Æneid
[[Biliþ:Aeneas'_Flight_from_Troy_by_Federico_Barocci.jpg|right|250px|thumb|Eneas fliemeþ Trōia burg ''(Federico Barocci, 1598)'']]
Sē '''Æneid''' is þæt mǣste ƿeorc be [[Publius Uergilius Maro|Publie Uergilie Maroe]], ān þāra þǣre ƿorulde lofƿeorþigstena scopƿeorca, oððe on Lǣdene oððe elles. ''Æneid'' is lang beornlēod on tƿelf bōcum. Æneid hæfþ his naman fram [[Eneas]]e, [[Trōia]] Æþeling, se ƿæs [[Uenus (gyden)|Uenuse]] and Anchises suna, [[Priamus|Priames]] nefa. 

Sēo talu ne cȳþeþ ān spell in ānre endebyrdnesse ac hæfþ tale in talum and is tæpped for Eneases spell; hū hē seglede fram Troian and staþolede rīce on [[Italia]]m. Secgen ƿæs Uergiles giefu to [[Rōm|Rōmƿarum]] and mæste to þæm caserelicum cynne, þæm Iulia cynn, hƿæs æðele ætfengon hie ƿæs Iulus oðre nama [[Ascanius]], Eneas sunu be [[Creusa]], Priames dōhtor. On þissum cynn ƿǣron [[Iulius se Cāsere]] and [[Octauianus Agustus|Octauianus]] se Cāsere his nefa, and Uergilius ƿrāt þā ƿēox Rōmes ƿeald; Agustus sige hæfde ofer [[Marcus Antonius]] and [[Cleopatra VII|Cleopatra]], and brōhte [[Ǣgypt]] under Rōmes ānfealdum hlāfordscipe.
<!-- to awendienne
Scribi capta est, a.U.c. 724 exeunte, Virgilii 40, Octaviani 33, (id est, 31 a.C.n.) cum Octavianus in [[Asie|Asia]] non longe oð [[Efrates]] hiemaret; atque ita Virgilius post adhibitam ''[[Georgica (Vergilius)|Georgicis]]'' extremam manum, continuo animum Eneidi videtur applicuisse, et in ea annos, ut habet [[Servius]], undecim collocasse, quot ab eo tempore ad mortem Virgilii omnino numerantur. Secutus est Virgilius, ut in ''[[Bucolica (Vergilius)|Bucolicis]]'' [[Theocritus|Theocritum]] et in ''Georgicis'' [[Hesiodus|Hesiodum]], ita in ''Eneide'' Homerum, cuius [[Odysseus|Odysseam]] sex prioribus libris, Iliadem sex posterioribus, expressit.
-->
[[Biliþ:Aeneae exsilia.svg|right|thumb|250px|Eneases fareld]]
<!-- to awendienne == Þā Bēc ==

<Block quote>Wæpnum and were singe ic!</Block quote>

=== Bōc I ===
Propositione et invocatione praemissis, narratio incipit a septimo Eneae expeditionis anno, quo tempore, Troianis e [[Sicilia]] in [[Italia]]m solventibus, [[Iuno]] tempestatem excitat conciliato sibi [[Aeolus|Aeolo]]. Sedat tempestatem [[Neptunus]]. Naves Eneae septem in portum [[Africa]]e se recipiunt, reliquis alio disiectis. [[Uenus]] apud [[Iovis|Iovem]] de filii calamatate queritur.  Solatur eam [[Iupiter]], exposita Eneae eiusque posteritatis futura felicitate. Mittitur [[Mercurius]], qui [[Cartaina|Cartainaþeod]] animos Troianis placabiles reddat. Uenus habitu venatricis occurrit Eneae, regionem cum [[Achates|Achate]] exploranti. Indicataque [[Dido]]nis et regionis conditione, utrumque nebula septum Carthaginem dimittit.  Illic Eneas, templum ingressus, primum in belli Troiani picturas incidit, deinde in Didonem, et in socios, quos fluctibus oppressos putaverat, Didone supplicantes. Dat se in conspectum Eneas. A regina benigne excipitur. Accersitur per Achatem Ascanius, cuius in locum dolo Ueneris Cupido substituitur, ut Eneae amorem Didone inspiret. Abeunt omnes in aulam ad convivium.

