ጉግሣ
'''ራስ ጉግሣ''' በ[[ኢትዮጵያ]] [[ዘመነ መሳፍንት]] ከ[[1792]] እስከ [[1817]] ዓም ድረስ የ[[በጌምድር]] ራስ፣ የ[[የጁ ስርወ መንግስት]] [[እንደራሴ]] ነበሩ። የ[[መርሶ ባሬንቶ]] እና የራስ [[ዓሊጋዝ]] እኅት የከፈይ ልጅ ነበሩ። 

በ[[እንግላንድ]] ተጓዥ [[ናታንየል ፒርስ]] ጽሑፍ መሠረት፣ '''ወልደ ሚካኤል''' የሚል የክርስትና ስም ተቀበሉ።<ref>Pearce, ''The Life and Adventures of Nathaniel Pearce'', edited by J.J. Halls (London, 1831), vol. 1 p. 70</ref> ዘመናቸው የሥርወ መንግሥቱ ጫፍ ተብሏል።<ref>Bahru Zewde, ''A History of Modern Ethiopia, 1855-1994'', second edition (Oxford: James Currey, 2001), p. 12; Henze, ''Layers of Time'' (New York: Palgrave, 2000), p. 122.</ref>

ከሴት ልጆቻቸው አንዲቱ ለደጃዝማች መሩ ዘደምቢያ፣ ሌላይቱም ሂሩት ለደጃዝማች ኃይለ ማርያም ተጋባች።<ref>Mordechai Abir, ''Ethiopia: The Era of the Princes; The Challenge of Islam and the Re-unification of the Christian Empire (1769-1855)'' (London: Longmans, 1968), p. 32.</ref>

ዜና መዋዕሎች እንደሚሉ፣ ጉግሣ የበጌምድር ራስ በሆኑ ጊዜ ዋና ከተማቸውን በተራሮች ከ[[ጎንደር]] 60 ኪሎሜትር ወደ ደቡብ ምሥራቅ [[ሌቦ]] በተባለ ሥፍራ አደረጉት።<ref>[[Richard Pankhurst (academic)|Richard P.K. Pankhurst]], "The History of Däbrä Tabor (Ethiopia)", ''Bulletin of the School of Oriental and African Studies'', 40, (1977), p. 235</ref> ጉግሣ እንደራሴ እየሆኑ፣ ከበጌምድር መኳንንት መሬትን ያዙባቸው፣ ንጉሠ ነገሥቱም በስም ብቻ ቀሩ። በ1792 ዓም [[የመሬት ይዞታ]] ከ[[ጉልት]] ወደ መንግሥት ንብረት እንዲቀየር በንጉሥ ስም ዐወጁ። በመጀመርያው፣ ገበሬዎቹ ከጉልተኞቹ ነጻ ስለ ወጡ ደስ አሉ።  ሆኖም ከዚያ ራስ ጉግሣ የታላላቆቹን ቤተሠቦች መሬት በየዓመቱ በየሰበቡ እየያዙባቸው ስለ ሆነ፣ ገበሬዎቹ የሚጠብቁዋቸውን የሚከራክሩላቸውንም አጡ። አቶ [[ሪቻርድ ፓንክኸርስት]] እንደ ጻፉ፣ «ይህም እየሆነ፣ መሬታቸው የጠፋባቸው መኳንንቱ ሁሉ ያህል ቅጥረኛ ወታደሮች ሆኑ። አንዳንዴ ሙሉ መንደሮች አገራቸውን ትተው ወደ ጎረቤት አገር ይፈልሱ ነበር፤ መኳንንቱ እንዲህ ነጣቂዎች ሆኑና። ከገበሬዎቹም ወገን ብዙዎች  ወደ ጭፍሮች ገቡ፤ የሥራዊት ኑሮ ከእርሻ አገልግሎት መረጡና።»<ref>Richard Pankhurst, ''Economic History of Ethiopia, 1800-1935'' (Addis Ababa: Haile Selassie I University Press, 1968), pp. 137ff.</ref>

በ[[1795]] ዓም ራስ ጉግሣ በ[[ኢኦተቤ]] ውስጥ በታየው ትምሕርታዊ ክርክር ውስጥ ገቡ። የ[[እጨጌ]] [[ወልደ ዮና]] ወገን ደግፈው የተቀራኒ «ቅባት» ወገን ከበጌምድር ለቅቆ እንዲወጣ አደረጉ። በዚያንም ወቅት ያህል [[አቡና ፫ኛው ዮሳብ]] ሲያርፉ ቤተ ክርስቲያኑ እየደከመች ራስ ጉግሣ በ[[መስከረም 1]] [[1796]] ዓም የቤተ ክርስቲያኑን ቦታዎች ዘረፉ።<ref>Donald Crummey, ''Priests and Politicians'', 1972 (Hollywood: Tsehai, 2007), p. 25; the date is from [[H. Weld Blundell]], ''The Royal chronicle of Abyssinia, 1769-1840'' (Cambridge: University Press, 1922), p. 474</ref>

