ጻላጊኛ
[[ስዕል:Cherokee Syllabary.svg|370px|thumb|ጻላጊኛ ፊደል ካርታ]]

'''ጻላጊኛ''' (ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ /ጻላጊ ጋዎኒሂስዲ/) በ[[ጻላጊ]] ብሔር የሚነገር በተለይ በ[[አሜሪካ]] [[ኖርዝ ካሮላይና]] እና [[ኦክላሆማ]] ክፍላገራት የሚሰማ ቋንቋ ነው።  [[የኢሮኳዊ ቋንቋዎች ቤትሠብ]] አባል ነው። 

በራሱ [[ጻላጊኛ ፊደል]] ይጻፋል። ይህ ፊደል [[ሰኰያ]] በተባለ የጻላጊ ሊቅ በ[[1817]] ዓም. ግድም ተፈጠረ።

በጻላጊኛ የምላስ ውልብልቢት በታችኛ ጥርስ ግርጌ ይቀመጣል እንጂ እንደ አማርኛ በላይኛ ጥርስ አይደለም።

«ትላ፣ ትሌ፣ ትሊ፣ ትሎ፣ ትሉ፣ ትለን» የሚሉ ፊደላት ደግሞ እንደ «ህላ፣ ህሌ...»፣ «ቅላ፣ ቅሌ...»፣ «ጥላ፣ ጥሌ» ወዘተ. ያሰማሉ።

«ጻ፣ ጼ...» ወዘተ. ደግሞ እንደ «ጃ፣ ጄ...»፣ «ቻ፣ ቼ...» ያሰማሉ።   ምሳሌ፦ ᏣᎳᎩ  /ጻላጊ/፣ /ጃላጊ/፣ /ቻላጊ/...። 

«ህ»፣ «ዕ»፣ «እ» የሚሉ ድምጾች ብዙ ጊዜ በጽሕፈት ባይጻፉም በአጠራር በሰፊ ይጨመራሉ። 

==ምሳሌ==
{| class="wikitable"
| style="background:#fff;"| ᏣᎳᎩ: '''ᏂᎦᏓ ᎠᏂᏴᏫ ᏂᎨᎫᏓᎸᎾ ᎠᎴ ᎤᏂᏠᏱ ᎤᎾᏕᎿ ᏚᏳᎧᏛ ᎨᏒᎢ. ᎨᏥᏁᎳ ᎤᎾᏓᏅᏖᏗ ᎠᎴ ᎤᏃᏟᏍᏗ ᎠᎴ ᏌᏊ ᎨᏒ ᏧᏂᎸᏫᏍᏓᏁᏗ ᎠᎾᏟᏅᏢ ᎠᏓᏅᏙ ᎬᏗ.'''<ref name="Omniglot">{{cite web |url=http://www.omniglot.com/writing/cherokee.htm |title=Cherokee syllabary |accessdate=May 14, 2009 |date=1998–2009 }}</ref>
|-
| style="background:#ddd;" | ጻላጊኛ፦ ''ኒጋዳ አኒየንዊ ኒጌጉዳዕለና አሌ ኡኒህሎዪ ኡናዴህና ዱዩክደን ጌሰንኢ። ጌጂኔላ ኡናዳነንቴህዲ አሌ ኡኖህሊስዲ አሌ ሳግዉ ጌሰን ጁኒለንዊስዳኔዲ አናህልዲነንድለን አዳነንዶ ገንህዲ።''<ref name="Omniglot"/>
|-
| አማርኛ፦ ''የሰው ልጅ ሁሉ ሲወለድ ነጻና በክብርና በመብትም እኩልነት ያለው ነው። የተፈጥሮ ማስተዋልና ሕሊና ስላለው አንዱ ሌላውን በወንድማማችነት መንፈስ መመልከት ይገባዋል።'' (--አንቀጽ ፩ ከ[[«የሰብዓዊ መብት አቀፋዊ መግለጽ»]])''<ref name="Omniglot"/>
|}

