Idioma jacalteco
{{Ficha d'idioma |nome =
Jacalteco, Popti'
|nativu = ''abxubal, popti' ''
|familia madre = mesoamérica
|países={{GUA}} y {{MEX}}
|zona=[[Huehuetenango]], [[Jacaltenango]], [[Chiapas]].
|falantes=40&nbsp;000|h=40&nbsp;000|rank=''Non nos 100 mayores''
|familia=[[Llingües mayenses]]<br />
&nbsp;Kanjobalano-Chuj<br />
&nbsp;&nbsp;Kanjobalano<br />
&nbsp;&nbsp;&nbsp;'''idioma jacalteco (popti')'''
|escritura=[[Alfabetu llatín|Llatín]]
|oficial=Nengún país. Reconocíu como llingua nacional en [[Guatemala]]<ref name="Llei">{{Cita web | autor=Congresu de la República de Guatemala | url=http://www.almg.org.gt/portal/index.php?id=163 | títulu=Decreto Númberu 19-2003. Llei d'Idiomes Nacionales | editorial=[[ALMG]] | fechaaccesu=22 de xunu de 2009 | urlarchivu=https://web.archive.org/web/20090429222225/http://www.almg.org.gt/portal/index.php?id=163 | fechaarchivu=29 d'abril de 2009 }}</ref> y [[Méxicu]]<ref>{{cita web |url=http://www.cddhcu.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/257.pdf |títulu=Ley Xeneral de Derechos Lingüisticos de los Pueblos Indigenas |autor=Congresu Xeneral de los Estaos Xuníos Mexicanos |editorial= |fecha=13 de marzu de 2003 |fechaaccesso= }}</ref>
|axencia=[[Academia de Llingües Mayes de Guatemala]]
|iso2=myn (coleutivu)
|iso3=jac|urlarchivu=https://web.archive.org/web/http://www.almg.org.gt/portal/index.php?id=163|fechaarchivu=14 de payares de 2015}}

L''''idioma jacalteco o popti'''' ye una [[llingües mayenses|mayense]] falada por un [[jacalteco|grupu]] [[pueblu maya|maya]] qu'habita nos Altos occidentales de [[Guatemala]], [[Jacaltenango]] onde tien tou la so rellumanza y nuna zona vecina del estáu [[Méxicu|mexicanu]] de [[Chiapas]] nuna minoría, la mayor parte de la población atopar nel conceyu de [[Jacaltenango]] d'onde ye l'orixe d'esti idioma y ye conocíu como abxubal, recibe tamién el nome de ''poptí'' o ''jakalteko'' , y en Méxicu conózse-y tamién como '''abxubal'''. En [[Jacaltenango]] atópase les oficines de l'Academia de Llingües Mayes de Guatemala.

La comunidá llingüística del idioma jacalteco algama los cuarenta mil falantes, concentraos sobremanera nel conceyu [[Jacaltenango]] de departamentu de [[Huehuetenango]], al norocccidente de Guatemala. Por cuenta de la guerra civil d'esi país mientres la década de 1980, dellos miembros del grupu fuxeron de [[Jacaltenango]] p'abellugase nel territoriu chiapaneco, onde na actualidá suman alredor de seis centenares de persones sobremanera nel egido de Guadalupe Victoria. El jacalteco tien una [[sintaxis]] del tipu [[Verbu Suxetu Oxetu]]. Como otres llingües amerindies, el jacalteco tien una [[Morfoloxía llingüística|morfoloxía]] aglutinante por demás complexa, y trátase d'una [[llingua ergativa]].

El jacalteco tien dos [[dialeutu|dialeutos]], occidental y oriental, mutuamente intelixibles na oralidad, anque non na escritura. Por cuenta de la so poca cercanía a los estándares de les llingües indoeuropees, la relativa salú de la so comunidá llingüística y el fácil accesu a Guatemala, el jacalteco ye unu de los idiomes preferíos polos estudiosos de la tipoloxía llingüística pa realizar les sos investigaciones.

