ትርጓሜ ዕለታት ወአውርኀ
== የዕለታት  ፍቺና  ሥርወ  ቃላቸው ==
{| class="wikitable"
!'''ግእዝ'''
!   '''አማርኛ'''
!'''ፍቺ'''
|-
|እሑድ
|እሑድ
|አሐደ- አንድ አደረገ፡፡
|-
|ሰኞ 
|ሰኞ   
|አንደኛኛ- ሁለት ሆነ፡፡ ሁለተኛ ቀን፡፡
|-
|ማክሰኞ
|ማክሰኞ  
|ሠለሰ- ሦስተ አደረገ፡፡
|-
|ረቡዕ
|ሮብ
|ረብዕ- አራት አደረገ፡፡ አራተኛ ቀን፡፡
|-
|ሐሙስ   
|አሙስ   
|ኀመስ- አምስት አደረገ፡፡ አምስተኛ ቀን፡፡
|-
|ዐርብ
|ዐርብ
|ዐርበ- ገባ፣ መሸ፡፡ የሥራ ወይም የምግብ መካተቻ/ የሰንብት መግቢያ/ዋዜማ፡፡
|-
|ቀዳሚት
|ቅዳሜ 
|ቀደመ- ቀደመ፡፡ የመጀመሪያው ሰንበት፡፡
|}

== የአውርኀ ፍቺና ሥርወ ቃላቸው ==
{| class="wikitable"
!'''ግእዝ''' 
! '''አማርኛ''' 
!  '''ፍቺ'''
|-
|መስከረም
|መስከረም
|ዘከረረ- አሰበ፡፡ መዘክረዓም፣ ዓመቱ ማስታወሻ፣ የዘመን መለወጫ፡፡
|-
|ጥቅምት
|ጥቅምት 
|ጠቀመ - ጠቀመ::
|-
|ኅዳር
|ኅዳር 
|ኀደረ- አደረ፡፡ የአዝመራ ወር ፣ ገበሬዎች ዱር የሚያድሩበት፡፡
|-
|ታኅሣሥ 
|ተሣሥ  
|ኀሠሠ- ፈለገ፣ የፍለጋ፣ የፍላጎት ወር፣ አዝመራ የሚሰበሰብበት/ምርት  የሚፈለግበት፡፡
|-
|ጥር
|ጥር
|ጠረየ- ሰበሰበ፡፡ ጥሪት/ሀብት የሚሰበሰብበት፣ የድካም ዋጋ የሚገኝበት፡፡
|-
|የካቲት  
|የካቲት  
|ከተ-ከተተ፡፡ የአዝመራ መካተቻ፣ ወደ ጎተራ የሚከተትበት፡፡
|-
|መጋቢት
|መጋቢት
|መገበ- በቁሙ፡፡ የምትመግበ ወር፣ የጸደይ ወር መግቢያ::
|-
|ሚዐዚያ
|ሚያዝያ 
|ምዐዝ-ሸተተ፡፡ የበልግ ቡቃያ የሚያብብበት፣የሚሸትበት፣ዘመነ ጸደይ ”መዐዛየ” እንደ ማለት ነው፡፡
|-
|ግንቦት
|ግንቦት
|ገነበ- ገነባ፡፡ ገቦክረምት፣ የክረምት ጥግ ማለት ነው፡፡
|-
|ሠኔ
|ሰኔ  
|ሠነየ- አማረ፡፡ ያማረ/መልካም ወር፣ የዘር ወቅት የክረምት መግቢያ፡፡ ቡቃያው የሚያምርበት ፣ በሰላው የሚሸትበት ማለት ነው፡፡
|-
|ሐምሌ
|ሐምሌ
|ሐመለ-ለመለመ፡፡ የልምላሜ ወር፣ ጎመን የሚበላበት ፣ ልምላሜ የሚታይበት፡፡
|-
|ነሐሴ
|ነሐሴ
|ነሐሰ-ሠራ፣ ገነባ፡፡ የሥራ ወር፣ ሥራ የሚደራረብበት ማለት ነው፡፡
|-
|ጳጉሜ/ን
|ቋጉሜ 
|ተረፍ፣ ትርፍ(ቀሪ) ማለት ነው፡፡ ከጽርዕ/ግሪክ ተወረሰ ቃል ነው፡፡ 
|}  

