ይምርሃነ ክርስቶስ
{{አለት ፍልፍል
|ስም       = {{PAGENAME}}
|infoboxwidth= 22.8em
|ስዕል      =  [[ስዕል:ይምርሃነክርስቶስ ዋሻ.jpg|250px]]
|ስዕልcaption = ከግራ ወደቀኝ፡ መቃብሮች፣ ቤተክርስቲያን፣ ቤተመንግስትና አጽማት ማረፊያ
|አገር     = [[ኢትዮጵያ]]
|ዓይነት     = ዋሻ ውስጥ የሚገኝ
|አካባቢ      =  አቡነ ዮሴፍ ተራራ
|ዓመት        = 12ኛው ክፍለ ዘመን
|አደጋ      =  ቤተመንግስት ጣራና ወለል
|Extension   = 
|locmapin    = Ethiopia
|relief      = 1
|latitude    = 12.14
|longitude  = 39.07
|map_caption = ኢትዮጵያ ውስጥ ያለ
}}'''{{PAGENAME}}'''   በ [[ዓፄ ይምርሃነ ክርስቶስ]] አነሳሽነት በ12ኛው ክፍለ ዘመን  በ[[አቡነ ዮሴፍ ተራራ]] ውስጥ በሚገኝ ዋሻ ውስጥ የተሰራ ቤተክርስቲያንና በዚያው ዋሻ ውስጥ ከቤተርክስቲያኑ ፊትለፊት ያለ ቤተ መንግስት ህንጻ በአንድነት የሚጠሩበት ስም ነው። ዋሻው ከላሊበላ የ6 ሰዓት የእግር ጉዞ ርቀት ላይ ይሚገኝ ሲሆን 45ሜትር ርዝመት በ6 ሜትር ቁመትና 50ሜትር ጉድጉደት አለው።   በዋሻው ውስጥና ውጭ ለጸበል የሚያገለግሉ ምንጮች ይፈልቁበታል። ዓፄ ይምርሃነ ክርስቶስ ከ[[ሮሃ]] ሆኖ አገሩን ያስተዳድር እንጂ ይሄው ቤተክርስቲያንና ቤተመንግስት ሲታነጽ መኖሪያውን ወድዚህ ዋሻ እንዳዛወረ በ17ኛው ክፍለ ዘመን የተጻፈ የህይወት ታሪኩ ይገልጻል። በ16ኛው ክፍልዘመን መጀመሪያ ኢትዮጵያን ጎብኝቷት የነበረው [[አልቫሬዝ]] እንዲሁ በዚህ ቤተክርስቲያን ለ2 ቀን ቆይታ በማድረግ [[ገድለ ይምርሃነ ክርስቶስ]] የተሰኘ መጽሐፍ እንዳነበበና እንደመረመረ ያትታል<ref> Stuart Munro-Hay, Ethiopia, the unknown land: a cultural and historical guide, I.B.Tauris & Co, London, 2003(page 225)</ref>። 

== ይምርሃነ ክርስቶስ ቤተክርስቲያን ==
[[ስዕል:ይምርሃነ ክርስቶስ አቅድ.jpg|left|thumb|200px| የይምርሃነ ክርስቶስ ቤተክርስቲያን አቅድ<ref>''Yemrehannä Krestos church − documenting cultural heritage in Ethiopia'', CHW Heritage without Borders Cultural BKULTURARV UTAN GRÄNSER, 2010</ref>]]
ከፍ ብሎ የተጠቀሰው ድርሰት፣ የይምርሃነ ክርስቶስ ሁለት ህንጻዎች ከመሰራታቸው በፊት ዋሻው ዛፎች የበቀሉበትና ከስሩም ትንሽ ሐቅይ እንደነበረበት ያትታል። በዚህ ሐይቅ ላይ እንጨት ርብራብ በማድረግና ከዚያም ላይ አፈር በመነስነስ የበተክርስቲያኑ መሰረት እንደተጣለ ይነገራል። ከመሰረቱ በኋላ የማገርና የድንጋይ  ልውውጥ በሚታይበት መልኩ ወደላይ የተገነባ ሲሆን ይህ አሰራሩ [[ደብረ ዳሞ]]ን ያስታውሳል። ድንጋዩ ነጭ ፕላስተር የተቀባ ስሆን መስኮቶቹ ግን ከነጭ ደንጊያ ወይንም ከእንጨት የተስሩ ናቸው። 

