ሊትዌኒያ
{{የሀገር መረጃ|
ስም = ሊትዌኒያ|
ሙሉ_ስም =  Lietuvos Respublika<br /> የሊትዌኒያ ሪፐብሊከ|
ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Lithuania.svg|
ማኅተም_ሥዕል = Coat of Arms of Lithuania.svg|
ካርታ_ሥዕል = Lithuania in its region.svg|
መዝሙር = ''Tautiška giesmė''<br> "ብሔራዊ መንፈሳዊ መዝሙር"<br><br><center>[[File:Tautiška giesme instrumental.oga]]</center>|
ዋና_ከተማ = [[ቪልኒውስ]]|
ብሔራዊ_ቋንቋ = [[ሊትዌንኛ]]|
የመሪዎች_ማዕረግ = [[ፕሬዚዳንት]] <br /> ጠቅላይ ሚኒስትር|
የመሪዎች_ስም = [[ጊታናስ ናውሴዳ]] <br /> [[ኢንግሪዳ ሲሞኒቴ]]|
ታሪካዊ_ቀናት = [[መጋቢት 2]] ቀን [[1982]]<br />(March 11, 1990 እ.ኤ.አ.)|
ታሪካዊ_ክስተቶች = ነፃነት ተመልሷል|
የመሬት_ስፋት = 65,300|
የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 132|
ውሀ_ከመቶ = 1.35|
የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 2,821,674|
የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2017 እ.ኤ.አ.|
የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 137|
የገንዘብ_ስም = ዩሮ (€)|
ሰዓት_ክልል = +2|
የስልክ_መግቢያ = +370|
ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .lt
}}
'''ሊትዌኒያ''' በአውሮፓ የባልቲክ ክልል ውስጥ ያለ አገር ነው።[ሀ] ከሶስቱ የባልቲክ ግዛቶች አንዱ ሲሆን በባልቲክ ባህር ምስራቃዊ ዳርቻ ላይ ትገኛለች። በሰሜን ከላትቪያ፣ በምስራቅና በደቡብ ከቤላሩስ፣ በደቡብ ከፖላንድ፣ በደቡብ ምዕራብ ሩሲያን፣ [ለ] በምዕራብ ከስዊድን ጋር ያዋስናል። ሊትዌኒያ 65,300 ኪሜ2 (25,200 ስኩዌር ማይል) ስፋት ይሸፍናል፣ 2.86 ሚሊዮን ሕዝብ ይኖሮታል። ዋና ከተማዋ እና ትልቁ ከተማ ቪልኒየስ ነው; ሌሎች ዋና ዋና ከተሞች ካውናስ፣ ክላይፔዳ፣ Šiauliai እና Panevėžys ናቸው። ሊትዌኒያውያን የባልቶች ብሄረሰብ ቋንቋ ቡድን አባል ናቸው እና ከጥቂቶቹ ባልቲክኛ ቋንቋዎች ውስጥ አንዱ የሆነውን እና በሰፊው የሚነገሩትን የሊትዌኒያ ቋንቋ ይናገራሉ።

ለብዙ ሺህ ዓመታት የባልቲክ ባህር ደቡብ ምስራቅ የባህር ዳርቻዎች በተለያዩ የባልቲክ ጎሳዎች ይኖሩ ነበር። እ.ኤ.አ. [19] እ.ኤ.አ. በ 1386 ግራንድ ዱቺ ከፖላንድ መንግሥት ዘውድ ጋር የግል ህብረት ፈጠረ ። ሁለቱ ግዛቶች በ1569 ወደ ሁለት ኮንፌደራል የፖላንድ-ሊቱዌኒያ ኮመንዌልዝ አንድ ሆነዋል፣ ይህም በአውሮፓ ውስጥ ካሉት ትላልቅ እና በጣም የበለጸጉ መንግስታት አንዱ ነው። በ 1772 እና 1795 መካከል ጎረቤት ሀገራት ቀስ በቀስ እስኪፈርሱ ድረስ ፣የሩሲያ ኢምፓየር አብዛኛው የሊትዌኒያ ግዛት እስከሚይዝ ድረስ የኮመንዌልዝ ህብረት ከሁለት መቶ ዓመታት በላይ ቆይቷል። በአንደኛው የዓለም ጦርነት ማብቂያ ላይ ሊትዌኒያ በ 1918 ነፃነቷን አወጀች ፣ የሊትዌኒያ ዘመናዊ ሪፐብሊክ መሰረተች። በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ሊትዌኒያ በሶቪየት ኅብረት ከዚያም በናዚ ጀርመን ተይዛለች፣ በ1944 በሶቪየቶች እንደገና ከመያዙ በፊት የሊቱዌኒያ ጦር የሶቪየት ወረራ እስከ 1950ዎቹ መጀመሪያ ድረስ ዘልቋል። እ.ኤ.አ. መጋቢት 11 ቀን 1990 የሶቪየት ህብረት መደበኛ ከመበታተኑ ከአንድ አመት በፊት ሊትዌኒያ ነፃነቷን መመለስ ስታወጅ የመጀመሪያዋ የሶቪየት ሪፐብሊክ ሆናለች።[20]

