Sandefjord
{{llocalidá}}

'''Sandefjord''' ye una ciudá y [[Conceyos de Noruega|conceyu]] de [[Noruega]], na [[Provincies de Noruega|provincia]] de [[Vestfold]]. El so centru alministrativu ye la ciudá de Sandefjord. El conceyu estableció'l 1 de xineru de [[1838]] y tien una población de 45&nbsp;821 habitantes según el censu de 2015.<ref name=>{{cita web |url=http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/folkemengde/aar/2015-02-19?fane=tabell&sort=nummer&tabell=218738|títulu=Population 1 January. The whole country, counties and municipalities|fechaaccesu=4 de setiembre de 2015|fecha=1 de xineru de 2015|obra=|editorial=Statistisk sentralbyrå|idioma=inglés|urlarchivu=https://web.archive.org/web/20150924125714/http://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/folkemengde/aar/2015-02-19?fane=tabell&sort=nummer&tabell=218738|fechaarchivu=24 de setiembre de 2015}}</ref>

Sandefjord foi conocíu pola so tradición [[caza de ballenes ballenera]] y d'[[estelleru|estelleros]], según polos sos [[balneariu|balnearios]] curatibles. Anguaño'l [[turismu]] ye una fonte importante d'ingresos.

== Información xeneral ==

=== Nome ===
El nome pertenecía orixinalmente al [[fiordu de Sandefjord]] {{Lang-no|Sandefjordsfjorden}}. El primer elementu ye'l [[caso xenitivu]] del nome de la [[Parroquia (relixón)|parroquia]] y l'antiguu conceyu de [[Sandar]].<ref>{{cita llibru |títulu=Norske gaardnavne: Jarlsberg og Larviks amt|edición=6|enllaceautor=Oluf Rygh|apellíos=Rygh|nome=Oluf|editorial=W. C. Fabritius & sønners bogtrikkeri|fecha=1907|allugamientu=Kristiania, Norge|páxines=260|idioma=noruegu|url=https://books.google.com/books?id=3YpBAAAAIAAJ}}</ref>

=== Escudu d'armes ===
L'[[escudu d'armes]] data de tiempos modernos. Foi-y otorgáu'l 9 de mayu de [[1914]]. El [[Drakkar|barcu viquingu]] simboliza al famosu [[barcu de Gokstad]], que foi atopáu cerca de Sandefjord en [[1880]], unu de los barcos viquingos meyor calteníos que se conocen. La [[ballena]] simboliza'l fechu de qu'a finales del [[sieglu XIX]] y empiezos del [[sieglu XX]] Sandefjord yera un puertu principal p'allugar a los [[caza de ballenes|barco balleneros]] que trabayaben nos océanos del sur.<ref>{{cita web |autor=Norske Kommunevåpen|fecha=1990|títulu=Nye kommunevåbener i Norden|idioma=noruegu|url=http://www.ngw.nl/int/nor/s/sandefjo.htm|fechaaccesu=15 de xineru de 2009}}</ref>

== Historia ==

=== El barcu viquingu Gokstad ===
Unu de los más importantes muertes de la [[era viquinga]] foi topáu nel sitiu funerariu de Gokstadhaugen (llomba de Gokstad) en Sandefjord. El barcu de Gokstad foi escaváu por [[Nicolay Nicolaysen]] y ta agora nel [[Muséu de barcos viquingos d'Oslu]]. El ''Viking'', retruque exactu del barcu Gokstad, crució l'océanu atlánticu dende [[Bergen]] pa ser exhibíu na [[Esposición Universal de Chicago (1893)|Esposición Universal de Chicago]] mientres [[1893]]. Un retruque del barcu Gokstad, llamada ''Gaia'', ta allugada güei en Sandefjord. Ente otros retruques conocíos ta la de Munin (retruque a escala media), alcontrada en [[Vancouver]], [[Canadá]].