El jacalteco oriental entiende los siguientes [[fonema|fonemes]]: a, b, c/qu, c'/q'o, ch, ch', y, i, j, k, k', l, m, n, n̈/ŋ, o, p, r, s, t, t', tx, tx', tz, tz', o, w, x, ẍ, y, '.

<div class="floatleft"><math> \mathbf{\ddot{n}}</math></div>

Esti dialeutu del jacalteco ye la única llingua, amás del [[idioma malgax]] qu'emplega la grafía ''n-[[diéresis]]'' nel so alfabetu. En jacalteco, la n-diéresis representa la consonante velar nasal /ŋ/, esti grupu étnicu tien el so propiu calendariu que ye distintu a los demás grupos mayes.

== Referencies ==
{{llistaref|2}}
=== Enllaces esternos ===
* [https://web.archive.org/web/20070820134614/http://www.geocities.com/Athens/9479/mayagua.html Llingües de Guatemala]
* [https://web.archive.org/web/20060519201729/http://www.rosettaproject.org/live/search/detailedlanguagerecord?ethnocode=JAC Páxina del jacalteco oriental nel ''Proyeutu Roseta'']
* [http://www.jacaltenango.es.tl Páxina de Jacaltenango]





{{Tradubot|Idioma jacalteco}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Llingües de Guatemala|Jacalteco]]
[[Categoría:Llingües q'anjob'al-chuj|Jacalteco]]
[[Categoría:Llingües de Méxicu|Jacalteco]]
[[Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu]]
L'idioma jacalteco o popti' ye una mayense falada por un grupu maya qu'habita nos Altos occidentales de Guatemala, Jacaltenango onde tien tou la so rellumanza y nuna zona vecina del estáu mexicanu de Chiapas nuna minoría, la mayor parte de la población atopar nel conceyu de Jacaltenango d'onde ye l'orixe d'esti idioma y ye conocíu como abxubal, recibe tamién el nome de poptí o jakalteko , y en Méxicu conózse-y tamién como abxubal. En Jacaltenango atópase les oficines de l'Academia de Llingües Mayes de Guatemala.

La comunidá llingüística del idioma jacalteco algama los cuarenta mil falantes, concentraos sobremanera nel conceyu Jacaltenango de departamentu de Huehuetenango, al norocccidente de Guatemala. Por cuenta de la guerra civil d'esi país mientres la década de 1980, dellos miembros del grupu fuxeron de Jacaltenango p'abellugase nel territoriu chiapaneco, onde na actualidá suman alredor de seis centenares de persones sobremanera nel egido de Guadalupe Victoria. El jacalteco tien una sintaxis del tipu Verbu Suxetu Oxetu. Como otres llingües amerindies, el jacalteco tien una morfoloxía aglutinante por demás complexa, y trátase d'una llingua ergativa.

El jacalteco tien dos dialeutos, occidental y oriental, mutuamente intelixibles na oralidad, anque non na escritura. Por cuenta de la so poca cercanía a los estándares de les llingües indoeuropees, la relativa salú de la so comunidá llingüística y el fácil accesu a Guatemala, el jacalteco ye unu de los idiomes preferíos polos estudiosos de la tipoloxía llingüística pa realizar les sos investigaciones.

El jacalteco oriental entiende los siguientes fonemes: a, b, c/qu, c'/q'o, ch, ch', y, i, j, k, k', l, m, n, n̈/ŋ, o, p, r, s, t, t', tx, tx', tz, tz', o, w, x, ẍ, y, '.

Esti dialeutu del jacalteco ye la única llingua, amás del idioma malgax qu'emplega la grafía n-diéresis nel so alfabetu. En jacalteco, la n-diéresis representa la consonante velar nasal /ŋ/, esti grupu étnicu tien el so propiu calendariu que ye distintu a los demás grupos mayes.

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Llingües de Guatemala
 Páxina del jacalteco oriental nel Proyeutu Roseta
 Páxina de Jacaltenango

Jacalteco
Jacalteco
Jacalteco
Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu