ይግባ ጽዮን
{{የንጉሥ መረጃ
| ስም = ዓፄ ይግባ ጽዮን
| ርዕስ = [[ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ]]
| ስዕል = YagbeaSionBattlingAdaSultan.JPG
| የስዕል_ስፋት = 350
| የስዕል_መግለጫ = ይግባ ጽዮን [[አዳል]]ን ወግቶ ዘይላን ሲቆጣጠር
| ግዛት = ከ1285- 1294  እ.ኤ.አ.
| በዓለ_ንግሥ = 
| ቀዳሚ = 
| ተከታይ = ዓፄ [[ሰይፈ አርድ ፬ኛ]]
| ባለቤት = 
| ልጆች = 
| የዙፋን_ስም = ቀዳማዊ ሰለሞን
| ሥርወ-መንግሥት = [[ሰለሞናዊው ሥርወ-መንግሥት|ሰሎሞን]]
| አባት =  ይኩኖ አምላክ
| እናት = 
| የተወለዱት = 
| የሞቱት =  1294 እ.ኤ.አ.
| የተቀበሩት = 
| ሀይማኖት = የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ክርስትና
}}

ዓፄ  '''ይግባ ጽዮን''' በዘውድ ስማቸው '''ቀዳማዊ ሰለሞን''' ከ1285 - 1294 (እ.ኤ.አ) ሲነግሱ ከአባታቸው [[ይኩኖ አምላክ]] ጋር  ከንግስናቸው በፊት አገሪቱን አብረው አስተዳድረዋል።

== የዘመኑ ተጓዥ ማርኮ ፖሎ እንደጻፈ ==
በዚህ ንጉስ ዘመን የነበረው ታዋቂው የአውሮጳ ተጓዥ [[ማርኮ ፖሎ]]  ስለአጠቃላይ የኢትዮጵያ ግዛትና በተለይ ንጉሱ በ[[አዳል]] ላይ ያደረገውን ውጊያ በ1290 ባሳተመው መጽሃፉ ላይ ጠቅሷል<ref>Marco Polo, Travels, book 3, chapter 35.</ref>፡ 
<blockquote> እንደሰማሁት፣ በ1288 የሃበሻው ንጉስ ወደ እየሩሳሌም በመሄድ የኢየሱስ ክርስቶስን መቃብር ለመሳለም ፈልጎ የሱ መኮንኖች ይህ የሚያስከትለውን ችግር በተለይ የእስልምና ተከታይ መንግስታት በአካባቢ መብዛትን ግምት ውስጥ በማስገባት በሱ ምትክ በሃይማኖተኛነቱ ይደነቅ የነበረ ጳጳስ እንዲሄድ አድርጎ ይህ ጳጳስ እየሩሳሌም በመሄድ ስለት አስገብቷል። ጳጳሱ ሲመለስ ግን አዳል ውስጥ ተማርኮ የአዳሉ መሪ ጳጳሱ እስልምና እንዲቀበል ቢመክረው እምቢ በማለቱ ጳጳሱ እንዲገረዝ [እንዲሰለብ?] አደረገ። ከዚያም ጳጳሱ ወደ አገሩ ከተመለሰ በኋላ የተደረገበትን ግፍ ለንጉሱ ነገረው። ንጉሱም ወዲያው ፈረሱን አስጭኖ ከሰራዊቱ ጋር አዳልን ለማጥፋት ዘመተ። የአዳሉም ልዑል የአቢሲኒያ ጦር እንደዘመተበት በሰማ ጊዜ ሁለት ባለ ብዙ ሰራዊት እስልምና ተከታይ ንጉሶች ከእንዲረዱት ጥሪ አደረገ። ነገር ግን የሃበሻው ንጉስ ስላሸነፋቸው የኤደንን [አዳል?] ዋና ከተማ [ዘይላ?] በመቆጣጠር ከተማይቱን በዘበዘ። ይህም ለጳጳሱ የተደረገበትን ጉዳት ለመበቀል ነበር። </blockquote>

== የእስልምና መስፋፋት ==
በዚህ ድል ምክንያት ሰላም በመገኘቱ የእስልምና ተከታይ የሆኑ ነጋዴወች ለመጀመሪያ ጊዜ የኢትዮጵያውን ውስጠኛውን ክፍል ዘልቀው ለመግባትና ለመነገድ ክፍተት አገኙ፣ በብዛትም በአገሪቷ ለመሰራጨት ቻሉ። <ref>Hubert Jules Deschamps, (eds.). General History of Black Africa to Madagascar and its islands Volume I: Beginnings to 1800. p. 398, PUF Paris (1970)</ref>  ይህ በዚ እንዳለ  እስልምና በ[[ሃድያ]]፣ [[ሶማሊያ]]፣ [[ሐረር]]፣[[ይፋት]] እና [[ዳህላክ ደሴቶች]] ከዚህ ንጉስ ዘመን በፊት ስር የሰደደ ቢሆንም፣ በ[[አፋር (ብሔር)|አፋር]] ፣ [[አርሲ]]ና [[ሲዳሞ]] መሰበክና መስፋፋት የጀመረው በዚህ ዘመን ነበር። [[አርጎባ]]ም በእስልምና ስር የወደቀው  በዚህ ዘመን ነው። የ[[ወላስማ ሥርወ መንግሥት]] በ[[ይፋት]] የተነሳው በ1285 በዚህ ጊዜ ነው፤  ቀስ ብሎም አዳዲሶቹን ክፍለ ሃገሮች፦  [[ፈተገር]]ን፣ [[ዳዋሮ]]ን እና [[ባሌ]]ን በተጽዕኖው ስር ለማስገባት ቻለ።<ref>Hubert Jules Deschamps</ref> በ[[ትግራይ]]] ውስጥ የእስልምና ተከታዮች መሰባሰቢያ የሆነው [[ነጋሽ]] እየጎለመሰ ሄደ።

== የመንግስት ሽግግር ==
በጥንቱ የኢትዮጵያ ነገስታት የነበረው ቋሚ ችግር፣  ስልጣንን የማወርስ ችግር ነበር።  ይግባ ጺዮን 5 ወንድ ልጆች ነበሯቸው  ግን ከ5ቱ የትኛው እንዲነግስ መወሰን ስላልቻሉ እያንዳንዱ ልጅ ለአንድ አመት እንዲነግስ እንዳረጉ ታሪክ ጻህፍት ይዘግባሉ <ref>ታደሰ ታምራት, ''Church and State in Ethiopia (1270 - 1527)'' (Oxford: Clarendon Press, 1972), p. 72</ref> 

== ማጣቀሻወች ==
<references/>
{{የኢትዮጵያ ነገሥታት}}

[[መደብ:የኢትዮጵያ ነገሥታት]]
ዓፄ  ይግባ ጽዮን በዘውድ ስማቸው ቀዳማዊ ሰለሞን ከ1285 - 1294 (እ.ኤ.አ) ሲነግሱ ከአባታቸው ይኩኖ አምላክ ጋር  ከንግስናቸው በፊት አገሪቱን አብረው አስተዳድረዋል።

