የኩሎምብ ህግ
'''የኩሎምብ ህግ''' ወይንም '''የኩሎምብ ግልብ ስኩየር ህግ''' በጠጣር [[ቻርጅ|ቻርጆች]] መካከከል ያለውን የ[[ጉልበት]] ዝምድና የሚያሳይ የ[[ፊዚክስ]] ህግ ነው። ለመጀመሪያ ጊዜ ተደርሶበት ሃሳቡ የታተመው በ1778 ዓ.ም. በፈረንሳዩ [[ኦግስቲን ኩሎምብ]] ነበር።

== መሰረታዊ ቀመር ==

=== የስኬላር ቀመር ===
የኩሎምብ ህግ በ[[ስኬላር]] ወይንም በ[[ጨረር]] መልኩ ሊቀመጥ ይችላል። በስኬላር ሲጻፍ የ[[ጉልበት]] መጠንን ሲያሰላ፣ በጨረር ሲጻፍ የጉልበትን መጠንና አቅጣጫ ይሰጣል ማለት ነው። ህጉ በተሰጠው መልኩ የሚሰራው [[ነጥብ ቻርጅ]] ተደርገው ሊታሰቡ ለሚችሉ ሁለት ቻርጆች ነው። ወይንም በሌላ አነጋገር በሁለቱ ቻርጆች መካከል ያለው ርቀት ከሙላቶቹ ውስጣዊ [[ራዲየስ]] በሃይል ከፍ ለሚል ሙላቶች ነው።

በኩሎምብ ህግ ምሰረት፣ በቻርጅ (''q''<sub>1</sub>) እና (''q''<sub>2</sub>) ላይ በእያንዳንዳቸው በአንድ ጊዜ የሚያርፉት [[ጉልበት|ጉልበቶች]] እንዲህ ይሰላሉ
{{ቀመር|<math>F = k_\mathrm{e} \frac{q_1q_2}{r^2}</math>| ''r'' -- በሁለቱ መካከል ያለው  ርቀት ሲሆን  ''k''<sub>e</sub> ደግሞ የውድር ቁጥር ነው። ፖዚቲቭ ጉልበት፣ መግፋትን ሲያመለክት፣ ነጌቲቭ ጉልበት መሳሳብን ያመለክታል:<small><math> \begin{align}
k_\mathrm{e} &= \frac{1}{4 \pi \varepsilon_0} = \frac{c^2 \ \mu_0}{4 \pi} = c^2 \cdot 10^{-7} \ \mathrm{H} \cdot \mathrm{m}^{-1}\\
               &= 8.987\ 551\ 787\ 368\ 176\ 4 \times 10^9 \ \mathrm{N  \cdot m^2 / C^{2}}
\end{align}</math></small>|550px}}

[[ስዕል:CoulombsLaw scal.svg|thumb|right|250px| የኩሎምብ ህግ መሰረታዊ ፀባይ። አንድ አይነት ሙላቶች ይጋፋሉ፣ የተለያዩ ቻርጆች ይሳሳባሉ። ]]
== ጨረራዊ ቀመር ==
<math>\mathbf{r}_1</math> ቦታ ላይ በተቀመጠች ሙላት  <math>q_1</math> ላይ ሌላው ሙላት  ''q''<sub>2</sub>  በ[[ኤሌክትሪክ መስክ|መስኩ]]  የሚያሳርፍባት ጉልበት [[መጠን]] እና [[አቅጣጫ]] በ[[ጨረር]] ቀመር ይሰላል። ከላይ የተሰጠው የኩሎምብ ህግ፣ መጠኑን ብቻ ነው ሚያሰላ።

{{ቀመር|'''<big>የኩሎምብ ህግ ጨረራዊ ቀመር</big>''' <br /> <math>\mathbf{F}_{12}= {k_\mathrm{e}}{q_1q_2(\mathbf{r}_1 - \mathbf{r}_2) \over |\mathbf{r}_1 - \mathbf{r}_2|^3} = {k_\mathrm{e}}{q_1q_2 \over r^2}\mathbf{\hat{r}}_{21},</math>| <math>\mathbf{F}_{12}</math> - ከሙላት 2 በሙላት 1 ላይ የሚያርፍ ጉልበት፣<br /> <math>r</math> በሁለቱ ቻርጆች መካከል ያለው ርቀት ነው። <br />  <math>\mathbf{\hat{r}}_{21}</math> የጉልበቱን አቅጣጫ የሚያሳይ [[አሀድ ጨረር]] ነው።  ከ<math>q_2</math> ወደ <math>q_1</math><ref name="uTexas">{{en}} [http://farside.ph.utexas.edu/teaching/em/lectures/node28.html Coulomb's law], University of Texas</ref> ለሚሰመር መስመር [[ትይዩ]] ነው። |550px}}

