ጊፋታ

[[File:Wolaita New year.jpg|thumb|የጊፋታ ምስል]]'''ጊፋታ''' በደቡብ ኢትዮጵያ ክልል [[ወላይታ|በወላይታ ብሔር]] የሚከበር የብሔሩ ይዘን መለወጫ በዓል ነው። <ref name=":0">{{Cite news|title=Wolaytan way of ushering in New Year|url=https://www.thereporterethiopia.com/article/wolaytan-way-ushering-new-year?__cf_chl_managed_tk__=pmd_DPe5ZN5pw5_i2BYnEmlthEI4LIu2CN6q95Vp9H1VCNs-1631198429-0-gqNtZGzNAuWjcnBszRNR}}</ref> ይህ በዓል በየዓመቱ በመስከረም ወር ይከበራል. <ref name=":0" /> በዚህ አከባበር ወላይታዎች አዲሱን አመት ተቀብለው አሮጌውን ያሰናብታል። <ref name=":0" /> ጊፋታ ማለት “መጀመሪያ” ማለት ሲሆን ከአሮጌ ወደ አዲስ፣ ከጨለማ ወደ ብርሃን የሚያሻግር እንደ ድልድይ ይቆጠራል። <ref>{{Cite web|title=ስለ ጊፋታ በዓል አከባበር አጭር ማብራሪያ|url=http://www.snnprswolaitazone.gov.et/node/102|publisher=[[Wolayta Zone]] Administrations|language=am|accessdate=2024-08-17|archivedate=2023-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230610202112/http://snnprswolaitazone.gov.et/node/102}}</ref> በጊፋታ ወቅት፣ ወላይታዎች ይጨፍራሉ እና በባህላዊ ምግቦች ይደሰታሉ። የጊፋታ ፋይዳ ያለፉትን ጉዳዮች ማስወገድ እና እንደገና መጀመር ፣ ያለፉትን አለመግባባቶች ማስታረቅ እና የቤተሰብ እና የማህበረሰብ ግንኙነቶችን ማጠናከር ነው። <ref name=":0" />

== አቆጣጠር ==
[[የወላይታ ዘመን አቆጣጠር|በወላይታ ዘመን አቆጣጠር]] መሠረት የንጉሣዊው አማካሪዎች አሮጌው ዓመት ሲቃረብ በቆጠራ ባለሙያዎች ወደ ቤተ መንግሥት ይጠራሉ። <ref>{{Cite web|title=AWANA|url=https://awanawolaita.org/|publisher=Association of Wolayta and Allies in North America|language=en}}</ref> ከዚያም የንጉሣዊው አማካሪዎች የጨረቃን ዑደት ሥረ መሠረት ለማወቅ በሌሊት ወጥተው የጨረቃን አራት ክፍሎች ማለትም (poo'uwa, xumaa, xeeruwa, Goobanaa) በል ይለያሉ። ከዛም የዓመቱን ቁጥር ያላቸውን ምልክቶች ይዘው መጥተው ሙሉውን ሙሉ ጨረቃ ይጠብቃሉ። የጨረቃ ዑደት ለንጉሱ እና ለአማካሪዎቹ ያስታውቃሉ። <ref>{{Cite web|title=Gazziya|url=https://awanawolaita.org/gazziya/|publisher=Association of Wolayta and Allies in North America|language=en}}</ref> ቀኑን በትክክል ለንጉሡ ከነገሩ በኋላ ሽልማታቸውን ይዘው ወደ ቤታቸው ይመለሳሉ፤ ንጉሡም የበዓሉን አቀራረብ ለሕዝቡ በአዋጅ በገበያና በሕዝብ ስብሰባ ይነገራል።

== ዋቢዎች ==
{{Reflist}}

== ውጫዊ አገናኞች ==
*{{Commons|ጊፋታ}}
[[መደብ:ባሕል ነክ መዋቅሮች ]]
[[መደብ:የኢትዮጵያ በዓላት]]
አቆጣጠር 
በወላይታ ዘመን አቆጣጠር መሠረት የንጉሣዊው አማካሪዎች አሮጌው ዓመት ሲቃረብ በቆጠራ ባለሙያዎች ወደ ቤተ መንግሥት ይጠራሉ።  ከዚያም የንጉሣዊው አማካሪዎች የጨረቃን ዑደት ሥረ መሠረት ለማወቅ በሌሊት ወጥተው የጨረቃን አራት ክፍሎች ማለትም (poo'uwa, xumaa, xeeruwa, Goobanaa) በል ይለያሉ። ከዛም የዓመቱን ቁጥር ያላቸውን ምልክቶች ይዘው መጥተው ሙሉውን ሙሉ ጨረቃ ይጠብቃሉ። የጨረቃ ዑደት ለንጉሱ እና ለአማካሪዎቹ ያስታውቃሉ።  ቀኑን በትክክል ለንጉሡ ከነገሩ በኋላ ሽልማታቸውን ይዘው ወደ ቤታቸው ይመለሳሉ፤ ንጉሡም የበዓሉን አቀራረብ ለሕዝቡ በአዋጅ በገበያና በሕዝብ ስብሰባ ይነገራል።

 ዋቢዎች 

 ውጫዊ አገናኞች 

መደብ:ባሕል ነክ መዋቅሮች 
መደብ:የኢትዮጵያ በዓላት