 የዘመኑ ተጓዥ ማርኮ ፖሎ እንደጻፈ 
በዚህ ንጉስ ዘመን የነበረው ታዋቂው የአውሮጳ ተጓዥ ማርኮ ፖሎ  ስለአጠቃላይ የኢትዮጵያ ግዛትና በተለይ ንጉሱ በአዳል ላይ ያደረገውን ውጊያ በ1290 ባሳተመው መጽሃፉ ላይ ጠቅሷልMarco Polo, Travels, book 3, chapter 35.፡ 
 እንደሰማሁት፣ በ1288 የሃበሻው ንጉስ ወደ እየሩሳሌም በመሄድ የኢየሱስ ክርስቶስን መቃብር ለመሳለም ፈልጎ የሱ መኮንኖች ይህ የሚያስከትለውን ችግር በተለይ የእስልምና ተከታይ መንግስታት በአካባቢ መብዛትን ግምት ውስጥ በማስገባት በሱ ምትክ በሃይማኖተኛነቱ ይደነቅ የነበረ ጳጳስ እንዲሄድ አድርጎ ይህ ጳጳስ እየሩሳሌም በመሄድ ስለት አስገብቷል። ጳጳሱ ሲመለስ ግን አዳል ውስጥ ተማርኮ የአዳሉ መሪ ጳጳሱ እስልምና እንዲቀበል ቢመክረው እምቢ በማለቱ ጳጳሱ እንዲገረዝ [እንዲሰለብ?] አደረገ። ከዚያም ጳጳሱ ወደ አገሩ ከተመለሰ በኋላ የተደረገበትን ግፍ ለንጉሱ ነገረው። ንጉሱም ወዲያው ፈረሱን አስጭኖ ከሰራዊቱ ጋር አዳልን ለማጥፋት ዘመተ። የአዳሉም ልዑል የአቢሲኒያ ጦር እንደዘመተበት በሰማ ጊዜ ሁለት ባለ ብዙ ሰራዊት እስልምና ተከታይ ንጉሶች ከእንዲረዱት ጥሪ አደረገ። ነገር ግን የሃበሻው ንጉስ ስላሸነፋቸው የኤደንን [አዳል?] ዋና ከተማ [ዘይላ?] በመቆጣጠር ከተማይቱን በዘበዘ። ይህም ለጳጳሱ የተደረገበትን ጉዳት ለመበቀል ነበር። 

 የእስልምና መስፋፋት 
በዚህ ድል ምክንያት ሰላም በመገኘቱ የእስልምና ተከታይ የሆኑ ነጋዴወች ለመጀመሪያ ጊዜ የኢትዮጵያውን ውስጠኛውን ክፍል ዘልቀው ለመግባትና ለመነገድ ክፍተት አገኙ፣ በብዛትም በአገሪቷ ለመሰራጨት ቻሉ። Hubert Jules Deschamps, (eds.). General History of Black Africa to Madagascar and its islands Volume I: Beginnings to 1800. p. 398, PUF Paris (1970)  ይህ በዚ እንዳለ  እስልምና በሃድያ፣ ሶማሊያ፣ ሐረር፣ይፋት እና ዳህላክ ደሴቶች ከዚህ ንጉስ ዘመን በፊት ስር የሰደደ ቢሆንም፣ በአፋር ፣ አርሲና ሲዳሞ መሰበክና መስፋፋት የጀመረው በዚህ ዘመን ነበር። አርጎባም በእስልምና ስር የወደቀው  በዚህ ዘመን ነው። የወላስማ ሥርወ መንግሥት በይፋት የተነሳው በ1285 በዚህ ጊዜ ነው፤  ቀስ ብሎም አዳዲሶቹን ክፍለ ሃገሮች፦  ፈተገርን፣ ዳዋሮን እና ባሌን በተጽዕኖው ስር ለማስገባት ቻለ።Hubert Jules Deschamps በትግራይ] ውስጥ የእስልምና ተከታዮች መሰባሰቢያ የሆነው ነጋሽ እየጎለመሰ ሄደ።

 የመንግስት ሽግግር 
በጥንቱ የኢትዮጵያ ነገስታት የነበረው ቋሚ ችግር፣  ስልጣንን የማወርስ ችግር ነበር።  ይግባ ጺዮን 5 ወንድ ልጆች ነበሯቸው  ግን ከ5ቱ የትኛው እንዲነግስ መወሰን ስላልቻሉ እያንዳንዱ ልጅ ለአንድ አመት እንዲነግስ እንዳረጉ ታሪክ ጻህፍት ይዘግባሉ ታደሰ ታምራት, Church and State in Ethiopia (1270 - 1527) (Oxford: Clarendon Press, 1972), p. 72 

 ማጣቀሻወች 

መደብ:የኢትዮጵያ ነገሥታት