አሪዞና
{{ስቴት|
ስቴት_ስም = አሪዞና|
ስቴት_ባንዲራ = Flag of Arizona.svg|
ስቴት_ማኅተም = Arizona-StateSeal.svg|
ስቴት_ካርታ = Map of USA highlighting Arizona.png|
ስቴት_ዋና_ከተማ = ፊኒክስ|
ስቴት_ትልቋ_ከተማ = ፊኒክስ|
ስቴት_አገረ_ገዥ = ጃኔት ናፖሊታኖ|
ስቴት_መሬት_ስፋት = 295,254|
ስቴት_መሬት_ስፋት_ከአገር = 6|
ስቴት_ሕዝብ_ብዛት = 5,130,632|
ስቴት_ሕዝብ_ብዛት_ከአገር = 20|
ስቴት_ሕብረት_ቀን = February 14,1912|
ስቴት_ላቲቲዩድ = 31"20'N እስከ 37"N|
ስቴት_ሎንግቲዩድ = 109"3'W እስከ 114"50'W|
ስቴት_ከፍተኛ_ነጥብ = 3,851|
ስቴት_ዝቅተኛ_ነጥብ = 21|
ስቴት_አማካኝ_ከፍታ = 1,250|
ስቴት_ምዕጻረ_ቃል = AZ|
ስቴት_ድረ_ገጽ = http://www.az.gov www.az.gov}}

'''አሪዞና''' ('''Arizona''') በምዕራባዊ [[ዩናይትድ ስቴትስ]] የሚገኝ [[ክፍላገር]] ነው። [[ኒው ሜክሲኮ]] ፣ [[ዩታህ]] ፣ [[ኔቫዳ]] ፣ [[ካሊፎርኒያ]] እና [[ኮሎራዶ]] ያዋስኑታል።

== መንግሥት ==
የአሪዞና ሕግ-አውጪ ቅርንጫፍ የ30 ሰው ሴኔት እና የ60 ሰው ምክር-ቤት አለው። የ[[ሪፑብሊካን ፓርቲ]] በስቴቱ ዋነኛው ፓርቲ ነው። በ2002 እ.ኤ.አ. የአሪዞና ስቴት ሕግ-አውጪ ቅርንጫፍ በጀት 14.3 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን የሕግ-አስፈጻሚ ቅርንጫፍ በጀት ደግሞ 13.8 ቢሊዮን ዶላር ነው። የስቴቱ ሴኔተሮች እና ምክር-ቤት ተወካዮች ለሁለት-ዓመት ጊዜ ላልተወሰነ ብዛት ይመረጣሉ። ከ4 ጊዜ በላይ በተካካይ መመረጥ ግን አይችሉም። የሕግ-አስፈጻሚ ቅርንጫፍ በአስተዳዳሪ የሚመራ ሲሆን ለ4 ዓመት ሥልጣን ላይ ይቆያል። ያልተወሰነ ጊዜ መወዳደር ሲቻል ከሁለት ጊዜ በላይ ግን በተካካይ መመረጥ አይፈቀድም።

== መልከዓ-ምድር ==
[[ስዕል:Noaa topo az.jpg|200px|የአሪዞና መልከዓ-ምድር]]
ልክ በደቡብ-ምዕራብ እንደሚገኙ ሌሎች ስቴቶች በረሃማ ነው።

== ክልሎች (ካውንቲዎች) ==
[[ስዕል:Az county map.png|thumb|አሪዞና ካውንቲዎች]]