=== Bōc II ===
Narrat Didoni Eneas Troiani excidii seriem; ea est eiusmodi. [[Crecaland|Crēce]] decennali bello pEne fracti, dolo capere urbem constituunt. Fugam simulant; circa [[Tenedos|Tenedum]] insulam latent; [[equus|equum]] relinquunt in castris, foetum intus militibus; quo, per fraudem [[Sino]]nis, cui fidem mors [[Laocoon]]tis faciebat, in urbem inducto. Noctu reserato eius utero Graeci erumpunt. Admissoque exercitu, Troiam ferro et igni populantur. Somnis ab [[Hector]]e admonetur Eneas ut fuga sibi consulat, sed ille, mortem fugae praeferens, coacta manu, Graecos aliquot caedit. Sumptisque eorum armis, suorum telis fere obriutur. At vastata regia, Priamo Pyrrhi manu interfecto, Eneas domum revertitur, Anchisae patri sacra Penatesque committit, suis eum imponit humeris; et cum Ascanio filio, Creusaque uxore, fugam arripit. Mox amissa inter eundum Creusa, iter ad eam quaerendam relegit. Occurrit mortuae uxoris umbra, monetque se a [[Cybele]] in [[Phrygia]] detineri. Reddit ille in montem [[Ida]]m, et cum sociis [[mare|mari]] fugam parat.

=== Bōc III ===
Pergit Eneas ennare Didoni casus suos, quorum altera pars hoc libro continetur, nempe navigatio. Eneas, incensa Troia, classi vidinti {?} [[navis|navium]] ad urbem [[Antandros|Antandrum]] clam fabricata, [[Thracia]]m defertur, ubi cum urbem conderet, territus prodigio caesi a [[Polymnestor]]e rege [[Polydorus|Polydori]], navigat in insulam [[Delos|Delum]], consulturus oraculum [[Apollo|Apollinis]], a quo monitus ut antiquam matrem exquireret, Anchisae interpretatione [[Creta]]m esse insulam ratus, Troianae gentis originem, eo contendit, urbemque novam aedificat. At inde peste depulsus, somnis monitus a [[Penates|Diis Penatibus]], [[Italia]]m vera esse Troianorum cunabula, Italiam petit. In itinere actus tempestate in insulas [[Strophas|Strophades]], infestas habet [[Harpyia]]s, quarum ex una audit se non prius in Italia fixurum sedes, quam fame coactus fuerit mensaas {?} absumere. Hinc [[Actium]] [[promontorium]] delatus, ibi ludos celebrat. Tum in [[Epirus|Epirum]] appulsus, [[AndRōmche]]n repperit, iam [[Helena|Heleni]] uxorem, et mortuo [[Pyrrhus|Pyrrho]] in [[Chaonia]] Epiri parte regnantem. Audit ab Heleno, rege eodem ac vate, sedem sibi a Diis in Italia paratam: eo loco, ubi suam albam inveniret triginta foetus enixam. Admonetur ab eodem, ne in proxima [[Italia]]e parte considat [[Crecaland|Crēca]] metu, qui ventis eo disiecti fuerant; tum ne [[Siculus|Siculum]] traiiciat fretum, metu [[Scylla]]e et [[Charybdis]]; sed deflexo ad occasum cursu [[Siciliam]] circumeat. Relicta igitur Epiro, [[Tarentum]], quae in vicina Italiae ora est, et Siciliae partem [[Aetna]]e monti proximam praetervectus. Hinc supplicem recipit [[Achemenides|Achemenidem]], socium [[Ulysses|Ulyssis]], ab eoque de feritate [[Cyclops|Cyclopum]] edoctus, observatis omnibus Heleni praeceptis, tandem [[Deparnus|Deparnum]], occidentalem Siciliae portum, obtinet, ubi moritur [[Anchises]]; atque hinc media aestate solvens Eneas in Italiam, tempestate in Africam eiicitur. Et hic finis est narrationis.

