O kimad no Iwatan: O pi’ekak no Iwatan tamdaw to kilang
I ’ayaw, mifatel ko ca’ang no kilang i cahong no loma’. Orasaka manga’ay caay to ka roray talalotok a mikasoy, matiya o caleng a kilan (Iwatan sawol: hal-mut), matiniay a kilang malengaw i liyok no loma’ no Iwatan, maolah ko tamdaw, orasaka, rahodayen ko tamdaw a mikasoy, nikawrira, anini sa caay to ka lengaw i lawad no lomaloma’ a han?

Matini:ay aca, itiya ho, ira ko cecay fafahiyan no Iwatan, itira i loma’ a mitenooy itiya, ira ko ma’icangay a kilang mamiliay micomod i laloma’, masamatira, makari’ang koya ni tenooyan noya fafahiyan saka, tada mainget koya fafahiyan toya kilang a Lukis, pasainget sa toya Lukis a kilang, ma’adangen to kina kilang to ka’inget noya fafahiyan to ka Buðongbuðon, ikor pasowal haca ko nia fafahiyan to: “Kamu-Kaing_Misuma” (Aka to ka tayni kiso to ikor) , “Mulana” (pinokay to) sanay. Itiya pakatengil koya kilang i mainget to, saka pafeliaw ako to karorayan no tamdaw sato, a matiya o nia hal-mut ko piliyas to Iwatan a tamdaw, haki anini, tayra to i lotolotokan ko aro’ sato, sa cisowal sato toya fafahiyan: “haki anini, ano miala ho kamo to Sang a malakasoy i, seti’en ako ko taker namo.” saan. (Midotoc, oya mi’orongay to Sang a kilang a tamdaw, pasowal sa, ano mi’orongay to Sang kareteng to, kahemaw to, oya taker (Mamuku) adada to 3-7 a romi’ad saan). Orasaka o kina cecay a mi’orong i, mapatodongay to pi’ekak (Singaskað) no Sang a kilang, maseti’ a tekar, matiya o ci salo’afangay kina kilang).

Matiniay a kilang, o kalokelon no tamdaw a maro’, saka caay to ko talalotok ko ka’orip, talacowa no tamdaw ko pi’arawan to kaicowa no ’orip, ira aca ko pico’ay no niyah, o kifetolay ko podac no matiniay a kilang, caay ka talaw to nika todoh, ano misaomah a mitodoh i, matiniay a kilang matodotodoh ko podac i, o pipaco’ay (Hal-mut) no tamdaw, caay ka sapinang a nengnengan ko na no matodohay cira i ’ayaw, orasaka ano maseping no tamdaw cira i, o caci kadit ko tatirengan nira. ’atekak ko Tul-mus (caleng) a kilang, manga’ay sapipatireng to loma’, naitiya malaplap noya fafahiya i, tayra to cira i tono’ no lotok a malengaw. Naitiyaan i, maraay to ko pialaan no Iwatan to matiniay a kilang to sapisaloma’, romasato, o nika ’atekak no matiniay a kilang, tona miletek ko Iwatan to nia kilang, mangici’ aca ko fonos nangra.

O matiniay a Sang-Hava ato Havu-tað kilang i, o safangcalay kalo kasoyen a kilang, nikawrira na itiyaan i, sapialaan to Iwatan to matiniay a kilang, o tatayra i maraay a tokos a lotok ko pialaan, matiniay a kilang kareteng a orongen.

O ngaloay a papah no Lan-dun i, manga’ayay kaenen, itiniay ho i liyok no niyaro’ ko lengaw no Lan-dun a kilang, kainget han no fafahiyan no Iwatan laliw sato a miraay ko ka’oripan, orasaka anini sa, o tatayra to maraayay ko pialaan, maroray ko rakat a mikilim miala to papah nira. Pakayni to nia kimad, pasifana’ titaanan nawiro malengaw itira i tokotokosan no lotok, o lietecay awaayay ko fali a kaitiraan.

Mitiliday, o Iwatan (Bunun) tak-banuað ngasaw, ci Sauli Tanapima (taki-kosalan).

