አዝቴክ ኢምፓየር
[[File:Aztec Triple Alliance Glyphs Flag.png|250px|thumbnail|የሶስትዮሽ አሊያንስ ግሊፍስ ባንዲራ]]
[[File:Imperio Mexica.jpg|300px|thumbnail|የግዛቱ ከፍተኛ መጠን ካርታ.]]
'''የአዝቴክ ኢምፓየር'''፣ '''የሶስትዮሽ አሊያንስ''' (በ[[ናዋትል]]፡- Exkan Tlahtoloyan ወይም Ēxcān Tlahtōlōyān) ተብሎም የሚጠራው። በ[[1428 እ.ኤ.አ.]] እና [[1521 እ.ኤ.አ.]] በ[[ሰሜን አሜሪካ]] ከኮሎምቢያን በፊት የነበረ ሜሶአሜሪካዊ ግዛት ሲሆን በአሁኑ ጊዜ መሃል እና [[የሜክሲኮ ሸለቆ]] በሆነው መካከል ይገኛል። 

የተመሰረተው [[በሜክሲኮ-ቴኖክቲትላን]]፣ [[ቴክኮኮኮ]] እና [[ትላኮፓን]] በመባል በሚታወቁት የሶስት የከተማ ግዛቶች ጥምረት (አልቴፔትል) ጥምረት ሲሆን ህብረቱ የተወለደው [[በአዝካፖዛልኮ]] (ሌላ ከተማ-ግዛት) እና በቫሳል አውራጃዎች መካከል በተፈጠረው የእርስ በእርስ ጦርነት ነው ፣ እሱም በተጠናቀቀው እ.ኤ.አ. የአዝካፖትዛልኮ መበታተን በክልሉ ውስጥ እንደ ዋነኛ ኃይል.

የግዛቱ ዋና ከተማ በ[[ቴክስኮኮ ሀይቅ]] ውስጥ በአሁኑ ጊዜ ከ[[ሜክሲኮ ከተማ|ሜክሲኮ ሲቲ]] በላይ በሆነ ደሴት ላይ የተመሰረተው [[ቴኖክቲትላን]] ሁልጊዜ ነበር። ሚቶሎጂ እንደሚለው ሁትዚሎፖክቲሊ ለሜክሲኮ (አዝቴኮች) ለሀጅ ጉዞ እንዲሄዱ "ንስር ቁልቋል ላይ ተቀምጦ እባብ የበላ" ቦታ ላይ ከተማ ለማግኘት እንደነገራቸው ይናገራል። 

የአዝቴክ አገዛዝ ከሜክሲኮ ባሕረ ሰላጤ የባህር ዳርቻ እስከ [[ፓሲፊክ ውቅያኖስ]] ድረስ የተዘረጋ ሲሆን በዘመናዊው [[ጓቴማላ]] ውስጥ በ[[ሶኮኑስኮ]] ክልል ውስጥ የተስፋፋ ሲሆን [[ታላክስካላኖችን]] ጨምሮ በርካታ የቫሳል ግዛቶች ነበሩት። 

በ[[1519 እ.ኤ.አ.]] [[ሄርናንዶ ኮርተስ]] ወደ [[ዩካታን]] መምጣት እና ከደረሰ እና ወደ ግዛቱ ከሄደ በኋላ በአዝቴኮች የ[[ወርቅ]] ብዛት ተደንቆ እራሱን ከ[[ቶቶናኮች]] እና ከታላክስካላኖች (የአዝቴክ ኢምፓየር ጠላቶች) ጋር ከተባበረ በኋላ ወረራውን መርቷል። በ 1519 እ.ኤ.አ. እና [[1521 እ.ኤ.አ.]] መካከል የስፔን ፣ ቶቶናክስ እና የታላክስካላንስ ጥምር ኃይሎች አዝቴኮች እስኪሰጡ ድረስ ቴንኖክቲትላንን ተዳክመው ከበቡ። [[ኩዋህተሞክ]]፣ የአዝቴክስ የመጨረሻው ንጉሠ ነገሥት (ትላቶኒ) በ[[1525 እ.ኤ.አ.]] እስከ ዕለተ ሞቱ ድረስ በስፔናውያን አሰቃይቶ ነበር፣ ይህም የስፔን የሜክሲኮን ወረራ አብቅቶ ነበር።

