አልፍ
<font size="+4"> አ ኡ ኢ ኣ ኤ እ ኦ ኧ </font><br />
-----<br />
{{fidel}}
'''አልፍ''' (ወይም '''አሌፍ''') በ[[አቡጊዳ]] ተራ መጀመርያው ፊደል ነው። እንዲሁም በ[[ከነዓን (ጥንታዊ አገር)|ከነዓን]] በ[[አራማያ]] በ[[ዕብራይስጥ]]ና በ[[ሶርያ]] ፊደሎች መጀመርያው ፊደል '''አሌፍ''' ይባላል።  በ[[ዓረብኛ]] ፊደል ደግሞ መጀመርያው ፊደል '''አሊፍ''' ሲሆን በ[[ግሪክ (ቋንቋ)|ግሪክ]]ም '''አልፋ''' ይባላል።

በመጀመርያ በ[[ግዕዝ]] የዚህ ምልክት ምክንያት ተፈናጣሪ ተናባቢ ድምጽ ለማመልከት ነበር። ይህ ድምጽ ፍች «ነዛሪ የጉሮሮ እግድ» ይባላል።<ref>{{Cite web |title=የግዕዝ መረጃ ከኢኦተቤ ማህበረ ቅዱሳን |url=http://eotcmk.org/site/--mainmenu-56/434-2013-05-08-11-01-31 |accessdate=2015-04-22 |archivedate=2014-10-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141013074623/http://eotcmk.org/site/--mainmenu-56/434-2013-05-08-11-01-31 }}</ref> በዛሬው [[አማርኛ]] ግን ምንም ተናባቢ ሳይኖር አናባቢ ብቻ ሊያመለከት ይችላል።  (በዘመናዊ ዕብራይስጥም «አሌፍ» እንዲህ ይጠቅማል።)  በዚህ ጥቅም በአማርኛ አጻጻፍ ብዙ ጊዜ ከ[[ዐይን (ፊደል)|ዐይን]] (ዐ) ጋራ ሊለዋውጥ ይችላል።

በአረብኛ ደግሞ «አሊፍ» ከጥንት ተፈናጣሪ ተናባቢ ድምጽ ነበር። በኋላ ግን 'አ' የሚለውን አናባቢ ብቻ ሊያመልከት መጣ። ስለዚህ ነዛሪ የጉሮሮ እግድ ለመጻፍ ሌላ አዲስ ፊደል «ኅምዛ» ተፈጠረ። 

በመጀመርያው (ግዕዝ) ቅርጽ (አ) በ[[ልሳነ ግዕዝ]] እንደ ሌሎቹ ፊደላት የ«ኸ» አናባቢ ድምጽ ሆነው ነበር፤ በአማርኛ ግን ድምጹ እንደ አራተኛው (ራብዕ) ቅርጽ (ኣ) አንድላይ ነው።  ቢሆንም አንዳንዴ በባዕድ ቃላት ይህ አናባቢ በቃል መጀመርያ ሲጋጠም «ኧ» የሚለው ልዩ ፊደል አለ።

== ታሪክ ==
{| border="1" cellpadding="5" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse;text-align:center;"
|-  bgcolor="#EEEEEE"
! <big>ተመሳሳይ ግብፃዊ ስዕል
! <big>ቅድመ-ሴማዊ
! <big>[[ሣባ (የአረቢያ ግዛት)|ሣባ]]
! colspan = "2" | <big>[[ግዕዝ]] 
|-----
|<hiero>F1</hiero> 
|[[ስዕል:Proto-semiticA-01.svg]]
|[[ስዕል:Himjar alif.PNG]]
|style="font-size:400%"| አ 
|-----
|}
<br />
የአልፍ መነሻ ከ[[ቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት]] እንደ ሆነ ይታስባል።  በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የበሬ ራስ ስዕል መስለ።  በዘመናዊ ዕብራይስጥም እስካሁን «አሉፍ» ማለት «ከብት» ማለት ነው። ለዚህም ተመሳሳይ የግብጽ [[ሀይሮግሊፍ]] «ኢሕ» ነበር።
<br />
{{Phoenician glyph|letname=አሌፍ|archar=ﺍ|syrchar=SyriacAlaph|hechar=א|amchar=aleph|phchar=aleph}}
<br />
የከነዓን «አሌፍ» እንዲሁም ከዚህ ምልክት ተወስዶ በዚያ መንገድ የዕብራይስጥና የአራማያ «አሌፍ» የአረብኛም «አሊፍ» ወለደ። ከዚህ በላይ [[የግሪክ አልፋቤት]] «አልፋ» ('''Α α''') አባት ሆነ, እሱም [[የላቲን አልፋቤት]] ('''[[A]] a''') ወላጅ ሆነ። ስለዚህ እነዚህ ሁሉ የአልፍ ሩቅ ዘመዶች ሊባሉ ይቻላል። በተጨማሪ የግዕዝ ቁጥር ፩ ከግሪኩ '''α''' በመወሰዱ የ«አ» ዘመድ ነው።

