Уильямс, Бетти
{{Кижи}}
'''Бетти Уильямс''' ({{lang-en|Betty Williams}}; {{Јыл|1943}} јылдыҥ кӱӱк айыныҥ 22-чи кӱнинде — [[2020 јыл]]дыҥ тулаан айыныҥ 17-чи кӱнинде) — Нобельдиҥ амыр-энчӱниҥ сыйыныҥ {{Јыл|1976}} јылда лауреады Мейрид Корриганла кожо ''. Амыр-энчӱ улустыҥ биригӱзиниҥ'' ({{lang-en|''Community of Peace People''}})тӧзӧӧчизи. Бу биригӱниҥ ижи Тӱндӱк Ирландияда канду-јууны токтодорына болужын јетирген.

== Биографиязы ==
Бетти Уильямс тӱндӱк Ирландияда каа-јаада ла туштаар биледе (адазы — протестант, энези дезе — католик) чыккан.
{{Јыл|1978}} јылда куран айдыҥ 10-чы кӱнинде Бетти Уильямс билбес јанынаҥ кӧрӱп ийген: англий јуучылдар боевик Денни Леннонды тыҥ шыркалап ийерде, ол кӧӧлигиле ӱч кичинек баланы ӧлтӱре бастырып ийген. Ӱч баланыҥ энези Анна Магуайр тирӱ артып калган, ол {{Јыл|1980}} јылда Јаҥы Зеландияда санаага алдыртала, кол салынып божогон.

Эки кӱннеҥ Уильямс амыр-энчӱ учун кычыруга 6000 кол јууп алган, СМИ-де оныҥ ады јарлалган.
Анна Магуайрдыҥ сыйныла кожо ол ,''Ӱй улус амыр-энчӱ учун'' деп биригӱ тӧзӧгӧн. Кийнинде бу биригӱниҥ ады ''Амыр-энчӱ улустыҥ биригӱзи'' деп солунган. Бу биригӱни тӧзӧӧргӧ олорго журналист Кьяран Маккеон болушкан. Бу журналист Биригӱниҥ Кычырузын бичийле, биригӱни јӧмӧп митинг белетеп ӧткӱрген<ref>{{Cite web |title=Peace People History |url=http://www.peacepeople.com/PPHistory.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110611163252/http://www.peacepeople.com/PPHistory.htm |archivedate=1307809972 |deadlink=yes |accessdate=1616517184 }}</ref>.
Амыр-энчӱ улустыҥ баштапкы декларациязы<ref>{{Cite web |title=First Declaration Of The Peace People |url=http://www.peacepeople.com/PPDeclaration.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050909210229/http://www.peacepeople.com/PPDeclaration.htm |archivedate=1126299749 |deadlink=yes |accessdate=1616517184 }}</ref>.
Амыр-энчӱ учун кыймыгуныҥ адынаҥ бисте телекейге баштанган кычыру бар;
Бис амыр телекейде јӱрӱм јӱрер, сӱӱр кӱӱнис бар;
Балдарыска айлыста, иште, амыралтада, кандый ла ӧйдӧ сӱӱнчи кӱӱнзейдис;
Ондый јӱрӱм болзын деп биске турумкай, иштеҥкей, јалтанбас болор керек;
Бис билерис, улус ортодо эби-јок сурактардаҥ улам чууган, аайлашпастар башталат;
Бис билерис, кажы ла адылган ок, кажы ла јарылган бомбанаҥ иштеерге там ла кӱч болот;
Бис бастыра окторго, бомбаларга, јуу-јепселге удура;
Бис јуук та, ыраак та айылдаштарысла амыр јадарга кӱӱнзейдис. Телекей амыр-энчӱ јатсын деп иштейдис, телекейлик карыкчалду учуралдар, катап болбозын, је ундылбазын.