== ማጣቀሻ ==
{{Reflist|30e}}


== ተጨማሪ ንባብ ==
* [http://www.physnet.org/modules/pdf_modules/m114.pdf ''Coulomb's Law''] on [http://www.physnet.org Project PHYSNET].
* [http://www.lightandmatter.com/html_books/4em/ch01/ch01.html Electricity and the Atom] {{Wayback|url=http://www.lightandmatter.com/html_books/4em/ch01/ch01.html |date=20090221030155 }} — a chapter from an online textbook
* [http://mw2.concord.org/public/student/game/electrostatic_maze5.html A maze game for teaching Coulomb's Law]—a game created by the Molecular Workbench software
* [http://blazelabs.com/inversecubelaw.pdf The inverse cube law] {{Wayback|url=http://blazelabs.com/inversecubelaw.pdf |date=20091122213757 }} The inverse cube law for dipoles (PDF file) by Eng. Xavier Borg
* [http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Physics/8-02Electricity-and-MagnetismSpring2002/VideoAndCaptions/detail/embed01.htm Electric Charges, Polarization, Electric Force, Coulomb's Law] {{Wayback|url=http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Physics/8-02Electricity-and-MagnetismSpring2002/VideoAndCaptions/detail/embed01.htm |date=20090314044312 }} Walter Lewin, ''8.02 Electricity and Magnetism, Spring 2002: Lecture 1'' (video). MIT OpenCourseWare. License: Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike.

[[መደብ:ቻርጅ]]
የኩሎምብ ህግ ወይንም የኩሎምብ ግልብ ስኩየር ህግ በጠጣር ቻርጆች መካከከል ያለውን የጉልበት ዝምድና የሚያሳይ የፊዚክስ ህግ ነው። ለመጀመሪያ ጊዜ ተደርሶበት ሃሳቡ የታተመው በ1778 ዓ.ም. በፈረንሳዩ ኦግስቲን ኩሎምብ ነበር።

 መሰረታዊ ቀመር 

 የስኬላር ቀመር 
የኩሎምብ ህግ በስኬላር ወይንም በጨረር መልኩ ሊቀመጥ ይችላል። በስኬላር ሲጻፍ የጉልበት መጠንን ሲያሰላ፣ በጨረር ሲጻፍ የጉልበትን መጠንና አቅጣጫ ይሰጣል ማለት ነው። ህጉ በተሰጠው መልኩ የሚሰራው ነጥብ ቻርጅ ተደርገው ሊታሰቡ ለሚችሉ ሁለት ቻርጆች ነው። ወይንም በሌላ አነጋገር በሁለቱ ቻርጆች መካከል ያለው ርቀት ከሙላቶቹ ውስጣዊ ራዲየስ በሃይል ከፍ ለሚል ሙላቶች ነው።

በኩሎምብ ህግ ምሰረት፣ በቻርጅ (q1) እና (q2) ላይ በእያንዳንዳቸው በአንድ ጊዜ የሚያርፉት ጉልበቶች እንዲህ ይሰላሉ

thumb|right|250px| የኩሎምብ ህግ መሰረታዊ ፀባይ። አንድ አይነት ሙላቶች ይጋፋሉ፣ የተለያዩ ቻርጆች ይሳሳባሉ። 
 ጨረራዊ ቀመር 
 ቦታ ላይ በተቀመጠች ሙላት   ላይ ሌላው ሙላት  q2  በመስኩ  የሚያሳርፍባት ጉልበት መጠን እና አቅጣጫ በጨረር ቀመር ይሰላል። ከላይ የተሰጠው የኩሎምብ ህግ፣ መጠኑን ብቻ ነው ሚያሰላ።

 ማጣቀሻ 

 ተጨማሪ ንባብ 
 Coulomb's Law on Project PHYSNET.
 Electricity and the Atom  — a chapter from an online textbook
 A maze game for teaching Coulomb's Law—a game created by the Molecular Workbench software
 The inverse cube law  The inverse cube law for dipoles (PDF file) by Eng. Xavier Borg
 Electric Charges, Polarization, Electric Force, Coulomb's Law  Walter Lewin, 8.02 Electricity and Magnetism, Spring 2002: Lecture 1 (video). MIT OpenCourseWare. License: Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike.

መደብ:ቻርጅ