ኢዲን-ዳጋን
[[ስዕል:Hymn Iddin-Dagan Louvre AO8864.jpg|200px|thumbnail|የኢዲን-ዳጋን መዝሙር (ሸክላ)]]
'''ኢዲን-ዳጋን'''  ከ1862 እስከ 1850 ዓክልበ. ግድም ድረስ ([[ኡልትራ አጭር አቆጣጠር]]) ከ[[ኢሲን]] ሥርወ መንግሥት የ[[ሱመር]] ንጉሥ ነበር።  ማዕረጉ በይፋ «የ[[ኡር]]፣ የሱመርና የ[[አካድ]] ንጉሥ» ነበረ።

የ''[[ሱመር ነገሥታት ዝርዝር]]''  ኢዲን-ዳጋን ለ፳፩ ዓመታት እንደ ገዛ ሲለን፣ ፲፫ የዓመት ስሞች ብቻ ለእርሱ ይታወቃሉ። ፪ኛው ዓመት «የኢዲን-ዳጋን ሴት ልጅ ማቱምኒያቱም የ[[አንሻን]]ን ንጉሥ ያገባችበት ዓመት» ተባለ። ከዚህ በቀር፣ የዓመት ስሞቹ ለአረመኔ ጣኦታቱ ሥርዓት ጌጣጌጥ ወይም ሕንጻዎች ስለ መሥራቱ ናቸው እንጂ ምንም ዘመቻ ወይም ፖለቲካዊ ጉዳይ አይዘግቡም። <ref>[http://cdli.ucla.edu/tools/yearnames/HTML/T8K3.htm የኢዲን-ዳጋን ዓመት ስሞች]</ref> በዚህ ዘመን አለቆቹ በቅንጦት እንደ ኖሩ ይሆናል። 

ኢዲን-ዳጋን ከ[[አሞራውያን]] ዘር ቢሆንም አሞራውያን ሱመርን ከማስቸግር አልቀሩም። በአንድ ጽላት ቅጂ ዘንድ፣ የኢዲን-ዳጋን ሻለቃ ሲን-ኢላት ከአሞራውያን ነገድ ጋር በ[[ካኩላቱም]] ዙሪያ ተዋጋ። የአሞራውያን አለቃ ምናልባት [[ሳሚዩም]] ነበረ፤ ልጁም [[ጉንጉኑም]] በኋላ (1844 ዓክልበ. ግድም) በ[[ላርሳ]] ነጻነት አዋጀ። የኢዲን-ዳጋን ሥልጣን በ[[ኒፑር]] ላይ ደግሞ ለጊዜው እንደ ጠፋ ይቻላል። በኋላ ዘመን የኢሲን ንጉሥ [[ኤንሊል-ባኒ]] እንደ ዘገበው፣ ኢዲን-ዳጋን ፪ የጣኦት ሐውልቶች ሠርቶ ወደ ኒፑር ግን ሊያስገባቸው አልቻለም፤ ሐውልቶቹም እስከ ኤንሊል-ባኒ ዘመን ድረስ በኢሲን ቆዩ።  እንዲሁም የኢዲን-ዳጋን ልጅና ተከታይ [[እሽመ-ዳጋን (ኢሲን)|እሽመ-ዳጋን]] ኒፑርን ወደ ኢሲን ግዛት እንደ መለሠው ይባላል።<ref>[http://cdli.ucla.edu/staff/fitz/dissertation.pdf የላርሳ ንገሥታት] {{Wayback|url=http://cdli.ucla.edu/staff/fitz/dissertation.pdf |date=20121021114934 }} pp. 32-34 {{en}}</ref>

ሌላ ጽላት እንደ አረምኔ እምነታቸው ንጉሥ ኢዲን-ዳጋን በሰዶማዊ ሠልፍ እንደ ታየ ይናገራል።<ref>[http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.2.5.3.1&display=Crit&charenc=gcirc&lineid=t2531.p9#t2531.p9 የኢዲን-ዳጋን አረመኔ ሥነ ሥርዓት]</ref> እስከምናውቅ ድረስ ይሄ  በታሪክ መጀመርያው በአንዱ መንግሥት የተደገፈው ሰዶማዊ ሠልፍ የተከሠተበት ጊዜ ይመስላል።   

