ወይራ
[[ስዕል:Olivesfromjordan.jpg|300px|thumb|ወይራ]]
'''ወይራ''' (''Olea europaea'') በአለም ዙሪያ የሚገኝ [[ዛፍ]] ተክል ነው።

በ[[ግዕዝ]] እንዲሁም በ[[አረብኛ]] እና በ[[እብራይስጥ]] ዛፉ «ዘይት» ተብሏል፤ ይህም በ[[አማርኛ]] «[[ዘይት]]» የሚለው ቃል መነሻ ነው። 

== በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር==
ከ[[ቅድመ-ታሪክ]] ጀምሮ በ[[ሜድትራኔያን ባህር]] ዙሪያ ታርሷል፤ አሁንም በብዙ አገራት ይታድጋል። በተለይ በሞቀ አገር  ለባህር ወይም ውቅያኖስ  ቅርብ በሆነ ቦታ ይበቅላል። 

==የተክሉ ጥቅም ==
ከፍራፍሬው ጭምር የወይራ ምርቶች [[የወይራ ዘይት]]ና እንጨት ናቸው። [[የወይራ ቅጠል]]ም በአንዳንድ [[ባሕላዊ መድሃኒት]] ውስጥ ይጠቀማል። 

በባሕል መድሃኒት፣ የወይራ ዘይት መረቅ ጠብታ በ[[ጆሮ]] ለጆሮ ሕመም ተዘግቧል።<ref>[https://www.researchgate.net/publication/6612429_Knowledge_and_use_of_medicinal_plants_by_people_around_Debre_Libanos_Monastery_in_Ethiopia በደብረ ሊባኖስ ዙሪያ ያለው ሕዝብ መድሃኒታዊ እጾች እውቀናና ጥቅም] 1998 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ ግርማይ መድኅን፣ ያለም መኮነን፣ አዲስ አበባ ዩኒቬርሲቴ፣ አክሊሉ ለማ ተቋም</ref>

==የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ ==
== አስተዳደግ ==

አደገኛ ዝርዮች፦

* [[የወይራ ትንኝ]] - ዕንቁላል በፍሬው ታስቀምጣለች
* Cycloconium oleaginum [[ፈንገስ]]
* Pseudomonas savastanoi [[ባክቴሪያ]]
* አንዳንድ [[አባጨጓሬ]] ቅጠሉን አባባንም ይበላል
* ጥቁሩ [[የቅርፊት ሦስት አጽቄ]]
* [[የእንኮይ ነቀዝ]] ቅጠሉን ይበላል
* [[ጥንቸል]] ልጡን ይበላል።
* [[ትንሽ አይጥ]] ወይም ትንንሽ [[ዘራይጥ]] ሥሩን ይበላል።

{{መዋቅር}}

[[መደብ:አትክልት]]
ወይራ (Olea europaea) በአለም ዙሪያ የሚገኝ ዛፍ ተክል ነው።

በግዕዝ እንዲሁም በአረብኛ እና በእብራይስጥ ዛፉ «ዘይት» ተብሏል፤ ይህም በአማርኛ «ዘይት» የሚለው ቃል መነሻ ነው። 

 በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
ከቅድመ-ታሪክ ጀምሮ በሜድትራኔያን ባህር ዙሪያ ታርሷል፤ አሁንም በብዙ አገራት ይታድጋል። በተለይ በሞቀ አገር  ለባህር ወይም ውቅያኖስ  ቅርብ በሆነ ቦታ ይበቅላል። 

የተክሉ ጥቅም 
ከፍራፍሬው ጭምር የወይራ ምርቶች የወይራ ዘይትና እንጨት ናቸው። የወይራ ቅጠልም በአንዳንድ ባሕላዊ መድሃኒት ውስጥ ይጠቀማል። 

በባሕል መድሃኒት፣ የወይራ ዘይት መረቅ ጠብታ በጆሮ ለጆሮ ሕመም ተዘግቧል።በደብረ ሊባኖስ ዙሪያ ያለው ሕዝብ መድሃኒታዊ እጾች እውቀናና ጥቅም 1998 ዓም ከጥላሁን ተክለሃይማኖት፣ ሚሩጸ ጊዳይ፣ ግርማይ መድኅን፣ ያለም መኮነን፣ አዲስ አበባ ዩኒቬርሲቴ፣ አክሊሉ ለማ ተቋም

የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ 
 አስተዳደግ 

አደገኛ ዝርዮች፦

 የወይራ ትንኝ - ዕንቁላል በፍሬው ታስቀምጣለች
 Cycloconium oleaginum ፈንገስ
 Pseudomonas savastanoi ባክቴሪያ
 አንዳንድ አባጨጓሬ ቅጠሉን አባባንም ይበላል
 ጥቁሩ የቅርፊት ሦስት አጽቄ
 የእንኮይ ነቀዝ ቅጠሉን ይበላል
 ጥንቸል ልጡን ይበላል።
 ትንሽ አይጥ ወይም ትንንሽ ዘራይጥ ሥሩን ይበላል።

መደብ:አትክልት