Ortografía del idu
El [[ido]] emplega l'[[alfabetu llatín]] ensin diacríticos.

== Historia ==
Cuando [[L.L. Zamenhof|Zamenhof]] creó l'esperantu, utilizó como base l'[[alfabetu llatín]], pero quitando les lletres Q, X y Y (La W foi usada nel [[Proto-Esperantu]]). Anque él conocía tamién los alfabetos cirílicu, griegu y hebréu, prefirió'l llatín porque ye'l más conocíu del nuesu tiempu, yá que s'ocupa na mayor parte d'Europa, n'América, nel África Subsaḥariana y les islles del Océanu Pacíficu.

Zamenhof se esmeró porque'l so alfabetu fuera fonémico, esto ye, qu'a cada [[fonema]] correspondiéra-y una lletra. La idea de camudar los [[dígrafos]], como'l «ch» del francés pa «ŝ» o'l «sz» del húngaru pa «s», dio orixe a les lletres con diacríticos, o como se les llapada n'esperantu ''ĉapelitaj literoj'' (lletres con sombreru). Los supersignos amuesen soníos que nun taben orixinalmente nel alfabetu llatín.

Nel periodu del proto-esperantu, Zamenhof usó signos inspiraos na ortografía polaca, pero finalmente decidióse a utilizar el circunflexu (francés) como una bella manera de formar les lletres necesaries n'esperantu: Ĉ, ĉ, Ĝ, ĝ, Ĥ, ĥ, Ĵ, ĵ, Ŝ, ŝ. El diacríticu pa ser tomáu del alfabetu cirílicu, ye llamáu «luneto» y sirve p'amosar la semivocal.

Sicasí, estos diacríticos nun constaben nes máquines d'escribir y nin siquier apaecen nos teclaos actuales. Son, poro, difíciles d'amosar en testos escritos n'esperantu. Nun principiu, los testos yeren escritos a máquina y más tarde añadíense los símbolos a mano una vegada impresa la fueya de testu. Dempués de les xuntes llevaes a cabu pola Delegación pa l'adopción d'una llingua internacional, decidió esaniciase l'alfabetu del esperantu y utilizase l'alfabetu llatín ensin diacríticos, que yera un alfabetu internacional.

== L'alfabetu ==
25 lletres son idéntiques a les del alfabetu español ('''ñ''' omítese).L'alfabetu completu ye como sigue:

{| align="center"
| A || B || C || D || E || F || G || H || I || J || K || L || M || N || O || P || Q || R || S || T || U || V || W || X || Y || Z
|-
| a || b || c || d || e || f || g || h || i || j || k || l || m || n || o || p || q || r || s || t || u || v || w || x || y || z
|}
L'ido amás consta de dos dígrafos: ''ch'' y ''sh''.

== Equivalencia col Alfabetu Fonéticu Internacional ==
De siguío amuésase la correspondencia ente les lletres del [[alfabetu]] del ido y l'[[Alfabetu Fonéticu Internacional|alfabetu fonéticu internacional]]:

{| align="center"
! colspan="3" | Consonantes !! !! colspan="3" | Vocales 
|-
! Lletra !! AFI !! width="25%" | !! Lletra !! AFI !!
|-
| '''b''' || [{{IPA|b}}] || || '''a'''|| [{{IPA|a}}]
|-
| '''c''' || [{{IPA|ʦ}}] || || '''e'''|| [{{IPA|e}}]
|-
| '''ch''' || [{{IPA|ʧ}}] || || '''i'''|| [{{IPA|i}}]
|-
| '''d''' || [{{IPA|d}}] || || '''o'''|| [{{IPA|o}}]
|-
| '''f''' || [{{IPA|f}}] || || '''u'''|| [{{IPA|u}}]
|-
| '''g''' || [{{IPA|g}}]
|-
| '''h''' || [{{IPA|h}}]
|-
| '''j''' || [{{IPA|ʒ}}]
|-
| '''k'''|| [{{IPA|k}}]
|-
| '''l''' || [{{IPA|l}}]
|-
| '''m''' || [{{IPA|m}}]
|-
| '''n''' || [{{IPA|n}}]
|-
| '''p''' || [{{IPA|p}}]
|-
| '''r''' || [{{IPA|ɾ}}]
|-
| '''s''' || [{{IPA|s}}] 
|-
| '''sh''' || [{{IPA|ʃ}}] 
|-
| '''t''' || [{{IPA|t}}]
|-
| '''v''' || [{{IPA|v}}]
|-
| '''y''' || [{{IPA|j}}]
|-
| '''z''' || [{{IPA|z}}]
|}

