Konga
[[Faylo:Ipomoea batatasL ja01.jpg|縮圖|o konga]]

== konga 地瓜 ==
Adihay ko pangangan no Kuwapin to konga, o 番薯 hananay (no Ikiris a sowal: ''Sweet potato'') , ira ho ko masasiromaromaay a pangangan.<ref>'''另外又稱山芋'''、'''紅薯、甜薯、紅苕、紅芋、番芋。 中國食品工業名稱，《中華人民共和國國家標準 GB/T 23587-2009 粉條》 （頁面存檔備份，存於網際網路檔案館）3.1 「粉條 粉絲 以紅薯澱粉或馬鈴薯澱粉或豆類澱粉為主要原料...」'''</ref>:Samihecaan sa ko lengaw no konga i Taywan, nikaorira, itini i saka tolo a folad tangasa i safaw cecay a folad, ano fangcal ko romi’ad harakat ko kamolahad nira, itini I kasienawan kietec ko romi’ad, mafadi'ay ko papah ato lamit nira, liyasen ko nai waliay a fali a mipaloma. Ano i padatengan a mipalama i, o malohakay a sota a mipaloma ta fangcal ko lengaw no konga, i lawac pipalomaan no konga, korkoren ko kengkeng kalolalan no nanon caay kaponi’ ko konga, ano i koreng mipaloama i, i laeno no koreng paepongen ko kasadakan no nanom, caay kafadi' ko papah,. Paafoen to tamatongal ko kaira ko papah ato konga.

O tatapangan a lwngaw no konga itiniraay Sifoan-Karopaw a Amirika ano ca itirray i Sakatimolan-Karopaw a Amirika,<ref>https://books.google.com/books?id=QU3qxpHf4S4C&q=Sweet+Potato+Peru+domesticated&pg=PA21</ref> o sapawacay a tilid i'ayaway ho no 5000 mihecaan. o to'as no Taywan a Yincumin toya Satimolan-Kanatanatalan Finacadan i'ayawan ho no Yoropa a tamdaw ko kakomaen tono pala-konga<ref>Batatas, Not Potatoes. Botgard.ucla.edu. [2010-09-12]. （原始內容存檔於2008-05-19）.</ref> sanay.I saka 16 sici nani Filipin mapatenak tayra i Congko ko konga, i 1824 miheca yo tayni ko Holan a tamdaw iraay to kono palapalaan a konga makaen no Yincumin sanay ko nitilidan no Holan. yo tayni to ko Dipon nengneng han kono Kuwaping a tilid tora "番" sanay i, o kina'orip ho kamo  o misapadesay ko tatodong konini, orasaka falicen no Dipon to"蕃" sanay a tilid, ora to o konga tora "番薯" han to to "蕃薯".

== Tahapinangan形態 ==
Co'enak sanay ko pipaloma to konga, tosa polo’ konfen ko kakaya no akaway ko sapipaloma, i teloc no akaway osawen ko pinapina a papah, hidefong han ko akaway i nanom ta cilamit to i,  paconak han to i sota mipalama, lima konfen ko talolong a mipalama i sota ko akaway. Saayaw ho aka kaadihay ko pipananom, amaponi’aw ko akaway no konga, cilamit to i, tamangaay to mitongal to nanom a micefos, caay kangaay macepa’ tato ko sota nira, maponi’aw ko akaway nira, ano macepa’ tato i, adihay ko kacomoli a komaen to papah no konga,. Ano sacikongaan i, itini i kapokapokohan no akaway, oya ngisngis a limait nira, fotfoten miliyas to sota, tatayra i lamit no tatapangan ko afo, tata’ang ko heci no konga.

== Cihareday營養 ==
Ira ko ratoh (patenak) kamaen to konga halo podac han a komaen sanay, nawhani kadofah ko konga to padeco no ’okak ato sakacidama no tatirengan sakaecaaw kasamo’. Koracen ko pisasaw i ’ayaw no pirahekad, halopodac ko pirahekad a makaen malahered no tatirengan; o roma sato caay kacisapaiyo ko konga, manga’ay ma’aca ko nga’ayay a konga, halo podac han ko pirahekad, masacefang ko hered a kaenen.

O kahengangay ko laloma a heci no konga adihay ko canot a kaenen, caay ka sacefang no fitoka tina’i, malasakaci’icel no fitoka tina’I a dademak, oroma sato ira ko sakadema sakaeca kalatiih no fitoka tina’i (holam: yang-hua-mi, Inkiris: Cytochrome c oxidase) a dawmih ko katoma’i, matiniay a sadama a rahoday mapalowad ko adihayay fali no fitoka tina’i no tamdaw, matiya adihay ko nikaenen a kahengangay a konga, o sakafitero (ma'ax'ax), telook, ma’etot no tamdaw. 