የቤተክርስቲያኑ ህንጻ 3 መግቢያዎች ሲኖሩት በ[[ሰሜን]](ለወንዶች)፣ [[ደቡብ]](ለሴቶች) እና [[ምሥራቅ]] (ለካህናት) ይገኛሉ።  በግድግዳው ላይ የሚገኙ፣ ነገር ግን በአቧራ የተሸፉኑት ምስሎች ከዚሁ ዘመን የሚመነጩ ሲሆኑ በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚገኙ የግድግዳ ምስላት ቀደምት ናቸው። 

[[ፍራንሲስኮ አልቫሬዝ]] ይህን ቤተክርቲያን በ16ኛው ክፍለዘመን መግቢያ ላይ የጎበኘው ሲሆን፣ እንደርሱ ዘገባ በዚህ ወቅት ቤተክርስቲያኑ 200 [[ደብተራ|ደብተራዎች]] የነበሩት ሲሆን አጠቃላይ ቤቱ በ[[ሊቀ ካህናት]] ይመራ እንደነበር ሲጠቅስ፤  በወቅቱ መነኮሳት እንደማይኖሩበትም  ዘግቧል<ref>Stuart Munro-Hay, ''Ethiopia, the unknown land: a cultural and historical guide'', I.B.Tauris & Co, London, 2003(page 225)</ref>።

==ይምርሃነ ክርስቶስ ቤተ መንግስት ==
የይምረሃነ ክርስቶስ ቤ/መንግስት ከቤ/ክርስቲያኑ ያነሰ ጥራት ያለውና በአሁኑ ወቅት ለመፍረስ አደጋ የተጋለጠ ነው። ሁለት የጣራው ክፍሎች የተደረመሱ ሲሆን የአንዱ ፎቅ ወለልም እንዲሁ ተደርምሷል። 

ከይምርሃነ ክርስቶ ቤ/ክርስቲያን ጀርባ 3 መቃብሮች ሲኖሩ፣ የራሳቸው የዓፄ ይምርሃነ፣ የሴት ልጃቸው እና ከ[[እስክንድርያ]] ንጉሱን ሊጠይቁ የመጡ [[ፓትሪያርክ]]  እንደሆኑ ይጠቀሳል።  ወደዋሻው ውስጥ በጣም ርቆ ደግሞ የብዙ ምዕመናን አጽም የሚታይበት ሰፊና ጨለማ ክፍል አለ። 
[[ስዕል:ይምርሃነ ክርስቶስ ዋሻ.JPG|thumb|left|750px| ቤተክርስቲያኑ በስተግራ፣ ቤተመንግስቱ በስተ ቀኝ ]] {{clear}}
==ማጣቀሻ==
<references/>

==ዋቢ ጽሑፍ==
*''Yemrehannä Krestos church − documenting cultural heritage in Ethiopia'', CHW Heritage without Borders Cultural BKULTURARV UTAN GRÄNSER, 2010 ([http://www.chwb.org/dokument/pdf/Yemrehanna%20Krestos.pdf በኢንተርኔት] )
[[መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት]]
[[መደብ: አቡነ ዮሴፍ ተራራ]]
በ ዓፄ ይምርሃነ ክርስቶስ አነሳሽነት በ12ኛው ክፍለ ዘመን  በአቡነ ዮሴፍ ተራራ ውስጥ በሚገኝ ዋሻ ውስጥ የተሰራ ቤተክርስቲያንና በዚያው ዋሻ ውስጥ ከቤተርክስቲያኑ ፊትለፊት ያለ ቤተ መንግስት ህንጻ በአንድነት የሚጠሩበት ስም ነው። ዋሻው ከላሊበላ የ6 ሰዓት የእግር ጉዞ ርቀት ላይ ይሚገኝ ሲሆን 45ሜትር ርዝመት በ6 ሜትር ቁመትና 50ሜትር ጉድጉደት አለው።   በዋሻው ውስጥና ውጭ ለጸበል የሚያገለግሉ ምንጮች ይፈልቁበታል። ዓፄ ይምርሃነ ክርስቶስ ከሮሃ ሆኖ አገሩን ያስተዳድር እንጂ ይሄው ቤተክርስቲያንና ቤተመንግስት ሲታነጽ መኖሪያውን ወድዚህ ዋሻ እንዳዛወረ በ17ኛው ክፍለ ዘመን የተጻፈ የህይወት ታሪኩ ይገልጻል። በ16ኛው ክፍልዘመን መጀመሪያ ኢትዮጵያን ጎብኝቷት የነበረው አልቫሬዝ እንዲሁ በዚህ ቤተክርስቲያን ለ2 ቀን ቆይታ በማድረግ ገድለ ይምርሃነ ክርስቶስ የተሰኘ መጽሐፍ እንዳነበበና እንደመረመረ ያትታል Stuart Munro-Hay, Ethiopia, the unknown land: a cultural and historical guide, I.B.Tauris & Co, London, 2003(page 225)። 

