ዲምቱ
{{የቦታ መረጃ
| ስም          = ዲምቱ
| ስዕል          =Dimtu (Wolaita) Town.jpg
| ክፍፍል_ዓይነት = አገር
| ስዕል                
| ክፍፍል_ስም = {{flag|ኢትዮጵያ}}
| ክፍፍል_ስም2 = [[ደቡብ ኢትዮጵያ ክልላዊ መንግስት]]
| ክፍፍል_ዓይነት2 = ክልል
| ክፍፍል_ስም3 = [[ዎላይታ]]
| ክፍፍል_ዓይነት3 = ዞን
| ክፍፍል_ስም4 = [[ድጉና ፋንጎ]]
| ክፍፍል_ዓይነት4 = [[ወረዳ]]
   | ቦታ_ጠቅላላ = 
   | ከፍታ     = 1,400 ሜ.
   | ካርታ_አገር       = ኢትዮጵያ
   | ካርታ_መግለጫ = የዲምቱ ፡ አቀማመጥ ፡ በኢትዮጵያ ፡ ውስጥ
   | lat_deg       = 6
   | lat_min       = 55
   | north_south   = N
   | lon_deg       = 38
   | lon_min       = 07
   | east_west     = E
|ቦታ_ዓይነት=ከተማ
|ኗሪ_ስም=
|መሪ_ማዕረግ=ካንቲባ
|መሪ_ስም= ኢዩኤል ሞላ
}}

'''ዲምቱ''' ወይም '''ወላይታ ዲምቱ ከተማ''' [[ደቡብ ኢትዮጵያ ክልላዊ መንግስት]]፣ በ[[ዎላይታ]] የሚትገኝ ከተማ አስተዳደር ናት። ከተማዋ ከዚህ ቀደም በነበረው አወቃቀር [[ዳሞት ወይዴ|በዳሞት ወይዴ]] ወረዳ ስር የነበረች ቢሆንም፣ አሁን ግን [[ድጉና ፋንጎ|በድጉና ፋንጎ]] ወረዳ ስር ትገኛለች።<ref>{{cite web|title=Admirative Map of SNNPR|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/21_adm_snp_081517_a0.pdf|website=Reliefweb.int/|accessdate=6 October 2020}}</ref>

== ታሪክ ==
[[ዴቪድ ቡክሰን]] የተባለ ጻሓፊ፥ ዲምቱ በ[[ብላቴ ወንዝ]] አካባቢ የሚገኝ የገበያ ስም እንደሆነ ጽፎ ነበር።<ref>{{cite book|last1=David|first1=Buxton|title=David Roden Buxton|publisher=David Roden Buxton|pages=66}}</ref> አንዳንድ አፈታሪኮች እንደምጠቁሙት ከሆነ ገበያው ስያሜውን ያገኘው ከከተማዋ የሚወጣ ትንሽ ንጹህ ወንዝ ከ[[ብላቴ ወንዝ]] ጋር በሚገናኙበት ገበያው ይቆም ስለነበረ ነው። ይህን መገናኘት በ[[ወላይትኛ]] ዳንቷ እያሉ ይጠሩትም ነበር፤ መገናኛ ማለት ነውና። ከጊዜና ከቃሉ አጠራር ዘዬ ጋር ተያይዞ የአሁኑን ስያሜ ይዞ ለከተማውም ስም ሆኖ አረፈው ይባላል። ዲምቱ በ[[ዎላይታ]] ውስጥ ከ[[ሶዶ|ዎላይታ ሶዶ]] ቀጥሎ እጅግ ረጅም ዕድሜ ያስቆጠረች ከተማ ናት። ከተማዋ [[አዲስ አበባ|ከአዲስ አበባ]] በስተደቡብ ምዕራብ 333 [[ኪሎ ሜትር]] ርቃ የሚትገኝ ሲሆን፥ ከዞኑ ዋና ከተማ [[ሶዶ]] ደግሞ በ68 [[ኪሎ ሜትር]] ርቀት በስተምሥራቅ በኩል ትገኛለች። ከተማዋ በስተምሥራቅ በብላቴ ወንዝ የሚትዋሰን ሲሆን ውንዙ [[ሲዳማ|ከሲዳማ ክልል]] እና [[ኦሮሚያ|ከኦሮሚያ ክልል]] በተመሳሳይ ሁኔታ ያገናኛታል።

== ዋቢ ==
<references />
[[መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች]]
[[መደብ:የወላይታ ከተሞች]]
ዲምቱ ወይም ወላይታ ዲምቱ ከተማ ደቡብ ኢትዮጵያ ክልላዊ መንግስት፣ በዎላይታ የሚትገኝ ከተማ አስተዳደር ናት። ከተማዋ ከዚህ ቀደም በነበረው አወቃቀር በዳሞት ወይዴ ወረዳ ስር የነበረች ቢሆንም፣ አሁን ግን በድጉና ፋንጎ ወረዳ ስር ትገኛለች።

 ታሪክ 
ዴቪድ ቡክሰን የተባለ ጻሓፊ፥ ዲምቱ በብላቴ ወንዝ አካባቢ የሚገኝ የገበያ ስም እንደሆነ ጽፎ ነበር። አንዳንድ አፈታሪኮች እንደምጠቁሙት ከሆነ ገበያው ስያሜውን ያገኘው ከከተማዋ የሚወጣ ትንሽ ንጹህ ወንዝ ከብላቴ ወንዝ ጋር በሚገናኙበት ገበያው ይቆም ስለነበረ ነው። ይህን መገናኘት በወላይትኛ ዳንቷ እያሉ ይጠሩትም ነበር፤ መገናኛ ማለት ነውና። ከጊዜና ከቃሉ አጠራር ዘዬ ጋር ተያይዞ የአሁኑን ስያሜ ይዞ ለከተማውም ስም ሆኖ አረፈው ይባላል። ዲምቱ በዎላይታ ውስጥ ከዎላይታ ሶዶ ቀጥሎ እጅግ ረጅም ዕድሜ ያስቆጠረች ከተማ ናት። ከተማዋ ከአዲስ አበባ በስተደቡብ ምዕራብ 333 ኪሎ ሜትር ርቃ የሚትገኝ ሲሆን፥ ከዞኑ ዋና ከተማ ሶዶ ደግሞ በ68 ኪሎ ሜትር ርቀት በስተምሥራቅ በኩል ትገኛለች። ከተማዋ በስተምሥራቅ በብላቴ ወንዝ የሚትዋሰን ሲሆን ውንዙ ከሲዳማ ክልል እና ከኦሮሚያ ክልል በተመሳሳይ ሁኔታ ያገናኛታል።

 ዋቢ 

መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች
መደብ:የወላይታ ከተሞች