=== Bōc IV ===
[[Dido Cwēn]] amores in Enean suos [[Anna (Æneid)| Annae]] sorori aperit.  Eiusque consilio animum adiicit ad nuptias Iuno, ut Eneam ab Italia deducat, agit cum Venere de conciliandis inter utrumque nuptiis.  Eneas ac Dido venatum abeunt, subortaque Iunonis artibus tempestate, confugiunt in antrum.  Ibidemque falsum illud infaustumque coniugium perficitur.  Iarbas, Gaetulorum rex, Iovis Ammonis filius, Didonis procus, advenam sibi praeferri indignans, apud Iovem graviter queritur.  Iupiter, et eius precibus et fatis urgentibus adductus, Mercurium ad Eneas mittit, qui eum abire in Italiam iubeat.  Parat clam Eneas omnia ad navigationem necessaria;  quod suspicata Dido, precibus et lacrumis deterrere eum ab incepto, tum per se, tum per sororem conatur.  Eneas, iterum a Mercurio in somnis admonitus, [[nox| nocte]] intempesta ancoras solvit.  Dido doloris impatiens, exstructam simulatione sacri magici pyram conscendens, ipso Eneae gladio sibi vitam adimit.

=== Bōc V ===
Eneas departs Libia on [[Italia]]m to farenne, and is deflectere in [[Sicilia|Sicilie]] vi tempestatis cogitur;  ubi ab Aceste Troiano benevole exceptus;  patri, quem illic superiore anno mors abstulerat, anniversarium celebrat sacrum, ludosque quattuor, cursum navalem, ac pedestrem, caestuum pugnam, sagittarum eiaculationem, quibus addit Ascanius equestrem decursum.  Interim Troianae mulieres, Iunonis impulsu, hortatu Iridis, taedio navigationis, incendunt naves;  quarum quattuor exuruntur, ceterae immissa a Iove pluvia servantur.  Quare suadet Eneae Nautes, ut avecto secum iuvenum flore, senes ac mulieres in Sicilia relinquat.  Firmat id consilium Anchises in somnis.  Idemque suadet Eneae ut appulsus in Italiam adeat Sibyllam;  eaque duce descendat ad inferos, ubi posterorum seriem et eventus docebitur.  Paret Eneas patris monitis, et condita in Sicilia urbe Acesta, Neptuno per Venerem conciliato, solvit in Italiam;  quo in curso Palinurus navis gubernator dormiens in mare excutitur.  Delineatus est hic Bōc ad exemplum libri Iliad. 23 ubi ludi ab Achille ad tumulum Patrocli celebrantur.

=== Bōc VI ===
Reppulsus Eneas in Italiam ad Cumas, petit antrum Sibylla Deiphobes.  Dumque varia Phoebo in templo descripta contemplatur, iubetur victimas caedere. Peractisque sacrificiis, consulit Sibyllam de futuris eventibus, deque decensu ad inferos.  Sibylla tria respondet:  Bellum ab Italis instare gravissimum;  ramum aureum, inventu perdifficilem, adeunti inferos parandum esse;  denique unum ex amicis in litore mortem interim obisse.  Redit Eneas ad suos, mortuum Misenum reperit;  huius extruendo rogo dum exciditur sylva, columbae, aves Veneris, ad auream arborem Eneam deducunt.  Hic igitur funere perfunctus, nocturnisque sacrificiis ad Avernum antrum inferorum numina veneratus, ad inferos Sibylla duce descendit.  Vidit illic: 

