Marquesáu de Campu Sagrao
{{Tradubot|Marquesado de Campo Sagrado}}
{{Ficha de títulu nobiliariu
|imaxe=Heraldic Crown of Spanish Marqueses (Variant 1).svg
|texto imagen=[[Ficheru:Coats of arms of Bernaldo de Quirós.svg|100px]]<p>''Dempués de Dios, la casa de Quirós''
<br/>
|primer titular=[[Gutierre Bernaldo de Quirós de las Alas y Carreño]]
|rei=[[Felipe IV d'España]]
|fecha=[[23 de mayu]] de [[1661]]
|dinastía(s)= [[Bernaldo de Quirós (llinaxe)|Bernaldo de Quirós]] (''usque'')
|actual titular=[[Iván Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques]], [[Marquesáu de Quirós|marqués de Quirós]], [[grande d'España]]
(XI marqués dende 1997)
|}}
{{Retayar Imaxe |Imaxe =
Aviles - Palacio del Marques de Camposagráu (Escuela Superior de Arte de Asturias) 4.JPG
|bSize = 288
|cWidth = 277
|cHeight = 260
|oTop = 70
|oLeft = 0
|Description = Armes del primer '''marqués de Campu Sagrao''' (partíu d'Alas y Quirós) nel [[Palaciu de Camposagráu (Avilés)|Palaciu de las Alas]] de la villa d'[[Avilés]].
}}
El '''marquesáu de Campu Sagrao''' ye un [[títulu nobiliariu]] [[España|español]], de [[Corona de Castiella|Castiella]]. Foi creáu pol rei [[Felipe IV d'España|Felipe IV]], col [[vizcondáu previu]] de les Quintanas y por aciu Real Despachu del [[23 de mayu]] de [[1661]],<ref>Una copia del Real Despachu de creación obra nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 24.316, a. 1661, exp. 19. Paez que'l Real Decretu de mercé foi de la mesma fecha que'l Real Despachu: asina resulta de la rellación de decretos contenida nel leg. 5.240 del mesmu archivu y seición, rel. 3 bis. El 9 de mayu anterior llibrárase-y al concesionariu, por esti conceutu, carta de pagu de 640 reales de plata a la Real Capiya (obrante na mesma seición, leg. 9.046, a. 1661, exp. 2).</ref> en favor de [[Gutierre Bernaldo de Quirós de las Alas y Carreño]], señor de [[Villoria (Llaviana)|Villoria]], de [[Viñayo|Valdeviñayo]] y de [[Torrestío]], alguacil mayor d'[[Uviéu]] y [[alférez mayor]] d'[[Avilés]], posesor de dellos mayoralgos y palacios n'[[Principáu d'Asturies|Asturies]], [[correxidor]] de [[Burgos]] y de [[Madrid]].

== Denominación y vizcondáu previu ==
[[Ficheru:Piedrasecha_03_by-dpc.jpg|thumb|277px|El cotu señorial de [[Viñayo|Valdeviñayo]], venceyáu a los marqueses de Camposagráu, incluyía los actuales conceyos de [[Carrocera (Lleón)|Carrocera]] y [[Ruseco de Tapia]] na [[contorna de Lluna]] ([[Provincia de Lleón|Lleón]]). Na imaxe, la ilesia de San Xusto de [[Piedrasecha]] (Carrocera).]]

=== Campu Sagrao y el señoríu de Valdeviñayo ===

El marquesáu tomaba denominación de la paraxa y santuariu de Santa María de Campu Sagrao o [[Camposagráu (Carrocera)|Camposagráu]], sito nel '''valle de [[Viñayo]]''' o «Valdeviñayo». Esti antiguu [[conceyu]] y [[Señoríu xurisdiccional|cotu xurisdiccional]] de la [[contorna de Lluna]] ([[Provincia de Lleón|Lleón]]) correspondía a los actuales conceyos de [[Carrocera (Lleón)|Carrocera]] y [[Ruseco de Tapia]]. Mercó'l señoríu a principios del [[sieglu XVII]] el güelu del I marqués: Gutierre Bernaldo de Quirós, quien lo venceyó al mayoralgu que tenía. La so xurisdicción entendía una docena de pueblos, con capital coles mesmes nel llugar de Viñayo. A mediaos del XIX, cola mesma estensión y llendes, figura nel ''[[Diccionariu de Madoz]]'' como conceyu de [[Benllera]], con cabecera nesti llugar. Escontra 1855 foi-y segregáu'l conceyu de Ruseco de Tapia (integráu por esti llugar y los de [[Tapia de la Ribera]] y [[Espinosa de la Ribera]])<ref>Al estremase'l términu municipal, como dambes partes pretendíen quedase col santuariu de Camposagráu, alcordóse que la llinia divisoria coincidiera cola exa central del templu, de cuenta que les puertes d'accesu, asitiaes nos llaterales, comuniquen una con Carrocera y la otra con Ruseco de Tapia. La mesma llinia estrema la xurisdicción eclesiástica ente les diócesis de León y Uviéu.</ref> y venti años dempués la capital pasó de Benllera a Carrocera, camudándose tamién el nome del conceyu.<ref>La segregación tuvo llugar ente la publicación del Madoz y el censu de 1857. El cambéu de nome apaez reflexáu nel censu de 1877. ''[https://web.archive.org/web/20121104150731/http://www.seap.minhap.gob.es/dms/es/publicaciones/centro_de_publicaciones_de_la_sgt/Monografias0/parrafo/011113/text_es_files/Variación-INTERNET.pdf Variaciones de los conceyos d'España dende 1842]''.</ref> La mayor población del cotu, sicasí, yera y sigue siendo [[Oteru de les Dueñes]], que debe'l so nome a un importante [[Monesteriu de Santa María d'Oteru de les Dueñes|monesteriu]] de [[Orde del Císter#Les monxes cistercienses|monxes bernardas]] qu'había nel llugar. Les ''Dueñes'', a quien pertenecía'l señoríu de Viñayo na Edá Media, permanecieron n'Oteru hasta que fueron [[Exclaustración|exclaustradas]] en 1868. Amás de los citaos, otros pueblos integrantes del antiguu cotu de Valdeviñayo y actual conceyu de Carrocera son [[Cueves de Viñayo]], [[Piedrasecha]] y [[Santiago de les Villes]].

El santuariu de Campu Sagrao foi alzáu cerca de [[Benllera]] nun llugar onde —a empiezos de la [[Reconquista]] y según la tradición— los cristianos llograron una señalada victoria cola ayuda de [[Bonaventurada Virxe María|Nuesa Señora]]. Ta dedicáu al cultu d'una imaxe románica de la Virxe, y cada segundu domingu de xunu rexunta una [[romería]] bien popular que ta declarada d'Interés Provincial.<ref>David Gustavo López, ''Llión: Fiestes y Romeríes'' (Llión, Diputación, 2003), p. 35-36. Una descripción del templu por Emilio Morais Vallina en César Álvarez Álvarez y Joaquín Alonso González (coord.) [http://www.cuatrovalles.es/librosflash/guianpatrimonio/#96 ''Guía del patrimoniu cultural de les contornes de Cuatro Valles'' (Llión, 2001)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160403093549/http://cuatrovalles.es/librosflash/guianpatrimonio/#96 |date=2016-04-03 }}, páxs. 83-84 (96-97 del cómputu dixital).</ref> L'edificiu actual foi llevantáu nel [[sieglu XVI]] pol llinaxe llocal de los Fernández de Llombes, sobre los restos d'una ermita románica. Tres l'adquisición del patronatu polos Quirós, l'I marqués de Campu Sagrao fixo una gran reforma y ampliación nel [[Sieglu XVII|XVII]]. Y en el [[Sieglu XVIII|XVIII]] fixo otra'l III marqués.

[[Xovellanos]] visitó estos llugares en xunu de 1792, convidáu pol so bon amigu [[Francisco Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera|el VI marqués de Campu Sagrao]], y conseñar nos sos ''Diarios''. De camín escontra [[Llión (España)|Llión]], onde tenía d'asistir a la eleición del prior de [[Conventu de San Marcos (Llión)|San Marcos]], estremar del camín real de Castiella —que pasaba por [[Puertu de Payares|Payares]]— pa siguir la ruta de [[Teberga]], [[Puerto Ventana]] y Benllera, onde tenía la so casa'l señor del cotu.
{{cita|«A la derecha, Benllera. Xubida penosísima; dempués, la fueya más llana. Escelente camín de suelu guijoso. Camposagráu. Al pie de él un pocu de cultivu, mas nada en tola fueya, nin plantío nin ganáu: namái produz guijo. Caise a la fin a la vega del Bernesga. Lorenzana, Sariegos, Azadinos. Bellos praos abarganaos d'altos chopos, munches acequias de riego y grandes plantíos.»<ref>Ápud [http://www.cuadrosleon.com/camposagrado/ «Camposagráu»] en CuadrosLeon.com.</ref>}}
Refier que visitó Oteru, «anque non a les dueñes». Dalgún autor da a esta frase'l sentíu de que, aquel día, yá nun había ellí monxes, pero ye error. El mesmu Xovellanos, n'otru llugar, menta que'l so amigu Francisco Balsinde tenía dos fíos nesti monesteriu de bernardas.

=== El vizcondáu de les Quintanas y el señoríu de Villoria ===

El marquesáu de Campu Sagrao crear col [[vizcondáu previu]] de les Quintanas, que quedó canceláu al expedir el Real Despachu de creación del títulu principal.

Por costume social, y ensin autorización llegal, los primoxénitos d'esta casa usaben el dictáu d'espera de '''vizcondes de les Quintanas''' hasta qu'asocedíen nel marquesáu. Asina figura en numberosos documentos —por casu— Antonio María Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, primoxénitu del IV marqués, a quien premurió.<ref>Llámase-y vizconde de les Quintanas nel pidimientu de curador pa los sos fíos, nel espediente de Montesa del so fíu Antoniu, o nos de Santiago de los sos nietos Antoniu y Pedro ([[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Estáu, [https://books.google.es/books?id=3o2nS-ZBS6cC&pg=PA212#v=onepage&q=quintanas&f=false leg. 7.649, nᵘ 66], y Órdenes, [https://books.google.es/books?id=TfacxBuQMjcC&pg=PA122&q=%2276%20modernu%22 expte. 76 de Montesa] y [https://books.google.es/books?id=_-Pvk_kdoWEC&printsec=frontcover&hl=es#v=onepage&q=%22209%20exp%20202%22&f=false exptes. 202 y 202 bis de Santiago]).</ref>

Jesús María Bernaldo de Quirós y Muñoz, IX marqués de Campu Sagrao y I [[Marquesáu de Quirós|de Quirós]], [[grande d'España]], alzó instancia a S.M. el 24 d'avientu de 1912, solicitando la rehabilitación del vizcondáu de les Quintanas como títulu perpetuu. Esta solicitú llogró dictame favorable de la [[Diputación del Grandor]] pero foi tornada por causa de los informes negativos del [[Conseyu d'Estáu d'España|Conseyu d'Estáu]], daos el 13 de marzu de 1913 y el 7 de xunetu de 1916.<ref name="zabala1144" /><ref>María Teresa Fernández-Llixu de Cifuentes [https://books.google.es/books?id=rbEP8FHpxHUC&pg=PA302#v=onepage&q&f=false ''Rellación de títulos nobiliarios vacantes y principales documentos que contién cada espediente que, de los mesmos, caltener nel Archivu del Ministeriu de Xusticia'' (Madrid, Fidalguía, 1984), p. 302].</ref>

Tomaba denominación del llugar de '''les Quintanas''', inclusive nel cotu y parroquia de San Nicolás de [[Villoria (Llaviana)|Villoria]], conceyu de [[Llaviana (Asturies)|Llaviana]] ([[Asturies]]). Esti cotu señorial, llamáu tamién «Valle de Riomontán», pertenecía a los Quirós dende'l [[sieglu XIV]]. Gutierre Bernaldo de Quirós, ricohombre del rei [[Alfonso XI de Castiella|Alfonso XI]], recibió la villa de Villoria, cola so [[Señoríu xurisdiccional|xurisdicción]] y términos, por donación que-y fixo'l conde [[Rodrigo Álvarez de Asturias]] por aciu escritura fecho n'Uviéu'l 14 de setiembre de 1325 ante Xuan Pérez, notariu públicu del rei. Esti documentu, qu'obraba nel archivu del [[Conventu de San Francisco (Uviéu)|conventu de San Francisco]] d'Uviéu, taba dirixíu «a Gutierre Bernardo de Quirós, el mio afiáu y encamentáu na casa y facienda d'Arias González de Quirós, el so padre, que finó nes guerres en serviciu del Rei, por que tome estáu conxugal con Doña María de Cifuentes, la so delda». La donación foi confirmada pol [[Enrique II de Castiella|infante Don Enrique]], conde de Trastámara, el 16 de mayu de 1351.<ref>García Carraffa, loc. cit, p. 100.</ref>

Asitiáu nuna zona de relieve bien accidentáu, el cotu incluyía los llugares de Arbín, Les Borias, La Boza, Braña, Brañesfrades, Bustiello, El Cabu, Campomojado, Caucia, Cerezalero, Corián, Corredoria, Cuadrazal, Fabrariego, Febreru, Fechaladrona, Fonfría, Fornos, Grandiella, Grandón, Llosagra, Merujal, Les Mestes, Miguelperi, Paradina, Piedrasnegras, Pumarada, '''les Quintanas''', Redondo, Roxil, San Pedro, Solana, Tablazo, los Tornos, Valdelafaya, Valdecastañal, Viescabozada y Villoria. P'aprovechar la fuercia del ríu (qu'en namái 5 km. de cursu baxa dende los 800 m. d'altitú hasta los 300) taba jalonado por venticinco molinos hidráulicos.<ref>''Gran Enciclopedia Asturiana'', s.vv. «Riomontán», «Villoria» y «Villoria, San Nicolás de». [http://villaflaviana.blogspot.com.es/2012/08/vista-xeneral-del valle-de-villoria.html Historia y vistes de Villoria].</ref> Cuando se fixo'l [[Catastru del Marqués de la Ensenada|Catastru d'Ensenada]], a mediaos del [[Sieglu XVIII|XVIII]], yera titular del señoríu'l II marqués de Campu Sagrao, José Manuel Bernaldo de Quirós, y «como tal, tenía la facultá de nomar los cargos de xusticia. Percibía en razón de señoríu 1.000 reales de vellón al añu. Camposagráu yera tamién el mayor hacendado del cotu, según resultó de les averiguaciones feches pa la [[Única Contribución]] na parroquia de San Nicolás. Envalorar en 5.769 reales, 20 maravedinos y un terciu'l productu de les sos tierres, en 212 reales y 25 maravedinos y mediu la renta de los sos horros y paneres, en 176 la de los molinos fariñeros, en 220 la renta de los foros perpetuos, en 660 reales el valor de los diezmos que percibía y en 1.000 los derechos de ''vasallaxe'' citaos».<ref>Gonzalo Anes y Álvarez de Castrillón, [https://books.google.es/books?id=9qzJyviuVJwC&pg=PA34#v=onepage&q&f=false ''Los señoríos asturianos: discursu lleíu'l día 14 d'avientu de 1980 nel actu de la so receición pública'' (Madrid, Real Academia de la Historia, 1980), p. 34].</ref>

En Villoria teníen los Quirós un [[Palaciu de Camposagráu (Villoria)|palaciu]] que permaneció na familia hasta bien entráu'l [[sieglu XX]].<ref>El Palaciu de Villoria perteneció a los marqueses de Campu Sagrao hasta'l VIII titular, y de ésti heredar la so fía [[Ana Germana Bernaldo de Quirós|Ana Germana Bernaldo de Quirós y Muñoz]], I [[Marquesáu de Atarfe|marquesa de Atarfe]], que finó precisamente nesti palaciu'l 11 de setiembre de 1934. Dempués de los díes d'esta señora y por legáu so foi casa rectoral, y más tarde foi casi totalmente baltáu pa faer viviendes, polo qu'apenes queden restos de la so fábrica orixinal: entá se reconocen los trés arcos escarzanos que formaben el pórticu d'accesu.</ref> Yeren [[Patronatu de legos|patronos]] de la vecina [[Ilesia de San Nicolás (Villoria)|ilesia de San Nicolás]], onde teníen enterramientos, y [[Presentación de beneficios|presentaben el so curato]]. Nun se debe confundir esti [[Beneficiu eclesiásticu|beneficiu]] curáu cola dignidá de ''abá de Villoria'', que yera una prebenda de la [[Catedral d'Uviéu]].<ref name="abá" />

== Mayoralgu y orde socesoriu ==
[[Ficheru:Palaciu_Marques_Campusagrau_Mieres.jpg|thumb|250px|[[Palaciu de Camposagráu (Mieres)|Palaciu de Camposagráu de Mieres]], actual sede del Institutu d'Enseñanza Secundaria «Bernaldo de Quirós».]]

El concesionariu del marquesáu yera X posesor d'un [[mayoralgu]] fundáu'l 18 d'abril de 1474 por Iván Bernaldo de Quirós, el so sestu güelu, guarda y vasallu del rei [[Enrique IV de Castiella|Enrique IV]], con [[Facultá real|Facultá]] qu'esti-y dio'l 28 de xineru anterior.<ref>Por aciu escritura qu'autorizó l'escribán Álvaro González de Noreña. Esti mayoralgu yera'l segundu n'antigüedá de los fundaos nel [[Asturies|Principáu]], namái precedíu pol de la [[Palaciu de Meres|casa de Meres]], fundáu l'añu anterior por Gonzalo Rodríguez d'Argüelles. Margarita Cuartes Rivero, ''Uviéu y el Principáu d'Asturies a fines de la Edá Media'' (Uviéu, Institutu d'Estudios Asturianos, 1983), p. 24.</ref> El mayoralgu tenía asientu principal na que daquella se llamaba «[[Palaciu de Camposagráu (Mieres)|Casa Nueva]]», sita nel barriu de [[Villa de riba]], arrabalde de la villa de [[Mieres del Camín]], güei sede del Institutu d'Educación Secundaria «Bernaldo de Quirós». El fundador del mayoralgu heredó esti palaciu como parte d'una meyora fundada hacia 1435 por Xuan Bernaldo de Quirós, el so güelu.<ref>Dellos xenealoxistes tomen esta meyora testamentaria pola primitiva fundación del mayoralgu, pero paez que nun tenía calter venceyar. El testamentu d'esti Xuan (o Iván) Bernaldo de Quirós suelse datar en 1441, pero tuvo que ser anterior pos el otorgante morrió ente 1434 y 1436 según Jesús Antoniu González Calle, [http://www.unioviedo.es/reunido/index.php/TSP/article/download/9425/9239 «¿Qué foi de Gonzalo Bernaldo de Quirós el Bastardu?» en ''Territoriu, Sociedá y Poder'' nᵘ 2 (2007, páxs. 275-296)], p. 280.</ref> Esti Xuan Bernaldo sirvió a los reis [[Enrique III de Castiella|Enrique III]] y [[Xuan II de Castiella|Xuan II]] y edificó la Casa Nueva» a partir d'una torre presistente de planta circular.<ref>Torre defensiva que foi construyida escontra'l [[sieglu XIII]] xunto a una ponte que cruciaba'l [[río Caudal]], pa vixilar el pasu y cobrar los derechos de [[pontazgo]]. Conocemos el so aspeutu por una fotografía antigua del Sr. Muñiz publicada na obra d'Aurelio del Llano Roza de Ampudia, [https://books.google.es/books?hl=es&id=bG7jjbModz8C&pg=pa397#v=onepage&q&f=false ''Guapures d'Asturies, d'Oriente a Occidente'' (Uviéu, 1928), p. 397]. Nella ve'l so sector oriental, que taba exentu, ente que l'opuestu «foi aprovecháu como muriu de zarru del propiu palaciu», quiciabes porque escontra l'oeste «tuviera la puerta principal del torrexón, lo que dexaría comunicalo col restu del edificiu». Paez un bon esponente del tipu de les torres asturianes de planta circular, «con saeteras y cortexadora. Inclusive, si atendemos a un saliente asitiáu na parte cimera, paez que tenía chimenea, como la [[Conxuntu Históricu de Lluniego|Torre de los Bernaldo de Quirós en Lluniego]] (Uviéu). El conxuntu ta llevantáu a base de mampostería y sillares pa la enmarcación de los vanos. El techu debía de ser de forma cónica, pero a empiezos d'esti sieglu [XX] yá nun lo caltenía». Xosé Lluis Avello Álvarez, ''Les torres señoriales de la baxa Edá Media asturiana'' (Llión, Universidá, 1991), p. 153.
El palaciu barrocu edificar nel XVII y foi remocicáu en 1804. La propiedá permaneció na familia hasta'l 21 de setiembre de 1926, cuando'l VIII marqués de Campu Sagrao vender al Conceyu de Mieres. Daquella apenes quedaben traces de la torre medieval, qu'en 1942 foi sustituyida por otra d'igual volume.</ref>

El I marqués de Campu Sagrao dio poder pa testar el 17 de xunu de 1699 nel so [[Palaciu de Camposagráu (Avilés)|palaciu de las Alas]] d'[[Avilés]] a fe d'Álvaro de Valdés Arango, tando postráu nel llechu y con temblón que-y torgaba roblar, y mandó que lu soterraren na [[Capiya#Seg.C3.BAn el so disposici.C3.B3n na ilesia|capiya mayor]] del [[Conventu de San Francisco (Uviéu)|conventu de San Francisco]] d'[[Uviéu]], [[Patronatu de legos|patronatu]] de la so casa. Fináu'l marqués, nel so nome fixo'l testamentu la so vilba'l 7 d'agostu siguiente na mesma casa y ante el mesmu escribán, qu'autorizó tamién la partición de los sos bienes fecha'l 15 d'ochobre de 1700. Por aciu esta disposición, el marquesáu de Campu Sagrao quedaba amestáu a dichu mayoralgu y por tanto suxetu al so peculiar orde de socesión.

En virtú de los llamamientos fundacionales, el mayoralgu de Campu Sagrao yera d'[[agnación]] rigorosa ya irregular, con un '''orde socesoriu''' que nun contemplaba'l [[derechu de representación]]: retardaba al fíu del primoxénitu premuerto y prefería al tíu, fíu supérstite del causante. De cuenta que, nes socesiones tresversales, cualesquier pariente agnado d'una xeneración anterior tenía meyor derechu a asoceder que los sos «sobrinos», anque estos fueren más próximos al causante o d'una llinia meyor.

El casu de premoriencia del primoxénitu d'esti mayoralgu dio dos veces antes de la creación del marquesáu:

* La primera hacia 1580, cuando morrió en vida del so padre Álvaro Bernardo de Quirós, fíu primoxénitu de Sebastián Bernardo de Quirós ''el Viejo'', señor de la casa de Quirós de Mieres, y de Catalina de Miranda. Dexaba'l fináu fíos habíos del so matrimoniu con Antonia de Labandera. En vista de que la llinia primoxénita quedaba privada de la socesión de la casa, Sebastián ''el Viejo'' fundó en 1585 un nuevu mayoralgu de masculinidad en cabeza del so nietu Francisco, fíu del fináu Álvaro, con asientu nes torres de la [[La Pola Ḷḷena]] y [[Soto (parroquia d'Ayer)|Soto]]. Sebastián morrió en 1590 y nel mayoralgu vieyu asocedió-y Gutierre Bernardo de Quirós, el so fíu segundu, que foi güelu del I marqués de Campu Sagrao. La casa de Ḷḷena y Ayer siguió na descendencia varonil del mayor, y por socesivos entronques amestáronse-y la casa de Benavides en [[Molinaseca]] ([[El Bierzu]]) y la casa y señoríu de [[Lluniego]]. Esta llinia mayor y preterida del llinaxe litigaría pol marquesáu en 1837 (vease [[Marquesáu de Campu Sagrao#Pleitu y saltu de llinia|más embaxo]]). Güei ta representada polos [[Marquesáu d'Argüelles|marqueses d'Argüelles]], [[grandes d'España]].

* El casu repitir a mediaos del XVII cuando premurió al so padre Gutierre Bernaldo de Quirós y Miranda, fíu primoxénitu de Sebastián Bernaldo de Quirós y Ordóñez ''el Mozu'', señor de la casa de Quirós de Mieres, habíu d'Inés de Miranda y Ponce, la so primer muyer. El fináu taba casáu con Melchora de Prada y dexaba siquier un fíu. El señor de la casa coles mesmes, Sebastián Bernaldo de Quirós ''el Mozu'' —que yera fíu y socesor del Gutierre citáu nel casu anterior, y nietu de Sebastián ''el Viejo''— fixo como'l so güelu: fundó nuevu mayoralgu regular «de terciu y quintu» en cabeza del so nietu mayor, Gonzalo Bernaldo de Quirós y Prada, quitáu d'asoceder nel venceyu principal. Dempués de los díes de Sebastián ''el Mozu'', asocedió na casa'l mayor de los sos fíos supérstites, llamáu tamién Gutierre (como'l primoxénitu), y nacíu d'Eulalia de las Alas, la so segunda muyer. Esti Gutierre foi'l I marqués de Campu Sagrao. Gonzalo Bernaldo de Quirós y Prada tuvo'l mayoralgu que-y fundó'l so güelu y otru venceyu regular fundáu pol so bisagüelu.<ref>Fundaron esti venceyu Gutierre Bernardo de Quirós (y Miranda) y María Ordóñez del Pino, la so muyer, yá citaos, por escritura qu'dieron el 26 d'agostu de 1598 en [[Cabanaquinta]] ([[Ayer]]), a fe de Xuan García, con [[Facultá real|Real Facultá]] de Felipe III dada n'Aranjuez l'añu de 1596. Y fixéron-y agregamientos por otra del 2 de marzu de 1618 y pol so testamentu dau en Villoria'l 2 de xunetu de 1631 a fe de Francisco Castañón. Dempués hubo duldes sobre si estes vinculaciones yeren regulares o siguíen l'orde del mayoralgu vieyu. El señoríu de Viñayo, adquiríu polos otorgantes, tener por suxetu al primitivu. Pero como herederu de los venceyos regulares, a Gonzalo Bernaldo de Quirós y Prada asignáronse-y ciertos bienes por aciu escritura de transaición que pasó n'Uviéu ante l'escribán Lluis López de la Corrolada'l 4 de xunu de 1646.</ref> Casó con Sabela Ordóñez, la so delda, de la casa d'[[El Pino (Ayer)|El Pino]] nel conceyu d'[[Ayer]], y tuvo d'ella por fíos a María Jacinta, monxa en [[Conventu de Santa Clara (Uviéu)|Santa Clara d'Uviéu]], y a Francisco Bernardo de Quirós y Prada, [[maestrescuela]] de la [[Catedral de Lleón]] y cura de [[Noreña (parroquia)|Noreña]], que al morrer el so padre asocedió nos sos bienes y tuvo por curador al marqués, el so tíu güelu, a quien dempués movió pleitu en devanéu pol mayoralgu vieyu de Quirós.<ref>Toles instancies refugar el mayoralgu antiguu y principal de los Quirós, polo que namái tuvo —como'l so padre— los venceyos regulares. La primer sentencia foi dictada n'Uviéu'l 6 d'ochobre de 1673 pol Llicenciáu Lluis Barona Saravia ([[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 24.468, pieza 2ª, ff. 121r-129v) y foi confirmada por sentencies ''de vista'' y ''de revista'' de la [[Real Chancillería de Valladolid]] el 30 de xunu de 1685 y el 23 de marzu de 1686 (ff. 133v-139r de la mesma pieza y legajo).</ref> Dempués de los díes del maestrescuela quedó escastada esta llinia preterida, y los sos venceyos recayeron nel marqués de Campu Sagrao.

El siguiente casu de premoriencia del primoxénitu d'esti mayoralgu producióse yá nel [[sieglu XIX]] y dio llugar a un complicáu pleitu pola socesión del marquesáu y a un saltu na llinia de socesión que se va esponer [[Marquesáu de Campu Sagrao#Pleitu y saltu de llinia|más embaxo]].

== Llista de marqueses de Campu Sagrao ==

{| {{tablaguapa}}
|-
! !! <small>Titular !! <small>Periodu
|-bgcolor="#dddddd"
! colspan="3" | Creación por [[Felipe IV d'España|Felipe IV]]
|-
|<center>I||Gutierre Bernaldo de Quirós de las Alas y Carreño||<center>[[1661]]-1699
|-
|<center>II||José Manuel Bernaldo de Quirós y Huergo||<center>1700-1755
|-
|<center>III||José Manuel Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera||<center>1755-1776
|-
|<center>IV||Francisco Antonio Bernaldo de Quirós y Cienfuegos||<center>1776-1790
|-
|<center>V||José Benito Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera||<center>1791-1792
|-
|<center>VI||[[Francisco Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera]]||<center>1792-1837
|-
|<center>VII||[[José María Bernaldo de Quirós y Llanes]]||<center>1850-1865
|-
|<center>VIII||[[José María Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos]]||<center>1865-1911
|-
|<center>IX||[[Jesús María Bernaldo de Quirós y Muñoz]]||<center>1911-1939
|-
|<center>X||Luis Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano||<center>1953-1966
|-
|<center>XI||Iván Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques||<center>1997-güei
|}

== Árbol xenealóxicu ==
{|{{tablaguapa}} border="1" align="right"
|-
!width="70%"| Marqueses de Campu Sagrao
|-style="background-color:#FFFFFF;"
| align="center" |
{{lleenda|#CCCCFF|[[Propiedá|Titulares]]|cantu|vertical=0}}
{{lleenda|#faa|[[Pretendiente]]s|cantu|vertical=0}}
|-
|}

<center><div align=center style="padding: 0.5em; font-size:90%;">
{{familytree/start}}
{{familytree | | | | | | | | |a|a=[[Sebastián Bernaldo de Quirós el Viejo|Sebastián Bernaldo de Quirós<br />''el Viejo'',<br />señor de Villoria]]<br /><small>(† c. 1590)</small>}}
{{familytree | |,|-|-|-|-|-|-|-|+|-|-|-|-|-|-|-|.|}}
{{familytree |a| | | | | |ba| | | | | |ca|a=[[Álvaro Bernaldo de Quirós y Miranda|Álvaro Bernaldo de Quirós]]<br /><small>(† c. 1580)</small>|ba=[[Gutierre Bernaldo de Quirós y Miranda|Gutierre Bernaldo de Quirós,<br />señor de Villoria y de Valdeviñayo]]|ca=[[Pedro Bernaldo de Quirós y Miranda|Pedro Bernaldo de Quirós,<br /> I señor de la casa de Villa]]}}
{{familytree | |!| | | | | | | |!| | | | | | | |!|}}
{{familytree |a| | | | | |ba| | | | | |ca|a=[[Francisco Bernaldo de Quirós y Labandera|Francisco<br /> Bernaldo de Quirós,<br />I señor de la casa de la La Pola Ḷḷena]]<br /><small>(† 1657)</small>|ba=[[Sebastián Bernaldo de Quirós y Ordóñez|Sebastián Bernaldo de Quirós,<br />señor de Villoria y de Valdeviñayo]]|ca=[[Manuel Bernardo de Quirós y Buelta|Manuel Bernaldo de Quirós,<br />II señor de la casa de Villa]]}}
{{familytree | |!| | | | | | | |!| | | | | | | |!|}}
{{familytree |a| | | | | |ba| | | | | |ca|a=[[Álvaro Bernaldo de Quirós y Benavides]]<br /><small>(1606-1624)</small>|ba=[[Gutierre Bernaldo de Quirós y de las Alas|Gutierre Bernaldo de Quirós,<br />I marqués de Campu Sagrao]]<br /><small>(† 1699)</small>|estilocaja_ba =background-color:#CCCCFF|ca=[[Martín Bernardo de Quirós y Lamadrid|Martín Bernaldo de Quirós,<br />III señor de la casa de Villa]]<br /><small>(† 1686)</small>}}
{{familytree | |!| | | | | | | |!| | | | | | | |!|}}
{{familytree |a| | | | | |ba| | | | | |ca|a=[[Felipe Bernardo de Quirós|Felipe Bernaldo de Quirós,<br />señor de Lluniego <small>y II de la casa de la La Pola Ḷḷena</small>]]<br /><small>(1624-1699)</small>|ba=[[José María Bernaldo de Quirós y Bernaldo de Quirós|José María Bernaldo de Quirós,<br />II marqués de Campu Sagrao]]<br /><small>(1679-1755)</small>|estilocaja_ba =background-color:#CCCCFF|ca=[[Martín Bernardo de Quirós y Junco|Martín Bernaldo de Quirós,<br />IV señor de la casa de Villa]]<br /><small>(1670-1737)</small>}}
{{familytree | |!| | | | | | | |!| | | | | | | |!|}}
{{familytree |a| | | | | |ba| | | | | |ca|a=[[Álvaro Bernaldo de Quirós y Benavides|Álvaro Bernaldo de Quirós,<br />IV señor de la casa de la La Pola Ḷḷena]]<br /><small>(† 1734)</small>|ba=[[José Manuel Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera|José Manuel Bernaldo de Quirós,<br />III marqués de Campu Sagrao]]<br /><small>(1706-1766)</small>|estilocaja_ba =background-color:#CCCCFF|ca=[[Andrés Bernaldo de Quirós y Valdés|Andrés Bernaldo de Quirós,<br />V señor de la casa de Villa]]<br /><small>(1695-¿?)</small>}}
{{familytree | |!| | | | | | | |!| | | | | | | |!|}}
{{familytree |a| | | | | |ba| | | | | |ca|a=[[José Manuel Bernaldo de Quirós Benavides|José Manuel Bernaldo de Quirós,<br />V señor de la casa de la La Pola Ḷḷena]]<br /><small>(1690-¿?)</small>|ba=[[Francisco Antonio Bernaldo de Quirós y Cienfuegos|Francisco Antonio Bernaldo de Quirós,<br />IV marqués de Campu Sagrao]]<br /><small>(1733-1790)</small>|estilocaja_ba =background-color:#CCCCFF|ca=[[Tomás Bernaldo de Quirós y Miranda|Tomás Bernaldo de Quirós,<br />VI señor de la casa de Villa]]<br /><small>(1721-1792)</small>}}
{{familytree | |!| | | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | |)|-|-|.|}}
{{familytree |a| |bb| |ba| |bc| |ca| |da|a=[[Tomás Francisco Bernaldo de Quirós Benavides|Tomás Francisco Bernaldo de Quirós,<br />señor de Lluniego]]<br /><small>(1721-1792)</small>|bb=[[Antonio María Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera|Antonio María Bernaldo de Quirós,<br />conde de Sobequén]]<br /><small>(1759-1789)</small>|ba=[[José Benito Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera|José Benito Bernaldo de Quirós,<br />V marqués de Campu Sagrao]]|estilocaja_ba =background-color:#CCCCFF|bc=[[Francisco Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera|Francisco Bernaldo de Quirós,<br />VI marqués de Campu Sagrao]]<br /><small>(1763-1837)</small>|estilocaja_bc =background-color:#CCCCFF|ca=[[Xuan de Dios Bernaldo de Quirós y Navia Arango|Xuan de Dios Bernaldo de Quirós,<br />VII señor de la casa de Villa]]<br /><small>(1763-1819)</small>|da=[[Marcos Bernaldo de Quirós y Navia Arango]]<br /><small>(† 1845)</small>|estilocaja_da =background-color:#faa}}
{{familytree | |!| | | |!| | | | | | | | | | | |!|}}
{{familytree |a| |ba| | | | | | | | | |ca|a=[[Antoniu Vicente Bernaldo de Quirós Benavides|Antonio Bernaldo de Quirós,<br />señor de Lluniego]]<br /><small>(1749-¿?)</small>|ba=[[Antonio María Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos|Antonio María Bernaldo de Quirós,<br />VI marqués de Santiago]]<br /><small>(1788-1836)</small>|ca=[[José María Bernaldo de Quirós y Llanes|José María Bernaldo de Quirós,<br />VII marqués de Campu Sagrao]]<br /><small>(1809-1865)</small>|estilocaja_ca =background-color:#CCCCFF}}
{{familytree | |!| | | |)|-|-|-|v|-|-|-|.| | | |!|}}
{{familytree |a| |bb| |ba| |bc| |ca|a=[[Francisco Bernaldo de Quirós Benavides y Bermúdez|Francisco Antonio Bernaldo de Quirós,<br />señor de Lluniego]]<br /><small>(1793-1861)</small>|estilocaja_a =background-color:#faa|bb=[[Antoniu Hipólito Bernaldo de Quirós y Colón de Larreátegui|Antoniu Hipólito Bernaldo de Quirós,<br />VII marqués de Santiago]]<br /><small>(1809-1848)</small>|estilocaja_bb =background-color:#faa|ba=[[Pedro Pablo Bernaldo de Quirós y Colón de Larreátegui|Pedro Pablo Bernaldo de Quirós,<br />VIII marqués de Santiago]]<br /><small>(1811-1875)</small>|estilocaja_ba =background-color:#faa|bc=[[Carlos Bernaldo de Quirós y Colón de Larreátegui|Carlos Bernaldo de Quirós,<br />IX marqués de Santiago]]<br /><small>(1812-1885)</small><br /><small>[[marquesáu de Santiago|Con socesión]]</small>|ca=[[José María Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos|José María Bernaldo de Quirós,<br />VIII marqués de Campu Sagrao]]<br /><small>(1840-1911)</small>|estilocaja_ca =background-color:#CCCCFF}}
{{familytree | |!| | | | | | | | | | | | | | | |!|}}
{{familytree |a| | | | | | | | | | | | | |ca|a=[[Xosé Bernaldo de Quirós y Pion]]<br /><small>(1817-1901)</small><br /><small>Con socesión nos [[marquesáu d'Argüelles|marqueses d'Argüelles]]</small>|ca=[[Jesús María Bernaldo de Quirós y Muñoz|Jesús María Bernaldo de Quirós,<br />I marqués de Quirós ya IX de Campu Sagrao]]<br /><small>(1871-1939)</small>|estilocaja_ca =background-color:#CCCCFF}}
{{familytree | | | | | | | | | | | | | | | | | |!|}}
{{familytree | | | | | | | | | | | | | | | | |a|a=[[Luis Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano|Luis Bernaldo de Quirós,<br />II marqués de Quirós y<br />X de Campu Sagrao]]<br /><small>(1917-1996)</small>|estilocaja_a =background-color:#CCCCFF}}
{{familytree | | | | | | | | | | | | | | | | | |!|}}
{{familytree | | | | | | | | | | | | | | | | |a|a=[[Iván Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques|Iván Bernaldo de Quirós,<br />III marqués de Quirós y<br />XI de Campu Sagrao]]<br /><small>(n. 1956)</small>|estilocaja_a =background-color:#CCCCFF}}
{{familytree | | | | | | | | | | | | | | | | | |!|}}
{{familytree | | | | | | | | | | | | | | | | |a|a=[[Iván Bernaldo de Quirós y Díaz-Agero]]<br /><small>(n. 1992)</small>}}
{{familytree/end}}
</center>

== Historia xenealóxica ==
{{Retayar Imaxe |Imaxe =
Decoració ceràmica a Capitania General de Barcelona - Francisco Xosé Bernaldo de Quirós.JPG
|bSize = 350
|cWidth = 250
|cHeight = 210
|oTop = 22
|oLeft = 53
|Description = Armes de [[Francisco Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera]], VI marqués de Campu Sagrao, nel [[Paséu de Colón (Barcelona)#Capitanía Xeneral|Palaciu de la Capitanía Xeneral]] de [[Barcelona]], antiguu conventu de la Mercé.
}}
{{Retayar Imaxe |Imaxe =
Oviedo 12 Palacio de Camposagráu by-dpc.jpg
|bSize = 263
|cWidth = 250
|cHeight = 170
|oTop = 0
|oLeft = 13
|Description = El [[Palaciu de Camposagráu (Uviéu)|palaciu de los Marqueses de Campu Sagrao]] na antigua plaza de la Fortaleza d'[[Uviéu]] (güei plaza de Porlier). Dende mediaos del XIX foi sede de la [[Real Audiencia]] d'esta ciudá. Güei ser del [[Tribunal Superior de Xusticia del Principáu d'Asturies]].
}}

=== Señores de Villoria ===

=== Concesionariu del marquesáu ===
El primer '''marqués de Campu Sagrao''' foi<p>
'''•''' [[Gutierre Bernaldo de Quirós de las Alas y Carreño]], señor de [[Villoria (Llaviana)|Villoria]], de [[Viñayo|Valdeviñayo]] y de [[Torrestío]], alguacil mayor d'Uviéu con vara de [[Rexidor perpetuu|rexidor]], [[alférez mayor]] d'Avilés, capitán de milicies d'esti conceyu, [[correxidor]] de [[Burgos]] y de [[Madrid]].

==== Ascendencia y mayoralgos ====
[[Ficheru:Camino_Real_del_Puerto_de_la_Mesa.jpg|thumb|250px|Dende la Baxa Edá Media, los Quirós teníen tierres y ganáu en [[Babia]]. El so patrimoniu arredondiar col [[señoríu xurisdiccional]] de la villa de [[Torrestío]] y cola posesión de [[portalgu|portalgos]] y [[Rexidor perpetuu|oficios de reximientu]] na zona. Estos privilexos reportáben-yos poder municipal y mayores cuotes d'aprovechamientu de les camperes [[comunales]]. Na imaxe, el [[Camín Real del Puertu de la Mesa|Camín Real]] pasa de Torrestío a [[Asturies]] al traviés del Puertu de La Mesa.]]

Yera fíu de Sebastián Bernaldo de Quirós y Ordóñez ''el Mozu'', señor de Villoria y de Viñayo y de les cases de [[Palaciu de Camposagráu (Mieres)|Mieres]] y [[Cabanaquinta]],<ref>Sebastián ''el Mozu'' foi'l primer posesor del venceyu de Cabanaquinta, fundáu polos sos padres, al qu'amestó dellos oficios perpetuos pol so testamentu fechu n'Uviéu'l 28 de marzu de 1638 ante Roque Ortiz. Y fundó otru mayoralgu de terciu y quintu y de socesión regular en cabeza del so difuntu fíu primoxénitu.</ref> que nació poco primero de 1590 y mercó el alguacilazgo d'Uviéu en 1635,<ref>L'oficiu perpetuu d'alguacil mayor d'Uviéu, con vara de rexidor, foi ayenáu pola [[Conseyu de Facienda Real Facienda]] en 1635, al preciu de 3.000 ducaos, en favor de Sebastián Bernaldo de Quirós y Ordóñez ''el Mozu''. M.ª Ángeles Faya Díaz, [http://hispania.revistas.csic.es/index.php/hispania/article/download/235/237 «Gobiernu municipal y venta d'oficios na Asturies de los sieglos XVI y XVII» en ''Hispania'', LXIII, nᵘ 213 (2003, páxs. 75-136)], p. 135.</ref> y d'Eulalia de las Alas, la so segunda muyer,<ref>En primeres nupcias, Sebastián Bernaldo de Quirós ''el Mozu'' casó con Inés de Miranda y Ponce, fía de los señores de Valdecarzana. D'esti matrimoniu tuvo por fíu primoxénitu a otru Gutierre Bernaldo de Quirós (hermanu consanguíneu del Gutierre de que tratamos). El primoxénitu casó y tuvo hijo pero premurió al so padre, polo que nun algamar a asocede-y, nin la so prole pudo heredar el mayoralgu vieyu sinón namái los venceyos regulares.</ref> señora de les cases de [[Palaciu de Camposagráu (Avilés)|les Alas]] y Cascos na villa d'[[Avilés]] y de la casa de Carreño de [[Priendes]]. Nieto de Gutierre Bernaldo de Quirós, natural de Mieres, señor de Villoria y de Viñayo y del mayoralgu vieyu de Quirós, qu'en 1598 fundó'l venceyu de [[Cabanaquinta]], y de María Ordóñez del Pino, de la casa del so apellíu en [[Ayer]]; y maternu de Benitu de Carreño y Alas, señor de la casa de Priendes, [[rexidor perpetuu]] d'[[Uviéu]] y del conceyu de [[Carreño]], y de Catalina de las Alas ''la Moza'', señora de les cases de las Alas y Cascos d'Avilés y [[Patronatu de legos|patrona]] del [[Monesteriu de La nuesa Señora de la Mercé de Raíz|monesteriu de Raigaños]] en [[Castrillón]].

En 1671 Gutierre asocedió nos venceyos de la so madre, qu'incluyíen l'oficiu d'[[alférez mayor]] d'[[Avilés]].<ref>L'oficiu perpetuu d'alférez mayor d'Avilés, con vara de [[Rexidor perpetuu|rexidor]] d'esta villa y conceyu, foi ayenáu pola Real Facienda en 1558, al preciu de 700 ducaos, en favor de Martín de las Alas, señor de la casa del so apellíu, güelu de Catalina de las Alas ''la Moza'' (yá citada, güela materna del I marqués). M.ª Ángeles Faya Díaz, [http://hispania.revistas.csic.es/index.php/hispania/article/download/235/237 op. cit.], p. 130.</ref> Y por la incidencia socesoria qu'enriba s'espunxo, recayó nél el mayoralgu vieyu, que portaba los trés señoríos que tenía. Yera [[rexidor perpetuu]] de [[Babia|Babia de Yuso]], onde —arriendes de la xurisdicción de [[Torrestío]]—<ref>La villa de Torrestío, perteneciente al actual conceyu de [[San Emiliano (Llión)]], yera cabeza d'un cotu señorial que tuvieron los Quirós dende'l [[sieglu XV]] y nel que tamién teníen bienes los Miranda. Bien violentes fueron «les lluches banderizas protagonizaes ente los llinaxes asturianos de Quirós y Miranda a fines del Medievu, polos intereses que dambos teníen nel cotu de Torrestío. Nel añu 1499 Diego de Miranda, vecín del conceyu de Grau, acusa a Gonzalo Bernaldo de Quirós, vecín del conceyu de Ḷḷena, d'usurpa-y, dende una casa y torre qu'illegalmente construyera en Torrestío, la parte y los frutos que por derechu -y correspondíen naquel llugar. Un añu más tarde, el Miranda vuelve denunciar al Quirós, esta vegada pola ocupación qu'ésti llevó a cabu d'una facienda so sita nel citáu cotu, de la cual entá nun pudo percibir nada ''por non poner con él en deferençias y alborotar la tierra, de que podríen siguise munchos ruydos y escándalos y muertes de honbres''...» Pablo García Cañón, [http://revistas.um.es/mimemur/article/download/103361/98341 «Enfrentamientos interseñoriales nel monte occidental lleonesa a fines de la Edá Media» en ''Miscelánea Medieval Murciana'' nᵘ XXXIII (2009, páxs. 55-76)], p. 60-61.<br />
En 1667 taba en pleitu'l dominiu del marqués sobre esti cotu, y la villa y vecinos de [[Torrestío]] solicitaron al [[Conseyu de Castiella]] qu'[[Avocación|avocase]] la conocencia del asuntu ([[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 25.860, exp. 1). La xurisdicción debió de ser [[Incorporación de señoríos incorporada]] pola Corona non muncho dempués.</ref> tenía muncha facienda y ganáu.<ref>Sostién M.ª Ángeles Faya «qu'unu de los motivos de les compres de reximientos n'Asturies foi, ensin dulda, la posibilidá d'aprovechase de comunales y camperes, especialmente nos conceyos de monte.» Y precisa que «la compra de reximientos en Babia de Yuso y de Suso que tan frecuentemente realicen los Miranda, los Flórez y los Bernaldo de Quirós tamién hai qu'interpretala nesti sentíu.» ([http://hispania.revistas.csic.es/index.php/hispania/article/download/235/237 op. cit.], p. 98, testu y nota 72).<br />
Sobre estos intereses, el marqués sostuvo un pleitu colos conceyos de [[Riolago]] y [[Truébano]], güei integraos tamién nel de [[San Emiliano (Llión)|San Emiliano]]. Siguióse ante la [[Chancillería de Valladolid]], que dictó [[Real Provisión]] en xineru de 1669. Obra na so [[Archivu de la Real Chancillería de Valladolid|Archivo]], Rexistru de Ejecutorias, caxa 2.922, nᵘ 29.</ref> Y tenía tamién casa principal n'Uviéu, na cai de la Platería.<ref>Nel padrón municipal d'Uviéu de 1670 (al foliu 66 vueltu) figura asitiáu na cai de la Platería: «D. Gutierre Bernardo de Quirós, Marqués de Campu Sagrao, mayoralgu de les cases de Quirós, Alas, Huergo y Carreño, correxidor de la ciudá de Burgos, hijodalgo. D. Manuel, el so fíu, hijodalgo». Nel padrón de 1664 figura tamién el mesmu D. Gutierre, «Marqués de Campu Sagrao y dueñu de la mesma casa, hijodalgo».</ref>

==== Los conventos de la Mercé de Raigaños y Sabugo ====

Señala'l [[Ángel Garralda García|P. Garralda]] que la [[Orde de la Mercé|Orde Militar de la Mercé]] foi fundada en Barcelona por [[Pedro Nolasco]] «unos años dempués de que [[Francisco d'Asís]] dexara les les buelgues de la so probeza naquella ciudá» y que «tamién a Raigaños lleguen los mercedarios poles buelgues del franciscanismo».<ref>[[Ángel Garralda García]], ''Avilés: la so fe y les sos obres'' (Avilés, 1970), p. 265. Los capítulos XXII y XXIII d'esta obra (páxs. 265-287) tán dedicaos a la Orde de la Mercé en Raigaños (1461-1700) y en Sabugo, y constitúin la fonte fundamental sobre estos conventos mercedarios, patronatu de los marqueses de Campu Sagrao.</ref> N'efeutu, el conventu de Santa María de Raigaños nel conceyu de [[Castrillón]] —llamáu xeneralmente [[monesteriu]] por topase en desiertu— foi fundación de los flaires menores de San Francisco, quien a mediaos del sieglu XV determinaron abandonalo, probablemente por causa del so allugamientu. Y en 1461 pasó a manes de la Mercé Calzada como filial del conventu de Valladolid, anque nun foi habitáu por esta Orde hasta ventidós años dempués.

La primitiva fundación del cenobiu en favor de los franciscanos, ente los años 1413 y 1420, foi debida a Fernando González d'Uviéu, vecín d'Avilés, quien tresmitió'l patronatu a la so descendencia. Foi'l so nietu Martín González d'Uviéu quien, como patronu del conventu, dio posesión d'él a los mercedarios que vinieron ocupalo en 1483. Entá vivía esti señor en 1508, y tuvo casáu con María de las Alas, fía d'esta pernomada familia avilesina que tenía'l patronatu de la capiya de las Alas allegante a l'antigua ilesia parroquial de San Nicolás.<ref>Esta María de las Alas yera fía d'Alonso de las Alas, patronu o padronero de la capiya, y de María Estébanez, la so muyer, y hermana de Rodrigo de las Alas ''el Más Viejo'', de quien provinieron los demás Alas ''Padroneros'' de la capiya, ente que los descendientes d'ella —que llevaron el so mesmu apellíu magar tener varonía Uviéu— fueron conocíos como les Alas ''de la sola Ilesia''.</ref> Los sos descendientes llevaron l'apellíu Alas y tuvieron el patronatu del monesteriu de Raigaños. Fueron padres de Hernando de las Alas ''el Viejo'', que fundó'l mayoralgu d'esta casa por escritura del 12 de xunetu de 1545, y morrió'l 26 del mesmu mes baxu testamentu del día anterior. Ta soterráu na Capiya Antigua o de las Alas o de Camposagráu, de l'antigua ilesia de San Nicolás d'Avilés, güei de los PP. Franciscanos, llau del Evanxeliu. Foi «Alférez Mayor d'Avilés, Alcayde del Castiellu de San Xuan, á la entrada del Puertu de dicha villa», continuu de los Reis Católicos, arrendador del Salín d'Avilés (1511), procurador na Xunta Xeneral del Principáu y comisionado por ella en 1521 pa recibir al correxidor Pedro Zapata. Sirvió al Emperador como capitán nes guerres con Francia, y dempués con dos naves propies, coles que pasó a Italia y topóse na Xornada de Túnez. Y esti Hernando ''el Viejo'' foi bisagüelu de Catalina de las Alas ''la Moza'', qu'asocedió na so casa y patronatu, yá citada como güela materna del I marqués de Campu Sagrao.