== Referencies ==
{{llistaref}}
* Beaufront, de Louis. (1925). '' Kompleta Gramatiko Detaloza di la linguo internaciona Ido'' [https://web.archive.org/web/20040329005930/http://es.geocities.com/krayono/kgd.pdf] [http://www.literaturo.ido.li/kgd.pdf otru sitiu] [https://web.archive.org/web/20050615021150/http://ido.view.net.au/kgd/ en HTML], [http://ido.narod.ru/linguo/kgd/tabelo-di-kontenajo.htm tamién en HTML] (n'Ido)

{{Tradubot|Ortografía del ido}}

[[Categoría:Ido]]
[[Categoría:Ortografía por idioma|Ido]]
El ido emplega l'alfabetu llatín ensin diacríticos.

 Historia 
Cuando Zamenhof creó l'esperantu, utilizó como base l'alfabetu llatín, pero quitando les lletres Q, X y Y (La W foi usada nel Proto-Esperantu). Anque él conocía tamién los alfabetos cirílicu, griegu y hebréu, prefirió'l llatín porque ye'l más conocíu del nuesu tiempu, yá que s'ocupa na mayor parte d'Europa, n'América, nel África Subsaḥariana y les islles del Océanu Pacíficu.

Zamenhof se esmeró porque'l so alfabetu fuera fonémico, esto ye, qu'a cada fonema correspondiéra-y una lletra. La idea de camudar los dígrafos, como'l «ch» del francés pa «ŝ» o'l «sz» del húngaru pa «s», dio orixe a les lletres con diacríticos, o como se les llapada n'esperantu ĉapelitaj literoj (lletres con sombreru). Los supersignos amuesen soníos que nun taben orixinalmente nel alfabetu llatín.

Nel periodu del proto-esperantu, Zamenhof usó signos inspiraos na ortografía polaca, pero finalmente decidióse a utilizar el circunflexu (francés) como una bella manera de formar les lletres necesaries n'esperantu: Ĉ, ĉ, Ĝ, ĝ, Ĥ, ĥ, Ĵ, ĵ, Ŝ, ŝ. El diacríticu pa ser tomáu del alfabetu cirílicu, ye llamáu «luneto» y sirve p'amosar la semivocal.

Sicasí, estos diacríticos nun constaben nes máquines d'escribir y nin siquier apaecen nos teclaos actuales. Son, poro, difíciles d'amosar en testos escritos n'esperantu. Nun principiu, los testos yeren escritos a máquina y más tarde añadíense los símbolos a mano una vegada impresa la fueya de testu. Dempués de les xuntes llevaes a cabu pola Delegación pa l'adopción d'una llingua internacional, decidió esaniciase l'alfabetu del esperantu y utilizase l'alfabetu llatín ensin diacríticos, que yera un alfabetu internacional.

 L'alfabetu 
25 lletres son idéntiques a les del alfabetu español (ñ omítese).L'alfabetu completu ye como sigue:

 A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z a  b  c  d  e  f  g  h  i  j  k  l  m  n  o  p  q  r  s  t  u  v  w  x  y  z
L'ido amás consta de dos dígrafos: ch y sh.

 Equivalencia col Alfabetu Fonéticu Internacional 
De siguío amuésase la correspondencia ente les lletres del alfabetu del ido y l'alfabetu fonéticu internacional:

 Consonantes   Vocales  Lletra  AFI   Lletra  AFI  b  []   a [] c  []   e [] ch  []   i [] d  []   o [] f  []   u [] g  [] h  [] j  [] k [] l  [] m  [] n  [] p  [] r  [] s  []  sh  []  t  [] v  [] y  [] z  []

 Referencies 

 Beaufront, de Louis. (1925).  Kompleta Gramatiko Detaloza di la linguo internaciona Ido  otru sitiu en HTML, tamién en HTML (n'Ido)

Categoría:Ido
Ido