የኡጋሪት አልፋቤት
[[ስዕል:Ugaritic-alphabet-chart.svg|400px|thumb|የኡጋሪት ፊደላት]]
'''የኡጋሪት አልፋቤት''' በ[[ኡጋሪት]] ከተማ፣ [[ሶርያ]] በጥንት ከ1400-1200 ዓክልበ. ገደማ የተጻፈ [[አልፋቤት]] ([[አብጃድ]]) ነበረ።  

በወቅቱ የመላው [[ከነዓን (ጥንታዊ አገር)|ከነዓን]]፣ [[ጥንታዊ ግብጽ]]፣ [[መስጴጦምያ]]ና [[አናቶሊያ]] ለኢንተርናሽናል ፖለቲካ ለ[[መደበኛ]] ቋንቋ የተጠቀመው [[አካድኛ]] ነበረ።  ይህን የፈርዖኖች [[3 አመንሆተፕ]]ና የ[[አኸናተን]] ደብዳቤዎች ወይም [[የአማርና ደብዳቤዎች]] (1369-1339 ዓክልበ. ግድም) ያሳየናል። አካድኛ የተጻፈበት ጽሕፈት በልዩ [[ውሻል]] ምሣሪያ ወይም [[ኩኔይፎርም]] በተባለ ጽሕፈት ይጻፍ ነበር።  ነገር ግን ኩኔይፎርም [[የቻይና ጽሕፈት]]ን በመምሰል ቃላት በብዙ ሺህ ቅርጾች ይጻፉ ነበር እንጂ እንደ አልፋቤት፣ አብጃድ ወይም [[አቡጊዳ]] አልነበረም። 

በ[[ኡጋሪት ጽላቶች]] ላይ [[ኡጋሪትኛ]] የተባለውን [[ሴማዊ]] ቀበሌኛ ለመጻፍ  የኡጋሪት ኩኔፎርም አልፋቤት በ1400 ዓክልበ. ያህል ፈጠሩ።  የፊደላት ቅርጾች በውሻል ተሠርተው ሲሆን እንደ አካድኛ ኩኔፎርም ቢመስሉም፣ ቅርጾቹ ግን ከኩኔይፎርም ቃላት እንደ ደረሱ አይመስልም። ይልቁንም ምናልባት ቅርጾቹ እንደ [[ቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት]]፣ [[ቅድመ ከነዓናዊ ጽሕፈት]] ወይም [[ጌባል ጽሕፈት]] ፊደላት ለመምሰል ታሠቡ።  

የጽሑፉ አቅጣጫ ከግራ ወደ ቀኝ ሄደ። 30 ፊደላት አሉ። አንዳንድ አናባቢዎች ከ«እ» በኋላ ብቻ (ወይም አ፣  ኢ፣  ኡ) ይጻፉ ነበር።   

ለኡጋሪት ፊደላት ቅደም-ተከተል ሁለት አይነቶች በሰነዶቹ ተገኝተዋል። አንዱ እንደ [[ፊንቄ አልፋቤት]] ወይም እንደ [[ግዕዝ]] «አ ቡ ጊ ዳ» ተራ «ስሜን ሴማዊ ቅደም ተከተል» ተብሏል። ሌላው ቅደም-ተከተል ግን እንደ «ደቡብ ሴማዊ ቅደም-ተከተል» ወይም እንደ «ሀ ለ ሐ መ» ያህል ይመስላል።

'''«ስሜን ሴማዊ ቅደም ተከተል»'''

{|style="text-align:center;border-spacing: 0.4em 0em;"
|ʾa||b||g||ḫ||d||h||w||z||ḥ||ṭ||y||k||š||l||m||ḏ||n||ẓ||s||ʿ||p||ṣ||q||r||ṯ||ġ||t||ʾi||ʾu||s<sub>2</sub>
|-
| አ||ብ||ግ||ኽ||ድ||ህ||ው||ዝ||ሕ||ጥ||ይ||ክ||ሽ||ል||ም||ዽ||ን||<u>ዝ</u>||ስ||ዕ||ፕ||ጽ||ቅ||ር||<u>ስ</u>||ጝ||ት||ኢ||ኡ||ሥ
|-
|א||ב||ג|| ||ד||ה||ו||ז||ח||ט||י||כ|| ||ל||מ|| ||נ|| ||ס||ע||פ||צ||ק||ר||ש|| ||ת||
|}