==== Matrimoniu y fíos ====

Gutierre Bernaldo de Quirós casó con Ana Bernaldo de Quirós y Huergo (o Güergo), la so prima segunda, señora de la casa de Huergo na parroquia de [[La Collada (Siero)|La Collada]] y de la torre de [[Santa Marina de Cuquiellos Santa Marina]],<ref>La torre de Santa Marina yera un torrexón defensivu medieval, desapaecíu antes del sieglu XIX. Tomaba'l so nome de la parroquia sierense de Santa Marina de Cuquiellos, onde aniciaba. Nun-y la debe confundir col [[Palaciu de Camposagráu (Siero)|palaciu de les Villa Hevia]], sito na mesma parroquia y que tamién por matrimoniu recayó nuna llinia menor de los Bernaldo de Quirós: precisamente na del palaciu de Villa (Llangréu), na col tiempu acabaría recayendo'l marquesáu de Campu Sagrao.</ref> dambes nel conceyu de [[Siero]], que testó n'Uviéu'l 6 de xineru de 1691 ante Francisco Lapuerta Ribera. Sobrevivió al so home siquier hasta 1709, añu en que figura nun pleitu.<ref>Litigaba con Sebastián Bernaldo de Quirós, vecín d'Uviéu. Siguióse'l pleitu ante la [[Chancillería de Valladolid]], que dictó ejecutoria en setiembre de 1709, obrante na so [[Archivu de la Real Chancillería de Valladolid|Archivo]], Rexistru de Ejecutorias, caxa 3.127, nᵘ 98. El contrariu debía de ser Sebastián Bernardo de Quirós Benavides y Miranda, señor de Lluniego (fíu de [[Felipe Bernardo de Quirós|Felipe]], l'autor del ''Cortil'').</ref> Yera fía de Sebastián Bernardo de Quirós Lorenzana, [[caballeru de Santiago]], que sirvió nel [[Sitiu de Fuenterrabía|Sitiu de Fuenterrabía (1638)]] y qu'en 1672 litigaba xunto col so xenru'l marqués contra'l conceyu de [[Ḷḷena (Asturies)|Ḷḷena]],<ref>Siguióse esti pleitu ante la [[Real Chancillería de Valladolid]] y obra na so [[Archivu de la Real Chancillería de Valladolid|Archivo]], Pleitos Civiles, Escribanía d'Alonso Rodríguez (Finaos), caxa 2.149, nᵘ 1.</ref> y d'Antonia Bernardo de Quirós y Huergo, señora de dicha casa; nieta de Francisco Bernardo de Quirós, natural y señor de la casa de la La Pola Ḷḷena, y d'Ana Bernardo de Quirós, la so segunda muyer, y materna de Diego Bernardo de Quirós Lorenzana y de Melchora de Huergo, la so segunda muyer, señora d'esta casa.<ref>Melchora de Güergo de la mesma foi fía y heredera d'Alonso de Güergo Valdés, señor de la Casa de Güergo y torre de Santa Marina, y d'Ana Flórez Estrada, la so muyer, fía de Fernando d'Estrada, según refier el ''Cortil de Lluniego'' (p. 116)</ref>

Estos cónyuges fueron soterraos na [[Capiya#Según la so disposición na ilesia|capiya mayor]] del [[Conventu de San Francisco (Uviéu)|conventu de San Francisco d'Uviéu]] y tuvieron trés fíos:
# José Manuel Bernaldo de Quirós, el primoxénitu, que sigue.
# María Antonia Bernaldo de Quirós, que casó con Lope de Xuncu, el so sobrín segundu, señor de la villa de [[Carrandi]] y [[palaciu de Gobiendes]] nel conceyu de [[Colunga]], y de la casa y torre de [[Leces|San Esteban de Leces]] nel de [[Ribeseya]]. Lope taba viudu de María Antonia de Lamadrid,<ref>María Antonia de Lamadrid yera señora de les cases de Dosal y [[Quintanilla (Lamasón)|Quintanilla]] nel valle de [[Lamasón]], [[Asturies de Santillana]]. Del so matrimoniu con Lope de Xuncu tuvo por fía única a Bernarda Antonia de Xuncu, qu'asocedió nos mayoralgos maternos y casó con Xuan Francisco de Campuzano, II [[Condáu de Mansilla|conde de Mansilla]], con socesión.</ref> y yera fíu y socesor de Gonzalo Ruiz de Xuncu y de Margarita d'Estrada y Manrique, fía de la mesma del teniente xeneral Antoniu d'Estrada y Manrique de Guevara, correxidor de [[Ciudad Rodrigo]] y de [[Toro (Zamora)|Toro]], alcalde noble de [[Llanes]], y de Xuana Fernández de Cebos, de la casa d'esti apellíu en [[Benia d'Onís]]. D'esti matrimoniu nacieron dos fíos: Ana y Margarita, dambes monxes en San Pelayo d'Uviéu, y dos homes: Gonzalo Ruiz de Xuncu y Bernardo Xosé de Xuncu, que tuvieron socesivamente la casa paterna, quedando ésta na descendencia del segundu.
# Y Catalina Teresa Bernaldo de Quirós, nacida'l 20 de mayu de 1673 en [[Mieres]], onde testó'l 10 de xunu de 1704 ante Simón de Pando. Casó dos veces: primer n'[[Uviéu]] el 17 d'avientu de 1690 con García Alonso de Doriga, señor de la [[Palaciu de Doriga|casa de Doriga]] nel conceyu de [[Salas (Asturies)|Salas]], que nació hacia 1665 y morrió en 1694, fíu de Fernando de Malleza y Doriga, natural y primoxénitu de la casa de Doriga, na que nun asocedió, [[paxe]] del rei [[Felipe IV d'España|Felipe IV]], [[caballeru de Santiago]], escolín de [[Colexu de San Pelayo (Salamanca)|San Pelayo]] de [[Universidá de Salamanca|Salamanca]] y [[rexidor perpetuu]] d'[[Uviéu]], y de Sabela de Malleza y Miranda, señora del cotu de Cortina nel conceyu de Tudela<ref>El [[Señoríu xurisdiccional|cotu xurisdiccional]] de Cortina y Llaneza taba inclusive na parroquia de San Pedro de [[Naves (parroquia d'Uviéu)|Naves]] del antiguu conceyu de Tudela, dempués incorporáu a [[Uviéu]].</ref> y de la casa de [[Maeza]] nel de Salas. En segundes nupcias casó con Miguel Queipo de Llano, señor de les cases d'[[Ardaliz]] en [[Limés]] y Llano o Santa Olaya en [[Cueras]], dambes del conceyu de [[Cangas de Tinéu]], y de les de Villanueva nel de [[Navia (Asturies)|Navia]] y [[Pieros]] n'[[El Bierzu]], fíu de Diego Queipo de Llano y Valcárcel, señor de les cases de Ardaliz, onde nació en 1650, Villanueva y Pieros, [[caballeru de Santiago]], y de María Teresa de Llano y Queipo, de la casa de Santa Olaya. Con fíes de dambos.
<br/>

=== Marqueses de la llinia direuta ===
Al concesionariu asocedió-y en 1700 el so fíu<p>
'''•''' José Manuel Bernaldo de Quirós, '''II marqués de Campu Sagrao''', señor de [[Villoria (Llaviana)|Villoria]], de [[Viñayo]] y de les cases de Quirós, Alas, Huergo y Carreño. Natural, vecín y [[alguacil mayor]] d'[[Uviéu]], notariu mayor de la [[Tribunal de la Santa Cruzada|Santa Cruzada]] d'esta ciudá y obispáu, [[alférez mayor]] d'[[Avilés]], procurador na [[Xunta Xeneral del Principáu]] polos conceyos d'[[Avilés]], [[Pravia]], [[Ḷḷena (Asturies)|Ḷḷena]], [[Ayer]] y [[Carreño]],<ref>Exercía esta múltiple representación en 1705, añu en que figura empadronáu n'Uviéu na cai de la Platería. Tolivar Faes, op. cit., páxs. 76-77.</ref> y tamién [[rexidor perpetuu]] d'esti postreru. Recibió'l bautismu'l 11 de mayu de 1679 en [[Ilesia de Santiso (Uviéu)|Santiso'l Real]] d'Uviéu y morrió en 1755 so testamentu fechu nel so [[Palaciu de Camposagráu (Mieres)|casa de Mieres]] el 24 de xunetu de 1716 a fe d'Antoniu Álvarez Vázquez.<p>

El 19 d'agostu de 1709 fixo información xenealóxica ''erga omnes'' n'Avilés,<ref>Ante Gaspar Ignacio Perdones Luera y Oroz, xuez ordinariu de la villa d'Avilés, quien recibió declaración de testigos a testimoniu del escribán Rodrigo de Mieres Cuervo. Quedó probada l'ascendencia de bandes del marqués hasta los bisagüelos, con detalle de la llexitimidá, calidaes, venceyos y socesión hereditaria de cada llinia. Obra esta infornmación a los ff. 39r al 45r d'autos de la pieza 1ª del expte. nᵘ 2 del leg. 28.446 de Conseyos del [[Archivu Históricu Nacional|AHN]].</ref> y pocu dempués empecipió un pleitu pola casa de [[Figareo (Mieres)|Figareo]].<ref>Mayoralgu con asientu nel llugar y parroquia de Santa María de Figareo del actual conceyu de [[Mieres]] (entós, [[Ḷḷena (Asturies)|Ḷḷena]]). Fundar Diego Bernardo de Quirós Lorenzana, el so bisagüelu maternu-maternu, pol testamentu qu'dio'l 25 de xunetu de 1646 con María de Valdés Alas, la so tercer muyer, a fe del escribán de Ḷḷena Xuan Jiménez. El marqués dio poder a procuradores el 18 de mayu de 1709 ante l'escribán d'Uviéu Francisco de la Ponte Rivera, pa pleitiar la tenuta de dichu venceyu ante la [[Real Chancillería de Valladolid]], y siguió el pleitu dende Uviéu en 1710. Obren los sos autos nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 28.446, exp. 2. La demandada yera Teresa Rosa Bernaldo de Quirós, la so prima carnal, nieta paterna de los fundadores del venceyu y V posesora del mesmu, que tuvo representada por Pedro de Valdés y Trelles, el so home, señor de la casa de Valdés de Xixón. Ganaron los Valdés, en que la so descendencia siguió la casa de Figareo. 36 años dempués, otru Pedro de Valdés, el so nietu y socesor, casaría con una nieta d'esti marqués de Campu Sagrao, como se va dicir al esponer los fíos del III marqués.</ref> Dende 1733 formó parte d'una comisión creada pa allegar fondos a la [[Universidá d'Uviéu]] y qu'en 1737 llogró de S.M. un [[Impuestu|arbitrio]] de mediu real por fanega de sal, con que s'evitó'l so inminente zarru.<ref>Tolivar Faes, op. cit., p. 104. Foi principal impulsor d'esta comisión el doctor Ignacio Menéndez Valdés, presbíteru, a quien la Universidá premió otorgándo-y una cátedra ensin oposición (p. 183).</ref> Litigó tamién pol mayoralgu de Ḷḷena y Ayer, arriendes de morrer ensin descendencia varonil en 1734 Sebastián Bernardo de Quirós Benavides y Miranda, señor d'[[Conxuntu Históricu de Lluniego|Lluniego]], primoxénitu del llinaxe.<ref>Esti Sebastián casara cola señora de [[Zalamillas]], de la que tuvo por fíu al famosu militar y poeta [[Francisco Bernardo de Quirós Benavides]] y otros homes más, pero toos -y premurieron ensin descenedencia: namái-y sobrevivió'l so fía Leonarda, casada col I [[Marquesáu d'Entamu marqués d'Entamu]]. Pol mayoralgu de Ḷḷena y Ayer, que yera de masculinidad, siguióse un pleitu en [[Chancillería de Valladolid|Valladolid]] dende 1736, en que tomaron parte'l marqués d'Entamu, el de Campu Sagrao y Manuel Bernardo de Quirós Benavides, residente en [[Lima]], sobrín carnal del causante, que salió ganador. Obren los autos nel [[Archivu de la Real Chancillería de Valladolid|Archivo de la Chancillería]], Pleitos Civiles, Escribanía de Pérez Alonso (Escaecíos), caxa 143, nᵘ 2.</ref> En 1749 acreditó que-y pertenecíen los [[portalgu|portalgos]] de los dos [[Babia|Babies]].<ref>Saltillo y Jaureguízar (op. cit. 1992, p. 72) y Navia Osorio (op. cit., II, p. 649) atribúin el datu al III marqués.</ref> Esti marqués y la so segunda muyer fueron veceres del famosu médicu [[Gaspar Casal|Casal]].<ref>Antes habíenlo sío del doctor Francisco Dorado, pero «al poco de llegar Casal a Uviéu [1717] ye ésti'l que garrasti a la encoterada familia.» «En 1721 mover a Mieres p'asistir a esta familia, como en 1713 facer el Dr. Francisco Dorado p'atender a la Marquesa.» Tolivar Faes, op. cit., páxs. 104 y 127.</ref><p>

Casó dos veces: primer con Rosa Manuela de Palacios y Prau, que traxo en [[dote]] 30.000 ducaos, según escritura fecho en Santiago de Compostela el 18 d'ochobre de 1697. Esta cantidá nun se terminó de cobrar porque ella morrió llueu ensin prole. Yera fía de Jacinto Gregorio de Palacios y Figueroa de Castro, señor de les cases de Castro y Andeiro, y de María Bernarda de Prado Ulloa Rivadeneira, de los señores de la torre de [[Friol]], tou en [[Galicia]].<p>

Y contraxo segundes nupcias, [[Capitulaciones matrimoniales|capituladas]] en [[Pontevedra]] el 4 d'avientu de 1699 a fe d'Agustín Doval, con Benito Teresa Mariño de Lobera Andrade Sarmiento y Sotomayor, natural de Pontevedra, fía del [[maestre de campu]] Fernando Antoniu Mariño de Lobera Montenegro Andrade y Sotomayor, I [[Marquesáu de la Sierra marqués de la Sierra]], señor de los llugares de la Sierra y Albeos nel conceyu de [[Creciente (Pontevedra)|Creciente]] ([[Pontevedra (provincia)|Pontevedra]]), [[gentilhombre de boca]] de S.M., y d'Inés Enríquez de Monroy, la so primer muyer; nieta del maestre de campo Pedro Mariño de Lobera y Lemos y de Benita de Andrade Sotomayor y Noboa Feijóo, naturales de Pontevedra. Fueron padres de 
# José Manuel Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que sigue, 
# Juan Manuel Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que foi bautizáu en [[Ilesia de Santiso (Uviéu)|Santiso'l Real]] d'[[Uviéu]] el 23 d'abril de 1703 y morrió en [[Madrid]], colación de [[Ilesia de San Martín (Madrid)|San Martín]], el 22 de xineru de 1777.<ref>Saltillo y Jaureguízar, op. cit. 1992, p. 72.</ref> Llogró una canonjía y la dignidá d'abá de Villoria na [[Catedral d'Uviéu|Catedral uvieína]], y dempués foi canónigu y dignidá d'arcedianu de la [[Catedral de Toledo|Metropolitana y Primada de Toledo]]; capellán mayor de les [[Monesteriu de les Descalces Reales (Madrid)|Descalces Reales de Madrid]] y [[sumiller de cortina]] de S.M.
# Fernando Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, qu'asocedió al anterior como canónigu d'Uviéu y abá de Villoria. Dempués de gociar un tiempu d'esta dignidá capitular, la permutó por otra prebenda que llograra Miguel de Xovellanos y Carreño, que la so carga nun podía atender ésti por morar n'Italia.<ref name="abá">Del canónigu Miguel de Xovellanos refier el so sobrín Gaspar que coló a Roma «protexíu pol so pariente'l Cardenal [[Álvaro de Cienfuegos y Villazón|Don Álvaro de Cienfuegos]]», y que «diósele dempués una canonxía na Catedral d'Uviéu; pero bien topáu coles delicies d'Italia, nun quixo volver a ella y la permutó cola abadía de Villoria, beneficiu simple que gociaba Don Fernando de Quirós, hermanu del Marqués vieyu de Campu Sagrao». Gaspar Melchor de Xovellanos, «Memories familiares (1790-1810)», nes sos ''Obres publicaes ya inédites'' (ed. de Miguel Artola, t. V, Madrid, Atles, 1956), p. 207.</ref>
# Gabriel Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que morrió mozu, y 
# María Teresa Gertrudis Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que casó n'Uviéu'l 25 d'abril de 1734 con Baltasar González de Cienfuegos y Casu, o de Casu y Cienfuegos, V [[Condáu de Marcel de Peñalba|conde de Marcel de Peñalba]], señor del conceyu d'[[Allande]]<ref>Esti conde de Peñalba foi'l postreru señor d'Allande, pos en 1753 y tres una serie de pleitos, los sos vasallos llograron la [[Incorporación de señorío|incorporación]] a la Corona y el tantéu de la xurisdicción pol mesmu conceyu.</ref> y del cotu de [[Cazo (llugar)|Cazo]] nel de [[Ponga (Asturies)|Ponga]], [[rexidor perpetuu]] y alcalde mayor de ronda d'Uviéu, [[patronatu de legos|patronu]] de la capiya de San Andrés na [[Ilesia de San Isidoro (Uviéu)|parroquial de San Isidoro el Real]] de dicha ciudá, alguacil mayor d'[[Avilés]], señor del [[Palaciu de Peñalba (Cangas)|palaciu de Valdés]] de la villa de [[Cangas de Tinéu]] y del de [[Sorribas (Piloña)|Sorribas]] en [[Piloña]], torre del Ferrero en [[Gozón]] y cases de Maldonado y Múxica en [[Salamanca]], que nació hacia 1705 y morrió intestado n'Uviéu'l 24 d'ochobre de 1770. María Teresa morrió prematuramente dexando una fía,<ref>María Teresa González de Cienfuegos y Bernaldo de Quirós, bautizada en [[Ilesia de San Isidoro (Uviéu)|San Isidoro d'Uviéu]] el 5 d'abril de 1735, que casó en 1757 con Xosé Antoniu de Llanes Campumanes y Argüelles, hermanu d'[[Alonso Marcos de Llanes Argüelles]], [[arzobispu de Sevilla]].</ref> y el conde casó dos veces más,<ref>La segunda muyer del V conde de Peñalba foi Josefa Velarde y Queipo de Llano, de la que nacieron Rodrigo, el primoxénitu, y otra fía. Morrió Josefa en 1756 y el conde contraxo terceres nupcias con Benito Antonia de Xovellanos y Ramírez, hermana mayor de [[Xovellanos|Gaspar]], a quien asocedió nel [[Casa-Muséu de Xovellanos|mayoralgu familiar]]. Al enviudar Benita en 1770, quedó al cargu de los siete fíos que tuvieron y de los del anterior matrimoniu del conde (la fía del primeru yá taba casada). Cuenta Xovellanos nos sos ''Memories familiares'' que «muertu'l conde D. Baltasar, heredó la casa'l so fíu D. Rodrigo, quien sicasí de contraer matrimoniu, del cual tien llarga descendencia, nun quixo tomar el gobiernu de la so casa y rentes, que güei sigue al cargu de D.ª Benita, viviendo xuníes dambes families, con muncha paz y utilidá recíproques». ''Obres publicaes ya inédites de Don Gaspar Melchor de Xovellanos'', ed. de Miguel Artola, t. V (Madrid, Atles, 1956), p. 209.</ref> y tuvo de la so segunda muyer descendencia masculina en que siguió la casa. Yera hermanu de Josefa Francisca de Cienfuegos, la muyer de Xosé Manuel, de quien se va falar nel intre.
<br/>

En 1755 asocedió'l so fíu<p>
'''•''' José Manuel Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, '''III marqués de Campu Sagrao''', señor de Villoria y de Viñayo y de les cases de Quirós, Alas, Carreño y Huergo. Natural y alférez mayor de la villa d'[[Avilés]], foi bautizáu na [[Ilesia de San Nicolás (Avilés)|parroquial de San Nicolás]] el 12 de setiembre de 1706; finó n'[[Uviéu]] el 10 d'avientu de 1766<ref>[[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 24.468, pieza 11ª, fol. 61v.</ref> so testamentu del anterior día 5 fechu a fe de Xosé Muñiz,<ref>Saltillo y Jaureguízar, op. cit. 1992, p. 72. Amplios pasaxes d'esti testamentu van extractados nes páxs. 68-72. Hai treslláu del mesmu a los ff. 296v al 333 de la pieza 3ª del leg. 24.381 de Conseyos del [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], según a los ff. 74 al 117v d'autos de la pieza 11ª del leg. 24.468 de la mesma seición, y obra tamién como preséu 9ᵘ nel expte. 76 de la Orde de Montesa (d'Antonio Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos).</ref> y recibió sepultura el 12 nel [[Conventu de San Francisco (Uviéu)|conventu de San Francisco]]. Foi alguacil mayor d'[[Uviéu]], notariu mayor de la [[Tribunal de la Santa Cruzada|Santa Cruzada]] d'esta ciudá y obispáu y [[rexidor perpetuu]] del conceyu de Carreño.<p>

En 1755 asocedió al so padre y mandó edificar el suntuosu [[Palaciu de Camposagráu (Uviéu)|palaciu del so títulu]] na uvieína plaza de la Fortaleza (dempués llamada de Porlier), encargando'l proyeutu a los arquiteutos [[Pedro Fernández Lorenzana]] y [[Domingo Suárez Solar]]. En 1757 taba termináu y entró a habitalo cola so muyer. En 1762 alzó a S.M. una súplica sobre'l abasto de carnes d'Uviéu.<ref>Suscrita por otros rexidores de la ciudá, foi tramitada pola Escribanía de Cámara de Carranza, del [[Conseyu de Castiella]], y obra nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 31.628, exp. 7.</ref> En 1764 movió pleitu al [[Xuan Alonso de Navia-Arango y Navia-Osorio|marqués de La Ferrera]] sobre la prelación d'asientos que dambos pretendíen nel conceyu y nes funciones públiques de la ciudá.<ref>Paez que sobre ello se siguieron dos pleitos en [[Real Chancillería de Valladolid|Valladolid]]: unu hasta 1765 sobre funciones públiques ([[Archivu de la Real Chancillería de Valladolid|Archivo de la Chancillería]], Pleitos Civiles, Escribanía de Pérez Alonso, Finaos, caxa 2.754, nᵘ 1), y otru sobre xuntes de conceyu, nel que se dictó ejecutoria en marzu de 1766 (Rexistru de Ejecutorias, caxa 3.307, nᵘ 34).</ref> Pol mesmu añu litigaba tamién col [[monesteriu de Valdediós]], que-y reclamaba dellos bienes.<ref>L'abá y monxos de Santa María la Real de Valdediós nel conceyu de [[Villaviciosa (Asturies)|Villaviciosa]] demandaron al marqués de Campu Sagrao y a otros la restitución de dellos bienes del monesteriu que [[Arrendamientu|llevaben]] na feligresía de [[Beyo (Ayer)|]], conceyu d'[[Ayer]], y na de San Martín (¿de [[Soto (Ayer)|Soto]] o de [[Morea (Ayer)|Morea]]?), colos sos frutos, rentes y otres coses. Siguióse'l pleitu ante la [[Real Chancillería de Valladolid]], que dictó ejecutoria en xunetu de 1764 (obrante nel so [[Archivu de la Real Chancillería de Valladolid|Archivo]], Rexistru de Ejecutorias, caxa 3.294, nᵘ 15).</ref><p>

Casó'l 9 de payares de 1727, en [[Ilesia de Santiso (Uviéu)|Santiso'l Real]] d'Uviéu,<ref>Obra la partida nel expte. 1.667 de [[Orde de Carlos III|Carlos III]], fol. 27, y como preséu 8ᵘ nel expte. 76 de [[Orde de Montesa|Montesa]], dambos nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], seiciones d'Estáu y Órdenes respeutivamente.</ref> con Josefa Francisca Ignacia de Cienfuegos y Casu, que foi bautizada en San Pablo de [[Sorribas (Piloña)]] el 23 de xineru de 1704, fía de Rodrigo González de Cienfuegos y Valdés, IV [[Condáu de Marcel de Peñalba|conde de Marcel de Peñalba]], señor d'[[Allande]], [[caballeru de Santiago]], natural y dueñu de la torre del Ferrero na parroquia de San Bartolomé de [[Viodo]] ([[Gozón]]), bautizáu'l 9 de xunetu de 1667, y d'Ana Manuela de Casu Múxica y Maldonado, natural y dueña del palaciu de Sorribas, señora del cotu de [[Cazo (llugar)|Cazo]] y de les cases de Maldonado y Múxica en [[Salamanca]].<p>

Los terceros marqueses de Camposagráu fueron padres de:
# José Manuel Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, el primoxénitu, que morrió mozu primero que'l so padre.
# Gabriel Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, que yera l'inmediatu socesor pero «carecía accidente que -y incapacitó pa tomar estáu» y tamién morrió mozu en vida del so padre.
# Rosa Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, nacida n'Uviéu'l 6 de payares de 1728 y finada n'Avilés el 25 d'abril de 1766. Casó n'Uviéu'l 16 de xunetu de 1746, previa escritura dotal del 27 de marzu, con Pedro de Valdés y Solís de Carvajal, natural y mayoralgu de la casa de Valdés de [[Xixón]], bautizáu en [[Ilesia de San Pedro (Xixón)|San Pedro]] el 15 d'avientu de 1718, señor de los cotos de [[Granda (Xixón)|Granda]] y [[Tresali]] y de les cases de Figareo ([[Mieres]]), Solís ([[Corvera]]), Carvajal ([[Llanera]]), Ania ([[Les Regueres]]), etc., [[rexidor perpetuu]] d'Uviéu y de Xixón, que volvió casar el 13 de mayu de 1771 con Josefa del Busto Solís y Llión, y morrió n'Avilés el 3 de xunu de 1796. Fíu y socesor de Pedro de Valdés y Bernaldo de Quirós, natural y procurador síndicu de Xixón, bautizáu'l 19 de payares de 1694, y de Josefa de Solís y Rodríguez Carvajal, señora de les cases de los sos apellíos. Con socesión.
# Francisco Antonio Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, que sigue, y 
# María Antonia Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, que foi bautizada en [[Ilesia de Santiso (Uviéu)|Santiso'l Real]] d'Uviéu'l 24 de setiembre de 1738. Casó na mesma parroquia'l 28 d'avientu de 1754, llevando en dote 12.000 ducaos,<ref>Según capitulaciones de 1754 que cita Alfonso Menéndez González, op. cit., p. 99.</ref> con [[Joaquín José Queipo de Llano y Quiñones]], V [[Condáu de Toreno|conde de Toreno]], [[alférez mayor]] del Principáu y rexidor perpetuu d'Uviéu, sociu de méritu de la [[Real Sociedá Económica Matritense d'Amigos del País Económica Matritense]] y académicu honorariu de la [[Real Academia de la Historia Real de la Historia]], natural y señor de la casa del so apellíu en [[Cangas del Narcea|Cangas de Tinéu]], que foi bautizáu'l 12 de xineru de 1728 na [[colexata de Santa María Madalena]], de la so [[Patronatu de legos|patronatu]], y finó en 1796. Fíu y socesor de Fernando Queipo de Llano y Doriga Malleza, IV conde de Toreno, señor del cotu de Cortina na parroquia de [[Naves (parroquia d'Uviéu)|Naves]], conceyu de [[Tudela (Asturies)|Tudela]], y de les cases de [[Maeza]] n'[[Salas (Asturies)|el de Salas]] y [[Arnedo]] en [[La Rioxa (España)|la Rioja]], y de Bernarda de Quiñones y Pimentel, la so muyer, señora de los llugares de [[Yebra (Benuza)|Yebra]] y [[Canedo (Arganza)|Canedo]] y de la casa de Quiñones de [[Ponferrada]], tou n'[[El Bierzu]], y del cotu de [[Degaña|Zarréu y Degaña]] n'Asturies, nacida na ciudá de [[Motril]]. Con descendencia agnada en que siguió la casa de Toreno, agraciada cola [[grandor d'España]] en 1838.
<br/>

En 1766 asocedió'l so fíu<ref>El 21 de febreru del añu siguiente llibróse-y carta de pagu de la [[media annata]] correspondiente a esta socesión. [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 11.761, a. 1777, exp. 1.</ref><p>
'''•''' Francisco Antonio Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, '''IV marqués de Campu Sagrao''', señor de [[Viñayo]] y de [[Villoria (Llaviana)|Villoria]], natural y [[alguacil mayor]] d'[[Uviéu]], notariu mayor de la [[Tribunal de la Santa Cruzada|Santa Cruzada]] d'esta ciudá, [[alférez mayor]] d'[[Avilés]], que foi bautizáu en [[Ilesia de San Xuan el Real (Uviéu)|San Xuan el Real]] el 24 de febreru de 1733 y morrió'l 13 d'avientu de 1790 en [[Madrid]], feligresía de [[Ilesia de San Martín (Madrid)|San Martín]], otorgando nesta Corte poder recíprocu pa testar a favor de la so muyer, por escritura que pasó ante Antoniu Rivera el 13 de xunetu de 1786, en que la so virtú fixo ella'l testamentu en Madrid el 2 de xunetu de 1791 a fe de Félix Rodríguez. Foi colexal del [[Colexu Mayor de Santa Cruz|Mayor de Santa Cruz]] de [[Universidá de Valladolid|Valladolid]] y sirvió en [[Real Casa y Patrimoniu de la Corona d'España|Palaciu]] munchos años<ref>La enllargada ausencia de Francisco na Corte yera motivu d'esmolición pal so padre, que nel so testamentu encamentába-y que pidiera llicencia a los reis, los sos amos, pa retirase del so serviciu, «y en casu de nun poder nin querer esprendese de la servidume pidiendo'l retiru —que contemplo tan precisu si nun quier perder y abandonar la so casa— [que siquier] calténganse equí Don Antoniu y Don Francisco, los sos fíos, a la continuación de los sos estudios.» Y en otru pasaxe añadía: «Encargu de nuevu al mio fíu disponga en concencia retirase al cuidu de la so casa y disposición de los sos fíos según paecer más conforme, bien que al so primoxénitu Don Antonio Bernaldo de Quirós, el mio nietu, nun soi de dictame nin tengo por conveniente que-y dixebre de sigo dende'l mio fallecimientu hasta da-y tao, [...] nin quixera que por lleva-y y da-y tao perdiera l'afición de la so patria. Y en casu de toma-y fora d'ella, encárgolu procure retira-y a la so casa, por que nun pierda a ésta l'amor y ciñu que ye tan necesariu pa nun abandonala y perdela, como indefectiblemente asocedería si nun lu facer asina. Porque les faciendes y cases d'Asturies nun son pa desampararlas ensin el riesgu de la so perdición, nin pa dexar de tener entendíu que, abandonaes y desamparaes, toos procuren metese a usurpar los sos regalías y utilidaes.» (Ápud Saltillo y Jaureguízar, op. cit., páxs. 69 y 71). Estos prudentes conseyos nun fueron atendíos, y cumplióse el pronósticu del testador: la so descendencia quedó desarraigada del Principáu.</ref> como [[gentilhombre de manga]] de los [[Infante d'España|infantes]] [[Gabriel de Borbón|Don Gabriel]] y [[Francisco Javier de Borbón|Don Francisco Javier]], [[Gentilhombre de cámara con exerciciu|de la Cámara de S.M.]], y [[Caballerizo mayor|primer caballerizo]] del dichu Don Gabriel. Escribió un ''Memorial de los servicios de la Casa de Quirós, y de les de Huergo, Carreño y Alas, nella incorporaes''.<ref>Impresu en foliu en 1774. [[Carlos González de Posada (s. XVIII)|Carlos González de Posada]], ''Biblioteca asturiana o Noticia de los autores asturianos'' (ed. de Marín Bustu, Xixón, Auseva, 1989, en ''Monumenta Historica Asturiensia'', VIII), p. 48; [[Máximo Fuertes Acevedo]], ''Esquisa avera del estáu qu'algamó en toes dómines la lliteratura n'Asturies, siguíu d'una estensa bibliografía de los escritores asturianos'' (Badayoz, 1885, y facsim. en Xixón, Biblioteca Antigua Asturiana, 1985), p. 207.</ref> Pa subvenir a los crecíos gastos de la boda del so primoxénitu, el 12 d'ochobre de 1784 solicitó [[Facultá Real]] pa imponer un censu sobre los sos mayoralgos,<ref>Obra'l so memorial nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 10.025, a. 1784, exp. 6.</ref> que-y foi concedida al añu siguiente.<ref>[[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Estáu, leg. 6.393 y leg. 6.394, nᵘ 131.</ref><p>

Casó'l 7 de mayu de 1759 na [[ilesia de San Benitu (Cambados)|ilesia parroquial de San Benitu]] de la villa de Fefiñanes, en [[Cambados]], previes [[Capitulaciones matrimoniales|capitulaciones]] que pasaron el mesmu día en [[Pontevedra]] ante Andrés Bermúdez de Castro, con Francisca de Sales Mariño de Lobera y Pardo de Figueroa, la so prima segunda, natural de Pontevedra, que foi bautizada en [[Ilesia de San Bartolomé el Viejo (Pontevedra)|San Bartolomé]] el 6 de febreru de 1736 y testó n'[[Uviéu]] el 15 de xunetu de 1814 ante Benitu Xosé Rodríguez. Yera la menor de los trés fíes<ref>Francisca de Sales tuvo por hermana mayor a Rosario Mariño de Lobera y Pardo de Figueroa, condesa del Arcu y de Guaro, marquesa de Villafiel y de la Sierra, nacida en Pontevedra'l 14 de payares de 1734, que casó col teniente xeneral Antoniu Patiño y Castro, caballeru de Santiago, fíu y herederu de los [[Marquesáu de Castelar|marqueses de Castelar]], grandes d'España. El so fíu y socesor, Ramón Fernando Patiño y Mariño de Lobera, marqués de Castelar, de Villafiel y de la Sierra, conde de Belbeder, del Arcu y de Guaro, foi [[caballeru de Santiago]] (en 1768, expte. 6.288 de los del [[Archivu Históricu Nacional|AHN]]) y de [[Orde de Carlos III|Carlos III]] (en 1798, expte. 798 de la seición d'Estáu del mesmu archivu).<br />
Y la segunda foi Sabela Mariño de Lobera y Pardo de Figueroa, que casó con Cristóbal de Monsoríu y Castelví, [[Condáu de Villanueva|conde de Villanueva]], caballeru de Santiago, del Conseyu y Cámara de Castiella.</ref> de Fernando Pablo Mariño de Lobera y Nieto de Silva, III [[Marquesáu de la Sierra marqués de la Sierra]], VII [[Confado del Arcu|conde del Arcu]], VII [[Condáu de Guaro|de Guaro]] y VI [[Condáu de Villafiel|de Villafiel]], X señor de Villanueva de Messía (que nació en [[Palencia]] el 8 de marzu de 1712 y testó en Vigo el 13 d'agostu de 1769), y de María Micaela Pardo de Figueroa y Duque de Estrada (nacida'l 17 de mayu de 1710 en [[Betanzos]], onde casaron el 5 de setiembre de 1732), fía de la mesma de Xuan Xosé Pardo de Figueroa y Sotomayor, II [[Marquesáu de Figueroa|marqués de Figueroa]] y [[Marquesáu de la Talaya|de la Talaya]], natural de Betanzos, y d'Ana Gregoria Duque de Estada y Valladares, que lo yera de [[Llanes]], de los [[Condáu de la Vega del Sella|condes de la Vega del Sella]], señora de les cases de Villar y Fafián en Galicia.<p>

Fueron padres de<p>
# Antonio María Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, primoxénitu que premurió al so padre, conocíu de solteru como vizconde de les Quintanas y arriendes del so matrimoniu como conde de Zweveghem (acastellanáu, ''Sobequen''). Natural d'Uviéu, foi bautizáu'l 23 d'avientu de 1759 en [[Ilesia de Santiso (Uviéu)|Santiso'l Real]] y finó prematuramente el 4 de xunetu de 1789 en Madrid, colación de [[Ilesia de San Sebastián (Madrid)|San Sebastián]], otorgando tres díes antes poder pa testar a fe de Xosé Martín Aguado. Casó en Madrid, parroquial de San Sebastián, el 29 de xineru de 1783, con [[Soledad Rodríguez de los Ríos|María de la Soledad Isidra Rodríguez de los Ríos y Lasso de la Vega]], que yera dende neña VI [[Condáu de Zweveghem|condesa de Zweveghem]] y V [[Marquesáu de la Cimada|marquesa de la Cimada]], y que dempués de vilba volvió casóse col [[Xosé María Magallón y Armendáriz|marqués de San Adrián]] y asocedió como V [[Marquesáu de Santiago|marquesa de Santiago]]. Natural de [[Madrid]], foi bautizada na [[Ilesia de San Sebastián (Madrid)|parroquial de San Sebastián]] el 19 de mayu de 1764, testó en Madrid el 29 de xineru de 1790 ante Tomás González de San Martín y morrió'l 1ᵘ de xunetu de 1807. Fía de Cayetano Rodríguez de los Ríos, marqués de Santiago, natural de Madrid, y de Paula de Jauche y Lasso de la Vega, condesa de Zweveghem y marquesa de la Cimada, natural de Sevilla. Antoniu y Soledad fueron padres de 
## María Francisca Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos, que nació en Madrid el 22 de payares de 1787 y finó ensin descendencia en [[París]] el 16 d'ochobre de 1819. Esta señora y el so hermanu Antoniu, siendo dambos güérfanos y menores d'edá, clamiaron en 1807 a S.M. que los nomara por curador al so tíu segundu Xosé Fernando Queipo de Llano y Bernaldo de Quirós, [[Condáu de Toreno|conde de Toreno]],<ref>[[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Estáu, leg. 7.649, nᵘ 66. Documentu reseñáu por Emilio de Cárdenas Piera en [https://books.google.es/books?id=3o2nS-ZBS6cC&pg=PA212#v=onepage&q=%22santiago.-marquesa%22 ''Catálogu de títulos nobiliarios sacaos de los legajos d'Estáu nel Archivu Históricu Nacional'' (Madrid, Hidalguia, 1982), p. 212].<br />
Yá en 1791 —en cuanto la madre contraxo segundes nupcias— la marquesa viuda de Campu Sagrao, güela de los neños, solicitara a S.M. que se retuviera la Real Cédula que-yos señalaba por tutores a la de Santiago y el so segundu home. [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 27.378, exp. 2.</ref> el cual movió pleitu al marqués de San Adrián, padrastru de los sos pupilos, y llogró el secuestru de la so pensión de vilbedá. Casó Francisca en 1810 con Nicolás Pascual del Pobil y Sannazar, [[Marquesáu de Arneva|marqués de Arneva]], [[maestrante de Valencia]], quien la sobrevivió hasta 1837 y volvió casóse con Encarnación Ponce de León, de los [[Ducáu de Montemar|duques de Montemar]], de la que tuvo socesión. Nació esti señor en [[Alicante]] hacia 1780, fíu de Xuan Crisóstomo Pascual del Pobil y Rovira, de los [[Baronía de Finestrat|barones de Finestrat]], [[maestrate de Valencia]], coronel de milicies provinciales, natural y [[rexidor perpetuu]] d'[[Alicante]], bautizáu en [[Concatedral de San Nicolás de Bari|San Nicolás]] el 30 de xineru de 1721, y de Valeriana de Sannazar y Ordóñez de Villaquirán, nacida'l 18 d'avientu de 1724 en [[Orihuela]] ([[Ilesia de les Santes Xusta y Rufina (Orihuela)|Santes Xusta y Rufina]]), onde casaron el 17 d'ochobre de 1752, fía de la mesma de Jacinto de Sannazar, señor de Semiana, teniente coronel de Dragones, y de Teresa Ordóñez de Villaquirant, de los marqueses de Arneva.<ref>Barón de Finestrat [Xosé Lluis de la Guardia y Pascual del Pobil], ''Nobiliariu Alicantín'' (Aranjuez, Dolce Calles, 2003), p. 22. ''Pasqual del Pobil'' en [http://www.abcgenealogia.com/PasqualPobil00.html ABCGenealogía].</ref>
## Y Antonio María Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos, VI [[Marquesáu de Santiago|marqués de Santiago]], VI [[Marquesáu de Monreal|de Monreal]]<ref>Títulu creáu en 1683 a favor de Gabriel Bernaldo de Quirós y Mazu de la Vega, caballeru de Santiago. Taba venceyáu a un mayoralgu con asientu na villa de [[Torrelaguna (Madrid)|Torrelaguna]], que yera de agnación rigorosa ya incompatible col marquesáu de Campu Sagrao. Con grandor d'España honoraria dende 1789. El nuesu Antonio María asocedió nesta mercé por estinción de la llinia direuta, al morrer en 1801 el so pariente alloñáu Joaquín Bernaldo de Quirós y Clarebout, concesionariu del grandor, canónigu de Sevilla y sumiller de cortina de S.M., quien a falta de agnados propincuos designára-y socesor.</ref> y VI de la Cimada, VII conde de Zweveghem, [[grande d'España]], [[caballeru de Montesa]]<ref>Espediente de pruebes de nobleza aprobáu en 1829. [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Órdenes, Caballeros de Montesa, expte. 76. Extractado por Vicente de Cadenes y Vicent en [https://books.google.es/books?id=TfacxBuQMjcC&pg=PA122&q=%2276%20modernu%22 ''Caballeros de Montesa qu'efectuaron les sos pruebes d'ingresu mientres el sieglu XIX'' (Madrid, Fidalguía, 1995), p. 122].</ref> y [[maestrante de Valencia]], escolín del [[Real Seminariu de Nobles de Madrid]],<ref>Pruebes xenealóxiques d'almisión aprobaes en 1793. [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Universidaes, leg. 669, exp.94.</ref> [[prócer del Reinu]].<ref>Prócer del Reinu nes llexislatures de 1834-1835, 1835-1836 y 1836. Con espediente personal nel [http://www.senado.es/web/conocersenado/senadohistoria/senáu18341923/senadores/fichasenador/index.html?id1=1896 Archivu del Senáu].</ref> Natural de Madrid, foi bautizáu na [[Ilesia de San Sebastián (Madrid)|parroquial de San Sebastián]] el 13 de payares de 1788 y morrió'l 31 d'avientu de 1836. Siendo de bien tienra edá, y por muerte del so güelu, asocedió nos venceyos regulares de los Quirós. Casó con Real Llicencia<ref>La solicitú de llicencia pa esti matrimoniu, roblada en mayu de 1808 pol marqués de Santiago, padre del noviu, y acompañada del consentimientu del duque de Veragua, padre de la novia, obra nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], leg. 9.841, a. 1808, exp. 4. La llicencia foi espachada a favor de la duquesa de Veragua el 10 de xunu de 1808 pol [[Joaquín Murat|gran duque de Berg]], [[llugarteniente xeneral del Reinu]] pol ''[[Xosé I d'España|Rei Intrusu]]'', y obra nel mesmu legajo, expte. 3.</ref> en Madrid, [[Ilesia de San Xosé (Madrid)|parroquia de San Xosé]], el 16 de xunetu de 1808, con Hipólita Colón de Larreátegui y Remírez de Baquedano, d'igual naturaleza, bautizada en [[Ilesia de San Pedro'l Viejo (Madrid)|San Pedro]] el 14 d'agostu de 1788 y finada el 10 de xineru de 1837. Yera hermana única de Pedro de los mesmos apellíos, duque de Veragua, y fía de [[Mariano Colón de Larreátegui|Mariano Colón de Toledo Larreátegui y Jiménez de Embún]], [[Ducáu de Veragua|duque de Veragua]] y [[Ducáu de la Vega|de la Vega]], grande d'España, [[Marquesáu de la Xamaica|marqués de la Xamaica]], [[almirante de la Mar Océana]] y [[Adelantado|adelantado mayor]] de [[Reinos d'Indies|les Indies]], grandes cruces de [[Orde de Carlos III|Carlos III]] y [[Orde de Sabela la Católica|Sabela la Católica]], [[Conseyu de Castiella|conseyeru de Castiella]] y presidente de [[Conseyu Supremu de Facienda|Facienda]], [[gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume]], natural de [[Granada]], bautizáu en [[Ilesia de San Gil y Santa Ana (Granada)|Santa Ana]] el 2 d'abril de 1742 y fináu en Madrid el 18 d'avientu de 1821, y de María Guillermina Remírez de Baquedano y Quiñones, natural de Madrid, fía de la mesma del [[Marquesáu de Auñón|marqués de Auñón]], [[Marquesáu de la Rivera|de la Rivera]] y [[Marquesáu de Andía|de Andía]], [[corréu mayor de les Provincies Vascongadas]].<br/><br/>
# José Benito Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que sigue, 
# Francisco d'Asís Xosé Antonio Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que va siguir como VI marqués.
# Y María Antonia Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, nacida hacia 1770, escolina y monxa profesa nes [[Conventu de les Saleses Reales (Madrid)|Saleses Reales]] de Madrid.<ref>Esti colexu y conventu foi fundáu en 1748 pola reina [[Bárbara de Bergancia]] pa la educación de neñes de la nobleza. Primero que Antonia, fuera equí escolina ''Maruxu'' de Valdés y Bernaldo de Quirós, la so prima carnal, unos trelce años mayor qu'ella. Antonia ingresó en 1776, a la edá de seis años, y nun coincidió nel colexu cola so prima, pero sí con Soledad Rodríguez de los Ríos, la condesita de Zweveghem, qu'ingresara siete años antes. Les condiscípulas convertir en cuñaes al casar Soledad col hermanu d'Antonia. Y ésta quedó nel conventu, profesando monxa de coru. Gloria Ánxeles Franco Rubio, [http://revistas.ucm.es/index.php/CHMO/article/download/CHMO9797220171A/23394 «Educación femenina y prosopografía: les alumnes del colexu de les Saleses Reales nel sieglu XVIII»], en ''Cuadiernos d'Historia Moderna'' nᵘ 19 (1997), páxs. 171-182.</ref><p>
<br/>
[[Ficheru:Flag_of_the_Kingdom_of_Asturias.svg|thumb|250px|Bandera inspirada nel informe de [[Gaspar Melchor de Xovellanos]] sobre'l blasón que tenía de pintase nes banderes del [[Reximientu de Nobles Asturianos]]. Redactáu a pidimientu del [[Francisco Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera|VI marqués de Campu Sagrao]], esti informe proponía usar como insinia la [[Cruz de la Victoria]], y sirvió de fundamentu por qu'en 1984 adoptárase dichu [[emblema]] nel [[escudu del Principáu d'Asturies]].]]
[[Ficheru:06_Font_del_Geni_Català.jpg|thumb|250px|La [[Fonte del Xeniu Catalán]], alzada en 1856 na [[Pla de Palau|plaza del Palau]] de [[Barcelona]]. Esti monumentu honra al [[Francisco Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera|VI marqués de Campu Sagrao]], [[capitán xeneral]] de [[IV Rexón Militar|Cataluña]], por traer a la ciudá en 1826 les agües de la sierra de [[Montcada i Reixac|Moncada]]. La figura alada alegoriza el trunfu del [[progresu]] [[téunicu]]; los cuatro matrones representen a les provincies catalanes, y los caños que broten de cabeces de lleón, a los ríos [[Ebro]], [[Segre]], [[Llobregat]] y [[Ter]]. Nel frente, so la inscripción, lluz un escudu coles armes y lema de los Quirós, timbrado de corona y arrodiáu de ramos de carbayu y lloréu.]]

Por premoriencia del primoxénitu, al IV marqués asocedió-y en 1790 el so fíu segundogénito
'''•''' El doctor José Benito Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, '''V marqués de Campu Sagrao''', [[clérigu secular]] natural d'Uviéu. Previa información xenealóxica,<ref>[[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Universidaes, leg. 70, nᵘ 332.</ref> estudió Cánones de 1778 a 1785 na Academia de Santa María de Jesús de la [[Universidá d'Alcalá de Henares (histórica)|Universidá d'Alcalá de Henares]],<ref>Figura asitiáu nel llibru de matrícula d'exercicios lliterarios d'esta Academia pa los cursos 1778/79, 79/80 y 80/81. [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Universidaes, lib. 528, fol. 61; lib. 529, fol. 54, y lib. 530, fol. 29.</ref> onde foi profesor de Xurisprudencia. Dempués foi [[canónigu]] y [[maestrescuela]] de la [[Catedral de Cuenca (España)|Catedral de Cuenca]] y [[sumiller de cortina]] de S.M. Tomó posesión del mayoralgu de Campu Sagrao en 1790,<ref>Por autu de Tiburcio del Barriu, oidor decanu de la Real Audiencia del Principáu y a testimoniu del escribán Francisco Javier Mere. [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 24.468, pieza 11ª, ff. 6v al 16r.</ref> pero dos años dempués fixo arrenunciu y cesión del mesmu ''propter nuptias'' en favor del so hermanu Francisco. Dende 1801 litigó pol [[marquesáu de Monreal]] con Antonio María Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos, el so sobrín carnal, que por ser menor tuvo representáu pola so madre la marquesa de Santiago.<p>
<br/>
En 1792 asocedió por cesión el so hermanu menor<p>
'''•''' [[Francisco Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera]], '''VI marqués de Campu Sagrao''', señor de [[Viñayo]] y de [[Villoria (Llaviana)|Villoria]], [[alguacil mayor]] d'Uviéu, notariu mayor del [[Tribunal de la Santa Cruzada]] d'esta ciudá y obispáu, caballeru [[gran cruz de Carlos III]],<ref>Creáu caballeru gran cruz per Decretu del 20 de febreru de 1816. El so espediente de pruebes de nobleza pa ingresar nesta Orde foi aprobáu'l 28 de payares del mesmu añu y obra nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Estáu, exp. 1667 de Carlos III. Extractado por Vicente de Cadenes y Vicent, ''Estractu de los espedientes de la Orde de Carlos 3ᵘ'' (Madrid, Fidalguía, 1982), t. I, nᵘ 297, p. 78-79.</ref> que nació nel [[Palaciu de Camposagráu (Uviéu)|palaciu d'Uviéu]] el 26 d'abril de 1763, foi bautizáu'l 28 en [[Ilesia de San Xuan el Real (Uviéu)|San Xuan el Real]], y morrió ensin descendencia en [[Madrid]] el 5 de febreru de 1837. Sostuvo un nuevu pleitu sobre la posesión y aprovechamientu de les camperes del Enllazáu y otros puertos de [[Babia]], venceyaos al mayoralgu vieyu de Quirós.<ref>Contra los conceyos de [[Riolago]], [[Truébano]] y [[Villasecino]], los trés incluyíos nel actual de [[San Emiliano (Llión)|San Emiliano]]. Siguióse'l pleitu na [[Chancillería de Valladolid]] ente 1814 y 1818, y obra na so [[Archivu de la Real Chancillería de Valladolid|Archivo]], Pleitos Civiles, Escribanía de Pérez Alonso (Escaecíos), caxa 943, nᵘ 4.</ref><p>

Ingresó nel Colexu d'Artillería nel añu 1777, con catorce d'edá. Combatió nel [[Toma de Menorca (1782)|sitiu y rindición del castiellu de San Felipe de Mahón]], nel [[Sitiu de Xibraltar (1779-1783)|de Xibraltar]] y na [[Guerra del Rosellón|Guerra contra la República Francesa]]. Foi [[coronel]] del [[Reximientu de Nobles Asturianos]],<ref>Como xefe d'esta unidá, encargó a [[Xovellanos]] un dictame sobre l'emblema que tenía d'ostentar na so bandera. Ésti emitió un informe bien eruditu nel que se decantaba pola [[Cruz de la Victoria]], y que sirvió de fundamentu por qu'en 1984 adoptárase dichu emblema pal [[escudu del Principáu d'Asturies]]. Gaspar Melchor de Xovellanos, [https://books.google.es/books?hl=es&id=nQ7RAAAAMAAJ&pg=pa261 ''Al Señor Marqués de Campu Sagrao, Coronel del Reximientu de Nobles Asturianos, sobre'l blasón que tien de pintase nes sos banderes''].</ref> y retiróse del serviciu con dichu emplego en 1803, condecoráu coles Órdenes de [[Orde de San Hermenegildo|San Hermenegildo]] y [[Orde del Lliriu|el Lliriu de Francia]]. Pero al españar la [[Guerra de la Independencia Española|Guerra de la Independencia]] volvió empuñar les armes a requerimientu de la [[Xunta Suprema d'Asturies (1808-1812)|Xunta Suprema del Principáu]], que lu nomó [[teniente xeneral]]<ref>Nomamientu del 23 de xunu de 1808.</ref> y designó-y (xunto col so amigu [[Xovellanos]])<ref>Xovellanos tenía a ''Pachín'' Campu Sagrao por unu de los sos meyores amigos: Nos sos ''Diarios'' dexa constancia d'agospiase en delles de les residencies del marqués (Uviéu, Mieres, Avilés, Benllera...) y comenta con aponderamientu les sos intervenciones na política rexonal: «¡Cómo trabaya'l probe Marqués! Pocos que lu ayudar; munchos a estorbar y entá contradicir.» «Nun hai un home que tea nos verdaderos principios; namái Campu Sagrao averar a ellos y ta dispuestu a siguilos». Gaspar Melchor de Xovellanos, [http://blogalsa.es/wp-content/uploads/2012/01/ebook.DIARIU-DE-LOS VIAXES.pdf ''Los viaxes per Asturies (1790-1801)'' (Uviéu, Alsa, 2010)], páxs. 31 y 197.</ref> pa integrar la [[Xunta Central Suprema y Gubernativa del Reinu|Xunta Central]].<ref>De 1808 a 1810, foi miembru d'esta Xunta creada p'asumir les funciones gubernatives del reinu. Los dos representantes nomaos pola Xunta d'Asturies yeren Xovellanos y Campu Sagrao.</ref> Dempués foi [[diputáu a Cortes]] nes [[Cortes de Cádiz|de Cádiz]], [[Ministru de la Guerra d'España|ministru de la Guerra]] (1815-1817)<ref>Secretariu d'Estáu y del Despachu Universal de la Guerra d'España ya Indies por nomamientu del 23 d'ochobre de 1815 (publicáu na [[Gaceta de Madrid|Gaceta]] del 26). Foi destituyíu'l 19 de xunu de 1817 (Gaceta del 21), por habese negáu a roblar la condena a muerte del [[Lluis Lacy y Gautier|xeneral Lacy]]. [http://humanidades.cchs.csic.es/ih/paginas/jrug/diccionario/ministro/index_min.htm CSIC. Rellación de ministros y miembros de Rexencies y Xuntes de Gobiernu (1808-2000)]. Espediente del so nomamientu nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 1.405, exp. 10.</ref><ref>Mientres el so ministeriu, actuó como [[Notariu mayor del Reinu notariu mayor de los Reinos]] el 22 de febreru de 1816, na firma de les [[capitulaciones matrimoniales]] del rei [[Fernandu VII]] cola infanta [[María Sabela de Bergancia|María Sabela de Portugal]]. Antoniu de Pineda y Cevallos Escalera, [http://www.archive.org/stream/casamientosrgi00pineuoft/#page/187/mode/1up ''Casorios regios de la Casa de Borbón n'España (1701-1879)'' (Madrid, 1881), p. 187], y [https://books.google.es/books?id=xLe0Q84BY10C&pg=PA208#v=onepage&q=campo-sagrado%2Breinos&f=false ''Gaceta estraordinaria de Madrid del 27 de febreru de 1816''].</ref> y [[capitán xeneral]] de [[IV Rexón Militar|Cataluña]]<ref>Foi tres veces capitán xeneral de Cataluña: en 1814, en 1824 y en 1826-27. Mientres estos gobiernos, protexó a los [[Lliberalismu español|lliberales]] [[Barcelona|barceloneses]] de la represión [[Absolutismu|absolutista]] —tantu [[Restauración absolutista n'España|de Fernando VII]] como de los [[Cien Mil Fíos de San Lluis]]— y mandó l'exércitu qu'encaloró a los ''[[Guerra de los Agraviaos|Malcontents]]''. Barcelona hónra-y col nome d'una cai y cola [[Fonte del Xeniu Catalán]]: monumentu alzáu en 1856 na [[Pla de Palau|plaza del Palau]] y que lu recuerda por traer a la ciudá les agües de la sierra de [[Montcada i Reixac|Moncada]]. Base documental d'Història Contemporània de Catalunya, [http://www.xtec.cat/~jrovira6/bio/quiros.htm Capitanes Xenerales de Cataluña: Francisco Bernaldo de Quirós] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305091033/http://www.xtec.cat/~jrovira6/bio/quiros.htm |date=2016-03-05 }}. Y ''Gran Enciclopedia Catalana'', s.v. «Bernaldo de Quirós Mariño, Francisco» (Barcelona, 1992, vol. 4, p. 463).</ref> y de [[Castiella la Nueva]]. Foi [[Conseyu d'Estáu d'España|conseyeru d'Estáu]], sociu honorariu de la [[Sociedaes Económiques d'Amigos del País Real d'Amigos del País d'Asturies]], presidente de l'[[Real Academia de Medicina de Cataluña|Academia Médicu-Práctica de Barcelona]], etc.<p>

Contraxo primeres nupcias en 1792 con María Escolástica de Valdés y Inclán, la so sobrina segunda, natural de [[Xixón]]. Pero enviudó pocu dempués ensin prole y volvió casar en 1801, previes capitulaciones y Real Llicencia,<ref>El 21 de febreru de 1801 el marqués alzó memorial a S.M. solicitando la preceptiva Real Llicencia y axuntando certificáu d'otorgase capitulaciones matrimoniales. [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 10.025, a. 1801, exp. 5.</ref> con una hermana menor de la primera: Jacoba de Valdés y Inclán, [[Orde de les Dames Nobles de María Lluisa|dama noble de María Lluisa]],<ref>Pilar Llión Tello, ''Dames Nobles de la Reina María Lluisa'' (Madrid, Direición Xeneral d'Archivos y Biblioteques, 1965), p. 167. El so espediente d'ingresu, ensin fecha, obra nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Estáu, leg. 7572, nᵘ 14. Na mesma seición caltiénse un espediente de 1759 sobre los sufraxos y recoyida d'insinies d'esta dama y d'otres apocayá finaes (leg. 7.572, exp. 14).</ref> que nació en Xixón en 1784, morrió n'Uviéu en 1858 y ta soterrada na [[Ilesia de San Nicolás (Villoria)|ilesia de San Nicolás]] de [[Villoria (Llaviana)|Villoria]]. Dambes yeren hermanes d'Álvaro de Valdés y Inclán, [[Condáu de Canalejas|conde de Canalejas]] y [[adelantado]] de [[Florida española|la Florida]]; fíes de Fernando de Valdés y Bernaldo de Quirós, señor de los cotos de [[Granda (Xixón)|Granda]] y [[Tresali]] y de la casa del so apellíu en [[Xixón]] y agregaes,<ref>Tenía tamién les cases yá citaes de Figareo ([[Mieres]]), Solís ([[Corvera]]), Carvajal ([[Llanera]]), Ania ([[Les Regueres]]), etc.</ref> Rexidor perpetuu d'esta villa y de la ciudá d'Uviéu, [[maestrante de Granada]], teniente coronel del Reximientu Provincial, y de Benita de Inclán Valdés, la so muyer, posesora d'otros munchos mayoralgos;<ref>Benita de Inclán foi señora de la cortil del so llinaxe en [[Inclán]], mayoralgu qu'amás tenía palaciu n'Uviéu ([[Palaciu de Inclán Leyguarda (Uviéu)|na plaza del Sol]]), y tuvo tamién les cases de [[Palaciu de Villanueva (San Cucao)|Villanueva]], el Pedruso ([[Alles]]), [[Bolgues]] ([[Les Regueres]]), [[Lleiguarda|Leyguarda]], [[Les Morteres]], [[Piedrafita de Babia]], etc. Y a la fin de la so vida asocedió nel mayoralgu de los Menéndez d'Avilés por estinción de la llinia direuta (asocedida en 1814 al morrer Gilaberta Carroz de Centellas, ''olim'' [[Josefa Dominga Catalá de Valeriola|Josefa Dominga Catalá de Valeriola y Luján]], III [[Ducáu de Almodóvar del Río|duquesa de Almodóvar del Río]]), en virtú de sentencia firme de la [[Chancillería de Valladolid]] dada en 1821. Fundó esti mayoralgu [[Pedro Menéndez d'Avilés]], conquistador y I adelantado perpetuu de la Florida, pol so testamentu dau'l 7 de xineru de 1574 en [[Sanlúcar de Barrameda]] y llegalizáu darréu en [[Santander (España)|Santander]], onde morrió'l 19 de mayu del mesmu añu. Incluyía l'adelantamientu de dicha provincia, concedíu al fundador pol rei [[Felipe II d'España|Felipe II]] nes Capitulaciones daes en Madrid el 20 de marzu de 1565, y el títulu de [[Condáu de Canalejas|conde de Canalejas]], concedíu por [[Carlos II d'España|Carlos II]] el 12 d'ochobre de 1675 a Gabriel Menéndez d'Avilés y Porres, V posesor del mayoralgu. [[Ciriaco Miguel Vigil]] espón la socesión d'esta casa y la xenealoxía de les llinies que litigaron el pleitu nos sos ''Noticies biográficu-xenealóxiques de Pedro Menéndez d'Avilés, primer adelantado y conquistador de la Florida, siguíes coles d'otros asturianos que figuraron nel descubrimientu y colonización de les Amériques'' (Avilés, 1892, vista parcial en [https://books.google.es/books?id=8OAQAwAAQBAJ&pg=PA3#v=onepage&q&f=false Google Books]). Hai ed. facsimilar en Biblioteca d'Autores Asturianos, 3 (Xixón, Auseva, 1987).</ref> y nietes de Pedro de Valdés Solís y de Rosa Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, yá citaos ente los fíos del III marqués.<p>

=== Pleitu y saltu de llinia ===
En 1837, al finar ensin descendencia'l VI marqués de Campu Sagrao, amenóse un complicáu pleitu pola socesión. L'añu anterior había-y premuerto el so únicu sobrín carnal agnado, Antonio María Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos, marqués de Santiago y de Monreal (únicu fíu home del so hermanu primoxénitu, Antonio María Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que como yá se dixo premurió al so padre'l IV marqués de Campu Sagrao). Pero'l difuntu sobrín había dexáu fíos homes, que yeren los herederos más propincuos del causante.