*I. In vestibulo, monstra varia. 
*II. In ripa fluviorum infernorum, umbras defunctorum aditum petentes;  inque iis, Orontem, Palinurum. 
*III. In ipso flumine, Charonia portitorem, quem, secum de aditu rixantem, aurei rami conspectu demulcet. 
*IV. In limine, Cerberum, canem, quem sopit obiecta offa. 
*V. Ultra limen, sedes varias, quas incolebant: 
*Infantes 
*Iniusta morte damnati 
*Propria manu perempti 
*Amantes, in quibus Dido 
*Bellatores, inter quos Deiphobus, alique Troiani et Graeci duces 
*VI. Ad sinistram, eminus carcerem vidit impiorum poenis destinatum, quem locum adire non possit;  a Sibylla varia variorum supplicia edocetur, Gigantum, Salmonei, Lapitharum, Ixionis, Thesei, &c. 
*VII. Ad dextram verso itinere, pervenit ad Elysios campos, ubi multos heroum nactus, a Musaeo de loci incolarumque conditione, deque Anchisa, certior factus;  in ipsum Anchisen incidit. 
*VIII. Anchises multa de animarum natura iuxta Pythagorae documenta praefatus, clarissimum quemque posterorum ad usque Augustum ei ostendit. 
*IX. Denique perlustratis omnibus, per eburneam somni portam Eneas ad suos revertitur, et e Cumano litore, ad Caietanum navigat. 

=== Bōc VII ===
Eneas e Cumano litore ad occidentem provectus, tumulata in Auruncorum litore Caieta nutrice sua praetergressus montem Circaeum, Circes habitatione et veneficiis infamem, ad ostia Thybridis appellitur.  Tunc Latinus illinc Aboriginibus imperabat.  Huic unica erat filia Lavinia, Fauni oraculis destinata externo marito, Amatae tamen matris voluntate promissa Turno Rutulorum regi.  Mittit Eneas oratores Laurentum, in urbem Latini regiam.  Latinus Eneam non modo in socium, sed, oraculi memor, in generum admittit.  Interim Iuno, prosperis Troianorum rebus offensa, evocat Alecto ex inferis.  Alecto promum Amatam Latini uxorem ita concitat, ut illa Bacchi sacra simulans filiam abscondat in montibus.  Turnum deinde furiis iisdem agit in bellum;  et Troianos Latinosque invicem committit, occiso per Ascanium cervo, qui Tyrrheni pastoris regii filiae erat in deliciis.  Omnibus bellum frementibus, Latinus unus obstitit;  tamen Iunone ipsa belli portas aperiente, rem fatis permittere cogitur.  Confluunt ad Turnum ex omnibus Italiae partibus auxilia:  Mezentius, eiusque filius Lausus, cum Agyllinus;  Catillus et Coras, cum Tiburtinus;  Caeculus cum PrEnestinis;  &c.

=== Bōc VIII ===
Turnus Venulum ad Diomedem mittit, ut eum ad belli societatem alliciat.  Eneas, Tyberini fluvii monitu, iter eodem consilio suscipit ad Evandrum, qui ex Arcadia profugus in Palation monte consederat.  Evander, sacris Herculis tum intentus, Eneam iisdem adhibet.  Eorum originem edocet, victoriam scilicet Herculis de Caco, regionis illius insigni olim praedone.  Tum Eneam quadringentorum equitum subsidio iuvat.  Iisdem Pallentem filium praeficit.  Eneam ad Tyrrhenos, expulso Mezentio, regem poscentes, cum certa regni auxiliique spe dimittit.  Eneas postridie parte altera copiarum secundo flumine ad suos remissa, cum altera Tyrrhenos adit.  Interim Uenus arma Enea suo defert, a Vulcano fabricata:  clypeum imprimis, in quo Eneas res praeclare olim gerendas a Rōmnis posteris mira arte coelatas admiratur.  Praecipuus eo in opere locus est Augusto, cuius egregiam de Antonio et Cleopatra Aegypti regina vectoriam, triplicemque triumphum fulgentius poeta describit.