[[መደብ: ዕለታት]]      [[መደብ:ወራት]]     [[መደብ:ሳምንት]]                              
የዕለታት  ፍቺና  ሥርወ  ቃላቸው 
ግእዝ   አማርኛፍቺእሑድእሑድአሐደ- አንድ አደረገ፡፡ሰኞ ሰኞ   አንደኛኛ- ሁለት ሆነ፡፡ ሁለተኛ ቀን፡፡ማክሰኞማክሰኞ  ሠለሰ- ሦስተ አደረገ፡፡ረቡዕሮብረብዕ- አራት አደረገ፡፡ አራተኛ ቀን፡፡ሐሙስ   አሙስ   ኀመስ- አምስት አደረገ፡፡ አምስተኛ ቀን፡፡ዐርብዐርብዐርበ- ገባ፣ መሸ፡፡ የሥራ ወይም የምግብ መካተቻ/ የሰንብት መግቢያ/ዋዜማ፡፡ቀዳሚትቅዳሜ ቀደመ- ቀደመ፡፡ የመጀመሪያው ሰንበት፡፡

 የአውርኀ ፍቺና ሥርወ ቃላቸው 
ግእዝ  አማርኛ   ፍቺመስከረምመስከረምዘከረረ- አሰበ፡፡ መዘክረዓም፣ ዓመቱ ማስታወሻ፣ የዘመን መለወጫ፡፡ጥቅምትጥቅምት ጠቀመ - ጠቀመ::ኅዳርኅዳር ኀደረ- አደረ፡፡ የአዝመራ ወር ፣ ገበሬዎች ዱር የሚያድሩበት፡፡ታኅሣሥ ተሣሥ  ኀሠሠ- ፈለገ፣ የፍለጋ፣ የፍላጎት ወር፣ አዝመራ የሚሰበሰብበት/ምርት  የሚፈለግበት፡፡ጥርጥርጠረየ- ሰበሰበ፡፡ ጥሪት/ሀብት የሚሰበሰብበት፣ የድካም ዋጋ የሚገኝበት፡፡የካቲት  የካቲት  ከተ-ከተተ፡፡ የአዝመራ መካተቻ፣ ወደ ጎተራ የሚከተትበት፡፡መጋቢትመጋቢትመገበ- በቁሙ፡፡ የምትመግበ ወር፣ የጸደይ ወር መግቢያ::ሚዐዚያሚያዝያ ምዐዝ-ሸተተ፡፡ የበልግ ቡቃያ የሚያብብበት፣የሚሸትበት፣ዘመነ ጸደይ ”መዐዛየ” እንደ ማለት ነው፡፡ግንቦትግንቦትገነበ- ገነባ፡፡ ገቦክረምት፣ የክረምት ጥግ ማለት ነው፡፡ሠኔሰኔ  ሠነየ- አማረ፡፡ ያማረ/መልካም ወር፣ የዘር ወቅት የክረምት መግቢያ፡፡ ቡቃያው የሚያምርበት ፣ በሰላው የሚሸትበት ማለት ነው፡፡ሐምሌሐምሌሐመለ-ለመለመ፡፡ የልምላሜ ወር፣ ጎመን የሚበላበት ፣ ልምላሜ የሚታይበት፡፡ነሐሴነሐሴነሐሰ-ሠራ፣ ገነባ፡፡ የሥራ ወር፣ ሥራ የሚደራረብበት ማለት ነው፡፡ጳጉሜ/ንቋጉሜ ተረፍ፣ ትርፍ(ቀሪ) ማለት ነው፡፡ ከጽርዕ/ግሪክ ተወረሰ ቃል ነው፡፡   

መደብ: ዕለታት      መደብ:ወራት     መደብ:ሳምንት