=== Balneariu y llugar de recreación ===
Sandefjord yera enantes un famosu [[balneariu]] y llugar de vacaciones, con dellos tipos de [[baños]] pal meyoramientu de la salú. Ente otros había baños d'agua salao de mar, y baños de [[folla]] y [[azufre]]. Ente los sos visitantes más importantes tán la realeza, un primer ministru, y dalgunos de les personalidaes culturales más importantes de Noruega. Alredor de 50,000 persones, la mayoría noruegos, visitaron los baños dende [[1837]] hasta [[1939]]. Güei les instalaciones del balneariu fueron restauraes y agora son see d'eventos culturales y diverses actividaes.

=== Barcos y caza de ballenes ===
[[Ficheru:Sandefjord Hvalfangstmonumentet.jpg|thumb|left|Monumentu a la caza de ballenes, de [[Knut Steen]] ([[1961]]).]]

Dende [[1850]], munchos barcos de Sandefjord tuvieron [[caza de ballenes|cazando ballenes]] y [[caza de foques|foques]] nel [[Océanu Árticu]] y a lo llargo de la mariña de [[Finnmark]]. La primer espedición de caza de ballenes de Sandefjord al [[Océanu Antárticu]] foi unviada en [[1905]]. Escontra finales de la [[década de 1920]], Sandefjord tenía una flota de 15 barcos de procesamientu de pexe y más de 90 buques balleneros. En [[1954]], más de 2 800 homes del distritu fueron contrataos como tripulantes en barcos balleneros, pero dende mediaos de la [[década de 1950]] la caza de ballenes amenorgóse gradualmente. El númberu d'espediciones escontra'l sur escayó rápido mientres la [[década de 1960]], y la temporada de [[1967]]/[[1968|68]] foi la postrera pa Sandefjord. La industria naviero reaxustóse gradualmente de la caza de ballenes a otros tipos de barcos mientres esti periodu. Les empreses locales Framnæs Mekaniske Værksted y Jotun Group Private Ltd. tuvieron un papel predominante nesti negociu.

Güei, les memories d'esti importante periodu de la historia de la ciudá caltienen vives al traviés del [[Muséu de Sandefjord|muséu de la caza de ballenes]] (''Hvalfangstmuseet''). Esti muséu ye l'únicu n'Europa especializáu en [[ballena|ballenes]] y na hestoria de la caza d'esos animales. La hestoria de los cazadores de ballenes tamién puede ser esplorada nel Muelle del Muséu con una visita a bordu del balleneru ''Southern Actor''.

Sandefjord tamién tien tradición de construcción de [[barcu de vela|barcos de vela]] y [[barcu de vapor|de vapor]]. El barcu de vela ''[[Christian Radich (buque)|Christian Radich]]'', la [[goleta]] de tres mástiles ''[[Endurance (buque)|Endurance]]'', el balleneru ''Jason'' y el retruque del barcu viquingu ''Viking'' son unos pocos de los munchos barcos construyíos pola Framnæs Mekaniske Værksted.

== Xeografía ==
[[Ficheru:Sandefjord Tangen north.JPG|thumb|left|Sablera de Tangen.]]

Los dos [[cabu (xeografía)|penínsules]] llamaes Østerøyá ("Isla del Este") y Vesterøyá ("Isla del Oeste") suman un total en llinia costera de 146 km, y formen el fiordu de [[Sandefjordsfjord]] y el de [[Mefjord]]. La llinia costera tien una amplia variedá de [[sablera|sableres]] de sable, [[Escollo|escollo]], y [[castru|castros]] (116 en total), xunto con [[badea|badees]] y roques empinaes.

Del área total de Sandefjord, 37.7 km² tán dedicaos a l'[[agricultura]] y 36.2 km² son de [[monte]]. Los pueblos más cercanos son [[Tønsberg]] y [[Larvik]]. Una pequeña parte de Sandefjord (la granxa Himberg) ye un [[exclave]] dientro de les fronteres del conceyu de Larvik.

=== Paisaxe del pueblu ===
Sandefjord tienen una bona selección de restoranes y cafeteríes. Acordies cola renombrada guía de restoranes Salt & Pepper, en Sandefjord ta'l que ye posiblemente'l meyor restorán gourmet de Noruega, alcontráu nun edificiu modernu cerca del puertu. Tamién alcontráu nel puertu, ta la [[pescadería]], conocida pola escelente calidá de los sos productos y el so [[Delicatessen (gastronomía)|delicatessen]]. El centru de la ciudá de Sandefjord ye un curiosu turísticu y ta compuestu por un amiestu d'edificios modernos y antiguos y una amplia selección de tiendes.