== ውጫዊ አገናኞች ==
*{{cite book |last1=Berdan |first=Frances F. |last2=Anawalt |first2=Patricia Rieff |date=1997 |orig-date=c. 1541 |title=The Essential Codex Mendoza |url=https://archive.org/details/bub_gb_JQeAQZHev0IC |access-date=2022-07-22 |publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-20454-6 }}

[[መደብ:ታሪካዊ አገሮች]]
[[መደብ:ሜክሲኮ]]
300px|thumbnail|የግዛቱ ከፍተኛ መጠን ካርታ.
የአዝቴክ ኢምፓየር፣ የሶስትዮሽ አሊያንስ (በናዋትል፡- Exkan Tlahtoloyan ወይም Ēxcān Tlahtōlōyān) ተብሎም የሚጠራው። በ1428 እ.ኤ.አ. እና 1521 እ.ኤ.አ. በሰሜን አሜሪካ ከኮሎምቢያን በፊት የነበረ ሜሶአሜሪካዊ ግዛት ሲሆን በአሁኑ ጊዜ መሃል እና የሜክሲኮ ሸለቆ በሆነው መካከል ይገኛል። 

የተመሰረተው በሜክሲኮ-ቴኖክቲትላን፣ ቴክኮኮኮ እና ትላኮፓን በመባል በሚታወቁት የሶስት የከተማ ግዛቶች ጥምረት (አልቴፔትል) ጥምረት ሲሆን ህብረቱ የተወለደው በአዝካፖዛልኮ (ሌላ ከተማ-ግዛት) እና በቫሳል አውራጃዎች መካከል በተፈጠረው የእርስ በእርስ ጦርነት ነው ፣ እሱም በተጠናቀቀው እ.ኤ.አ. የአዝካፖትዛልኮ መበታተን በክልሉ ውስጥ እንደ ዋነኛ ኃይል.

የግዛቱ ዋና ከተማ በቴክስኮኮ ሀይቅ ውስጥ በአሁኑ ጊዜ ከሜክሲኮ ሲቲ በላይ በሆነ ደሴት ላይ የተመሰረተው ቴኖክቲትላን ሁልጊዜ ነበር። ሚቶሎጂ እንደሚለው ሁትዚሎፖክቲሊ ለሜክሲኮ (አዝቴኮች) ለሀጅ ጉዞ እንዲሄዱ "ንስር ቁልቋል ላይ ተቀምጦ እባብ የበላ" ቦታ ላይ ከተማ ለማግኘት እንደነገራቸው ይናገራል። 

የአዝቴክ አገዛዝ ከሜክሲኮ ባሕረ ሰላጤ የባህር ዳርቻ እስከ ፓሲፊክ ውቅያኖስ ድረስ የተዘረጋ ሲሆን በዘመናዊው ጓቴማላ ውስጥ በሶኮኑስኮ ክልል ውስጥ የተስፋፋ ሲሆን ታላክስካላኖችን ጨምሮ በርካታ የቫሳል ግዛቶች ነበሩት። 

በ1519 እ.ኤ.አ. ሄርናንዶ ኮርተስ ወደ ዩካታን መምጣት እና ከደረሰ እና ወደ ግዛቱ ከሄደ በኋላ በአዝቴኮች የወርቅ ብዛት ተደንቆ እራሱን ከቶቶናኮች እና ከታላክስካላኖች (የአዝቴክ ኢምፓየር ጠላቶች) ጋር ከተባበረ በኋላ ወረራውን መርቷል። በ 1519 እ.ኤ.አ. እና 1521 እ.ኤ.አ. መካከል የስፔን ፣ ቶቶናክስ እና የታላክስካላንስ ጥምር ኃይሎች አዝቴኮች እስኪሰጡ ድረስ ቴንኖክቲትላንን ተዳክመው ከበቡ። ኩዋህተሞክ፣ የአዝቴክስ የመጨረሻው ንጉሠ ነገሥት (ትላቶኒ) በ1525 እ.ኤ.አ. እስከ ዕለተ ሞቱ ድረስ በስፔናውያን አሰቃይቶ ነበር፣ ይህም የስፔን የሜክሲኮን ወረራ አብቅቶ ነበር።

 ውጫዊ አገናኞች 

መደብ:ታሪካዊ አገሮች
መደብ:ሜክሲኮ