Badea Cook
{{xeografía
|imaxe=Hosteisland.svg
}}

'''Badea Cook'''<ref group="Nota">Encamiéntase lleer esti artículu teniendo a la vista un atles y/o les cartes de navegación de les zones que se menten.</ref> ye un estensu brazu de mar que s'interna escontra'l NE ente la [[islla Londonderry]] pel oeste, y les islles [[Islla Hoste|Hoste]], [[Islla Whittlebury|Whittlebury]] y [[Islla Hamond|Hamond]], pel este. La entrada oceánica de la badea atopar ente'l [[grupu d'islles Sandwich|grupu Sandwich]], señalizáu por un faru y el cabu Carford, estremu occidental de la islla Hammond.{{Harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|pp=189,259}}

Alministrativamente pertenez a la [[Rexón de Magallanes y Antártica Chilena]], [[Provincia de l'Antártica Chilena]], [[Cabo de Hornos (comuña)|comuna Cabo de Hornos]].{{harvnp|Magallanes|2018}}
La canal queda dientro del [[Parque Nacional Alberto de Agostini]]<ref name="Parque Nacional">{{cita web |autor=Ministeriu de Bienes Nacionales|títulu=Parque Nacional Alberto de Agostini|url=http://bcn.cl/1h5ej|fecha=1985|idioma=castellanu}}</ref>

Dende hai aproximao 6000 años hasta metá del sieglu {{sieglu|XX}} les sos costes fueron habitaes polos pueblos [[kawésqar]] y [[yamana]]. A empiezos del sieglu {{sieglu|XXI}} estos pueblos fueren práuticamente escastaos pola aición del home blancu.{{harvnp|Chapman|2012|pp=29,30,31}}

== Allugamientu ==
[https://mapcarta.com/es/20133048 Mapa de la badea]

Pertenez al [[archipiélagu de Tierra del Fueu]]. Ta asitiada ente la [[islla Londonderry]] pol occidente y les islles [[Islla Hoste|Hoste]], [[Islla Whittlebury|Whittlebury]] y [[Islla Hamond|Hamond]] pol oriente. Ye llimpia y fonda.

La entrada sur de la badea ta ente'l grupu Sandwich y el cabu Carfort, estremu oeste de la islla Hamond. La badea tien 12 milles de llongura en direición NE y una boca d'aproximao 8 milles. Nel so llau NE desagua'l brazu Suroeste de la canal Beagle. Nel so llau NE desagua la canal Barros Merino y pel llau NO la canal Thomson, dambos comunicar col [[senu Darwin]].{{harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|pp=189,259,260}}

== Historia ==
Dende hai unos 6000 años les sos agües yeren percorríes polos pueblu kawésqar y yámanas, nómades canoeros, pañadores marinos. Esto duró hasta mediaos del sieglu XX en que práuticamente yá fueren escastaos pola aición del home blancu.

El 17 d'avientu de 1774 el comandante [[James Cook]] col HMS ''Resolution'', nel so segundu viaxe, recaló na entrada de la badea, la que darréu foi llamada asina na so memoria y reconocencia.

A fines del sieglu XVIII, a partir del añu 1788 empezaron a llegar a la zona los balleneros, los lloberos y cazadores de foques ingleses y estauxunidenses y finalmente los chilotes. {{Harvnp|Chapman|2012|pp=88-100}}

Mientres los meses de febreru y marzu de 1830 el comandante [[Robert Fitzroy]] col [[HMS Beagle]] tuvo fondiáu en caleta Doris y en puertu March restolando una embarcación que-y foi robada polos indíxenes, tiempu qu'aprovechó pa trabayar nel llevantamientu de la zona.{{Harvnp|King|1839|pp=406-408-417}}

Mientres l'añu 1903 la [[cañonera Magallanes]] de l'[[Armada de Chile]] sol mandu del comandante Baldomero Pacheco efectuó trabayos de llevantamientu hidrográficu nel sector del grupu de los Timbales. {{Harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|p=12}}

Dende xunetu de 2011 l'[[Armada de Chile]] abrió la ruta comercial a l'Antártica dende y escontra el continente al traviés de la [[canal Thomson]], pa ello habilitó una estación de tresferencia de [[práuticos]] na Alcaldía de Mar Timbales ya instaló un faru n'unu de los castros del grupu Sandwich nel estremu SE de la [[islla Londonderry]].<ref>{{cita publicación|publicación=El Mostrador|url=http://www.elmostrador.cl/noticias/pais/2011/07/16/armada-instala-faru-en-bahia-cook-y-encurtia-viaxe-a-la-antartica-chilena/|títulu=Armada instala faru en Badea Cook y encurtia viaxe a l'Antártica Chilena|fecha=6 de xunetu de 2011}}</ref>

== Islles ==

=== Islla Thomson ===
Asitiada ente'l llau SE de la islla Darwin y la banda occidental de la islla Gordon, Tien 9 milles de llongura na so exa NE-SO y 3½ milles na so exa a 90°. Nel so centru alza'l picu Robinson.