=== Bōc IX ===
Enea conquirendis auxiliis apud Arcadas ac Tuscos occupato, Turnus admonetur a Iunone per Iridem, ut in castrensia novae Troiae munimenta impetum faciat.  Troianis, ex Eneae praescripto non egredientibus ad pugnam, Turnus eorum naves, oppidi lateri admotas, parat incendere;  sed illae, cum ex Idaeae sylvae materia fabricatae olim fuissent, Idaeae matris beneficio mutantur marinas in Nymphas.  Tum nocte imminente, circa oppidum excubiae disponuntur.  Interim Troiani, de revocando per nuntios Enea soliciti, dum inter se consultant, Nisus et Euryalus, par nobile amicorum, ultro suscipiunt hanc provinciam.  Laudati ab Ascanio, dimissique, caedem Rutulorum noctu magnam faciunt.  Eorumque spoliis induti dum pergunt porro, a Latinis equitibus obviis occiduntur.  Capita hastis affixa, et in castris erecta, agnoscuntur procul a Troianis, et ingentem in oppido luctum excitant, praesertim matris Euryali.  Turnus oppugnationem mane instaurat.  Ascanius Numanum insolentius illudentem, emissa e muris sagitta configit.  Quo successu elati, Pandarus et Bitias portas recludunt, et Rutulos subeuntes magna strage propellunt.  Turnus facto impetu tandem irrumpit, sed clausis portis, hostium multitudine circumventus, paulatim recedit in eam oppidi partem quam Tyberis alluebat, et ut erat armatus in flumen desiliens ad suos natatu revertitur. 

=== Bōc X ===
Iupiter advocato Deorum concilio, frustra conatus Iunonem ac Venerem in concordiam adducere, de Troianorum Rutulorumque rebus inter se dissidentes.  Pronunciat se neutrarum partium fore, sed fatis omnia permissurum.  Rutuli ad oppugnandum, Troiani ad defendendum urbem redeunt.  Eneas, dies aliquot in Etruria commoratus, collectis inde auxiliis, ad suos redit, triginta navium classe auctus.  Nymphas, e suis navibus eam in speciem paulo ante transformatas in itinere obvias habet.  Ab iis de suorum periculo certior factus;  sub primam lucem provectus in conspectum hostium, exercitum in litus exponit.  Occurrunt Rutuli:  commissoque gravi certamine, Pallas a Turno occiditur;  cuius necem cum ulcisceretur Eneas magna strage, et Ascanius eruptione facta copias paternis addiunxissit.  Iuno Turnum praesenti periculo eripit, obiecta illi falsa Eneae imagine;  quam ille fugientem ad usque navem dum sequitur, retinaculis a Iunone ruptis, ad litora Ardeae proxima vi tempestatis abripitur.  Mezentius pugnae pro Turno succedens, et filius Mezentii Lausus, ab Enea occiduntur. 

=== Bōc XI ===
Postera die victor Eneas de spoliis Mezentii trophaeum Marti eregit.  Pallantis mortui corpus magno apparatu ad Evandri urbem remittit, ubi summo patris luctu excipitur.  Latini oratores duodecim dierum inducias ab Enea obtinent, et interim uterque exercitus cadavera suorum supremis honoribus prosequitur.  Venulus, e Diomedis urbe redux, nullum inde spem esse auxilii, Latinis refert.  Latinus rex, ea spe destitutus, convocato concilio, legatos ad Eneam de pacis conditionibus mittendos censit.  Addit Drances huic regis sententiae multa in Turnum belli auctorem convitia;  quae Turnus amare, sed animose refellit.  Paratum se professus singulari cum Enea certamine commune periculum redimere.  Iis ita rixantibus nuntiatur, Troiani exercitus expeditos equites planis itineribus Laurento imminere, Eneam cum reliquis copiis per loca montibus impedita eodem contendere.  Turnus cognito Eneae consilio suas etiam copias bifariam dividit.  Equites sub Camilla et Messapo troianis equitibus opponit.  Ipse cum ceteris montium angustias occupat, ut Eneam opprimat insidiis.  Diana mortem Camillae praevidens, cum eam impedire non possit, saletm ultione providet:  dimissa e caelo Nympha Opi, quae percussorem illius interimat.  Commisso equestri proelio Camilla ab Arunte occiditur, Aruns ab Opi.  Camillae nece consternati Rutuli fugam arripiunt.  Cuius calamitatis nuntio ad Turnum perlato, is relictis, quas insederat, angustiis, auxilio suorum accurrit.  Eodem subsequitur Eneas.  Imminente iam nocte castra utrique ante urbem collocant. 

