ዮሐንስ ፬ኛ
{{የንጉሥ መረጃ
| ስም = ዓፄ ዮሐንስ 4ኛ
| ርዕስ = [[ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ]]
| ስዕል = Yohannesson.jpg
| የስዕል_መግለጫ = ዓፄ ዮሐንስ ፬ኛ ከልጃቸው ከራስ አርአያ ሥላሴ ጋር
| ግዛት = ከጥር ፲፫ ቀን ፲፰፻፷፬ ዓ.ም. እስከ መጋቢት ፪ ቀን ፲፰፻፹፩ ዓ.ም.
| በዓለ_ንግሥ = ጥር ፲፫ ቀን ፲፰፻፷፬ ዓ.ም.
| ቀዳሚ = ዳግማዊ ዓፄ ተክለ ጊዮርጊስ
| ተከታይ = ዳግማዊ ዓፄ ምኒልክ
| ባለቤት = 
| ልጆች = [[ራስ አርአያ ሥላሴ]] <br/> [[ራስ መንገሻ]]
| ሙሉ_ስም = አባ በዝብዝ (የግብር ስም)
| ሥርወ-መንግሥት = [[ሰለሞናዊው ሥርወ-መንግሥት|ሰሎሞን]]፣ የትግራይ ቅርንጫፍ
| አባት = ደጃዝማች መርጫ
| እናት = ወ/ሮ ሥላስ
| የተወለዱት =ሐምሌ ፭ ፲፰፻፳፱ ዓ.ም. በ[[ተንቤን]]፤ [[ትግራይ]]
| የሞቱት = መጋቢት ፪ ቀን ፲፰፻፹፩ ዓ.ም.
| የተቀበሩት = 
| ሀይማኖት = የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ክርስትና
}}

'''ዓፄ ዮሐንስ 4ኛ'''፣ ከአባታቸው ከተንቤን ባላባት የራስ ስኹል ሚካኤል የልጅ ልጅ ሹም ተንቤን ምርጫ እና ከናታቸው የእንደርታው ገዢ የራስ አርአያ እህት ወይዘሮ ወለተ ሥላሴ [[ሐምሌ ፭|ሐምሌ 5]] ቀን [[1829]] ዓ.ም. ማይ በሀ በሚባል ሥፍራ ተወለዱ። 

ርዕሰ መኳንንት ደጃዝማች በዝብዝ ካሳ [[ሐምሌ 6|ሐምሌ ፮]] ቀን [[1863]] ዓ/ም [[ዓፄ ተክለ ጊዮርጊስ]]ን [[አድዋ]] አካባቢ አሳም የሚባል ሥፍራ ላይ ወግተው ድል ካደረጉ በኋላ [[ጥር 13]] ቀን[[1864]] ዓ/ም አክሱም ላይ ሥርዓተ ንግሣቸው ተፈጽሞ ዓፄ ዮሐንስ ፬ኛ ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ ተብለው ነገሡ።
<gallery>
ስዕል:AtseYohannisE.D.Cosson1877.jpg|አጼ ዮሐንስ 1877
ስዕል:Yohanis.jpg| አጼ ዮሃንስ
</gallery>
አፄ ዮሐንስ 4ኛ ከእንግሊዝ ንግስት ጋር በመፃፃፍ ነግስናቸውን አጠናክረዋል፡፡ ይህም ተቀናቃኛቸው የነበሩት አፄ ሚኒለክን ለማስገበር ተሳክቶላቸዋል ፡፡ ከአፃ ሚኒሊክ ጋር የነበራቸውን የስልጣን ሽሚያ ለመከላከል ሲባል ደብረ ብርሃን ድረስ በመሄድ ድርድር በማድረግ የነበራቸውን ባላንጣነት አስወግደው ሚኒሊክ ንጉስ እንድባልና አፄ የሐንስ ርዕሰ ብሔር እንድሆን ተስማምተዋል ፡፡ ከዛም ደርቡሾች ጋር መተማ አካባቢ ገጥመው አፄ ዮሐንስ በጥይት   ቆስለው  መውደቃቸው  ይነገራል፡፡ ይህ የሆነው ደርብሾች የኢትዮጵያን ድንበር ጥሰው የኦርቶዶክስ  እምነት ተከታይ የሆነው የጎንደርና ኣካባቢው ህዝብ ላይ ከፍተኛ ጭፍጨፋ ስላካሄዱ ነው፡፡ ይህ ደግሞ አፄ ዮሐንስ በዘመናዊ የኢትዮጵያ ታሪክ ለሃገራቸው በድንበር ላይ ሲዋጉ የሞቱ ብቸኛው ንጉሰ ነገስት ያረጋቸዋል። ከዚህ በፊትም  ከግብፅፆች ጋር ጉራና ጉንዳ ጉንድ በተባሉ ቦታዎች ገጥመው ማሸነፋቸውና የሀገርን ዳር ድንበር ለማስጠበቅ  መጣጣራቸን በታሪክ  ይወሳል፡፡