El mayoralgu de Campu Sagrao yera, [[Marquesáu de Campu Sagrao#Mayoralgu y orde socesoriu|como se dixo]], de agnación rigorosa ya incompatible col de Monreal, y tenía un peculiar orde de llamamientos que nun contemplaba'l [[derechu de representación]], y que na socesiones tresversales prefería al tíu sobre'l sobrín.

==== Litigantes ====

Nesti pleitu interesáronse cinco litigantes, toos homes agnados del llinaxe de Quirós. Dos d'ellos morrieron antes de dictase la sentencia. Fueron a saber:

* Antoniu Hipólito Bernaldo de Quirós y Colón de Larreátegui, [[Marquesáu de Santiago|marqués de Santiago]], [[Marquesáu de Monreal|de Monreal]] y de la Cimada, [[grande d'España]], conde de Zweveghem. Yera sobrín nietu del causante (fíu del so sobrín Antonio María Bernardo de Quirós y Mariño de Lobera, posesor de los mesmos títulos, y nietu del so hermanu Antonio María Bernardo de Quirós y Mariño de Lobera) y octavu nietu de Sebastián Bernardo de Quirós ''el Viejo''. Morrió solteru y ensin descendencia en Madrid el 23 de xineru de 1848.
* Pedro Pablo Bernaldo de Quirós y Colón de Larreátegui, hermanu del anterior, que nel supuestu de que se declararen incompatibles los marquesaos de Monreal y Campu Sagrao, pretendía ésti subsidiariamente. Por muerte del so hermanu mayor asocedió-y nos títulos y se subrogó na so parte nel pleitu.
* Francisco Bernardo de Quirós Benavides y Bermúdez, señor de les villes de [[Lluniego]] y Carrandi, del mayoralgu de Quirós con asientu na [[La Pola Ḷḷena]] y [[Soto (Ayer)|Soto d'Ayer]], de los palacios de [[Palaciu de Gobiendes|Gobiendes]] y [[Palaciu de Villabona|Villabona]] y de les torres de San Esteban en [[Leces]] y de Benavides en [[Molinaseca]]. Pariente bien llonxanu del causante. Yera 8ᵘ nietu de Sebastián Bernardo de Quirós ''el Viejo'' per llinia primoxénita, pero la so caña fuera preterida na socesión del mayoralgu vieyu por premoriencia nel [[sieglu XVI]] (antes de la creación del títulu).
* José María Bernaldo de Quirós y Llanes, señor de la [[Palaciu de Camposagráu (Llangréu)|casa de Villa]]. Anque yera sobrín terceru del causante per llinia femenina,<ref>La madre d'esti pretendiente, María Ignacia de Llanes y Cienfuegos, yera doblemente prima segunda del causante: tantu por Cienfuegos como per Quirós, como fía que yera de Teresa de Cienfuegos y Bernaldo de Quirós, prima carnal de doble venceyu de Francisco Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, V marqués de Campu Sagrao, padre del causante.</ref> el so parentescu per llinia agnada yera tamién bien remotu. Y la so llinia yera bien menor. Yera 7ᵘ nietu de Sebastián Bernardo de Quirós ''el Viejo'' (de quien venía por Pedro Bernardo de Quirós, el so quintu fíu home).
* Marcos Bernaldo de Quirós y Navia, vecín de Pravia, que yera tíu carnal del anterior. Segundón de la casa de Villa y 6ᵘ nietu de Sebastián Bernardo de Quirós ''el Viejo'', yera de la mesma xeneración que'l causante. Morrió ensin fíos mientres el desenvolvimientu del pleitu, hacia 1845.

==== Sentencia ====
La sentencia declaraba que nel momentu de vacar la casa por muerte del VI marqués de Campu Sagrao, el so inmediatu socesor yera Marcos Bernaldo de Quirós y Navia, magar la desventaxa de la so llinia, por tener la prioridá de grau ente tolos agnados supérstites. Y que por muerte de dicho Tomás, la [[posesión civilísima]] recayera en José María Bernaldo de Quirós y Llanes, el so sobrín carnal, que taba en grau de tíu al respective de los otros trés litigantes.<ref>L'historiador y arqueólogu asturianu [[Vicente Xosé González García]], na so obra de mocedá ''La Casa de Quirós'' (Uviéu, 1958, p. 196-197) fai un resume del oxetu d'esti pleitu y allegamientos de les partes, ilustrándolo con un árbol xenealóxicu de les llinies a que pertenecíen los litigantes, aniciaes nel sieglu XVI por trés fíos de Sebastián Bernaldo de Quirós ''el Viejo''.<br />
Copies simples de los alegatos de les partes obren nel [[Archivu del Palaciu de Moutas|AFCNP]], Casa Nueva del Campu, sig. 90/2, según el catálogu en llinia [http://www.archivosdeasturias.info/feaa/action/detalle?buttons%5B4%5D=loadDetailSerie&idCuadro=1295&idTipo=8764 Archivos d'Asturies], de la Conseyería d'Educación y Cultura del Principáu.<br />
El llicenciáu Xosé González y Serrano publicó unes ''Observaciones llegales que faen el Marqués de Santiago, Don Francisco Benavides, Don Pedro y Don Marcos Bernaldo de Quirós, nel pleitu sobre meyor derechu á la socesión del Marquesáu de Campu Sagrao'' (Madrid, impr. d'Eusebio Aguado, 1843, 14 h. en fol. + 1 árbol xenealóxicu), folletu reseñáu por [[Julio Somoza|Julio Somoza García-Sala]] nel so [https://books.google.es/books?hl=es&id=RfMpAQAAIAAJ ''Rexistru Asturianu d'obres, llibros, folletos, fueyes, mapes, y ediciones várias, puramente referentes al principáu, que nun se topen en bibliografíes anteriores''] (Uviéu, 1926), p. 196, § 0801, y por Xosé Lluis Pérez de Castru na so edición del [https://books.google.es/books?hl=es&id=dRIXAAAAIAAJ ''Memorial afechu del pleyto que litigan el Fiscal del so Magestad y la Villa y vezinos de Ḷḷuarca''] d'Álvaro Pérez de Navia y Arango (Uviéu, 1976, en Bibliófilos Asturianos, vol. IX), p. xxxiii.</ref>

==== Bienes venceyaos ====

El 11 d'avientu de 1820 promulgárase la Llei de Desvinculación de los mayoralgos, tando en posesión del d'esta casa'l VI marqués de Campu Sagrao. La sentencia de 1850, en concurrencia con dicha llei, determinaba que la metá de los bienes venceyaos al mayoralgu de Campu Sagrao, que yá yeren llibres, pasaren a los hermanos Bernaldo de Quirós y Colón, sobrinos nietos y herederos del causante. Y que al nuevu marqués correspondíalu la [[Bienes reservables|metá reservable]], en pagu de la cual axudicáronse-y, ente otros bienes, el [[Palaciu de Camposagráu (Mieres)|palaciu de Mieres]] y [[Palaciu de Camposagráu (Villoria)|el de Villoria]].

El [[Palaciu de Camposagráu (Uviéu)|palaciu d'Uviéu]] foi vendíu pocu dempués a la Real Audiencia, convirtiéndose na sede d'esta institución, dempués Audiencia Territorial y güei [[Tribunal Superior de Xusticia del Principáu d'Asturies]].

=== Marqueses de la segunda llinia ===
<br/>
Asocedió por sentencia xudicial firme y Real Carta del 23 de febreru de 1850<ref>[[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 8.983, a. 1850, nᵘ 215.</ref><p>
'''•''' [[José María Bernaldo de Quirós y Llanes]] (''Pepito Quirós''), '''VII marqués de Campu Sagrao'''. Natural y dueñu del [[Palaciu de Camposagráu (Llangréu)|palaciu de Villa]], foi bautizáu na parroquial de San Martín de [[Riañu (Llangréu)|Riañu]] el 6 de setiembre de 1809 y morrió na so casa natal el 15 de xunetu de 1865. Heredó tamién del so padre los palacios de [[Palaciu de San Feliz (La Pola Ḷḷena)|San Feliz]], arrabalde de la [[La Pola Ḷḷena]],<ref>El palaciu de San Feliz asocediérase nos Miranda Flórez y los Bernaldo de Quirós. En 1892 vender los fíos d'esti marqués a Antoniu Sarri Oller, quien pocu dempués llograría'l títulu pontificiu de [[Marquesáu de San Feliz|marqués de San Feliz]].</ref> y [[Palaciu de Camposagráu (Siero)|de La Villa Hevia]] en [[Santa Marina de Cuquiellos]], conceyu de [[Siero]],<ref name="villahevia">Casa aniciada nel llugar d'El Palaciu, perteneciente a l'aldega d'El Campu y parroquia de [[Santa Marina de Cuquiellos]]. Fundada probablemente polos Hevia (llinaxe natural de la vecina parroquia de San Félix d'[[Hevia (Siero)|Hevia]]), pasó a les Villa Hevia, establecíos n'[[Uviéu]] como [[escribanos]] y [[Rexidor perpetuu|rexidores perpetuos]] d'esta ciudá. Y recayó dempués nos Miranda Flórez del palaciu de San Feliz y nos Quirós de la casa de Villa. Nun-y la debe confundir con esta casa sita en Llangréu nin cola torre de Santa Marina d'esta mesma parroquia, que perteneció a los Campu Sagrao pola casa de Huergo. Tien una encantadora portada góticu-renacentista qu'enmarca la puerta adovelada y dos baldíos del pisu cimeru. Sobre ellos y sol alfiz allíniense cinco escudo: en mediu y más grande, el de Hevia. Los que -y flanquean suélense interpretar como Quirós, Valdés, Estrada y Llavandera, pero l'atribuyíu a Estrada correspuende a Villa. Vease la so ficha y fotografía nel [http://www.ayto-siero.es/recursos/doc/servicios_al ciudadanu Normativa/Plan_Xeneral/Catalogo_urbanistico/Patrimoniu_historico/IAS/36663_287287200610016.pdf Catálogu urbanísticu del Conceyu de Siero].</ref> y una [[Casa de Camposagráu de la cai Mon (Uviéu)|casa principal n'Uviéu]], na cai de la Ferrería.<ref name="cmon">Casa señorial qu'entá esiste na esquina de les cais Mon y Canóniga, y que la so entrada principal tien el númberu 26 de l'actual cai de Mon, antigua de la Ferrería. Puede trate en [https://goo.gl/maps/zrr4QuT45o32 Google Maps].</ref> Y arriendes de asoceder nel títulu de Campu Sagrao, recibió amás —en pagu de los [[bienes reservativos]] d'esti mayoralgu— el [[Palaciu de Camposagráu (Mieres)|palaciu de Mieres]] y [[Palaciu de Camposagráu (Villoria)|el de Villoria]]. Foi [[diputáu a Cortes]], [[Prócer del Reino|prócer]] y [[senador vitaliciu]] del Reinu<ref>Perteneció al Estamentu de Próceres mientres la curtia esistencia d'esta cámara (1834-1835). Y foi senador vitaliciu nomáu pola Corona por aciu Real Decretu del 25 de payares de 1845. Xuró'l cargu al añu siguiente y caltener —con poca dedicación— hasta la so muerte, asocedida en 1865. Con espediente personal nel [http://www.senado.es/web/conocersenado/senadohistoria/senáu18341923/senadores/fichasenador/index.html?id1=527 Archivu del Senáu].</ref> y caballeru [[gran cruz de Sabela la Católica]].<ref>Dende'l 29 de xunetu de 1851. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1864, [https://books.google.es/books?hl=es&id=VmHJvgBlUK0C&q=%22sagráu%20idem%22 p. 183].</ref><p>
La so ascendencia va esponese como [[Marquesáu de Campu Sagrao#Apéndiz: Llinia de la casa de Villa|apéndice]] más embaxo.<p>
Esti marqués foi l'autor del celebráu ''Manifiestu de la Fame'' de 1854, nel qu'amás de denunciar la fame que carecía entós Asturies, proponía midíes bien práutiques pa remediala.<ref>Robláu'l 22 de xunu de 1854, esti manifiestu corrió impresu como fueya volandera, porque nengún periódicu quixo publicar, y permaneció inéditu hasta que [[Protasio González Solís]] incluyir nos sos ''Memories Asturianes'' (Madrid, 1894), p. LXIII.</ref> En 1858 agospió per primer vegada na so [[Palaciu de Camposagráu (Mieres)|palaciu de Mieres]] a la reina [[Sabela II d'España|Sabela II]], mientres la so xira per Asturies. De magar, Doña Sabela espachó un gran ciñu a los Campu Sagrao, repitiéndose les sos visites y les d'otros miembros de la [[Familia Real]]. Y pocos años dempués, el primoxénitu y una fía de los marqueses casaron con dos talos hermanos uterinos de la soberana. Caltiénse bastante correspondencia del marqués dirixida a [[María Cristina de Borbón-Dos Sicilies|reinar Gobernadora]], mientres los años 1860-1865.<ref>Obra nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Diversos, Archivu Priváu de Reinar Gobernadora, legajos 22 (exptes. 10 y 35), 23 (exp. 15), 24 (exp. 9), 26 (exp. 19), 27 (exp. 73), 28 (exp. 30) y 56 (exp. 6).</ref><p>
Casó'l 26 de payares de 1836, na ilesia de San Miguel Arcánxel d'[[Alba de Tormes]],<ref>Villa de la [[provincia de Salamanca]] onde moraba por fuercia la novia por causa de la [[Primer Guerra Carlista|Guerra Carlista]].</ref> con María Josefa Antonia González de Cienfuegos y Navia Osorio (''Pebida''), la so prima segunda,<ref>Dambos yeren biznietos de Baltasar González de Cienfuegos y Casu, o de Casu y Cienfuegos, yá citáu, V conde de Marcel de Peñalba, señor d'Allande y de Cazo. Xosé María provenía del so primer matrimoniu (contraíu con María Teresa Gertrudis Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, yá citada ente los fíos del II marqués de Campu Sagrao). Y Josefa baxaba de Josefa Velarde y Queipo de Llano, la segunda muyer del conde.</ref> natural de [[A Veiga|Vega de Ribadeo]] nel conceyu de Castropol,<ref>La villa y parroquia de Vega de Ribadeo llámase güei [[A Veiga]], y ye la capital del conceyu d'igual nome, segregáu del de Castropol a mediaos del sieglu XIX.</ref> que foi bautizada en La nuesa Señora de l'Asunción el 15 d'abril de 1812 y morrió en Xixón el 15 d'abril de 1896. Yera la fía mayor del [[brigadier]] Xuan Martín González de Cienfuegos y Carrió (''Xuanín''), VII [[Condáu de Marcel de Peñalba|conde de Marcel de Peñalba]], últimu señor del cotu de [[Cazo (llugar)|Cazo]] y de los mayoralgos, oficios y patronatos de la so casa, natural y [[Rexidor perpetuu|rexidor]] d'[[Uviéu]], y de María Ana de Navia Osorio y Cray Winquel, la so muyer, natural de [[Barcelona]], fía de los VII [[Marquesáu de Santa Cruz de Marcenado|marqueses de Santa Cruz de Marcenado]].<p>

Fueron padres de:
# María Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos (''Maruxu''), que nació hacia 1837 n'Alba de Tormes y finó intestada en [[Xixón]] el 20 de marzu de 1925. Casó na capiya del palaciu de Villa'l 6 de xunu de 1864 (inscrita en San Martín de [[Riañu (Llangréu)|Riañu]]) con Xosé María de Cienfuegos-Xovellanos y García-Sala, el so tíu terceru, dueñu del [[Casa-Muséu de Xovellanos|palaciu de Xovellanos]] de Xixón, onde nació'l 6 de mayu de 1836, y fináu na mesma villa'l 15 de payares de 1898, fíu de Gaspar González de Cienfuegos Xovellanos y Argüelles, señor de [[Peñerúes]], nacíu en [[Trubia]] el 18 de payares de 1807, y de Cándida García Sala y Blanco Cirieño, nacida'l 14 de setiembre de 1814 en Xixón y bautizada na [[Ilesia de San Pedro (Xixón)|parroquial de San Pedro]], onde casaron el 3 d'agostu de 1833. Por esti casoriu xuníense les descendencies de los trés matrimonios del V [[Condáu de Marcel de Peñalba|conde de Marcel de Peñalba]]. Con posteridá.<ref>Tuvieron seis fíos, toos nacíos en [[Xixón]] y bautizaos na [[Ilesia de San Pedro (Xixón)|parroquial de San Pedro]]: 1.- Gaspar de Cienfuegos-Xovellanos y Bernaldo de Quirós, [[Gentilhombre de cámara con exerciciu|gentilhombre de Cámara]] d'[[Alfonso XIII]], que nació'l 6 de xineru de 1867, morrió intestado el 24 de xineru de 1958 y casó en [[Llanes]] el 19 de payares de 1903 con Rita Rubín de Celis y López, nacida en 1873 y finada en [[Somió]] el 9 d'ochobre de 1940, ensin descendencia. 2.- Xosé María de Cienfuegos-Xovellanos y Bernaldo de Quirós, I [[Marquesáu de San Martín de Mohías|marqués de San Martín de Mohías]], títulu pontificiu que la so denominación aludía a un palaciu de la so muyer, solariego de los Trelles y sito nel llugar y parroquia de San Martín de [[Mouguías]], conceyu de [[Cuaña]]. Nació'l 20 de mayu de 1868, morrió intestado en Madrid el 13 de xunu de 1917 y casó en [[Ilesia de San Nicolás de Bari (Avilés)|San Nicolás]] d'[[Avilés]] el 25 de mayu de 1895 con María de la Trinidá Cotarelo y Trelles, nacida'l 1ᵘ d'ochobre de 1875 en Mouguías, onde finó'l 31 de xunu de 1910. Con socesión. 3.- Lluis Gonzaga de Cienfuegos-Xovellanos y Bernaldo de Quirós, I [[Condáu de Cienfuegos|conde de Cienfuegos]], títulu creáu por [[Alfonso XIII]] el 19 de xunetu de 1926. Nació'l 21 d'avientu de 1871, morrió'l 3 de payares de 1929 y casó con Victoria García-Báxter y López, nacida en [[Nueva York]] en 1889 y finada el 11 de xineru de 1961 na finca ''El Cañal'', conceyu de [[Fontanar]] ([[Guadalaxara (provincia, Espana)|Guadalaxara]]). 4.- Carlos Xuan María Andrés Ramón de Cienfuegos-Xovellanos y Bernaldo de Quirós, nacíu'l 30 de payares de 1878 y fináu el 22 de xunetu de 1960. Casó con María Teresa Menéndez y Estrada, y en segundes nupcias con Rafaela Vigil-Escalera y Junquera, nacida en 1881 y finada en Xixón el 25 d'agostu de 1965. 5.- María de la Concepción Josefa Cristina de Cienfuegos-Xovellanos y Bernaldo de Quirós, nacida'l 3 d'abril de 1882 y finada en Xixón el 8 d'abril de 1934. Casó'l 12 d'ochobre de 1904, na capiya de los Remedios del [[Casa-Muséu de Xovellanos|palaciu de Xixón]], con Ramón González-Coto y Menéndez, fináu nesta villa'l 25 de setiembre de 1949, fíu de Domingo y Remedios. Y 6.- María de la Consolación de Cienfuegos-Xovellanos y Bernaldo de Quirós, que nació'l 30 d'avientu de 1874, morrió'l 20 de xineru de 1933 y casó en Xixón el 2 d'ochobre de 1896 con Xosé González y Argüelles.</ref>
# Eladia Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, natural d'Uviéu, que foi bautizada'l 18 de febreru de 1839 na [[Ilesia de Santiso (Uviéu)|parroquial de Santiso'l Real]] y finó'l 31 de marzu de 1909 en [[Somió]], conceyu de Xixón. Casó na so parroquia natal el 11 de setiembre de 1861 con Fernando María Muñoz y de Borbón, II [[Ducáu de Riánsares|duque de Riánsares]] y [[Ducáu de Tarancón|de Tarancón]], dos veces [[grande d'España]], II [[Marquesáu de San Agustín|marqués de San Agustín]], I [[Condáu de Casa Muñoz|conde de Casa Muñoz]], II [[Vizcondáu de Rostrollano|vizconde de Rostrollano]] y I [[Vizcondáu de l'Alborada|de l'Alborada]],<ref>[[Sabela II d'España|La reina]] la so hermana creó-y conde de Casa Muñoz en 1848 y vizconde de l'Alborada en 1849 (títulu que [[Alfonso XIII]] alzaría a la [[grandor d'España]] en 1907, en cabeza de la so fía la II vizcondesa). En 1855, asocedió nel ducáu de Tarancón y vizcondáu de Rostrollano por muerte d'Agustín Muñoz y de Borbón, el so hermanu menor, concesionariu d'estes mercés. Y en 1873 asocedió al so padre como duque de Riánsares y marqués de San Agustín.</ref>coronel de Caballería. Nació esti señor nel [[Palaciu Real de Madrid|Palaciu Real]] de [[Madrid]] el 27 d'abril de 1838 y morrió en Somió el 7 d'avientu de 1910. Yera [[Hermanu#Mediu hermanos|hermanu uterín]] de la reina [[Sabela II d'España|Sabela II]] y [[Hermano#Hermanos enteros|enteru]] de María Cristina Muñoz, la muyer del primoxénitu, que la so filiación esponer nel párrafu siguiente. Con descendencia en que siguen diches grandores y títulos.
# José María Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, que sigue, 
# Álvaro Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, natural d'Uviéu y bautizáu en Santiso'l Real el 11 d'ochobre de 1841. Debió de morrer neñu.
# Iván Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, que nació n'Uviéu, na [[Casa de Camposagráu de la cai Mon (Uviéu)|cai de la Ferrería]], y recibió el bautismu en [[Ilesia de San Isidoro el Real (Uviéu)|San Isidoro]] el 27 de xunetu de 1843. Morrió intestado y ensin prole'l 23 de mayu de 1885 na so casa del [[Salón del Prau]] nᵘ 12 de Madrid (inscrita na [[Ilesia de San Sebastián (Madrid)|parroquia de San Sebastián]]), heredándo-y la so madre. Casóse en Madrid el 28 de setiembre de 1874, capitulado la viéspora ante Tomás Carbonell, con Teresa Rita de Samaniego y Lassús, XIII [[Condáu de Torrejón|condesa de Torruxón]], [[grande d'España]] de primer clase, IX [[Marquesáu de Tejada de San Llorente|marquesa de Tejada de San Llorente]], natural de Madrid, que recibió'l bautismu en [[Ilesia de San Sebastián (Madrid)|San Sebastián]] el 9 d'avientu de 1840, morrió vilba'l 7 de mayu de 1902 na citada casa de Madrid, feligresía de [[Ilesia de San Xosé (Madrid)|San Xosé]], y foi soterrada col so home nel campusantu de San Llorienzo. Yera hermana y socesora d'Adolfo de Samaniego y Lassús, XII conde de Torruxón, etc., y fía de Joaquín de Samaniego y Godoy, XI conde de Torruxón y [[Condáu de Trejo|de Casa Trejo]], grande d'España, V [[Marquesáu de Valverde de la Sierra marqués de Valverde de la Sierra]], VIII [[Marquesáu de Caracena del Valle|de Caracena del Valle]], VI [[Marquesáu de Monte Real (1705)|de Monte Real]], X [[Marquesáu de Villabenazar|de Villabenázar]] y VIII de Tejada de San Llorente, [[senador vitaliciu]] del Reinu, [[gran cruz de Carlos III]], [[gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume]], natural de Madrid, y de Xuana de Lassús y Vallés, [[dama noble de María Lluisa]], nacida en [[Cádiz]] y que primero que col conde había estáu casada col III [[Marquesáu de Ponte de la Virxe|marqués de la Ponte de la Virxe]]. Ensin socesión.<ref>Vease'l documentáu estudiu de Xosé Miguel de Mayoralgo y Folla, Conde de los Acevedos, y Javier Gómez de Olea y Bustinza, «Los Condes de Torruxón» en ''Añales de la Real Academia Matritense d'Heráldica y Xenealoxía'', [https://books.google.es/books?id=ZAF7J53iGEkC vol. V (años 1998-1999)], páxs. 185-268, d'onde tomemos los datos de los XIII condes (p. 247-248).</ref>
# Ignacia Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, nacida hacia 1847. Casó con [[Alejandro Pidal y Mon]], políticu conservador y filósofu [[tomista]], fundador de la [[Unión Católica]], [[Historia de los ministerios de Fomentu d'España|ministru de Fomentu]] con [[Antoniu Cánovas del Castillo|Cánovas]], presidente del [[Congresu de los Diputaos]], [[embaxador]] ante la [[Santa Sede]], direutor de la [[Real Academia Española]] y numerario tamién de [[Real Academia de Ciencies Morales y Polítiques|la de Ciencies Morales y Polítiques]], caballeru del [[Toisón d'Oru]], etc. Nació'l 26 d'agostu de 1846 en Madrid, onde finó'l 19 d'ochobre de 1913. Fíu segundu de [[Pedro Xosé Pidal y Carniado]], I [[Marquesáu de Pidal|marqués de Pidal]], delles vegaes ministru de la Corona, direutor de la [[Real Academia de la Historia]] y tamién [[Real Academia Española|académicu de la Llingua]], caballeru del [[Toisón d'Oru]], etc., natural de [[Villaviciosa]], y de Manuela de Mon y Menéndez, [[Orde de les Dames Nobles de la Reina María Lluisa|dama noble de María Lluisa]], que foi hermana del hacendista [[Alejandro Mon]], [[Presidente del Conseyu de Ministros d'España|presidente del Conseyu de Ministros]], académicu de [[Real Academia Española|la Española]], [[embaxador]] en [[París]], en [[Viena]] y ante la [[Santa Sede]]. El so fíu primoxénitu foi [[Pedro Pidal y Bernaldo de Quirós]], I [[Marquesáu de Villaviciosa d'Asturies|marqués de Villaviciosa d'Asturies]]. Y el segundu, Manuel, foi creáu [[Marquesáu de Valderrey|marqués de Valderrey]].
# Mariana Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, nacida hacia 1848 y finada el 12 d'avientu de 1887, muyer d'[[Ángel García Rendueles y González Llanos]],<ref>Esti señor yera hermanu del historiador [[Estanislao Rendueles Llanos]] (1839-1870), natural y alcalde de Xixón, presidente y gran benefactor del Hospital de la Caridá d'esta villa, autor d'una ''Memoria'' sobre'l mesmu (1865) y de una ''Historia de la villa de Xixón'' que foi publicada en 1867 con notes de [[Xosé Caveda y Nava|Caveda y Nava]].</ref> políticu [[Moderantismo|moderáu]], [[diputáu a Cortes]],<ref>Electu siete vegaes: la primera en 1896 pol distritu de Pravia, y les siguientes pol de Xixón nos años 1899, 1901, 1903, 1904, 1905 y 1907. [http://www.congreso.es/portal/page/portal/Congreso/Congreso/SDocum/ArchCon/SDHistoDipu/SDBuscHisDip?_piref73_1340033_73_1340032_1340032.next_page=/wc/enviarCgiBuscadorHistorico Archivo del Congresu de los Diputaos].</ref> direutor xeneral de Correos y Telégrafos y de Prisiones.<ref>Desempeñó la Direición de Correos y Telégrafos dende 1903. El so nomamientu y cese na de Prisiones fueron publicaos na [[Gaceta de Madrid]] el 29 de xineru de 1907 y el 4 de payares de 1909. [http://usuarios.multimania.es/prisiones/059.html Fonte].</ref> Con prole.<ref>Padres de María de la Concepción (muyer de Fernando Bauer Morpurgo, d'una destacada familia de banqueros xudíos, axentes de la [[casa Rothschild]] n'España), Xosé, Epifanio, Ana (primer muyer de Jacobo González Arnao y Amar de la Torre, II [[Marquesáu de Casa Arnao|marqués de Casa Arnao]], con descendencia en que siguió esti [[títulu pontificiu]]), María de los Remedios (que casó con Enrique de Liniers y Muguiro, de los [[Condáu de Liniers|condes de Liniers]]) y María del Amparo García Rendueles y Bernaldo de Quirós.</ref>
# Y Carlos Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, que nació hacia 1850 y morrió'l 7 de payares de 1925. Heredó de los sos padres el [[Palaciu de San Feliz (Ḷḷena)|palaciu de San Feliz]], a partes coles sos hermanes María y Ignacia, y los trés vender en 1892 a Antoniu Sarri Oller, quien pocu dempués llograría'l [[títulu pontificiu]] de [[Marquesáu de San Feliz|marqués de San Feliz]]. Del so tíu Rodrigo González de Cienfuegos y Navia Osorio heredó'l [[palaciu de Carrió]] nel conceyu de [[Carreño]]. Pelos años 1880 reformó totalmente esta casa, y construyó les sos instalaciones ganaderes, dotaes de les últimes meyores téuniques y que fueron inauguraes pola reina [[Sabela II d'España|Sabela II]]. Casó con María de Canga-Argüelles y López-Dóriga,<ref>Una hermana d'esta señora, Ana de Canga-Argüelles y López-Dóriga, nacida en Madrid el 26 de febreru de 1868, casó con Fernando Muñoz y Bernaldo de Quirós, III [[Ducáu de Riánsares|duque de Riánsares]], primu carnal de Carlos, fíu y socesor del anterior duque y de Eladia Bernaldo de Quirós, citaos nel apartáu 1.</ref> nacida en 1867 y finada el 23 d'agostu de 1942, fía del fanegueru industrial [[Xosé Canga-Argüelles y Villalba|Xosé María de Canga Argüelles y Villalba]], II [[Condáu de Canga Argüelles|conde de Canga Argüelles]], [[senador vitaliciu]], fináu en Madrid n'ochobre de 1889, y de Joaquina López-Dóriga y Bustamante, natural de [[Santander (España)|Santander]]. Tuvieron doce fíos.<ref>Los García Carraffa (loc. cit, p. 124) enuncien los dolce fíos d'esti matrimoniu, que fueron: 1.- María Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles (''Mariona'') que nació en 1883. Quedó daqué trastornada por cuenta de sucesos de la [[Guerra Civil Española|Guerra]] y finó soltera'l 6 de febreru de 1956. 2.- María Teresa Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, casada con Graciano Sela y Sela, de quien enviudó ensin socesión. Graciano yera hermanu de Xulia, la muyer del siguiente, y tamién de Xosé, alcalde de Mieres (1923-30), y de María de los Ángeles Sela y Sela, que casaron respeutivamente colos hermanos Amparo y Vicente Figareo y Herrero. Los Sela, y sobremanera los Figareo (''olim'' [[Inocencio Fernández Martínez|Fernández]]), yeren dos families de banqueros y empresarios hulleros de gran influencia na zona de [[Cuenques Mineres (Asturies)|les Cuenques]]. 3.- José María Bernaldo de Quirós y Canga Argüelles (''Pepón''), inxenieru agrónomu, qu'heredó'l palaciu de Carrió y reformar de nuevu dempués de la Guerra, encargando'l proyeutu a [[Manuel del Busto]]. Casó con Xulia Sela y Sela, yá citada, y tuvieron por fía única a Madalena Bernaldo de Quirós y Sela, que foi la última dueña hereditaria del [[palaciu de Carrió]]. 4.- Joaquín Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, que nun tomó tao. 5.- Concepción Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, que casó con [[Roque Pidal y Bernaldo de Quirós]], el so primu carnal (fíu de la so tía Ignacia), que foi un eruditu bibliófilu y el postreru particular que tuvo'l códiz del ''[[Poema de Mio Cid]]''. Tuvieron cinco fíos. 6.- Antonio Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles. 7.- Carlos Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, alcalde de [[Carreño]]. 8.- Milagros Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, 9.- Mercedes Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, finada'l 12 d'abril de 1965, muyer de Lluis González Herrero, que finó'l 8 d'agostu de 1970. Nun tuvieron descendencia. 10.- Jesús Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, casáu con Amparo Martínez. 11.- Benitu Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, y 12.- Luis Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles.</ref><p>
<br/>
[[Ficheru:Xosé Maria Bernaldo de Quirós y Gonzalez de Cienfuegos, marqués de Campo Sagrado.jpg|thumb|250px|[[José María Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos]], VIII marqués de Campu Sagrao. Semeya por [[Dionisio Fierros]].]]

Per Real Carta del 16 de mayu de 1866<ref>Obrante nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 8.986, a. 1866, nᵘ 593.</ref> asocedió'l so fíu<p>
'''•''' [[José María Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos]], '''VIII marqués de Campu Sagrao''', que nació nel so [[Casa de Camposagráu de la cai Mon (Uviéu)|casa d'Uviéu]], foi bautizáu'l 20 d'abril de 1840 en [[Ilesia de Santiso (Uviéu)|Santiso'l Real]] y finó nel so [[Palaciu de Camposagráu (Llangréu)|palaciu de Villa]] el 24 d'abril de 1911.<ref>Finó de cangrena a resultes de quebrase una pierna al cayese d'un coche de caballos. El ciruxanu qu'allegó a opera-y, Dr. Olivares, arrenunció a faelo porque la cangrena yá taba demasiáu avanzada.</ref> Foi [[diplomáticu]] de carrera, [[ministru plenipotenciario]] d'España en [[Imperiu turcu|Constantinopla]] y [[Reinu de Grecia|Atenes]], y [[embaxador]] en [[Imperiu rusu|San Petersburgu]]; [[diputáu a Cortes]] electu diez vegaes,<ref>Electu nos años 1869, 1871, 1872 (nos dos eleiciones qu'hubo anguaño), 1876, 1879, 1881, 1884, 1893 (nestes foi escoyíu per Uviéu Manuel Pedregal Cañedo, pero empezada la llexislatura sustituyó-y el marqués) y 1896. Siempres pola provincia d'Uviéu, distritos d'Uviéu o Ḷḷena.</ref> [[senador del Reinu]], caballeru [[gran cruz de Carlos III]],<ref>Dende'l 11 d'ochobre de 1875 ([[Guía Oficial d'España|GOE]] 1882, p. 142). Daquella yá nun se practicaben pruebes de nobleza.</ref> [[maestrante de Granada]] y [[Gentilhombre de cámara con exerciciu|gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu]].<ref>Entró a sirvir como gentilhombre el 29 de marzu de 1875. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1882, p. 906.</ref> Tamién se caltién muncha correspondencia empobinada por esti marqués y la so muyer a la [[María Cristina de Borbón-Dos Sicilies|Reina Gobernadora]], la so suegra y madre.<ref>D'ente 1865 y 1872. Obra nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Diversos, Archivu Priváu de Reinar Gobernadora, legajos 23 (exp. 95), 29 (exp. 65), 32 (exp. 2), 33 (exp. 11), 34 (exp. 15), 37 (exp. 25), 46 (exp. 5) y 350 (exp. 1).</ref><p>

Casó'l 28 d'ochobre de 1860 na capiya del [[Castiellu de Malmaison]], cerca de [[París]], con [[María Cristina Muñoz y de Borbón]], I [[Marquesáu de la Sabelaa|marquesa de la Sabelaa]] y I [[Vizcondáu de la Dehesilla|vizcondesa de la Dehesilla]], dama de la [[Orde de María Lluisa]], vicepresidenta de la xunta de patronos del [[Hospital de la Princesa]],<ref>La ''[[Guía Oficial d'España]]'' de 1916 mentar como dama noble con antigüedá del 21 d'avientu de 1860 (p. 212) y como miembru de dichu patronatu, que presidía la infanta [[Sabela de Borbón y Borbón|Sabela]], princesa que foi d'Asturies (p. 606). Pero nun figura ente les [[Dama de Reinar|dames de la Reina]]: paez que nunca sirvió en palaciu.</ref> nacida nel [[Palaciu Real de Madrid]] el 19 d'abril de 1840, bautizada na [[Capiya Real de Madrid|Capiya Real]] el 28 siguiente y finada na mesma corte'l 20 d'avientu de 1921. Yera [[Hermano#Tipos d'hermanos|hermana uterina]] de la reina [[Sabela II d'España|Sabela II]] y fía de la [[Rexente d'España|reina gobernadora]] [[María Cristina de Borbón-Dos Sicilies|María Cristina de Borbón]], vilba que foi del rei [[Fernandu VII d'España|Fernando VII]], nacida nel [[Palaciu Real de Palermo]] el 27 d'abril de 1806 y finada en [[Le Havre]] ([[Francia]]) el 22 d'agostu de 1878, y del teniente xeneral [[Agustín Fernando Muñoz y Sánchez]], el so segundu home,<ref>Casóse nuna ceremonia relixosa celebrada na [[Capiya Real de Madrid|Capiya Real]] el 28 d'avientu de 1833, de callao anque con conocencia del Gobiernu y de dellos miembros de la Corte. Él yera un mozu [[guardia de corps]] de serviciu en [[Palaciu Real de Madrid|Palaciu]], y l'esposa entá nun llevaba tres meses viuda del rei [[Fernandu VII d'España|Fernando VII]]. La so unión secreta llueu foi ''vox pópuli'', una y bones los numberosos allumamientos de la reina non pudieron despintase. Esti matrimoniu foi ratificáu con ceremonia pública y autorización de la reina Sabela II, na mesma Real Capiya, el 13 d'ochobre de 1844.</ref> I [[Ducáu de Riánsares|duque de Riánsares]] y [[Marquesáu de San Agustín|marqués de San Agustín]], [[grande d'España]], duque de Montmorot (títulu [[Segundu Imperiu francés|francés]]), [[senador del Reinu]], caballeru del [[Toisón d'Oru]], [[gran cruz de Carlos III]], [[maestrante de Granada]], etc., natural de [[Tarancón]] ([[Provincia de Cuenca|Cuenca]]), bautizáu na Asunción el 6 de mayu de 1808 y fináu en Le Havre'l 13 de setiembre de 1873. Nieta de Xuan Antoniu Muñoz y Funes, I [[Condáu de Retamoso|conde de Retamoso]], [[caballeru de Santiago]], y de Eusebia Sánchez Ortega, naturales de Tarancón, y materna de los reis de [[Reinu de les Dos Sicilies|les Dos Sicilies]] [[Francisco I de les Dos Sicilies|Francisco I de Borbón y Austria]] y [[María Sabela de Borbón|María Sabela de Borbón y Borbón]], la so segunda muyer, [[infanta d'España]].<p>

D'esti matrimoniu nacieron:<ref>J. Moreno de Guerra, op. cit. 1917, páxs. 245-246. Cobos de Belchite, op. cit. 1955, páxs. 468-472.</ref>
# María de la Fuencisla Bernaldo de Quirós y Muñoz, I [[Marquesáu d'Eslava marquesa d'Eslava]],<ref>Títulu con grandor d'España que-y concedió'l rei [[Alfonso XIII]] por Real Decretu del 22 de xunu de 1927 y Real Despachu del 6 de setiembre siguiente.</ref> [[grande d'España]], dama de la [[Orde de les Dames Nobles de la Reina María Lluisa|Orde de María Lluisa]]<ref>Dende'l 9 de xunu de 1902. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 229.</ref> y [[Dama de la Reina|de les reines]] [[María Cristina de Borbón-Dos Sicilies|María Cristina]] y [[Victoria Eugenia de Battenberg|Victoria Eugenia]],<ref>Con antigüedá del 4 de setiembre de 1886. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 1009.</ref> nacida en [[Hyères]] ([[Provenza]], [[Francia]]) el 18 d'avientu de 1863 y finada en [[San Sebastián (Guipúzcoa)|San Sebastián]] el 20 d'ochobre de 1931. Casó en Madrid el 9 de xunu de 1884, na [[Real Casa y Patrimoniu de la Corona d'España|Real Cámara de S.M.]],<ref>Esti matrimoniu foi inscritu na paroquia de [[Ilesia de San Marcos (Madrid)|San Marcos]]. Despachóse la Real Llicencia'l 8 d'agostu de 1884 ([[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 8.972, a. 1884, exptes. 111 y 112).</ref> con Joaquín María Mencos y Ezpeleta, [[Condáu de Guendulain|conde de Guendulain]] y [[Condáu del Vau|del Vau]], [[grande d'España]], [[Marquesáu de la Real Defensa|marqués de la Real Defensa]] y [[Baronía de Bigüezal|barón de Bigüezal]],<ref>Asocedió como barón de Bigüezal per Real Carta del 19 d'avientu de 1872 (obrante nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 8.989, a. 1872, nᵘ 647). Nel condáu de Guendulain, con grandor d'España de 1ª clase, por Real Decretu del 6 de mayu de 1882, espachándose-y Real Carta de Socesión nesti títulu y nel de marqués de la Real Defensa'l 6 d'agostu de 1882 (obrante nel mesmu legajo, a. 1882, nᵘ 45). Y en el de conde del Vau en 1903.</ref> caballeru de la [[Orde de Malta]],<ref>Ingresó como caballeru d'Honor y Devoción d'esta Orde'l 22 d'avientu de 1919. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 286.</ref> [[maestrante de Zaragoza]] y [[Orde de Carlos III|collar de Carlos III]],<ref>Dende'l 24 de febreru de 1919. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 218.</ref> académicu de la [[Real Academia de San Fernando|Real de San Fernando]], [[senador del Reinu por derechu propiu]], [[gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume]],<ref>Dende'l 2 de marzu de 1876. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 989.</ref> natural de [[Pamplona]], que foi bautizáu en [[Ilesia de San Nicolás (Pamplona)|San Nicolás]] el 11 de xunetu de 1851 y morrió na mesma ciudá'l 22 de payares de 1936. Vilbu con prole de María del Pilar Rebolledo de Palafox, de los [[Marquesáu de Lazán|marqueses de Lazán]]. Yera fíu de Joaquín Mencos y Manso de Zúñiga, conde de Guendulain, concesionariu del grandor, etc., y de María del Pilar de Ezpeleta y Aguirre, condesa del Vau, la so segunda muyer. Con descendencia en que sigue la casa de Guendulain.
# María de los Desamparaos Bernaldo de Quirós y Muñoz, I [[Marquesáu de Santa Cristina|marquesa de Santa Cristina]],<ref>Concesión de la [[Rexente d'España|reina rexente]] [[María Cristina d'Habsburgu-Lorena]] por Real Decretu del 17 de xineru y Real Despachu del 30 de xunu de 1887. La [[grandor d'España]] p'amestar al títulu, creación de la mesma por Real Decretu del 9 de marzu y Real Despachu del 30 de marzu de 1891.</ref> [[grande d'España]], dama de la [[Orde de les Dames Nobles de la Reina María Lluisa|Orde de María Lluisa]]<ref>Dende'l 4 de marzu de 1906. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 230.</ref> y [[Dama de la reina|de les reines]] [[María Cristina d'Habsburgu-Lorena|María Cristina]] y [[Victoria Eugenia de Battenberg|Victoria Eugenia]],<ref>Con antigüedá del 30 de setiembre de 1899. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 1009.</ref> miembru de delles instituciones caritatives,<ref>Yera curadora del Colexu de la Paz, vicepresidenta de la Xunta de Patronos del Hospital de la Princesa y miembru de la [[Xunta de Dames d'Honor y Méritu]] de la Diputación Provincial de Madrid. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, páxs. 684 y 696.</ref> que nació nel [[Palaciu de Camposagráu (Llangréu)|palaciu de Villa]] el 8 de payares de 1864 y morrió en Madrid el 21 de xineru de 1951. Casó en Madrid el 24 de xineru de 1887, espachándose la Real Llicencia a otru día,<ref>[[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 8.973, a. 1887, exptes. 57 y 58.</ref> con Alejandro Travesedo y Fernández-Casariego, III [[Marquesáu de Casariego|marqués de Casariego]] y [[Vizcondáu de Tapia|vizconde de Tapia]], caballeru del [[Real Cuerpu de la Nobleza de Madrid]],<ref>Ingresó nesti Real Cuerpu en 1885 y foi diputáu del mesmu. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, páxs. 146 y 147.</ref> [[gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume]],<ref>Dende'l 31 de marzu de 1894. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 990.</ref> que nació'l 17 de setiembre de 1859 en Madrid, onde morrió'l 21 de xineru de 1951, fíu de Xuan Travesedo y Canet, I [[Condáu de Maluque|conde de Maluque]], y de Carlota Fernández-Casariego y Méndez-Piedra, marquesa de Casariego y vizcondesa de Tapia. Con posteridá.
# [[Ana Germana Bernaldo de Quirós|Ana Germana Bernaldo de Quirós y Muñoz]], I [[Marquesáu de Atarfe|marquesa de Atarfe]],<ref>Concesión del rei [[Alfonso XIII]], con grandor d'España, por Real Decretu del 6 de febreru y Real Despachu del 3 d'abril de 1902.</ref> [[grande d'España]], dama de la [[Orde de María Lluisa]]<ref>Ingresó nesta Orde de dames nobles el 12 d'ochobre de 1896. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 229.</ref> y [[Dama de la reina|de les reines]] [[María Cristina d'Habsburgu-Lorena|María Cristina]] y [[Victoria Eugenia de Battenberg|Victoria Eugenia]],<ref>Con antigüedá del 3 de mayu de 1902. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 1009.</ref> que nació en [[Palencia]] el 19 de marzu de 1866. Heredó'l [[Palaciu de Camposagráu (Villoria)|palaciu familiar]] de [[Villoria (Llaviana)|Villoria]], onde finó'l 11 de setiembre de 1934. Casó dos veces: primer en Madrid el 31 de mayu de 1886, con Real Llicencia del 17 anterior,<ref>[[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 8.972, a. 1886, exptes. 74 y 75.</ref> con [[Lluis de Jesús de Borbón|Lluis de Jesús de Borbón y Borbón]],<ref>Anque los padres d'esti señor yeren dambos [[Infante d'España|infantes d'España]] por nacencia y taben estrechamente emparentaos cola Familia Real española, Lluis de Jesús de Borbón nun ostentó dicha dignidá nin el tratamientu d'[[Alteza Real]], pos asina se decidiera pa tolos fíos de Don Sebastián Gabriel, sobremanera por considerancies económiques: una y bones la vasta fortuna particular d'esti infante sería abondu pa caltener dignamente a la so prole, y asina s'aforraba esta carga a les arques del Estáu.</ref> el so primu segundu,<ref>Lluis de Jesús de Borbón tuvo por güela materna a la princesa [[Lluisa Carlota de Borbón-Dos Sicilies]], que yera hermana de la [[María Cristina de Borbón-Dos Sicilies|Reina Gobernadora]], güela d'Ana Germana. Dambes fueron fíes de los reis de [[Reinu de les Dos Sicilies|Nápoles]] [[Francisco I de les Dos Sicilies|Francisco I]] y [[María Sabela de Borbón|María Sabela]].</ref> I [[Ducáu de Ansola|duque de Ánsola]],<ref>Dio-y esti títulu con grandor la [[Rexente d'España|reina rexente]] [[María Cristina d'Habsburgu-Lorena|María Cristina d'Austria]] por Real Decretu del 30 de mayu de 1886 y Real Despachu del 15 de marzu de 1887 (qu'obra nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 8.990, a. 1889, nᵘ 2). La soberana quixo engrandecer a Lluis de Jesús por cuenta de la so boda, tal como la so augusto home fixera en 1885 colos sos hermanos [[Pedro d'Alcántara de Borbón|Pedro d'Alcántara]], creáu [[Ducáu de Dúrcal|duque de Dúrcal]], y [[Francisco María de Borbón|Francisco María]], creáu [[Ducáu de Marchena|duque de Marchena]].</ref> [[grande d'España]], caballeru gran cruz de les Órdenes portugueses de [[Orde de Cristu|Cristu]] y [[Orde d'Avis|Avís]] y [[maestrante de Sevilla]], fíu terceru de los [[Infante d'España|infantes d'España]] Don [[Sebastián Gabriel de Borbón y Bergancia]], infante tamién de [[Reinu de Portugal|Portugal]], gran prior de San Xuan,<ref>Foi'l postreru gran prior de Castiella y Lleón de la [[Orde de Malta|Orde de San Xuan de Xerusalén]], y tercer posesor hereditariu d'esta dignidá, concedida a perpetuidad pol Papa [[Pío VI]] al so güelu l'infante [[Gabriel de Borbón|Don Gabriel de Borbón y Saxonia]], por Curtiu Apostólicu del 17 d'agostu de 1784, y venceyada pol rei [[Carlos III d'España|Carlos III]] en cabeza de dichu infante'l so fíu por Real Decretu del 18 de febreru de 1785 y Real Cédula del 26 de marzu de 1785.</ref> y [[María Cristina de Borbón y Borbón|Doña María Cristina de Borbón]], la so segunda muyer, hermana del rei [[Francisco d'Asís de Borbón|Don Francisco d'Asís]]. Vilba del duque, volvió casar el 30 de payares de 1890 na [[Ilesia de San Nicolás (Villoria)|ilesia de San Nicolás]] de [[Villoria (Llaviana)|Villoria]], col [[diplomáticu]] [[Manuel Méndez de Vigo y Méndez de Vigo]], [[embaxador d'España]],<ref>Por Decretu del 13 de mayu de 1938, el [[Xeneralísimu Franco]] nomó-y unviáu estraordinariu y ministru plenipotenciario cerca del Emperador del Xapón. Xosé Miguel de Mayoralgo y Folla, Conde de los Acevedos, ''[http://www.ramhg.es/images/stories/pdf/movimientu-nobiliariu/movimientu%20nobiliariu%201938.pdf Movimientu nobiliariu 1938]'', p. 86.</ref> [[diputáu a Cortes]], [[gobernador civil]] de [[Guipúzcoa]], [[gran cruz de Carlos III]],<ref>Con fecha 25 de marzu de 1912. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 221.</ref> [[gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume]],<ref>Dende'l 22 de xineru de 1905 (mesma fecha que'l so cuñáu'l marqués de Quirós). [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 991.</ref> fíu de Felipe Méndez de Vigo y Osorio, de los [[Condáu de Santa Cruz de los Manueles|condes de Santa Cruz de los Manueles]], y de María de la Paz Méndez de Vigo y Oraá. Con descendencia de dambos.<ref>Arriendes de la so boda, Ana Germana y el so primer home establecer en [[París]], onde al añu siguiente nació'l so primoxénitu: Lluis Alfonso de Borbón y Bernaldo de Quirós (1867-1942), II duque de Ánsola, que casó con Beatrice Harrington pero morrió ensin prole. Pocos años dempués de nacer este, la fráxil salú del duque obligó-y a treslladase a [[Arxel]] en busca d'un clima más benignu. ''Poulot'' quedar en París y «entró en rellación col que depués sería'l so segundu maríu», Manuel Méndez de Vigo, secretariu coles mesmes de la embaxada d'España. Pero un segundu embaranzu y la última enfermedá d'el so home obligar a axuntase con él n'Arxel, «anque a dicir de dalgunos de los sos parientes, faía casi dos años que los maríos nun se víen». El neñu nació 50 díes dempués de la muerte del duque, quien lo aceptaba como propiu nes sos últimes disposiciones. Ricardo Mateos Sáinz de Medrano, ''Nobleza Obliga'' (Madrid, La Esfera de los Llibros, 2006), p. 473. Esti fíu, que se llamó [[Manfredo Lluis de Borbón y Bernaldo de Quirós]] (1889-1979), foi I [[duque de Hernani]] y III de Ánsola, y II marqués de Atarfe. Casó dos veces: primer con Leticia Santa Marina y Romero, y dempués con María Teresa de Mariátegui y Arteaga, fía de los [[Marquesáu de La Guardia|marqueses de La Guardia]]. Y de nenguna tuvo prole. Como concesionariu del ducáu de Hernani taba facultáu pa designar socesor, y facer en favor de la infanta [[Margarita de Borbón y Borbón-Dos Sicilies|Doña Margarita]], hermana menor del rei [[Xuan Carlos I]], ente que'l ducáu de Ánsola pasó al so sobrín segundu Xuan Walford y de Borbón, [[Ducáu de Marchena|duque de Marchena]] (nietu de [[Francisco María de Borbón]], I duque de Marchena, hermanu mayor de Lluis de Jesús).<br/>
Del so segundu home, Ana Germana tuvo siete fíos más: Ofelia, Manuel, Mario, Raquel, Eliana, Cristino y Thais Méndez de Vigo y Bernaldo de Quirós. Manuel foi comandante d'Infantería y [[Gentilhombre de cámara con exerciciu|gentilhombre de Cámara]] d'[[Alfonso XIII]] con exerciciu. Mientres la [[Guerra Civil Española|Guerra Civil]], morrió en combate al mandu de un batallón de Cazadores de Melilla, el 18 de mayu de 1938, polo que recibió póstumamente la [[Medaya Militar (España)|medaya militar]] por Orde del 10 d'ochobre de 1938 (Xosé Miguel de Maroralgo y Folla, Conde de los Acevedos, ''[http://www.ramhg.es/images/stories/pdf/movimientu-nobiliariu/movimientu%20nobiliariu%201938.pdf Movimientu nobiliariu 1938]'', p. 16). Casara con Consuelo del Arco y Cubas, fía de los [[Condáu de Arcentales|condes de Arcentales]], y tuvieron por primoxénitu a Javier Méndez de Vigo y del Arcu, que foi III marqués de Atarfe por cesión ''inter vivos'' que-y fixo'l so tíu'l duque de Hernani en 1968, y qu'años dempués litigó por esti ducáu contra la infanta Doña Margarita.</ref>
# Y Jesús María Bernaldo de Quirós y Muñoz, que sigue.<p>
<br/>
[[Ficheru:Marqués de Quirós, de Franzen.jpg|thumb|250px|[[Jesús María Bernaldo de Quirós y Muñoz]], I [[Marquesáu de Quirós|marqués de Quirós]], IX de Campu Sagrao y II [[Marquesáu de la Sabelaa|de la Sabelaa]], X [[Condáu de Marcel de Peñalba|conde de Marcel de Peñalba]], II [[Vizcondáu de la Dehesilla|vizconde de la Dehesilla]], [[grande d'España]]. Fotografía por [[Christian Franzen|Franzen]].]]