=== Bōc XII ===
Fractis gemina pugna Latinis, Turnus cum Enea singulari certamine dimicare statuit.  Solemni sacramento conditiones certaminis foedusque a Latino, Enea, Turnoque sancitur.  Foedus a Iuturna, Turni sorore, Iunonis impulsu disturbatur.  Primusque Tolumnius, falso augurio victoriam suis pollicitus, Troianos invadit.  Eneas sagitta vulneratus excedere cogitur e proelio, quo absente maximam stragem Turnus edit.  Uenus dictamno oherba vulnus Eneae sanat.  Is, refectis viribus, reversus ad pugnam Turnum nominatim vocat.  Sed cum Iuturna, excusso Turni auriga Metisco, currum eius moderaretur, et ab Eneae occursu detorqueret, ne congredi simul possent.  Eneas admoto ad urbis moenia exercitu, in propugnacula ignem coniicit.  Hinc Amata, Turnum occisum rata, laqueo vitam sibi adimit.  Turnus, ne urbs in hostium potestatem veniret, ad singulare certamen redit.  Pugnant Eneas et Turnus.  Eneas victor, cum Turni iugulo immineret, iamque ipsius precibus motus ad misericordiam deflecteret:  viso in eius humeris Pallantis balteo, repente exardescit, hostemque interficit.


== Ūtanwearde Bendas ==
{{Wikisource|Eneid}}
* http://www.thelatinlibrary.com/verg.html
* [http://www.skidmore.edu/classics/courses/metrica/graphics%20and%20sounds/sonkowsky.wav Magistrum Robertum Sonkowsky legentem Eneidem audire]
-->

[[Flocc:Bēc]]
[[Flocc:Rōmāniscu Folclār]]
Sē Æneid is þæt mǣste ƿeorc be Publie Uergilie Maroe, ān þāra þǣre ƿorulde lofƿeorþigstena scopƿeorca, oððe on Lǣdene oððe elles. Æneid is lang beornlēod on tƿelf bōcum. Æneid hæfþ his naman fram Enease, Trōia Æþeling, se ƿæs Uenuse and Anchises suna, Priames nefa. 

Sēo talu ne cȳþeþ ān spell in ānre endebyrdnesse ac hæfþ tale in talum and is tæpped for Eneases spell; hū hē seglede fram Troian and staþolede rīce on Italiam. Secgen ƿæs Uergiles giefu to Rōmƿarum and mæste to þæm caserelicum cynne, þæm Iulia cynn, hƿæs æðele ætfengon hie ƿæs Iulus oðre nama Ascanius, Eneas sunu be Creusa, Priames dōhtor. On þissum cynn ƿǣron Iulius se Cāsere and Octauianus se Cāsere his nefa, and Uergilius ƿrāt þā ƿēox Rōmes ƿeald; Agustus sige hæfde ofer Marcus Antonius and Cleopatra, and brōhte Ǣgypt under Rōmes ānfealdum hlāfordscipe.

right|thumb|250px|Eneases fareld

Flocc:Bēc
Flocc:Rōmāniscu Folclār