ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ
[[ስዕል:EMcherera.jpg|thumb|520px|right| የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ ስፔክትረም (አይነቶች)]]
በ[[የብርሃን ፍጥነት|ብርሃን ፍጥነት]] የሚጓዙ [[ሞገድ|ሞገዶች]] '''ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ''' ይሰኛሉ። እያንዳንዳቸው ሞገዶች እርስ በርሳቸው [[ቀጤ ነክ]](ፐርፔንዲኩላር) የሆኑና በአንድ [[ቅድሚያ]] (ፌዝ) የሚርገበገቡ የ[[ኤሌክትሪክ መስክ]] እና የ[[መግነጢስ መስክ]] አላቸው። ሁለቱም መስኮች በተራቸው ሞገዶቹ ለሚጓዝበት አቅጣጫ ቀጤ ነክ ናቸው። 

የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ በሚኖረው የሞገድ [[ድግግሞሽ]] ይከፈላል። ከዝቅተኛ ድግግሞሽ ተነስቶ ወደ ከፍተኛ ድግግሞሽ ሲዘረዘር፣ በጣም ዝቅተኛው የኤሌክትሮመግንጢስ ጨረራ ድግግም የ[[ራዲዮ ሞገድ]] ሲሆን፣ ከዚያ [[ማይክሮዌቭ]]፣ [[ታህታይ ቀይ]]፣ በሰው ዓይን የሚታይ [[ብርሃን]]፣ [[ላዕላይ ወይንጸጅ]]፣ [[ኤክስ ሬይ]] ይልና ከሁሉ ከፍተኛ ድግግሞሽ ያለውን [[ጋማ ጨረር]]ን በመያዝ ይጠቀለላል። 

እነዚህ የብርሃን ወንድሞች  በተፈጥሯቸው ከብርሃን ጋር አንድ ቢሆኑም ፣ የሰው [[ዓይን]] ሊያያቸው ስለማይችል ብርሃን አይባሉም።  ሆኖም ግን አንድ አንድ እንስሳት እነዚህን ሞገዶች መመልከት ይችላላሉ። ለምሳሌ ታህታይ ቀይ የሚባለው የብርሃን ታናሽ ወንድም፣ ለሰዎች እንደ ሙቀት ሆኖ ይሳመላ። ለምሳሌ የፀሐይ መሞቅ ከምትተፋው የታህታይ ቀይ ጨረራ ይመነጫል። በበረሃ የሚንከላዎሱ እባቦች ይህን ሞገድ በአይናቸው መመልከት ስለሚችሉ፣ ሙቀት ያለውን ማንኛውንም ነገር በጭለማ ሳይቀር ማየት ይችላሉ።  ንቦች በተቃራኒ፣ የሰው ልጅ እማያየውን [[ላዕላይ ወይን ጠጅ]] ሞገድ በዓይናቸው ማየት ስለሚችሉ፣ አበቦች ለንቦች ከሰው ልጅ የተለየ መልክና መልዕክት ያስተላልፋሉ።  


የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ፣ ከሞገድነት ባሻገር የ[[እኑስ|እኑስነት]] ባህርይም ያሳያል። የጨረራው መሰረታዊ እኑስ [[ፎቶን]] ሲባል ለሞገዱ [[ጉልበት ተሸካሚ]] ነው። በአጠቃላይ መልኩ ማናቸውም የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ [[አቅም]] እና [[እንድርድሪት]] አለው፤ መኖር ብቻ ሳይሆን ይህ አቅምና እንድርድሪት ወደ [[ቁስ]] አካላት ሊሻገር ይችላል።

== የተፈጥሮ ህግጋት ጥናት (ፊዚክስ) ==
=== ኅልዮት ===

=== ጸባዮች ===
=== ሞገዳዊ ሞዴል ===
=== እኑሳዊ ሞዴል ===
=== የጉዞ ፍጥነት ===
== የሙቀት ጨረራ እና ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ የሙቀት አይነት ስለመሆኑ ==
== ኤሌክትሮመግነጢስ ስፔክትረም ==
[[Image:Light spectrum.svg|right|frame|'''ማውጫ:'''<br />
γ = [[ጋማ ጨረራ]]<br />
HX = ጠንካራ [[ኤክስ ሬይ]]s<br />
SX = ለስላሳ ኤክስር ሬይ<br />
EUV = ኃይለኛ [[ላዕላይ ወይንጸጅ]]<br />
NUV = ቅርብ ላዕላይ ወይንጸጅ<br />
[[ብርሃን|በዓይን የሚታይ ብርሃን]]<br />
NIR = ቅርብ [[ታህታይ ቀይ]]<br />
MIR = መካከለኛ ታህታይ ቀይ<br />
FIR = ሩቅ ታህታይ ቀይ<br />
<br />
'''[[ራዲዮ ሞገዶች]]:'''<br />
EHF = [[በጣም እጅግ ከፍተኛ ተደጋጋሚ]] (ማይክሮዌቭ)<br />
SHF = [[እጅግ ከፍተኛ ተደጋጋሚ]] (ማይክሮዌቭ)<br />
UHF = [[ልዩ ከፍተኛ ተደጋጋሚ]]<br />
VHF = [[በጣም ከፍተኛ ተደጋጋሚ]]<br />
HF = [[ከፍተኛ ተደጋጋሚ]]<br />
MF = [[መካከለኛ ተደጋጋሚ]]<br />
LF = [[ዝቅተኛ ተደጋጋሚ]]<br />
VLF = [[በጣም ዝቅተኛ ተደጋጋሚ]]<br />
VF = [[ድምጽ ተደጋጋሚ]]<br />
ULF = [[ልዩ ዝቅተኛ ተደጋጋሚ]]<br />
SLF = [[እጅግ ዝቅተኛ ተደጋጋሚ]]<br />
ELF = [[በጣም እጅግ ዝቅተኛ ተደጋጋሚ]]]]