El monumentu a la caza de ballenes ta alcontráu a la fin de la cai principal de la ciudá, Jernbanealléen, nel puertu. Mui cerca d'ende ta un restorán llamáu Kokeriet, unu de los pocos llugares onde se sirve regularmente carne de ballena.

== Economía ==
Sandefjord ye la sede de la compañía productora de [[pintura]] Jotun, la [[cervecería]] Grans Bryggeri, la fábrica de [[chocolate]] Hval Sjokoladefabrikk, la compañía d'[[inxeniería]] Ramboll Oil & Gas, al igual que trés de les más grandes tiendes online de Noruega Komplett.non, mpx.non, y netshop.non.

== Tresporte ==
L'[[aeropuertu de Sandefjord-Torp]] ta alcontráu nel conceyu. Per mediu de tresbordadores, la ciudá xunir con [[Strömstad]], en [[Suecia]]. La estación de ferrocarril del aeropuertu de Sandefjord forma parte de la llinia ferroviaria Vestfoldbanen. La [[ruta europea Y18]] traviesa'l conceyu.

== Cultura y deporte ==
El club de fútbol llocal, el [[Sandefjord Fotball]], xuega na [[Tippeligaen]]. L'equipu de balonmano Sandefjord TIF Handball ganó la Lliga de primer división masculina na temporada [[2005]]-[[2006|06]]. [[Marius Bakken]] ye un esitosu atleta de media distancia. Otros clubes deportivos locales inclúin el IL Runar y el Sandefjord TIF.

== Residentes importantes ==
* [[Ole Christian Bach]], inversionista (1957-2005).
* [[Arne Benoni]], cantante (nacíu en 1951).
* [[Christen Christensen]], propietariu d'estelleros y barcos (1845-1923).
* [[Lars Christensen]], [[magnate]] de la caza de ballenes]] (1884-1965).
* [[Berit Eggers]] (nacíu en 1930).
* [[Karin Fossum]], escritor (nacíu 1954).
* [[Odd Gleditsch]], cofundador de Jotun Group Private Ltd. (1895-1990).
* [[Henrik Hagtvedt]], artista (nacíu en 1971).
* [[Bent Hamer]], direutor de cine (nacíu en 1956).
* [[Anita Hegerland]], cantante (nacida en 1961).
* [[Anders Jahre]], magnate de barcos (1891-1982).
* [[Ronnie Johnsen]], futbolista (nacíu en 1969).
* [[Carl Anton Larsen]], esplorador y fundador de la industria ballenera antártica (1860-1924).
* [[Ole Aanderud Larsen]], cofundador de Jotun Group Private Ltd., diseñador de barcos (1884-1964).
* [[Frank Løke]], xugador de balonmano (nacíu en 1980).
* [[Christian Theodore Pedersen]], capitán de barcos balleneros y comerciante de pieles (1876-1969).
* [[Joachim Roenning]], direutor de cine (nacíu en 1972).
* [[Espen Sandberg]], direutor de cine (nacíu en 1971).
* [[Dag Solstad]], escritor (nacíu en 1941).
* [[Theodore Theodorsen]] (1897-1978), teóricu noruegu-estauxunidense n'aerodinámica.

== Referencies ==
{{llistaref}}

{{Tradubot|Sandefjord}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llocalidaes de Vestfold]]
[[Categoría:Puertos de Noruega]]
Sandefjord ye una ciudá y conceyu de Noruega, na provincia de Vestfold. El so centru alministrativu ye la ciudá de Sandefjord. El conceyu estableció'l 1 de xineru de 1838 y tien una población de 45 821 habitantes según el censu de 2015.

Sandefjord foi conocíu pola so tradición caza de ballenes ballenera y d'estelleros, según polos sos balnearios curatibles. Anguaño'l turismu ye una fonte importante d'ingresos.