==ደግሞ ይዩ==
*[[wikt:Wiktionary:ኢሮኳዊ ልሳናት ሷዴሽ|ኢሮኳዊ ልሳናት ሷዴሽ]] በዊኪ-መዝገበ-ቃላት ላይ

{{መዋቅር-ቋንቋ}}

[[መደብ:ቋንቋዎች]]
[[መደብ:የስሜን አሜሪካ ኗሪ ብሔሮች]]
ጻላጊኛ (ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ /ጻላጊ ጋዎኒሂስዲ/) በጻላጊ ብሔር የሚነገር በተለይ በአሜሪካ ኖርዝ ካሮላይና እና ኦክላሆማ ክፍላገራት የሚሰማ ቋንቋ ነው።  የኢሮኳዊ ቋንቋዎች ቤትሠብ አባል ነው። 

በራሱ ጻላጊኛ ፊደል ይጻፋል። ይህ ፊደል ሰኰያ በተባለ የጻላጊ ሊቅ በ1817 ዓም. ግድም ተፈጠረ።

በጻላጊኛ የምላስ ውልብልቢት በታችኛ ጥርስ ግርጌ ይቀመጣል እንጂ እንደ አማርኛ በላይኛ ጥርስ አይደለም።

«ትላ፣ ትሌ፣ ትሊ፣ ትሎ፣ ትሉ፣ ትለን» የሚሉ ፊደላት ደግሞ እንደ «ህላ፣ ህሌ...»፣ «ቅላ፣ ቅሌ...»፣ «ጥላ፣ ጥሌ» ወዘተ. ያሰማሉ።

«ጻ፣ ጼ...» ወዘተ. ደግሞ እንደ «ጃ፣ ጄ...»፣ «ቻ፣ ቼ...» ያሰማሉ።   ምሳሌ፦ ᏣᎳᎩ  /ጻላጊ/፣ /ጃላጊ/፣ /ቻላጊ/...። 

«ህ»፣ «ዕ»፣ «እ» የሚሉ ድምጾች ብዙ ጊዜ በጽሕፈት ባይጻፉም በአጠራር በሰፊ ይጨመራሉ። 

ምሳሌ
 ᏣᎳᎩ: ᏂᎦᏓ ᎠᏂᏴᏫ ᏂᎨᎫᏓᎸᎾ ᎠᎴ ᎤᏂᏠᏱ ᎤᎾᏕᎿ ᏚᏳᎧᏛ ᎨᏒᎢ. ᎨᏥᏁᎳ ᎤᎾᏓᏅᏖᏗ ᎠᎴ ᎤᏃᏟᏍᏗ ᎠᎴ ᏌᏊ ᎨᏒ ᏧᏂᎸᏫᏍᏓᏁᏗ ᎠᎾᏟᏅᏢ ᎠᏓᏅᏙ ᎬᏗ. ጻላጊኛ፦ ኒጋዳ አኒየንዊ ኒጌጉዳዕለና አሌ ኡኒህሎዪ ኡናዴህና ዱዩክደን ጌሰንኢ። ጌጂኔላ ኡናዳነንቴህዲ አሌ ኡኖህሊስዲ አሌ ሳግዉ ጌሰን ጁኒለንዊስዳኔዲ አናህልዲነንድለን አዳነንዶ ገንህዲ። አማርኛ፦ የሰው ልጅ ሁሉ ሲወለድ ነጻና በክብርና በመብትም እኩልነት ያለው ነው። የተፈጥሮ ማስተዋልና ሕሊና ስላለው አንዱ ሌላውን በወንድማማችነት መንፈስ መመልከት ይገባዋል። (--አንቀጽ ፩ ከ«የሰብዓዊ መብት አቀፋዊ መግለጽ»)''

ደግሞ ይዩ
ኢሮኳዊ ልሳናት ሷዴሽ በዊኪ-መዝገበ-ቃላት ላይ

መደብ:ቋንቋዎች
መደብ:የስሜን አሜሪካ ኗሪ ብሔሮች