{| border=2 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" align="center" width=60%
|-
|ካውንቲ
|የተመሠረተበት ዓ.ም. (እ.ኤ.ኣ.)
|የመንግስት መቀመጫ
|-
|[[አፓቼ ካውንቲ፥ አሪዞና|አፓቼ ካውንቲ]]
|1879
|[[ሴንት ጆንስ፥ አሪዞና|ሴንት ጆንስ]]
|-
|[[ኮቻይስ ካውንቲ፥ አሪዞና|ኮቻይስ ካውንቲ]] 
|1881
|[[ቢስቢ፥ አሪዞና|ቢስቢ]]
|-
|[[ኮኮኒኖ ካውንቲ፥ አሪዞና|ኮኮኒኖ ክውንቲ]]
|1891
|[[ፍላግስታፍ፥ አሪዞና|ፍላግስታፍ]]
|-
|[[ሒላ ካውንቲ፥ አሪዞና|ሒላ ካውንቲ]]
|1881
|[[ግሎብ፥ አሪዞና|ግሎብ]]
|-
|[[ግራህም ካውንቲ፥ አሪዞና|ግራህም ካውንቲ]]
|1881
|[[ሳፎርድ፥ አሪዞና|ሳፎርድ]]
|-
|[[ግሪንሊ ካውንቲ፥ አሪዞና|ግሪንሊ ካውንቲ]]
|1909
|[[ክሊፍተን፥ አሪዞና|ክሊፍተን]]
|-
|[[ላ ፓዝ ካውንቲ፥ አሪዞና|ላ ፓዝ ካውንቲ]]
|1982
|[[ፓርከር፥ አሪዞና|ፓርከር]]
|-
|[[ማሪኮፓ ካውንቲ፥ አሪዞና|ማሪኮፓ ካውንቲ]]
|1871
|[[ፊኒክስ፥ አሪዞና|ፊኒክስ]]
|-
|[[ሞሃቬ ካውንቲ፥ አሪዞና|ሞሃቬ ካውንቲ]]
|1864
|[[ኪንግማን፥ አሪዞና|ኪንግማን]]
|-
|[[ናቫሖ ካውንቲ፥ አሪዞና|ናቫሖ ካውንቲ]]
|1895
|[[ሆልብሩክ፥ አሪዞና|ሆልብሩክ]]
|-
|[[ፒማ ካውንቲ፥ አሪዞና|ፒማ ካውንቲ]]
|1864
|[[ቱሳን፥ አሪዞና|ቱሳን]]
|-
|[[ፒናል ካውንቲ፥ አሪዞና|ፒናል ካውንቲ]]
|1875
|[[ፍሎረንስ፥ አሪዞና|ፍሎረንስ]]
|-
|[[ሳንታ ክሩዝ ካውንቲ፥ አሪዞና|ሳንታ ክሩዝ ካውንቲ]]
|1899
|[[ኖጋሌስ, አሪዞና|ኖጋሌስ]]
|-
|[[ያቫፓይ ካውንቲ፥ አሪዞና|ያቫፓይ ካውንቲ]]
|1862
|[[ፕሬስኮት፥ አሪዞና|ፕሬስኮት]]
|-
|[[ዩማ ካውንቲ፥ አሪዞና|ዩማ ካውንቲ]]
|1864
|[[ዩማ፥ አሪዞና|ዩማ]]
|}

== ኢኮኖሚ ==

ባንድ ጊዜ አሪዞና ከአሜሪካ ትልቁ የጥጥ አምራች ነበረ።

== ህዝብ ==

በ2004 እ.ኤ.አ. አሪዞና 5,743,834 የሚገመት የሕዝብ ብዛት አላት።

የዘር ክፍልፍል፦
* 63.8% ነጭ
* 25.3% ላቲን
* 5% ቀይ-ህንድ
* 3.1% ጥቁር
* 1.8% ኤስያን
* 2.9% ክልስ

ቋንቋ ክፍልፍል (እንደ 2000 እ.ኤ.አ.)፦
* 74.1% [[እንግሊዝኛ]]
* 19.5% [[ስፓኒሽ]]
* 1.6% [[ናቫሖ]]
* 0.6% ሌሎች ቀይ-ሕንድ ቋንቋዎች 
* 0.5% [[ጀርመንኛ]]

ጾታ፦
* 49.9% ወንድ
* 50.1% ሴት

ሃይማኖት፦
* [[ክርስቲያን]] - 80%
** [[ፕሮቴስታንት]] - 42%
*** [[ባፕቲስት]] - 9%
*** [[ሜቶዲስት]] - 5%
*** [[ሉተራን]] - 4%
*** ሌላ - 24%
** [[ሮማን ካቶሊክ]] - 31%
** [[ሞርሞን]] - 6%
** ሌላ ክሪስቲያን - 1%
* ሌላ ሃይማኖት - 2%
* ሃይማኖት-የለሽ - 18%

== ኮሌጆችና ዩኒቨርስቲዎች ==

ስቴት ዩኒቨርስቲዎች
* [[አሪዞና ስቴት ዩኒቨርስቲ]]
* [[ዩኒቨርስቲ ኦፍ አሪዞና]]
* [[ሰሜን አሪዞና ዩኒቨርስቲ]]

[[መደብ:አሪዞና]]
አሪዞና (Arizona) በምዕራባዊ ዩናይትድ ስቴትስ የሚገኝ ክፍላገር ነው። ኒው ሜክሲኮ ፣ ዩታህ ፣ ኔቫዳ ፣ ካሊፎርኒያ እና ኮሎራዶ ያዋስኑታል።