Frente a la so mariña occidental, dixebraes pola canal Thomson, atópense les islles Cook y Kelvin. Pol so costáu sur la canal Trés Amigos dixebrar de les islles Dos Cumbre de 300 metros d'altor, Puexu de 400 metros y Redonda. Pol so costáu norte cuerre una canal inexplorado que la dixebra de la islla Darwin y pola banda esti cuerri la parte norte de la canal Barros Merino que la dixebra de la islla Gordon. {{Harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|pp=189,190}}

=== Islla Kelvin ===
Emplazada al sur de la islla Cook y separada pola so banda oriental de la islla Thomson pola canal del mesmu nome y que nesi sector tien unes 2 milles d'anchu. La islla ye de porte pequeñu. {{Harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|pp=189,190}}

=== Islla Cook ===
Alcontrada al occidente de la [[islla Thomson]] de la que la dixebra la [[canal Thomson]], tien pol so costáu oeste la mariña oriental de la [[islla Londonderry]] y pol so costáu sur a curtia distancia la [[islla Kelvin]]. Tien 8 nmi en direición xeneral NE-SO por 4 nmi de mayor anchu. {{Harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|pp=189,190}}

=== Islla Delta ===
Allugada a ¼ de milla al oeste del llau occidental de la islla Gordon y ¼ de milla del llau este de la islla Olga dixebraes pol pasu Occidental. Ye de forma triangular col so vértiz agudu apuntando escontra'l norte. Tien 4 milles na so exa N-S y 2 milles na so exa E-O. Na so parte SO álzase'l picu Daroch de 500 metros d'altor. 

Pol so costáu oriente cuerre parte de la canal Barros Merino que la dixebra de la islla Gordon. Pol so costáu sur atópase la entrada occidental del brazu del Suroeste y pol so costáu oeste cuerre'l yá mentáu pasu Occidental.
{{Harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|p=190}}

=== Islla Olga ===
Asitiada a ¼ de milla del llau oeste de la islla Delta tien 4 milles de llongura por 2 milles d'anchu a 90°, Dende'l so estremu NO a 4½ milles de distancia atopa un cadena d'islles y castros de les cualos destaquen la islla Puexu de 400 metros d'altu y la islla Dos Cumbre de 500 metros.{{Harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|p=190}}

=== Islles Christmas ===
Alcontraes nel llau oriental de la entrada sur de la Badea Cook son un estensu grupu d'islles siendo les principales les islla Whitterbury, Hammond y Waterman. Estos trés islles formen el senu Christmas pol SO y O. {{Harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|p261}}

== Canales ==

=== Canal Thomson ===
Cuerre ente les les islles Thomson y Darwin pola so banda esti y les islles Cook, Kelvin y Londonderry pol so costáu oeste xuniendo la badea Cook col senu Darwin al altor del grupu Timbales. Tien alredor de xxx milles de llargu y unes 2 milles d'anchu. Ye fondu y llimpiu.

Ye una de les rutes emplegaes pa navegar escontra l'Antártica proviniendo del norte o escontra Punta Arenas y norte de Chile recalando dende'l continente xeláu. {{Harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|p=189}}

=== Canal Trés Amigos ===
Flúi ente la mariña sur de la islla Thomson y la mariña norte de la islla Olga y les islles Puexu y Dos Cumbre. Na so entrada atopa'l castru Verde y delles manches de sargazos. {{Harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|p=190}}

=== Pasu Occidental ===
Formáu ente la mariña oeste de la islla Delta y l'este de la islla Olga. Mide 4 milles de llargu. {{Harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|p=191}}

=== Canal Barro Merín ===
Mover ente la mariña oeste de la islla Gordon y les costes esti de les islles Thomson y Delta. Xune la badea Cook col senu Darwin. Mide 9 milles de llargu y el so anchu varia ente ½ milla y ¼ de milla. El so cursu ye tropezosu y a media canal ye fondu.