== ዋቢ ምንጮች ==
* {{en}} Zewde, Bahru, "A History of Modern Ethiopia 1855-1991, AA University Press (2001)
* መሪ ራስ አማን በላይ "የጥንቷ የኢትዮጵያ ትንሣኤ ታሪክ" (1985 ዓ/ም)

{{የኢትዮጵያ ነገሥታት}}
{{3ቱ አፄዎችና የኢትዮጵያ ሙስሊሞች}}

{{መዋቅር-ሰዎች}}

[[መደብ:የኢትዮጵያ ነገሥታት|ዮሐንስ ፬ኛ]]
8
ዓፄ ዮሐንስ 4ኛ፣ ከአባታቸው ከተንቤን ባላባት የራስ ስኹል ሚካኤል የልጅ ልጅ ሹም ተንቤን ምርጫ እና ከናታቸው የእንደርታው ገዢ የራስ አርአያ እህት ወይዘሮ ወለተ ሥላሴ ሐምሌ 5 ቀን 1829 ዓ.ም. ማይ በሀ በሚባል ሥፍራ ተወለዱ። 

ርዕሰ መኳንንት ደጃዝማች በዝብዝ ካሳ ሐምሌ ፮ ቀን 1863 ዓ/ም ዓፄ ተክለ ጊዮርጊስን አድዋ አካባቢ አሳም የሚባል ሥፍራ ላይ ወግተው ድል ካደረጉ በኋላ ጥር 13 ቀን1864 ዓ/ም አክሱም ላይ ሥርዓተ ንግሣቸው ተፈጽሞ ዓፄ ዮሐንስ ፬ኛ ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ ተብለው ነገሡ።

አፄ ዮሐንስ 4ኛ ከእንግሊዝ ንግስት ጋር በመፃፃፍ ነግስናቸውን አጠናክረዋል፡፡ ይህም ተቀናቃኛቸው የነበሩት አፄ ሚኒለክን ለማስገበር ተሳክቶላቸዋል ፡፡ ከአፃ ሚኒሊክ ጋር የነበራቸውን የስልጣን ሽሚያ ለመከላከል ሲባል ደብረ ብርሃን ድረስ በመሄድ ድርድር በማድረግ የነበራቸውን ባላንጣነት አስወግደው ሚኒሊክ ንጉስ እንድባልና አፄ የሐንስ ርዕሰ ብሔር እንድሆን ተስማምተዋል ፡፡ ከዛም ደርቡሾች ጋር መተማ አካባቢ ገጥመው አፄ ዮሐንስ በጥይት   ቆስለው  መውደቃቸው  ይነገራል፡፡ ይህ የሆነው ደርብሾች የኢትዮጵያን ድንበር ጥሰው የኦርቶዶክስ  እምነት ተከታይ የሆነው የጎንደርና ኣካባቢው ህዝብ ላይ ከፍተኛ ጭፍጨፋ ስላካሄዱ ነው፡፡ ይህ ደግሞ አፄ ዮሐንስ በዘመናዊ የኢትዮጵያ ታሪክ ለሃገራቸው በድንበር ላይ ሲዋጉ የሞቱ ብቸኛው ንጉሰ ነገስት ያረጋቸዋል። ከዚህ በፊትም  ከግብፅፆች ጋር ጉራና ጉንዳ ጉንድ በተባሉ ቦታዎች ገጥመው ማሸነፋቸውና የሀገርን ዳር ድንበር ለማስጠበቅ  መጣጣራቸን በታሪክ  ይወሳል፡፡

 ዋቢ ምንጮች 
  Zewde, Bahru, "A History of Modern Ethiopia 1855-1991, AA University Press (2001)
 መሪ ራስ አማን በላይ "የጥንቷ የኢትዮጵያ ትንሣኤ ታሪክ" (1985 ዓ/ም)

ዮሐንስ ፬ኛ
8