 Información xeneral 

 Nome 
El nome pertenecía orixinalmente al fiordu de Sandefjord . El primer elementu ye'l caso xenitivu del nome de la parroquia y l'antiguu conceyu de Sandar.

 Escudu d'armes 
L'escudu d'armes data de tiempos modernos. Foi-y otorgáu'l 9 de mayu de 1914. El barcu viquingu simboliza al famosu barcu de Gokstad, que foi atopáu cerca de Sandefjord en 1880, unu de los barcos viquingos meyor calteníos que se conocen. La ballena simboliza'l fechu de qu'a finales del sieglu XIX y empiezos del sieglu XX Sandefjord yera un puertu principal p'allugar a los barco balleneros que trabayaben nos océanos del sur.

 Historia 

 El barcu viquingu Gokstad 
Unu de los más importantes muertes de la era viquinga foi topáu nel sitiu funerariu de Gokstadhaugen (llomba de Gokstad) en Sandefjord. El barcu de Gokstad foi escaváu por Nicolay Nicolaysen y ta agora nel Muséu de barcos viquingos d'Oslu. El Viking, retruque exactu del barcu Gokstad, crució l'océanu atlánticu dende Bergen pa ser exhibíu na Esposición Universal de Chicago mientres 1893. Un retruque del barcu Gokstad, llamada Gaia, ta allugada güei en Sandefjord. Ente otros retruques conocíos ta la de Munin (retruque a escala media), alcontrada en Vancouver, Canadá.

 Balneariu y llugar de recreación 
Sandefjord yera enantes un famosu balneariu y llugar de vacaciones, con dellos tipos de baños pal meyoramientu de la salú. Ente otros había baños d'agua salao de mar, y baños de folla y azufre. Ente los sos visitantes más importantes tán la realeza, un primer ministru, y dalgunos de les personalidaes culturales más importantes de Noruega. Alredor de 50,000 persones, la mayoría noruegos, visitaron los baños dende 1837 hasta 1939. Güei les instalaciones del balneariu fueron restauraes y agora son see d'eventos culturales y diverses actividaes.

 Barcos y caza de ballenes 
thumb|left|Monumentu a la caza de ballenes, de Knut Steen (1961).

Dende 1850, munchos barcos de Sandefjord tuvieron cazando ballenes y foques nel Océanu Árticu y a lo llargo de la mariña de Finnmark. La primer espedición de caza de ballenes de Sandefjord al Océanu Antárticu foi unviada en 1905. Escontra finales de la década de 1920, Sandefjord tenía una flota de 15 barcos de procesamientu de pexe y más de 90 buques balleneros. En 1954, más de 2 800 homes del distritu fueron contrataos como tripulantes en barcos balleneros, pero dende mediaos de la década de 1950 la caza de ballenes amenorgóse gradualmente. El númberu d'espediciones escontra'l sur escayó rápido mientres la década de 1960, y la temporada de 1967/68 foi la postrera pa Sandefjord. La industria naviero reaxustóse gradualmente de la caza de ballenes a otros tipos de barcos mientres esti periodu. Les empreses locales Framnæs Mekaniske Værksted y Jotun Group Private Ltd. tuvieron un papel predominante nesti negociu.

Güei, les memories d'esti importante periodu de la historia de la ciudá caltienen vives al traviés del muséu de la caza de ballenes (Hvalfangstmuseet). Esti muséu ye l'únicu n'Europa especializáu en ballenes y na hestoria de la caza d'esos animales. La hestoria de los cazadores de ballenes tamién puede ser esplorada nel Muelle del Muséu con una visita a bordu del balleneru Southern Actor.

Sandefjord tamién tien tradición de construcción de barcos de vela y de vapor. El barcu de vela Christian Radich, la goleta de tres mástiles Endurance, el balleneru Jason y el retruque del barcu viquingu Viking son unos pocos de los munchos barcos construyíos pola Framnæs Mekaniske Værksted.

 Xeografía 
thumb|left|Sablera de Tangen.