<references/>
አ ኡ ኢ ኣ ኤ እ ኦ ኧ 

አልፍ (ወይም አሌፍ) በአቡጊዳ ተራ መጀመርያው ፊደል ነው። እንዲሁም በከነዓን በአራማያ በዕብራይስጥና በሶርያ ፊደሎች መጀመርያው ፊደል አሌፍ ይባላል።  በዓረብኛ ፊደል ደግሞ መጀመርያው ፊደል አሊፍ ሲሆን በግሪክም አልፋ ይባላል።

በመጀመርያ በግዕዝ የዚህ ምልክት ምክንያት ተፈናጣሪ ተናባቢ ድምጽ ለማመልከት ነበር። ይህ ድምጽ ፍች «ነዛሪ የጉሮሮ እግድ» ይባላል። በዛሬው አማርኛ ግን ምንም ተናባቢ ሳይኖር አናባቢ ብቻ ሊያመለከት ይችላል።  (በዘመናዊ ዕብራይስጥም «አሌፍ» እንዲህ ይጠቅማል።)  በዚህ ጥቅም በአማርኛ አጻጻፍ ብዙ ጊዜ ከዐይን (ዐ) ጋራ ሊለዋውጥ ይችላል።

በአረብኛ ደግሞ «አሊፍ» ከጥንት ተፈናጣሪ ተናባቢ ድምጽ ነበር። በኋላ ግን 'አ' የሚለውን አናባቢ ብቻ ሊያመልከት መጣ። ስለዚህ ነዛሪ የጉሮሮ እግድ ለመጻፍ ሌላ አዲስ ፊደል «ኅምዛ» ተፈጠረ። 

በመጀመርያው (ግዕዝ) ቅርጽ (አ) በልሳነ ግዕዝ እንደ ሌሎቹ ፊደላት የ«ኸ» አናባቢ ድምጽ ሆነው ነበር፤ በአማርኛ ግን ድምጹ እንደ አራተኛው (ራብዕ) ቅርጽ (ኣ) አንድላይ ነው።  ቢሆንም አንዳንዴ በባዕድ ቃላት ይህ አናባቢ በቃል መጀመርያ ሲጋጠም «ኧ» የሚለው ልዩ ፊደል አለ።

 ታሪክ 
 <big>ተመሳሳይ ግብፃዊ ስዕል <big>ቅድመ-ሴማዊ <big>ሣባ <big>ግዕዝ F1 ስዕል:Proto-semiticA-01.svgስዕል:Himjar alif.PNG አ 

የአልፍ መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት እንደ ሆነ ይታስባል።  በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የበሬ ራስ ስዕል መስለ።  በዘመናዊ ዕብራይስጥም እስካሁን «አሉፍ» ማለት «ከብት» ማለት ነው። ለዚህም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ «ኢሕ» ነበር።

የከነዓን «አሌፍ» እንዲሁም ከዚህ ምልክት ተወስዶ በዚያ መንገድ የዕብራይስጥና የአራማያ «አሌፍ» የአረብኛም «አሊፍ» ወለደ። ከዚህ በላይ የግሪክ አልፋቤት «አልፋ» (Α α) አባት ሆነ, እሱም የላቲን አልፋቤት (A a) ወላጅ ሆነ። ስለዚህ እነዚህ ሁሉ የአልፍ ሩቅ ዘመዶች ሊባሉ ይቻላል። በተጨማሪ የግዕዝ ቁጥር ፩ ከግሪኩ α በመወሰዱ የ«አ» ዘመድ ነው።