Nel so entrada norte, al altor de la punta Abellugo de la islla Gordon, hai un castru y una roca. Na salida sur hai una roca que cubre y afaya. {{Harvnp|Institutu Hidrográficu|1958|p=191}}

== Ver tamién ==
{{Llista de columnes|2|
* [[Orografía]]
* [[Xeoloxía]]
* [[Glaciación Würm (Edá de Xelu)]]
* [[Islles de Chile]]
* [[Xeografía de Chile]]
* [[Chile insular]]
* [[Islles de Chile]]
* [[Golfos per superficie]]
* [[Historia de la patagonia]]
* [[Patagonia chilena]]
* [[Pueblos orixinarios chilenos]]
* [[Parques nacionales de Chile]]
* [[Canales de la Patagonia]]
* [[Canales fueguinos]]
* [[Muséu Acatushun]]
* [[Estancia Harberton]]
}}

== Notes ==
{{llistaref|grupu="Nota"}}

== Referencies ==
{{llistaref|2}}

== Bibliografía utilizada ==
* {{cita llibru |apellíu=Institutu Hidrográficu|nome=Armada de Chile|enllaceautor=Institutu Hidrográficu Armada de Chile|títulu=Carreru de la Mariña de Chile Volume V|idioma=castellanu|edición=4|añu=1958|editorial=Institutu Hidrográficu de l'Armada}}
* {{cita llibru |autor=Institutu Hidrográficu de l'Armada de Chile|títulu=Atles Hidrográficu de Chile|añu=1974|editorial=Valparaíso - Chile - Institutu Hidrográficu de l'Armada|id=Primer edición}}
* {{Obra citada |apellíu=King |nome=P. P.
 | author-link=Phillip Parker King
 | añu= 1839
 | editor-last= FitzRoy
 | editor-first= Robert
 | editor-link=Robert FitzRoy
 | títulu=Narrative of the surveying voyages of His Majesty's Ships Adventure and Beagle between the years 1826 and 1836, describing their examination of the southern shores of South America, and the Beagle's circumnavigation of the globe. Proceedings of the first expedition, 1826-30, under the command of Captain P. Parker King, R.N., F.R.S.
 | place=
 | publication-place= London |publicación=Henry Colburn
 | volume=I |
 url= http://darwin-online.org.uk/content/frameset?itemID=F10.1&viewtype=text&pageseq=1
}}
* {{Obra citada |apellíu=Chapman |nome=Anne |
 author-link=Anne Chapman
 | añu= 2012
 | títulu=Yaganes del cabu de Fornos. Alcuentru colos europeos antes y dempués de Darwin.
 | place=
 | publication-place= Santiago de Chile |publicación=Pehuén editores S.A.
 | volume=
 | url=
}}
* {{cita web |url=http://www.conaf.cl/?s=a&region=magallanes&parques=parque-nacional-alberto-de-agostini |títulu=Parque Nacional Alberto de Agostini|apellíu= CONAF |nome=Chile |fecha=2013 }}
*{{cita publicación |apellíu=Magallanes |nome=Rexón |enllaceautor=Gobiernu de Chile |añu=2018 |títulu=Gobierno de Chile - Rexón de Magallanes |url=https://www.gob.cl/rexones/region-de-magallanes/ |fechaaccesu=11 d'abril de 2018}}

== Enllaces esternos ==
{{commonscat|Islands of Chile|islles de Chile|preposición=sobre les}}
{{commonscat|Flora of Chile|flora de Chile|preposición=sobre la}}
{{commonscat|Animals of Chile|fauna de Chile|preposición=sobre la}}
*[https://www.directemar.cl/ Directemar - Armada de Chile]
*{{Enllaz rotu|1=Reglamentu de practicaje y pilotaje - Armada de Chile. |2=http://www.subtrans.gob.cl/subtrans/doc/Reglamentu%20practicaje%20y%20pilotaje%20TM-008.pdf |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }}
* {{Enllaz rotu|1=Armada instala faru en badea Cook |2=http://www.elmostrador.cl/noticias/pais/2011/07/16/armada-instala-faru-en-bahia-cook-y-encurtia-viaxe-a-la-antartica-chilena/ |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }}