Asocedió por Real Orde del 14 de xunu de 1911 el so fíu<p>
'''•''' [[Jesús Bernaldo de Quirós|Jesús María Bernaldo de Quirós y Muñoz]], I [[Marquesáu de Quirós|marqués de Quirós]], '''IX de Campu Sagrao''' y II [[Marquesáu de la Sabelaa|de la Sabelaa]],<ref>Nel marquesáu de la Sabelaa asocedió por muerte de la so madre y Real Carta del 16 de febreru de 1922.</ref> X [[Condáu de Marcel de Peñalba|conde de Marcel de Peñalba]],<ref>Nel condáu de Marcel de Peñalba asocedió per Real Carta del 3 de marzu de 1928 a María de la Concepción González de Cienfuegos y Fernández de la Calzada, la so tía segunda, que morrió soltera'l 24 de xineru de 1928. Esta señora foi fía única y socesora d'Ignacio Javier González de Cienfuegos y Navia Osorio, VIII conde, hermanu de la güela materna del marqués. D'ella díxose que nun yera l'auténtica fía del conde, que —según estes denuncies— morrió de tienra edá y foi sustituyida por otra neña, con prevalimiento de la ceguera del padre. La cuestión se ventiló nun pleitu ante'l Tribunal Supremu, que nun consideró probada la sustitución d'una neña por otra.</ref> II [[Vizcondáu de la Dehesilla|vizconde de la Dehesilla]],<ref>Esti vizcondáu foi'l primer títulu que tuvo. Haber como títulu d'espera per cesión que-y fixo'l so madre y Real Carta del 1ᵘ de xunetu de 1895.</ref> [[grande d'España]], que foi llicenciáu en Derechu, [[diputáu a Cortes]],<ref>Escoyíu diputáu a les [[Cortes de la Restauración]] nes [[Eleiciones xenerales d'España de 1910|eleiciones de 1910]] pol distritu de [[Pravia]] ([[provincia d'Uviéu]]), con 3730 votos; causó baxa como diputáu en 1914. {{Cita web|url=http://www.congreso.es/portal/page/portal/Congreso/Congreso/SDocum/ArchCon/SDHistoDipu/SDBuscHisDip?_piref73_1340033_73_1340032_1340032.next_page=/wc/servidorCGI&CMD=VERLST&BASE=DIPH&FMT=DIPHXDSP.fmt&DOCS=1-1&DOCORDER=FIFO&OPDEF=Y&QUERY=%28MARQUES+QUIROS%29.TITV.|obra=Archivu históricu de diputaos (1810-1977)|editorial=[[Congresu de los Diputaos]]|títulu=Bernaldo de Quirós y Muñoz, Jesús María. 46. Eleiciones 8.5.1910}}.</ref> caballeru de les Órdenes d'[[Orde d'Alcántara|Alcántara]]<ref>Profeso. El so espediente d'ingresu nesta Orde, aprobáu'l 18 d'abril de 1914, obra nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Órdenes, expte. 290 de caballeros d'Alcántara.</ref> y [[Orde de San Xuan de Xerusalén|Malta]],<ref>Caballero d'Honor y Devoción d'esta soberana Orde dende'l 17 d'avientu de 1909, y conseyeru de l'Asamblea de la so [[Orde de Malta#Prioratos y Llingua|Llingua d'España]]. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, páxs. 284 y 285.</ref> [[maestrante de Granada]]<ref>Ingresó nesta Real Maestranza en 1906. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 269.</ref> y [[gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume]].<ref>Dende'l 22 de xineru de 1905. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 991.</ref> Nació nel [[Palaciu de Camposagráu (Mieres)|palaciu de Mieres]] el 21 de xunetu de 1871, foi bautizáu a otru día na [[Ilesia de San Xuan Bautista (Mieres)|parroquial de San Xuan]], y finó en Madrid el 4 d'avientu de 1939.<p>
Por cuenta del so casoriu, y en vida de los sos padres, el rei [[Alfonso XIII d'España|Alfonso XIII]] dio-y el [[marquesáu de Quirós]], con grandor d'España.<ref>El marquesáu de Quirós, con grandor d'España, foi-y concedíu por Real Decretu del 21 de mayu de 1906 cola primitiva denominación de ''marqués de los Sotos'', que foi camudada pola actual el 7 de xunu siguiente. La Real Carta de creación foi-y espachada'l 23 d'ochobre de 1906, dos díes antes de la fecha de la so boda. Paez que'l rei ufiertara antes el grandor al so padre, p'amestala al títulu principal que tenía de marqués de Campu Sagrao, pero qu'esti prefirió pidir un títulu nuevu en cabeza del so fíu, tarreciendo que l'antiguu saliera de la so descendencia por causa de les sos peculiares normes socesories.</ref> En 1912, como se dixo [[Marquesáu de Campu Sagrao#El vizcondáu de les Quintanas y el señoríu de Villoria|más arriba]], solicitó la rehabilitación del [[vizcondáu previu]] de les Quintanas como títulu perpetuu, que-y foi refugada.<p>
Casó en Madrid el 25 d'ochobre de 1906 con María del Consuelo Alcalá-Galiano y Osma, [[dama de la reina]] [[Victoria Eugenia de Battenberg|Victoria Eugenia]],<ref>Con antigüedá del 22 d'ochobre de 1910. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 1010.</ref> de la [[Orde de Malta]]<ref>Ingresó como dama d'Honor y Devoción d'esta soberana Orde en 1930.</ref> y de la [[Real Maestranza de Caballería de Granada Real Maestranza de Granada]],<ref>[[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 271.</ref> que dempués de vilba asocedería como VI [[Condáu de Casa Valencia|condesa de Casa Valencia]] y III [[Condáu de Romilla|de Romilla]], IV [[Vizcondáu del Pontón|vizcondesa del Pontón]], [[grande d'España]].<ref>Per Cartes del [[Xeneralísimu Franco]] expedíes nes siguientes feches: vizcondáu del Pontón, el 9 d'avientu de 1955; condáu de Romilla, el 15 de febreru de 1957, y condáu de Casa Valencia (con grandor), el 20 de mayu de 1964.</ref> Nacida en Lisboa'l 21 de marzu de 1880, yera hermana y socesora d'Emilio Alcalá-Galiano y Osma, anterior posesor de dichos títulos y IV [[Marquesáu de Castel Bravo|marqués de Castel Bravo]],<ref>Al cayer la Monarquía, Emilio Alcalá-Galiano y Osma (1877-1962) yera conde de Casa Valencia, con grandor, y vizconde del Pontón (per Reales Cartes de 1915 y 1906, respeutivamente), diplomáticu de carrera, [[senador vitaliciu]] del Reinu nomáu pola Corona, [[maestrante de Sevilla]] y [[Gentilhombre Grande d'España con exerciciu y servidume|gentilhombre de Cámara]] d'[[Alfonso XIII]] con exerciciu y servidume ([[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, páxs. 105, 264, 314, 375 y 991). En 1941, la [[Diputación del Grandor]] rexistró al so favor los títulos de conde de Romilla y marqués de Castel Bravo, por fallecimientu, respeutivamente, de los sos hermanos menores Xuan Alcalá-Galiano y Osma (a quien [[Alfonso XIII]] otorgara'l condáu en 1915) y Álvaro Alcalá-Galiano y Osma (que llogró'l marquesáu por rehabilitación en 1918). Pero tres el reestablecimientu n'España de la [[Títulos reales y nobiliarios d'España#Situación llegal|llexislación nobiliaria]], Emilio nun solicitó la preceptiva convalidación d'estes socesiones», sinón qu'arrenunció'l condáu de Romilla en favor de la so hermana María del Consuelo Alcalá-Galiano y Osma (que llogró Carta de rehabilitación en 1957), y el marquesáu de Castel Bravo en favor de la so sobrina ''María'' de la Guarda Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano (a quien se va citar nel testu, que llogró Carta de rehabilitación en 1958, fía de Consuelo). Cfr. Barón de Cobos de Belchite [Julio de Atienza y Navajas], [https://books.google.es/books?id=HGdfo-2DE7wC&pg=PA32#v=onepage&q&f=false «Grandores y títulos del Reinu concedíos por S.M. el Rei D. Alfonso XIII» en ''Fidalguía'' nᵘ 44 (1961), p. 32].</ref> y fía d'Emilio Alcalá-Galiano y Valencia, IV conde de Casa Valencia, concesionariu del grandor d'esta casa,<ref>El grandor d'España foi mercé del rei [[Alfonso XII]] por Real Decretu del 4 de marzu y Real Despachu del 19 de mayu de 1884. El condáu foi creación del rei [[Carlos IV d'España|Carlos IV]], col [[vizcondáu previu]] del Pontón, por Real Decretu del 20 d'ochobre y Real Despachu del 17 de payares de 1789, a favor de Francisco de Valencia y Aranda, caballeru pensionista de [[Orde de Carlos III|Carlos III]], antiguu tesoreru de la Casa de la Moneda de [[Popayán]] nel [[Nuevu Reinu de Granada]], que'l so cargu foi incorporáu a la Corona.</ref> II vizconde del Pontón,<ref>La reina [[Sabela II d'España|Sabela II]] concedió-y l'usu efectivu y perpetuu d'esti vizcondáu, que fuera [[Vizcondáu previu|previu]] al condáu de Casa Valencia, por Real Decretu del 21 d'avientu de 1849 y Real Despachu del 30 de payares de 1855, primero qu'asocediera nel títulu principal y pa los demás primoxénitos de la casa.</ref> [[Historia de los ministerios d'Asuntos Esteriores d'España|ministru d'Estáu]], [[diputáu a Cortes]], [[senador del Reinu]] electu y [[Senador vitaliciu|vitaliciu]], [[Conseyu d'Estáu d'España|conseyeru d'Estáu]], [[embaxador]] en [[Londres]], académicu de les Reales [[Real Academia Española|de la Llingua]] y [[Real Academia de Ciencies Morales y Polítiques|de Ciencies Morales y Polítiques]], caballeru [[gran cruz de Carlos III]] y [[maestrante de Sevilla]], [[gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume]], nacíu en Madrid el 9 de marzu de 1831 y fináu en [[San Sebastián (Guipúzcoa)|San Sebastián]] el 12 de payares de 1914, y d'Ana de Osma y Zavala,<ref>Esta señora foi la menor de trés hermanes: les otres dos fueron Blanca Rosa de Osma y Zavala, consorte del [[Ducáu de Arión|duque de Arión]], y Joaquina de Osma y Zavala, muyer del estadista [[Antoniu Cánovas del Castillo]], que dempués de vilba foi creada [[Ducáu de Cánovas del Castillo|duquesa de Cánovas del Castillo]]. Joaquina nun tuvo fíos y el so títulu recayó nos duques de Arión, magar que nun teníen consanguinidá con Cánovas.</ref> dama de la [[Orde de María Lluisa]]<ref>Dende'l 26 de febreru de 1917. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 231.</ref> y [[Dama de la reina|de les reines]] [[María Cristina d'Habsburgu-Lorena|María Cristina]] y [[Victoria Eugenia de Battenberg|Victoria Eugenia]],<ref>Con antigüedá del 22 de xineru de 1906. [[Guía Oficial d'España|GOE]] 1929, p. 1010.</ref> nacida en [[Lima]] ([[Perú]]) el 18 de xunetu de 1851 y bautizada na [[parroquia del Sagrariu]] de la [[Catedral de Lima|Catedral]] el 26 d'abril de 1852, que casaron en [[Madrid]] el 26 de mayu de 1875 nel oratoriu del [[Palaciu de Villahermosa|duque de Villahermosa]] (inscrita na [[Ilesia de San Sebastián (Madrid)|parroquia de San Sebastián]]);<ref name="zabala1143">Zabala, op. cit., p. 1143.</ref> nieta de Xuan de Alcalá Galiano y Bermúdez, ministru del Tribunal Mayor de Cuentes, [[Caballerizo mayor|primer caballerizo]] de la reina [[Sabela II d'España|Sabela II]], y de María Teresa de Valencia y Xuncu, III condesa de Casa Valencia, naturales de Madrid,<ref name="zabala1144">Zabala, op. cit., p. 1144.</ref> y materna de [[Joaquín José de Osma y Ramírez de Arellano]], [[ministru de Rellaciones Esteriores de Perú]] y [[Ministru plenipotenciario|plenipotenciario]] n'España y nos [[Estaos Xuníos]], grandes cruces de les Órdenes de [[Orde de Carlos III|Carlos III]], [[Orde de Sabela la Católica|Sabela la Católica]], [[Orde de Cristu|Cristu de Portugal]] y [[Orde El Sol de Perú|El Sol de Perú]], y d'Ana de Zavala y la Ponte, I [[Marquesáu de la Ponte marquesa de la Ponte]] y VI [[Marquesáu de la Ponte y Sotomayor|de la Ponte y Sotomayor]], [[grande d'España]], naturales de Lima.<ref name="zabala1143" /><p>

Tuvieron cuatro fíos:
# [[Iván Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano]], III [[Vizcondáu de la Dehesilla|vizconde de la Dehesilla]], [[maestrante de Granada]], que nació primoxénitu en Madrid el 23 de xineru de 1909. Al empezar la [[Guerra Civil Española|Guerra Civil]], participó —xunto colos [[hermanos Miralles]] y un grupu de voluntarios monárquicos— nun coraxosu intentu de tomar el [[Puertu de Somosierra]], onde morrió combatiendo'l 23 de setiembre de 1936.<ref>Formaba tamién parte del grupu'l so primu Xuanito Pidal (fíu de los [[Marquesáu de Valderrey|marqueses de Valderrey]]), según Tristán Falcó ([[Condáu de Baraja|conde de Barajas]], de los [[Ducáu de Fernán Núñez|duques de Fernán Núñez]]), Germán, Manuel y Claudio Gamazo (de los [[Condáu de Gamazo|condes de Gamazo]]: Claudio sobrevivió y foi [[Marquesáu de Soto d'Ayer|marqués de Soto d'Ayer]]), Tirso Roca de Togores ([[Vizcondáu de la Puebla de Alcocer|vizconde de la Puebla de Alcocer]], de los [[Ducáu de Béxar|duques de Béxar]]), Alfonso Oltra y Borbón, Pedro Fernández de Córdoba (de los [[Marquesáu de Zugasti|marqueses de Zugasti]]), Salvador Aymerich (dempués [[Condáu de Villa Mar|conde de Villa Mar]]), Xosé María Jaraquemada (de los [[Marquesáu de Lorenzana|marqueses de Lorenzana]]), Álvaro Bertrán de Lliriu (de los [[Marquesáu de Bondá Real|marqueses de Bondá Real]]), Pepe Garret (¿conde de Villa-Jimena?), Ignacio Sangro (de los [[Marquesáu de Guad-el-Jelú|marqueses de Guad-el-Jelú]]), y otros mozos de la nobleza, voluntarios de les milicies de [[Renovación Española]], qu'en númberu de 51 enfrentar a una columna de 3.000 homes unviada dende la capital. Vease «Homenaxe a los cayíos en Somosierra» nel ''ABC'' del 18 de xunetu de 1956, pp. [http://hemeroteca.abc.es/cgi-bin/pagina.pdf?fn=exec;command=download_stamp;id=0000521484;nome_pdf=ABC-18.07.1956-pagina%20047;path=H:%5Ccran%5Cdata%5Cprensa_pages%5CMadrid%5CABC%5C1956%5C195607%5C19560718%5C56L18-047.xml 49] y [http://hemeroteca.abc.es/cgi-bin/pagina.pdf?fn=exec;command=download_stamp;id=0000521485;nome_pdf=ABC-18.07.1956-pagina%20048;path=H:%5Ccran%5Cdata%5Cprensa_pages%5CMadrid%5CABC%5C1956%5C195607%5C19560718%5C56L18-048.xml 50], y «Los Adelantraos de Somosierra» nel ''ABC'' del 18 de xunetu de 1972, [http://hemeroteca.abc.es/cgi-bin/pagina.pdf?fn=exec;command=download_stamp;id=0001019343;nome_pdf=ABC-18.07.1972-pagina%20081;path=H:%5Ccran%5Cdata%5Cprensa_pages%5CMadrid%5CABC%5C1972%5C197207%5C19720718%5C72L18-081.xml p. 81].</ref>
# Luis Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano, que sigue.
# ''María'' de la Guarda Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano, V [[Marquesáu de Castel Bravo|marquesa de Castel Bravo]],<ref>Asocedió nesti títulu por rehabilitación del [[Xeneralísimu Franco]] y Carta del 4 de xunetu de 1958. En 1941 la [[Diputación del Grandor]] rexistrara la socesión a favor del so tíu Emilio Alcalá-Galiano y Osma, que morrió antes del reestablecimientu n'España de la Llexislación Nobiliaria. Emilio asocedía de la mesma al so hermanu menor [[Álvaro Alcalá-Galiano y Osma]] (1886-1936), que lo hubo por rehabilitación d'[[Alfonso XIII]] y Real Carta de 1920.</ref> dama de la [[Real Maestranza de Caballería de Granada Real Maestranza de Granada]], qu'heredó'l [[Palaciu de Camposagráu (Llangréu)|palaciu de Villa]]. Nació en Madrid el 24 de setiembre de 1910; finó soltera na mesma villa y corte el 15 de mayu de 2015, d'edá de 104 años, y foi soterrada na capiya del so citáu palaciu d'Asturies.<ref>La so esquela nel ''ABC'' del 22, [http://hemeroteca.abc.es/cgi-bin/pagina.pdf?fn=exec;command=download_stamp;id=0006453554;nome_pdf=ABC-22.05.2015-pagina%20093;path=H:%5Ccran%5Cdata%5Cprensa_pages%5CMadrid%5CABC%5C2015%5C201505%5C20150522%5C15Y22-093.xml p. 93]. La marquesa de Castel Bravo foi mientres munchos años la ''decana'' de la familia Quirós. Vivía ente Madrid y el so palaciu de Llangréu, y yera persona bien querida de la sociedá madrilana y asturiana. ''[[La Nueva España]]'' informó del so [https://www.lne.es/sociedad-cultura/2015/05/18/maria-bernaldo-quiros-marquesa-castel/1758540.html fallecimientu] y [https://www.lne.es/servicio/multimedia/imagenes.jsp?pRef=2015052000_37_1759601 entierru] y publicó un [https://www.lne.es/servicio/multimedia/imagenes.jsp?pRef=2015052400_37_1761742 álbum de fotografíes sos]. Vease tamién [http://elblogdeacebedo.blogspot.com.es/2015/06/maria-bernaldo-de-quiros-la marquesa-de.html esta entrada] de J.J. Menéndez Fernández nel so ''blogue de Acevedo''.</ref>
# Y Galinda Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano, nacida'l 6 d'avientu de 1913 en Madrid, onde finó vilba'l 16 de xineru 2005.<ref>La so esquela nel ''ABC'' del 18, [http://hemeroteca.abc.es/cgi-bin/pagina.pdf?fn=exec;command=download_stamp;id=0004908466;nome_pdf=ABC-18.01.2005-pagina%20071;path=H:%5Ccran%5Cdata%5Cprensa_pages%5CMadrid%5CABC%5C2005%5C200501%5C20050118%5C05Y18-071.xml p. 71].</ref> Casó en Madrid el 27 de xunu de 1940 con Francisco Javier Espinosa de los Monteros y Herreros de Tejada, III [[Marquesáu de Valtierra|marqués de Valtierra]], nacíu en [[San Sebastián (Guipúzcoa)|San Sebastián]] el 15 d'ochobre de 1911 y fináu en Madrid el 8 de xunetu de 1984. Yera hermanu y socesor de Carlos de los mesmos apellíos, fináu en 1930, y fíos ambos del militar y diplomáticu [[Carlos Espinosa de los Monteros y Bermejillo]], [[caballeru d'Alcántara]] (primoxénitu del [[Carlos Espinosa de los Monteros y Sagaseta de Ilurdoz|I marqués de Valtierra]], a quien premurió), y de Jacinta Herreros de Tejada y Santa Cruz, la so muyer. Con posteridá.<ref>Tuvieron siete fíos, toos nacíos en Madrid nes feches siguientes: Fernanda (11 de xunetu de 1942), que permanez soltera; Carlos (18 de marzu de 1944), IV [[Marquesáu de Valtierra|marqués de Valtierra]], casáu con María Eugenia de Simón, con posteridá; Xuan Bosco (5 de marzu de 1946), casáu con Cristina Maureta, con socesión; Xurde (26 de mayu de 1948), casáu con Cristina Foret, con prole; Hugo (17 de marzu de 1950), casáu con Amelia Fernández de Valderrama, con fíes; Galinda (20 de marzu de 1952), y Paz Espinosa de los Monteros y Bernaldo de Quirós (26 de xunetu de 1960), casada con Javier Godoy, con posteridá.</ref><p>
<br/>

Asocedió per Carta del 3 de mayu de 1961 el so fíu<p>
'''•''' Luis Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano, II [[Marquesáu de Quirós|marqués de Quirós]], '''X de Campu Sagrao''' y III [[Marquesáu de la Sabelaa|de la Sabelaa]], VII [[Condáu de Casa Valencia|conde de Casa Valencia]], XI [[Condáu de Marcel de Peñalba|de Marcel de Peñalba]] y IV [[Condáu de Romilla|de Romilla]], IV [[Vizcondáu de la Dehesilla|vizconde de la Dehesilla]] y V [[Vizcondáu del Pontón|del Pontón]], dos veces [[grande d'España]].<ref>Asocedió nos títulos paternos per Cartes del [[Xeneralísimu Franco]], expedíes nes siguientes feches: condáu de Marcel de Peñalba, marquesáu de la Sabelaa y vizcondáu de la Dehesilla, el 5 de xunu de 1953; marquesáu de Quirós (con grandor), el 23 d'ochobre de 1960; marquesáu de Campu Sagrao, el 3 de mayu de 1961. Y por muerte de la so madre, asocedió nos condaos de Casa Valencia (con grandor) y de Romilla y nel vizcondáu del Pontón per Reales Cartes de [[Xuan Carlos I]] expedíes el 5 de mayu de 1979.</ref> Nació en Madrid el 26 d'avientu de 1917 y morrió'l 6 de xunetu de 1996. Ingresó nes Órdenes Militares d'[[Orde d'Alcántara|Alcántara]] y [[Orde de Malta|San Xuan de Xerusalén]] y na [[Real Maestranza de Caballería de Granada]]. En 1986 dexó al so primoxénitu'l condáu de Marcel de Peñalba y fixo distribución llegal d'otros cinco títulos a los sos fíos menores, calteniendo para sí'l marquesáu de Quirós, con grandor, y el de Campu Sagrao.<p>

Casó en Madrid el 2 de xunu de 1954 con María del Pilar Álvarez de las Asturias-Bohorques y Silva, actual marquesa vilba de Quirós y de Campu Sagrao, que dempués de selo aportó XVII [[Marquesáu de Almenara (1587)|marquesa de Almenara]]<ref>Por Resolvimientu publicáu nel [[Boletín Oficial del Estáu|BOE]] del 18 d'agostu de 1998. Concesión del rei [[Felipe II d'España|Felipe II]] en 1587 a Diego de Mendoza y Manrique de Lluna, señor de la [[Puebla de Almenara]] ([[Provincia de Cuenca|Cuenca]]), d'[[Castillo d'El Payu (Cuenca)|El Payu]] y de la Eliseda, de [[Pastrana]] y del Sayatón, [[caballeru de Santiago]]. Dichu tao foi venceyáu en 1489 pol so bisagüelu el [[Cardenal]] [[Pedro González de Mendoza (cardenal)|Pedro González de Mendoza]], [[arzobispu de Toledo]].</ref> y X [[Condáu de Torrepalma|condesa de Torrepalma]]<ref>Por Resolvimientu publicáu nel [[Boletín Oficial del Estáu|BOE]] del 30 de xunu de 1998. Concesión del rei [[Carlos II d'España|Carlos II]] por Real Decretu del 8 d'ochobre de 1679 y Real Despachu del 4 de payares de 1680 a Alonso Verdugo de Albornoz y de la Cueva, [[correxidor]] de [[Granada]] y de [[Xaén]], [[caballeru d'Alcántara]], capitán perpetuu de la xente de guerra de [[Carmona]].</ref> en socesión del so hermanu Jaime de los mesmos apellíos. Nació en Madrid el 11 de payares de 1928, fía de Xosé Álvarez de las Asturias-Bohorques y Arteaga, XV marqués de Almenara y VIII conde de Torrepalma, [[maestrante de Granada]], que nació na mesma corte'l 21 d'avientu de 1893 y morrió'l 15 de xunu de 1937 nel Frente de Vizcaya, y de María Lluisa de Silva y Mitjans, nacida en 1895 tamién en Madrid, onde casaron en 1914; nieta de Xosé Álvarez de Bohorques y Aguilera, conde de Torrepalma, [[Mayordomu de selmana mayordomu de selmana de S.M.]], y de Teresa de Arteaga y Echagüe, de los [[Ducáu del Infantado|duques del Infantado]], y materna de Jaime de Silva y Campbell, [[Ducáu de Lécera|duque de Lécera]] y [[Ducáu de Bournonville|de Bournonville]], dos veces [[grande d'España]], [[maestrante de Zaragoza]], [[gran cruz de Carlos III]], [[senador vitaliciu]] del Reinu, [[gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume]], y d'Agustina Lluisa Mitjans y Manzanedo, de los [[Marquesáu de Manzanedo|marqueses de Manzanedo]] y [[Ducáu de Santoña|duques de Santoña]].<p>

Son los sos fíos:
# María del Rosario de ''Fátima'' Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, XVI [[Condáu de Alcudia (1663)|condesa de Alcudia]] y IV [[Marquesáu de la Sabelaa|marquesa de la Sabelaa]], [[grande d'España]],<ref>Asocedió nel títulu de condesa de Alcudia, con grandor, por Orde del Ministeriu de Xusticia del 20 d'avientu de 2012, publicada nel [http://www.boe.es/boe/dias/2013/01/07/pdfs/BOE-A-2013-206.pdf BOE del 7 de xineru de 2013, p. 928], y Real Carta del día 29 siguiente. Por fallecimientu de Paloma de Sanjuanena y Fontagud, anterior posesora, y tres un pleitu con Jaime Parladé y Sanjuanena, el so fíu. Tóca-y por Aguilera.</ref> inmediata socesora nos títulos de la so madre. Nació en Madrid el 30 de marzu de 1955 y casó el 17 de xunu de 1983 con Xurde Flores Gómez, doctor inxenieru naval, del qu'enviudó el 15 de payares de 1994. Con posteridá.
# Iván Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, que sigue, 
# Cristina Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, [[Condáu de Romilla|condesa de Romilla]],<ref>Per Real Carta de [[Xuan Carlos I]] del 10 d'avientu de 1986.</ref> pianista, nacida'l 30 d'abril de 1957 en Madrid, onde casó'l 19 d'ochobre de 1985 con Rafael Abraira y Arana. Con prole.
# José María Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, VIII [[Condáu de Casa Valencia|conde de Casa Valencia]], [[grande d'España]], nacíu en Madrid el 17 de xineru de 1959. Casó'l 15 de marzu de 1990 con Sonia Porres y Muñoz-Costi. Con socesión.
# Marta Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, V [[Vizcondáu de la Dehesilla|vizcondesa de la Dehesilla]], nacida en [[San Sebastián (Guipúzcoa)|San Sebastián]] el 23 de xunetu de 1960. Casó en Madrid el 14 de xunetu de 1989 con Manuel María de Benavides y González-Rivera, auditor del Cuerpu Xurídicu Militar, [[maestrante de Granada]], cruces del [[Orde del Méritu Aeronáuticu|Méritu Aeronáuticu]] y de [[Orde de San Hermenegildo|San Hermenegildo]], nacíu en Madrid el 21 d'ochobre de 1951, fíu de Francisco Javier de Benavides y Martínez de Victoria y de María Teresa González Rivera. Con prole.
# María Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, VI [[Vizcondáu del Pontón|vizcondesa del Pontón]], nacida en [[San Sebastián (Guipúzcoa)|San Sebastián]] el 19 de xunetu de 1963. Casó'l 11 de febreru de 1989 con Xuan Xosé de Olazábal y Churruca, [[maestrante de Zaragoza]], [[economista del Estáu]], nacíu tamién en San Sebastián el 27 de mayu de 1955, fíu de Xuan Antoniu de Olazábal y Bordiú y de Sabela Churruca y de la Plaza, de los [[Marquesáu de Aycinena|marqueses de Aycinena]]. Con descendencia.<p>

=== Actual titular ===

Asocedió por Orde publicada nel BOE del 24 d'ochobre de 1997 y Real Carta del 6 de febreru de 1998 el so fíu<p>
'''•''' Iván Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, III [[Marquesáu de Quirós|marqués de Quirós]], [[grande d'España]], '''XI y actual marqués de Campu Sagrao''' y XII [[Condáu de Marcel de Peñalba|conde de Marcel de Peñalba]], que nació en Madrid el 26 de mayu de 1956.<p>

Casó'l 6 de febreru de 1987 con Olga Díaz-Agero y de Pineda, que nació en [[Xaén]] el 17 de xunu de 1958 y morrió en Madrid el 16 de setiembre de 1993, fía mayor d'Alfonso Díaz-Agero y Rodríguez-Montano, [[maestrante de Zaragoza]], y de Feliciana de Pineda y Díaz-Agero, la so muyer y prima carnal, dama de la mesma Maestranza, finada en Madrid el 5 de febreru de 2005; nieta d'Alfonso Díaz-Agero y de Ojesto, de los [[Condáu de Malladas|condes de Malladas]], grandes cruces de [[Orde de Sabela la Católica|Sabela la Católica]] y del [[Orde del Méritu Naval|Méritu Naval]], y de Francisca Rodríguez Montano y Navarro, y materna de Ramón de Pineda y Pineda, IV [[Marquesáu de Casal de los Griegos marqués de Casal de los Griegos]], y de Feliciana Díaz-Agero y de Ojesto, la so primer muyer, V [[Condáu de Malladas|condesa de Malladas]] y III [[Marquesáu de Rifes|marquesa de Rifes]], pertenecientes dambos a la [[Real Maestranza de Caballería de Zaragoza|Real Maestranza de Zaragoza]] y a la [[Hermandá de la Santa Mota de Valencia]].<ref>Margarita Zabala Menéndez, ''Historia xenealóxica de los títulos rehabilitaos mientres el reináu de Don Alfonso XIII'', s.v. «Marquesáu de Rifes», al t. V (Logroño, San Martín 2008), páxs. 477-478.</ref><p>

Ye'l so unigénito ya inmediatu socesor
::Iván Bernaldo de Quirós y Díaz-Agero, nacíu en Madrid el 8 d'ochobre de 1992.
<br/>

=== Apéndiz: Llinia de la casa de Villa ===
{{Retayar Imaxe |Imaxe =
Palaciu Camposagráu Riañu.jpg
|bSize = 304
|cWidth = 250
|cHeight = 155
|oTop = 8
|oLeft = 21
|Description = [[Palaciu de Camposagráu (Llangréu)|Palaciu y capiya de los Bernaldo de Quirós]] nel llugar de Villa, parroquia de San Martín de [[Riañu (Llangréu)|Riañu]] y conceyu de [[Llangréu]]. Esta casa, edificada nel sieglu XVI, ye la más antigua de les que siguen por heriedu en posesión de la familia Bernaldo de Quirós, y tamién-y ye aneja la [[torre de Villa]], de la que ta dixebrada pela carretera, construcción historicista del sieglu XIX.
}}
De siguío, y como apéndiz, espónse la xenealoxía de la segunda llinia del [[Bernaldo de Quirós (llinaxe)|llinaxe de Quirós]] en que s'asocedió'l '''marquesáu de Campu Sagrao''', y que tuvo la so cortil nel [[Palaciu de Camposagráu (Llangréu)|palaciu del llugar de Villa]], parroquia de San Martín de [[Riañu (Llangréu)|Riañu]] y conceyu de [[Llangréu]]. Esta ye la más antigua de les cases que siguen por heriedu en posesión de la familia Bernaldo de Quirós.<p>
<br/>
Vien de unu de los fíos de<p>
'''• Sebastián Bernardo de Quirós ''el Viejo''''', de quien va fecha repitida mención, tueru de les principales llinies en que s'estremó esti [[llinaxe]] a fines del [[sieglu XVI]]. Foi señor de [[Villoria (Llaviana)|Villoria]] y del mayoralgu vieyu de los Quirós, con asientu na [[Palaciu de Camposagráu (Mieres)|casa de Mieres]]. La xusticia del conceyu de [[Ḷḷena (Asturies)|Ḷḷena]] dio-y posesión d'esti mayoralgu'l 12 de setiembre de 1552 en virtú d'autu del [[merín mayor]] d'[[Asturies]] y a fe del escribán Rodrigo de Hevia.<ref>[[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Conseyos, leg. 24.468, pieza 8ª, ff. 203v-210.</ref> Amestó-y nuevu venceyu'l 7 de mayu de 1575 por ante Alonso Cachero, escribán del conceyu de Ḷḷena. Y tres la muerte del so fíu primoxénitu fundó otru mayoralgu regular en favor del so nietu Francisco, [[Marquesáu de Campu Sagrao#Mayoralgu y orde socesoriu|como yá se dixo]], con asientu nes torres de la [[La Pola Ḷḷena]] y [[Soto d'Ayer]]. En 1588 tuvo un pleitu col [[Monesteriu de Valdediós]].<ref>Sebastián Bernardo de Quirós ''el Viejo'', señor de la casa de Mieres, y Gutierre Bernardo de Campumanes, señor de la de la casa de Campumanes de [[Muñón Cimiru]], yeren [[Arrendamientu|llevadores]] de la granxa y bienes de San Llorienzo de [[Felgueras (parroquia)|]], conceyu de [[Ḷḷena (Asturies)|Ḷḷena]], propiedá de dichu monesteriu [[cisterciense]] sito nel conceyu de [[Villaviciosa (Asturies)|Villaviciosa]]. Pero los monxos quixeron exercer el prindo, reclamando la restitución de los bienes a Sebastián Bernardo y a Inés de Yebra, vilba de Gutierre Bernardo. Siguióse'l pleitu ante la [[Real Chancillería de Valladolid]], que llibró Ejecutoria el 31 de mayu de 1588. Obra na so [[Archivu de la Real Chancillería de Valladolid|Archivo]], Rexistru de Ejecutorias, caxa 1.613, nᵘ 3.</ref> Y dio testamentu zarráu n'Uviéu'l 21 d'ochobre de 1590 a fe de Pedro de Quirós.<p>
<br/>
El menor de los sos fíos homes foi<p>
'''• Pedro Bernardo de Quirós''', que foi'l primeru d'esta llinia que tuvo'l tratamientu de [[Don (tratamientu)|Don]], estendíu a los homes d'esti llinaxe nos primeros años del [[sieglu XVII]] y que por razones cronolóxiques nun algamar los sos hermanos mayores. Edificó la [[torre de Villa]] y fundó'l mayoralgu d'[[Palaciu de Camposagráu (Llangréu)|esta casa]] a fines del [[sieglu XVI|XVI]], anque la presencia del llinaxe na parroquia de [[Riañu (Llangréu)|Riañu]] data siquier d'un sieglu antes.<ref>N'efeutu, a finales del [[sieglu XV]] un Bernaldo de Quirós yera tenedor o arrendador de los bienes del beneficiu de San Martín de [[Riañu (Llangréu)|Riañu]]. Francisco Javier Fernández Conde, [https://books.google.es/books?id=s90eU3JIi1YC&q=riañu+quirós ''El señoríu del cabildru uvieín: estructures agraries d'Asturies nel tardientu medievu'' (Uviéu, Universidá, 1993), p. 231], con remisión al [[Archivu Capitular d'Uviéu|ACO]], Llibru del Prior, II, f. 91v.</ref> El so padre apoderó-y el 19 d'ochobre de 1581 na villa de [[Villoria (Llaviana)|Villoria]] por ante Xuan García del Entrago, por qu'en el so nome asistiera al esllinde y finsamientu de dicha villa y de ciertos terrenes pertenecientes a la casa de Quirós.<ref>Consta al fol. 147v y ss. de la pieza 1ª del leg. 24.468 de Conseyos del [[Archivu Históricu Nacional|AHN]].</ref><p>
Casó dos veces: primer con Elvira de Benavides, señora de la torre y mayoralgu de Benavides nel llugar y conceyu de [[Molinaseca]], n'[[El Bierzu]]. Y segunda, con María Vázquez Buelta, qu'dio testamentu zarráu na so casa de Villa'l 22 de setiembre de 1637 ante l'escribán Xuan Bernardo de Quirós.<ref>Esta disposición foi abierta y publicada por Lorenzo de Hevia el 2 d'ochobre siguiente, día del so óbito. Obra'l testamentu y acta d'apertura a los ff. 130r al 139v de la pieza 1ª del leg. 24.468 de Conseyos del [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], y tamién como preséu sueltu nel leg. 24.382 de la mesma seición.</ref> Fía d'Antoniu Vázquez Buelta, señor de les villes de [[Congosto (Llión)|Congosto]] y [[Toreno]]<ref>Coto señorial qu'incluyía les villes de [[Toreno]] y [[Tombrío de baxo]] y los llugares de [[Librán]], [[Langre (Llión)|Langre]], [[San Pedro de Mallo]], [[Santa Leocadia (Llión)|Santa Leocadia]] y [[Matarrosa del Sil|Matarrosa]], de la diócesis d'Astorga, con xurisdicción civil y criminal y coles sos rentes, alcabalas y frutos. Perteneció dende'l [[sieglu XI]] a la ilesia de Santa Leocadia nél aniciada, y al arcedianáu de [[Ribas de Sil]] de dichu obispáu. El rei [[Felipe II d'España|Felipe II]] incorporar en 1581 en virtú d'una [[bulda]] de [[Gregorio XIII]], y vender a Antoniu Vázquez Buelta en tres cuento y 720.000 maravedinos. La concesión, por [[Real Cédula]] dada en Lisboa'l 3 de marzu de 1582. A esti señor asocediólu'l so hijo Jerónimo Vázquez Buelta, qu'en 1606 yá yera señor del cotu y en 1613 vender, con Real Llicencia y en 16.000 ducaos, al capitán Sancho de Merás. Ésti quixo venceyar en cabeza d'un sobrín pol so testamentu de 1637, pero dempués de los sos díes y a resultes d'un pleitu y [[Transaición (Derechu)|transaición]] que se siguieron, el señoríu de Toreno foi axudicáu en pagu de deldes al so cuñáu Álvaro Queipo de Llano, quien lo amestó al mayoralgu del so [[Palaciu de Toreno (Cangas)|casa de Cangas de Tinéu]]. Y cuando en 1657 el rei [[Felipe IV d'España|Felipe IV]] quixo otorgar a esti Álvaro un títulu de Castiella, l'engraciáu escoyó la denominación de [[Condáu de Toreno|conde de Toreno]], col [[vizcondáu previu]] de Matarrosa.</ref> n'El Bierzu, tesoreru xeneral de S.M., [[Familiar de la Inquisición familiar]] y receptor xeneral del [[Conseyu de la Inquisición]],<ref>En 1583 fixo información xenealóxica so y de la so muyer ante'l Tribunal d'Inquisición de Corte. Obra nel [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], Inquisición, leg. 1.370, exp. 6.</ref> natural d'[[Astorga]], y de Catalina Ibáñez de Carmona y Quesada, que lo yera de [[Madrid]], vecinos d'esta corte y fundadores de mayoralgu.<ref>Estos cónyuges van mentaos como fundadores del mayoralgu que tenía'l so fíu Jerónimo Vázquez Buelta nun documentu dau por ésti en 1631 y qu'obra col nᵘ 72.626 na [[Coleición Salazar y Castro]] de la [[Real Academia de la Historia]], según refieren Baltasar Cuartero y Huerta y el Marqués de Siete Ilesies nel so ''Índiz'', t. XLVI (1976), p. 48.</ref> Paez que'l so padre foi fíu natural de Santos Vázquez Buelta, fidalgu natural de Toreno, criáu del obispu d'Astorga y vecín d'esta ciudá.<ref>[http://www.oocities.org/es/torenopaco/Condáu.htm El señoríu y el condáu de Toreno]. Según esta fonte, Antoniu Vázquez Buelta estudió Lleis y treslladóse a la corte, onde amasó una fortuna por aciu l'actividá de banqueru, emprestador y cambista. Amás de la xurisdicción de Toreno, mercó la de [[Grajanejos]] y Rexes (¿[[Zaorejas]]?) en [[Guadalaxara (provincia, Espana)|Guadalaxara]]. Y naciera de la unión de Santos Vázquez Buelta con Catalina de Quirós, una criada asturiana de la so casa, siendo dambos solteros.</ref> Y la so madre debía de ser hermana del llicenciáu Diego Ibáñez de Carmona, canónigu de la [[Catedral de Coria]] y dignidá d'arcedianu de [[Valencia d'Alcántara]]. Del primer matrimoniu foi unigénita
# Jerónima Bernardo de Quirós y Benavides, qu'asocedió na casa materna y casó con Francisco Bernardo de Quirós, el so primu hermanu, natural y señor de la torre de la La Pola Ḷḷena, quien casó en segundes nupcias con Ana Bernardo de Quirós y Lorenzana, tamién prima so. Francisco testó amestando terciu y quintu a fe de Rodrigo Castañón el 27 d'agostu de 1652 na so casa de la Pola, onde morrió en 1657, y foi soterráu nel [[Conventu de San Francisco (Uviéu)|conventu de San Francisco d'Uviéu]]. Yera fíu d'Álvaro Bernardo de Quirós y Miranda y d'Antonia de Labandera, de la casa de [[Zalamillas]] en Llión, y nietu per llinia primoxénita de Sebastián Bernardo de Quirós ''el Viejo''. Tuvieron prole varonil en que siguió la casa de Ḷḷena y Ayer y qu'hasta el [[sieglu XIX]] llevó xuníos los apellíos Bernaldo de Quirós Benavides.<br/><br/>Y cola so segunda muyer tuvo trés fíos:
# Manuel Bernardo de Quirós y Buelta, que sigue, 
# Clara Bernardo de Quirós, que casó en Riañu'l 27 de mayu de 1616 con Gonzalo d'Argüelles Ceis, señor de la [[Palaciu de la Torre de Ceis|casa de Ceis]] nel conceyu de [[Siero]], quien volvió casar en 1632 con Xuana de Santiso y Alvear y yera «hermanu de Don Gutierre d'Argüelles, escolín de [[Colexu Mayor de Santa Cruz|Santa Cruz]], Visitador de la [[Real Audiencia de Galicia]], Oydor en [[Real Chancillería de Valladolid|Valladolid]], Auditor de la [[Sagrada Rota Romana|Rota]], y Presidente de la [[Real Chancilería de Granada]]»;<ref>''Cortil de Lluniego'', p. 91.</ref> fíos ambos de Gonzalo d'Argüelles y Valdés, natural y señor de la casa de Ceis, y de María de Quirós, nacida en [[Noreña]]. Con socesión.
# Y Catalina Bernardo de Quirós, que casó con Diego Bernardo de Quirós, el so primu carnal, señor de la casa de [[Figareo (Mieres)|Figareo]] nel conceyu de [[Ḷḷena (Asturies)]], el so alguacil mayor, nacíu na [[La Pola Ḷḷena|Pola]] en 1595, fináu en 1646 y soterráu na capiya mayor del [[Conventu de San Francisco (Uviéu)|conventu de San Francisco]] d'Uviéu. Fíu de Sebastián Bernardo de Quirós y Miranda y d'Antonia de Lorenzana. Catalina morrió ensin prole, y Diego casó dos veces más. La so segunda muyer foi Melchora de Huergo Valdés, señora de la casa de Huergo y torre de Santa Marina nel conceyu de [[Siero]], de la que tuvo por fía a Melchora de Huergo, señora d'esta casa, yá citada como güela de la muyer del I marqués de Campu Sagrao. Y tercer vegada casó con María de Valdés y Alas, cola que fundó venceyu de la casa de Figareo pa la descendencia que tuvieron.
<br/>

'''• Manuel Bernardo de Quirós y Buelta''', señor de la casa de Villa, casó con María (Gómez) de Lamadrid y Posada, que testó en dicha casa'l 17 de xineru de 1669 ante Matías Díaz Argüelles y foi soterrada na parroquial de San Martín de Riañu. Foi tía güela del I [[Marquesáu de Deleitosa|marqués de Deleitosa]],<ref>Hermana entera de Catalina de Lamadrid y Posada, muyer de Xuan de Mendoza y Posada, señor de la torre de Andrín. Que'l so nietu Xuan de Mendoza y Pariente foi I [[Marquesáu de Deleitosa|marqués de Deleitosa]], mercé del rei [[Carlos II d'España|Carlos II]] por Real Decretu del 27 d'abril de 1690 y Real Despachu del 22 de febreru de 1693, col [[vizcondáu previu]] de [[Vizcondáu de la Torre|la Torre de Andrín]].</ref> fía de Xuan Gómez de Lamadrid, señor de les cases de Lamadrid nel valle de [[Valdáliga]] y en [[Llanes]], [[rexidor perpetuu]] de [[Badayoz]],<ref>Adquirió un reximientu d'esta ciudá siendo obispu d'ella'l so tíu [[Diego Gómez de Lamadrid]], arzobispu electu que foi de Lima. Oficiu «que gociaron dempués el so fíu Pedro y nietu Gregorio arrendándolo a otros y dempués vendiólu Gregorio a N. de la Peña, d'aquella ciudá». «Xenealoxía de la casa de Lamadrid», apud Vicente Pedregal Galguera, ''Datos inéditos pa la historia de Llanes'' (Xixón, Mases, 1986 en ''Temes de Llanes'', 31), p. 121.</ref> y de María de Posada y Valdés, la so segunda muyer, con que'l so poder fundó mayoralgu en 1626,<ref>Pol so testamentu fechu en Valladolid, onde morrió aquel mesmu añu, ante Xuan Ruiz Colsa de Lamadrid. El poder de la so muyer, dau a fe de Jerónimo de Valdés, escribán de Llanes.</ref> nacida en Llanes el 26 de marzu de 1597 y hermana de Fernando de Posada y Valdés, [[caballeru d'Alcántara]]; nieta d'otru Xuan Gómez de Lamadrid, llamáu ''el Viejo'', y de Catalina González de Lamadrid, la so primer muyer, y materna de Juan de Posada Rivero, señor de la casa de [[Posada de Llanes|Posada]] y [[alférez mayor]] de Llanes, y de Catalina de Valdés Xuncu, de la casa d'estos apellíos na mesma villa.<ref>Pa la casa de Lamadrid vease la obra de Fernando de Alós y M.ª Dolores Duque de Estrada ''Heráldica del conceyu de Llanes y dalgunos de los sos llinaxes'' (Llanes, L'Oriente d'Asturies, 1986 en ''Temes de Llanes'' nᵘ 33), páxs. 131-137. Na p. 135 espónse'l matrimoniu de Manuel Bernaldo de Quirós y María de Lamadrid, cola so descendencia hasta los nietos. La casa matriz de Posada, que'l so asitio na villa de Llanes yera'l [[Palaciu de la Corralada (Llanes)|palaciu de la Corralada]], esponer nes páxs. 151-157.</ref> Fueron padres de 
# Martín Bernardo de Quirós y Lamadrid, que sigue, 
# y de Catalina Bernardo de Quirós y Lamadrid, que casó dos veces: primer con Xuan de Faes, señor de la casa d'[[Hevia (Siero)|Hevia]] nel conceyu de [[Siero]], [[rexidor perpetuu]] d'Uviéu y escolín en [[Universidá de Salamanca|Salamanca]], hermanu y socesor de Pedro Álvaro de Faes, del Conseyu de S.M. y oidor de la Real Audiencia de Méjico, que morrió solteru en 1666; fíos ambos de Xuan de Faes y Valdés, señor de dicha casa, y de Lucía de Nava y Estrada. Y segunda vegada casó con Diego Bernardo de Quirós y Valdés, el so primu segundu, fíu de Diego Bernardo de Quirós y Lorenzana, dueñu de la casa de [[Figareo (Mieres)|Figareo]] nel conceyu de Ḷḷena, el so alguacil mayor, yá citáu, y de María de Valdés Alas, la so tercer muyer, de la casa del Ferrero nel conceyu de [[Gozón]], nacida en 1610, quien venceyaron la casa de Figareo en 1646.<ref>Pol so testamentu conxuntu fechu'l 25 de xunetu de 1646 a fe del escribán de Ḷḷena Xuan Jiménez. La fundadora foi tamién primer posesora del venceyu y dempués d'el so díes tener socesivamente trés fíos homes del matrimoniu.</ref> Catalina tuvo prole de dambos matrimonios en que siguieron unu y otru mayoralgu, y en 1691 fundó meyora del terciu y quintu de los sos bienes llibres p'amestar al de Hevia, que tenía'l so fíu Xosé Antoniu de Faes.
<br/>

'''• Martín Bernardo de Quirós y Lamadrid''' asocedió como señor de la casa de Villa, onde finó en 1686. Casóse, capitulado n'[[Uviéu]] el 19 de marzu de 1669 ante Antoniu de la Villa Hevia,<ref>Obren estes capitulaciones a los ff. 95v al 100 de la pieza 1ª del leg. 24.468 de Conseyos del [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], y tamién como preséu sueltu nel leg. 24.382 de la mesma seición.</ref> con María Francisca de Xuncu y Estrada,<ref>Francisco Bernardo de Quirós llama a esta señora «Doña María Bernardo y Xuncu» na p. 84 del ''Cortil de Lluniego'', y «Doña María de Junco Tinéu y Estrada» na 91. Creemos que l'apellíu Tinéu ye una errónea trescripción de «Xuncu» pos nun figura ente los sos ocho costaos.</ref> que al enviudar en 1686 quedó por curadora de la persona y bienes del so fíu y se avecindó n'Uviéu. Fía de Gonzalo Ruiz de Xuncu, señor de la casa y torre de Xuncu na parroquia de San Esteban de [[Leces]], conceyu de [[Ribeseya]], y de la villa de [[Carrandi]] y [[palaciu de Gobiendes]] nel de [[Colunga]], onde testó'l 14 de setiembre de 1681, y de Margarita d'Estrada y Manrique; nieta de Lope de Xuncu de San Esteban, señor d'estes cases, y de María Bernardo de Quirós, la so segunda muyer, hermana consanguínea del I marqués de Campu Sagrao, y materna del teniente xeneral Antoniu d'Estrada y Manrique de Guevara, [[correxidor]] de [[Ciudad Rodrigo]] y de [[Toro (Zamora)|Toro]], alcalde noble de [[Llanes]], y de Xuana Fernández de Cebos, señora d'esta casa en [[Benia d'Onís]] y de la de Arnero n'[[Ardisana]], conceyu de Llanes. Tuvieron por fíos a otru 
# Martín Bernardo de Quirós y Junco, que sigue, 
# y a Antonia Bernardo de Quirós y Junco, muyer de Sancho d'Estrada, de quien nun tuvo descendencia.<ref>Alós y Duque de Estrada espresen que Martín foi fíu únicu de los sos padres (op. cit., p. 135), pero Oliveros menta a la so hermana Antonia y el matrimoniu que contraxo (loc. cit.)</ref>
<br/>