{{S-start}}
{{S-bef | before=[[ሹ-ኢሊሹ]]}}
{{S-ttl | title=የ[[ኢሲን]]ና የ[[ሱመር]] ንጉሥ | years=1862-1850 ዓክልበ. ግድም}}
{{S-aft | after=[[እሽመ-ዳጋን (ኢሲን)|እሽመ-ዳጋን]]}}
{{End}}

<references/>

[[መደብ:የኢሲን ነገሥታት]]
ኢዲን-ዳጋን  ከ1862 እስከ 1850 ዓክልበ. ግድም ድረስ (ኡልትራ አጭር አቆጣጠር) ከኢሲን ሥርወ መንግሥት የሱመር ንጉሥ ነበር።  ማዕረጉ በይፋ «የኡር፣ የሱመርና የአካድ ንጉሥ» ነበረ።

የሱመር ነገሥታት ዝርዝር  ኢዲን-ዳጋን ለ፳፩ ዓመታት እንደ ገዛ ሲለን፣ ፲፫ የዓመት ስሞች ብቻ ለእርሱ ይታወቃሉ። ፪ኛው ዓመት «የኢዲን-ዳጋን ሴት ልጅ ማቱምኒያቱም የአንሻንን ንጉሥ ያገባችበት ዓመት» ተባለ። ከዚህ በቀር፣ የዓመት ስሞቹ ለአረመኔ ጣኦታቱ ሥርዓት ጌጣጌጥ ወይም ሕንጻዎች ስለ መሥራቱ ናቸው እንጂ ምንም ዘመቻ ወይም ፖለቲካዊ ጉዳይ አይዘግቡም። የኢዲን-ዳጋን ዓመት ስሞች በዚህ ዘመን አለቆቹ በቅንጦት እንደ ኖሩ ይሆናል። 

ኢዲን-ዳጋን ከአሞራውያን ዘር ቢሆንም አሞራውያን ሱመርን ከማስቸግር አልቀሩም። በአንድ ጽላት ቅጂ ዘንድ፣ የኢዲን-ዳጋን ሻለቃ ሲን-ኢላት ከአሞራውያን ነገድ ጋር በካኩላቱም ዙሪያ ተዋጋ። የአሞራውያን አለቃ ምናልባት ሳሚዩም ነበረ፤ ልጁም ጉንጉኑም በኋላ (1844 ዓክልበ. ግድም) በላርሳ ነጻነት አዋጀ። የኢዲን-ዳጋን ሥልጣን በኒፑር ላይ ደግሞ ለጊዜው እንደ ጠፋ ይቻላል። በኋላ ዘመን የኢሲን ንጉሥ ኤንሊል-ባኒ እንደ ዘገበው፣ ኢዲን-ዳጋን ፪ የጣኦት ሐውልቶች ሠርቶ ወደ ኒፑር ግን ሊያስገባቸው አልቻለም፤ ሐውልቶቹም እስከ ኤንሊል-ባኒ ዘመን ድረስ በኢሲን ቆዩ።  እንዲሁም የኢዲን-ዳጋን ልጅና ተከታይ እሽመ-ዳጋን ኒፑርን ወደ ኢሲን ግዛት እንደ መለሠው ይባላል።የላርሳ ንገሥታት  pp. 32-34 

ሌላ ጽላት እንደ አረምኔ እምነታቸው ንጉሥ ኢዲን-ዳጋን በሰዶማዊ ሠልፍ እንደ ታየ ይናገራል።የኢዲን-ዳጋን አረመኔ ሥነ ሥርዓት እስከምናውቅ ድረስ ይሄ  በታሪክ መጀመርያው በአንዱ መንግሥት የተደገፈው ሰዶማዊ ሠልፍ የተከሠተበት ጊዜ ይመስላል።   

መደብ:የኢሲን ነገሥታት