ዚካ ትኩሳት
{{Infobox disease
|Name           = ዚካ ትኩሳት
|Image          = Alexius Salvador Zika-Virus.jpg
|Caption        = አሌክስስ ሳልቫዶር ዚካ ቫይረስ
|Field          = [[Infectious disease (medical specialty)|Infectious disease]]
|ICD10          = {{ICD10|U|06|9|a|}} Code change from 21 December 2015
|ICD9           = {{ICD9|066.3}}
|DiseasesDB     = 
|MedlinePlus    = 
|eMedicineSubj  = 
|eMedicineTopic = 
|eMedicine_mult = 
|MeshName       = 
|MeshNumber     = {{DO18177}}
}}

'''ዚካ ትኩሳት'''፣ እንዲሁም  '''የዚካ ቫይረስ በሽታ'''ተብሎ የሚጠራው፣ በዚካ ቫይረስ የሚተላለፍ በሽታ ነው፡፡ <ref name=WHO2016Jan>{{cite web|title=Zika virus|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/zika/en/|website=WHO|accessdate=3 February 2016|date=January 2016}}</ref> ምልክቶቹ ከ ከቆላ ንዳድ ጋር ይመሳሰላሉ፡፡  <ref name=WHO2016Jan/> ከ (60–80%) የሚሆነው ታማሚ ምልክት የለውም፡፡ <ref name=EU2015/> ምልክቶቹ በሚከሰቱ ጊዜ በአብዛኛው በትኩሳት፣  [[የአይን ሽፋን ማቃጠል|የአይን መቅላት]], [[የመገጣጠሚያ ህመም]]፣ ራስምታትና [[በቆዳ ሽፍታ]]ስር ይጠቃለላሉ፡፡ <ref name=Musso14>{{Cite journal |title = Rapid spread of emerging Zika virus in the Pacific area |url = http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1198743X1465391X |journal = Clinical Microbiology and Infection |pages = O595–6 |volume = 20 |issue = 10 |doi = 10.1111/1469-0691.12707 |first = D. |last = Musso |first2 = E.J. |last2 = Nilles |first3 = V.-M. |last3 = Cao-Lormeau |year=2014 |pmid=24909208}}</ref><ref name=WHO2016Jan/> በአጠቃላይ ምልክቶቹ ቀለል ያሉና ቆይታቸውም ከአምስት ቀናት ያነሰ ነው፡፡ <ref name=Ann2016/> በሽታው በ2015 በጀመረ ጊዜ የደረሰ ሞት አልነበረም፡፡<ref name=EU2015/> በሽታው ከ [[ከጡንቻ መዛል ህመም]] ጋር ግንኙነት አለው፡፡ <ref name=EU2015>{{Cite web|title = Factsheet for health professionals|url = http://ecdc.europa.eu/en/healthtopics/zika_virus_infection/factsheet-health-professionals/Pages/factsheet_health_professionals.aspx|website = ecdc.europa.eu|accessdate = 22 December 2015}}</ref>

== መንስኤና ምርመራ == 
የዚካ ትኩሳት በዋነኛነት የሚሰራጨው በ [[ቢንቢ]]  ንክሻ ሲሆን እሱም ከ ''[[ኤደስ]]''  ስር ይመደባል፡፡ <ref name=Ann2016/> በግብረስጋ ግንኙነትና በደም ንክኪም የመተላለፍ አቅሙ ከፍተኛ ነው፡፡ <ref name=Ann2016/> በሽታው ከ [[በባክቴሪያ ወይም ቫይረስ አማካኝነት ከእናት ወደልጅ የሚተላለፍ በሽታ|በፅንስ ወቅት ከእናት-ወደ-ልጅ የሚተላለፍ]] ተሰራጭቶ በሚወለደው ልጅ ላይ [[ከመደበኛው ያነሰ የራስ ቅል]] እንዲሀኖረው ሊያደርግ ይችላል፡፡ <ref name=WHO2016Jan/><ref name=EU2015/> አንድ ሰው ሲታመም በምርመራ የቫይረሱን [[አር.ኤን.ኤ]]ለማወቅ የደም፣ ሽንት ወይም ምራቅ ናሙና ተወስዶ ይመረመራል፡፡ <ref name=Ann2016/><ref name=WHO2016Jan/>