'''• Martín Bernardo de Quirós y Junco''', señor de la casa de Villa, [[rexidor perpetuu]] d'[[Uviéu]] y del conceyu de [[Llangréu]], nació en dicha casa hacia 1670, testó n'Uviéu'l 27 de xineru de 1737 ante Francisco Javier Rabanal,<ref>Obra'l so testamentu a los ff. 42v al 43v del expte. 744 de Carlos III empecipiáu en 1793 pal ingresu del so biznietu Xuan de Dios Bernaldo de Quirós y obrante na seición d'Estáu del [[Archivu Históricu Nacional|AHN]].</ref> morrió a otru día y foi soterráu'l 30 nel [[Conventu de San Francisco (Uviéu)|conventu de San Francisco]].<ref>Nel [[Ilesia de Santu Domingu (Uviéu)|conventu de Santu Domingu]] según Oliveros, loc. cit.</ref> Tendría unos 15 ó 16 años cuando a principios de 1686 morrió'l so padre y quedó so la cura de la so madre,<ref>Por autu de Diego Díaz Argüelles, Xuez Ordinariu del conceyu de Llangréu, dictáu'l 25 d'abril de 1686 y obrante a los ff. 40r al 55v de la pieza 1ª del leg. 24.468 de Conseyos del [[Archivu Históricu Nacional|AHN]].</ref> cola que se avecindó n'Uviéu. Esi mesmu añu'l llicenciáu Xuan Gutiérrez de Xuncu, teniente gobernador d'Uviéu, dio-y posesión de los bienes y mayoralgos de la so casa.<ref>Por Decretu del 5 de payares de 1686, obrante xunto col autu antes citáu.</ref> En 1705 figura empadronáu como fidalgu na so casa de la cai Santu Domingu d'Uviéu, colos sos fíos Andrés y Manuel.<ref>Tolivar Faes, op. cit., p. 104. Repara esti autor que Martín Bernardo de Quirós yera rexidor de la ciudá pero asistía a pocos conceyos, ya identifícalu col «mió primu Don Martín» de que fala [[Francisco Bernardo de Quirós Benavides]] nel so poema en bable ''El Caballu''.</ref> Ya igualmente en 1717 y 1732. Foi diputáu a la [[Xunta Xeneral del Principáu]] por [[Avilés]] de 1721 a 1724,<ref name="Oliveros_1">Oliveros, loc. cit.</ref> y en 1728 figura ente los rexidores d'Uviéu qu'asistieron na Catedral a les exequias pol rei [[Lluis I d'España|Don Lluis I]].<ref>Tolivar Faes, ibíd.</ref> Foi paciente del [[Gaspar Casal|doctor Casal]], quien-y menta como un casu de litiasis renal causada por muncha comida y pocu exerciciu.<ref>Gaspar del Casal y Julián, ''Historia natural y médica del Principáu d'Asturies'' (Uviéu, 1959), p. 113, apud J.R. Tolivar Faes, ibíd.</ref> Previes capitulaciones daes n'Uviéu'l 26 de setiembre de 1694 ante Xuan de la Cuesta,<ref>Obra la escritura de capitulaciones a los ff. 90r al 94v de de la pieza 1ª del leg. 24.468 de Conseyos del [[Archivu Históricu Nacional|AHN]], y como preséu sueltu nel leg. 24.382 de la mesma seición.</ref> casó con Sabela María de Valdés y Navia Osorio, natural del [[palaciu de Villanueva]] na parroquia de [[San Cucao]], conceyu de [[Llanera]], fía del capitán Pedro Andrés de Valdés Quirós, [[rexidor perpetuu]] d'[[Uviéu]], [[Avilés]] y [[Llaviana]], I posesor del mayoralgu de Villanueva,<ref>Fundáu en 1620 polos sos güelos Andrés Díaz de Valdés y María Alonso de Quirós.</ref> al que fizo agregamientu n'Uviéu'l 2 de mayu de 1674 confirmándola pol so testamentu de 1685, y d'Antonia de Navia Osorio, la so segunda muyer, que traxo en dote 3.000 ducaos, finada'l 24 de mayu de 1701 so testamentu del añu anterior, dambos soterraos en San Francisco d'Uviéu,<ref>Marqués de Jaureguízar, op. cit. 1971, páxs. 30 y 173. Esti autor confunde a Sabela María de Valdés con una sobrina so d'igual nome y apellíos, señora del [[palaciu de Villanueva]], que casó con Fernando Pantaleón de Inclán Leyguarda, atribuyendo a la mesma los dos matrimonios. Error que siguen otros autores.</ref> y que'l so casoriu se capituló en 1662. Fueron los sos güelos el doctor Pedro de Valdés Quirós, rexidor d'Uviéu, primer llamáu a tener el mayoralgu como primoxénitu de los fundadores, a quien premurió, y Sabela de Quirós, la so muyer, que testó vilba en 1634;<ref>La casa de Villanueva recayó na de Inclán y dempués na de Valdés de Xixón y nos [[Condáu de Revillaxixéu|condes de Revillaxixéu]], en que'l so archivu caltener la documentación del mayoralgu. El P. [[Xosé María Patac]], qu'estudió esti archivu, esponer nos sos apéndices a la obra del P. [[Lluis Alfonso de Carvallo]] ''Llinaxes asturianos'' (Xixón, Auseva, 1987, en ''Monumenta historica asturiensia'', XX), páxs. 143-147, d'onde tán tomaos munchos datos.</ref> y los maternos, Álvaro de Navia Osorio y Fuertes, señor de la [[Palaciu de Anleo|casa de Anleo]] nel conceyu de [[Navia (Asturies)|Navia]], y Antonia de Navia Osorio, del llinaxe gallegu de Rengifo. Tuvieron por fíos a 
# Andrés Bernaldo de Quirós y Valdés, que sigue, 
# Manuel Bernaldo de Quirós y Valdés, presbíteru, escolín de [[Colexu de San Pelayo (Salamanca)|San Pelayo]] y del [[Colexu Mayor d'Uviéu (Salamanca)|Mayor d'Uviéu]] en [[Universidá de Salamanca|Salamanca]],<ref>Nel qu'ingresó'l 7 d'ochobre de 1722.</ref> oidor de les Reales Audiencies de [[Real Audiencia d'Aragón|Zaragoza]] (el so rexente en 1737), [[Real Audiencia de Galicia|La Coruña]] (1744), [[Real Audiencia de Mallorca|Mallorca]] (el so rexente en 1759), y de la [[Real Chancillería de Valladolid]] (1751), del Conseyu de S.M. nel [[Conseyu d'Indies Supremu d'Indies]]. Figura empadronáu como fidalgu n'Uviéu en diversos años hasta 1780.
# Tomás y 
# Francisco Bernaldo de Quirós y Valdés. Estos dos morrieron solteros primero que'l so padre.<ref name="Oliveros_1">Oliveros, loc. cit.</ref>
# Josefa Bernaldo de Quirós y Valdés, que testó n'Uviéu'l 8 d'ochobre de 1742 a fe de Nicolás González Cualloto. Morrió nesta ciudá, [[Ilesia de San Xuan el Real (Uviéu)|feligresía de San Xuan]], el 30 de mayu de 1765, y foi soterrada nel [[Conventu de San Francisco (Uviéu)|conventu de San Francisco]]. Casó dos veces: primer con Gaspar de Perdones, y segunda vegada con Gaspar Francisco de Quiñones, de quien nun hubo prole. Del primeru sí la tuvo.
# Y Sabela de Valdés Osorio.
<br/>
[[Ficheru:Cuadro por españa y por el rey, Galvez en America.jpg|thumb|250px|
La [[pintura histórica]] ''Per España y pol Rei'', del catalán [[Augusto Ferrer-Dalmau]], representa a [[Bernardo de Gálvez]] al mandu de les sos tropes contemplando la retirada d'un contingente británicu que'l so ataque habíen repelido na Batalla de Pensacola, conflictu onde participó [[Fernando Bernaldo de Quirós y Miranda]].|alt=]]
'''• Andrés Bernaldo de Quirós y Valdés''', natural y señor de la casa de Villa, [[rexidor perpetuu]] d'[[Uviéu]] y del conceyu de [[Llangréu]], foi bautizáu en San Martín de [[Riañu (Llangréu)|Riañu]] el 6 d'avientu de 1695,<ref>«Padrinos ser [[Álvaro Navia Osorio y Vigil|Don Álvaro de Navia Osorio]], que dempués sería pernomáu Xeneral y III [[Marquesáu de Santa Cruz de Marcenado|Marqués de Santa Cruz de Marcenado]], y Doña María de Xuncu Estrada.» Marqués de Jaureguízar, op. cit. 1971, p. 126.</ref> y testó n'Uviéu'l 8 de xineru de 1768 ante Jerónimo López de Porto. Casó en [[Ilesia de San Isidoro (Uviéu)|San Isidoro el Real d'Uviéu]] el 30 de xineru de 1720<ref>«Ofició Don Manuel de Doriga Malleza, fueron padrinos y testigos el señor Marqués de Campu Sagrao, don Juan de Prado y don Bernardo de Xuncu.» Marqués de Jaureguízar, op. cit. 1971, p. 126.</ref> con Ángela de Miranda y Vigil, señora del [[Palaciu de San Feliz (Ḷḷena)|palaciu de San Feliz]] na parroquia de San Martín de la [[La Pola Ḷḷena]], y del [[Palaciu de Camposagráu (Siero)|de la Villa Hevia]] en [[Santa Marina de Cuquiellos]], conceyu de [[Siero]].<ref name="villahevia" /> Natural d'[[Aramil]] nesti conceyu, foi bautizada'l 5 d'abril de 1705 na [[Ilesia de San Esteban (Aramil)|parroquial de San Esteban de los Caballeros]].<ref>«Por don Sebastián Vigil. Fueron los sos padrinos Don Clemente Vigil Hevia, el so [bis]güelu, y Doña Margarita Vigil de Quiñones, fía del anterior y tía [güela] de la bautizada.» Marqués de Jaureguízar, op. cit. 1971, p. 126.</ref> Fía única de José de Miranda Flórez, señor de les mesmes cases, rexidor perpetuu y xuez noble del conceyu de Ḷḷena, que testó n'Uviéu'l 26 de febreru de 1741 a fe de Julián de Pumarada, y de Lleonor de Vigil Hevia, la so tercer muyer, que'l so casoriu se capituló el 1ᵘ d'abril de 1713 por ante Francisco Suárez Vigil. Nieta de Francisco de Miranda Flórez, señor de la casa de San Feliz, fináu en 1685, y de Catalina de la Villa Hevia, señora de la casa d'estos apellíos, natural d'Uviéu, y materna de Bernardo de Vigil Hevia, [[caballeru d'Alcántara]], natural y señor de la casa de Vigil de Quiñones de Aramil, y de María Teresa Vigil de la Rúa, de los [[Marquesáu de Santa Cruz de Marcenado|marqueses de Santa Cruz de Marcenado]]. Fueron padres de 
# Tomás Bernaldo de Quirós y Miranda, que sigue, 
# Manuel Bernaldo de Quirós y Miranda, que figura empadronáu como fidalgu n'Uviéu en 1744 y 1751, pero yá non en 1766.
# [[Fernando Bernaldo de Quirós y Miranda]], que nació nel palaciu de Villa en 1746 ya ingresó na Real [[Compañía de Guardias Marines]] del [[Ferrol]] en 1763. Ente otros destinos, sirvió en [[Les Californies|California]] —onde fortificó'l [[Presidiu Real de San Francisco]] y fixo nueves esploraciones— y en [[Florida española|la Florida]], topándose na [[Batalla de Pensacola]] (1781), mientres la [[Guerra d'Independencia de los Estaos Xuníos]]. Retirar del serviciu'l 5 de xunu de 1797 col emplegu de [[capitán de navío]] y residencia en Madrid, onde finó los sos díes na mayor probeza.<ref name=panzacola>«Vivía na corte nuna humildísima habitación que-y foi facilitada nel conventu de les madres capuchines onde taba la so hermana Doña Javiera de monxa profesa, teniendo que recurrir a la caridá pa subsistir». Marqués de Jaureguízar, op. cit. 1971, p. 125-126. Esti autor fai un resume de la so brillosa fueya de servicios.</ref>
# Xuan Bernaldo de Quirós y Miranda, que pasó a morar n'Uviéu. En 1750 yera dueñu d'una [[Casa de Camposagráu de la cai Mon (Uviéu)|casa na cai de la Ferrería]],<ref name="cmon" /> probablemente edificada por él.<ref>El [[Catastru del Marqués de la Ensenada]] d'Uviéu, formáu en 1750, conseña ente los dueños de cases de la parroquia de San Isidoro a Xuan Bernaldo de Quirós, que «tien la casa en que vive na cai de la Ferrería, de dos altos, dos cocines, cuatro cuartos y portal de cinco vares de frente y ventiún de fondu. Confronta d'Oeste zaguán. Mediudía, casa del venerable Cabildru. Poniente, cai pública, y d'Este, casa de dichu Cabildru.» (foliu 4.878).<br />
Hai qu'alvertir que na cai de la Ferrería hubo otra casa de los Bernaldo de Quirós, pero nun paez que sía la mesma. Nel padrón de 1670, foliu 91, figuren apuntaos nella «Don Felipe Bernardo de Quirós, Caballeru de la Orde de Santiago, Rexidor d'esta ciudá, hijodalgo. Don Dionisio, Don Diego, Don Felipe y Don Gabriel, fíos del otru Don Phelipe, hijosdalgo.» Trátase de [[Felipe Bernardo de Quirós|Felipe Bernardo de Quirós Benavides]], l'autor del ''Cortil de Lluniego'', primoxénitu de tol llinaxe de Quirós, posesor del mayoralgu de Ḷḷena y Ayer, y casáu con Catalina Bernardo de Miranda, señora de Lluniego.</ref> Dempués de los sos díes, esta casa amestar al mayoralgu familiar, convirtiéndose na morada uvieína de los sos posesores.
# Xuana Bernaldo de Quirós y Miranda, que casó con Sebastián Vigil Ramírez, el so deudo, fíu de Xosé Clemente Vigil de la Rúa y de Josefa Brígida Ramírez de Miranda. El so fíu Xosé Judas Vigil Bernardo de Quirós, natural de [[Siero]], fixo información y sacó llicencia de 9 d'avientu de 1761 pa pasar a Indies como criáu del so tíu Carlos Vigil Ramírez de Miranda, [[correxidor]] de la [[Distritu de Saña|provincia de Saña]].<ref>[[Archivu Xeneral d'Indies|AGI]], Contratación, caxa 5.505, nᵘ 1, R. 69.</ref>
# Paula Bernaldo de Quirós y Miranda, monxa nel [[Conventu de Santa Clara (Uviéu)|conventu de Santa Clara]] d'Uviéu, 
# Javiera Bernaldo de Quirós y Miranda, monxa capuchina nel [[Conventu de les Capuchines (Madrid)|conventu de la Purísima Concepción]] de Madrid, 
# y Lleonor Bernaldo de Quirós y Miranda, que nun tomó tao.
<br/>

'''• Tomás Bernaldo de Quirós y Miranda''', señor de les cases de [[Palaciu de Camposagráu (Llangréu)|Villa]], [[palaciu de San Feliz (Ḷḷena)|San Feliz]] y [[Palaciu de Camposagráu (Siero)|Cuquiellos]], [[rexidor perpetuu]] d'[[Uviéu]] y de los conceyos de [[Llangréu]], [[Ḷḷena (Asturies)|Ḷḷena]] y [[Siero]], nació nel so palaciu de San Feliz y foi bautizáu en San Martín de la La Pola Ḷḷena el 27 d'avientu de 1732. Figura empadronáu como fidalgu n'Uviéu en diversos años.<ref>Ente 1737 y 1787. Nel padrón de vecinos d'Uviéu de 1787, al foliu 112 vueltu, figuren apuntaos na cai de la Ferrería: «El Señor Don Tomás Bernaldo de Quirós y el so fíu Don Xuan de Dios, Don Gregorio, Cadete de Reales Guardias Españoles, Don Marcos, y Don Domingo, hijosdalgo. Don Fernando Bernaldo de Quirós, hermanu del de riba, capitán de fragata, hijodalgo.»</ref> Dende 1801 litigó polos mayoralgos de Monreal y Miralcázar y [[marquesáu de Monreal]], a la estinción de la llinia direuta d'esta casa. Casó'l 29 d'avientu de 1759 na [[Ilesia de San Nicolás de Bari (Avilés)|ilesia de San Nicolás]] d'[[Avilés]], con María del Rosario de Navia Arango y Álvarez de la Rivera, bautizada en dicha ilesia'l 18 de febreru de 1741, fía de [[Xuan Alonso de Navia-Arango y Navia-Osorio|Xuan Alonso de Navia Arango y Osorio]], II [[Marquesáu de La Ferrera|marqués de La Ferrera]], señor de les cases de [[Palaciu del Marqués de La Ferrera (Ḷḷuarca)|Navia]] de [[Ḷḷuarca]], [[Arango (Pravia)|Arango]] en [[Pravia]] y [[Palaciu de La Ferrera|Llión]] d'[[Avilés]], [[rexidor perpetuu|rexidor]] d'Uviéu, natural y [[alférez mayor]] de Ḷḷuarca, bautizáu'l 22 de marzu de 1703, y de Joaquina Álvarez de la Rivera y Cabeza de Vaca, señora de les cases de [[Palacio La Ferrera (Báscones)|Báscones]], Andayón ([[Les Regueres]]), [[Fresnéu (parroquia de Cabranes)]], etc., natural de la ciudá de [[Llión (España)|Llión]] y bautizada en [[Basílica de San Isidoro de León|San Isidoro]] el 23 de xunetu de 1704; nieta de [[Xuan Alonso de Navia y Arango|Xuan Alonso de Navia Arango y Menéndez d'Avilés]], I marqués de La Ferrera, [[caballeru de Santiago]], natural d'Avilés, y de Rosa Francisca de Navia Osorio y Vigil de Quiñones, la so segunda muyer, de los [[Marquesáu de Santa Cruz de Marcenado|marqueses de Santa Cruz de Marcenado]], y materna de Xosé Álvarez de la Rivera y Doriga, vizconde de Castaosa, señor de la casa de Báscones, rexidor d'Uviéu y de [[Llión (España)|Llión]], caballeru de Santiago, paxe del rei [[Carlos II d'España|Carlos II]], [[correxidor]] de León y de [[Segovia]], natural d'Uviéu, y de Melchora Cabeza de Vaca y Vázquez de Prada. Tuvieron cuatro hijoː
# Xuan de Dios Bernaldo de Quirós y Navia Arango, que sigue, 
# el mariscal de campo Gregorio Bernaldo de Quirós y Navia Arango, qu'en 1787 yera cadete de Reales Guardias Españoles. Mientres la [[Guerra de la Independencia Española|Guerra de la Independencia]] mandó una de los dos Brigaes formaes por Reximientos de los conceyos asturianos y qu'integraben la 3ᵉʳ División del llamáu Exércitu de la Izquierda. Morrió'l 11 de payares de 1808 na [[Batalla d'Espinosa de los Monteros]]. Casó con Pascuala García (Pando) de Echaburu, que la so hermana Petronila facer col mayoralgu de Merás,<ref>Petronila García Pando de Echaburu, natural de [[Nápoles]], [[Dama de la reina|camarista de la reina]] [[María Amalia de Saxonia|Doña Amalia de Saxonia]] destinada al Cuartu del infante [[Carlos Clemente de Borbón|Don Carlos Clemente]], foi la segunda muyer d'Ignacio de Merás Solís y Queipo de Llano, señor del [[Palaciu de Merás (Tinéu)|palaciu de Merás]] de la villa de [[Tinéu]].</ref> fía de Francisco García Pando y de Echaburu, [[Orde de Carlos III|caballeru de Carlos III]], xefe de la Tapicería de Palaciu y secretariu honorariu de S.M., y d'Antonia de Farias y Francés de Lezcano. Tuvieron por fía única y póstuma a<small>
#:: María del Rosario Bernardo de Quirós y García Echaburu, que casó en 1828, previes [[Capitulaciones matrimoniales|capitulaciones]],<ref>Daes el 12 de xineru de 1828. Obren nel [[Archivu del Palaciu de Moutas|AFCNP]], Casa Nueva del Campu, sig. 61/6, según el catálogu en llinia [http://www.archivosdeasturias.info/feaa/action/detalle?buttons%5B4%5D=loadDetailSerie&idCuadro=1295&idTipo=8772 Archivos d'Asturies].</ref> con José Ramón (Álvarez) Moutas Inclán y Arango, señor de les cases de [[Palaciu de Moutas (Pravia)|Moutas]] y Nueva d'Arango o del Campu na villa de Pravia, [[Patronatu de legos|patronu]] del so [[Colexata de Santa María la Mayor (Pravia)|Colexata]] y señor tamién de les cases de [[Belandres]], [[Agones]], y [[Escoredo]] nel mesmu conceyu, y d'otres.<br/><br/></small>
# Marcos Bernaldo de Quirós y Navia, vecín de Pravia, que litigó pol marquesáu de Campu Sagrao y morrió solteru mientres el [[Marquesáu de Campu Sagrao#Pleitu y saltu de llinia|pleitu]] hacia 1845. La sentencia reconocíalu como posesor civilísimo del títulu y mayoralgu dende la muerte del VI marqués. A la muerte del so hermanu Gregorio siguió litigando un pleitu qu'ésti moviera al marqués de La Ferrera sobre otru mayoralgu.<ref>Gastos causaos a Gregorio Quirós y Navia, primero, y al so hermanu Marcos, tres la so muerte, nel pleitu que litigaron na Chancillería de Valladolid col marqués de La Ferrera y, tres la muerte d'ésti col curador del so fíu, Álvaro de Navia, pola socesión nel venceyu de Ruiz de Velasco. 9 de marzu de 1817. [[Archivu del Palaciu de Moutas|AFCNP]], Casa Nueva del Campu, sig. 89/22, apud [http://www.archivosdeasturias.info/feaa/action/detalle?buttons%5B4%5D=loadDetailSerie&idCuadro=1295&idTipo=8764 Archivos d'Asturies].</ref>
# Y Domingo Bernaldo de Quirós y Navia Arango, que morrió mozu.
<br/>

'''• Xuan de Dios Bernaldo de Quirós y Navia Arango''', ''el Gorrumbu'', señor de les cases de [[Palaciu de Camposagráu (Llangréu)|Villa]], [[Palaciu de San Feliz (Ḷḷena)|San Feliz]] y [[Palaciu de Camposagráu (Siero)|la Villa Hevia]], [[rexidor perpetuu]] d'Uviéu y del conceyu de [[Llangréu]], [[Orde de Carlos III|caballeru de Carlos III]],<ref>El so espediente de pruebes de nobleza pa ingresar nesta Real y Distinguida Orde, aprobáu'l 31 d'avientu de 1793, obra na seición d'Estáu del AHN sol nᵘ 744. Extractado por Vicente de Cadenes y Vicent, ''Estractu de los espedientes de la Orde de Carlos 3ᵘ'', t. X (Madrid, Fidalguía, 1986), nᵘ 2.113.</ref> nació n'Uviéu, nel so [[Casa de Camposagráu de la cai Mon (Uviéu)|casa de la cai de la Ferrería]], foi bautizáu'l 9 de marzu de 1763 en [[Ilesia de San Isidoro el Real (Uviéu)|San Isidoro el Real]] y finó en [[Riañu (Llangréu)|Riañu]] el 31 de mayu de 1819. Al morrer el so padre siguió'l pleitu sobre los mayoralgos de Miralcázar y Monreal, que la so socesión foi-y refugada definitivamente en 1809.<ref>Por sentencia que dictó la Cámara de Castiella en dichu añu, favorable a Don Antoniu M.ª Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos, que tenía'l marquesáu y venceyos de Monreal y Miralcázar dende 1801</ref> Foi'l primer coronel del [[Reximientu de Ribeseya]], creáu'l 9 de xunetu de 1808 pa la [[Guerra de la Independencia Española|Guerra de la Independencia]]. Previes [[Capitulaciones matrimoniales|capitulaciones]],<ref>Obrantes nel nel [[Archivu del Palaciu de Moutas|AFCNP]], Casa Nueva del Campu, sig. 91/11, según el catálogu [http://www.archivosdeasturias.info/feaa/action/detalle?buttons%5B4%5D=loadDetailSerie&idCuadro=1295&idTipo=8772 Archivos d'Asturies].</ref> casó'l 5 d'avientu de 1789 ante'l [[obispu d'Uviéu]] [[Xuan de Llano Ponte|Llano Ponte]], na [[Ilesia de Santiso (Uviéu)|parroquial de Santiso'l Real]] de la mesma ciudá, con María Ignacia de Llanes y Cienfuegos, bautizada nesta ilesia, fía de Xosé Antoniu de Llanes Campumanes y Argüelles, señor de la casa de Llanes de [[Vil.layana]], de la torre de [[Fresnéu (Ḷḷena)|Fresnéu]] y del palaciu de Campumanes de [[Muñón Cimiru]], tou nel conceyu de Ḷḷena, el so depositariu xeneral, y del [[palaciu del Rebollín]] na villa de [[Noreña]], y tamién [[rexidor perpetuu|rexidor]] de los conceyos de [[Siero]] y [[Llangréu]]. Natural de [[Barros (Llangréu)|Barros]] nesti postreru, bautizáu'l 11 de mayu de 1727, y de María Teresa (González) de Cienfuegos, que lo yera d'Uviéu, bautizada'l 5 d'abril de 1735 en [[Ilesia de San Isidoro (Uviéu)|San Isidoro]], onde casaron el 28 de xineru de 1757; nieta de Menendo de Llanes Campumanes y Avilés Hevia, [[caballeru de Santiago]], señor de les mesmes cases, qu'edificó'l palaciu del so apelido n'Uviéu, natural de [[Bolgues]] en [[Les Regueres]], y de Teresa d'Argüelles Ceis y González de Villazón, señora del palaciu de Noreña, natural de [[Soto'l Barcu|Soto]] nel conceyu de [[Pravia]]; y materna de Baltasar González de Cienfuegos y Casu, V [[condáu de Marcel de Peñalba|conde de Marcel de Peñalba]], señor d'[[Allande]], y de María Teresa Gertrudis Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, la so primer muyer, fía de los [[Marquesáu de Campu Sagrao#Marqueses de la llinia direuta|II marqueses de Campu Sagrao]]. Tuvieron por fíos a 
# '''José María Bernaldo de Quirós y Llanes''', que dende 1850 foi'l '''VII marqués de Campu Sagrao''', como [[Marquesáu de Campu Sagrao#Marqueses de la segunda llinia|más arriba]] quedó espuestu.
# Faustino Bernaldo de Quirós y Llanes, 
# Vicente Bernaldo de Quirós y Llanes, 
# Ignacia Bernaldo de Quirós y Llanes, 
# María Josefa Bernaldo de Quirós y Llanes, nacida na [[Casa de Camposagráu de la cai Mon (Uviéu)|casa d'Uviéu]] y bautizada en [[Ilesia de San Isidoro (Uviéu)|San Isidoro el Real]] el 9 de febreru de 1802, 
# María de la Concepción Bernaldo de Quirós y Llanes (''Concha''), que nació tamién n'Uviéu, foi bautizada en [[Ilesia de San Isidoro (Uviéu)|San Isidoro]] el 14 de marzu de 1803 y finó na mesma ciudá'l 31 d'avientu de 1866. Casó en dicha ilesia'l 14 de febreru de 1829 con Pedro de Pion y Vereterra, señor de la cortil del so llinaxe na parroquia y valle de [[Pion (Villaviciosa)|Pion]] y de la torre de la Pedrera na feligresía de [[Llugás (Villaviciosa)|Llugás]], dambes nel conceyu de [[Villaviciosa (Asturies)|Villaviciosa]], del [[Palaciu de Pion de la Mesana (Villaviciosa)|palaciu de la Mesana]] na villa capital del mesmu, y de la torre del Pondal en [[Lugo de Llanera]], que nació'l 27 d'ochobre de 1795 nel [[palaciu de Gastañaga]] de [[Llanes]] y morrió'l 7 de payares de 1855. Fíu del coronel Pedro de Pion y Heredia, natural y señor de la torre de la Pedrera, [[maestrante de Ronda]], [[diputáu a Cortes]] y a la [[Xunta Xeneral del Principáu]], vicepresidente de la [[Xunta Suprema y Soberana d'Asturies]], y de Lluisa de Vereterra y Rivero, de los [[marquesáu de Gastañaga|marqueses de Gastañaga]]. Con prole.
# Nicolasa Bernaldo de Quirós y Llanes, nacida en 1807 y finada el 12 de xunu de 1866. Casó col xeneral Xosé María de Cistué y Martínez de Ximén Pérez, nacíu en Madrid en 1797 y fináu el 12 de setiembre de 1855, que yera hermanu del mariscal de campu [[Lluis María de Cistué|Lluis María de los mesmos apellíos]], III [[Baronía de la Menglana|barón de la Menglana]], y fíu de Xosé de Cistué y Coll, II barón de la Menglana, nacíu en [[Fonz]] ([[provincia de Uesca|Uesca]]) en 1725, escolín mayor de San Vicente d'[[Universidá de Uesca|Uesca]], alcalde de l'[[Audiencia de Méxicu]], fiscal del [[Conseyu d'Indies]], caballeru de [[Orde de Carlos III|Carlos III]], y de María Josefa Martínez de Ximén Pérez y Manrique de Lara, la so segunda muyer, [[Dama de la reina|camarista de la reina]] [[María Lluisa de Parma]], con socesión.
# María del Rosario Bernaldo de Quirós y Llanes, muyer de Manuel Zarracina Llanos, 
# y Agustina Bernaldo de Quirós y Llanes.
<br />

== Bibliografía ==
* Alonso de Cadenas y López, Ampelio. ''Repartu de grandores y títulos nobiliarios españoles'' (Institutu Salazar y Castro), dellos años.
* [[Julio de Atienza y Navajas|Cobos de Belchite, Barón de [Julio de Atienza y Navajas]]]. «El ducáu de Riánsares», en ''Fidalguía'' nᵘ 11 (xunetu-agostu 1955), páxs. 465-476.
* Bernardo de Quirós, Felipe. ''Cortil de la Casa de Lluniego, distintes varonías qu'entraron nella y descendencia sucessiva de dozientos años, comprobada con preseos y papeles auténticos'' (Madrid, Impr. de L.A. de Bédmar, s.a. [ca. 1689]), ed. facsim. en ''Biblioteca d'Autores Asturianos'', 16 (Xixón, Auseva, 1992), páxs. 27-34, 73-74, 81-85 y 90-92.
* García Carraffa, Alberto y Arturo. ''Diccionariu heráldicu y xenealóxicu d'apellíos españoles y americanos'' (Madrid, 1919-1963), s.v. «Quirós», t., páxs. 98-112 (troncal y caña 2ª), 117-118 (caña 6ª) y 123-124 (casa de Carrió). 
* Jaureguízar, Marqués de [Javier Pérez de Rada y Díaz Rubín]. ''Rellación de los posesores del Castru y Palaciu de Priaranza del Bierzo, de dalgún de los sos allegaos y descendencia d'ellos'' (Madrid, 1971), páxs. 89-100, 116-122 y 124-127.
* Moreno de Guerra y Alonso, Xuan. ''Guía del grandor: títulos y caballeros d'España: pal añu 1917'' (Madrid, 1917), páxs. 245-246.
* Navia Osorio y Castropol, Lluis. ''Casa de Navia. La so historia y la de les sos agregaes'', tomu II (Madrid, Fundación Jaureguízar, 2000), páxs. 276-293, 633-652 y 661-670.
* Oliveros, Javier. ''Actual llinia de los Marqueses de Camposagráu'', en {{Enllaz rotu|1=Euskalnet |2=http://www.euskalnet.net/laviana/xen_%C3%A1stures/bernaldo_quiros_oli.htm |date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot }}.
* Saltillo, Marqués del [Miguel Lasso de la Vega y López de Tejada] y Marqués de Jaureguízar [Javier Pérez de Rada y Díaz Rubín]. ''Linajes y palacios ovetenses: datos para su historia'' (Madrid, Fidalguía, 1992), páxs. 67-75 (vista parcial en [https://books.google.es/books?hl=es&id=AyEKEmzEVF4C&pg=PA67#v=onepage&q&f=false Google Books]).
* [[José Ramón Tolivar Faes|Tolivar Faes, José Ramón]]. ''Uviéu, 1705ː Discursu de receición como miembru de númberu del Institutu d'Estudios Asturianos, pronunciáu en sesión de 19 d'avientu de 1975'' (Uviéu, Diputación Provincial, 1981), p. 104 y otres que se citen nes referencies.
* Vilar y Pascual, Lluis. ''Diccionariu históricu xenealóxicu y heráldicu de les families pernomaes de la Monarquía Española'', t. I (Madrid, 1859), [http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1020132882_C/1020132882_T1/1020132882_074.pdf páxs. 338-363].
* Zabala Menéndez, Margarita. ''Historia española de los títulos concedíos n'Indies'' (Madrid, Nobiliaria Española, 1994), vol. II, p. 1140-1145. Espón la socesión del [[marquesáu de Castel Bravo]] hasta María Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano, IV marquesa.

== Ver tamién ==
* [[Francisco Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera]], VI marqués de Campu Sagrao.

* [[Marquesáu de Quirós]] - [[Condáu de Marcel de Peñalba]] - [[Condáu de Casa Valencia]] - [[Marquesáu de Almenara]] - [[Condáu de Torrepalma]] - [[Marquesáu de la Sabelaa]] - [[Vizcondáu de la Dehesilla]] - [[Condáu de Romilla]] - [[Marquesáu de Castel Bravo]] - [[Vizcondáu del Pontón]] - [[Condáu de Alcudia (1663)]] - [[Marquesáu d'Eslava]] - [[Marquesáu de Santa Cristina]] - [[Marquesáu de Atarfe]] - [[Ducáu de Riánsares]] - [[Marquesáu de la Sierra]] - [[Marquesáu de Santiago]] - [[Marquesáu de Monreal]] - [[Condáu de San Antolín de Sotillo]]

* Palacios y cases de la familia en: [[Palaciu de Camposagráu (Uviéu)|Uviéu (Audiencia)]] - [[Palaciu de Camposagráu (Mieres)|Mieres]] - [[Palaciu de Camposagráu (Avilés)|Avilés]] - [[Palaciu de Camposagráu (Villoria)|Villoria (Llaviana)]] - [[Palaciu de Camposagráu (Llangréu)|Villa (Llangréu)]] - [[Casa de Camposagráu de la cai Mon (Uviéu)|Uviéu (cai Mon)]] - [[Palaciu de Camposagráu (Siero)|Santa Marina de Cuquiellos (Siero)]] - [[Palaciu de los Bernaldo de Quirós|Carrió (Carreño)]] - [[Palaciu de Cienfuegos de Peñalba|Allande]]

== Referencies ==
{{llistaref|3}}

== Enllaces esternos ==

{{control d'autoridaes}}
[[Categoría:Marquesaos d'España|Camposagráu]]
[[Categoría:Señoríos xurisdiccionales de Castiella y Llión]]
[[Categoría:Cases nobiliaries d'Asturies]]
[[Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu]]
El marquesáu de Campu Sagrao ye un títulu nobiliariu español, de Castiella. Foi creáu pol rei Felipe IV, col vizcondáu previu de les Quintanas y por aciu Real Despachu del 23 de mayu de 1661,Una copia del Real Despachu de creación obra nel AHN, Conseyos, leg. 24.316, a. 1661, exp. 19. Paez que'l Real Decretu de mercé foi de la mesma fecha que'l Real Despachu: asina resulta de la rellación de decretos contenida nel leg. 5.240 del mesmu archivu y seición, rel. 3 bis. El 9 de mayu anterior llibrárase-y al concesionariu, por esti conceutu, carta de pagu de 640 reales de plata a la Real Capiya (obrante na mesma seición, leg. 9.046, a. 1661, exp. 2). en favor de Gutierre Bernaldo de Quirós de las Alas y Carreño, señor de Villoria, de Valdeviñayo y de Torrestío, alguacil mayor d'Uviéu y alférez mayor d'Avilés, posesor de dellos mayoralgos y palacios n'Asturies, correxidor de Burgos y de Madrid.

 Denominación y vizcondáu previu 
thumb|277px|El cotu señorial de Valdeviñayo, venceyáu a los marqueses de Camposagráu, incluyía los actuales conceyos de Carrocera y Ruseco de Tapia na contorna de Lluna (Lleón). Na imaxe, la ilesia de San Xusto de Piedrasecha (Carrocera).

 Campu Sagrao y el señoríu de Valdeviñayo 

El marquesáu tomaba denominación de la paraxa y santuariu de Santa María de Campu Sagrao o Camposagráu, sito nel valle de Viñayo o «Valdeviñayo». Esti antiguu conceyu y cotu xurisdiccional de la contorna de Lluna (Lleón) correspondía a los actuales conceyos de Carrocera y Ruseco de Tapia. Mercó'l señoríu a principios del sieglu XVII el güelu del I marqués: Gutierre Bernaldo de Quirós, quien lo venceyó al mayoralgu que tenía. La so xurisdicción entendía una docena de pueblos, con capital coles mesmes nel llugar de Viñayo. A mediaos del XIX, cola mesma estensión y llendes, figura nel Diccionariu de Madoz como conceyu de Benllera, con cabecera nesti llugar. Escontra 1855 foi-y segregáu'l conceyu de Ruseco de Tapia (integráu por esti llugar y los de Tapia de la Ribera y Espinosa de la Ribera)Al estremase'l términu municipal, como dambes partes pretendíen quedase col santuariu de Camposagráu, alcordóse que la llinia divisoria coincidiera cola exa central del templu, de cuenta que les puertes d'accesu, asitiaes nos llaterales, comuniquen una con Carrocera y la otra con Ruseco de Tapia. La mesma llinia estrema la xurisdicción eclesiástica ente les diócesis de León y Uviéu. y venti años dempués la capital pasó de Benllera a Carrocera, camudándose tamién el nome del conceyu.La segregación tuvo llugar ente la publicación del Madoz y el censu de 1857. El cambéu de nome apaez reflexáu nel censu de 1877. Variaciones de los conceyos d'España dende 1842. La mayor población del cotu, sicasí, yera y sigue siendo Oteru de les Dueñes, que debe'l so nome a un importante monesteriu de monxes bernardas qu'había nel llugar. Les Dueñes, a quien pertenecía'l señoríu de Viñayo na Edá Media, permanecieron n'Oteru hasta que fueron exclaustradas en 1868. Amás de los citaos, otros pueblos integrantes del antiguu cotu de Valdeviñayo y actual conceyu de Carrocera son Cueves de Viñayo, Piedrasecha y Santiago de les Villes.

El santuariu de Campu Sagrao foi alzáu cerca de Benllera nun llugar onde —a empiezos de la Reconquista y según la tradición— los cristianos llograron una señalada victoria cola ayuda de Nuesa Señora. Ta dedicáu al cultu d'una imaxe románica de la Virxe, y cada segundu domingu de xunu rexunta una romería bien popular que ta declarada d'Interés Provincial.David Gustavo López, Llión: Fiestes y Romeríes (Llión, Diputación, 2003), p. 35-36. Una descripción del templu por Emilio Morais Vallina en César Álvarez Álvarez y Joaquín Alonso González (coord.) Guía del patrimoniu cultural de les contornes de Cuatro Valles (Llión, 2001) , páxs. 83-84 (96-97 del cómputu dixital). L'edificiu actual foi llevantáu nel sieglu XVI pol llinaxe llocal de los Fernández de Llombes, sobre los restos d'una ermita románica. Tres l'adquisición del patronatu polos Quirós, l'I marqués de Campu Sagrao fixo una gran reforma y ampliación nel XVII. Y en el XVIII fixo otra'l III marqués.

Xovellanos visitó estos llugares en xunu de 1792, convidáu pol so bon amigu el VI marqués de Campu Sagrao, y conseñar nos sos Diarios. De camín escontra Llión, onde tenía d'asistir a la eleición del prior de San Marcos, estremar del camín real de Castiella —que pasaba por Payares— pa siguir la ruta de Teberga, Puerto Ventana y Benllera, onde tenía la so casa'l señor del cotu.

Refier que visitó Oteru, «anque non a les dueñes». Dalgún autor da a esta frase'l sentíu de que, aquel día, yá nun había ellí monxes, pero ye error. El mesmu Xovellanos, n'otru llugar, menta que'l so amigu Francisco Balsinde tenía dos fíos nesti monesteriu de bernardas.

 El vizcondáu de les Quintanas y el señoríu de Villoria 

El marquesáu de Campu Sagrao crear col vizcondáu previu de les Quintanas, que quedó canceláu al expedir el Real Despachu de creación del títulu principal.

Por costume social, y ensin autorización llegal, los primoxénitos d'esta casa usaben el dictáu d'espera de vizcondes de les Quintanas hasta qu'asocedíen nel marquesáu. Asina figura en numberosos documentos —por casu— Antonio María Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, primoxénitu del IV marqués, a quien premurió.Llámase-y vizconde de les Quintanas nel pidimientu de curador pa los sos fíos, nel espediente de Montesa del so fíu Antoniu, o nos de Santiago de los sos nietos Antoniu y Pedro (AHN, Estáu, leg. 7.649, nᵘ 66, y Órdenes, expte. 76 de Montesa y exptes. 202 y 202 bis de Santiago).

Jesús María Bernaldo de Quirós y Muñoz, IX marqués de Campu Sagrao y I de Quirós, grande d'España, alzó instancia a S.M. el 24 d'avientu de 1912, solicitando la rehabilitación del vizcondáu de les Quintanas como títulu perpetuu. Esta solicitú llogró dictame favorable de la Diputación del Grandor pero foi tornada por causa de los informes negativos del Conseyu d'Estáu, daos el 13 de marzu de 1913 y el 7 de xunetu de 1916.María Teresa Fernández-Llixu de Cifuentes Rellación de títulos nobiliarios vacantes y principales documentos que contién cada espediente que, de los mesmos, caltener nel Archivu del Ministeriu de Xusticia (Madrid, Fidalguía, 1984), p. 302.

Tomaba denominación del llugar de les Quintanas, inclusive nel cotu y parroquia de San Nicolás de Villoria, conceyu de Llaviana (Asturies). Esti cotu señorial, llamáu tamién «Valle de Riomontán», pertenecía a los Quirós dende'l sieglu XIV. Gutierre Bernaldo de Quirós, ricohombre del rei Alfonso XI, recibió la villa de Villoria, cola so xurisdicción y términos, por donación que-y fixo'l conde Rodrigo Álvarez de Asturias por aciu escritura fecho n'Uviéu'l 14 de setiembre de 1325 ante Xuan Pérez, notariu públicu del rei. Esti documentu, qu'obraba nel archivu del conventu de San Francisco d'Uviéu, taba dirixíu «a Gutierre Bernardo de Quirós, el mio afiáu y encamentáu na casa y facienda d'Arias González de Quirós, el so padre, que finó nes guerres en serviciu del Rei, por que tome estáu conxugal con Doña María de Cifuentes, la so delda». La donación foi confirmada pol infante Don Enrique, conde de Trastámara, el 16 de mayu de 1351.García Carraffa, loc. cit, p. 100.

Asitiáu nuna zona de relieve bien accidentáu, el cotu incluyía los llugares de Arbín, Les Borias, La Boza, Braña, Brañesfrades, Bustiello, El Cabu, Campomojado, Caucia, Cerezalero, Corián, Corredoria, Cuadrazal, Fabrariego, Febreru, Fechaladrona, Fonfría, Fornos, Grandiella, Grandón, Llosagra, Merujal, Les Mestes, Miguelperi, Paradina, Piedrasnegras, Pumarada, les Quintanas, Redondo, Roxil, San Pedro, Solana, Tablazo, los Tornos, Valdelafaya, Valdecastañal, Viescabozada y Villoria. P'aprovechar la fuercia del ríu (qu'en namái 5 km. de cursu baxa dende los 800 m. d'altitú hasta los 300) taba jalonado por venticinco molinos hidráulicos.Gran Enciclopedia Asturiana, s.vv. «Riomontán», «Villoria» y «Villoria, San Nicolás de». valle-de-villoria.html Historia y vistes de Villoria. Cuando se fixo'l Catastru d'Ensenada, a mediaos del XVIII, yera titular del señoríu'l II marqués de Campu Sagrao, José Manuel Bernaldo de Quirós, y «como tal, tenía la facultá de nomar los cargos de xusticia. Percibía en razón de señoríu 1.000 reales de vellón al añu. Camposagráu yera tamién el mayor hacendado del cotu, según resultó de les averiguaciones feches pa la Única Contribución na parroquia de San Nicolás. Envalorar en 5.769 reales, 20 maravedinos y un terciu'l productu de les sos tierres, en 212 reales y 25 maravedinos y mediu la renta de los sos horros y paneres, en 176 la de los molinos fariñeros, en 220 la renta de los foros perpetuos, en 660 reales el valor de los diezmos que percibía y en 1.000 los derechos de vasallaxe citaos».Gonzalo Anes y Álvarez de Castrillón, Los señoríos asturianos: discursu lleíu'l día 14 d'avientu de 1980 nel actu de la so receición pública (Madrid, Real Academia de la Historia, 1980), p. 34.

En Villoria teníen los Quirós un palaciu que permaneció na familia hasta bien entráu'l sieglu XX.El Palaciu de Villoria perteneció a los marqueses de Campu Sagrao hasta'l VIII titular, y de ésti heredar la so fía Ana Germana Bernaldo de Quirós y Muñoz, I marquesa de Atarfe, que finó precisamente nesti palaciu'l 11 de setiembre de 1934. Dempués de los díes d'esta señora y por legáu so foi casa rectoral, y más tarde foi casi totalmente baltáu pa faer viviendes, polo qu'apenes queden restos de la so fábrica orixinal: entá se reconocen los trés arcos escarzanos que formaben el pórticu d'accesu. Yeren patronos de la vecina ilesia de San Nicolás, onde teníen enterramientos, y presentaben el so curato. Nun se debe confundir esti beneficiu curáu cola dignidá de abá de Villoria, que yera una prebenda de la Catedral d'Uviéu.

 Mayoralgu y orde socesoriu 
thumb|250px|Palaciu de Camposagráu de Mieres, actual sede del Institutu d'Enseñanza Secundaria «Bernaldo de Quirós».

El concesionariu del marquesáu yera X posesor d'un mayoralgu fundáu'l 18 d'abril de 1474 por Iván Bernaldo de Quirós, el so sestu güelu, guarda y vasallu del rei Enrique IV, con Facultá qu'esti-y dio'l 28 de xineru anterior.Por aciu escritura qu'autorizó l'escribán Álvaro González de Noreña. Esti mayoralgu yera'l segundu n'antigüedá de los fundaos nel Principáu, namái precedíu pol de la casa de Meres, fundáu l'añu anterior por Gonzalo Rodríguez d'Argüelles. Margarita Cuartes Rivero, Uviéu y el Principáu d'Asturies a fines de la Edá Media (Uviéu, Institutu d'Estudios Asturianos, 1983), p. 24. El mayoralgu tenía asientu principal na que daquella se llamaba «Casa Nueva», sita nel barriu de Villa de riba, arrabalde de la villa de Mieres del Camín, güei sede del Institutu d'Educación Secundaria «Bernaldo de Quirós». El fundador del mayoralgu heredó esti palaciu como parte d'una meyora fundada hacia 1435 por Xuan Bernaldo de Quirós, el so güelu.Dellos xenealoxistes tomen esta meyora testamentaria pola primitiva fundación del mayoralgu, pero paez que nun tenía calter venceyar. El testamentu d'esti Xuan (o Iván) Bernaldo de Quirós suelse datar en 1441, pero tuvo que ser anterior pos el otorgante morrió ente 1434 y 1436 según Jesús Antoniu González Calle, «¿Qué foi de Gonzalo Bernaldo de Quirós el Bastardu?» en Territoriu, Sociedá y Poder nᵘ 2 (2007, páxs. 275-296), p. 280. Esti Xuan Bernaldo sirvió a los reis Enrique III y Xuan II y edificó la Casa Nueva» a partir d'una torre presistente de planta circular.Torre defensiva que foi construyida escontra'l sieglu XIII xunto a una ponte que cruciaba'l río Caudal, pa vixilar el pasu y cobrar los derechos de pontazgo. Conocemos el so aspeutu por una fotografía antigua del Sr. Muñiz publicada na obra d'Aurelio del Llano Roza de Ampudia, Guapures d'Asturies, d'Oriente a Occidente (Uviéu, 1928), p. 397. Nella ve'l so sector oriental, que taba exentu, ente que l'opuestu «foi aprovecháu como muriu de zarru del propiu palaciu», quiciabes porque escontra l'oeste «tuviera la puerta principal del torrexón, lo que dexaría comunicalo col restu del edificiu». Paez un bon esponente del tipu de les torres asturianes de planta circular, «con saeteras y cortexadora. Inclusive, si atendemos a un saliente asitiáu na parte cimera, paez que tenía chimenea, como la Torre de los Bernaldo de Quirós en Lluniego (Uviéu). El conxuntu ta llevantáu a base de mampostería y sillares pa la enmarcación de los vanos. El techu debía de ser de forma cónica, pero a empiezos d'esti sieglu [XX] yá nun lo caltenía». Xosé Lluis Avello Álvarez, Les torres señoriales de la baxa Edá Media asturiana (Llión, Universidá, 1991), p. 153.
El palaciu barrocu edificar nel XVII y foi remocicáu en 1804. La propiedá permaneció na familia hasta'l 21 de setiembre de 1926, cuando'l VIII marqués de Campu Sagrao vender al Conceyu de Mieres. Daquella apenes quedaben traces de la torre medieval, qu'en 1942 foi sustituyida por otra d'igual volume.

El I marqués de Campu Sagrao dio poder pa testar el 17 de xunu de 1699 nel so palaciu de las Alas d'Avilés a fe d'Álvaro de Valdés Arango, tando postráu nel llechu y con temblón que-y torgaba roblar, y mandó que lu soterraren na capiya mayor del conventu de San Francisco d'Uviéu, patronatu de la so casa. Fináu'l marqués, nel so nome fixo'l testamentu la so vilba'l 7 d'agostu siguiente na mesma casa y ante el mesmu escribán, qu'autorizó tamién la partición de los sos bienes fecha'l 15 d'ochobre de 1700. Por aciu esta disposición, el marquesáu de Campu Sagrao quedaba amestáu a dichu mayoralgu y por tanto suxetu al so peculiar orde de socesión.

En virtú de los llamamientos fundacionales, el mayoralgu de Campu Sagrao yera d'agnación rigorosa ya irregular, con un orde socesoriu que nun contemplaba'l derechu de representación: retardaba al fíu del primoxénitu premuerto y prefería al tíu, fíu supérstite del causante. De cuenta que, nes socesiones tresversales, cualesquier pariente agnado d'una xeneración anterior tenía meyor derechu a asoceder que los sos «sobrinos», anque estos fueren más próximos al causante o d'una llinia meyor.

El casu de premoriencia del primoxénitu d'esti mayoralgu dio dos veces antes de la creación del marquesáu:

 La primera hacia 1580, cuando morrió en vida del so padre Álvaro Bernardo de Quirós, fíu primoxénitu de Sebastián Bernardo de Quirós el Viejo, señor de la casa de Quirós de Mieres, y de Catalina de Miranda. Dexaba'l fináu fíos habíos del so matrimoniu con Antonia de Labandera. En vista de que la llinia primoxénita quedaba privada de la socesión de la casa, Sebastián el Viejo fundó en 1585 un nuevu mayoralgu de masculinidad en cabeza del so nietu Francisco, fíu del fináu Álvaro, con asientu nes torres de la La Pola Ḷḷena y Soto. Sebastián morrió en 1590 y nel mayoralgu vieyu asocedió-y Gutierre Bernardo de Quirós, el so fíu segundu, que foi güelu del I marqués de Campu Sagrao. La casa de Ḷḷena y Ayer siguió na descendencia varonil del mayor, y por socesivos entronques amestáronse-y la casa de Benavides en Molinaseca (El Bierzu) y la casa y señoríu de Lluniego. Esta llinia mayor y preterida del llinaxe litigaría pol marquesáu en 1837 (vease más embaxo). Güei ta representada polos marqueses d'Argüelles, grandes d'España.

 El casu repitir a mediaos del XVII cuando premurió al so padre Gutierre Bernaldo de Quirós y Miranda, fíu primoxénitu de Sebastián Bernaldo de Quirós y Ordóñez el Mozu, señor de la casa de Quirós de Mieres, habíu d'Inés de Miranda y Ponce, la so primer muyer. El fináu taba casáu con Melchora de Prada y dexaba siquier un fíu. El señor de la casa coles mesmes, Sebastián Bernaldo de Quirós el Mozu —que yera fíu y socesor del Gutierre citáu nel casu anterior, y nietu de Sebastián el Viejo— fixo como'l so güelu: fundó nuevu mayoralgu regular «de terciu y quintu» en cabeza del so nietu mayor, Gonzalo Bernaldo de Quirós y Prada, quitáu d'asoceder nel venceyu principal. Dempués de los díes de Sebastián el Mozu, asocedió na casa'l mayor de los sos fíos supérstites, llamáu tamién Gutierre (como'l primoxénitu), y nacíu d'Eulalia de las Alas, la so segunda muyer. Esti Gutierre foi'l I marqués de Campu Sagrao. Gonzalo Bernaldo de Quirós y Prada tuvo'l mayoralgu que-y fundó'l so güelu y otru venceyu regular fundáu pol so bisagüelu.Fundaron esti venceyu Gutierre Bernardo de Quirós (y Miranda) y María Ordóñez del Pino, la so muyer, yá citaos, por escritura qu'dieron el 26 d'agostu de 1598 en Cabanaquinta (Ayer), a fe de Xuan García, con Real Facultá de Felipe III dada n'Aranjuez l'añu de 1596. Y fixéron-y agregamientos por otra del 2 de marzu de 1618 y pol so testamentu dau en Villoria'l 2 de xunetu de 1631 a fe de Francisco Castañón. Dempués hubo duldes sobre si estes vinculaciones yeren regulares o siguíen l'orde del mayoralgu vieyu. El señoríu de Viñayo, adquiríu polos otorgantes, tener por suxetu al primitivu. Pero como herederu de los venceyos regulares, a Gonzalo Bernaldo de Quirós y Prada asignáronse-y ciertos bienes por aciu escritura de transaición que pasó n'Uviéu ante l'escribán Lluis López de la Corrolada'l 4 de xunu de 1646. Casó con Sabela Ordóñez, la so delda, de la casa d'El Pino nel conceyu d'Ayer, y tuvo d'ella por fíos a María Jacinta, monxa en Santa Clara d'Uviéu, y a Francisco Bernardo de Quirós y Prada, maestrescuela de la Catedral de Lleón y cura de Noreña, que al morrer el so padre asocedió nos sos bienes y tuvo por curador al marqués, el so tíu güelu, a quien dempués movió pleitu en devanéu pol mayoralgu vieyu de Quirós.Toles instancies refugar el mayoralgu antiguu y principal de los Quirós, polo que namái tuvo —como'l so padre— los venceyos regulares. La primer sentencia foi dictada n'Uviéu'l 6 d'ochobre de 1673 pol Llicenciáu Lluis Barona Saravia (AHN, Conseyos, leg. 24.468, pieza 2ª, ff. 121r-129v) y foi confirmada por sentencies de vista y de revista de la Real Chancillería de Valladolid el 30 de xunu de 1685 y el 23 de marzu de 1686 (ff. 133v-139r de la mesma pieza y legajo). Dempués de los díes del maestrescuela quedó escastada esta llinia preterida, y los sos venceyos recayeron nel marqués de Campu Sagrao.

El siguiente casu de premoriencia del primoxénitu d'esti mayoralgu producióse yá nel sieglu XIX y dio llugar a un complicáu pleitu pola socesión del marquesáu y a un saltu na llinia de socesión que se va esponer más embaxo.

 Llista de marqueses de Campu Sagrao 

  <small>Titular  <small>Periodu Creación por Felipe IV<center>IGutierre Bernaldo de Quirós de las Alas y Carreño<center>1661-1699<center>IIJosé Manuel Bernaldo de Quirós y Huergo<center>1700-1755<center>IIIJosé Manuel Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera<center>1755-1776<center>IVFrancisco Antonio Bernaldo de Quirós y Cienfuegos<center>1776-1790<center>VJosé Benito Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera<center>1791-1792<center>VIFrancisco Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera<center>1792-1837<center>VIIJosé María Bernaldo de Quirós y Llanes<center>1850-1865<center>VIIIJosé María Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos<center>1865-1911<center>IXJesús María Bernaldo de Quirós y Muñoz<center>1911-1939<center>XLuis Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano<center>1953-1966<center>XIIván Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques<center>1997-güei

 Árbol xenealóxicu 
 Marqueses de Campu Sagrao

<div align=center style="padding: 0.5em; font-size:90%;">

 Historia xenealóxica 

 Señores de Villoria 

 Concesionariu del marquesáu 
El primer marqués de Campu Sagrao foi<p>
• Gutierre Bernaldo de Quirós de las Alas y Carreño, señor de Villoria, de Valdeviñayo y de Torrestío, alguacil mayor d'Uviéu con vara de rexidor, alférez mayor d'Avilés, capitán de milicies d'esti conceyu, correxidor de Burgos y de Madrid.