{{Tradubot|Bahía Cook}}

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Provincia de Tierra del Fueu, Antártida ya Islles del Atlánticu Sur|Provincia de Tierra del Fueu]]
[[Categoría:Islles de Chile]]
[[Categoría:Canales de Chile]]
[[Categoría:Xeografía de Chile]]
[[Categoría:Fiordos de Chile]]
[[Categoría:Penínsules de Chile]]
[[Categoría:Puertos de Chile]]
[[Categoría:Parques nacionales de Chile]]
[[Categoría:Reserves de la biosfera de Chile]]
[[Categoría:Patagonia chilena]]
[[Categoría:Xeografía de la Rexón de Magallanes]]
[[Categoría:Provincia de l'Antártica Chilena]]
[[Categoría:Árees protexíes de la Rexón de Magallanes y de l'Antártica Chilena]]
[[Categoría:Parque nacional Alberto de Agostini]]
[[Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu]]
Badea CookEncamiéntase lleer esti artículu teniendo a la vista un atles y/o les cartes de navegación de les zones que se menten. ye un estensu brazu de mar que s'interna escontra'l NE ente la islla Londonderry pel oeste, y les islles Hoste, Whittlebury y Hamond, pel este. La entrada oceánica de la badea atopar ente'l grupu Sandwich, señalizáu por un faru y el cabu Carford, estremu occidental de la islla Hammond.

Alministrativamente pertenez a la Rexón de Magallanes y Antártica Chilena, Provincia de l'Antártica Chilena, comuna Cabo de Hornos.
La canal queda dientro del Parque Nacional Alberto de Agostini

Dende hai aproximao 6000 años hasta metá del sieglu  les sos costes fueron habitaes polos pueblos kawésqar y yamana. A empiezos del sieglu  estos pueblos fueren práuticamente escastaos pola aición del home blancu.

 Allugamientu 
Mapa de la badea

Pertenez al archipiélagu de Tierra del Fueu. Ta asitiada ente la islla Londonderry pol occidente y les islles Hoste, Whittlebury y Hamond pol oriente. Ye llimpia y fonda.

La entrada sur de la badea ta ente'l grupu Sandwich y el cabu Carfort, estremu oeste de la islla Hamond. La badea tien 12 milles de llongura en direición NE y una boca d'aproximao 8 milles. Nel so llau NE desagua'l brazu Suroeste de la canal Beagle. Nel so llau NE desagua la canal Barros Merino y pel llau NO la canal Thomson, dambos comunicar col senu Darwin.

 Historia 
Dende hai unos 6000 años les sos agües yeren percorríes polos pueblu kawésqar y yámanas, nómades canoeros, pañadores marinos. Esto duró hasta mediaos del sieglu XX en que práuticamente yá fueren escastaos pola aición del home blancu.

El 17 d'avientu de 1774 el comandante James Cook col HMS Resolution, nel so segundu viaxe, recaló na entrada de la badea, la que darréu foi llamada asina na so memoria y reconocencia.

A fines del sieglu XVIII, a partir del añu 1788 empezaron a llegar a la zona los balleneros, los lloberos y cazadores de foques ingleses y estauxunidenses y finalmente los chilotes. 

Mientres los meses de febreru y marzu de 1830 el comandante Robert Fitzroy col HMS Beagle tuvo fondiáu en caleta Doris y en puertu March restolando una embarcación que-y foi robada polos indíxenes, tiempu qu'aprovechó pa trabayar nel llevantamientu de la zona.

Mientres l'añu 1903 la cañonera Magallanes de l'Armada de Chile sol mandu del comandante Baldomero Pacheco efectuó trabayos de llevantamientu hidrográficu nel sector del grupu de los Timbales. 

Dende xunetu de 2011 l'Armada de Chile abrió la ruta comercial a l'Antártica dende y escontra el continente al traviés de la canal Thomson, pa ello habilitó una estación de tresferencia de práuticos na Alcaldía de Mar Timbales ya instaló un faru n'unu de los castros del grupu Sandwich nel estremu SE de la islla Londonderry.

 Islles 

 Islla Thomson 
Asitiada ente'l llau SE de la islla Darwin y la banda occidental de la islla Gordon, Tien 9 milles de llongura na so exa NE-SO y 3½ milles na so exa a 90°. Nel so centru alza'l picu Robinson.