Бетти Уильямстыҥ адазы, мистер Смит, эт ооктойтон кижи болгон, энези дезе — айлында ла иштенген. Кыс Агару Терезаныҥ баштамы школында ӱренген, орто ӱредӱни ол Агару Доминиктиҥ грамматикалык школында алган.
{{Јыл|1961}} јылда кичӱ изӱ айдыҥ 14-чи кӱнинде ол Ральфа Уильямска барган. Бетти эки балалу болгон, бир кыс ла бир уул. Уулыныҥ ады Пол, ол футболды Тӱндӱк Ирландияныҥ профессионал клубтарында ойногон. Кичинек балазы Дебора деп атту кыс.
{{Јыл|1982}} јылда Бетти ӧгӧнинеҥ айрылала, Джеймс Т. Перкинс деп кижиле бириккен, США-ныҥ Флорида калазына кӧчкӧн. Ол јилбилӱ лекцмялар кычырып туратан<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1976/williams-cv.html Бетти Уильямс. Биографическая справка]{{ref-en}} — Сайт Нобелевского комитета.</ref>. Бир катап [[Брисбен]]де, Австралияда бойыныҥ лекциязында ол США-ныҥ президентин, Джордж Буштты ӧлтӱрер кӱӱним бар деп айткан, нениҥ учун дезе ол јуу баштаган, оноҥ улам бурузы јок балдар ӧлтӱрткен<ref>[http://www.dni.ru/culture/2006/7/25/87587.html Нобелевские лауреаты не прочь убить Буша] — Интернет-газета «Дни.ру», 25.07.2006.</ref>.

{{Јыл|1977}} јылда Уильямс ла Корриганга Нобельдиҥ амыр энчӱ учун сыйын бергендер. {{Јыл|1978}} јылда биригӱниҥ ӱч башкараачызы ижин ӧскӧ улуска оноҥ ары уулалтсын, кӧндӱктирзин деп табыштырган. УИЛЬЯМС, БЕТТИ — Онлайн-энциклопедия Кругосвет.

== Кайралдары ==
* Нобельдиҥ амыр-энчӱниҥ сыйы ({{Јыл|1976}}).

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
<gallery perrow=5 widths="180px" heights="150px">
Nobel Peace Laureate Betty Williams with Grant Schreiber at the World Summit of Nobel Peace Laureates in Barcelona, 2015.jpg| Бетти Уильямс ла Грант Шрайбер, Барселонада телекейлик саммитте, {{Јыл|2015}}
Save The World Awards 2009 show02 - Vandana Shiva and Betty Williams.jpg| Вандана Шива ла Бетти Уильямс, {{Јыл|2009}}
</gallery>

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}



[[Категория:Нобельдиҥ амыр-энчӱ учун сыйы]]
[[Категория:Ӱй улус Нобельдиҥ сыйыныҥ лауреаттары]]
Бетти Уильямс (;  јылдыҥ кӱӱк айыныҥ 22-чи кӱнинде — 2020 јылдыҥ тулаан айыныҥ 17-чи кӱнинде) — Нобельдиҥ амыр-энчӱниҥ сыйыныҥ  јылда лауреады Мейрид Корриганла кожо . Амыр-энчӱ улустыҥ биригӱзиниҥ ()тӧзӧӧчизи. Бу биригӱниҥ ижи Тӱндӱк Ирландияда канду-јууны токтодорына болужын јетирген.

 Биографиязы 
Бетти Уильямс тӱндӱк Ирландияда каа-јаада ла туштаар биледе (адазы — протестант, энези дезе — католик) чыккан.
 јылда куран айдыҥ 10-чы кӱнинде Бетти Уильямс билбес јанынаҥ кӧрӱп ийген: англий јуучылдар боевик Денни Леннонды тыҥ шыркалап ийерде, ол кӧӧлигиле ӱч кичинек баланы ӧлтӱре бастырып ийген. Ӱч баланыҥ энези Анна Магуайр тирӱ артып калган, ол  јылда Јаҥы Зеландияда санаага алдыртала, кол салынып божогон.