 Ascendencia y mayoralgos 
thumb|250px|Dende la Baxa Edá Media, los Quirós teníen tierres y ganáu en Babia. El so patrimoniu arredondiar col señoríu xurisdiccional de la villa de Torrestío y cola posesión de portalgos y oficios de reximientu na zona. Estos privilexos reportáben-yos poder municipal y mayores cuotes d'aprovechamientu de les camperes comunales. Na imaxe, el Camín Real pasa de Torrestío a Asturies al traviés del Puertu de La Mesa.

Yera fíu de Sebastián Bernaldo de Quirós y Ordóñez el Mozu, señor de Villoria y de Viñayo y de les cases de Mieres y Cabanaquinta,Sebastián el Mozu foi'l primer posesor del venceyu de Cabanaquinta, fundáu polos sos padres, al qu'amestó dellos oficios perpetuos pol so testamentu fechu n'Uviéu'l 28 de marzu de 1638 ante Roque Ortiz. Y fundó otru mayoralgu de terciu y quintu y de socesión regular en cabeza del so difuntu fíu primoxénitu. que nació poco primero de 1590 y mercó el alguacilazgo d'Uviéu en 1635,L'oficiu perpetuu d'alguacil mayor d'Uviéu, con vara de rexidor, foi ayenáu pola Conseyu de Facienda Real Facienda en 1635, al preciu de 3.000 ducaos, en favor de Sebastián Bernaldo de Quirós y Ordóñez el Mozu. M.ª Ángeles Faya Díaz, «Gobiernu municipal y venta d'oficios na Asturies de los sieglos XVI y XVII» en Hispania, LXIII, nᵘ 213 (2003, páxs. 75-136), p. 135. y d'Eulalia de las Alas, la so segunda muyer,En primeres nupcias, Sebastián Bernaldo de Quirós el Mozu casó con Inés de Miranda y Ponce, fía de los señores de Valdecarzana. D'esti matrimoniu tuvo por fíu primoxénitu a otru Gutierre Bernaldo de Quirós (hermanu consanguíneu del Gutierre de que tratamos). El primoxénitu casó y tuvo hijo pero premurió al so padre, polo que nun algamar a asocede-y, nin la so prole pudo heredar el mayoralgu vieyu sinón namái los venceyos regulares. señora de les cases de les Alas y Cascos na villa d'Avilés y de la casa de Carreño de Priendes. Nieto de Gutierre Bernaldo de Quirós, natural de Mieres, señor de Villoria y de Viñayo y del mayoralgu vieyu de Quirós, qu'en 1598 fundó'l venceyu de Cabanaquinta, y de María Ordóñez del Pino, de la casa del so apellíu en Ayer; y maternu de Benitu de Carreño y Alas, señor de la casa de Priendes, rexidor perpetuu d'Uviéu y del conceyu de Carreño, y de Catalina de las Alas la Moza, señora de les cases de las Alas y Cascos d'Avilés y patrona del monesteriu de Raigaños en Castrillón.

En 1671 Gutierre asocedió nos venceyos de la so madre, qu'incluyíen l'oficiu d'alférez mayor d'Avilés.L'oficiu perpetuu d'alférez mayor d'Avilés, con vara de rexidor d'esta villa y conceyu, foi ayenáu pola Real Facienda en 1558, al preciu de 700 ducaos, en favor de Martín de las Alas, señor de la casa del so apellíu, güelu de Catalina de las Alas la Moza (yá citada, güela materna del I marqués). M.ª Ángeles Faya Díaz, op. cit., p. 130. Y por la incidencia socesoria qu'enriba s'espunxo, recayó nél el mayoralgu vieyu, que portaba los trés señoríos que tenía. Yera rexidor perpetuu de Babia de Yuso, onde —arriendes de la xurisdicción de Torrestío—La villa de Torrestío, perteneciente al actual conceyu de San Emiliano (Llión), yera cabeza d'un cotu señorial que tuvieron los Quirós dende'l sieglu XV y nel que tamién teníen bienes los Miranda. Bien violentes fueron «les lluches banderizas protagonizaes ente los llinaxes asturianos de Quirós y Miranda a fines del Medievu, polos intereses que dambos teníen nel cotu de Torrestío. Nel añu 1499 Diego de Miranda, vecín del conceyu de Grau, acusa a Gonzalo Bernaldo de Quirós, vecín del conceyu de Ḷḷena, d'usurpa-y, dende una casa y torre qu'illegalmente construyera en Torrestío, la parte y los frutos que por derechu -y correspondíen naquel llugar. Un añu más tarde, el Miranda vuelve denunciar al Quirós, esta vegada pola ocupación qu'ésti llevó a cabu d'una facienda so sita nel citáu cotu, de la cual entá nun pudo percibir nada por non poner con él en deferençias y alborotar la tierra, de que podríen siguise munchos ruydos y escándalos y muertes de honbres...» Pablo García Cañón, «Enfrentamientos interseñoriales nel monte occidental lleonesa a fines de la Edá Media» en Miscelánea Medieval Murciana nᵘ XXXIII (2009, páxs. 55-76), p. 60-61.
En 1667 taba en pleitu'l dominiu del marqués sobre esti cotu, y la villa y vecinos de Torrestío solicitaron al Conseyu de Castiella qu'avocase la conocencia del asuntu (AHN, Conseyos, leg. 25.860, exp. 1). La xurisdicción debió de ser Incorporación de señoríos incorporada pola Corona non muncho dempués. tenía muncha facienda y ganáu.Sostién M.ª Ángeles Faya «qu'unu de los motivos de les compres de reximientos n'Asturies foi, ensin dulda, la posibilidá d'aprovechase de comunales y camperes, especialmente nos conceyos de monte.» Y precisa que «la compra de reximientos en Babia de Yuso y de Suso que tan frecuentemente realicen los Miranda, los Flórez y los Bernaldo de Quirós tamién hai qu'interpretala nesti sentíu.» (op. cit., p. 98, testu y nota 72).
Sobre estos intereses, el marqués sostuvo un pleitu colos conceyos de Riolago y Truébano, güei integraos tamién nel de San Emiliano. Siguióse ante la Chancillería de Valladolid, que dictó Real Provisión en xineru de 1669. Obra na so Archivo, Rexistru de Ejecutorias, caxa 2.922, nᵘ 29. Y tenía tamién casa principal n'Uviéu, na cai de la Platería.Nel padrón municipal d'Uviéu de 1670 (al foliu 66 vueltu) figura asitiáu na cai de la Platería: «D. Gutierre Bernardo de Quirós, Marqués de Campu Sagrao, mayoralgu de les cases de Quirós, Alas, Huergo y Carreño, correxidor de la ciudá de Burgos, hijodalgo. D. Manuel, el so fíu, hijodalgo». Nel padrón de 1664 figura tamién el mesmu D. Gutierre, «Marqués de Campu Sagrao y dueñu de la mesma casa, hijodalgo».

 Los conventos de la Mercé de Raigaños y Sabugo 

Señala'l P. Garralda que la Orde Militar de la Mercé foi fundada en Barcelona por Pedro Nolasco «unos años dempués de que Francisco d'Asís dexara les les buelgues de la so probeza naquella ciudá» y que «tamién a Raigaños lleguen los mercedarios poles buelgues del franciscanismo».Ángel Garralda García, Avilés: la so fe y les sos obres (Avilés, 1970), p. 265. Los capítulos XXII y XXIII d'esta obra (páxs. 265-287) tán dedicaos a la Orde de la Mercé en Raigaños (1461-1700) y en Sabugo, y constitúin la fonte fundamental sobre estos conventos mercedarios, patronatu de los marqueses de Campu Sagrao. N'efeutu, el conventu de Santa María de Raigaños nel conceyu de Castrillón —llamáu xeneralmente monesteriu por topase en desiertu— foi fundación de los flaires menores de San Francisco, quien a mediaos del sieglu XV determinaron abandonalo, probablemente por causa del so allugamientu. Y en 1461 pasó a manes de la Mercé Calzada como filial del conventu de Valladolid, anque nun foi habitáu por esta Orde hasta ventidós años dempués.

La primitiva fundación del cenobiu en favor de los franciscanos, ente los años 1413 y 1420, foi debida a Fernando González d'Uviéu, vecín d'Avilés, quien tresmitió'l patronatu a la so descendencia. Foi'l so nietu Martín González d'Uviéu quien, como patronu del conventu, dio posesión d'él a los mercedarios que vinieron ocupalo en 1483. Entá vivía esti señor en 1508, y tuvo casáu con María de las Alas, fía d'esta pernomada familia avilesina que tenía'l patronatu de la capiya de las Alas allegante a l'antigua ilesia parroquial de San Nicolás.Esta María de las Alas yera fía d'Alonso de las Alas, patronu o padronero de la capiya, y de María Estébanez, la so muyer, y hermana de Rodrigo de las Alas el Más Viejo, de quien provinieron los demás Alas Padroneros de la capiya, ente que los descendientes d'ella —que llevaron el so mesmu apellíu magar tener varonía Uviéu— fueron conocíos como les Alas de la sola Ilesia. Los sos descendientes llevaron l'apellíu Alas y tuvieron el patronatu del monesteriu de Raigaños. Fueron padres de Hernando de las Alas el Viejo, que fundó'l mayoralgu d'esta casa por escritura del 12 de xunetu de 1545, y morrió'l 26 del mesmu mes baxu testamentu del día anterior. Ta soterráu na Capiya Antigua o de las Alas o de Camposagráu, de l'antigua ilesia de San Nicolás d'Avilés, güei de los PP. Franciscanos, llau del Evanxeliu. Foi «Alférez Mayor d'Avilés, Alcayde del Castiellu de San Xuan, á la entrada del Puertu de dicha villa», continuu de los Reis Católicos, arrendador del Salín d'Avilés (1511), procurador na Xunta Xeneral del Principáu y comisionado por ella en 1521 pa recibir al correxidor Pedro Zapata. Sirvió al Emperador como capitán nes guerres con Francia, y dempués con dos naves propies, coles que pasó a Italia y topóse na Xornada de Túnez. Y esti Hernando el Viejo foi bisagüelu de Catalina de las Alas la Moza, qu'asocedió na so casa y patronatu, yá citada como güela materna del I marqués de Campu Sagrao.

 Matrimoniu y fíos 

Gutierre Bernaldo de Quirós casó con Ana Bernaldo de Quirós y Huergo (o Güergo), la so prima segunda, señora de la casa de Huergo na parroquia de La Collada y de la torre de Santa Marina de Cuquiellos Santa Marina,La torre de Santa Marina yera un torrexón defensivu medieval, desapaecíu antes del sieglu XIX. Tomaba'l so nome de la parroquia sierense de Santa Marina de Cuquiellos, onde aniciaba. Nun-y la debe confundir col palaciu de les Villa Hevia, sito na mesma parroquia y que tamién por matrimoniu recayó nuna llinia menor de los Bernaldo de Quirós: precisamente na del palaciu de Villa (Llangréu), na col tiempu acabaría recayendo'l marquesáu de Campu Sagrao. dambes nel conceyu de Siero, que testó n'Uviéu'l 6 de xineru de 1691 ante Francisco Lapuerta Ribera. Sobrevivió al so home siquier hasta 1709, añu en que figura nun pleitu.Litigaba con Sebastián Bernaldo de Quirós, vecín d'Uviéu. Siguióse'l pleitu ante la Chancillería de Valladolid, que dictó ejecutoria en setiembre de 1709, obrante na so Archivo, Rexistru de Ejecutorias, caxa 3.127, nᵘ 98. El contrariu debía de ser Sebastián Bernardo de Quirós Benavides y Miranda, señor de Lluniego (fíu de Felipe, l'autor del Cortil). Yera fía de Sebastián Bernardo de Quirós Lorenzana, caballeru de Santiago, que sirvió nel Sitiu de Fuenterrabía (1638) y qu'en 1672 litigaba xunto col so xenru'l marqués contra'l conceyu de Ḷḷena,Siguióse esti pleitu ante la Real Chancillería de Valladolid y obra na so Archivo, Pleitos Civiles, Escribanía d'Alonso Rodríguez (Finaos), caxa 2.149, nᵘ 1. y d'Antonia Bernardo de Quirós y Huergo, señora de dicha casa; nieta de Francisco Bernardo de Quirós, natural y señor de la casa de la La Pola Ḷḷena, y d'Ana Bernardo de Quirós, la so segunda muyer, y materna de Diego Bernardo de Quirós Lorenzana y de Melchora de Huergo, la so segunda muyer, señora d'esta casa.Melchora de Güergo de la mesma foi fía y heredera d'Alonso de Güergo Valdés, señor de la Casa de Güergo y torre de Santa Marina, y d'Ana Flórez Estrada, la so muyer, fía de Fernando d'Estrada, según refier el Cortil de Lluniego (p. 116)

Estos cónyuges fueron soterraos na capiya mayor del conventu de San Francisco d'Uviéu y tuvieron trés fíos:
 José Manuel Bernaldo de Quirós, el primoxénitu, que sigue.
 María Antonia Bernaldo de Quirós, que casó con Lope de Xuncu, el so sobrín segundu, señor de la villa de Carrandi y palaciu de Gobiendes nel conceyu de Colunga, y de la casa y torre de San Esteban de Leces nel de Ribeseya. Lope taba viudu de María Antonia de Lamadrid,María Antonia de Lamadrid yera señora de les cases de Dosal y Quintanilla nel valle de Lamasón, Asturies de Santillana. Del so matrimoniu con Lope de Xuncu tuvo por fía única a Bernarda Antonia de Xuncu, qu'asocedió nos mayoralgos maternos y casó con Xuan Francisco de Campuzano, II conde de Mansilla, con socesión. y yera fíu y socesor de Gonzalo Ruiz de Xuncu y de Margarita d'Estrada y Manrique, fía de la mesma del teniente xeneral Antoniu d'Estrada y Manrique de Guevara, correxidor de Ciudad Rodrigo y de Toro, alcalde noble de Llanes, y de Xuana Fernández de Cebos, de la casa d'esti apellíu en Benia d'Onís. D'esti matrimoniu nacieron dos fíos: Ana y Margarita, dambes monxes en San Pelayo d'Uviéu, y dos homes: Gonzalo Ruiz de Xuncu y Bernardo Xosé de Xuncu, que tuvieron socesivamente la casa paterna, quedando ésta na descendencia del segundu.
 Y Catalina Teresa Bernaldo de Quirós, nacida'l 20 de mayu de 1673 en Mieres, onde testó'l 10 de xunu de 1704 ante Simón de Pando. Casó dos veces: primer n'Uviéu el 17 d'avientu de 1690 con García Alonso de Doriga, señor de la casa de Doriga nel conceyu de Salas, que nació hacia 1665 y morrió en 1694, fíu de Fernando de Malleza y Doriga, natural y primoxénitu de la casa de Doriga, na que nun asocedió, paxe del rei Felipe IV, caballeru de Santiago, escolín de San Pelayo de Salamanca y rexidor perpetuu d'Uviéu, y de Sabela de Malleza y Miranda, señora del cotu de Cortina nel conceyu de TudelaEl cotu xurisdiccional de Cortina y Llaneza taba inclusive na parroquia de San Pedro de Naves del antiguu conceyu de Tudela, dempués incorporáu a Uviéu. y de la casa de Maeza nel de Salas. En segundes nupcias casó con Miguel Queipo de Llano, señor de les cases d'Ardaliz en Limés y Llano o Santa Olaya en Cueras, dambes del conceyu de Cangas de Tinéu, y de les de Villanueva nel de Navia y Pieros n'El Bierzu, fíu de Diego Queipo de Llano y Valcárcel, señor de les cases de Ardaliz, onde nació en 1650, Villanueva y Pieros, caballeru de Santiago, y de María Teresa de Llano y Queipo, de la casa de Santa Olaya. Con fíes de dambos.

 Marqueses de la llinia direuta 
Al concesionariu asocedió-y en 1700 el so fíu<p>
• José Manuel Bernaldo de Quirós, II marqués de Campu Sagrao, señor de Villoria, de Viñayo y de les cases de Quirós, Alas, Huergo y Carreño. Natural, vecín y alguacil mayor d'Uviéu, notariu mayor de la Santa Cruzada d'esta ciudá y obispáu, alférez mayor d'Avilés, procurador na Xunta Xeneral del Principáu polos conceyos d'Avilés, Pravia, Ḷḷena, Ayer y Carreño,Exercía esta múltiple representación en 1705, añu en que figura empadronáu n'Uviéu na cai de la Platería. Tolivar Faes, op. cit., páxs. 76-77. y tamién rexidor perpetuu d'esti postreru. Recibió'l bautismu'l 11 de mayu de 1679 en Santiso'l Real d'Uviéu y morrió en 1755 so testamentu fechu nel so casa de Mieres el 24 de xunetu de 1716 a fe d'Antoniu Álvarez Vázquez.<p>

El 19 d'agostu de 1709 fixo información xenealóxica erga omnes n'Avilés,Ante Gaspar Ignacio Perdones Luera y Oroz, xuez ordinariu de la villa d'Avilés, quien recibió declaración de testigos a testimoniu del escribán Rodrigo de Mieres Cuervo. Quedó probada l'ascendencia de bandes del marqués hasta los bisagüelos, con detalle de la llexitimidá, calidaes, venceyos y socesión hereditaria de cada llinia. Obra esta infornmación a los ff. 39r al 45r d'autos de la pieza 1ª del expte. nᵘ 2 del leg. 28.446 de Conseyos del AHN. y pocu dempués empecipió un pleitu pola casa de Figareo.Mayoralgu con asientu nel llugar y parroquia de Santa María de Figareo del actual conceyu de Mieres (entós, Ḷḷena). Fundar Diego Bernardo de Quirós Lorenzana, el so bisagüelu maternu-maternu, pol testamentu qu'dio'l 25 de xunetu de 1646 con María de Valdés Alas, la so tercer muyer, a fe del escribán de Ḷḷena Xuan Jiménez. El marqués dio poder a procuradores el 18 de mayu de 1709 ante l'escribán d'Uviéu Francisco de la Ponte Rivera, pa pleitiar la tenuta de dichu venceyu ante la Real Chancillería de Valladolid, y siguió el pleitu dende Uviéu en 1710. Obren los sos autos nel AHN, Conseyos, leg. 28.446, exp. 2. La demandada yera Teresa Rosa Bernaldo de Quirós, la so prima carnal, nieta paterna de los fundadores del venceyu y V posesora del mesmu, que tuvo representada por Pedro de Valdés y Trelles, el so home, señor de la casa de Valdés de Xixón. Ganaron los Valdés, en que la so descendencia siguió la casa de Figareo. 36 años dempués, otru Pedro de Valdés, el so nietu y socesor, casaría con una nieta d'esti marqués de Campu Sagrao, como se va dicir al esponer los fíos del III marqués. Dende 1733 formó parte d'una comisión creada pa allegar fondos a la Universidá d'Uviéu y qu'en 1737 llogró de S.M. un arbitrio de mediu real por fanega de sal, con que s'evitó'l so inminente zarru.Tolivar Faes, op. cit., p. 104. Foi principal impulsor d'esta comisión el doctor Ignacio Menéndez Valdés, presbíteru, a quien la Universidá premió otorgándo-y una cátedra ensin oposición (p. 183). Litigó tamién pol mayoralgu de Ḷḷena y Ayer, arriendes de morrer ensin descendencia varonil en 1734 Sebastián Bernardo de Quirós Benavides y Miranda, señor d'Lluniego, primoxénitu del llinaxe.Esti Sebastián casara cola señora de Zalamillas, de la que tuvo por fíu al famosu militar y poeta Francisco Bernardo de Quirós Benavides y otros homes más, pero toos -y premurieron ensin descenedencia: namái-y sobrevivió'l so fía Leonarda, casada col I Marquesáu d'Entamu marqués d'Entamu. Pol mayoralgu de Ḷḷena y Ayer, que yera de masculinidad, siguióse un pleitu en Valladolid dende 1736, en que tomaron parte'l marqués d'Entamu, el de Campu Sagrao y Manuel Bernardo de Quirós Benavides, residente en Lima, sobrín carnal del causante, que salió ganador. Obren los autos nel Archivo de la Chancillería, Pleitos Civiles, Escribanía de Pérez Alonso (Escaecíos), caxa 143, nᵘ 2. En 1749 acreditó que-y pertenecíen los portalgos de los dos Babies.Saltillo y Jaureguízar (op. cit. 1992, p. 72) y Navia Osorio (op. cit., II, p. 649) atribúin el datu al III marqués. Esti marqués y la so segunda muyer fueron veceres del famosu médicu Casal.Antes habíenlo sío del doctor Francisco Dorado, pero «al poco de llegar Casal a Uviéu [1717] ye ésti'l que garrasti a la encoterada familia.» «En 1721 mover a Mieres p'asistir a esta familia, como en 1713 facer el Dr. Francisco Dorado p'atender a la Marquesa.» Tolivar Faes, op. cit., páxs. 104 y 127.<p>

Casó dos veces: primer con Rosa Manuela de Palacios y Prau, que traxo en dote 30.000 ducaos, según escritura fecho en Santiago de Compostela el 18 d'ochobre de 1697. Esta cantidá nun se terminó de cobrar porque ella morrió llueu ensin prole. Yera fía de Jacinto Gregorio de Palacios y Figueroa de Castro, señor de les cases de Castro y Andeiro, y de María Bernarda de Prado Ulloa Rivadeneira, de los señores de la torre de Friol, tou en Galicia.<p>

Y contraxo segundes nupcias, capituladas en Pontevedra el 4 d'avientu de 1699 a fe d'Agustín Doval, con Benito Teresa Mariño de Lobera Andrade Sarmiento y Sotomayor, natural de Pontevedra, fía del maestre de campu Fernando Antoniu Mariño de Lobera Montenegro Andrade y Sotomayor, I Marquesáu de la Sierra marqués de la Sierra, señor de los llugares de la Sierra y Albeos nel conceyu de Creciente (Pontevedra), gentilhombre de boca de S.M., y d'Inés Enríquez de Monroy, la so primer muyer; nieta del maestre de campo Pedro Mariño de Lobera y Lemos y de Benita de Andrade Sotomayor y Noboa Feijóo, naturales de Pontevedra. Fueron padres de 
 José Manuel Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que sigue, 
 Juan Manuel Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que foi bautizáu en Santiso'l Real d'Uviéu el 23 d'abril de 1703 y morrió en Madrid, colación de San Martín, el 22 de xineru de 1777.Saltillo y Jaureguízar, op. cit. 1992, p. 72. Llogró una canonjía y la dignidá d'abá de Villoria na Catedral uvieína, y dempués foi canónigu y dignidá d'arcedianu de la Metropolitana y Primada de Toledo; capellán mayor de les Descalces Reales de Madrid y sumiller de cortina de S.M.
 Fernando Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, qu'asocedió al anterior como canónigu d'Uviéu y abá de Villoria. Dempués de gociar un tiempu d'esta dignidá capitular, la permutó por otra prebenda que llograra Miguel de Xovellanos y Carreño, que la so carga nun podía atender ésti por morar n'Italia.Del canónigu Miguel de Xovellanos refier el so sobrín Gaspar que coló a Roma «protexíu pol so pariente'l Cardenal Don Álvaro de Cienfuegos», y que «diósele dempués una canonxía na Catedral d'Uviéu; pero bien topáu coles delicies d'Italia, nun quixo volver a ella y la permutó cola abadía de Villoria, beneficiu simple que gociaba Don Fernando de Quirós, hermanu del Marqués vieyu de Campu Sagrao». Gaspar Melchor de Xovellanos, «Memories familiares (1790-1810)», nes sos Obres publicaes ya inédites (ed. de Miguel Artola, t. V, Madrid, Atles, 1956), p. 207.
 Gabriel Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que morrió mozu, y 
 María Teresa Gertrudis Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que casó n'Uviéu'l 25 d'abril de 1734 con Baltasar González de Cienfuegos y Casu, o de Casu y Cienfuegos, V conde de Marcel de Peñalba, señor del conceyu d'AllandeEsti conde de Peñalba foi'l postreru señor d'Allande, pos en 1753 y tres una serie de pleitos, los sos vasallos llograron la incorporación a la Corona y el tantéu de la xurisdicción pol mesmu conceyu. y del cotu de Cazo nel de Ponga, rexidor perpetuu y alcalde mayor de ronda d'Uviéu, patronu de la capiya de San Andrés na parroquial de San Isidoro el Real de dicha ciudá, alguacil mayor d'Avilés, señor del palaciu de Valdés de la villa de Cangas de Tinéu y del de Sorribas en Piloña, torre del Ferrero en Gozón y cases de Maldonado y Múxica en Salamanca, que nació hacia 1705 y morrió intestado n'Uviéu'l 24 d'ochobre de 1770. María Teresa morrió prematuramente dexando una fía,María Teresa González de Cienfuegos y Bernaldo de Quirós, bautizada en San Isidoro d'Uviéu el 5 d'abril de 1735, que casó en 1757 con Xosé Antoniu de Llanes Campumanes y Argüelles, hermanu d'Alonso Marcos de Llanes Argüelles, arzobispu de Sevilla. y el conde casó dos veces más,La segunda muyer del V conde de Peñalba foi Josefa Velarde y Queipo de Llano, de la que nacieron Rodrigo, el primoxénitu, y otra fía. Morrió Josefa en 1756 y el conde contraxo terceres nupcias con Benito Antonia de Xovellanos y Ramírez, hermana mayor de Gaspar, a quien asocedió nel mayoralgu familiar. Al enviudar Benita en 1770, quedó al cargu de los siete fíos que tuvieron y de los del anterior matrimoniu del conde (la fía del primeru yá taba casada). Cuenta Xovellanos nos sos Memories familiares que «muertu'l conde D. Baltasar, heredó la casa'l so fíu D. Rodrigo, quien sicasí de contraer matrimoniu, del cual tien llarga descendencia, nun quixo tomar el gobiernu de la so casa y rentes, que güei sigue al cargu de D.ª Benita, viviendo xuníes dambes families, con muncha paz y utilidá recíproques». Obres publicaes ya inédites de Don Gaspar Melchor de Xovellanos, ed. de Miguel Artola, t. V (Madrid, Atles, 1956), p. 209. y tuvo de la so segunda muyer descendencia masculina en que siguió la casa. Yera hermanu de Josefa Francisca de Cienfuegos, la muyer de Xosé Manuel, de quien se va falar nel intre.

En 1755 asocedió'l so fíu<p>
• José Manuel Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, III marqués de Campu Sagrao, señor de Villoria y de Viñayo y de les cases de Quirós, Alas, Carreño y Huergo. Natural y alférez mayor de la villa d'Avilés, foi bautizáu na parroquial de San Nicolás el 12 de setiembre de 1706; finó n'Uviéu el 10 d'avientu de 1766AHN, Conseyos, leg. 24.468, pieza 11ª, fol. 61v. so testamentu del anterior día 5 fechu a fe de Xosé Muñiz,Saltillo y Jaureguízar, op. cit. 1992, p. 72. Amplios pasaxes d'esti testamentu van extractados nes páxs. 68-72. Hai treslláu del mesmu a los ff. 296v al 333 de la pieza 3ª del leg. 24.381 de Conseyos del AHN, según a los ff. 74 al 117v d'autos de la pieza 11ª del leg. 24.468 de la mesma seición, y obra tamién como preséu 9ᵘ nel expte. 76 de la Orde de Montesa (d'Antonio Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos). y recibió sepultura el 12 nel conventu de San Francisco. Foi alguacil mayor d'Uviéu, notariu mayor de la Santa Cruzada d'esta ciudá y obispáu y rexidor perpetuu del conceyu de Carreño.<p>

En 1755 asocedió al so padre y mandó edificar el suntuosu palaciu del so títulu na uvieína plaza de la Fortaleza (dempués llamada de Porlier), encargando'l proyeutu a los arquiteutos Pedro Fernández Lorenzana y Domingo Suárez Solar. En 1757 taba termináu y entró a habitalo cola so muyer. En 1762 alzó a S.M. una súplica sobre'l abasto de carnes d'Uviéu.Suscrita por otros rexidores de la ciudá, foi tramitada pola Escribanía de Cámara de Carranza, del Conseyu de Castiella, y obra nel AHN, Conseyos, leg. 31.628, exp. 7. En 1764 movió pleitu al marqués de La Ferrera sobre la prelación d'asientos que dambos pretendíen nel conceyu y nes funciones públiques de la ciudá.Paez que sobre ello se siguieron dos pleitos en Valladolid: unu hasta 1765 sobre funciones públiques (Archivo de la Chancillería, Pleitos Civiles, Escribanía de Pérez Alonso, Finaos, caxa 2.754, nᵘ 1), y otru sobre xuntes de conceyu, nel que se dictó ejecutoria en marzu de 1766 (Rexistru de Ejecutorias, caxa 3.307, nᵘ 34). Pol mesmu añu litigaba tamién col monesteriu de Valdediós, que-y reclamaba dellos bienes.L'abá y monxos de Santa María la Real de Valdediós nel conceyu de Villaviciosa demandaron al marqués de Campu Sagrao y a otros la restitución de dellos bienes del monesteriu que llevaben na feligresía de , conceyu d'Ayer, y na de San Martín (¿de Soto o de Morea?), colos sos frutos, rentes y otres coses. Siguióse'l pleitu ante la Real Chancillería de Valladolid, que dictó ejecutoria en xunetu de 1764 (obrante nel so Archivo, Rexistru de Ejecutorias, caxa 3.294, nᵘ 15).<p>

Casó'l 9 de payares de 1727, en Santiso'l Real d'Uviéu,Obra la partida nel expte. 1.667 de Carlos III, fol. 27, y como preséu 8ᵘ nel expte. 76 de Montesa, dambos nel AHN, seiciones d'Estáu y Órdenes respeutivamente. con Josefa Francisca Ignacia de Cienfuegos y Casu, que foi bautizada en San Pablo de Sorribas (Piloña) el 23 de xineru de 1704, fía de Rodrigo González de Cienfuegos y Valdés, IV conde de Marcel de Peñalba, señor d'Allande, caballeru de Santiago, natural y dueñu de la torre del Ferrero na parroquia de San Bartolomé de Viodo (Gozón), bautizáu'l 9 de xunetu de 1667, y d'Ana Manuela de Casu Múxica y Maldonado, natural y dueña del palaciu de Sorribas, señora del cotu de Cazo y de les cases de Maldonado y Múxica en Salamanca.<p>

Los terceros marqueses de Camposagráu fueron padres de:
 José Manuel Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, el primoxénitu, que morrió mozu primero que'l so padre.
 Gabriel Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, que yera l'inmediatu socesor pero «carecía accidente que -y incapacitó pa tomar estáu» y tamién morrió mozu en vida del so padre.
 Rosa Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, nacida n'Uviéu'l 6 de payares de 1728 y finada n'Avilés el 25 d'abril de 1766. Casó n'Uviéu'l 16 de xunetu de 1746, previa escritura dotal del 27 de marzu, con Pedro de Valdés y Solís de Carvajal, natural y mayoralgu de la casa de Valdés de Xixón, bautizáu en San Pedro el 15 d'avientu de 1718, señor de los cotos de Granda y Tresali y de les cases de Figareo (Mieres), Solís (Corvera), Carvajal (Llanera), Ania (Les Regueres), etc., rexidor perpetuu d'Uviéu y de Xixón, que volvió casar el 13 de mayu de 1771 con Josefa del Busto Solís y Llión, y morrió n'Avilés el 3 de xunu de 1796. Fíu y socesor de Pedro de Valdés y Bernaldo de Quirós, natural y procurador síndicu de Xixón, bautizáu'l 19 de payares de 1694, y de Josefa de Solís y Rodríguez Carvajal, señora de les cases de los sos apellíos. Con socesión.
 Francisco Antonio Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, que sigue, y 
 María Antonia Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, que foi bautizada en Santiso'l Real d'Uviéu'l 24 de setiembre de 1738. Casó na mesma parroquia'l 28 d'avientu de 1754, llevando en dote 12.000 ducaos,Según capitulaciones de 1754 que cita Alfonso Menéndez González, op. cit., p. 99. con Joaquín José Queipo de Llano y Quiñones, V conde de Toreno, alférez mayor del Principáu y rexidor perpetuu d'Uviéu, sociu de méritu de la Real Sociedá Económica Matritense d'Amigos del País Económica Matritense y académicu honorariu de la Real Academia de la Historia Real de la Historia, natural y señor de la casa del so apellíu en Cangas de Tinéu, que foi bautizáu'l 12 de xineru de 1728 na colexata de Santa María Madalena, de la so patronatu, y finó en 1796. Fíu y socesor de Fernando Queipo de Llano y Doriga Malleza, IV conde de Toreno, señor del cotu de Cortina na parroquia de Naves, conceyu de Tudela, y de les cases de Maeza n'el de Salas y Arnedo en la Rioja, y de Bernarda de Quiñones y Pimentel, la so muyer, señora de los llugares de Yebra y Canedo y de la casa de Quiñones de Ponferrada, tou n'El Bierzu, y del cotu de Zarréu y Degaña n'Asturies, nacida na ciudá de Motril. Con descendencia agnada en que siguió la casa de Toreno, agraciada cola grandor d'España en 1838.

En 1766 asocedió'l so fíuEl 21 de febreru del añu siguiente llibróse-y carta de pagu de la media annata correspondiente a esta socesión. AHN, Conseyos, leg. 11.761, a. 1777, exp. 1.<p>
• Francisco Antonio Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, IV marqués de Campu Sagrao, señor de Viñayo y de Villoria, natural y alguacil mayor d'Uviéu, notariu mayor de la Santa Cruzada d'esta ciudá, alférez mayor d'Avilés, que foi bautizáu en San Xuan el Real el 24 de febreru de 1733 y morrió'l 13 d'avientu de 1790 en Madrid, feligresía de San Martín, otorgando nesta Corte poder recíprocu pa testar a favor de la so muyer, por escritura que pasó ante Antoniu Rivera el 13 de xunetu de 1786, en que la so virtú fixo ella'l testamentu en Madrid el 2 de xunetu de 1791 a fe de Félix Rodríguez. Foi colexal del Mayor de Santa Cruz de Valladolid y sirvió en Palaciu munchos añosLa enllargada ausencia de Francisco na Corte yera motivu d'esmolición pal so padre, que nel so testamentu encamentába-y que pidiera llicencia a los reis, los sos amos, pa retirase del so serviciu, «y en casu de nun poder nin querer esprendese de la servidume pidiendo'l retiru —que contemplo tan precisu si nun quier perder y abandonar la so casa— [que siquier] calténganse equí Don Antoniu y Don Francisco, los sos fíos, a la continuación de los sos estudios.» Y en otru pasaxe añadía: «Encargu de nuevu al mio fíu disponga en concencia retirase al cuidu de la so casa y disposición de los sos fíos según paecer más conforme, bien que al so primoxénitu Don Antonio Bernaldo de Quirós, el mio nietu, nun soi de dictame nin tengo por conveniente que-y dixebre de sigo dende'l mio fallecimientu hasta da-y tao, [...] nin quixera que por lleva-y y da-y tao perdiera l'afición de la so patria. Y en casu de toma-y fora d'ella, encárgolu procure retira-y a la so casa, por que nun pierda a ésta l'amor y ciñu que ye tan necesariu pa nun abandonala y perdela, como indefectiblemente asocedería si nun lu facer asina. Porque les faciendes y cases d'Asturies nun son pa desampararlas ensin el riesgu de la so perdición, nin pa dexar de tener entendíu que, abandonaes y desamparaes, toos procuren metese a usurpar los sos regalías y utilidaes.» (Ápud Saltillo y Jaureguízar, op. cit., páxs. 69 y 71). Estos prudentes conseyos nun fueron atendíos, y cumplióse el pronósticu del testador: la so descendencia quedó desarraigada del Principáu. como gentilhombre de manga de los infantes Don Gabriel y Don Francisco Javier, de la Cámara de S.M., y primer caballerizo del dichu Don Gabriel. Escribió un Memorial de los servicios de la Casa de Quirós, y de les de Huergo, Carreño y Alas, nella incorporaes.Impresu en foliu en 1774. Carlos González de Posada, Biblioteca asturiana o Noticia de los autores asturianos (ed. de Marín Bustu, Xixón, Auseva, 1989, en Monumenta Historica Asturiensia, VIII), p. 48; Máximo Fuertes Acevedo, Esquisa avera del estáu qu'algamó en toes dómines la lliteratura n'Asturies, siguíu d'una estensa bibliografía de los escritores asturianos (Badayoz, 1885, y facsim. en Xixón, Biblioteca Antigua Asturiana, 1985), p. 207. Pa subvenir a los crecíos gastos de la boda del so primoxénitu, el 12 d'ochobre de 1784 solicitó Facultá Real pa imponer un censu sobre los sos mayoralgos,Obra'l so memorial nel AHN, Conseyos, leg. 10.025, a. 1784, exp. 6. que-y foi concedida al añu siguiente.AHN, Estáu, leg. 6.393 y leg. 6.394, nᵘ 131.<p>

Casó'l 7 de mayu de 1759 na ilesia parroquial de San Benitu de la villa de Fefiñanes, en Cambados, previes capitulaciones que pasaron el mesmu día en Pontevedra ante Andrés Bermúdez de Castro, con Francisca de Sales Mariño de Lobera y Pardo de Figueroa, la so prima segunda, natural de Pontevedra, que foi bautizada en San Bartolomé el 6 de febreru de 1736 y testó n'Uviéu el 15 de xunetu de 1814 ante Benitu Xosé Rodríguez. Yera la menor de los trés fíesFrancisca de Sales tuvo por hermana mayor a Rosario Mariño de Lobera y Pardo de Figueroa, condesa del Arcu y de Guaro, marquesa de Villafiel y de la Sierra, nacida en Pontevedra'l 14 de payares de 1734, que casó col teniente xeneral Antoniu Patiño y Castro, caballeru de Santiago, fíu y herederu de los marqueses de Castelar, grandes d'España. El so fíu y socesor, Ramón Fernando Patiño y Mariño de Lobera, marqués de Castelar, de Villafiel y de la Sierra, conde de Belbeder, del Arcu y de Guaro, foi caballeru de Santiago (en 1768, expte. 6.288 de los del AHN) y de Carlos III (en 1798, expte. 798 de la seición d'Estáu del mesmu archivu).
Y la segunda foi Sabela Mariño de Lobera y Pardo de Figueroa, que casó con Cristóbal de Monsoríu y Castelví, conde de Villanueva, caballeru de Santiago, del Conseyu y Cámara de Castiella. de Fernando Pablo Mariño de Lobera y Nieto de Silva, III Marquesáu de la Sierra marqués de la Sierra, VII conde del Arcu, VII de Guaro y VI de Villafiel, X señor de Villanueva de Messía (que nació en Palencia el 8 de marzu de 1712 y testó en Vigo el 13 d'agostu de 1769), y de María Micaela Pardo de Figueroa y Duque de Estrada (nacida'l 17 de mayu de 1710 en Betanzos, onde casaron el 5 de setiembre de 1732), fía de la mesma de Xuan Xosé Pardo de Figueroa y Sotomayor, II marqués de Figueroa y de la Talaya, natural de Betanzos, y d'Ana Gregoria Duque de Estada y Valladares, que lo yera de Llanes, de los condes de la Vega del Sella, señora de les cases de Villar y Fafián en Galicia.<p>

Fueron padres de<p>
 Antonio María Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, primoxénitu que premurió al so padre, conocíu de solteru como vizconde de les Quintanas y arriendes del so matrimoniu como conde de Zweveghem (acastellanáu, Sobequen). Natural d'Uviéu, foi bautizáu'l 23 d'avientu de 1759 en Santiso'l Real y finó prematuramente el 4 de xunetu de 1789 en Madrid, colación de San Sebastián, otorgando tres díes antes poder pa testar a fe de Xosé Martín Aguado. Casó en Madrid, parroquial de San Sebastián, el 29 de xineru de 1783, con María de la Soledad Isidra Rodríguez de los Ríos y Lasso de la Vega, que yera dende neña VI condesa de Zweveghem y V marquesa de la Cimada, y que dempués de vilba volvió casóse col marqués de San Adrián y asocedió como V marquesa de Santiago. Natural de Madrid, foi bautizada na parroquial de San Sebastián el 19 de mayu de 1764, testó en Madrid el 29 de xineru de 1790 ante Tomás González de San Martín y morrió'l 1ᵘ de xunetu de 1807. Fía de Cayetano Rodríguez de los Ríos, marqués de Santiago, natural de Madrid, y de Paula de Jauche y Lasso de la Vega, condesa de Zweveghem y marquesa de la Cimada, natural de Sevilla. Antoniu y Soledad fueron padres de 
 María Francisca Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos, que nació en Madrid el 22 de payares de 1787 y finó ensin descendencia en París el 16 d'ochobre de 1819. Esta señora y el so hermanu Antoniu, siendo dambos güérfanos y menores d'edá, clamiaron en 1807 a S.M. que los nomara por curador al so tíu segundu Xosé Fernando Queipo de Llano y Bernaldo de Quirós, conde de Toreno,AHN, Estáu, leg. 7.649, nᵘ 66. Documentu reseñáu por Emilio de Cárdenas Piera en Catálogu de títulos nobiliarios sacaos de los legajos d'Estáu nel Archivu Históricu Nacional (Madrid, Hidalguia, 1982), p. 212.
Yá en 1791 —en cuanto la madre contraxo segundes nupcias— la marquesa viuda de Campu Sagrao, güela de los neños, solicitara a S.M. que se retuviera la Real Cédula que-yos señalaba por tutores a la de Santiago y el so segundu home. AHN, Conseyos, leg. 27.378, exp. 2. el cual movió pleitu al marqués de San Adrián, padrastru de los sos pupilos, y llogró el secuestru de la so pensión de vilbedá. Casó Francisca en 1810 con Nicolás Pascual del Pobil y Sannazar, marqués de Arneva, maestrante de Valencia, quien la sobrevivió hasta 1837 y volvió casóse con Encarnación Ponce de León, de los duques de Montemar, de la que tuvo socesión. Nació esti señor en Alicante hacia 1780, fíu de Xuan Crisóstomo Pascual del Pobil y Rovira, de los barones de Finestrat, maestrate de Valencia, coronel de milicies provinciales, natural y rexidor perpetuu d'Alicante, bautizáu en San Nicolás el 30 de xineru de 1721, y de Valeriana de Sannazar y Ordóñez de Villaquirán, nacida'l 18 d'avientu de 1724 en Orihuela (Santes Xusta y Rufina), onde casaron el 17 d'ochobre de 1752, fía de la mesma de Jacinto de Sannazar, señor de Semiana, teniente coronel de Dragones, y de Teresa Ordóñez de Villaquirant, de los marqueses de Arneva.Barón de Finestrat [Xosé Lluis de la Guardia y Pascual del Pobil], Nobiliariu Alicantín (Aranjuez, Dolce Calles, 2003), p. 22. Pasqual del Pobil en ABCGenealogía.
 Y Antonio María Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos, VI marqués de Santiago, VI de MonrealTítulu creáu en 1683 a favor de Gabriel Bernaldo de Quirós y Mazu de la Vega, caballeru de Santiago. Taba venceyáu a un mayoralgu con asientu na villa de Torrelaguna, que yera de agnación rigorosa ya incompatible col marquesáu de Campu Sagrao. Con grandor d'España honoraria dende 1789. El nuesu Antonio María asocedió nesta mercé por estinción de la llinia direuta, al morrer en 1801 el so pariente alloñáu Joaquín Bernaldo de Quirós y Clarebout, concesionariu del grandor, canónigu de Sevilla y sumiller de cortina de S.M., quien a falta de agnados propincuos designára-y socesor. y VI de la Cimada, VII conde de Zweveghem, grande d'España, caballeru de MontesaEspediente de pruebes de nobleza aprobáu en 1829. AHN, Órdenes, Caballeros de Montesa, expte. 76. Extractado por Vicente de Cadenes y Vicent en Caballeros de Montesa qu'efectuaron les sos pruebes d'ingresu mientres el sieglu XIX (Madrid, Fidalguía, 1995), p. 122. y maestrante de Valencia, escolín del Real Seminariu de Nobles de Madrid,Pruebes xenealóxiques d'almisión aprobaes en 1793. AHN, Universidaes, leg. 669, exp.94. prócer del Reinu.Prócer del Reinu nes llexislatures de 1834-1835, 1835-1836 y 1836. Con espediente personal nel Archivu del Senáu. Natural de Madrid, foi bautizáu na parroquial de San Sebastián el 13 de payares de 1788 y morrió'l 31 d'avientu de 1836. Siendo de bien tienra edá, y por muerte del so güelu, asocedió nos venceyos regulares de los Quirós. Casó con Real LlicenciaLa solicitú de llicencia pa esti matrimoniu, roblada en mayu de 1808 pol marqués de Santiago, padre del noviu, y acompañada del consentimientu del duque de Veragua, padre de la novia, obra nel AHN, leg. 9.841, a. 1808, exp. 4. La llicencia foi espachada a favor de la duquesa de Veragua el 10 de xunu de 1808 pol gran duque de Berg, llugarteniente xeneral del Reinu pol Rei Intrusu, y obra nel mesmu legajo, expte. 3. en Madrid, parroquia de San Xosé, el 16 de xunetu de 1808, con Hipólita Colón de Larreátegui y Remírez de Baquedano, d'igual naturaleza, bautizada en San Pedro el 14 d'agostu de 1788 y finada el 10 de xineru de 1837. Yera hermana única de Pedro de los mesmos apellíos, duque de Veragua, y fía de Mariano Colón de Toledo Larreátegui y Jiménez de Embún, duque de Veragua y de la Vega, grande d'España, marqués de la Xamaica, almirante de la Mar Océana y adelantado mayor de les Indies, grandes cruces de Carlos III y Sabela la Católica, conseyeru de Castiella y presidente de Facienda, gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume, natural de Granada, bautizáu en Santa Ana el 2 d'abril de 1742 y fináu en Madrid el 18 d'avientu de 1821, y de María Guillermina Remírez de Baquedano y Quiñones, natural de Madrid, fía de la mesma del marqués de Auñón, de la Rivera y de Andía, corréu mayor de les Provincies Vascongadas.
 José Benito Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que sigue, 
 Francisco d'Asís Xosé Antonio Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que va siguir como VI marqués.
 Y María Antonia Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, nacida hacia 1770, escolina y monxa profesa nes Saleses Reales de Madrid.Esti colexu y conventu foi fundáu en 1748 pola reina Bárbara de Bergancia pa la educación de neñes de la nobleza. Primero que Antonia, fuera equí escolina Maruxu de Valdés y Bernaldo de Quirós, la so prima carnal, unos trelce años mayor qu'ella. Antonia ingresó en 1776, a la edá de seis años, y nun coincidió nel colexu cola so prima, pero sí con Soledad Rodríguez de los Ríos, la condesita de Zweveghem, qu'ingresara siete años antes. Les condiscípulas convertir en cuñaes al casar Soledad col hermanu d'Antonia. Y ésta quedó nel conventu, profesando monxa de coru. Gloria Ánxeles Franco Rubio, «Educación femenina y prosopografía: les alumnes del colexu de les Saleses Reales nel sieglu XVIII», en Cuadiernos d'Historia Moderna nᵘ 19 (1997), páxs. 171-182.<p>

thumb|250px|Bandera inspirada nel informe de Gaspar Melchor de Xovellanos sobre'l blasón que tenía de pintase nes banderes del Reximientu de Nobles Asturianos. Redactáu a pidimientu del VI marqués de Campu Sagrao, esti informe proponía usar como insinia la Cruz de la Victoria, y sirvió de fundamentu por qu'en 1984 adoptárase dichu emblema nel escudu del Principáu d'Asturies.
thumb|250px|La Fonte del Xeniu Catalán, alzada en 1856 na plaza del Palau de Barcelona. Esti monumentu honra al VI marqués de Campu Sagrao, capitán xeneral de Cataluña, por traer a la ciudá en 1826 les agües de la sierra de Moncada. La figura alada alegoriza el trunfu del progresu téunicu; los cuatro matrones representen a les provincies catalanes, y los caños que broten de cabeces de lleón, a los ríos Ebro, Segre, Llobregat y Ter. Nel frente, so la inscripción, lluz un escudu coles armes y lema de los Quirós, timbrado de corona y arrodiáu de ramos de carbayu y lloréu.

Por premoriencia del primoxénitu, al IV marqués asocedió-y en 1790 el so fíu segundogénito
• El doctor José Benito Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, V marqués de Campu Sagrao, clérigu secular natural d'Uviéu. Previa información xenealóxica,AHN, Universidaes, leg. 70, nᵘ 332. estudió Cánones de 1778 a 1785 na Academia de Santa María de Jesús de la Universidá d'Alcalá de Henares,Figura asitiáu nel llibru de matrícula d'exercicios lliterarios d'esta Academia pa los cursos 1778/79, 79/80 y 80/81. AHN, Universidaes, lib. 528, fol. 61; lib. 529, fol. 54, y lib. 530, fol. 29. onde foi profesor de Xurisprudencia. Dempués foi canónigu y maestrescuela de la Catedral de Cuenca y sumiller de cortina de S.M. Tomó posesión del mayoralgu de Campu Sagrao en 1790,Por autu de Tiburcio del Barriu, oidor decanu de la Real Audiencia del Principáu y a testimoniu del escribán Francisco Javier Mere. AHN, Conseyos, leg. 24.468, pieza 11ª, ff. 6v al 16r. pero dos años dempués fixo arrenunciu y cesión del mesmu propter nuptias en favor del so hermanu Francisco. Dende 1801 litigó pol marquesáu de Monreal con Antonio María Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos, el so sobrín carnal, que por ser menor tuvo representáu pola so madre la marquesa de Santiago.<p>

En 1792 asocedió por cesión el so hermanu menor<p>
• Francisco Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, VI marqués de Campu Sagrao, señor de Viñayo y de Villoria, alguacil mayor d'Uviéu, notariu mayor del Tribunal de la Santa Cruzada d'esta ciudá y obispáu, caballeru gran cruz de Carlos III,Creáu caballeru gran cruz per Decretu del 20 de febreru de 1816. El so espediente de pruebes de nobleza pa ingresar nesta Orde foi aprobáu'l 28 de payares del mesmu añu y obra nel AHN, Estáu, exp. 1667 de Carlos III. Extractado por Vicente de Cadenes y Vicent, Estractu de los espedientes de la Orde de Carlos 3ᵘ (Madrid, Fidalguía, 1982), t. I, nᵘ 297, p. 78-79. que nació nel palaciu d'Uviéu el 26 d'abril de 1763, foi bautizáu'l 28 en San Xuan el Real, y morrió ensin descendencia en Madrid el 5 de febreru de 1837. Sostuvo un nuevu pleitu sobre la posesión y aprovechamientu de les camperes del Enllazáu y otros puertos de Babia, venceyaos al mayoralgu vieyu de Quirós.Contra los conceyos de Riolago, Truébano y Villasecino, los trés incluyíos nel actual de San Emiliano. Siguióse'l pleitu na Chancillería de Valladolid ente 1814 y 1818, y obra na so Archivo, Pleitos Civiles, Escribanía de Pérez Alonso (Escaecíos), caxa 943, nᵘ 4.<p>

Ingresó nel Colexu d'Artillería nel añu 1777, con catorce d'edá. Combatió nel sitiu y rindición del castiellu de San Felipe de Mahón, nel de Xibraltar y na Guerra contra la República Francesa. Foi coronel del Reximientu de Nobles Asturianos,Como xefe d'esta unidá, encargó a Xovellanos un dictame sobre l'emblema que tenía d'ostentar na so bandera. Ésti emitió un informe bien eruditu nel que se decantaba pola Cruz de la Victoria, y que sirvió de fundamentu por qu'en 1984 adoptárase dichu emblema pal escudu del Principáu d'Asturies. Gaspar Melchor de Xovellanos, Al Señor Marqués de Campu Sagrao, Coronel del Reximientu de Nobles Asturianos, sobre'l blasón que tien de pintase nes sos banderes. y retiróse del serviciu con dichu emplego en 1803, condecoráu coles Órdenes de San Hermenegildo y el Lliriu de Francia. Pero al españar la Guerra de la Independencia volvió empuñar les armes a requerimientu de la Xunta Suprema del Principáu, que lu nomó teniente xeneralNomamientu del 23 de xunu de 1808. y designó-y (xunto col so amigu Xovellanos)Xovellanos tenía a Pachín Campu Sagrao por unu de los sos meyores amigos: Nos sos Diarios dexa constancia d'agospiase en delles de les residencies del marqués (Uviéu, Mieres, Avilés, Benllera...) y comenta con aponderamientu les sos intervenciones na política rexonal: «¡Cómo trabaya'l probe Marqués! Pocos que lu ayudar; munchos a estorbar y entá contradicir.» «Nun hai un home que tea nos verdaderos principios; namái Campu Sagrao averar a ellos y ta dispuestu a siguilos». Gaspar Melchor de Xovellanos, VIAXES.pdf Los viaxes per Asturies (1790-1801) (Uviéu, Alsa, 2010), páxs. 31 y 197. pa integrar la Xunta Central.De 1808 a 1810, foi miembru d'esta Xunta creada p'asumir les funciones gubernatives del reinu. Los dos representantes nomaos pola Xunta d'Asturies yeren Xovellanos y Campu Sagrao. Dempués foi diputáu a Cortes nes de Cádiz, ministru de la Guerra (1815-1817)Secretariu d'Estáu y del Despachu Universal de la Guerra d'España ya Indies por nomamientu del 23 d'ochobre de 1815 (publicáu na Gaceta del 26). Foi destituyíu'l 19 de xunu de 1817 (Gaceta del 21), por habese negáu a roblar la condena a muerte del xeneral Lacy. CSIC. Rellación de ministros y miembros de Rexencies y Xuntes de Gobiernu (1808-2000). Espediente del so nomamientu nel AHN, Conseyos, leg. 1.405, exp. 10.Mientres el so ministeriu, actuó como Notariu mayor del Reinu notariu mayor de los Reinos el 22 de febreru de 1816, na firma de les capitulaciones matrimoniales del rei Fernandu VII cola infanta María Sabela de Portugal. Antoniu de Pineda y Cevallos Escalera, Casorios regios de la Casa de Borbón n'España (1701-1879) (Madrid, 1881), p. 187, y Gaceta estraordinaria de Madrid del 27 de febreru de 1816. y capitán xeneral de CataluñaFoi tres veces capitán xeneral de Cataluña: en 1814, en 1824 y en 1826-27. Mientres estos gobiernos, protexó a los lliberales barceloneses de la represión absolutista —tantu de Fernando VII como de los Cien Mil Fíos de San Lluis— y mandó l'exércitu qu'encaloró a los Malcontents. Barcelona hónra-y col nome d'una cai y cola Fonte del Xeniu Catalán: monumentu alzáu en 1856 na plaza del Palau y que lu recuerda por traer a la ciudá les agües de la sierra de Moncada. Base documental d'Història Contemporània de Catalunya, Capitanes Xenerales de Cataluña: Francisco Bernaldo de Quirós . Y Gran Enciclopedia Catalana, s.v. «Bernaldo de Quirós Mariño, Francisco» (Barcelona, 1992, vol. 4, p. 463). y de Castiella la Nueva. Foi conseyeru d'Estáu, sociu honorariu de la Sociedaes Económiques d'Amigos del País Real d'Amigos del País d'Asturies, presidente de l'Academia Médicu-Práctica de Barcelona, etc.<p>

Contraxo primeres nupcias en 1792 con María Escolástica de Valdés y Inclán, la so sobrina segunda, natural de Xixón. Pero enviudó pocu dempués ensin prole y volvió casar en 1801, previes capitulaciones y Real Llicencia,El 21 de febreru de 1801 el marqués alzó memorial a S.M. solicitando la preceptiva Real Llicencia y axuntando certificáu d'otorgase capitulaciones matrimoniales. AHN, Conseyos, leg. 10.025, a. 1801, exp. 5. con una hermana menor de la primera: Jacoba de Valdés y Inclán, dama noble de María Lluisa,Pilar Llión Tello, Dames Nobles de la Reina María Lluisa (Madrid, Direición Xeneral d'Archivos y Biblioteques, 1965), p. 167. El so espediente d'ingresu, ensin fecha, obra nel AHN, Estáu, leg. 7572, nᵘ 14. Na mesma seición caltiénse un espediente de 1759 sobre los sufraxos y recoyida d'insinies d'esta dama y d'otres apocayá finaes (leg. 7.572, exp. 14). que nació en Xixón en 1784, morrió n'Uviéu en 1858 y ta soterrada na ilesia de San Nicolás de Villoria. Dambes yeren hermanes d'Álvaro de Valdés y Inclán, conde de Canalejas y adelantado de la Florida; fíes de Fernando de Valdés y Bernaldo de Quirós, señor de los cotos de Granda y Tresali y de la casa del so apellíu en Xixón y agregaes,Tenía tamién les cases yá citaes de Figareo (Mieres), Solís (Corvera), Carvajal (Llanera), Ania (Les Regueres), etc. Rexidor perpetuu d'esta villa y de la ciudá d'Uviéu, maestrante de Granada, teniente coronel del Reximientu Provincial, y de Benita de Inclán Valdés, la so muyer, posesora d'otros munchos mayoralgos;Benita de Inclán foi señora de la cortil del so llinaxe en Inclán, mayoralgu qu'amás tenía palaciu n'Uviéu (na plaza del Sol), y tuvo tamién les cases de Villanueva, el Pedruso (Alles), Bolgues (Les Regueres), Leyguarda, Les Morteres, Piedrafita de Babia, etc. Y a la fin de la so vida asocedió nel mayoralgu de los Menéndez d'Avilés por estinción de la llinia direuta (asocedida en 1814 al morrer Gilaberta Carroz de Centellas, olim Josefa Dominga Catalá de Valeriola y Luján, III duquesa de Almodóvar del Río), en virtú de sentencia firme de la Chancillería de Valladolid dada en 1821. Fundó esti mayoralgu Pedro Menéndez d'Avilés, conquistador y I adelantado perpetuu de la Florida, pol so testamentu dau'l 7 de xineru de 1574 en Sanlúcar de Barrameda y llegalizáu darréu en Santander, onde morrió'l 19 de mayu del mesmu añu. Incluyía l'adelantamientu de dicha provincia, concedíu al fundador pol rei Felipe II nes Capitulaciones daes en Madrid el 20 de marzu de 1565, y el títulu de conde de Canalejas, concedíu por Carlos II el 12 d'ochobre de 1675 a Gabriel Menéndez d'Avilés y Porres, V posesor del mayoralgu. Ciriaco Miguel Vigil espón la socesión d'esta casa y la xenealoxía de les llinies que litigaron el pleitu nos sos Noticies biográficu-xenealóxiques de Pedro Menéndez d'Avilés, primer adelantado y conquistador de la Florida, siguíes coles d'otros asturianos que figuraron nel descubrimientu y colonización de les Amériques (Avilés, 1892, vista parcial en Google Books). Hai ed. facsimilar en Biblioteca d'Autores Asturianos, 3 (Xixón, Auseva, 1987). y nietes de Pedro de Valdés Solís y de Rosa Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, yá citaos ente los fíos del III marqués.<p>

 Pleitu y saltu de llinia 
En 1837, al finar ensin descendencia'l VI marqués de Campu Sagrao, amenóse un complicáu pleitu pola socesión. L'añu anterior había-y premuerto el so únicu sobrín carnal agnado, Antonio María Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos, marqués de Santiago y de Monreal (únicu fíu home del so hermanu primoxénitu, Antonio María Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, que como yá se dixo premurió al so padre'l IV marqués de Campu Sagrao). Pero'l difuntu sobrín había dexáu fíos homes, que yeren los herederos más propincuos del causante.