Los dos penínsules llamaes Østerøyá ("Isla del Este") y Vesterøyá ("Isla del Oeste") suman un total en llinia costera de 146 km, y formen el fiordu de Sandefjordsfjord y el de Mefjord. La llinia costera tien una amplia variedá de sableres de sable, escollo, y castros (116 en total), xunto con badees y roques empinaes.

Del área total de Sandefjord, 37.7 km² tán dedicaos a l'agricultura y 36.2 km² son de monte. Los pueblos más cercanos son Tønsberg y Larvik. Una pequeña parte de Sandefjord (la granxa Himberg) ye un exclave dientro de les fronteres del conceyu de Larvik.

 Paisaxe del pueblu 
Sandefjord tienen una bona selección de restoranes y cafeteríes. Acordies cola renombrada guía de restoranes Salt & Pepper, en Sandefjord ta'l que ye posiblemente'l meyor restorán gourmet de Noruega, alcontráu nun edificiu modernu cerca del puertu. Tamién alcontráu nel puertu, ta la pescadería, conocida pola escelente calidá de los sos productos y el so delicatessen. El centru de la ciudá de Sandefjord ye un curiosu turísticu y ta compuestu por un amiestu d'edificios modernos y antiguos y una amplia selección de tiendes.

El monumentu a la caza de ballenes ta alcontráu a la fin de la cai principal de la ciudá, Jernbanealléen, nel puertu. Mui cerca d'ende ta un restorán llamáu Kokeriet, unu de los pocos llugares onde se sirve regularmente carne de ballena.

 Economía 
Sandefjord ye la sede de la compañía productora de pintura Jotun, la cervecería Grans Bryggeri, la fábrica de chocolate Hval Sjokoladefabrikk, la compañía d'inxeniería Ramboll Oil & Gas, al igual que trés de les más grandes tiendes online de Noruega Komplett.non, mpx.non, y netshop.non.

 Tresporte 
L'aeropuertu de Sandefjord-Torp ta alcontráu nel conceyu. Per mediu de tresbordadores, la ciudá xunir con Strömstad, en Suecia. La estación de ferrocarril del aeropuertu de Sandefjord forma parte de la llinia ferroviaria Vestfoldbanen. La ruta europea Y18 traviesa'l conceyu.

 Cultura y deporte 
El club de fútbol llocal, el Sandefjord Fotball, xuega na Tippeligaen. L'equipu de balonmano Sandefjord TIF Handball ganó la Lliga de primer división masculina na temporada 2005-06. Marius Bakken ye un esitosu atleta de media distancia. Otros clubes deportivos locales inclúin el IL Runar y el Sandefjord TIF.

 Residentes importantes 
 Ole Christian Bach, inversionista (1957-2005).
 Arne Benoni, cantante (nacíu en 1951).
 Christen Christensen, propietariu d'estelleros y barcos (1845-1923).
 Lars Christensen, magnate de la caza de ballenes]] (1884-1965).
 Berit Eggers (nacíu en 1930).
 Karin Fossum, escritor (nacíu 1954).
 Odd Gleditsch, cofundador de Jotun Group Private Ltd. (1895-1990).
 Henrik Hagtvedt, artista (nacíu en 1971).
 Bent Hamer, direutor de cine (nacíu en 1956).
 Anita Hegerland, cantante (nacida en 1961).
 Anders Jahre, magnate de barcos (1891-1982).
 Ronnie Johnsen, futbolista (nacíu en 1969).
 Carl Anton Larsen, esplorador y fundador de la industria ballenera antártica (1860-1924).
 Ole Aanderud Larsen, cofundador de Jotun Group Private Ltd., diseñador de barcos (1884-1964).
 Frank Løke, xugador de balonmano (nacíu en 1980).
 Christian Theodore Pedersen, capitán de barcos balleneros y comerciante de pieles (1876-1969).
 Joachim Roenning, direutor de cine (nacíu en 1972).
 Espen Sandberg, direutor de cine (nacíu en 1971).
 Dag Solstad, escritor (nacíu en 1941).
 Theodore Theodorsen (1897-1978), teóricu noruegu-estauxunidense n'aerodinámica.

 Referencies 

Categoría:Llocalidaes de Vestfold
Categoría:Puertos de Noruega