== መከላከያና ህክምና ==
በሽታው በተከሰተበት አካባቢ የቢንቢ ንክሻውን ለመቀነስ የቅድመ መከላል መደረግ ይኖርበታል፡፡ <ref name=Ann2016>{{cite journal|last1=Chen|first1=LH|last2=Hamer|first2=DH|title=Zika Virus: Rapid Spread in the Western Hemisphere.|journal=Annals of internal medicine|date=2 February 2016|pmid=26832396|url=http://annals.org/article.aspx?articleid=2486362}}</ref> ጥረቶቹም [[ነፍሳት ማባረሪያ]]፣ አብዛኛውን የሰውነት ክፍል በልብስ መሸፈን፣ [[አጎበር]]፣ የረጋ ውሃ ለቢንቢ መራቢያ ምቹ ስለሚሆን እሱን ማድረቅ፡፡ <ref name=WHO2016Jan/> ውጤታማ የሆነ ክትባት አልተገኘለትም፡፡ <ref name=Ann2016/> በ2015 የብራዚል የጤና ተጠሪዎች እንሚመክሩት ለማርገዝ እቅድ ላላቸው ወላጆችና እርጉዝ የሆነች ሴት በሽታው ስርጭት በስፋት ወደታየበት ቦታ እንዳትሄድ ይመክራሉ፡፡ <ref>{{Cite web|title = Brazil warns against pregnancy due to spreading virus - CNN.com|url = http://www.cnn.com/2015/12/23/health/brazil-zika-pregnancy-warning/index.html|website = CNN|accessdate = 24 December 2015}}</ref><ref name=Ann2016/> ለህመሙ የተለየ የሕክምና አይነት ባይኖርም [[የትኩሳት ማስታገሻ መድሐኒት]]  ህመሙ በሚኖር ጊዜ ለመርት ያስችላል፡፡  <ref name=Ann2016/> ሆስፒታል መመዝገብ የሚያስፈልገው አልፎ አልፎ ነው፡፡ <ref name=EU2015/>

== የበሽታ አመጣጥ ጥናት ==
ለበሽታው መነሻ  የሚሆነው ቫይረስ ለመጀመሪያ ጊዜ የተለየው በ 1947 ነው፡፡ <ref>{{cite journal|last1=Haddow|first1=AD|last2=Schuh|first2=AJ|last3=Yasuda|first3=CY|last4=Kasper|first4=MR|last5=Heang|first5=V|last6=Huy|first6=R|last7=Guzman|first7=H|last8=Tesh|first8=RB|last9=Weaver|first9=SC|title=Genetic characterization of Zika virus strains: geographic expansion of the Asian lineage.|journal=PLoS neglected tropical diseases|date=2012|volume=6|issue=2|pages=e1477|pmid=22389730}}</ref> በሽታው ለመጀመሪያ ጊዜ የተነሳው በ [[በማክሮኔዢያ ፌደራል ስቴት]] በሚገኙ ህዝቦች መሀል በ2007 ላይ ነው፡፡ <ref name=Ann2016/> በ2016 በ [[አሜሪካ]] ክልል ባሉ ሀያ ሀገራት ላይ ተከስቷል፡፡  <ref name=Ann2016/> እንዲሁም በአፍሪካ፣ እስያና ፓስፊክ አካባቢ መከሰቱ ታውቋል፡፡ <ref name=WHO2016Jan/> በ2015 በብራዚል በጀመረው ስርጭት፣ የ [[አለም ጤና ድርጅት]] የ [[አለማቀፋዊ የአስቸኳይ ጊዜ የማህበረሰብ ጤና ትኩረት]] አውጇል፡፡ <ref>{{cite web|title=WHO Director-General summarizes the outcome of the Emergency Committee regarding clusters of microcephaly and Guillain-Barré syndrome|url=http://www.who.int/mediacentre/news/statements/2016/emergency-committee-zika-microcephaly/en/|website=WHO|accessdate=3 February 2016|date=1 February 2016}}</ref>