 መንግሥት 
የአሪዞና ሕግ-አውጪ ቅርንጫፍ የ30 ሰው ሴኔት እና የ60 ሰው ምክር-ቤት አለው። የሪፑብሊካን ፓርቲ በስቴቱ ዋነኛው ፓርቲ ነው። በ2002 እ.ኤ.አ. የአሪዞና ስቴት ሕግ-አውጪ ቅርንጫፍ በጀት 14.3 ቢሊዮን ዶላር ሲሆን የሕግ-አስፈጻሚ ቅርንጫፍ በጀት ደግሞ 13.8 ቢሊዮን ዶላር ነው። የስቴቱ ሴኔተሮች እና ምክር-ቤት ተወካዮች ለሁለት-ዓመት ጊዜ ላልተወሰነ ብዛት ይመረጣሉ። ከ4 ጊዜ በላይ በተካካይ መመረጥ ግን አይችሉም። የሕግ-አስፈጻሚ ቅርንጫፍ በአስተዳዳሪ የሚመራ ሲሆን ለ4 ዓመት ሥልጣን ላይ ይቆያል። ያልተወሰነ ጊዜ መወዳደር ሲቻል ከሁለት ጊዜ በላይ ግን በተካካይ መመረጥ አይፈቀድም።

 መልከዓ-ምድር 
200px|የአሪዞና መልከዓ-ምድር
ልክ በደቡብ-ምዕራብ እንደሚገኙ ሌሎች ስቴቶች በረሃማ ነው።

 ክልሎች (ካውንቲዎች) 
thumb|አሪዞና ካውንቲዎች

ካውንቲየተመሠረተበት ዓ.ም. (እ.ኤ.ኣ.)የመንግስት መቀመጫአፓቼ ካውንቲ1879ሴንት ጆንስኮቻይስ ካውንቲ 1881ቢስቢኮኮኒኖ ክውንቲ1891ፍላግስታፍሒላ ካውንቲ1881ግሎብግራህም ካውንቲ1881ሳፎርድግሪንሊ ካውንቲ1909ክሊፍተንላ ፓዝ ካውንቲ1982ፓርከርማሪኮፓ ካውንቲ1871ፊኒክስሞሃቬ ካውንቲ1864ኪንግማንናቫሖ ካውንቲ1895ሆልብሩክፒማ ካውንቲ1864ቱሳንፒናል ካውንቲ1875ፍሎረንስሳንታ ክሩዝ ካውንቲ1899ኖጋሌስያቫፓይ ካውንቲ1862ፕሬስኮትዩማ ካውንቲ1864ዩማ

 ኢኮኖሚ 

ባንድ ጊዜ አሪዞና ከአሜሪካ ትልቁ የጥጥ አምራች ነበረ።

 ህዝብ 

በ2004 እ.ኤ.አ. አሪዞና 5,743,834 የሚገመት የሕዝብ ብዛት አላት።

የዘር ክፍልፍል፦
 63.8% ነጭ
 25.3% ላቲን
 5% ቀይ-ህንድ
 3.1% ጥቁር
 1.8% ኤስያን
 2.9% ክልስ

ቋንቋ ክፍልፍል (እንደ 2000 እ.ኤ.አ.)፦
 74.1% እንግሊዝኛ
 19.5% ስፓኒሽ
 1.6% ናቫሖ
 0.6% ሌሎች ቀይ-ሕንድ ቋንቋዎች 
 0.5% ጀርመንኛ

ጾታ፦
 49.9% ወንድ
 50.1% ሴት

ሃይማኖት፦
 ክርስቲያን - 80%
 ፕሮቴስታንት - 42%
 ባፕቲስት - 9%
 ሜቶዲስት - 5%
 ሉተራን - 4%
 ሌላ - 24%
 ሮማን ካቶሊክ - 31%
 ሞርሞን - 6%
 ሌላ ክሪስቲያን - 1%
 ሌላ ሃይማኖት - 2%
 ሃይማኖት-የለሽ - 18%

 ኮሌጆችና ዩኒቨርስቲዎች 

ስቴት ዩኒቨርስቲዎች
 አሪዞና ስቴት ዩኒቨርስቲ
 ዩኒቨርስቲ ኦፍ አሪዞና
 ሰሜን አሪዞና ዩኒቨርስቲ

መደብ:አሪዞና