O pitefoc to tatiihay a kapah no niyaro’.
== O pitefoc to tatiihay a kapah no niyaro’. (對部落青年不良的懲罰) ==
Ira ko cecay ci Osaphananay a mato’asay, o madaponohay, mapahaw aca cingra, tatosa to cangra to wawa no wawa nira a misaparod, osi sailohay to pala cangra.

Itiya ho, tatodong no piilohan no mihecaan, lomaoc to ko kapah noya niyaro’ sowal sa koya kapah no niyaro’, “Ailohen no mita kiraan a sailo nora mato’asay.” So’elinay, sowal han to no kapah koya a mato’asay, “Caay a kapah, aka paci’ci a cilowad kamo, tapal han i matini, masamanay ko pitapal namo to parod no niyam? A o maan koya a ilohan ko ’a’adopen a matini ko parod?” han to niya a mato’asay.

Oya sato a kapah, “Caay ina,” sa a misatiyotiyol, caay to ka demec ko sowal noya a kapah. Oya sa a mato’asay, “Ano matira aca, haen han aca ha kapah,” saan koya mato’asay.  Nanoya, sowal sa koya a kapah, “Hai, ha ina, a o tala to no miso to taha loma’ niyam o kapah haw.” saan.

O lowad to noya kapah a mi’iloh toya a sailoh, sa ci tama’ saan koya kapah, macacamol to kararayan (malonem) ato ngafol ato fafoy ko pinaro noya sailoh. Mapaherek sato ko piiloh, o pataloma’ ko kapah to tama’, patayra i ci sailohay koya kapah to tangal, “Taynien ina ko patelian to tangal no tama’ no niyam o kapah,” sa ko sowal. So’elinay, o patada noya mato’asay to fasolan i potal. Orasaka. Tepotepo sa a tengilen no mato’asay, matomatomesay to ko fasolan a safaloco’en noya mato’asay. O laliw to noya kapah, “Hatini a ina,” sa k sowal noya kapah.

Nirikoran noya a kapah, “Hinam to koya tangal, hacowaay ko adihay hatini?” sato koya mato’asaykoya wawa. sowal sato koya wawa, “Cecayay kira ina, o tangal haca no mangcel,” hanaw saan koya mato’asay. So’elinay, o sahetoan o mipaterasan a tangal no mangcel. Mararom koya mato’asay, “O maan ko haenen misakemot to pakoyocay fafahiyan, caay pipatangic kako toya ilohen ko pala ako na cima ko sanay, pafeli sa to tama’, o maponi’ay haca a tangal no mangcel,” sato ko faloco’ noya mato’asay.

Nanoya, misateked to cingra mifetik to mato’asaynira ato kawas ato kakarayan ato sera, sa:an, mararid to kokedal no niyaro’ to tolo a folad, caay ka ’orad. Makedal to ko ’alo, awaay to ko nanom no tefon, polong no pinaloma mafadi’ to ma’emin. nikawrira, o nia mato’asay a nanom, marasras i kofaw masiyasi’.

O polong no niyaro, mafana’ to nian a demak i, pacekok mapolong. Sowal sa: “O polong no niyaro’ i, mamapatay to kaso’awan to nanom, nawiro dengan o no miso ko cinanomay?” nanoya o finawlan no niyaro’ lomaoc i potal no mato’asay, palalikelikel to fokeloh kamaro’an ko mato’asay ato wawa to kamaro’an no kapah. Itiya i, paini to sowal koya mato’asay: “Tengil han kapah ko sowal no mako.”

Pado’edo sa a pasowal, “Kopikopi cacokos, hatiniay ha kapah, ano mangic aca kamo to nananomen,” sato ko sowal noya mato’asay. Nanoya kereng sato ko kakarayan a ma’orad itiya, sakalamkam sa ko kapah to sapikilidongan matalaw to ’orad, liyasaw nasa to ni’aroan a fokeloh, mikafit i para’ ko fokeloh, caay pakalowad ko kapah. Masalafii ko kerong no ’orad tangasa saka tosa romi’ad, oya kapah mapali’etec ko tatirengan tangasa saka tosa romi’ad. Toterep koya ’orad, ocoren no mato’asay ko wawa “Nengnengen koya papotayay kapah, masamanay to cangra,” paco’of sa ko wawa, “caay ka dademak cangra, lo’etim ko filfil, langdaw ko mata.” Han no wawa paca’of.

Itiya i, masadak koya mato’asay, mipacakat to takid pasikakarayan to to’as, maherek midemak to pipacakat noya mato’asay, nanoyaayaan sato a tomerep to koya ’orad. Wangawang sa ko kamay noya mato’asay itiya, kalomowad to kamo o sanay ningra, oya sa a kapah, manga’ay to a dademak, lomowad sato koya kapah.

Paini ko mato’asay i kapah to sasowalen “Kapahaw, o sapi haen ako i tamowanan i, masamaan ko harateng namo, ano caay pisamsam kamo i takowanan i, caay ka matini kamo anini.”

Paini ko mato’asay i kapah to sasowalen “Kapahaw, o sapi haen ako i tamowanan i, masamaan ko harateng namo, ano caay pisamsam kamo i takowanan i, caay ka matini kamo anini, aka to paliyaw to matiniay tatiihan a demak.” Mangodo to koya kapah i ka’ayaw no mato’asay.

Nanoyaan, awaay to ko misamsamay to pakoyocay ko ’orip i niyaro’ to tamdaw, na itiya a tahanini.

Pakimaday ci Namoh Rata.