==ማጣቀሻ==
<references/>

[[መደብ:ሕክምና]]
ዚካ ትኩሳት፣ እንዲሁም  የዚካ ቫይረስ በሽታተብሎ የሚጠራው፣ በዚካ ቫይረስ የሚተላለፍ በሽታ ነው፡፡  ምልክቶቹ ከ ከቆላ ንዳድ ጋር ይመሳሰላሉ፡፡   ከ (60–80%) የሚሆነው ታማሚ ምልክት የለውም፡፡  ምልክቶቹ በሚከሰቱ ጊዜ በአብዛኛው በትኩሳት፣  የአይን መቅላት, የመገጣጠሚያ ህመም፣ ራስምታትና በቆዳ ሽፍታስር ይጠቃለላሉ፡፡  በአጠቃላይ ምልክቶቹ ቀለል ያሉና ቆይታቸውም ከአምስት ቀናት ያነሰ ነው፡፡  በሽታው በ2015 በጀመረ ጊዜ የደረሰ ሞት አልነበረም፡፡ በሽታው ከ ከጡንቻ መዛል ህመም ጋር ግንኙነት አለው፡፡ 

 መንስኤና ምርመራ  
የዚካ ትኩሳት በዋነኛነት የሚሰራጨው በ ቢንቢ  ንክሻ ሲሆን እሱም ከ ኤደስ  ስር ይመደባል፡፡  በግብረስጋ ግንኙነትና በደም ንክኪም የመተላለፍ አቅሙ ከፍተኛ ነው፡፡  በሽታው ከ በፅንስ ወቅት ከእናት-ወደ-ልጅ የሚተላለፍ ተሰራጭቶ በሚወለደው ልጅ ላይ ከመደበኛው ያነሰ የራስ ቅል እንዲሀኖረው ሊያደርግ ይችላል፡፡  አንድ ሰው ሲታመም በምርመራ የቫይረሱን አር.ኤን.ኤለማወቅ የደም፣ ሽንት ወይም ምራቅ ናሙና ተወስዶ ይመረመራል፡፡ 

 መከላከያና ህክምና 
በሽታው በተከሰተበት አካባቢ የቢንቢ ንክሻውን ለመቀነስ የቅድመ መከላል መደረግ ይኖርበታል፡፡  ጥረቶቹም ነፍሳት ማባረሪያ፣ አብዛኛውን የሰውነት ክፍል በልብስ መሸፈን፣ አጎበር፣ የረጋ ውሃ ለቢንቢ መራቢያ ምቹ ስለሚሆን እሱን ማድረቅ፡፡  ውጤታማ የሆነ ክትባት አልተገኘለትም፡፡  በ2015 የብራዚል የጤና ተጠሪዎች እንሚመክሩት ለማርገዝ እቅድ ላላቸው ወላጆችና እርጉዝ የሆነች ሴት በሽታው ስርጭት በስፋት ወደታየበት ቦታ እንዳትሄድ ይመክራሉ፡፡  ለህመሙ የተለየ የሕክምና አይነት ባይኖርም የትኩሳት ማስታገሻ መድሐኒት  ህመሙ በሚኖር ጊዜ ለመርት ያስችላል፡፡   ሆስፒታል መመዝገብ የሚያስፈልገው አልፎ አልፎ ነው፡፡ 

 የበሽታ አመጣጥ ጥናት 
ለበሽታው መነሻ  የሚሆነው ቫይረስ ለመጀመሪያ ጊዜ የተለየው በ 1947 ነው፡፡  በሽታው ለመጀመሪያ ጊዜ የተነሳው በ በማክሮኔዢያ ፌደራል ስቴት በሚገኙ ህዝቦች መሀል በ2007 ላይ ነው፡፡  በ2016 በ አሜሪካ ክልል ባሉ ሀያ ሀገራት ላይ ተከስቷል፡፡   እንዲሁም በአፍሪካ፣ እስያና ፓስፊክ አካባቢ መከሰቱ ታውቋል፡፡  በ2015 በብራዚል በጀመረው ስርጭት፣ የ አለም ጤና ድርጅት የ አለማቀፋዊ የአስቸኳይ ጊዜ የማህበረሰብ ጤና ትኩረት አውጇል፡፡ 

ማጣቀሻ

መደብ:ሕክምና