 ይምርሃነ ክርስቶስ ቤተክርስቲያን 
left|thumb|200px| የይምርሃነ ክርስቶስ ቤተክርስቲያን አቅድYemrehannä Krestos church − documenting cultural heritage in Ethiopia, CHW Heritage without Borders Cultural BKULTURARV UTAN GRÄNSER, 2010
ከፍ ብሎ የተጠቀሰው ድርሰት፣ የይምርሃነ ክርስቶስ ሁለት ህንጻዎች ከመሰራታቸው በፊት ዋሻው ዛፎች የበቀሉበትና ከስሩም ትንሽ ሐቅይ እንደነበረበት ያትታል። በዚህ ሐይቅ ላይ እንጨት ርብራብ በማድረግና ከዚያም ላይ አፈር በመነስነስ የበተክርስቲያኑ መሰረት እንደተጣለ ይነገራል። ከመሰረቱ በኋላ የማገርና የድንጋይ  ልውውጥ በሚታይበት መልኩ ወደላይ የተገነባ ሲሆን ይህ አሰራሩ ደብረ ዳሞን ያስታውሳል። ድንጋዩ ነጭ ፕላስተር የተቀባ ስሆን መስኮቶቹ ግን ከነጭ ደንጊያ ወይንም ከእንጨት የተስሩ ናቸው። 

የቤተክርስቲያኑ ህንጻ 3 መግቢያዎች ሲኖሩት በሰሜን(ለወንዶች)፣ ደቡብ(ለሴቶች) እና ምሥራቅ (ለካህናት) ይገኛሉ።  በግድግዳው ላይ የሚገኙ፣ ነገር ግን በአቧራ የተሸፉኑት ምስሎች ከዚሁ ዘመን የሚመነጩ ሲሆኑ በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚገኙ የግድግዳ ምስላት ቀደምት ናቸው። 

ፍራንሲስኮ አልቫሬዝ ይህን ቤተክርቲያን በ16ኛው ክፍለዘመን መግቢያ ላይ የጎበኘው ሲሆን፣ እንደርሱ ዘገባ በዚህ ወቅት ቤተክርስቲያኑ 200 ደብተራዎች የነበሩት ሲሆን አጠቃላይ ቤቱ በሊቀ ካህናት ይመራ እንደነበር ሲጠቅስ፤  በወቅቱ መነኮሳት እንደማይኖሩበትም  ዘግቧልStuart Munro-Hay, Ethiopia, the unknown land: a cultural and historical guide, I.B.Tauris & Co, London, 2003(page 225)።

ይምርሃነ ክርስቶስ ቤተ መንግስት 
የይምረሃነ ክርስቶስ ቤ/መንግስት ከቤ/ክርስቲያኑ ያነሰ ጥራት ያለውና በአሁኑ ወቅት ለመፍረስ አደጋ የተጋለጠ ነው። ሁለት የጣራው ክፍሎች የተደረመሱ ሲሆን የአንዱ ፎቅ ወለልም እንዲሁ ተደርምሷል። 

ከይምርሃነ ክርስቶ ቤ/ክርስቲያን ጀርባ 3 መቃብሮች ሲኖሩ፣ የራሳቸው የዓፄ ይምርሃነ፣ የሴት ልጃቸው እና ከእስክንድርያ ንጉሱን ሊጠይቁ የመጡ ፓትሪያርክ  እንደሆኑ ይጠቀሳል።  ወደዋሻው ውስጥ በጣም ርቆ ደግሞ የብዙ ምዕመናን አጽም የሚታይበት ሰፊና ጨለማ ክፍል አለ። 
thumb|left|750px| ቤተክርስቲያኑ በስተግራ፣ ቤተመንግስቱ በስተ ቀኝ  
ማጣቀሻ

ዋቢ ጽሑፍ
Yemrehannä Krestos church − documenting cultural heritage in Ethiopia, CHW Heritage without Borders Cultural BKULTURARV UTAN GRÄNSER, 2010 (በኢንተርኔት )
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
መደብ: አቡነ ዮሴፍ ተራራ