Mafalicay to sowal no ’Amis, ci Masao Nikar.
I ’ayaw, mifatel ko ca’ang no kilang i cahong no loma’. Orasaka manga’ay caay to ka roray talalotok a mikasoy, matiya o caleng a kilan (Iwatan sawol: hal-mut), matiniay a kilang malengaw i liyok no loma’ no Iwatan, maolah ko tamdaw, orasaka, rahodayen ko tamdaw a mikasoy, nikawrira, anini sa caay to ka lengaw i lawad no lomaloma’ a han?

Matini:ay aca, itiya ho, ira ko cecay fafahiyan no Iwatan, itira i loma’ a mitenooy itiya, ira ko ma’icangay a kilang mamiliay micomod i laloma’, masamatira, makari’ang koya ni tenooyan noya fafahiyan saka, tada mainget koya fafahiyan toya kilang a Lukis, pasainget sa toya Lukis a kilang, ma’adangen to kina kilang to ka’inget noya fafahiyan to ka Buðongbuðon, ikor pasowal haca ko nia fafahiyan to: “Kamu-Kaing_Misuma” (Aka to ka tayni kiso to ikor) , “Mulana” (pinokay to) sanay. Itiya pakatengil koya kilang i mainget to, saka pafeliaw ako to karorayan no tamdaw sato, a matiya o nia hal-mut ko piliyas to Iwatan a tamdaw, haki anini, tayra to i lotolotokan ko aro’ sato, sa cisowal sato toya fafahiyan: “haki anini, ano miala ho kamo to Sang a malakasoy i, seti’en ako ko taker namo.” saan. (Midotoc, oya mi’orongay to Sang a kilang a tamdaw, pasowal sa, ano mi’orongay to Sang kareteng to, kahemaw to, oya taker (Mamuku) adada to 3-7 a romi’ad saan). Orasaka o kina cecay a mi’orong i, mapatodongay to pi’ekak (Singaskað) no Sang a kilang, maseti’ a tekar, matiya o ci salo’afangay kina kilang).

Matiniay a kilang, o kalokelon no tamdaw a maro’, saka caay to ko talalotok ko ka’orip, talacowa no tamdaw ko pi’arawan to kaicowa no ’orip, ira aca ko pico’ay no niyah, o kifetolay ko podac no matiniay a kilang, caay ka talaw to nika todoh, ano misaomah a mitodoh i, matiniay a kilang matodotodoh ko podac i, o pipaco’ay (Hal-mut) no tamdaw, caay ka sapinang a nengnengan ko na no matodohay cira i ’ayaw, orasaka ano maseping no tamdaw cira i, o caci kadit ko tatirengan nira. ’atekak ko Tul-mus (caleng) a kilang, manga’ay sapipatireng to loma’, naitiya malaplap noya fafahiya i, tayra to cira i tono’ no lotok a malengaw. Naitiyaan i, maraay to ko pialaan no Iwatan to matiniay a kilang to sapisaloma’, romasato, o nika ’atekak no matiniay a kilang, tona miletek ko Iwatan to nia kilang, mangici’ aca ko fonos nangra.

O matiniay a Sang-Hava ato Havu-tað kilang i, o safangcalay kalo kasoyen a kilang, nikawrira na itiyaan i, sapialaan to Iwatan to matiniay a kilang, o tatayra i maraay a tokos a lotok ko pialaan, matiniay a kilang kareteng a orongen.

O ngaloay a papah no Lan-dun i, manga’ayay kaenen, itiniay ho i liyok no niyaro’ ko lengaw no Lan-dun a kilang, kainget han no fafahiyan no Iwatan laliw sato a miraay ko ka’oripan, orasaka anini sa, o tatayra to maraayay ko pialaan, maroray ko rakat a mikilim miala to papah nira. Pakayni to nia kimad, pasifana’ titaanan nawiro malengaw itira i tokotokosan no lotok, o lietecay awaayay ko fali a kaitiraan.

Mitiliday, o Iwatan (Bunun) tak-banuað ngasaw, ci Sauli Tanapima (taki-kosalan).

Mafalicay to sowal no ’Amis, ci Masao Nikar.