Miliyaway mitilid to no ’Amis, ci Masao Nikar.
O pitefoc to tatiihay a kapah no niyaro’. (對部落青年不良的懲罰) 
Ira ko cecay ci Osaphananay a mato’asay, o madaponohay, mapahaw aca cingra, tatosa to cangra to wawa no wawa nira a misaparod, osi sailohay to pala cangra.

Itiya ho, tatodong no piilohan no mihecaan, lomaoc to ko kapah noya niyaro’ sowal sa koya kapah no niyaro’, “Ailohen no mita kiraan a sailo nora mato’asay.” So’elinay, sowal han to no kapah koya a mato’asay, “Caay a kapah, aka paci’ci a cilowad kamo, tapal han i matini, masamanay ko pitapal namo to parod no niyam? A o maan koya a ilohan ko ’a’adopen a matini ko parod?” han to niya a mato’asay.

Oya sato a kapah, “Caay ina,” sa a misatiyotiyol, caay to ka demec ko sowal noya a kapah. Oya sa a mato’asay, “Ano matira aca, haen han aca ha kapah,” saan koya mato’asay.  Nanoya, sowal sa koya a kapah, “Hai, ha ina, a o tala to no miso to taha loma’ niyam o kapah haw.” saan.

O lowad to noya kapah a mi’iloh toya a sailoh, sa ci tama’ saan koya kapah, macacamol to kararayan (malonem) ato ngafol ato fafoy ko pinaro noya sailoh. Mapaherek sato ko piiloh, o pataloma’ ko kapah to tama’, patayra i ci sailohay koya kapah to tangal, “Taynien ina ko patelian to tangal no tama’ no niyam o kapah,” sa ko sowal. So’elinay, o patada noya mato’asay to fasolan i potal. Orasaka. Tepotepo sa a tengilen no mato’asay, matomatomesay to ko fasolan a safaloco’en noya mato’asay. O laliw to noya kapah, “Hatini a ina,” sa k sowal noya kapah.

Nirikoran noya a kapah, “Hinam to koya tangal, hacowaay ko adihay hatini?” sato koya mato’asaykoya wawa. sowal sato koya wawa, “Cecayay kira ina, o tangal haca no mangcel,” hanaw saan koya mato’asay. So’elinay, o sahetoan o mipaterasan a tangal no mangcel. Mararom koya mato’asay, “O maan ko haenen misakemot to pakoyocay fafahiyan, caay pipatangic kako toya ilohen ko pala ako na cima ko sanay, pafeli sa to tama’, o maponi’ay haca a tangal no mangcel,” sato ko faloco’ noya mato’asay.

Nanoya, misateked to cingra mifetik to mato’asaynira ato kawas ato kakarayan ato sera, sa:an, mararid to kokedal no niyaro’ to tolo a folad, caay ka ’orad. Makedal to ko ’alo, awaay to ko nanom no tefon, polong no pinaloma mafadi’ to ma’emin. nikawrira, o nia mato’asay a nanom, marasras i kofaw masiyasi’.

O polong no niyaro, mafana’ to nian a demak i, pacekok mapolong. Sowal sa: “O polong no niyaro’ i, mamapatay to kaso’awan to nanom, nawiro dengan o no miso ko cinanomay?” nanoya o finawlan no niyaro’ lomaoc i potal no mato’asay, palalikelikel to fokeloh kamaro’an ko mato’asay ato wawa to kamaro’an no kapah. Itiya i, paini to sowal koya mato’asay: “Tengil han kapah ko sowal no mako.”

Pado’edo sa a pasowal, “Kopikopi cacokos, hatiniay ha kapah, ano mangic aca kamo to nananomen,” sato ko sowal noya mato’asay. Nanoya kereng sato ko kakarayan a ma’orad itiya, sakalamkam sa ko kapah to sapikilidongan matalaw to ’orad, liyasaw nasa to ni’aroan a fokeloh, mikafit i para’ ko fokeloh, caay pakalowad ko kapah. Masalafii ko kerong no ’orad tangasa saka tosa romi’ad, oya kapah mapali’etec ko tatirengan tangasa saka tosa romi’ad. Toterep koya ’orad, ocoren no mato’asay ko wawa “Nengnengen koya papotayay kapah, masamanay to cangra,” paco’of sa ko wawa, “caay ka dademak cangra, lo’etim ko filfil, langdaw ko mata.” Han no wawa paca’of.

Itiya i, masadak koya mato’asay, mipacakat to takid pasikakarayan to to’as, maherek midemak to pipacakat noya mato’asay, nanoyaayaan sato a tomerep to koya ’orad. Wangawang sa ko kamay noya mato’asay itiya, kalomowad to kamo o sanay ningra, oya sa a kapah, manga’ay to a dademak, lomowad sato koya kapah.

Paini ko mato’asay i kapah to sasowalen “Kapahaw, o sapi haen ako i tamowanan i, masamaan ko harateng namo, ano caay pisamsam kamo i takowanan i, caay ka matini kamo anini.”

Paini ko mato’asay i kapah to sasowalen “Kapahaw, o sapi haen ako i tamowanan i, masamaan ko harateng namo, ano caay pisamsam kamo i takowanan i, caay ka matini kamo anini, aka to paliyaw to matiniay tatiihan a demak.” Mangodo to koya kapah i ka’ayaw no mato’asay.

Nanoyaan, awaay to ko misamsamay to pakoyocay ko ’orip i niyaro’ to tamdaw, na itiya a tahanini.

Pakimaday ci Namoh Rata.

Miliyaway mitilid to no ’Amis, ci Masao Nikar.