ራስ ጉግሣ በሰላም ዓርፈው በ[[ደብረ ታቦር]] በ[[ታቦር እየሱስ]] ቤተ ክርስቲያን ተቀበሩ። 

== ዋቢ ምንጮች ==
{{reflist}}

{{S-start}}
{{succession box | title=[[የጁ ስርወ መንግስት]]  | before=[[ዓሊጋዝ]]  | after=[[ይማም]] | years=1792-1817 ዓም}}

[[መደብ:ኢትዮጵያ በ19ኛው ክፍለ ዘመን]]
ራስ ጉግሣ በኢትዮጵያ ዘመነ መሳፍንት ከ1792 እስከ 1817 ዓም ድረስ የበጌምድር ራስ፣ የየጁ ስርወ መንግስት እንደራሴ ነበሩ። የመርሶ ባሬንቶ እና የራስ ዓሊጋዝ እኅት የከፈይ ልጅ ነበሩ። 

በእንግላንድ ተጓዥ ናታንየል ፒርስ ጽሑፍ መሠረት፣ ወልደ ሚካኤል የሚል የክርስትና ስም ተቀበሉ።Pearce, The Life and Adventures of Nathaniel Pearce, edited by J.J. Halls (London, 1831), vol. 1 p. 70 ዘመናቸው የሥርወ መንግሥቱ ጫፍ ተብሏል።Bahru Zewde, A History of Modern Ethiopia, 1855-1994, second edition (Oxford: James Currey, 2001), p. 12; Henze, Layers of Time (New York: Palgrave, 2000), p. 122.

ከሴት ልጆቻቸው አንዲቱ ለደጃዝማች መሩ ዘደምቢያ፣ ሌላይቱም ሂሩት ለደጃዝማች ኃይለ ማርያም ተጋባች።Mordechai Abir, Ethiopia: The Era of the Princes; The Challenge of Islam and the Re-unification of the Christian Empire (1769-1855) (London: Longmans, 1968), p. 32.

ዜና መዋዕሎች እንደሚሉ፣ ጉግሣ የበጌምድር ራስ በሆኑ ጊዜ ዋና ከተማቸውን በተራሮች ከጎንደር 60 ኪሎሜትር ወደ ደቡብ ምሥራቅ ሌቦ በተባለ ሥፍራ አደረጉት።Richard P.K. Pankhurst, "The History of Däbrä Tabor (Ethiopia)", Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 40, (1977), p. 235 ጉግሣ እንደራሴ እየሆኑ፣ ከበጌምድር መኳንንት መሬትን ያዙባቸው፣ ንጉሠ ነገሥቱም በስም ብቻ ቀሩ። በ1792 ዓም የመሬት ይዞታ ከጉልት ወደ መንግሥት ንብረት እንዲቀየር በንጉሥ ስም ዐወጁ። በመጀመርያው፣ ገበሬዎቹ ከጉልተኞቹ ነጻ ስለ ወጡ ደስ አሉ።  ሆኖም ከዚያ ራስ ጉግሣ የታላላቆቹን ቤተሠቦች መሬት በየዓመቱ በየሰበቡ እየያዙባቸው ስለ ሆነ፣ ገበሬዎቹ የሚጠብቁዋቸውን የሚከራክሩላቸውንም አጡ። አቶ ሪቻርድ ፓንክኸርስት እንደ ጻፉ፣ «ይህም እየሆነ፣ መሬታቸው የጠፋባቸው መኳንንቱ ሁሉ ያህል ቅጥረኛ ወታደሮች ሆኑ። አንዳንዴ ሙሉ መንደሮች አገራቸውን ትተው ወደ ጎረቤት አገር ይፈልሱ ነበር፤ መኳንንቱ እንዲህ ነጣቂዎች ሆኑና። ከገበሬዎቹም ወገን ብዙዎች  ወደ ጭፍሮች ገቡ፤ የሥራዊት ኑሮ ከእርሻ አገልግሎት መረጡና።»Richard Pankhurst, Economic History of Ethiopia, 1800-1935 (Addis Ababa: Haile Selassie I University Press, 1968), pp. 137ff.

በ1795 ዓም ራስ ጉግሣ በኢኦተቤ ውስጥ በታየው ትምሕርታዊ ክርክር ውስጥ ገቡ። የእጨጌ ወልደ ዮና ወገን ደግፈው የተቀራኒ «ቅባት» ወገን ከበጌምድር ለቅቆ እንዲወጣ አደረጉ። በዚያንም ወቅት ያህል አቡና ፫ኛው ዮሳብ ሲያርፉ ቤተ ክርስቲያኑ እየደከመች ራስ ጉግሣ በመስከረም 1 1796 ዓም የቤተ ክርስቲያኑን ቦታዎች ዘረፉ።Donald Crummey, Priests and Politicians, 1972 (Hollywood: Tsehai, 2007), p. 25; the date is from H. Weld Blundell, The Royal chronicle of Abyssinia, 1769-1840 (Cambridge: University Press, 1922), p. 474

ራስ ጉግሣ በሰላም ዓርፈው በደብረ ታቦር በታቦር እየሱስ ቤተ ክርስቲያን ተቀበሩ። 

 ዋቢ ምንጮች 

መደብ:ኢትዮጵያ በ19ኛው ክፍለ ዘመን