ሊትዌኒያ ከፍተኛ ገቢ ያላት ፣የላቀ ኢኮኖሚ ያላት ፣በሰው ልጅ ልማት ማውጫ 35ኛ ደረጃ ላይ ያለች ሀገር ነች። ሊትዌኒያ የአውሮፓ ህብረት ፣ የአውሮፓ ምክር ቤት ፣ የዩሮ ዞን ፣ የኖርዲክ ኢንቨስትመንት ባንክ ፣ የሼንገን ስምምነት ፣ ኔቶ እና OECD አባል ነች። እንዲሁም በኖርዲክ-ባልቲክ ስምንት (NB8) ክልላዊ የትብብር ቅርፀት ይሳተፋል።

{{በአውሮፓ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}}
{{መዋቅር-መልክዐምድር}}

[[መደብ:ሊትዌኒያ]]
ሊትዌኒያ በአውሮፓ የባልቲክ ክልል ውስጥ ያለ አገር ነው።[ሀ] ከሶስቱ የባልቲክ ግዛቶች አንዱ ሲሆን በባልቲክ ባህር ምስራቃዊ ዳርቻ ላይ ትገኛለች። በሰሜን ከላትቪያ፣ በምስራቅና በደቡብ ከቤላሩስ፣ በደቡብ ከፖላንድ፣ በደቡብ ምዕራብ ሩሲያን፣ [ለ] በምዕራብ ከስዊድን ጋር ያዋስናል። ሊትዌኒያ 65,300 ኪሜ2 (25,200 ስኩዌር ማይል) ስፋት ይሸፍናል፣ 2.86 ሚሊዮን ሕዝብ ይኖሮታል። ዋና ከተማዋ እና ትልቁ ከተማ ቪልኒየስ ነው; ሌሎች ዋና ዋና ከተሞች ካውናስ፣ ክላይፔዳ፣ Šiauliai እና Panevėžys ናቸው። ሊትዌኒያውያን የባልቶች ብሄረሰብ ቋንቋ ቡድን አባል ናቸው እና ከጥቂቶቹ ባልቲክኛ ቋንቋዎች ውስጥ አንዱ የሆነውን እና በሰፊው የሚነገሩትን የሊትዌኒያ ቋንቋ ይናገራሉ።

ለብዙ ሺህ ዓመታት የባልቲክ ባህር ደቡብ ምስራቅ የባህር ዳርቻዎች በተለያዩ የባልቲክ ጎሳዎች ይኖሩ ነበር። እ.ኤ.አ. [19] እ.ኤ.አ. በ 1386 ግራንድ ዱቺ ከፖላንድ መንግሥት ዘውድ ጋር የግል ህብረት ፈጠረ ። ሁለቱ ግዛቶች በ1569 ወደ ሁለት ኮንፌደራል የፖላንድ-ሊቱዌኒያ ኮመንዌልዝ አንድ ሆነዋል፣ ይህም በአውሮፓ ውስጥ ካሉት ትላልቅ እና በጣም የበለጸጉ መንግስታት አንዱ ነው። በ 1772 እና 1795 መካከል ጎረቤት ሀገራት ቀስ በቀስ እስኪፈርሱ ድረስ ፣የሩሲያ ኢምፓየር አብዛኛው የሊትዌኒያ ግዛት እስከሚይዝ ድረስ የኮመንዌልዝ ህብረት ከሁለት መቶ ዓመታት በላይ ቆይቷል። በአንደኛው የዓለም ጦርነት ማብቂያ ላይ ሊትዌኒያ በ 1918 ነፃነቷን አወጀች ፣ የሊትዌኒያ ዘመናዊ ሪፐብሊክ መሰረተች። በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ሊትዌኒያ በሶቪየት ኅብረት ከዚያም በናዚ ጀርመን ተይዛለች፣ በ1944 በሶቪየቶች እንደገና ከመያዙ በፊት የሊቱዌኒያ ጦር የሶቪየት ወረራ እስከ 1950ዎቹ መጀመሪያ ድረስ ዘልቋል። እ.ኤ.አ. መጋቢት 11 ቀን 1990 የሶቪየት ህብረት መደበኛ ከመበታተኑ ከአንድ አመት በፊት ሊትዌኒያ ነፃነቷን መመለስ ስታወጅ የመጀመሪያዋ የሶቪየት ሪፐብሊክ ሆናለች።[20]

ሊትዌኒያ ከፍተኛ ገቢ ያላት ፣የላቀ ኢኮኖሚ ያላት ፣በሰው ልጅ ልማት ማውጫ 35ኛ ደረጃ ላይ ያለች ሀገር ነች። ሊትዌኒያ የአውሮፓ ህብረት ፣ የአውሮፓ ምክር ቤት ፣ የዩሮ ዞን ፣ የኖርዲክ ኢንቨስትመንት ባንክ ፣ የሼንገን ስምምነት ፣ ኔቶ እና OECD አባል ነች። እንዲሁም በኖርዲክ-ባልቲክ ስምንት (NB8) ክልላዊ የትብብር ቅርፀት ይሳተፋል።

መደብ:ሊትዌኒያ