu=1949 |editorial=Institutu Antonio de Nebrija (CSIC) |ubicación=Madrid}}</ref>

Pa Ignacio Reyes la traducción de ''beñesmer'' sería 'el que evapora, consume o termina', derivándola d'una posible forma primaria ''wənna əsmer''.<ref name="Reyes">{{cita llibru |apellíu=Reyes García |nome=Ignacio |títulu=Diccionariu Ínsuloamaziq |añu=2011 |editorial=Fondu de Cultura Ínsuloamaziq |allugamientu=Santa Cruz de Tenerife |isbn=978-84-615-0960-7}}</ref>

Apaez na documentación tamién coles formes '''''beñasmer''''', '''''begnesmet''''', '''''benismer''''' y '''''benismen'''''.<ref>{{cita llibru |apellíu=Wölfel |nome=Dominik Josef |títulu=Monumenta Linguae Canariae. Die Kanarischen Sprachdenkmäler. Eine Studie Zur Vor- und Frühgeschichte Weißafrikas |títulu-trad=Monumenta Linguae Canariae. Los monumentos de la fala canaria. Un estudiu sobre la prehistoria y la hestoria del África Blanca |idioma=alemán |añu=1965 |editorial=Akademische Druc |allugamientu=Graz}}</ref>

== Carauterístiques ==
Los autores tradicionales [[Juan de Abréu Galindo]] y [[Leonardo Torriani]] dicen nes sos obres iguaes a finales del sieglu {{versalita|xvi}} que ''beñesmer'' yera'l nome del mes d'agostu, apuntando amás que yera'l tiempu en que los guanches recoyíen les sos colleches de cebada y trigu.<ref>{{cita llibru |apellíu=Abréu Galindo |nome=Juan de |enllaceautor=Juan de Abréu Galindo |títulu=Historia de la conquista de las siete islas de Gran Canaria |url=http://mdc.ulpgc.es/cdm/ref/collection/MDC/id/70784 |añu=1848 |añu-orixinal=1632 |editorial=Imprenta, Litografía y Llibrería Isleña |allugamientu=Santa Cruz de Tenerife}}</ref><ref>{{cita llibru |apellíu=Torriani |nome=Leonardo |enllaceautor=Leonardo Torriani |títulu=Descripción y historia del reinu de les Islles Canaries: antes Afortunaes, col paecer de les sos fortificaciones |url=http://mdc.ulpgc.es/cdm/ref/collection/MDC/id/44103 |añu=1959 |añu-orixinal=1590 |editorial=Goya Ediciones |ubicación=Santa Cruz de Tenerife}}</ref>

Otru autor coetaneu, [[Fray Alonso d'Espinosa]], nun da'l términu, pero indica que:<ref>{{cita llibru |apellíu=Espinosa |nome=Alonso de |enllaceautor=Fray Alonso d'Espinosa |títulu=Historia de La nuesa Señora de Candelaria |url=http://mdc.ulpgc.es/cdm/ref/collection/MDC/id/44179 |añu=1952 |añu-orixinal=1594 |editorial=Goya Ediciones |ubicación=Santa Cruz de Tenerife}}</ref>

{{Cita|Cuando faíen el so agostu y recoyíen los panes, faíen xuntes y fiestes en cada reinu, como n'agradecimientu del
bien recibíu, y yeren estes fiestes tan privilexaes, qu'anque hubiera guerra podía pasase d'un reinu a otru de xuru
a elles.}}

Asina, estendióse l'usu de la voz ''beñesmer'' pa designar les fiestes de la recoyida desenvueltes nos meses de branu, y nes que se realizaben grandes convidaes y diversos xuegos.

Pela so parte, [[Tomás Arias Marín de Cubes]] indica que'l ''beñasmer'' o primer lluna d'agostu marcaba l'entamu del añu según el calendariu guanche.<ref>{{cita llibru |apellíu=Arias Marín de Cubes |nome=Tomás |enllaceautor=Tomás Arias Marín de Cubes |títulu=Historia de les siete islles de Canaria |url=http://mdc.ulpgc.es/cdm/ref/collection/MDC/id/41270 |añu=1986 |añu-orixinal=1687 |editor1=Ánxel de Juan Casañas |editor2=María Régulo Rodríguez |editorial=Real Sociedá Económica d'Amigos del País |allugamientu=Les Palmes de Gran Canaria |isbn=84-398-7275-5}}</ref>

Pal historiador y médicu [[Juan Bethencourt Alfonso]] el ''Beñesmer'' yera l'asamblea llexislativa de la sociedá guanche, constituyida polo qu'él denomina «Gran Tagoro» y pol Cuerpu de Chaureros», instituciones formaes polos nobles de cada reinu. Les sos atribuciones yeren estenses, indicando l'autor que «fiscalizaba, reglamentaba y llexislaba sobre cuanto tenía rellación cola vida d'un pueblu sol réxime socialista comunista», siendo celebraes estes Cortes mientres nueve díes na tercera decena d'abril, segunda d'agostu y tercera d'avientu.<ref>{{cita llibru |apellíu=Bethencourt Alfonso |nome=Juan |enllaceautor=Juan Bethencourt Alfonso |títulu=Historia del Pueblu Guanche: Etnografía y organizatión sociu-política |edición=2ª |añu=1992 |editorial=Francisco Lemus Editor |ubicación=San Cristóbal de La Laguna |isbn=84-879-7300-0}}</ref>