Эки кӱннеҥ Уильямс амыр-энчӱ учун кычыруга 6000 кол јууп алган, СМИ-де оныҥ ады јарлалган.
Анна Магуайрдыҥ сыйныла кожо ол ,Ӱй улус амыр-энчӱ учун деп биригӱ тӧзӧгӧн. Кийнинде бу биригӱниҥ ады Амыр-энчӱ улустыҥ биригӱзи деп солунган. Бу биригӱни тӧзӧӧргӧ олорго журналист Кьяран Маккеон болушкан. Бу журналист Биригӱниҥ Кычырузын бичийле, биригӱни јӧмӧп митинг белетеп ӧткӱрген.
Амыр-энчӱ улустыҥ баштапкы декларациязы.
Амыр-энчӱ учун кыймыгуныҥ адынаҥ бисте телекейге баштанган кычыру бар;
Бис амыр телекейде јӱрӱм јӱрер, сӱӱр кӱӱнис бар;
Балдарыска айлыста, иште, амыралтада, кандый ла ӧйдӧ сӱӱнчи кӱӱнзейдис;
Ондый јӱрӱм болзын деп биске турумкай, иштеҥкей, јалтанбас болор керек;
Бис билерис, улус ортодо эби-јок сурактардаҥ улам чууган, аайлашпастар башталат;
Бис билерис, кажы ла адылган ок, кажы ла јарылган бомбанаҥ иштеерге там ла кӱч болот;
Бис бастыра окторго, бомбаларга, јуу-јепселге удура;
Бис јуук та, ыраак та айылдаштарысла амыр јадарга кӱӱнзейдис. Телекей амыр-энчӱ јатсын деп иштейдис, телекейлик карыкчалду учуралдар, катап болбозын, је ундылбазын.

Бетти Уильямстыҥ адазы, мистер Смит, эт ооктойтон кижи болгон, энези дезе — айлында ла иштенген. Кыс Агару Терезаныҥ баштамы школында ӱренген, орто ӱредӱни ол Агару Доминиктиҥ грамматикалык школында алган.
 јылда кичӱ изӱ айдыҥ 14-чи кӱнинде ол Ральфа Уильямска барган. Бетти эки балалу болгон, бир кыс ла бир уул. Уулыныҥ ады Пол, ол футболды Тӱндӱк Ирландияныҥ профессионал клубтарында ойногон. Кичинек балазы Дебора деп атту кыс.
 јылда Бетти ӧгӧнинеҥ айрылала, Джеймс Т. Перкинс деп кижиле бириккен, США-ныҥ Флорида калазына кӧчкӧн. Ол јилбилӱ лекцмялар кычырып туратанБетти Уильямс. Биографическая справка — Сайт Нобелевского комитета.. Бир катап Брисбенде, Австралияда бойыныҥ лекциязында ол США-ныҥ президентин, Джордж Буштты ӧлтӱрер кӱӱним бар деп айткан, нениҥ учун дезе ол јуу баштаган, оноҥ улам бурузы јок балдар ӧлтӱрткенНобелевские лауреаты не прочь убить Буша — Интернет-газета «Дни.ру», 25.07.2006..

 јылда Уильямс ла Корриганга Нобельдиҥ амыр энчӱ учун сыйын бергендер.  јылда биригӱниҥ ӱч башкараачызы ижин ӧскӧ улуска оноҥ ары уулалтсын, кӧндӱктирзин деп табыштырган. УИЛЬЯМС, БЕТТИ — Онлайн-энциклопедия Кругосвет.

 Кайралдары 
 Нобельдиҥ амыр-энчӱниҥ сыйы ().

 Јуруктардыҥ кӧмзӧзи 

 Ајарулар 

 Тайантылар 

Категория:Нобельдиҥ амыр-энчӱ учун сыйы
Категория:Ӱй улус Нобельдиҥ сыйыныҥ лауреаттары