El mayoralgu de Campu Sagrao yera, como se dixo, de agnación rigorosa ya incompatible col de Monreal, y tenía un peculiar orde de llamamientos que nun contemplaba'l derechu de representación, y que na socesiones tresversales prefería al tíu sobre'l sobrín.

 Litigantes 

Nesti pleitu interesáronse cinco litigantes, toos homes agnados del llinaxe de Quirós. Dos d'ellos morrieron antes de dictase la sentencia. Fueron a saber:

 Antoniu Hipólito Bernaldo de Quirós y Colón de Larreátegui, marqués de Santiago, de Monreal y de la Cimada, grande d'España, conde de Zweveghem. Yera sobrín nietu del causante (fíu del so sobrín Antonio María Bernardo de Quirós y Mariño de Lobera, posesor de los mesmos títulos, y nietu del so hermanu Antonio María Bernardo de Quirós y Mariño de Lobera) y octavu nietu de Sebastián Bernardo de Quirós el Viejo. Morrió solteru y ensin descendencia en Madrid el 23 de xineru de 1848.
 Pedro Pablo Bernaldo de Quirós y Colón de Larreátegui, hermanu del anterior, que nel supuestu de que se declararen incompatibles los marquesaos de Monreal y Campu Sagrao, pretendía ésti subsidiariamente. Por muerte del so hermanu mayor asocedió-y nos títulos y se subrogó na so parte nel pleitu.
 Francisco Bernardo de Quirós Benavides y Bermúdez, señor de les villes de Lluniego y Carrandi, del mayoralgu de Quirós con asientu na La Pola Ḷḷena y Soto d'Ayer, de los palacios de Gobiendes y Villabona y de les torres de San Esteban en Leces y de Benavides en Molinaseca. Pariente bien llonxanu del causante. Yera 8ᵘ nietu de Sebastián Bernardo de Quirós el Viejo per llinia primoxénita, pero la so caña fuera preterida na socesión del mayoralgu vieyu por premoriencia nel sieglu XVI (antes de la creación del títulu).
 José María Bernaldo de Quirós y Llanes, señor de la casa de Villa. Anque yera sobrín terceru del causante per llinia femenina,La madre d'esti pretendiente, María Ignacia de Llanes y Cienfuegos, yera doblemente prima segunda del causante: tantu por Cienfuegos como per Quirós, como fía que yera de Teresa de Cienfuegos y Bernaldo de Quirós, prima carnal de doble venceyu de Francisco Bernaldo de Quirós y Cienfuegos, V marqués de Campu Sagrao, padre del causante. el so parentescu per llinia agnada yera tamién bien remotu. Y la so llinia yera bien menor. Yera 7ᵘ nietu de Sebastián Bernardo de Quirós el Viejo (de quien venía por Pedro Bernardo de Quirós, el so quintu fíu home).
 Marcos Bernaldo de Quirós y Navia, vecín de Pravia, que yera tíu carnal del anterior. Segundón de la casa de Villa y 6ᵘ nietu de Sebastián Bernardo de Quirós el Viejo, yera de la mesma xeneración que'l causante. Morrió ensin fíos mientres el desenvolvimientu del pleitu, hacia 1845.

 Sentencia 
La sentencia declaraba que nel momentu de vacar la casa por muerte del VI marqués de Campu Sagrao, el so inmediatu socesor yera Marcos Bernaldo de Quirós y Navia, magar la desventaxa de la so llinia, por tener la prioridá de grau ente tolos agnados supérstites. Y que por muerte de dicho Tomás, la posesión civilísima recayera en José María Bernaldo de Quirós y Llanes, el so sobrín carnal, que taba en grau de tíu al respective de los otros trés litigantes.L'historiador y arqueólogu asturianu Vicente Xosé González García, na so obra de mocedá La Casa de Quirós (Uviéu, 1958, p. 196-197) fai un resume del oxetu d'esti pleitu y allegamientos de les partes, ilustrándolo con un árbol xenealóxicu de les llinies a que pertenecíen los litigantes, aniciaes nel sieglu XVI por trés fíos de Sebastián Bernaldo de Quirós el Viejo.
Copies simples de los alegatos de les partes obren nel AFCNP, Casa Nueva del Campu, sig. 90/2, según el catálogu en llinia Archivos d'Asturies, de la Conseyería d'Educación y Cultura del Principáu.
El llicenciáu Xosé González y Serrano publicó unes Observaciones llegales que faen el Marqués de Santiago, Don Francisco Benavides, Don Pedro y Don Marcos Bernaldo de Quirós, nel pleitu sobre meyor derechu á la socesión del Marquesáu de Campu Sagrao (Madrid, impr. d'Eusebio Aguado, 1843, 14 h. en fol. + 1 árbol xenealóxicu), folletu reseñáu por Julio Somoza García-Sala nel so Rexistru Asturianu d'obres, llibros, folletos, fueyes, mapes, y ediciones várias, puramente referentes al principáu, que nun se topen en bibliografíes anteriores (Uviéu, 1926), p. 196, § 0801, y por Xosé Lluis Pérez de Castru na so edición del Memorial afechu del pleyto que litigan el Fiscal del so Magestad y la Villa y vezinos de Ḷḷuarca d'Álvaro Pérez de Navia y Arango (Uviéu, 1976, en Bibliófilos Asturianos, vol. IX), p. xxxiii.

 Bienes venceyaos 

El 11 d'avientu de 1820 promulgárase la Llei de Desvinculación de los mayoralgos, tando en posesión del d'esta casa'l VI marqués de Campu Sagrao. La sentencia de 1850, en concurrencia con dicha llei, determinaba que la metá de los bienes venceyaos al mayoralgu de Campu Sagrao, que yá yeren llibres, pasaren a los hermanos Bernaldo de Quirós y Colón, sobrinos nietos y herederos del causante. Y que al nuevu marqués correspondíalu la metá reservable, en pagu de la cual axudicáronse-y, ente otros bienes, el palaciu de Mieres y el de Villoria.

El palaciu d'Uviéu foi vendíu pocu dempués a la Real Audiencia, convirtiéndose na sede d'esta institución, dempués Audiencia Territorial y güei Tribunal Superior de Xusticia del Principáu d'Asturies.

 Marqueses de la segunda llinia 

Asocedió por sentencia xudicial firme y Real Carta del 23 de febreru de 1850AHN, Conseyos, leg. 8.983, a. 1850, nᵘ 215.<p>
• José María Bernaldo de Quirós y Llanes (Pepito Quirós), VII marqués de Campu Sagrao. Natural y dueñu del palaciu de Villa, foi bautizáu na parroquial de San Martín de Riañu el 6 de setiembre de 1809 y morrió na so casa natal el 15 de xunetu de 1865. Heredó tamién del so padre los palacios de San Feliz, arrabalde de la La Pola Ḷḷena,El palaciu de San Feliz asocediérase nos Miranda Flórez y los Bernaldo de Quirós. En 1892 vender los fíos d'esti marqués a Antoniu Sarri Oller, quien pocu dempués llograría'l títulu pontificiu de marqués de San Feliz. y de La Villa Hevia en Santa Marina de Cuquiellos, conceyu de Siero,Casa aniciada nel llugar d'El Palaciu, perteneciente a l'aldega d'El Campu y parroquia de Santa Marina de Cuquiellos. Fundada probablemente polos Hevia (llinaxe natural de la vecina parroquia de San Félix d'Hevia), pasó a les Villa Hevia, establecíos n'Uviéu como escribanos y rexidores perpetuos d'esta ciudá. Y recayó dempués nos Miranda Flórez del palaciu de San Feliz y nos Quirós de la casa de Villa. Nun-y la debe confundir con esta casa sita en Llangréu nin cola torre de Santa Marina d'esta mesma parroquia, que perteneció a los Campu Sagrao pola casa de Huergo. Tien una encantadora portada góticu-renacentista qu'enmarca la puerta adovelada y dos baldíos del pisu cimeru. Sobre ellos y sol alfiz allíniense cinco escudo: en mediu y más grande, el de Hevia. Los que -y flanquean suélense interpretar como Quirós, Valdés, Estrada y Llavandera, pero l'atribuyíu a Estrada correspuende a Villa. Vease la so ficha y fotografía nel ciudadanu Normativa/Plan_Xeneral/Catalogo_urbanistico/Patrimoniu_historico/IAS/36663_287287200610016.pdf Catálogu urbanísticu del Conceyu de Siero. y una casa principal n'Uviéu, na cai de la Ferrería.Casa señorial qu'entá esiste na esquina de les cais Mon y Canóniga, y que la so entrada principal tien el númberu 26 de l'actual cai de Mon, antigua de la Ferrería. Puede trate en Google Maps. Y arriendes de asoceder nel títulu de Campu Sagrao, recibió amás —en pagu de los bienes reservativos d'esti mayoralgu— el palaciu de Mieres y el de Villoria. Foi diputáu a Cortes, prócer y senador vitaliciu del ReinuPerteneció al Estamentu de Próceres mientres la curtia esistencia d'esta cámara (1834-1835). Y foi senador vitaliciu nomáu pola Corona por aciu Real Decretu del 25 de payares de 1845. Xuró'l cargu al añu siguiente y caltener —con poca dedicación— hasta la so muerte, asocedida en 1865. Con espediente personal nel Archivu del Senáu. y caballeru gran cruz de Sabela la Católica.Dende'l 29 de xunetu de 1851. GOE 1864, p. 183.<p>
La so ascendencia va esponese como apéndice más embaxo.<p>
Esti marqués foi l'autor del celebráu Manifiestu de la Fame de 1854, nel qu'amás de denunciar la fame que carecía entós Asturies, proponía midíes bien práutiques pa remediala.Robláu'l 22 de xunu de 1854, esti manifiestu corrió impresu como fueya volandera, porque nengún periódicu quixo publicar, y permaneció inéditu hasta que Protasio González Solís incluyir nos sos Memories Asturianes (Madrid, 1894), p. LXIII. En 1858 agospió per primer vegada na so palaciu de Mieres a la reina Sabela II, mientres la so xira per Asturies. De magar, Doña Sabela espachó un gran ciñu a los Campu Sagrao, repitiéndose les sos visites y les d'otros miembros de la Familia Real. Y pocos años dempués, el primoxénitu y una fía de los marqueses casaron con dos talos hermanos uterinos de la soberana. Caltiénse bastante correspondencia del marqués dirixida a reinar Gobernadora, mientres los años 1860-1865.Obra nel AHN, Diversos, Archivu Priváu de Reinar Gobernadora, legajos 22 (exptes. 10 y 35), 23 (exp. 15), 24 (exp. 9), 26 (exp. 19), 27 (exp. 73), 28 (exp. 30) y 56 (exp. 6).<p>
Casó'l 26 de payares de 1836, na ilesia de San Miguel Arcánxel d'Alba de Tormes,Villa de la provincia de Salamanca onde moraba por fuercia la novia por causa de la Guerra Carlista. con María Josefa Antonia González de Cienfuegos y Navia Osorio (Pebida), la so prima segunda,Dambos yeren biznietos de Baltasar González de Cienfuegos y Casu, o de Casu y Cienfuegos, yá citáu, V conde de Marcel de Peñalba, señor d'Allande y de Cazo. Xosé María provenía del so primer matrimoniu (contraíu con María Teresa Gertrudis Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, yá citada ente los fíos del II marqués de Campu Sagrao). Y Josefa baxaba de Josefa Velarde y Queipo de Llano, la segunda muyer del conde. natural de Vega de Ribadeo nel conceyu de Castropol,La villa y parroquia de Vega de Ribadeo llámase güei A Veiga, y ye la capital del conceyu d'igual nome, segregáu del de Castropol a mediaos del sieglu XIX. que foi bautizada en La nuesa Señora de l'Asunción el 15 d'abril de 1812 y morrió en Xixón el 15 d'abril de 1896. Yera la fía mayor del brigadier Xuan Martín González de Cienfuegos y Carrió (Xuanín), VII conde de Marcel de Peñalba, últimu señor del cotu de Cazo y de los mayoralgos, oficios y patronatos de la so casa, natural y rexidor d'Uviéu, y de María Ana de Navia Osorio y Cray Winquel, la so muyer, natural de Barcelona, fía de los VII marqueses de Santa Cruz de Marcenado.<p>

Fueron padres de:
 María Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos (Maruxu), que nació hacia 1837 n'Alba de Tormes y finó intestada en Xixón el 20 de marzu de 1925. Casó na capiya del palaciu de Villa'l 6 de xunu de 1864 (inscrita en San Martín de Riañu) con Xosé María de Cienfuegos-Xovellanos y García-Sala, el so tíu terceru, dueñu del palaciu de Xovellanos de Xixón, onde nació'l 6 de mayu de 1836, y fináu na mesma villa'l 15 de payares de 1898, fíu de Gaspar González de Cienfuegos Xovellanos y Argüelles, señor de Peñerúes, nacíu en Trubia el 18 de payares de 1807, y de Cándida García Sala y Blanco Cirieño, nacida'l 14 de setiembre de 1814 en Xixón y bautizada na parroquial de San Pedro, onde casaron el 3 d'agostu de 1833. Por esti casoriu xuníense les descendencies de los trés matrimonios del V conde de Marcel de Peñalba. Con posteridá.Tuvieron seis fíos, toos nacíos en Xixón y bautizaos na parroquial de San Pedro: 1.- Gaspar de Cienfuegos-Xovellanos y Bernaldo de Quirós, gentilhombre de Cámara d'Alfonso XIII, que nació'l 6 de xineru de 1867, morrió intestado el 24 de xineru de 1958 y casó en Llanes el 19 de payares de 1903 con Rita Rubín de Celis y López, nacida en 1873 y finada en Somió el 9 d'ochobre de 1940, ensin descendencia. 2.- Xosé María de Cienfuegos-Xovellanos y Bernaldo de Quirós, I marqués de San Martín de Mohías, títulu pontificiu que la so denominación aludía a un palaciu de la so muyer, solariego de los Trelles y sito nel llugar y parroquia de San Martín de Mouguías, conceyu de Cuaña. Nació'l 20 de mayu de 1868, morrió intestado en Madrid el 13 de xunu de 1917 y casó en San Nicolás d'Avilés el 25 de mayu de 1895 con María de la Trinidá Cotarelo y Trelles, nacida'l 1ᵘ d'ochobre de 1875 en Mouguías, onde finó'l 31 de xunu de 1910. Con socesión. 3.- Lluis Gonzaga de Cienfuegos-Xovellanos y Bernaldo de Quirós, I conde de Cienfuegos, títulu creáu por Alfonso XIII el 19 de xunetu de 1926. Nació'l 21 d'avientu de 1871, morrió'l 3 de payares de 1929 y casó con Victoria García-Báxter y López, nacida en Nueva York en 1889 y finada el 11 de xineru de 1961 na finca El Cañal, conceyu de Fontanar (Guadalaxara). 4.- Carlos Xuan María Andrés Ramón de Cienfuegos-Xovellanos y Bernaldo de Quirós, nacíu'l 30 de payares de 1878 y fináu el 22 de xunetu de 1960. Casó con María Teresa Menéndez y Estrada, y en segundes nupcias con Rafaela Vigil-Escalera y Junquera, nacida en 1881 y finada en Xixón el 25 d'agostu de 1965. 5.- María de la Concepción Josefa Cristina de Cienfuegos-Xovellanos y Bernaldo de Quirós, nacida'l 3 d'abril de 1882 y finada en Xixón el 8 d'abril de 1934. Casó'l 12 d'ochobre de 1904, na capiya de los Remedios del palaciu de Xixón, con Ramón González-Coto y Menéndez, fináu nesta villa'l 25 de setiembre de 1949, fíu de Domingo y Remedios. Y 6.- María de la Consolación de Cienfuegos-Xovellanos y Bernaldo de Quirós, que nació'l 30 d'avientu de 1874, morrió'l 20 de xineru de 1933 y casó en Xixón el 2 d'ochobre de 1896 con Xosé González y Argüelles.
 Eladia Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, natural d'Uviéu, que foi bautizada'l 18 de febreru de 1839 na parroquial de Santiso'l Real y finó'l 31 de marzu de 1909 en Somió, conceyu de Xixón. Casó na so parroquia natal el 11 de setiembre de 1861 con Fernando María Muñoz y de Borbón, II duque de Riánsares y de Tarancón, dos veces grande d'España, II marqués de San Agustín, I conde de Casa Muñoz, II vizconde de Rostrollano y I de l'Alborada,La reina la so hermana creó-y conde de Casa Muñoz en 1848 y vizconde de l'Alborada en 1849 (títulu que Alfonso XIII alzaría a la grandor d'España en 1907, en cabeza de la so fía la II vizcondesa). En 1855, asocedió nel ducáu de Tarancón y vizcondáu de Rostrollano por muerte d'Agustín Muñoz y de Borbón, el so hermanu menor, concesionariu d'estes mercés. Y en 1873 asocedió al so padre como duque de Riánsares y marqués de San Agustín.coronel de Caballería. Nació esti señor nel Palaciu Real de Madrid el 27 d'abril de 1838 y morrió en Somió el 7 d'avientu de 1910. Yera hermanu uterín de la reina Sabela II y enteru de María Cristina Muñoz, la muyer del primoxénitu, que la so filiación esponer nel párrafu siguiente. Con descendencia en que siguen diches grandores y títulos.
 José María Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, que sigue, 
 Álvaro Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, natural d'Uviéu y bautizáu en Santiso'l Real el 11 d'ochobre de 1841. Debió de morrer neñu.
 Iván Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, que nació n'Uviéu, na cai de la Ferrería, y recibió el bautismu en San Isidoro el 27 de xunetu de 1843. Morrió intestado y ensin prole'l 23 de mayu de 1885 na so casa del Salón del Prau nᵘ 12 de Madrid (inscrita na parroquia de San Sebastián), heredándo-y la so madre. Casóse en Madrid el 28 de setiembre de 1874, capitulado la viéspora ante Tomás Carbonell, con Teresa Rita de Samaniego y Lassús, XIII condesa de Torruxón, grande d'España de primer clase, IX marquesa de Tejada de San Llorente, natural de Madrid, que recibió'l bautismu en San Sebastián el 9 d'avientu de 1840, morrió vilba'l 7 de mayu de 1902 na citada casa de Madrid, feligresía de San Xosé, y foi soterrada col so home nel campusantu de San Llorienzo. Yera hermana y socesora d'Adolfo de Samaniego y Lassús, XII conde de Torruxón, etc., y fía de Joaquín de Samaniego y Godoy, XI conde de Torruxón y de Casa Trejo, grande d'España, V Marquesáu de Valverde de la Sierra marqués de Valverde de la Sierra, VIII de Caracena del Valle, VI de Monte Real, X de Villabenázar y VIII de Tejada de San Llorente, senador vitaliciu del Reinu, gran cruz de Carlos III, gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume, natural de Madrid, y de Xuana de Lassús y Vallés, dama noble de María Lluisa, nacida en Cádiz y que primero que col conde había estáu casada col III marqués de la Ponte de la Virxe. Ensin socesión.Vease'l documentáu estudiu de Xosé Miguel de Mayoralgo y Folla, Conde de los Acevedos, y Javier Gómez de Olea y Bustinza, «Los Condes de Torruxón» en Añales de la Real Academia Matritense d'Heráldica y Xenealoxía, vol. V (años 1998-1999), páxs. 185-268, d'onde tomemos los datos de los XIII condes (p. 247-248).
 Ignacia Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, nacida hacia 1847. Casó con Alejandro Pidal y Mon, políticu conservador y filósofu tomista, fundador de la Unión Católica, ministru de Fomentu con Cánovas, presidente del Congresu de los Diputaos, embaxador ante la Santa Sede, direutor de la Real Academia Española y numerario tamién de la de Ciencies Morales y Polítiques, caballeru del Toisón d'Oru, etc. Nació'l 26 d'agostu de 1846 en Madrid, onde finó'l 19 d'ochobre de 1913. Fíu segundu de Pedro Xosé Pidal y Carniado, I marqués de Pidal, delles vegaes ministru de la Corona, direutor de la Real Academia de la Historia y tamién académicu de la Llingua, caballeru del Toisón d'Oru, etc., natural de Villaviciosa, y de Manuela de Mon y Menéndez, dama noble de María Lluisa, que foi hermana del hacendista Alejandro Mon, presidente del Conseyu de Ministros, académicu de la Española, embaxador en París, en Viena y ante la Santa Sede. El so fíu primoxénitu foi Pedro Pidal y Bernaldo de Quirós, I marqués de Villaviciosa d'Asturies. Y el segundu, Manuel, foi creáu marqués de Valderrey.
 Mariana Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, nacida hacia 1848 y finada el 12 d'avientu de 1887, muyer d'Ángel García Rendueles y González Llanos,Esti señor yera hermanu del historiador Estanislao Rendueles Llanos (1839-1870), natural y alcalde de Xixón, presidente y gran benefactor del Hospital de la Caridá d'esta villa, autor d'una Memoria sobre'l mesmu (1865) y de una Historia de la villa de Xixón que foi publicada en 1867 con notes de Caveda y Nava. políticu moderáu, diputáu a Cortes,Electu siete vegaes: la primera en 1896 pol distritu de Pravia, y les siguientes pol de Xixón nos años 1899, 1901, 1903, 1904, 1905 y 1907. Archivo del Congresu de los Diputaos. direutor xeneral de Correos y Telégrafos y de Prisiones.Desempeñó la Direición de Correos y Telégrafos dende 1903. El so nomamientu y cese na de Prisiones fueron publicaos na Gaceta de Madrid el 29 de xineru de 1907 y el 4 de payares de 1909. Fonte. Con prole.Padres de María de la Concepción (muyer de Fernando Bauer Morpurgo, d'una destacada familia de banqueros xudíos, axentes de la casa Rothschild n'España), Xosé, Epifanio, Ana (primer muyer de Jacobo González Arnao y Amar de la Torre, II marqués de Casa Arnao, con descendencia en que siguió esti títulu pontificiu), María de los Remedios (que casó con Enrique de Liniers y Muguiro, de los condes de Liniers) y María del Amparo García Rendueles y Bernaldo de Quirós.
 Y Carlos Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, que nació hacia 1850 y morrió'l 7 de payares de 1925. Heredó de los sos padres el palaciu de San Feliz, a partes coles sos hermanes María y Ignacia, y los trés vender en 1892 a Antoniu Sarri Oller, quien pocu dempués llograría'l títulu pontificiu de marqués de San Feliz. Del so tíu Rodrigo González de Cienfuegos y Navia Osorio heredó'l palaciu de Carrió nel conceyu de Carreño. Pelos años 1880 reformó totalmente esta casa, y construyó les sos instalaciones ganaderes, dotaes de les últimes meyores téuniques y que fueron inauguraes pola reina Sabela II. Casó con María de Canga-Argüelles y López-Dóriga,Una hermana d'esta señora, Ana de Canga-Argüelles y López-Dóriga, nacida en Madrid el 26 de febreru de 1868, casó con Fernando Muñoz y Bernaldo de Quirós, III duque de Riánsares, primu carnal de Carlos, fíu y socesor del anterior duque y de Eladia Bernaldo de Quirós, citaos nel apartáu 1. nacida en 1867 y finada el 23 d'agostu de 1942, fía del fanegueru industrial Xosé María de Canga Argüelles y Villalba, II conde de Canga Argüelles, senador vitaliciu, fináu en Madrid n'ochobre de 1889, y de Joaquina López-Dóriga y Bustamante, natural de Santander. Tuvieron doce fíos.Los García Carraffa (loc. cit, p. 124) enuncien los dolce fíos d'esti matrimoniu, que fueron: 1.- María Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles (Mariona) que nació en 1883. Quedó daqué trastornada por cuenta de sucesos de la Guerra y finó soltera'l 6 de febreru de 1956. 2.- María Teresa Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, casada con Graciano Sela y Sela, de quien enviudó ensin socesión. Graciano yera hermanu de Xulia, la muyer del siguiente, y tamién de Xosé, alcalde de Mieres (1923-30), y de María de los Ángeles Sela y Sela, que casaron respeutivamente colos hermanos Amparo y Vicente Figareo y Herrero. Los Sela, y sobremanera los Figareo (olim Fernández), yeren dos families de banqueros y empresarios hulleros de gran influencia na zona de les Cuenques. 3.- José María Bernaldo de Quirós y Canga Argüelles (Pepón), inxenieru agrónomu, qu'heredó'l palaciu de Carrió y reformar de nuevu dempués de la Guerra, encargando'l proyeutu a Manuel del Busto. Casó con Xulia Sela y Sela, yá citada, y tuvieron por fía única a Madalena Bernaldo de Quirós y Sela, que foi la última dueña hereditaria del palaciu de Carrió. 4.- Joaquín Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, que nun tomó tao. 5.- Concepción Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, que casó con Roque Pidal y Bernaldo de Quirós, el so primu carnal (fíu de la so tía Ignacia), que foi un eruditu bibliófilu y el postreru particular que tuvo'l códiz del Poema de Mio Cid. Tuvieron cinco fíos. 6.- Antonio Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles. 7.- Carlos Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, alcalde de Carreño. 8.- Milagros Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, 9.- Mercedes Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, finada'l 12 d'abril de 1965, muyer de Lluis González Herrero, que finó'l 8 d'agostu de 1970. Nun tuvieron descendencia. 10.- Jesús Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, casáu con Amparo Martínez. 11.- Benitu Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles, y 12.- Luis Bernaldo de Quirós y Canga-Argüelles.<p>

thumb|250px|José María Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, VIII marqués de Campu Sagrao. Semeya por Dionisio Fierros.

Per Real Carta del 16 de mayu de 1866Obrante nel AHN, Conseyos, leg. 8.986, a. 1866, nᵘ 593. asocedió'l so fíu<p>
• José María Bernaldo de Quirós y González de Cienfuegos, VIII marqués de Campu Sagrao, que nació nel so casa d'Uviéu, foi bautizáu'l 20 d'abril de 1840 en Santiso'l Real y finó nel so palaciu de Villa el 24 d'abril de 1911.Finó de cangrena a resultes de quebrase una pierna al cayese d'un coche de caballos. El ciruxanu qu'allegó a opera-y, Dr. Olivares, arrenunció a faelo porque la cangrena yá taba demasiáu avanzada. Foi diplomáticu de carrera, ministru plenipotenciario d'España en Constantinopla y Atenes, y embaxador en San Petersburgu; diputáu a Cortes electu diez vegaes,Electu nos años 1869, 1871, 1872 (nos dos eleiciones qu'hubo anguaño), 1876, 1879, 1881, 1884, 1893 (nestes foi escoyíu per Uviéu Manuel Pedregal Cañedo, pero empezada la llexislatura sustituyó-y el marqués) y 1896. Siempres pola provincia d'Uviéu, distritos d'Uviéu o Ḷḷena. senador del Reinu, caballeru gran cruz de Carlos III,Dende'l 11 d'ochobre de 1875 (GOE 1882, p. 142). Daquella yá nun se practicaben pruebes de nobleza. maestrante de Granada y gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu.Entró a sirvir como gentilhombre el 29 de marzu de 1875. GOE 1882, p. 906. Tamién se caltién muncha correspondencia empobinada por esti marqués y la so muyer a la Reina Gobernadora, la so suegra y madre.D'ente 1865 y 1872. Obra nel AHN, Diversos, Archivu Priváu de Reinar Gobernadora, legajos 23 (exp. 95), 29 (exp. 65), 32 (exp. 2), 33 (exp. 11), 34 (exp. 15), 37 (exp. 25), 46 (exp. 5) y 350 (exp. 1).<p>

Casó'l 28 d'ochobre de 1860 na capiya del Castiellu de Malmaison, cerca de París, con María Cristina Muñoz y de Borbón, I marquesa de la Sabelaa y I vizcondesa de la Dehesilla, dama de la Orde de María Lluisa, vicepresidenta de la xunta de patronos del Hospital de la Princesa,La Guía Oficial d'España de 1916 mentar como dama noble con antigüedá del 21 d'avientu de 1860 (p. 212) y como miembru de dichu patronatu, que presidía la infanta Sabela, princesa que foi d'Asturies (p. 606). Pero nun figura ente les dames de la Reina: paez que nunca sirvió en palaciu. nacida nel Palaciu Real de Madrid el 19 d'abril de 1840, bautizada na Capiya Real el 28 siguiente y finada na mesma corte'l 20 d'avientu de 1921. Yera hermana uterina de la reina Sabela II y fía de la reina gobernadora María Cristina de Borbón, vilba que foi del rei Fernando VII, nacida nel Palaciu Real de Palermo el 27 d'abril de 1806 y finada en Le Havre (Francia) el 22 d'agostu de 1878, y del teniente xeneral Agustín Fernando Muñoz y Sánchez, el so segundu home,Casóse nuna ceremonia relixosa celebrada na Capiya Real el 28 d'avientu de 1833, de callao anque con conocencia del Gobiernu y de dellos miembros de la Corte. Él yera un mozu guardia de corps de serviciu en Palaciu, y l'esposa entá nun llevaba tres meses viuda del rei Fernando VII. La so unión secreta llueu foi vox pópuli, una y bones los numberosos allumamientos de la reina non pudieron despintase. Esti matrimoniu foi ratificáu con ceremonia pública y autorización de la reina Sabela II, na mesma Real Capiya, el 13 d'ochobre de 1844. I duque de Riánsares y marqués de San Agustín, grande d'España, duque de Montmorot (títulu francés), senador del Reinu, caballeru del Toisón d'Oru, gran cruz de Carlos III, maestrante de Granada, etc., natural de Tarancón (Cuenca), bautizáu na Asunción el 6 de mayu de 1808 y fináu en Le Havre'l 13 de setiembre de 1873. Nieta de Xuan Antoniu Muñoz y Funes, I conde de Retamoso, caballeru de Santiago, y de Eusebia Sánchez Ortega, naturales de Tarancón, y materna de los reis de les Dos Sicilies Francisco I de Borbón y Austria y María Sabela de Borbón y Borbón, la so segunda muyer, infanta d'España.<p>

D'esti matrimoniu nacieron:J. Moreno de Guerra, op. cit. 1917, páxs. 245-246. Cobos de Belchite, op. cit. 1955, páxs. 468-472.
 María de la Fuencisla Bernaldo de Quirós y Muñoz, I Marquesáu d'Eslava marquesa d'Eslava,Títulu con grandor d'España que-y concedió'l rei Alfonso XIII por Real Decretu del 22 de xunu de 1927 y Real Despachu del 6 de setiembre siguiente. grande d'España, dama de la Orde de María LluisaDende'l 9 de xunu de 1902. GOE 1929, p. 229. y de les reines María Cristina y Victoria Eugenia,Con antigüedá del 4 de setiembre de 1886. GOE 1929, p. 1009. nacida en Hyères (Provenza, Francia) el 18 d'avientu de 1863 y finada en San Sebastián el 20 d'ochobre de 1931. Casó en Madrid el 9 de xunu de 1884, na Real Cámara de S.M.,Esti matrimoniu foi inscritu na paroquia de San Marcos. Despachóse la Real Llicencia'l 8 d'agostu de 1884 (AHN, Conseyos, leg. 8.972, a. 1884, exptes. 111 y 112). con Joaquín María Mencos y Ezpeleta, conde de Guendulain y del Vau, grande d'España, marqués de la Real Defensa y barón de Bigüezal,Asocedió como barón de Bigüezal per Real Carta del 19 d'avientu de 1872 (obrante nel AHN, Conseyos, leg. 8.989, a. 1872, nᵘ 647). Nel condáu de Guendulain, con grandor d'España de 1ª clase, por Real Decretu del 6 de mayu de 1882, espachándose-y Real Carta de Socesión nesti títulu y nel de marqués de la Real Defensa'l 6 d'agostu de 1882 (obrante nel mesmu legajo, a. 1882, nᵘ 45). Y en el de conde del Vau en 1903. caballeru de la Orde de Malta,Ingresó como caballeru d'Honor y Devoción d'esta Orde'l 22 d'avientu de 1919. GOE 1929, p. 286. maestrante de Zaragoza y collar de Carlos III,Dende'l 24 de febreru de 1919. GOE 1929, p. 218. académicu de la Real de San Fernando, senador del Reinu por derechu propiu, gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume,Dende'l 2 de marzu de 1876. GOE 1929, p. 989. natural de Pamplona, que foi bautizáu en San Nicolás el 11 de xunetu de 1851 y morrió na mesma ciudá'l 22 de payares de 1936. Vilbu con prole de María del Pilar Rebolledo de Palafox, de los marqueses de Lazán. Yera fíu de Joaquín Mencos y Manso de Zúñiga, conde de Guendulain, concesionariu del grandor, etc., y de María del Pilar de Ezpeleta y Aguirre, condesa del Vau, la so segunda muyer. Con descendencia en que sigue la casa de Guendulain.
 María de los Desamparaos Bernaldo de Quirós y Muñoz, I marquesa de Santa Cristina,Concesión de la reina rexente María Cristina d'Habsburgu-Lorena por Real Decretu del 17 de xineru y Real Despachu del 30 de xunu de 1887. La grandor d'España p'amestar al títulu, creación de la mesma por Real Decretu del 9 de marzu y Real Despachu del 30 de marzu de 1891. grande d'España, dama de la Orde de María LluisaDende'l 4 de marzu de 1906. GOE 1929, p. 230. y de les reines María Cristina y Victoria Eugenia,Con antigüedá del 30 de setiembre de 1899. GOE 1929, p. 1009. miembru de delles instituciones caritatives,Yera curadora del Colexu de la Paz, vicepresidenta de la Xunta de Patronos del Hospital de la Princesa y miembru de la Xunta de Dames d'Honor y Méritu de la Diputación Provincial de Madrid. GOE 1929, páxs. 684 y 696. que nació nel palaciu de Villa el 8 de payares de 1864 y morrió en Madrid el 21 de xineru de 1951. Casó en Madrid el 24 de xineru de 1887, espachándose la Real Llicencia a otru día,AHN, Conseyos, leg. 8.973, a. 1887, exptes. 57 y 58. con Alejandro Travesedo y Fernández-Casariego, III marqués de Casariego y vizconde de Tapia, caballeru del Real Cuerpu de la Nobleza de Madrid,Ingresó nesti Real Cuerpu en 1885 y foi diputáu del mesmu. GOE 1929, páxs. 146 y 147. gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume,Dende'l 31 de marzu de 1894. GOE 1929, p. 990. que nació'l 17 de setiembre de 1859 en Madrid, onde morrió'l 21 de xineru de 1951, fíu de Xuan Travesedo y Canet, I conde de Maluque, y de Carlota Fernández-Casariego y Méndez-Piedra, marquesa de Casariego y vizcondesa de Tapia. Con posteridá.
 Ana Germana Bernaldo de Quirós y Muñoz, I marquesa de Atarfe,Concesión del rei Alfonso XIII, con grandor d'España, por Real Decretu del 6 de febreru y Real Despachu del 3 d'abril de 1902. grande d'España, dama de la Orde de María LluisaIngresó nesta Orde de dames nobles el 12 d'ochobre de 1896. GOE 1929, p. 229. y de les reines María Cristina y Victoria Eugenia,Con antigüedá del 3 de mayu de 1902. GOE 1929, p. 1009. que nació en Palencia el 19 de marzu de 1866. Heredó'l palaciu familiar de Villoria, onde finó'l 11 de setiembre de 1934. Casó dos veces: primer en Madrid el 31 de mayu de 1886, con Real Llicencia del 17 anterior,AHN, Conseyos, leg. 8.972, a. 1886, exptes. 74 y 75. con Lluis de Jesús de Borbón y Borbón,Anque los padres d'esti señor yeren dambos infantes d'España por nacencia y taben estrechamente emparentaos cola Familia Real española, Lluis de Jesús de Borbón nun ostentó dicha dignidá nin el tratamientu d'Alteza Real, pos asina se decidiera pa tolos fíos de Don Sebastián Gabriel, sobremanera por considerancies económiques: una y bones la vasta fortuna particular d'esti infante sería abondu pa caltener dignamente a la so prole, y asina s'aforraba esta carga a les arques del Estáu. el so primu segundu,Lluis de Jesús de Borbón tuvo por güela materna a la princesa Lluisa Carlota de Borbón-Dos Sicilies, que yera hermana de la Reina Gobernadora, güela d'Ana Germana. Dambes fueron fíes de los reis de Nápoles Francisco I y María Sabela. I duque de Ánsola,Dio-y esti títulu con grandor la reina rexente María Cristina d'Austria por Real Decretu del 30 de mayu de 1886 y Real Despachu del 15 de marzu de 1887 (qu'obra nel AHN, Conseyos, leg. 8.990, a. 1889, nᵘ 2). La soberana quixo engrandecer a Lluis de Jesús por cuenta de la so boda, tal como la so augusto home fixera en 1885 colos sos hermanos Pedro d'Alcántara, creáu duque de Dúrcal, y Francisco María, creáu duque de Marchena. grande d'España, caballeru gran cruz de les Órdenes portugueses de Cristu y Avís y maestrante de Sevilla, fíu terceru de los infantes d'España Don Sebastián Gabriel de Borbón y Bergancia, infante tamién de Portugal, gran prior de San Xuan,Foi'l postreru gran prior de Castiella y Lleón de la Orde de San Xuan de Xerusalén, y tercer posesor hereditariu d'esta dignidá, concedida a perpetuidad pol Papa Pío VI al so güelu l'infante Don Gabriel de Borbón y Saxonia, por Curtiu Apostólicu del 17 d'agostu de 1784, y venceyada pol rei Carlos III en cabeza de dichu infante'l so fíu por Real Decretu del 18 de febreru de 1785 y Real Cédula del 26 de marzu de 1785. y Doña María Cristina de Borbón, la so segunda muyer, hermana del rei Don Francisco d'Asís. Vilba del duque, volvió casar el 30 de payares de 1890 na ilesia de San Nicolás de Villoria, col diplomáticu Manuel Méndez de Vigo y Méndez de Vigo, embaxador d'España,Por Decretu del 13 de mayu de 1938, el Xeneralísimu Franco nomó-y unviáu estraordinariu y ministru plenipotenciario cerca del Emperador del Xapón. Xosé Miguel de Mayoralgo y Folla, Conde de los Acevedos, Movimientu nobiliariu 1938, p. 86. diputáu a Cortes, gobernador civil de Guipúzcoa, gran cruz de Carlos III,Con fecha 25 de marzu de 1912. GOE 1929, p. 221. gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume,Dende'l 22 de xineru de 1905 (mesma fecha que'l so cuñáu'l marqués de Quirós). GOE 1929, p. 991. fíu de Felipe Méndez de Vigo y Osorio, de los condes de Santa Cruz de los Manueles, y de María de la Paz Méndez de Vigo y Oraá. Con descendencia de dambos.Arriendes de la so boda, Ana Germana y el so primer home establecer en París, onde al añu siguiente nació'l so primoxénitu: Lluis Alfonso de Borbón y Bernaldo de Quirós (1867-1942), II duque de Ánsola, que casó con Beatrice Harrington pero morrió ensin prole. Pocos años dempués de nacer este, la fráxil salú del duque obligó-y a treslladase a Arxel en busca d'un clima más benignu. Poulot quedar en París y «entró en rellación col que depués sería'l so segundu maríu», Manuel Méndez de Vigo, secretariu coles mesmes de la embaxada d'España. Pero un segundu embaranzu y la última enfermedá d'el so home obligar a axuntase con él n'Arxel, «anque a dicir de dalgunos de los sos parientes, faía casi dos años que los maríos nun se víen». El neñu nació 50 díes dempués de la muerte del duque, quien lo aceptaba como propiu nes sos últimes disposiciones. Ricardo Mateos Sáinz de Medrano, Nobleza Obliga (Madrid, La Esfera de los Llibros, 2006), p. 473. Esti fíu, que se llamó Manfredo Lluis de Borbón y Bernaldo de Quirós (1889-1979), foi I duque de Hernani y III de Ánsola, y II marqués de Atarfe. Casó dos veces: primer con Leticia Santa Marina y Romero, y dempués con María Teresa de Mariátegui y Arteaga, fía de los marqueses de La Guardia. Y de nenguna tuvo prole. Como concesionariu del ducáu de Hernani taba facultáu pa designar socesor, y facer en favor de la infanta Doña Margarita, hermana menor del rei Xuan Carlos I, ente que'l ducáu de Ánsola pasó al so sobrín segundu Xuan Walford y de Borbón, duque de Marchena (nietu de Francisco María de Borbón, I duque de Marchena, hermanu mayor de Lluis de Jesús).
Del so segundu home, Ana Germana tuvo siete fíos más: Ofelia, Manuel, Mario, Raquel, Eliana, Cristino y Thais Méndez de Vigo y Bernaldo de Quirós. Manuel foi comandante d'Infantería y gentilhombre de Cámara d'Alfonso XIII con exerciciu. Mientres la Guerra Civil, morrió en combate al mandu de un batallón de Cazadores de Melilla, el 18 de mayu de 1938, polo que recibió póstumamente la medaya militar por Orde del 10 d'ochobre de 1938 (Xosé Miguel de Maroralgo y Folla, Conde de los Acevedos, Movimientu nobiliariu 1938, p. 16). Casara con Consuelo del Arco y Cubas, fía de los condes de Arcentales, y tuvieron por primoxénitu a Javier Méndez de Vigo y del Arcu, que foi III marqués de Atarfe por cesión inter vivos que-y fixo'l so tíu'l duque de Hernani en 1968, y qu'años dempués litigó por esti ducáu contra la infanta Doña Margarita.
 Y Jesús María Bernaldo de Quirós y Muñoz, que sigue.<p>

thumb|250px|Jesús María Bernaldo de Quirós y Muñoz, I marqués de Quirós, IX de Campu Sagrao y II de la Sabelaa, X conde de Marcel de Peñalba, II vizconde de la Dehesilla, grande d'España. Fotografía por Franzen.

Asocedió por Real Orde del 14 de xunu de 1911 el so fíu<p>
• Jesús María Bernaldo de Quirós y Muñoz, I marqués de Quirós, IX de Campu Sagrao y II de la Sabelaa,Nel marquesáu de la Sabelaa asocedió por muerte de la so madre y Real Carta del 16 de febreru de 1922. X conde de Marcel de Peñalba,Nel condáu de Marcel de Peñalba asocedió per Real Carta del 3 de marzu de 1928 a María de la Concepción González de Cienfuegos y Fernández de la Calzada, la so tía segunda, que morrió soltera'l 24 de xineru de 1928. Esta señora foi fía única y socesora d'Ignacio Javier González de Cienfuegos y Navia Osorio, VIII conde, hermanu de la güela materna del marqués. D'ella díxose que nun yera l'auténtica fía del conde, que —según estes denuncies— morrió de tienra edá y foi sustituyida por otra neña, con prevalimiento de la ceguera del padre. La cuestión se ventiló nun pleitu ante'l Tribunal Supremu, que nun consideró probada la sustitución d'una neña por otra. II vizconde de la Dehesilla,Esti vizcondáu foi'l primer títulu que tuvo. Haber como títulu d'espera per cesión que-y fixo'l so madre y Real Carta del 1ᵘ de xunetu de 1895. grande d'España, que foi llicenciáu en Derechu, diputáu a Cortes,Escoyíu diputáu a les Cortes de la Restauración nes eleiciones de 1910 pol distritu de Pravia (provincia d'Uviéu), con 3730 votos; causó baxa como diputáu en 1914. . caballeru de les Órdenes d'AlcántaraProfeso. El so espediente d'ingresu nesta Orde, aprobáu'l 18 d'abril de 1914, obra nel AHN, Órdenes, expte. 290 de caballeros d'Alcántara. y Malta,Caballero d'Honor y Devoción d'esta soberana Orde dende'l 17 d'avientu de 1909, y conseyeru de l'Asamblea de la so Llingua d'España. GOE 1929, páxs. 284 y 285. maestrante de GranadaIngresó nesta Real Maestranza en 1906. GOE 1929, p. 269. y gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume.Dende'l 22 de xineru de 1905. GOE 1929, p. 991. Nació nel palaciu de Mieres el 21 de xunetu de 1871, foi bautizáu a otru día na parroquial de San Xuan, y finó en Madrid el 4 d'avientu de 1939.<p>
Por cuenta del so casoriu, y en vida de los sos padres, el rei Alfonso XIII dio-y el marquesáu de Quirós, con grandor d'España.El marquesáu de Quirós, con grandor d'España, foi-y concedíu por Real Decretu del 21 de mayu de 1906 cola primitiva denominación de marqués de los Sotos, que foi camudada pola actual el 7 de xunu siguiente. La Real Carta de creación foi-y espachada'l 23 d'ochobre de 1906, dos díes antes de la fecha de la so boda. Paez que'l rei ufiertara antes el grandor al so padre, p'amestala al títulu principal que tenía de marqués de Campu Sagrao, pero qu'esti prefirió pidir un títulu nuevu en cabeza del so fíu, tarreciendo que l'antiguu saliera de la so descendencia por causa de les sos peculiares normes socesories. En 1912, como se dixo más arriba, solicitó la rehabilitación del vizcondáu previu de les Quintanas como títulu perpetuu, que-y foi refugada.<p>
Casó en Madrid el 25 d'ochobre de 1906 con María del Consuelo Alcalá-Galiano y Osma, dama de la reina Victoria Eugenia,Con antigüedá del 22 d'ochobre de 1910. GOE 1929, p. 1010. de la Orde de MaltaIngresó como dama d'Honor y Devoción d'esta soberana Orde en 1930. y de la Real Maestranza de Caballería de Granada Real Maestranza de Granada,GOE 1929, p. 271. que dempués de vilba asocedería como VI condesa de Casa Valencia y III de Romilla, IV vizcondesa del Pontón, grande d'España.Per Cartes del Xeneralísimu Franco expedíes nes siguientes feches: vizcondáu del Pontón, el 9 d'avientu de 1955; condáu de Romilla, el 15 de febreru de 1957, y condáu de Casa Valencia (con grandor), el 20 de mayu de 1964. Nacida en Lisboa'l 21 de marzu de 1880, yera hermana y socesora d'Emilio Alcalá-Galiano y Osma, anterior posesor de dichos títulos y IV marqués de Castel Bravo,Al cayer la Monarquía, Emilio Alcalá-Galiano y Osma (1877-1962) yera conde de Casa Valencia, con grandor, y vizconde del Pontón (per Reales Cartes de 1915 y 1906, respeutivamente), diplomáticu de carrera, senador vitaliciu del Reinu nomáu pola Corona, maestrante de Sevilla y gentilhombre de Cámara d'Alfonso XIII con exerciciu y servidume (GOE 1929, páxs. 105, 264, 314, 375 y 991). En 1941, la Diputación del Grandor rexistró al so favor los títulos de conde de Romilla y marqués de Castel Bravo, por fallecimientu, respeutivamente, de los sos hermanos menores Xuan Alcalá-Galiano y Osma (a quien Alfonso XIII otorgara'l condáu en 1915) y Álvaro Alcalá-Galiano y Osma (que llogró'l marquesáu por rehabilitación en 1918). Pero tres el reestablecimientu n'España de la llexislación nobiliaria, Emilio nun solicitó la preceptiva convalidación d'estes socesiones», sinón qu'arrenunció'l condáu de Romilla en favor de la so hermana María del Consuelo Alcalá-Galiano y Osma (que llogró Carta de rehabilitación en 1957), y el marquesáu de Castel Bravo en favor de la so sobrina María de la Guarda Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano (a quien se va citar nel testu, que llogró Carta de rehabilitación en 1958, fía de Consuelo). Cfr. Barón de Cobos de Belchite [Julio de Atienza y Navajas], «Grandores y títulos del Reinu concedíos por S.M. el Rei D. Alfonso XIII» en Fidalguía nᵘ 44 (1961), p. 32. y fía d'Emilio Alcalá-Galiano y Valencia, IV conde de Casa Valencia, concesionariu del grandor d'esta casa,El grandor d'España foi mercé del rei Alfonso XII por Real Decretu del 4 de marzu y Real Despachu del 19 de mayu de 1884. El condáu foi creación del rei Carlos IV, col vizcondáu previu del Pontón, por Real Decretu del 20 d'ochobre y Real Despachu del 17 de payares de 1789, a favor de Francisco de Valencia y Aranda, caballeru pensionista de Carlos III, antiguu tesoreru de la Casa de la Moneda de Popayán nel Nuevu Reinu de Granada, que'l so cargu foi incorporáu a la Corona. II vizconde del Pontón,La reina Sabela II concedió-y l'usu efectivu y perpetuu d'esti vizcondáu, que fuera previu al condáu de Casa Valencia, por Real Decretu del 21 d'avientu de 1849 y Real Despachu del 30 de payares de 1855, primero qu'asocediera nel títulu principal y pa los demás primoxénitos de la casa. ministru d'Estáu, diputáu a Cortes, senador del Reinu electu y vitaliciu, conseyeru d'Estáu, embaxador en Londres, académicu de les Reales de la Llingua y de Ciencies Morales y Polítiques, caballeru gran cruz de Carlos III y maestrante de Sevilla, gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume, nacíu en Madrid el 9 de marzu de 1831 y fináu en San Sebastián el 12 de payares de 1914, y d'Ana de Osma y Zavala,Esta señora foi la menor de trés hermanes: les otres dos fueron Blanca Rosa de Osma y Zavala, consorte del duque de Arión, y Joaquina de Osma y Zavala, muyer del estadista Antoniu Cánovas del Castillo, que dempués de vilba foi creada duquesa de Cánovas del Castillo. Joaquina nun tuvo fíos y el so títulu recayó nos duques de Arión, magar que nun teníen consanguinidá con Cánovas. dama de la Orde de María LluisaDende'l 26 de febreru de 1917. GOE 1929, p. 231. y de les reines María Cristina y Victoria Eugenia,Con antigüedá del 22 de xineru de 1906. GOE 1929, p. 1010. nacida en Lima (Perú) el 18 de xunetu de 1851 y bautizada na parroquia del Sagrariu de la Catedral el 26 d'abril de 1852, que casaron en Madrid el 26 de mayu de 1875 nel oratoriu del duque de Villahermosa (inscrita na parroquia de San Sebastián);Zabala, op. cit., p. 1143. nieta de Xuan de Alcalá Galiano y Bermúdez, ministru del Tribunal Mayor de Cuentes, primer caballerizo de la reina Sabela II, y de María Teresa de Valencia y Xuncu, III condesa de Casa Valencia, naturales de Madrid,Zabala, op. cit., p. 1144. y materna de Joaquín José de Osma y Ramírez de Arellano, ministru de Rellaciones Esteriores de Perú y plenipotenciario n'España y nos Estaos Xuníos, grandes cruces de les Órdenes de Carlos III, Sabela la Católica, Cristu de Portugal y El Sol de Perú, y d'Ana de Zavala y la Ponte, I Marquesáu de la Ponte marquesa de la Ponte y VI de la Ponte y Sotomayor, grande d'España, naturales de Lima.<p>