Pa dellos autores, les fiestes celebraes n'honor a la [[Virxe de la Candelaria (Islles Canaries)|virxe de Candelaria]] mientres el mes d'agostu na [[Candelaria (capital municipal)|villa homónima]] son una reminiscencia [[sincretizada]] de les antigües fiestes del ''beñesmer'' aborixe.<ref name="Tesis"/>

== El Beñesmen anguaño ==
Modernamente diversos coleutivos realicen actos culturales sol nome de Beñesmer. Nel conceyu de [[San Juan de la Rambla]] celebrar en 2008 el I Beñesmen, una fiesta popular basada nesta antigua costume que pretende averar les tradiciones canaries a neños y nuevos.<ref>{{cita web |url=http://www.gevic.net/info/contenidos/amosar_conteníos.php?idcat=69&idcap=256&idcon=1787 |títulu=Folklore y principales fiestes |sitiuweb=Gran Enciclopedia Virtual de les Islles Canaries GEVIC }}</ref><ref>{{cita noticia |títulu=El primer Beñesmen va averar les tradiciones canaries a neños y mozos |url=http://www.eldia.es/2008-05-07/norte/norte5.htm |periódicu=El Día editorial=Leoncio Rodríguez |fecha=7 de mayu de 2008}}</ref>

Nel conceyu de [[San Cristóbal de La Laguna]] el primer [[sábadu]] del mes d'[[avientu]], otorgar les Distinciones Beñesmer, actu entamáu y patrocináu pola Asociación Cultural Antiguos Orfeonistas La Laguna coles que pretende reconocese el llabor realizáu dende la humildá y honestidá con perpetuidad nel tiempu y que eso sirviera pa realzar el bon nome del conceyu. Anguaño apúrrense cuatro modalidaes: Individual, Deporte, Cultura y Empresa.

== Ver tamién ==
* [[Guanche (Tenerife)|Guanche]]
* [[Mitoloxía guanche]]

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Mitoloxía guanche]]
[[Categoría:Fiestes de Canaries]]
[[Categoría:Fiestes paganes]]
[[Categoría:Fiestes d'agostu]]
Beñesmer o Beñesmen ye'l nome que daben los aboríxenes guanches de la islla de Tenerife −Islles Canaries− al mes d'agostu antes de la conquista castellana nel sieglu , aplicándose por estensión tamién a les celebraciones de la collecha desenvueltes nesa dómina.

 Etimoloxía 
El filólogu ya historiador Juan Álvarez Delgado propón como significáu 'segundu mes', 'segunda llunación' o 'segunda midida' dende la forma primaria beñe-smet o beñ-i-smet, onde smet corresponder cola denominación del númberu dos dada polos aboríxenes −de Gran Canaria− según l'esplorador Niccoloso da Recco.

Pa Ignacio Reyes la traducción de beñesmer sería 'el que evapora, consume o termina', derivándola d'una posible forma primaria wənna əsmer.

Apaez na documentación tamién coles formes beñasmer, begnesmet, benismer y benismen.

 Carauterístiques 
Los autores tradicionales Juan de Abréu Galindo y Leonardo Torriani dicen nes sos obres iguaes a finales del sieglu  que beñesmer yera'l nome del mes d'agostu, apuntando amás que yera'l tiempu en que los guanches recoyíen les sos colleches de cebada y trigu.

Otru autor coetaneu, Fray Alonso d'Espinosa, nun da'l términu, pero indica que:

Asina, estendióse l'usu de la voz beñesmer pa designar les fiestes de la recoyida desenvueltes nos meses de branu, y nes que se realizaben grandes convidaes y diversos xuegos.

Pela so parte, Tomás Arias Marín de Cubes indica que'l beñasmer o primer lluna d'agostu marcaba l'entamu del añu según el calendariu guanche.

Pal historiador y médicu Juan Bethencourt Alfonso el Beñesmer yera l'asamblea llexislativa de la sociedá guanche, constituyida polo qu'él denomina «Gran Tagoro» y pol Cuerpu de Chaureros», instituciones formaes polos nobles de cada reinu. Les sos atribuciones yeren estenses, indicando l'autor que «fiscalizaba, reglamentaba y llexislaba sobre cuanto tenía rellación cola vida d'un pueblu sol réxime socialista comunista», siendo celebraes estes Cortes mientres nueve díes na tercera decena d'abril, segunda d'agostu y tercera d'avientu.

Pa dellos autores, les fiestes celebraes n'honor a la virxe de Candelaria mientres el mes d'agostu na villa homónima son una reminiscencia sincretizada de les antigües fiestes del beñesmer aborixe.

 El Beñesmen anguaño 
Modernamente diversos coleutivos realicen actos culturales sol nome de Beñesmer. Nel conceyu de San Juan de la Rambla celebrar en 2008 el I Beñesmen, una fiesta popular basada nesta antigua costume que pretende averar les tradiciones canaries a neños y nuevos.

Nel conceyu de San Cristóbal de La Laguna el primer sábadu del mes d'avientu, otorgar les Distinciones Beñesmer, actu entamáu y patrocináu pola Asociación Cultural Antiguos Orfeonistas La Laguna coles que pretende reconocese el llabor realizáu dende la humildá y honestidá con perpetuidad nel tiempu y que eso sirviera pa realzar el bon nome del conceyu. Anguaño apúrrense cuatro modalidaes: Individual, Deporte, Cultura y Empresa.

 Ver tamién 
 Guanche
 Mitoloxía guanche

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Mitoloxía guanche
Categoría:Fiestes de Canaries
Categoría:Fiestes paganes
Categoría:Fiestes d'agostu