== Pacefaday a tilid(註釋 ) ==
konga 地瓜 
Adihay ko pangangan no Kuwapin to konga, o 番薯 hananay (no Ikiris a sowal: Sweet potato) , ira ho ko masasiromaromaay a pangangan.另外又稱山芋、紅薯、甜薯、紅苕、紅芋、番芋。 中國食品工業名稱，《中華人民共和國國家標準 GB/T 23587-2009 粉條》 （頁面存檔備份，存於網際網路檔案館）3.1 「粉條 粉絲 以紅薯澱粉或馬鈴薯澱粉或豆類澱粉為主要原料...」:Samihecaan sa ko lengaw no konga i Taywan, nikaorira, itini i saka tolo a folad tangasa i safaw cecay a folad, ano fangcal ko romi’ad harakat ko kamolahad nira, itini I kasienawan kietec ko romi’ad, mafadi'ay ko papah ato lamit nira, liyasen ko nai waliay a fali a mipaloma. Ano i padatengan a mipalama i, o malohakay a sota a mipaloma ta fangcal ko lengaw no konga, i lawac pipalomaan no konga, korkoren ko kengkeng kalolalan no nanon caay kaponi’ ko konga, ano i koreng mipaloama i, i laeno no koreng paepongen ko kasadakan no nanom, caay kafadi' ko papah,. Paafoen to tamatongal ko kaira ko papah ato konga.

O tatapangan a lwngaw no konga itiniraay Sifoan-Karopaw a Amirika ano ca itirray i Sakatimolan-Karopaw a Amirika,https://books.google.com/books?id=QU3qxpHf4S4C&q=Sweet+Potato+Peru+domesticated&pg=PA21 o sapawacay a tilid i'ayaway ho no 5000 mihecaan. o to'as no Taywan a Yincumin toya Satimolan-Kanatanatalan Finacadan i'ayawan ho no Yoropa a tamdaw ko kakomaen tono pala-kongaBatatas, Not Potatoes. Botgard.ucla.edu. [2010-09-12]. （原始內容存檔於2008-05-19）. sanay.I saka 16 sici nani Filipin mapatenak tayra i Congko ko konga, i 1824 miheca yo tayni ko Holan a tamdaw iraay to kono palapalaan a konga makaen no Yincumin sanay ko nitilidan no Holan. yo tayni to ko Dipon nengneng han kono Kuwaping a tilid tora "番" sanay i, o kina'orip ho kamo  o misapadesay ko tatodong konini, orasaka falicen no Dipon to"蕃" sanay a tilid, ora to o konga tora "番薯" han to to "蕃薯".

 Tahapinangan形態 
Co'enak sanay ko pipaloma to konga, tosa polo’ konfen ko kakaya no akaway ko sapipaloma, i teloc no akaway osawen ko pinapina a papah, hidefong han ko akaway i nanom ta cilamit to i,  paconak han to i sota mipalama, lima konfen ko talolong a mipalama i sota ko akaway. Saayaw ho aka kaadihay ko pipananom, amaponi’aw ko akaway no konga, cilamit to i, tamangaay to mitongal to nanom a micefos, caay kangaay macepa’ tato ko sota nira, maponi’aw ko akaway nira, ano macepa’ tato i, adihay ko kacomoli a komaen to papah no konga,. Ano sacikongaan i, itini i kapokapokohan no akaway, oya ngisngis a limait nira, fotfoten miliyas to sota, tatayra i lamit no tatapangan ko afo, tata’ang ko heci no konga.

 Cihareday營養 
Ira ko ratoh (patenak) kamaen to konga halo podac han a komaen sanay, nawhani kadofah ko konga to padeco no ’okak ato sakacidama no tatirengan sakaecaaw kasamo’. Koracen ko pisasaw i ’ayaw no pirahekad, halopodac ko pirahekad a makaen malahered no tatirengan; o roma sato caay kacisapaiyo ko konga, manga’ay ma’aca ko nga’ayay a konga, halo podac han ko pirahekad, masacefang ko hered a kaenen.

O kahengangay ko laloma a heci no konga adihay ko canot a kaenen, caay ka sacefang no fitoka tina’i, malasakaci’icel no fitoka tina’I a dademak, oroma sato ira ko sakadema sakaeca kalatiih no fitoka tina’i (holam: yang-hua-mi, Inkiris: Cytochrome c oxidase) a dawmih ko katoma’i, matiniay a sadama a rahoday mapalowad ko adihayay fali no fitoka tina’i no tamdaw, matiya adihay ko nikaenen a kahengangay a konga, o sakafitero (ma'ax'ax), telook, ma’etot no tamdaw. 

 Pacefaday a tilid(註釋 )