Frente a la so mariña occidental, dixebraes pola canal Thomson, atópense les islles Cook y Kelvin. Pol so costáu sur la canal Trés Amigos dixebrar de les islles Dos Cumbre de 300 metros d'altor, Puexu de 400 metros y Redonda. Pol so costáu norte cuerre una canal inexplorado que la dixebra de la islla Darwin y pola banda esti cuerri la parte norte de la canal Barros Merino que la dixebra de la islla Gordon. 

 Islla Kelvin 
Emplazada al sur de la islla Cook y separada pola so banda oriental de la islla Thomson pola canal del mesmu nome y que nesi sector tien unes 2 milles d'anchu. La islla ye de porte pequeñu. 

 Islla Cook 
Alcontrada al occidente de la islla Thomson de la que la dixebra la canal Thomson, tien pol so costáu oeste la mariña oriental de la islla Londonderry y pol so costáu sur a curtia distancia la islla Kelvin. Tien 8 nmi en direición xeneral NE-SO por 4 nmi de mayor anchu. 

 Islla Delta 
Allugada a ¼ de milla al oeste del llau occidental de la islla Gordon y ¼ de milla del llau este de la islla Olga dixebraes pol pasu Occidental. Ye de forma triangular col so vértiz agudu apuntando escontra'l norte. Tien 4 milles na so exa N-S y 2 milles na so exa E-O. Na so parte SO álzase'l picu Daroch de 500 metros d'altor. 

Pol so costáu oriente cuerre parte de la canal Barros Merino que la dixebra de la islla Gordon. Pol so costáu sur atópase la entrada occidental del brazu del Suroeste y pol so costáu oeste cuerre'l yá mentáu pasu Occidental.

 Islla Olga 
Asitiada a ¼ de milla del llau oeste de la islla Delta tien 4 milles de llongura por 2 milles d'anchu a 90°, Dende'l so estremu NO a 4½ milles de distancia atopa un cadena d'islles y castros de les cualos destaquen la islla Puexu de 400 metros d'altu y la islla Dos Cumbre de 500 metros.

 Islles Christmas 
Alcontraes nel llau oriental de la entrada sur de la Badea Cook son un estensu grupu d'islles siendo les principales les islla Whitterbury, Hammond y Waterman. Estos trés islles formen el senu Christmas pol SO y O. 

 Canales 

 Canal Thomson 
Cuerre ente les les islles Thomson y Darwin pola so banda esti y les islles Cook, Kelvin y Londonderry pol so costáu oeste xuniendo la badea Cook col senu Darwin al altor del grupu Timbales. Tien alredor de xxx milles de llargu y unes 2 milles d'anchu. Ye fondu y llimpiu.

Ye una de les rutes emplegaes pa navegar escontra l'Antártica proviniendo del norte o escontra Punta Arenas y norte de Chile recalando dende'l continente xeláu. 

 Canal Trés Amigos 
Flúi ente la mariña sur de la islla Thomson y la mariña norte de la islla Olga y les islles Puexu y Dos Cumbre. Na so entrada atopa'l castru Verde y delles manches de sargazos. 

 Pasu Occidental 
Formáu ente la mariña oeste de la islla Delta y l'este de la islla Olga. Mide 4 milles de llargu. 

 Canal Barro Merín 
Mover ente la mariña oeste de la islla Gordon y les costes esti de les islles Thomson y Delta. Xune la badea Cook col senu Darwin. Mide 9 milles de llargu y el so anchu varia ente ½ milla y ¼ de milla. El so cursu ye tropezosu y a media canal ye fondu.

Nel so entrada norte, al altor de la punta Abellugo de la islla Gordon, hai un castru y una roca. Na salida sur hai una roca que cubre y afaya. 

 Ver tamién 

 Notes 

 Referencies 

 Bibliografía utilizada 
 
 
 
 
 

 Enllaces esternos 

Directemar - Armada de Chile

 

Provincia de Tierra del Fueu
Categoría:Islles de Chile
Categoría:Canales de Chile
Categoría:Xeografía de Chile
Categoría:Fiordos de Chile
Categoría:Penínsules de Chile
Categoría:Puertos de Chile
Categoría:Parques nacionales de Chile
Categoría:Reserves de la biosfera de Chile
Categoría:Patagonia chilena
Categoría:Xeografía de la Rexón de Magallanes
Categoría:Provincia de l'Antártica Chilena
Categoría:Árees protexíes de la Rexón de Magallanes y de l'Antártica Chilena
Categoría:Parque nacional Alberto de Agostini
Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu