Боочы
{{ЈЈЈ+Россия
 |статус                   = Јурт
|русское название         = Боочы
 |оригинальное название    = {{lang-ru| Боочы}}
 |герб                     = 
 |флаг                     = 
 | изображение             = 
 | описание изображения    = 
 | lat_deg = 50.743502
 | lon_deg = 85.822114
 | CoordAddon = type:city(5400)_region:RU
 | CoordScale =  
|страна                   = Россия
 |регион                   = Алтай Республика
 |район                    = Оҥдой аймак
 |район в таблице          = Оҥдой аймак{{!}}Оҥдой 
 |вид поселения            = Јурт јеезе
 |поселение                = Куладыныҥ јурт јеезези
 |поселение в таблице      = Куладыныҥ јурт јеезези{{!}}Куладыныҥ
 |внутреннее деление       = 
 |вид главы                = 
 |глава                    = 
 |дата основания           = 
 |первое упоминание        = 
 |прежние имена            = 
 |статус с                 = 
 |площадь                  =
 |вид высоты               = 
 |высота центра НП         = 1005<ref name="Высота н/у моря"/>
 |климат                   = орто-континентал
  |население              = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Боочи| тс }}
  |год переписи           = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Боочи | г }}
 |плотность                = 
 |агломерация              = 
 |национальный состав      = [[алтайлар]] 98 %<ref name="Коряков"/>
 |конфессиональный состав  = 
 |часовой пояс             = 
 |телефонный код           = 38845
 |почтовый индекс          = 649435
 |почтовые индексы         = 
 |автомобильный код        = 
 |цифровой идентификатор   = 
 |цифровой идентификатор 2   = 
 |категория в Commons      = 
 |сайт                     = 
}}
'''Боочы''' ({{Lang-ru|Боочи}}) јурт [[Россия]]да [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Оҥдой аймак|Оҥдой аймагында]] [[Куладыныҥ јурт јеезези]]не кирет.

== Этимологиязы ==
Боочы — ажу, {{Lang-ru|перевал}}<ref name="Топонимика">{{книга |автор = Молчанова О. Т. |часть = |ссылка часть = |заглавие = Топонимический словарь Горного Алтая |оригинал = |ссылка = http://www.nskdiggers.ru/archive/toponim/toponim.pdf |викитека = |ответственный = А.Т. Тыбыкова |издание = |место = Горно-Алтайск |издательство = Горно-Алт. отд. Алт.кн.изд-ва |год = 1979 |том = |страницы =  |столбцы = |страниц = 397 |серия = |isbn = }}</ref>.

== Физико-географиялык темдектери ==

=== Географиязы ===
Јурт [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] тал ортозында, Јал-Мӧҥкӱниҥ, Теректиниҥ, Ӱч-Эҥмектиҥ сын тайгаларыныҥ эдегинде, [[Карагол (суу)|Карагол сууныҥ]] јанында, Карагол ичи ӧзӧктӧ турат.

Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1005 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/np/35012/boochi.html Боочи]</ref>.

=== Климады ===
Климады орто-континентал<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=13263&cityname=Onguday-Russia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222173438/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=13263&cityname=Onguday-Russia |archivedate=1419269678 |deadlink=yes |accessdate=1644475931 }}</ref>. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,2 °С, изӱ кӱндердиҥ температуразыныҥ ӱстӱги бажы +36 °С, эҥ ле соок температураныҥ алтыгы учы −54 °С, јердиҥ ортојылдык температуразы 0 °С, јыл ичинде калганчы соок кӱн ле баштапкы соок кӱн 02.06/30.08, јыл ичинде соок јок кӱндердиҥ тоозы 87, јут-чыктыҥ кеми бир јылга 345 мм, салкынныҥ ортојылдык тӱргени 1 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 13,1 (15 м/с тӱрген салкынду)<ref>Оҥдой. Климат[https://e-lib.gasu.ru/eposobia/altai/maima/klim.html.]</ref>.

=== Аҥ-куштары ===
Тайгалары аҥдык: ирбис, айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, јуҥма, марал, элик, тооргы, шӱлӱзин, сарас, јоонмойын, агас, кӧрӱк, тийиҥ ле о.ӧ. аҥдар. Чай, кӱртӱк, бӧднӧ, торлоо, ӱкӱ, кӱӱк, талеҥко, каргаа, кускун, карчага, мӱркӱт, кууле, тейлеген, јерлик кас, ӧртӧк деп куштар бар<ref name="Кр книга животные РА 2017">[https://icdlib.nspu.ru/views/icdlib/6252/read.php ''Красная книга Республики Алтай: животные''] / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 368 с. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный</ref>. Алтай республиканыҥ «Кызыл бичикке» кирген куштары: ала ылаачын ({{lang-ru|балобан}}), боро ылаачын ({{lang-ru|кречет}}), мечиртке ({{lang-ru|сова}}), ылаачын ({{lang-ru|сапсан}})<ref name="Торбоков звери">''Торбоков Т.'' Алтайдыҥ аҥ-куштары. Звери и птицы Алтая. — Горно-Алтайск: АУ РА "Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020</ref>.

=== Ӧзӱмдери ===
Айландыра ӧскӧн агаштардыҥ кӧп нургуны карагай, јойгон агаш. Суујакалай чиби, тал, каргана, кайыҥ агаштар ӧзӧт, бийиктей тытла кожо мӧш ӧзӧт<ref name="Торбоков флора">''Торбоков Т.'' Алтайдыҥ ӧзӱмдери. Растения Алтая. — Горно-Алтайск: АУ РА "Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020.</ref>. Тайга -тажы јиилектӱ, бороҥот, уйкӧс, тийиҥкат, кызылгат, тайабаш, калба, кӧжнӧ дӧ кӧп ӧзӧт<ref name="Торбоков флора"/>.

Чыкту ла кӧлӧткӧлӧй јерде ӧлӧҥ бийик болуп ӧзӧт, комургай, кулузын, кылбыш, башка-башка чечектер: буланат, балузын, быркырууш, саргай, кандык, кӱӱктаман, кӱнкајы ла о.ӧ. «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер кӧп, олордыҥ тоозында: арчын, алтын тазыл, марал чечек, кызыл тазыл ла о.ӧ.<ref name="Кр книга растения РА 2017">[https://icdlib.nspu.ru/views/icdlib/6253/read.php ''Красная книга Республики Алтай: растения''] / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 267 с.: ил. — Библиогр.: с. 233—256. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный</ref>.

=== Јери ле јолдоры ===
Јуртта 6 ором: Јеҥӱниҥ јылдыгы, Б. Текеновтыҥ, Д. Абакаевтиҥ, Э. Иришевтиҥ, Я. Сарбашевтиҥ, Я. Тужумеевтиҥ.

«Карагол—Боочы» деп регионал учурлу кӧӧлик 84К-21 темдектӱ јол бар.
Јуугында [[Кулады]], [[Карагол]], [[Короты]], [[Бичиктӱ-Боом]] деп деремнелер бар.
{| class="wikitable"
| COLSPAN="2" ALIGN="center" |'''Боочы јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире'''
|-
| Администрациялык тӧс јер [[Кулады]]|| 7,8 км
|-
|  Аймактыҥ тӧс јери [[Оҥдой]] ||  29 км
|-
|  Республикан тӧс кала [[Улалу]] ||  200 км,
|-
|  [[Јаш-Тура|Јаш-Тураныҥ]] темир јолыныҥ вокзалы || 290 км
|-
|  Тергеениҥ тӧс калазы [[Москва]] || 3900 км
|-
|  Чуйдыҥ трагы (Р-256) 621,0 км-деҥ ||12 км
|}

== Тӱӱкизи ==
1600 јылда Боочы јурт керегинде документтерде темдектелген. [[Туулу Алтай]]да [[Оҥдой аймак|Оҥдой аймактыҥ]] эҥ ле јебрен јурттардыҥ бирӱзи. 2000 јылда јурттыҥ тӧзӧлгӧнинеҥ 400-јылдыгына јурттыҥ улузы кереес тургускан.
1990 јылда Боочы јурттыҥ јанында Текпенек деп ӧзӧктӧ [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] тӱӱкизинде баштапкы катап маймандардыҥ (кӧп тоолу сӧӧктӧрдиҥ бирӱзи) Курултайы болгон. Мында «майман» деп бичиктӱ кереес таш тургузылган.6 јылдыҥ бажынаҥ 1996 јылда Ак-Кобы ӧзӧктӧ маймандар Боорго учурлай байлу ''субурган''({{lang-ru|ступа}}) тургузарында экпиндӱ турушкан. Боор майман сӧӧктӱ Солтонныҥ уулдарыныҥ бирӱзи<ref>Туулу Алтай. Боочы[http://altai-mountains.ru/objects/?]</ref>.

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы |Боочи| Столбцов=10}}

== Ук-калыктары ==
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 297 кижи болгон, олордыҥ 98 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
* Боочыныҥ орто ӱредӱлӱ школы;
* интернат;
* магазиндер;
* эмчилик;
* стадион.

== Экономиказы ==
Јуртта јаан ээлем јок. Јылкы, соок тумчукту ла оок мал азыраары. Крестьян-фермер ээлемдер.

== Кереестер ==

=== Тӱӱкилик ===
* Ада-Тӧрӧл учун Улу јууда турушкандарга кереес (1056)(1985 ј., Јеҥӱниҥ 60 јылдыгы ором, 31а)<ref name="Памятники">{{Cite web |title=Решение Исполнительного Комитета Совета народных депутатов Горно-Алтайской автономной области «Об отнесении недвижимых памятников истории и культуры к категории памятников местного значения» от 16.10.1989 г. № 348 |url=https://okn-mk.mkrf.ru/maps/show/id/891837/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109173456/https://okn-mk.mkrf.ru/maps/show/id/891837/ |archivedate=1610213696 |deadlink=yes |accessdate=1610031872 }}</ref><ref name="Памятники список">{{Cite web |title=Список-объектов-культурного-наследия.pdf |url=http://akin04.ru/wp-content/uploads/2014/03/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231111081646/https://akin04.ru/ |archivedate=1699690606 |deadlink=yes |accessdate=1605276040 }}</ref>.

=== Археологиялык ===
* Јебрен тӱрк бичимелдер. Боочы ла [[Кулады|Куладыныҥ]] ортозында (1138)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Ташта јурамалдар (7840)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Будданыҥ сокызы (ступа Будды) (802)<ref name="Ойношев свод"/>.
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте<ref name="Ойношев свод">''Ойношев В. П.'', ''Урбанова С. Е.'' Свод обьектов культурного наследия Республики Алтай. — Горно-Алтайск: АУ РА «АКИН РА», 2013.</ref>.

=== Ар-бӱткендик ===
* Байлу суу. Аржан (889)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Молдыр суу (917)<ref name="Ойношев свод"/>.
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте<ref name="Ойношев свод"/>.

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
<gallery perrow="3" widths="220" heights="190">
Боочи 02.jpg|Боочыда солоҥы
Уч-Энмек - 1.jpg|Боочы
</gallery>

== Јарлу улузы ==
* [[Багыров, Николай Егорович|Багыров Николай Егорович]] (1952 j.) — поэт, театр ла киноныҥ актеры, тележурналист, телережиссер, Арасейдиҥ театрал ишчилериниҥ Биригӱзиниҥ турчызы (1991), [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] культуразыныҥ нерелӱ ишчизи (2012), Арасейдиҥ бичиичилер Биригӱзиниҥ турчызы (2013)<ref>{{Cite web |title=Писатели-юбиляры |url=http://region04.online/tag/nikolaj-bagyrov |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200130122854/http://region04.online/tag/nikolaj-bagyrov |archivedate=1580387334 |deadlink=yes |accessdate=1653480654 }}</ref>;
* [[Яйтаков, Геннадий Яковлевич|Мӧҥӱне Яйтаков]] (25.10.1961) — спортчы, Алтай Республиканыҥ јуунты командаларыныҥ тӧс јериниҥ башкараачызы. СССР-дыҥ самбо спортыныҥ Узы, [[Россия Федерация|Россия Федерацияныҥ]] ла Алтай Республиканыҥ нерелӱ тренери, нерелӱ ишчизи, АР-ныҥ «Таҥ Чолмон» ордениле, «За заслуги перед Отечеством» деп орденле кайралдаткан. ''«Лучшие люди России XX века»'' деп бичикке 2013 јылда кирген. Россияныҥ јуунты командазына 30-таҥ артык спортчы белетеген, 8 кижи ''«Мастер спорта России международного класса»''<ref>[https://vk.com/wall-139498434_34 Федерация дзюдо и самбо РА]</ref>;
* [[Текенов,Эдуард Михайлович|Эдуард Текенов]] (29.04.1962) — инженер, спортчы, политик. Омский сельскохозяйственный институт божоткон (1989). ''Российская академия народного хозяйства и государственной службы при Президенте Российской Федерации по программе «Административно-государственное управление»'' ӱренген (2013)<ref>[https://mcx-altai.ru/o-ministerstve/rukovodstvo/1274-tekenov-eduard-mikhajlovich-zamestitel-ministra-. Текенов Э. М.]</ref>.

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
* [http://www.ongudai-ra.ru/ Окылу сайт «Оҥдой аймак»]
{{Тыш тайантылар}}
{{Оҥдой аймактыҥ јурттары}}

[[Категория:Оҥдой аймактыҥ јурттары]]
[[Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле]]
Боочы () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Оҥдой аймагында Куладыныҥ јурт јеезезине кирет.

 Этимологиязы 
Боочы — ажу, .

 Физико-географиялык темдектери 

 Географиязы 
Јурт Алтай Республиканыҥ тал ортозында, Јал-Мӧҥкӱниҥ, Теректиниҥ, Ӱч-Эҥмектиҥ сын тайгаларыныҥ эдегинде, Карагол сууныҥ јанында, Карагол ичи ӧзӧктӧ турат.

Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1005 метрге бийикБоочи.

 Климады 
Климады орто-континентал. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,2 °С, изӱ кӱндердиҥ температуразыныҥ ӱстӱги бажы +36 °С, эҥ ле соок температураныҥ алтыгы учы −54 °С, јердиҥ ортојылдык температуразы 0 °С, јыл ичинде калганчы соок кӱн ле баштапкы соок кӱн 02.06/30.08, јыл ичинде соок јок кӱндердиҥ тоозы 87, јут-чыктыҥ кеми бир јылга 345 мм, салкынныҥ ортојылдык тӱргени 1 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 13,1 (15 м/с тӱрген салкынду)Оҥдой. Климат.

 Аҥ-куштары 
Тайгалары аҥдык: ирбис, айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, јуҥма, марал, элик, тооргы, шӱлӱзин, сарас, јоонмойын, агас, кӧрӱк, тийиҥ ле о.ӧ. аҥдар. Чай, кӱртӱк, бӧднӧ, торлоо, ӱкӱ, кӱӱк, талеҥко, каргаа, кускун, карчага, мӱркӱт, кууле, тейлеген, јерлик кас, ӧртӧк деп куштар барКрасная книга Республики Алтай: животные / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 368 с. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный. Алтай республиканыҥ «Кызыл бичикке» кирген куштары: ала ылаачын (), боро ылаачын (), мечиртке (), ылаачын ()Торбоков Т. Алтайдыҥ аҥ-куштары. Звери и птицы Алтая. — Горно-Алтайск: АУ РА "Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020.

 Ӧзӱмдери 
Айландыра ӧскӧн агаштардыҥ кӧп нургуны карагай, јойгон агаш. Суујакалай чиби, тал, каргана, кайыҥ агаштар ӧзӧт, бийиктей тытла кожо мӧш ӧзӧтТорбоков Т. Алтайдыҥ ӧзӱмдери. Растения Алтая. — Горно-Алтайск: АУ РА "Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020.. Тайга -тажы јиилектӱ, бороҥот, уйкӧс, тийиҥкат, кызылгат, тайабаш, калба, кӧжнӧ дӧ кӧп ӧзӧт.