'''«ደቡብ ሴማዊ ቅደም ተከተል»'''

{|style="text-align:center;border-spacing: 0.4em 0em;"
|h||l||ḥ||m||q||w||š||r||t||s||k||n||ḫ||b||ś||p||ʾ||ʿ||ẓ||g||d||ġ||ṭ||z||ḏ||y||ṯ||ṣ
|-
|ህ||ል||ሕ||ም||ቅ||ው||ሽ||ር||ት||ስ||ክ||ን||ኽ||ብ||ሥ||ፕ||አ||ዕ||<u>ዝ</u>||ግ||ድ||ጝ||ጥ||ዝ||ዽ||ይ||<u>ስ</u>||ጽ
|-
|ה||ל||ח||מ||ק||ו|| ||ר||ת||ס||כ||נ|| ||ב|| ||פ||א||ע|| ||ג||ד|| ||ט||ז|| ||י||ש||צ
|} 

{| class="wikitable" style="font-family: 'Arial', 'Aegean', 'ALPHABETUM Unicode', 'MPH 2B Damase',  'Code2001', 'Free Sans';text-align:center"
|+'''የኡጋሪት ፊደላት'''<ref>
{{cite book
| chapter=Epigraphic Semitic Scripts
| title=The World's Writing Systems
| year=1996
| editor1-last=Daniels | editor1-first=Peter T.
| editor2-last=Bright | editor2-first=William
| publisher=Oxford University Press, Inc
| isbn=978-0-19-507993-7
| page=92}}</ref>
|-valign=top
!ፊደል!!በላቲን ጽሕፈት!!አማርኛ!!ዕብራይስጥ!!አረብኛ
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎀
||ʾa||አ||א||أ
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎁
|b||ብ||ב||ب
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎂
|g||ግ||ג||ج
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎃
|ḫ||ኽ||||خ
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎄
|d||ድ||ד||د
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎅
|h||ህ||ה||ه
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎆
|w||ው||ו||و
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎇
|z||ዝ||ז||ز
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎈
|ḥ||ሕ||ח||ح
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎉
|ṭ||ጥ||ט||ط
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎊
|y||ይ||י||ي
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎋
|k||ክ||כ||ك
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎌
|š||ሽ||ש||ش
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎍
|l||ል||ל||ل
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎎
|m||ም||מ||م
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎏
|ḏ||ዽ||||ذ
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎐
|n||ን||נ||ن
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎑
|ẓ||<u>ዝ</u>||||ظ
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎒
|s||ስ||ס||س
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎓
|ʿ&nbsp;||ዕ||ע||ع
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎔
|p||ፕ||פ||ف
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎕
|ṣ||ጽ||צ||ص
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎖
|q||ቅ||ק||ق
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎗
|r||ር||ר||ر
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎘
|ṯ||<u>ስ</u>||||ث
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎙
|ġ||ጝ||||غ
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎚
|t||ት||ת||ت
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎛
|ʾi||ኢ||||ئ
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎜
|ʾu||ኡ||||ؤ
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎝
|s<sub>2</sub>||ሥ||||
|-
|style="font-size: 30px; font-family: serif;"|𐎟
|colspan="2"|ቃል መለያ (፡)||
|}

[[መደብ:ጽሕፈቶች]]
[[መደብ:ከነዓን]]
የኡጋሪት አልፋቤት በኡጋሪት ከተማ፣ ሶርያ በጥንት ከ1400-1200 ዓክልበ. ገደማ የተጻፈ አልፋቤት (አብጃድ) ነበረ።  