Tuvieron cuatro fíos:
 Iván Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano, III vizconde de la Dehesilla, maestrante de Granada, que nació primoxénitu en Madrid el 23 de xineru de 1909. Al empezar la Guerra Civil, participó —xunto colos hermanos Miralles y un grupu de voluntarios monárquicos— nun coraxosu intentu de tomar el Puertu de Somosierra, onde morrió combatiendo'l 23 de setiembre de 1936.Formaba tamién parte del grupu'l so primu Xuanito Pidal (fíu de los marqueses de Valderrey), según Tristán Falcó (conde de Barajas, de los duques de Fernán Núñez), Germán, Manuel y Claudio Gamazo (de los condes de Gamazo: Claudio sobrevivió y foi marqués de Soto d'Ayer), Tirso Roca de Togores (vizconde de la Puebla de Alcocer, de los duques de Béxar), Alfonso Oltra y Borbón, Pedro Fernández de Córdoba (de los marqueses de Zugasti), Salvador Aymerich (dempués conde de Villa Mar), Xosé María Jaraquemada (de los marqueses de Lorenzana), Álvaro Bertrán de Lliriu (de los marqueses de Bondá Real), Pepe Garret (¿conde de Villa-Jimena?), Ignacio Sangro (de los marqueses de Guad-el-Jelú), y otros mozos de la nobleza, voluntarios de les milicies de Renovación Española, qu'en númberu de 51 enfrentar a una columna de 3.000 homes unviada dende la capital. Vease «Homenaxe a los cayíos en Somosierra» nel ABC del 18 de xunetu de 1956, pp. 49 y 50, y «Los Adelantraos de Somosierra» nel ABC del 18 de xunetu de 1972, p. 81.
 Luis Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano, que sigue.
 María de la Guarda Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano, V marquesa de Castel Bravo,Asocedió nesti títulu por rehabilitación del Xeneralísimu Franco y Carta del 4 de xunetu de 1958. En 1941 la Diputación del Grandor rexistrara la socesión a favor del so tíu Emilio Alcalá-Galiano y Osma, que morrió antes del reestablecimientu n'España de la Llexislación Nobiliaria. Emilio asocedía de la mesma al so hermanu menor Álvaro Alcalá-Galiano y Osma (1886-1936), que lo hubo por rehabilitación d'Alfonso XIII y Real Carta de 1920. dama de la Real Maestranza de Caballería de Granada Real Maestranza de Granada, qu'heredó'l palaciu de Villa. Nació en Madrid el 24 de setiembre de 1910; finó soltera na mesma villa y corte el 15 de mayu de 2015, d'edá de 104 años, y foi soterrada na capiya del so citáu palaciu d'Asturies.La so esquela nel ABC del 22, p. 93. La marquesa de Castel Bravo foi mientres munchos años la decana de la familia Quirós. Vivía ente Madrid y el so palaciu de Llangréu, y yera persona bien querida de la sociedá madrilana y asturiana. La Nueva España informó del so fallecimientu y entierru y publicó un álbum de fotografíes sos. Vease tamién marquesa-de.html esta entrada de J.J. Menéndez Fernández nel so blogue de Acevedo.
 Y Galinda Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano, nacida'l 6 d'avientu de 1913 en Madrid, onde finó vilba'l 16 de xineru 2005.La so esquela nel ABC del 18, p. 71. Casó en Madrid el 27 de xunu de 1940 con Francisco Javier Espinosa de los Monteros y Herreros de Tejada, III marqués de Valtierra, nacíu en San Sebastián el 15 d'ochobre de 1911 y fináu en Madrid el 8 de xunetu de 1984. Yera hermanu y socesor de Carlos de los mesmos apellíos, fináu en 1930, y fíos ambos del militar y diplomáticu Carlos Espinosa de los Monteros y Bermejillo, caballeru d'Alcántara (primoxénitu del I marqués de Valtierra, a quien premurió), y de Jacinta Herreros de Tejada y Santa Cruz, la so muyer. Con posteridá.Tuvieron siete fíos, toos nacíos en Madrid nes feches siguientes: Fernanda (11 de xunetu de 1942), que permanez soltera; Carlos (18 de marzu de 1944), IV marqués de Valtierra, casáu con María Eugenia de Simón, con posteridá; Xuan Bosco (5 de marzu de 1946), casáu con Cristina Maureta, con socesión; Xurde (26 de mayu de 1948), casáu con Cristina Foret, con prole; Hugo (17 de marzu de 1950), casáu con Amelia Fernández de Valderrama, con fíes; Galinda (20 de marzu de 1952), y Paz Espinosa de los Monteros y Bernaldo de Quirós (26 de xunetu de 1960), casada con Javier Godoy, con posteridá.<p>

Asocedió per Carta del 3 de mayu de 1961 el so fíu<p>
• Luis Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano, II marqués de Quirós, X de Campu Sagrao y III de la Sabelaa, VII conde de Casa Valencia, XI de Marcel de Peñalba y IV de Romilla, IV vizconde de la Dehesilla y V del Pontón, dos veces grande d'España.Asocedió nos títulos paternos per Cartes del Xeneralísimu Franco, expedíes nes siguientes feches: condáu de Marcel de Peñalba, marquesáu de la Sabelaa y vizcondáu de la Dehesilla, el 5 de xunu de 1953; marquesáu de Quirós (con grandor), el 23 d'ochobre de 1960; marquesáu de Campu Sagrao, el 3 de mayu de 1961. Y por muerte de la so madre, asocedió nos condaos de Casa Valencia (con grandor) y de Romilla y nel vizcondáu del Pontón per Reales Cartes de Xuan Carlos I expedíes el 5 de mayu de 1979. Nació en Madrid el 26 d'avientu de 1917 y morrió'l 6 de xunetu de 1996. Ingresó nes Órdenes Militares d'Alcántara y San Xuan de Xerusalén y na Real Maestranza de Caballería de Granada. En 1986 dexó al so primoxénitu'l condáu de Marcel de Peñalba y fixo distribución llegal d'otros cinco títulos a los sos fíos menores, calteniendo para sí'l marquesáu de Quirós, con grandor, y el de Campu Sagrao.<p>

Casó en Madrid el 2 de xunu de 1954 con María del Pilar Álvarez de las Asturias-Bohorques y Silva, actual marquesa vilba de Quirós y de Campu Sagrao, que dempués de selo aportó XVII marquesa de AlmenaraPor Resolvimientu publicáu nel BOE del 18 d'agostu de 1998. Concesión del rei Felipe II en 1587 a Diego de Mendoza y Manrique de Lluna, señor de la Puebla de Almenara (Cuenca), d'El Payu y de la Eliseda, de Pastrana y del Sayatón, caballeru de Santiago. Dichu tao foi venceyáu en 1489 pol so bisagüelu el Cardenal Pedro González de Mendoza, arzobispu de Toledo. y X condesa de TorrepalmaPor Resolvimientu publicáu nel BOE del 30 de xunu de 1998. Concesión del rei Carlos II por Real Decretu del 8 d'ochobre de 1679 y Real Despachu del 4 de payares de 1680 a Alonso Verdugo de Albornoz y de la Cueva, correxidor de Granada y de Xaén, caballeru d'Alcántara, capitán perpetuu de la xente de guerra de Carmona. en socesión del so hermanu Jaime de los mesmos apellíos. Nació en Madrid el 11 de payares de 1928, fía de Xosé Álvarez de las Asturias-Bohorques y Arteaga, XV marqués de Almenara y VIII conde de Torrepalma, maestrante de Granada, que nació na mesma corte'l 21 d'avientu de 1893 y morrió'l 15 de xunu de 1937 nel Frente de Vizcaya, y de María Lluisa de Silva y Mitjans, nacida en 1895 tamién en Madrid, onde casaron en 1914; nieta de Xosé Álvarez de Bohorques y Aguilera, conde de Torrepalma, Mayordomu de selmana mayordomu de selmana de S.M., y de Teresa de Arteaga y Echagüe, de los duques del Infantado, y materna de Jaime de Silva y Campbell, duque de Lécera y de Bournonville, dos veces grande d'España, maestrante de Zaragoza, gran cruz de Carlos III, senador vitaliciu del Reinu, gentilhombre de Cámara de S.M. con exerciciu y servidume, y d'Agustina Lluisa Mitjans y Manzanedo, de los marqueses de Manzanedo y duques de Santoña.<p>

Son los sos fíos:
 María del Rosario de Fátima Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, XVI condesa de Alcudia y IV marquesa de la Sabelaa, grande d'España,Asocedió nel títulu de condesa de Alcudia, con grandor, por Orde del Ministeriu de Xusticia del 20 d'avientu de 2012, publicada nel BOE del 7 de xineru de 2013, p. 928, y Real Carta del día 29 siguiente. Por fallecimientu de Paloma de Sanjuanena y Fontagud, anterior posesora, y tres un pleitu con Jaime Parladé y Sanjuanena, el so fíu. Tóca-y por Aguilera. inmediata socesora nos títulos de la so madre. Nació en Madrid el 30 de marzu de 1955 y casó el 17 de xunu de 1983 con Xurde Flores Gómez, doctor inxenieru naval, del qu'enviudó el 15 de payares de 1994. Con posteridá.
 Iván Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, que sigue, 
 Cristina Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, condesa de Romilla,Per Real Carta de Xuan Carlos I del 10 d'avientu de 1986. pianista, nacida'l 30 d'abril de 1957 en Madrid, onde casó'l 19 d'ochobre de 1985 con Rafael Abraira y Arana. Con prole.
 José María Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, VIII conde de Casa Valencia, grande d'España, nacíu en Madrid el 17 de xineru de 1959. Casó'l 15 de marzu de 1990 con Sonia Porres y Muñoz-Costi. Con socesión.
 Marta Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, V vizcondesa de la Dehesilla, nacida en San Sebastián el 23 de xunetu de 1960. Casó en Madrid el 14 de xunetu de 1989 con Manuel María de Benavides y González-Rivera, auditor del Cuerpu Xurídicu Militar, maestrante de Granada, cruces del Méritu Aeronáuticu y de San Hermenegildo, nacíu en Madrid el 21 d'ochobre de 1951, fíu de Francisco Javier de Benavides y Martínez de Victoria y de María Teresa González Rivera. Con prole.
 María Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, VI vizcondesa del Pontón, nacida en San Sebastián el 19 de xunetu de 1963. Casó'l 11 de febreru de 1989 con Xuan Xosé de Olazábal y Churruca, maestrante de Zaragoza, economista del Estáu, nacíu tamién en San Sebastián el 27 de mayu de 1955, fíu de Xuan Antoniu de Olazábal y Bordiú y de Sabela Churruca y de la Plaza, de los marqueses de Aycinena. Con descendencia.<p>

 Actual titular 

Asocedió por Orde publicada nel BOE del 24 d'ochobre de 1997 y Real Carta del 6 de febreru de 1998 el so fíu<p>
• Iván Bernaldo de Quirós y Álvarez de las Asturias-Bohorques, III marqués de Quirós, grande d'España, XI y actual marqués de Campu Sagrao y XII conde de Marcel de Peñalba, que nació en Madrid el 26 de mayu de 1956.<p>

Casó'l 6 de febreru de 1987 con Olga Díaz-Agero y de Pineda, que nació en Xaén el 17 de xunu de 1958 y morrió en Madrid el 16 de setiembre de 1993, fía mayor d'Alfonso Díaz-Agero y Rodríguez-Montano, maestrante de Zaragoza, y de Feliciana de Pineda y Díaz-Agero, la so muyer y prima carnal, dama de la mesma Maestranza, finada en Madrid el 5 de febreru de 2005; nieta d'Alfonso Díaz-Agero y de Ojesto, de los condes de Malladas, grandes cruces de Sabela la Católica y del Méritu Naval, y de Francisca Rodríguez Montano y Navarro, y materna de Ramón de Pineda y Pineda, IV Marquesáu de Casal de los Griegos marqués de Casal de los Griegos, y de Feliciana Díaz-Agero y de Ojesto, la so primer muyer, V condesa de Malladas y III marquesa de Rifes, pertenecientes dambos a la Real Maestranza de Zaragoza y a la Hermandá de la Santa Mota de Valencia.Margarita Zabala Menéndez, Historia xenealóxica de los títulos rehabilitaos mientres el reináu de Don Alfonso XIII, s.v. «Marquesáu de Rifes», al t. V (Logroño, San Martín 2008), páxs. 477-478.<p>

Ye'l so unigénito ya inmediatu socesor
Iván Bernaldo de Quirós y Díaz-Agero, nacíu en Madrid el 8 d'ochobre de 1992.

 Apéndiz: Llinia de la casa de Villa 

De siguío, y como apéndiz, espónse la xenealoxía de la segunda llinia del llinaxe de Quirós en que s'asocedió'l marquesáu de Campu Sagrao, y que tuvo la so cortil nel palaciu del llugar de Villa, parroquia de San Martín de Riañu y conceyu de Llangréu. Esta ye la más antigua de les cases que siguen por heriedu en posesión de la familia Bernaldo de Quirós.<p>

Vien de unu de los fíos de<p>
• Sebastián Bernardo de Quirós el Viejo, de quien va fecha repitida mención, tueru de les principales llinies en que s'estremó esti llinaxe a fines del sieglu XVI. Foi señor de Villoria y del mayoralgu vieyu de los Quirós, con asientu na casa de Mieres. La xusticia del conceyu de Ḷḷena dio-y posesión d'esti mayoralgu'l 12 de setiembre de 1552 en virtú d'autu del merín mayor d'Asturies y a fe del escribán Rodrigo de Hevia.AHN, Conseyos, leg. 24.468, pieza 8ª, ff. 203v-210. Amestó-y nuevu venceyu'l 7 de mayu de 1575 por ante Alonso Cachero, escribán del conceyu de Ḷḷena. Y tres la muerte del so fíu primoxénitu fundó otru mayoralgu regular en favor del so nietu Francisco, como yá se dixo, con asientu nes torres de la La Pola Ḷḷena y Soto d'Ayer. En 1588 tuvo un pleitu col Monesteriu de Valdediós.Sebastián Bernardo de Quirós el Viejo, señor de la casa de Mieres, y Gutierre Bernardo de Campumanes, señor de la de la casa de Campumanes de Muñón Cimiru, yeren llevadores de la granxa y bienes de San Llorienzo de , conceyu de Ḷḷena, propiedá de dichu monesteriu cisterciense sito nel conceyu de Villaviciosa. Pero los monxos quixeron exercer el prindo, reclamando la restitución de los bienes a Sebastián Bernardo y a Inés de Yebra, vilba de Gutierre Bernardo. Siguióse'l pleitu ante la Real Chancillería de Valladolid, que llibró Ejecutoria el 31 de mayu de 1588. Obra na so Archivo, Rexistru de Ejecutorias, caxa 1.613, nᵘ 3. Y dio testamentu zarráu n'Uviéu'l 21 d'ochobre de 1590 a fe de Pedro de Quirós.<p>

El menor de los sos fíos homes foi<p>
• Pedro Bernardo de Quirós, que foi'l primeru d'esta llinia que tuvo'l tratamientu de Don, estendíu a los homes d'esti llinaxe nos primeros años del sieglu XVII y que por razones cronolóxiques nun algamar los sos hermanos mayores. Edificó la torre de Villa y fundó'l mayoralgu d'esta casa a fines del XVI, anque la presencia del llinaxe na parroquia de Riañu data siquier d'un sieglu antes.N'efeutu, a finales del sieglu XV un Bernaldo de Quirós yera tenedor o arrendador de los bienes del beneficiu de San Martín de Riañu. Francisco Javier Fernández Conde, El señoríu del cabildru uvieín: estructures agraries d'Asturies nel tardientu medievu (Uviéu, Universidá, 1993), p. 231, con remisión al ACO, Llibru del Prior, II, f. 91v. El so padre apoderó-y el 19 d'ochobre de 1581 na villa de Villoria por ante Xuan García del Entrago, por qu'en el so nome asistiera al esllinde y finsamientu de dicha villa y de ciertos terrenes pertenecientes a la casa de Quirós.Consta al fol. 147v y ss. de la pieza 1ª del leg. 24.468 de Conseyos del AHN.<p>
Casó dos veces: primer con Elvira de Benavides, señora de la torre y mayoralgu de Benavides nel llugar y conceyu de Molinaseca, n'El Bierzu. Y segunda, con María Vázquez Buelta, qu'dio testamentu zarráu na so casa de Villa'l 22 de setiembre de 1637 ante l'escribán Xuan Bernardo de Quirós.Esta disposición foi abierta y publicada por Lorenzo de Hevia el 2 d'ochobre siguiente, día del so óbito. Obra'l testamentu y acta d'apertura a los ff. 130r al 139v de la pieza 1ª del leg. 24.468 de Conseyos del AHN, y tamién como preséu sueltu nel leg. 24.382 de la mesma seición. Fía d'Antoniu Vázquez Buelta, señor de les villes de Congosto y TorenoCoto señorial qu'incluyía les villes de Toreno y Tombrío de baxo y los llugares de Librán, Langre, San Pedro de Mallo, Santa Leocadia y Matarrosa, de la diócesis d'Astorga, con xurisdicción civil y criminal y coles sos rentes, alcabalas y frutos. Perteneció dende'l sieglu XI a la ilesia de Santa Leocadia nél aniciada, y al arcedianáu de Ribas de Sil de dichu obispáu. El rei Felipe II incorporar en 1581 en virtú d'una bulda de Gregorio XIII, y vender a Antoniu Vázquez Buelta en tres cuento y 720.000 maravedinos. La concesión, por Real Cédula dada en Lisboa'l 3 de marzu de 1582. A esti señor asocediólu'l so hijo Jerónimo Vázquez Buelta, qu'en 1606 yá yera señor del cotu y en 1613 vender, con Real Llicencia y en 16.000 ducaos, al capitán Sancho de Merás. Ésti quixo venceyar en cabeza d'un sobrín pol so testamentu de 1637, pero dempués de los sos díes y a resultes d'un pleitu y transaición que se siguieron, el señoríu de Toreno foi axudicáu en pagu de deldes al so cuñáu Álvaro Queipo de Llano, quien lo amestó al mayoralgu del so casa de Cangas de Tinéu. Y cuando en 1657 el rei Felipe IV quixo otorgar a esti Álvaro un títulu de Castiella, l'engraciáu escoyó la denominación de conde de Toreno, col vizcondáu previu de Matarrosa. n'El Bierzu, tesoreru xeneral de S.M., Familiar de la Inquisición familiar y receptor xeneral del Conseyu de la Inquisición,En 1583 fixo información xenealóxica so y de la so muyer ante'l Tribunal d'Inquisición de Corte. Obra nel AHN, Inquisición, leg. 1.370, exp. 6. natural d'Astorga, y de Catalina Ibáñez de Carmona y Quesada, que lo yera de Madrid, vecinos d'esta corte y fundadores de mayoralgu.Estos cónyuges van mentaos como fundadores del mayoralgu que tenía'l so fíu Jerónimo Vázquez Buelta nun documentu dau por ésti en 1631 y qu'obra col nᵘ 72.626 na Coleición Salazar y Castro de la Real Academia de la Historia, según refieren Baltasar Cuartero y Huerta y el Marqués de Siete Ilesies nel so Índiz, t. XLVI (1976), p. 48. Paez que'l so padre foi fíu natural de Santos Vázquez Buelta, fidalgu natural de Toreno, criáu del obispu d'Astorga y vecín d'esta ciudá.El señoríu y el condáu de Toreno. Según esta fonte, Antoniu Vázquez Buelta estudió Lleis y treslladóse a la corte, onde amasó una fortuna por aciu l'actividá de banqueru, emprestador y cambista. Amás de la xurisdicción de Toreno, mercó la de Grajanejos y Rexes (¿Zaorejas?) en Guadalaxara. Y naciera de la unión de Santos Vázquez Buelta con Catalina de Quirós, una criada asturiana de la so casa, siendo dambos solteros. Y la so madre debía de ser hermana del llicenciáu Diego Ibáñez de Carmona, canónigu de la Catedral de Coria y dignidá d'arcedianu de Valencia d'Alcántara. Del primer matrimoniu foi unigénita
 Jerónima Bernardo de Quirós y Benavides, qu'asocedió na casa materna y casó con Francisco Bernardo de Quirós, el so primu hermanu, natural y señor de la torre de la La Pola Ḷḷena, quien casó en segundes nupcias con Ana Bernardo de Quirós y Lorenzana, tamién prima so. Francisco testó amestando terciu y quintu a fe de Rodrigo Castañón el 27 d'agostu de 1652 na so casa de la Pola, onde morrió en 1657, y foi soterráu nel conventu de San Francisco d'Uviéu. Yera fíu d'Álvaro Bernardo de Quirós y Miranda y d'Antonia de Labandera, de la casa de Zalamillas en Llión, y nietu per llinia primoxénita de Sebastián Bernardo de Quirós el Viejo. Tuvieron prole varonil en que siguió la casa de Ḷḷena y Ayer y qu'hasta el sieglu XIX llevó xuníos los apellíos Bernaldo de Quirós Benavides.Y cola so segunda muyer tuvo trés fíos:
 Manuel Bernardo de Quirós y Buelta, que sigue, 
 Clara Bernardo de Quirós, que casó en Riañu'l 27 de mayu de 1616 con Gonzalo d'Argüelles Ceis, señor de la casa de Ceis nel conceyu de Siero, quien volvió casar en 1632 con Xuana de Santiso y Alvear y yera «hermanu de Don Gutierre d'Argüelles, escolín de Santa Cruz, Visitador de la Real Audiencia de Galicia, Oydor en Valladolid, Auditor de la Rota, y Presidente de la Real Chancilería de Granada»;Cortil de Lluniego, p. 91. fíos ambos de Gonzalo d'Argüelles y Valdés, natural y señor de la casa de Ceis, y de María de Quirós, nacida en Noreña. Con socesión.
 Y Catalina Bernardo de Quirós, que casó con Diego Bernardo de Quirós, el so primu carnal, señor de la casa de Figareo nel conceyu de Ḷḷena (Asturies), el so alguacil mayor, nacíu na Pola en 1595, fináu en 1646 y soterráu na capiya mayor del conventu de San Francisco d'Uviéu. Fíu de Sebastián Bernardo de Quirós y Miranda y d'Antonia de Lorenzana. Catalina morrió ensin prole, y Diego casó dos veces más. La so segunda muyer foi Melchora de Huergo Valdés, señora de la casa de Huergo y torre de Santa Marina nel conceyu de Siero, de la que tuvo por fía a Melchora de Huergo, señora d'esta casa, yá citada como güela de la muyer del I marqués de Campu Sagrao. Y tercer vegada casó con María de Valdés y Alas, cola que fundó venceyu de la casa de Figareo pa la descendencia que tuvieron.

• Manuel Bernardo de Quirós y Buelta, señor de la casa de Villa, casó con María (Gómez) de Lamadrid y Posada, que testó en dicha casa'l 17 de xineru de 1669 ante Matías Díaz Argüelles y foi soterrada na parroquial de San Martín de Riañu. Foi tía güela del I marqués de Deleitosa,Hermana entera de Catalina de Lamadrid y Posada, muyer de Xuan de Mendoza y Posada, señor de la torre de Andrín. Que'l so nietu Xuan de Mendoza y Pariente foi I marqués de Deleitosa, mercé del rei Carlos II por Real Decretu del 27 d'abril de 1690 y Real Despachu del 22 de febreru de 1693, col vizcondáu previu de la Torre de Andrín. fía de Xuan Gómez de Lamadrid, señor de les cases de Lamadrid nel valle de Valdáliga y en Llanes, rexidor perpetuu de Badayoz,Adquirió un reximientu d'esta ciudá siendo obispu d'ella'l so tíu Diego Gómez de Lamadrid, arzobispu electu que foi de Lima. Oficiu «que gociaron dempués el so fíu Pedro y nietu Gregorio arrendándolo a otros y dempués vendiólu Gregorio a N. de la Peña, d'aquella ciudá». «Xenealoxía de la casa de Lamadrid», apud Vicente Pedregal Galguera, Datos inéditos pa la historia de Llanes (Xixón, Mases, 1986 en Temes de Llanes, 31), p. 121. y de María de Posada y Valdés, la so segunda muyer, con que'l so poder fundó mayoralgu en 1626,Pol so testamentu fechu en Valladolid, onde morrió aquel mesmu añu, ante Xuan Ruiz Colsa de Lamadrid. El poder de la so muyer, dau a fe de Jerónimo de Valdés, escribán de Llanes. nacida en Llanes el 26 de marzu de 1597 y hermana de Fernando de Posada y Valdés, caballeru d'Alcántara; nieta d'otru Xuan Gómez de Lamadrid, llamáu el Viejo, y de Catalina González de Lamadrid, la so primer muyer, y materna de Juan de Posada Rivero, señor de la casa de Posada y alférez mayor de Llanes, y de Catalina de Valdés Xuncu, de la casa d'estos apellíos na mesma villa.Pa la casa de Lamadrid vease la obra de Fernando de Alós y M.ª Dolores Duque de Estrada Heráldica del conceyu de Llanes y dalgunos de los sos llinaxes (Llanes, L'Oriente d'Asturies, 1986 en Temes de Llanes nᵘ 33), páxs. 131-137. Na p. 135 espónse'l matrimoniu de Manuel Bernaldo de Quirós y María de Lamadrid, cola so descendencia hasta los nietos. La casa matriz de Posada, que'l so asitio na villa de Llanes yera'l palaciu de la Corralada, esponer nes páxs. 151-157. Fueron padres de 
 Martín Bernardo de Quirós y Lamadrid, que sigue, 
 y de Catalina Bernardo de Quirós y Lamadrid, que casó dos veces: primer con Xuan de Faes, señor de la casa d'Hevia nel conceyu de Siero, rexidor perpetuu d'Uviéu y escolín en Salamanca, hermanu y socesor de Pedro Álvaro de Faes, del Conseyu de S.M. y oidor de la Real Audiencia de Méjico, que morrió solteru en 1666; fíos ambos de Xuan de Faes y Valdés, señor de dicha casa, y de Lucía de Nava y Estrada. Y segunda vegada casó con Diego Bernardo de Quirós y Valdés, el so primu segundu, fíu de Diego Bernardo de Quirós y Lorenzana, dueñu de la casa de Figareo nel conceyu de Ḷḷena, el so alguacil mayor, yá citáu, y de María de Valdés Alas, la so tercer muyer, de la casa del Ferrero nel conceyu de Gozón, nacida en 1610, quien venceyaron la casa de Figareo en 1646.Pol so testamentu conxuntu fechu'l 25 de xunetu de 1646 a fe del escribán de Ḷḷena Xuan Jiménez. La fundadora foi tamién primer posesora del venceyu y dempués d'el so díes tener socesivamente trés fíos homes del matrimoniu. Catalina tuvo prole de dambos matrimonios en que siguieron unu y otru mayoralgu, y en 1691 fundó meyora del terciu y quintu de los sos bienes llibres p'amestar al de Hevia, que tenía'l so fíu Xosé Antoniu de Faes.

• Martín Bernardo de Quirós y Lamadrid asocedió como señor de la casa de Villa, onde finó en 1686. Casóse, capitulado n'Uviéu el 19 de marzu de 1669 ante Antoniu de la Villa Hevia,Obren estes capitulaciones a los ff. 95v al 100 de la pieza 1ª del leg. 24.468 de Conseyos del AHN, y tamién como preséu sueltu nel leg. 24.382 de la mesma seición. con María Francisca de Xuncu y Estrada,Francisco Bernardo de Quirós llama a esta señora «Doña María Bernardo y Xuncu» na p. 84 del Cortil de Lluniego, y «Doña María de Junco Tinéu y Estrada» na 91. Creemos que l'apellíu Tinéu ye una errónea trescripción de «Xuncu» pos nun figura ente los sos ocho costaos. que al enviudar en 1686 quedó por curadora de la persona y bienes del so fíu y se avecindó n'Uviéu. Fía de Gonzalo Ruiz de Xuncu, señor de la casa y torre de Xuncu na parroquia de San Esteban de Leces, conceyu de Ribeseya, y de la villa de Carrandi y palaciu de Gobiendes nel de Colunga, onde testó'l 14 de setiembre de 1681, y de Margarita d'Estrada y Manrique; nieta de Lope de Xuncu de San Esteban, señor d'estes cases, y de María Bernardo de Quirós, la so segunda muyer, hermana consanguínea del I marqués de Campu Sagrao, y materna del teniente xeneral Antoniu d'Estrada y Manrique de Guevara, correxidor de Ciudad Rodrigo y de Toro, alcalde noble de Llanes, y de Xuana Fernández de Cebos, señora d'esta casa en Benia d'Onís y de la de Arnero n'Ardisana, conceyu de Llanes. Tuvieron por fíos a otru 
 Martín Bernardo de Quirós y Junco, que sigue, 
 y a Antonia Bernardo de Quirós y Junco, muyer de Sancho d'Estrada, de quien nun tuvo descendencia.Alós y Duque de Estrada espresen que Martín foi fíu únicu de los sos padres (op. cit., p. 135), pero Oliveros menta a la so hermana Antonia y el matrimoniu que contraxo (loc. cit.)

• Martín Bernardo de Quirós y Junco, señor de la casa de Villa, rexidor perpetuu d'Uviéu y del conceyu de Llangréu, nació en dicha casa hacia 1670, testó n'Uviéu'l 27 de xineru de 1737 ante Francisco Javier Rabanal,Obra'l so testamentu a los ff. 42v al 43v del expte. 744 de Carlos III empecipiáu en 1793 pal ingresu del so biznietu Xuan de Dios Bernaldo de Quirós y obrante na seición d'Estáu del AHN. morrió a otru día y foi soterráu'l 30 nel conventu de San Francisco.Nel conventu de Santu Domingu según Oliveros, loc. cit. Tendría unos 15 ó 16 años cuando a principios de 1686 morrió'l so padre y quedó so la cura de la so madre,Por autu de Diego Díaz Argüelles, Xuez Ordinariu del conceyu de Llangréu, dictáu'l 25 d'abril de 1686 y obrante a los ff. 40r al 55v de la pieza 1ª del leg. 24.468 de Conseyos del AHN. cola que se avecindó n'Uviéu. Esi mesmu añu'l llicenciáu Xuan Gutiérrez de Xuncu, teniente gobernador d'Uviéu, dio-y posesión de los bienes y mayoralgos de la so casa.Por Decretu del 5 de payares de 1686, obrante xunto col autu antes citáu. En 1705 figura empadronáu como fidalgu na so casa de la cai Santu Domingu d'Uviéu, colos sos fíos Andrés y Manuel.Tolivar Faes, op. cit., p. 104. Repara esti autor que Martín Bernardo de Quirós yera rexidor de la ciudá pero asistía a pocos conceyos, ya identifícalu col «mió primu Don Martín» de que fala Francisco Bernardo de Quirós Benavides nel so poema en bable El Caballu. Ya igualmente en 1717 y 1732. Foi diputáu a la Xunta Xeneral del Principáu por Avilés de 1721 a 1724,Oliveros, loc. cit. y en 1728 figura ente los rexidores d'Uviéu qu'asistieron na Catedral a les exequias pol rei Don Lluis I.Tolivar Faes, ibíd. Foi paciente del doctor Casal, quien-y menta como un casu de litiasis renal causada por muncha comida y pocu exerciciu.Gaspar del Casal y Julián, Historia natural y médica del Principáu d'Asturies (Uviéu, 1959), p. 113, apud J.R. Tolivar Faes, ibíd. Previes capitulaciones daes n'Uviéu'l 26 de setiembre de 1694 ante Xuan de la Cuesta,Obra la escritura de capitulaciones a los ff. 90r al 94v de de la pieza 1ª del leg. 24.468 de Conseyos del AHN, y como preséu sueltu nel leg. 24.382 de la mesma seición. casó con Sabela María de Valdés y Navia Osorio, natural del palaciu de Villanueva na parroquia de San Cucao, conceyu de Llanera, fía del capitán Pedro Andrés de Valdés Quirós, rexidor perpetuu d'Uviéu, Avilés y Llaviana, I posesor del mayoralgu de Villanueva,Fundáu en 1620 polos sos güelos Andrés Díaz de Valdés y María Alonso de Quirós. al que fizo agregamientu n'Uviéu'l 2 de mayu de 1674 confirmándola pol so testamentu de 1685, y d'Antonia de Navia Osorio, la so segunda muyer, que traxo en dote 3.000 ducaos, finada'l 24 de mayu de 1701 so testamentu del añu anterior, dambos soterraos en San Francisco d'Uviéu,Marqués de Jaureguízar, op. cit. 1971, páxs. 30 y 173. Esti autor confunde a Sabela María de Valdés con una sobrina so d'igual nome y apellíos, señora del palaciu de Villanueva, que casó con Fernando Pantaleón de Inclán Leyguarda, atribuyendo a la mesma los dos matrimonios. Error que siguen otros autores. y que'l so casoriu se capituló en 1662. Fueron los sos güelos el doctor Pedro de Valdés Quirós, rexidor d'Uviéu, primer llamáu a tener el mayoralgu como primoxénitu de los fundadores, a quien premurió, y Sabela de Quirós, la so muyer, que testó vilba en 1634;La casa de Villanueva recayó na de Inclán y dempués na de Valdés de Xixón y nos condes de Revillaxixéu, en que'l so archivu caltener la documentación del mayoralgu. El P. Xosé María Patac, qu'estudió esti archivu, esponer nos sos apéndices a la obra del P. Lluis Alfonso de Carvallo Llinaxes asturianos (Xixón, Auseva, 1987, en Monumenta historica asturiensia, XX), páxs. 143-147, d'onde tán tomaos munchos datos. y los maternos, Álvaro de Navia Osorio y Fuertes, señor de la casa de Anleo nel conceyu de Navia, y Antonia de Navia Osorio, del llinaxe gallegu de Rengifo. Tuvieron por fíos a 
 Andrés Bernaldo de Quirós y Valdés, que sigue, 
 Manuel Bernaldo de Quirós y Valdés, presbíteru, escolín de San Pelayo y del Mayor d'Uviéu en Salamanca,Nel qu'ingresó'l 7 d'ochobre de 1722. oidor de les Reales Audiencies de Zaragoza (el so rexente en 1737), La Coruña (1744), Mallorca (el so rexente en 1759), y de la Real Chancillería de Valladolid (1751), del Conseyu de S.M. nel Conseyu d'Indies Supremu d'Indies. Figura empadronáu como fidalgu n'Uviéu en diversos años hasta 1780.
 Tomás y 
 Francisco Bernaldo de Quirós y Valdés. Estos dos morrieron solteros primero que'l so padre.Oliveros, loc. cit.
 Josefa Bernaldo de Quirós y Valdés, que testó n'Uviéu'l 8 d'ochobre de 1742 a fe de Nicolás González Cualloto. Morrió nesta ciudá, feligresía de San Xuan, el 30 de mayu de 1765, y foi soterrada nel conventu de San Francisco. Casó dos veces: primer con Gaspar de Perdones, y segunda vegada con Gaspar Francisco de Quiñones, de quien nun hubo prole. Del primeru sí la tuvo.
 Y Sabela de Valdés Osorio.

thumb|250px|
La pintura histórica Per España y pol Rei, del catalán Augusto Ferrer-Dalmau, representa a Bernardo de Gálvez al mandu de les sos tropes contemplando la retirada d'un contingente británicu que'l so ataque habíen repelido na Batalla de Pensacola, conflictu onde participó Fernando Bernaldo de Quirós y Miranda.|alt=
• Andrés Bernaldo de Quirós y Valdés, natural y señor de la casa de Villa, rexidor perpetuu d'Uviéu y del conceyu de Llangréu, foi bautizáu en San Martín de Riañu el 6 d'avientu de 1695,«Padrinos ser Don Álvaro de Navia Osorio, que dempués sería pernomáu Xeneral y III Marqués de Santa Cruz de Marcenado, y Doña María de Xuncu Estrada.» Marqués de Jaureguízar, op. cit. 1971, p. 126. y testó n'Uviéu'l 8 de xineru de 1768 ante Jerónimo López de Porto. Casó en San Isidoro el Real d'Uviéu el 30 de xineru de 1720«Ofició Don Manuel de Doriga Malleza, fueron padrinos y testigos el señor Marqués de Campu Sagrao, don Juan de Prado y don Bernardo de Xuncu.» Marqués de Jaureguízar, op. cit. 1971, p. 126. con Ángela de Miranda y Vigil, señora del palaciu de San Feliz na parroquia de San Martín de la La Pola Ḷḷena, y del de la Villa Hevia en Santa Marina de Cuquiellos, conceyu de Siero. Natural d'Aramil nesti conceyu, foi bautizada'l 5 d'abril de 1705 na parroquial de San Esteban de los Caballeros.«Por don Sebastián Vigil. Fueron los sos padrinos Don Clemente Vigil Hevia, el so [bis]güelu, y Doña Margarita Vigil de Quiñones, fía del anterior y tía [güela] de la bautizada.» Marqués de Jaureguízar, op. cit. 1971, p. 126. Fía única de José de Miranda Flórez, señor de les mesmes cases, rexidor perpetuu y xuez noble del conceyu de Ḷḷena, que testó n'Uviéu'l 26 de febreru de 1741 a fe de Julián de Pumarada, y de Lleonor de Vigil Hevia, la so tercer muyer, que'l so casoriu se capituló el 1ᵘ d'abril de 1713 por ante Francisco Suárez Vigil. Nieta de Francisco de Miranda Flórez, señor de la casa de San Feliz, fináu en 1685, y de Catalina de la Villa Hevia, señora de la casa d'estos apellíos, natural d'Uviéu, y materna de Bernardo de Vigil Hevia, caballeru d'Alcántara, natural y señor de la casa de Vigil de Quiñones de Aramil, y de María Teresa Vigil de la Rúa, de los marqueses de Santa Cruz de Marcenado. Fueron padres de 
 Tomás Bernaldo de Quirós y Miranda, que sigue, 
 Manuel Bernaldo de Quirós y Miranda, que figura empadronáu como fidalgu n'Uviéu en 1744 y 1751, pero yá non en 1766.
 Fernando Bernaldo de Quirós y Miranda, que nació nel palaciu de Villa en 1746 ya ingresó na Real Compañía de Guardias Marines del Ferrol en 1763. Ente otros destinos, sirvió en California —onde fortificó'l Presidiu Real de San Francisco y fixo nueves esploraciones— y en la Florida, topándose na Batalla de Pensacola (1781), mientres la Guerra d'Independencia de los Estaos Xuníos. Retirar del serviciu'l 5 de xunu de 1797 col emplegu de capitán de navío y residencia en Madrid, onde finó los sos díes na mayor probeza.«Vivía na corte nuna humildísima habitación que-y foi facilitada nel conventu de les madres capuchines onde taba la so hermana Doña Javiera de monxa profesa, teniendo que recurrir a la caridá pa subsistir». Marqués de Jaureguízar, op. cit. 1971, p. 125-126. Esti autor fai un resume de la so brillosa fueya de servicios.
 Xuan Bernaldo de Quirós y Miranda, que pasó a morar n'Uviéu. En 1750 yera dueñu d'una casa na cai de la Ferrería, probablemente edificada por él.El Catastru del Marqués de la Ensenada d'Uviéu, formáu en 1750, conseña ente los dueños de cases de la parroquia de San Isidoro a Xuan Bernaldo de Quirós, que «tien la casa en que vive na cai de la Ferrería, de dos altos, dos cocines, cuatro cuartos y portal de cinco vares de frente y ventiún de fondu. Confronta d'Oeste zaguán. Mediudía, casa del venerable Cabildru. Poniente, cai pública, y d'Este, casa de dichu Cabildru.» (foliu 4.878).
Hai qu'alvertir que na cai de la Ferrería hubo otra casa de los Bernaldo de Quirós, pero nun paez que sía la mesma. Nel padrón de 1670, foliu 91, figuren apuntaos nella «Don Felipe Bernardo de Quirós, Caballeru de la Orde de Santiago, Rexidor d'esta ciudá, hijodalgo. Don Dionisio, Don Diego, Don Felipe y Don Gabriel, fíos del otru Don Phelipe, hijosdalgo.» Trátase de Felipe Bernardo de Quirós Benavides, l'autor del Cortil de Lluniego, primoxénitu de tol llinaxe de Quirós, posesor del mayoralgu de Ḷḷena y Ayer, y casáu con Catalina Bernardo de Miranda, señora de Lluniego. Dempués de los sos díes, esta casa amestar al mayoralgu familiar, convirtiéndose na morada uvieína de los sos posesores.
 Xuana Bernaldo de Quirós y Miranda, que casó con Sebastián Vigil Ramírez, el so deudo, fíu de Xosé Clemente Vigil de la Rúa y de Josefa Brígida Ramírez de Miranda. El so fíu Xosé Judas Vigil Bernardo de Quirós, natural de Siero, fixo información y sacó llicencia de 9 d'avientu de 1761 pa pasar a Indies como criáu del so tíu Carlos Vigil Ramírez de Miranda, correxidor de la provincia de Saña.AGI, Contratación, caxa 5.505, nᵘ 1, R. 69.
 Paula Bernaldo de Quirós y Miranda, monxa nel conventu de Santa Clara d'Uviéu, 
 Javiera Bernaldo de Quirós y Miranda, monxa capuchina nel conventu de la Purísima Concepción de Madrid, 
 y Lleonor Bernaldo de Quirós y Miranda, que nun tomó tao.

• Tomás Bernaldo de Quirós y Miranda, señor de les cases de Villa, San Feliz y Cuquiellos, rexidor perpetuu d'Uviéu y de los conceyos de Llangréu, Ḷḷena y Siero, nació nel so palaciu de San Feliz y foi bautizáu en San Martín de la La Pola Ḷḷena el 27 d'avientu de 1732. Figura empadronáu como fidalgu n'Uviéu en diversos años.Ente 1737 y 1787. Nel padrón de vecinos d'Uviéu de 1787, al foliu 112 vueltu, figuren apuntaos na cai de la Ferrería: «El Señor Don Tomás Bernaldo de Quirós y el so fíu Don Xuan de Dios, Don Gregorio, Cadete de Reales Guardias Españoles, Don Marcos, y Don Domingo, hijosdalgo. Don Fernando Bernaldo de Quirós, hermanu del de riba, capitán de fragata, hijodalgo.» Dende 1801 litigó polos mayoralgos de Monreal y Miralcázar y marquesáu de Monreal, a la estinción de la llinia direuta d'esta casa. Casó'l 29 d'avientu de 1759 na ilesia de San Nicolás d'Avilés, con María del Rosario de Navia Arango y Álvarez de la Rivera, bautizada en dicha ilesia'l 18 de febreru de 1741, fía de Xuan Alonso de Navia Arango y Osorio, II marqués de La Ferrera, señor de les cases de Navia de Ḷḷuarca, Arango en Pravia y Llión d'Avilés, rexidor d'Uviéu, natural y alférez mayor de Ḷḷuarca, bautizáu'l 22 de marzu de 1703, y de Joaquina Álvarez de la Rivera y Cabeza de Vaca, señora de les cases de Báscones, Andayón (Les Regueres), Fresnéu (parroquia de Cabranes), etc., natural de la ciudá de Llión y bautizada en San Isidoro el 23 de xunetu de 1704; nieta de Xuan Alonso de Navia Arango y Menéndez d'Avilés, I marqués de La Ferrera, caballeru de Santiago, natural d'Avilés, y de Rosa Francisca de Navia Osorio y Vigil de Quiñones, la so segunda muyer, de los marqueses de Santa Cruz de Marcenado, y materna de Xosé Álvarez de la Rivera y Doriga, vizconde de Castaosa, señor de la casa de Báscones, rexidor d'Uviéu y de Llión, caballeru de Santiago, paxe del rei Carlos II, correxidor de León y de Segovia, natural d'Uviéu, y de Melchora Cabeza de Vaca y Vázquez de Prada. Tuvieron cuatro hijoː
 Xuan de Dios Bernaldo de Quirós y Navia Arango, que sigue, 
 el mariscal de campo Gregorio Bernaldo de Quirós y Navia Arango, qu'en 1787 yera cadete de Reales Guardias Españoles. Mientres la Guerra de la Independencia mandó una de los dos Brigaes formaes por Reximientos de los conceyos asturianos y qu'integraben la 3ᵉʳ División del llamáu Exércitu de la Izquierda. Morrió'l 11 de payares de 1808 na Batalla d'Espinosa de los Monteros. Casó con Pascuala García (Pando) de Echaburu, que la so hermana Petronila facer col mayoralgu de Merás,Petronila García Pando de Echaburu, natural de Nápoles, camarista de la reina Doña Amalia de Saxonia destinada al Cuartu del infante Don Carlos Clemente, foi la segunda muyer d'Ignacio de Merás Solís y Queipo de Llano, señor del palaciu de Merás de la villa de Tinéu. fía de Francisco García Pando y de Echaburu, caballeru de Carlos III, xefe de la Tapicería de Palaciu y secretariu honorariu de S.M., y d'Antonia de Farias y Francés de Lezcano. Tuvieron por fía única y póstuma a María del Rosario Bernardo de Quirós y García Echaburu, que casó en 1828, previes capitulaciones,Daes el 12 de xineru de 1828. Obren nel AFCNP, Casa Nueva del Campu, sig. 61/6, según el catálogu en llinia Archivos d'Asturies. con José Ramón (Álvarez) Moutas Inclán y Arango, señor de les cases de Moutas y Nueva d'Arango o del Campu na villa de Pravia, patronu del so Colexata y señor tamién de les cases de Belandres, Agones, y Escoredo nel mesmu conceyu, y d'otres.
 Marcos Bernaldo de Quirós y Navia, vecín de Pravia, que litigó pol marquesáu de Campu Sagrao y morrió solteru mientres el pleitu hacia 1845. La sentencia reconocíalu como posesor civilísimo del títulu y mayoralgu dende la muerte del VI marqués. A la muerte del so hermanu Gregorio siguió litigando un pleitu qu'ésti moviera al marqués de La Ferrera sobre otru mayoralgu.Gastos causaos a Gregorio Quirós y Navia, primero, y al so hermanu Marcos, tres la so muerte, nel pleitu que litigaron na Chancillería de Valladolid col marqués de La Ferrera y, tres la muerte d'ésti col curador del so fíu, Álvaro de Navia, pola socesión nel venceyu de Ruiz de Velasco. 9 de marzu de 1817. AFCNP, Casa Nueva del Campu, sig. 89/22, apud Archivos d'Asturies.
 Y Domingo Bernaldo de Quirós y Navia Arango, que morrió mozu.

• Xuan de Dios Bernaldo de Quirós y Navia Arango, el Gorrumbu, señor de les cases de Villa, San Feliz y la Villa Hevia, rexidor perpetuu d'Uviéu y del conceyu de Llangréu, caballeru de Carlos III,El so espediente de pruebes de nobleza pa ingresar nesta Real y Distinguida Orde, aprobáu'l 31 d'avientu de 1793, obra na seición d'Estáu del AHN sol nᵘ 744. Extractado por Vicente de Cadenes y Vicent, Estractu de los espedientes de la Orde de Carlos 3ᵘ, t. X (Madrid, Fidalguía, 1986), nᵘ 2.113. nació n'Uviéu, nel so casa de la cai de la Ferrería, foi bautizáu'l 9 de marzu de 1763 en San Isidoro el Real y finó en Riañu el 31 de mayu de 1819. Al morrer el so padre siguió'l pleitu sobre los mayoralgos de Miralcázar y Monreal, que la so socesión foi-y refugada definitivamente en 1809.Por sentencia que dictó la Cámara de Castiella en dichu añu, favorable a Don Antoniu M.ª Bernaldo de Quirós y Rodríguez de los Ríos, que tenía'l marquesáu y venceyos de Monreal y Miralcázar dende 1801 Foi'l primer coronel del Reximientu de Ribeseya, creáu'l 9 de xunetu de 1808 pa la Guerra de la Independencia. Previes capitulaciones,Obrantes nel nel AFCNP, Casa Nueva del Campu, sig. 91/11, según el catálogu Archivos d'Asturies. casó'l 5 d'avientu de 1789 ante'l obispu d'Uviéu Llano Ponte, na parroquial de Santiso'l Real de la mesma ciudá, con María Ignacia de Llanes y Cienfuegos, bautizada nesta ilesia, fía de Xosé Antoniu de Llanes Campumanes y Argüelles, señor de la casa de Llanes de Vil.layana, de la torre de Fresnéu y del palaciu de Campumanes de Muñón Cimiru, tou nel conceyu de Ḷḷena, el so depositariu xeneral, y del palaciu del Rebollín na villa de Noreña, y tamién rexidor de los conceyos de Siero y Llangréu. Natural de Barros nesti postreru, bautizáu'l 11 de mayu de 1727, y de María Teresa (González) de Cienfuegos, que lo yera d'Uviéu, bautizada'l 5 d'abril de 1735 en San Isidoro, onde casaron el 28 de xineru de 1757; nieta de Menendo de Llanes Campumanes y Avilés Hevia, caballeru de Santiago, señor de les mesmes cases, qu'edificó'l palaciu del so apelido n'Uviéu, natural de Bolgues en Les Regueres, y de Teresa d'Argüelles Ceis y González de Villazón, señora del palaciu de Noreña, natural de Soto nel conceyu de Pravia; y materna de Baltasar González de Cienfuegos y Casu, V conde de Marcel de Peñalba, señor d'Allande, y de María Teresa Gertrudis Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, la so primer muyer, fía de los II marqueses de Campu Sagrao. Tuvieron por fíos a 
 José María Bernaldo de Quirós y Llanes, que dende 1850 foi'l VII marqués de Campu Sagrao, como más arriba quedó espuestu.
 Faustino Bernaldo de Quirós y Llanes, 
 Vicente Bernaldo de Quirós y Llanes, 
 Ignacia Bernaldo de Quirós y Llanes, 
 María Josefa Bernaldo de Quirós y Llanes, nacida na casa d'Uviéu y bautizada en San Isidoro el Real el 9 de febreru de 1802, 
 María de la Concepción Bernaldo de Quirós y Llanes (Concha), que nació tamién n'Uviéu, foi bautizada en San Isidoro el 14 de marzu de 1803 y finó na mesma ciudá'l 31 d'avientu de 1866. Casó en dicha ilesia'l 14 de febreru de 1829 con Pedro de Pion y Vereterra, señor de la cortil del so llinaxe na parroquia y valle de Pion y de la torre de la Pedrera na feligresía de Llugás, dambes nel conceyu de Villaviciosa, del palaciu de la Mesana na villa capital del mesmu, y de la torre del Pondal en Lugo de Llanera, que nació'l 27 d'ochobre de 1795 nel palaciu de Gastañaga de Llanes y morrió'l 7 de payares de 1855. Fíu del coronel Pedro de Pion y Heredia, natural y señor de la torre de la Pedrera, maestrante de Ronda, diputáu a Cortes y a la Xunta Xeneral del Principáu, vicepresidente de la Xunta Suprema y Soberana d'Asturies, y de Lluisa de Vereterra y Rivero, de los marqueses de Gastañaga. Con prole.
 Nicolasa Bernaldo de Quirós y Llanes, nacida en 1807 y finada el 12 de xunu de 1866. Casó col xeneral Xosé María de Cistué y Martínez de Ximén Pérez, nacíu en Madrid en 1797 y fináu el 12 de setiembre de 1855, que yera hermanu del mariscal de campu Lluis María de los mesmos apellíos, III barón de la Menglana, y fíu de Xosé de Cistué y Coll, II barón de la Menglana, nacíu en Fonz (Uesca) en 1725, escolín mayor de San Vicente d'Uesca, alcalde de l'Audiencia de Méxicu, fiscal del Conseyu d'Indies, caballeru de Carlos III, y de María Josefa Martínez de Ximén Pérez y Manrique de Lara, la so segunda muyer, camarista de la reina María Lluisa de Parma, con socesión.
 María del Rosario Bernaldo de Quirós y Llanes, muyer de Manuel Zarracina Llanos, 
 y Agustina Bernaldo de Quirós y Llanes.

 Bibliografía 
 Alonso de Cadenas y López, Ampelio. Repartu de grandores y títulos nobiliarios españoles (Institutu Salazar y Castro), dellos años.
 Cobos de Belchite, Barón de [Julio de Atienza y Navajas]. «El ducáu de Riánsares», en Fidalguía nᵘ 11 (xunetu-agostu 1955), páxs. 465-476.
 Bernardo de Quirós, Felipe. Cortil de la Casa de Lluniego, distintes varonías qu'entraron nella y descendencia sucessiva de dozientos años, comprobada con preseos y papeles auténticos (Madrid, Impr. de L.A. de Bédmar, s.a. [ca. 1689]), ed. facsim. en Biblioteca d'Autores Asturianos, 16 (Xixón, Auseva, 1992), páxs. 27-34, 73-74, 81-85 y 90-92.
 García Carraffa, Alberto y Arturo. Diccionariu heráldicu y xenealóxicu d'apellíos españoles y americanos (Madrid, 1919-1963), s.v. «Quirós», t., páxs. 98-112 (troncal y caña 2ª), 117-118 (caña 6ª) y 123-124 (casa de Carrió). 
 Jaureguízar, Marqués de [Javier Pérez de Rada y Díaz Rubín]. Rellación de los posesores del Castru y Palaciu de Priaranza del Bierzo, de dalgún de los sos allegaos y descendencia d'ellos (Madrid, 1971), páxs. 89-100, 116-122 y 124-127.
 Moreno de Guerra y Alonso, Xuan. Guía del grandor: títulos y caballeros d'España: pal añu 1917 (Madrid, 1917), páxs. 245-246.
 Navia Osorio y Castropol, Lluis. Casa de Navia. La so historia y la de les sos agregaes, tomu II (Madrid, Fundación Jaureguízar, 2000), páxs. 276-293, 633-652 y 661-670.
 Oliveros, Javier. Actual llinia de los Marqueses de Camposagráu, en .
 Saltillo, Marqués del [Miguel Lasso de la Vega y López de Tejada] y Marqués de Jaureguízar [Javier Pérez de Rada y Díaz Rubín]. Linajes y palacios ovetenses: datos para su historia (Madrid, Fidalguía, 1992), páxs. 67-75 (vista parcial en Google Books).
 Tolivar Faes, José Ramón. Uviéu, 1705ː Discursu de receición como miembru de númberu del Institutu d'Estudios Asturianos, pronunciáu en sesión de 19 d'avientu de 1975 (Uviéu, Diputación Provincial, 1981), p. 104 y otres que se citen nes referencies.
 Vilar y Pascual, Lluis. Diccionariu históricu xenealóxicu y heráldicu de les families pernomaes de la Monarquía Española, t. I (Madrid, 1859), páxs. 338-363.
 Zabala Menéndez, Margarita. Historia española de los títulos concedíos n'Indies (Madrid, Nobiliaria Española, 1994), vol. II, p. 1140-1145. Espón la socesión del marquesáu de Castel Bravo hasta María Bernaldo de Quirós y Alcalá-Galiano, IV marquesa.

 Ver tamién 
 Francisco Bernaldo de Quirós y Mariño de Lobera, VI marqués de Campu Sagrao.

 Marquesáu de Quirós - Condáu de Marcel de Peñalba - Condáu de Casa Valencia - Marquesáu de Almenara - Condáu de Torrepalma - Marquesáu de la Sabelaa - Vizcondáu de la Dehesilla - Condáu de Romilla - Marquesáu de Castel Bravo - Vizcondáu del Pontón - Condáu de Alcudia (1663) - Marquesáu d'Eslava - Marquesáu de Santa Cristina - Marquesáu de Atarfe - Ducáu de Riánsares - Marquesáu de la Sierra - Marquesáu de Santiago - Marquesáu de Monreal - Condáu de San Antolín de Sotillo

 Palacios y cases de la familia en: Uviéu (Audiencia) - Mieres - Avilés - Villoria (Llaviana) - Villa (Llangréu) - Uviéu (cai Mon) - Santa Marina de Cuquiellos (Siero) - Carrió (Carreño) - Allande

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Camposagráu
Categoría:Señoríos xurisdiccionales de Castiella y Llión
Categoría:Cases nobiliaries d'Asturies
Categoría:Wikipedia:Correxir/Revisar títulu