=== ብርሃን ===
[[ብርሃን]]

=== ራዲዮ ሞገድ ===

== ሂሳባዊ ቀመር ==


== ዋቢ መጻሕፍት ==
<div class="references-small">
<!--See http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Footnotes for an explanation of how to generate footnotes using the <ref(erences/)> tags-->
<references/>
</div>
* {{cite book
 | last = Hecht | first = Eugene
 | title = Optics
 | edition = 4th
 | publisher = Pearson Education
 | year = 2001
 | isbn = 0-8053-8566-5
 }}
* {{cite book
 | last = Serway | first = Raymond A.
 | coauthors = Jewett, John W.
 | title = Physics for Scientists and Engineers
 | edition = 6th
 | publisher = Brooks Cole
 | year = 2004
 | isbn = 0-534-40842-7
 }}
* {{cite book
 | last = Tipler | first = Paul
 | title = Physics for Scientists and Engineers: Electricity, Magnetism, Light, and Elementary Modern Physics
 | edition = 5th
 | publisher = W. H. Freeman
 | year = 2004
 | isbn = 0-7167-0810-8
 }}
* {{cite book
| last = Reitz | first = John
 | coauthors =  Milford, Frederick; Christy, Robert
 | title = Foundations of Electromagnetic Theory
 | edition = 4th
 | publisher = Addison Wesley
 | year = 1992
 | isbn = 0-201-52624-7
 }}
* {{cite book
 | last = Jackson | first = John David
 | authorlink = J. D. Jackson
 | title = Classical Electrodynamics
 | edition = 3rd
 | publisher = John Wiley & Sons
 | year = 1999
 | isbn = 0-471-30932-X
 }}
* {{cite book
 | author=[[Allen Taflove]] and Susan C. Hagness
 | title=Computational Electrodynamics: The Finite-Difference Time-Domain Method, 3rd ed
 | publisher=Artech House Publishers
 | year=2005
 | isbn=1-58053-832-0
 }}

== የውጭ ማያያዣ ==
{{Wikisource|QST/December 1915/Pictured Electromagnetic Waves|Pictured Electro-Magnetic Waves}}
* [http://www.lightandmatter.com/html_books/0sn/ch11/ch11.html Electromagnetism] {{Wayback|url=http://www.lightandmatter.com/html_books/0sn/ch11/ch11.html |date=20110603233123 }} - a chapter from an online textbook
* [http://www.cvel.clemson.edu/emc/tutorials/Radiation/EM_Radiation.html Electromagnetic Radiation] {{Wayback|url=http://www.cvel.clemson.edu/emc/tutorials/Radiation/EM_Radiation.html |date=20171119042830 }} - an introduction for electrical engineers
* [http://www.physnet.org/modules/pdf_modules/m210.pdf '' Electromagnetic Waves from Maxwell's Equations ''] on [http://www.physnet.org Project PHYSNET].
* [http://www.hydrogenlab.de/elektronium/HTML/einleitung_hauptseite_uk.html Radiation of atoms? e-m wave, Polarisation, ...] {{Wayback|url=http://www.hydrogenlab.de/elektronium/HTML/einleitung_hauptseite_uk.html |date=20100417023635 }}
* [http://scripts.mit.edu/~raskar/lightfields/index.php?title=An_Introduction_to_The_Wigner_Distribution_in_Geometric_Optics An Introduction to The Wigner Distribution in Geometric Optics]

[[መደብ:ብርሃን| ]]
[[መደብ:ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ|*]]
[[መደብ:የተፈጥሮ ህግጋት ጥናት]]
በብርሃን ፍጥነት የሚጓዙ ሞገዶች ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ ይሰኛሉ። እያንዳንዳቸው ሞገዶች እርስ በርሳቸው ቀጤ ነክ(ፐርፔንዲኩላር) የሆኑና በአንድ ቅድሚያ (ፌዝ) የሚርገበገቡ የኤሌክትሪክ መስክ እና የመግነጢስ መስክ አላቸው። ሁለቱም መስኮች በተራቸው ሞገዶቹ ለሚጓዝበት አቅጣጫ ቀጤ ነክ ናቸው። 

የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ በሚኖረው የሞገድ ድግግሞሽ ይከፈላል። ከዝቅተኛ ድግግሞሽ ተነስቶ ወደ ከፍተኛ ድግግሞሽ ሲዘረዘር፣ በጣም ዝቅተኛው የኤሌክትሮመግንጢስ ጨረራ ድግግም የራዲዮ ሞገድ ሲሆን፣ ከዚያ ማይክሮዌቭ፣ ታህታይ ቀይ፣ በሰው ዓይን የሚታይ ብርሃን፣ ላዕላይ ወይንጸጅ፣ ኤክስ ሬይ ይልና ከሁሉ ከፍተኛ ድግግሞሽ ያለውን ጋማ ጨረርን በመያዝ ይጠቀለላል። 

እነዚህ የብርሃን ወንድሞች  በተፈጥሯቸው ከብርሃን ጋር አንድ ቢሆኑም ፣ የሰው ዓይን ሊያያቸው ስለማይችል ብርሃን አይባሉም።  ሆኖም ግን አንድ አንድ እንስሳት እነዚህን ሞገዶች መመልከት ይችላላሉ። ለምሳሌ ታህታይ ቀይ የሚባለው የብርሃን ታናሽ ወንድም፣ ለሰዎች እንደ ሙቀት ሆኖ ይሳመላ። ለምሳሌ የፀሐይ መሞቅ ከምትተፋው የታህታይ ቀይ ጨረራ ይመነጫል። በበረሃ የሚንከላዎሱ እባቦች ይህን ሞገድ በአይናቸው መመልከት ስለሚችሉ፣ ሙቀት ያለውን ማንኛውንም ነገር በጭለማ ሳይቀር ማየት ይችላሉ።  ንቦች በተቃራኒ፣ የሰው ልጅ እማያየውን ላዕላይ ወይን ጠጅ ሞገድ በዓይናቸው ማየት ስለሚችሉ፣ አበቦች ለንቦች ከሰው ልጅ የተለየ መልክና መልዕክት ያስተላልፋሉ።  

የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ፣ ከሞገድነት ባሻገር የእኑስነት ባህርይም ያሳያል። የጨረራው መሰረታዊ እኑስ ፎቶን ሲባል ለሞገዱ ጉልበት ተሸካሚ ነው። በአጠቃላይ መልኩ ማናቸውም የኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ አቅም እና እንድርድሪት አለው፤ መኖር ብቻ ሳይሆን ይህ አቅምና እንድርድሪት ወደ ቁስ አካላት ሊሻገር ይችላል።

 የተፈጥሮ ህግጋት ጥናት (ፊዚክስ) 
 ኅልዮት 

 ጸባዮች 
 ሞገዳዊ ሞዴል 
 እኑሳዊ ሞዴል 
 የጉዞ ፍጥነት 
 የሙቀት ጨረራ እና ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ የሙቀት አይነት ስለመሆኑ 
 ኤሌክትሮመግነጢስ ስፔክትረም 
right|frame|ማውጫ:
γ = ጋማ ጨረራ
HX = ጠንካራ ኤክስ ሬይs
SX = ለስላሳ ኤክስር ሬይ
EUV = ኃይለኛ ላዕላይ ወይንጸጅ
NUV = ቅርብ ላዕላይ ወይንጸጅ
በዓይን የሚታይ ብርሃን
NIR = ቅርብ ታህታይ ቀይ
MIR = መካከለኛ ታህታይ ቀይ
FIR = ሩቅ ታህታይ ቀይ

ራዲዮ ሞገዶች:
EHF = በጣም እጅግ ከፍተኛ ተደጋጋሚ (ማይክሮዌቭ)
SHF = እጅግ ከፍተኛ ተደጋጋሚ (ማይክሮዌቭ)
UHF = ልዩ ከፍተኛ ተደጋጋሚ
VHF = በጣም ከፍተኛ ተደጋጋሚ
HF = ከፍተኛ ተደጋጋሚ
MF = መካከለኛ ተደጋጋሚ
LF = ዝቅተኛ ተደጋጋሚ
VLF = በጣም ዝቅተኛ ተደጋጋሚ
VF = ድምጽ ተደጋጋሚ
ULF = ልዩ ዝቅተኛ ተደጋጋሚ
SLF = እጅግ ዝቅተኛ ተደጋጋሚ
ELF = በጣም እጅግ ዝቅተኛ ተደጋጋሚ

 ብርሃን 
ብርሃን

 ራዲዮ ሞገድ 

 ሂሳባዊ ቀመር 

 ዋቢ መጻሕፍት 

 
 
 
 
 
 

 የውጭ ማያያዣ 

 Electromagnetism  - a chapter from an online textbook
 Electromagnetic Radiation  - an introduction for electrical engineers
  Electromagnetic Waves from Maxwell's Equations  on Project PHYSNET.
 Radiation of atoms? e-m wave, Polarisation, ... 
 An Introduction to The Wigner Distribution in Geometric Optics

 
*
መደብ:የተፈጥሮ ህግጋት ጥናት