በወቅቱ የመላው ከነዓን፣ ጥንታዊ ግብጽ፣ መስጴጦምያና አናቶሊያ ለኢንተርናሽናል ፖለቲካ ለመደበኛ ቋንቋ የተጠቀመው አካድኛ ነበረ።  ይህን የፈርዖኖች 3 አመንሆተፕና የአኸናተን ደብዳቤዎች ወይም የአማርና ደብዳቤዎች (1369-1339 ዓክልበ. ግድም) ያሳየናል። አካድኛ የተጻፈበት ጽሕፈት በልዩ ውሻል ምሣሪያ ወይም ኩኔይፎርም በተባለ ጽሕፈት ይጻፍ ነበር።  ነገር ግን ኩኔይፎርም የቻይና ጽሕፈትን በመምሰል ቃላት በብዙ ሺህ ቅርጾች ይጻፉ ነበር እንጂ እንደ አልፋቤት፣ አብጃድ ወይም አቡጊዳ አልነበረም። 

በኡጋሪት ጽላቶች ላይ ኡጋሪትኛ የተባለውን ሴማዊ ቀበሌኛ ለመጻፍ  የኡጋሪት ኩኔፎርም አልፋቤት በ1400 ዓክልበ. ያህል ፈጠሩ።  የፊደላት ቅርጾች በውሻል ተሠርተው ሲሆን እንደ አካድኛ ኩኔፎርም ቢመስሉም፣ ቅርጾቹ ግን ከኩኔይፎርም ቃላት እንደ ደረሱ አይመስልም። ይልቁንም ምናልባት ቅርጾቹ እንደ ቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት፣ ቅድመ ከነዓናዊ ጽሕፈት ወይም ጌባል ጽሕፈት ፊደላት ለመምሰል ታሠቡ።  

የጽሑፉ አቅጣጫ ከግራ ወደ ቀኝ ሄደ። 30 ፊደላት አሉ። አንዳንድ አናባቢዎች ከ«እ» በኋላ ብቻ (ወይም አ፣  ኢ፣  ኡ) ይጻፉ ነበር።   

ለኡጋሪት ፊደላት ቅደም-ተከተል ሁለት አይነቶች በሰነዶቹ ተገኝተዋል። አንዱ እንደ ፊንቄ አልፋቤት ወይም እንደ ግዕዝ «አ ቡ ጊ ዳ» ተራ «ስሜን ሴማዊ ቅደም ተከተል» ተብሏል። ሌላው ቅደም-ተከተል ግን እንደ «ደቡብ ሴማዊ ቅደም-ተከተል» ወይም እንደ «ሀ ለ ሐ መ» ያህል ይመስላል።

«ስሜን ሴማዊ ቅደም ተከተል»

ʾabgḫdhwzḥṭykšlmḏnẓsʿpṣqrṯġtʾiʾus2 አብግኽድህውዝሕጥይክሽልምዽንዝስዕፕጽቅርስጝትኢኡሥאבג דהוזחטיכ למ נ סעפצקרש ת

«ደቡብ ሴማዊ ቅደም ተከተል»

hlḥmqwšrtsknḫbśpʾʿẓgdġṭzḏyṯṣህልሕምቅውሽርትስክንኽብሥፕአዕዝግድጝጥዝዽይስጽהלחמקו רתסכנ ב פאע גד טז ישצ 

+የኡጋሪት ፊደላትፊደልበላቲን ጽሕፈትአማርኛዕብራይስጥአረብኛ𐎀ʾaአאأ𐎁bብבب𐎂gግגج𐎃ḫኽخ𐎄dድדد𐎅hህהه𐎆wውוو𐎇zዝזز𐎈ḥሕחح𐎉ṭጥטط𐎊yይיي𐎋kክכك𐎌šሽשش𐎍lልלل𐎎mምמم𐎏ḏዽذ𐎐nንנن𐎑ẓዝظ𐎒sስסس𐎓ʿ ዕעع𐎔pፕפف𐎕ṣጽצص𐎖qቅקق𐎗rርרر𐎘ṯስث𐎙ġጝغ𐎚tትתت𐎛ʾiኢئ𐎜ʾuኡؤ𐎝s2ሥ𐎟ቃል መለያ (፡)

መደብ:ጽሕፈቶች
መደብ:ከነዓን