Чыкту ла кӧлӧткӧлӧй јерде ӧлӧҥ бийик болуп ӧзӧт, комургай, кулузын, кылбыш, башка-башка чечектер: буланат, балузын, быркырууш, саргай, кандык, кӱӱктаман, кӱнкајы ла о.ӧ. «Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер кӧп, олордыҥ тоозында: арчын, алтын тазыл, марал чечек, кызыл тазыл ла о.ӧ.Красная книга Республики Алтай: растения / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 267 с.: ил. — Библиогр.: с. 233—256. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный.

 Јери ле јолдоры 
Јуртта 6 ором: Јеҥӱниҥ јылдыгы, Б. Текеновтыҥ, Д. Абакаевтиҥ, Э. Иришевтиҥ, Я. Сарбашевтиҥ, Я. Тужумеевтиҥ.

«Карагол—Боочы» деп регионал учурлу кӧӧлик 84К-21 темдектӱ јол бар.
Јуугында Кулады, Карагол, Короты, Бичиктӱ-Боом деп деремнелер бар.
Боочы јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире Администрациялык тӧс јер Кулады 7,8 км  Аймактыҥ тӧс јери Оҥдой   29 км  Республикан тӧс кала Улалу   200 км,  Јаш-Тураныҥ темир јолыныҥ вокзалы  290 км  Тергеениҥ тӧс калазы Москва  3900 км  Чуйдыҥ трагы (Р-256) 621,0 км-деҥ 12 км

 Тӱӱкизи 
1600 јылда Боочы јурт керегинде документтерде темдектелген. Туулу Алтайда Оҥдой аймактыҥ эҥ ле јебрен јурттардыҥ бирӱзи. 2000 јылда јурттыҥ тӧзӧлгӧнинеҥ 400-јылдыгына јурттыҥ улузы кереес тургускан.
1990 јылда Боочы јурттыҥ јанында Текпенек деп ӧзӧктӧ Алтай Республиканыҥ тӱӱкизинде баштапкы катап маймандардыҥ (кӧп тоолу сӧӧктӧрдиҥ бирӱзи) Курултайы болгон. Мында «майман» деп бичиктӱ кереес таш тургузылган.6 јылдыҥ бажынаҥ 1996 јылда Ак-Кобы ӧзӧктӧ маймандар Боорго учурлай байлу субурган() тургузарында экпиндӱ турушкан. Боор майман сӧӧктӱ Солтонныҥ уулдарыныҥ бирӱзиТуулу Алтай. Боочы.

 Эл-јон 

 Ук-калыктары 
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 297 кижи болгон, олордыҥ 98 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»..

Окылу тил: орус, алтай Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года).

 Инфраструктуразы 
 Боочыныҥ орто ӱредӱлӱ школы;
 интернат;
 магазиндер;
 эмчилик;
 стадион.

 Экономиказы 
Јуртта јаан ээлем јок. Јылкы, соок тумчукту ла оок мал азыраары. Крестьян-фермер ээлемдер.

 Кереестер 

 Тӱӱкилик 
 Ада-Тӧрӧл учун Улу јууда турушкандарга кереес (1056)(1985 ј., Јеҥӱниҥ 60 јылдыгы ором, 31а).

 Археологиялык 
 Јебрен тӱрк бичимелдер. Боочы ла Куладыныҥ ортозында (1138);
 Ташта јурамалдар (7840);
 Будданыҥ сокызы (ступа Будды) (802).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичиктеОйношев В. П., Урбанова С. Е. Свод обьектов культурного наследия Республики Алтай. — Горно-Алтайск: АУ РА «АКИН РА», 2013..

 Ар-бӱткендик 
 Байлу суу. Аржан (889);
 Молдыр суу (917).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

 Јуруктардыҥ кӧмзӧзи 

 Јарлу улузы 
 Багыров Николай Егорович (1952 j.) — поэт, театр ла киноныҥ актеры, тележурналист, телережиссер, Арасейдиҥ театрал ишчилериниҥ Биригӱзиниҥ турчызы (1991), Алтай Республиканыҥ культуразыныҥ нерелӱ ишчизи (2012), Арасейдиҥ бичиичилер Биригӱзиниҥ турчызы (2013);
 Мӧҥӱне Яйтаков (25.10.1961) — спортчы, Алтай Республиканыҥ јуунты командаларыныҥ тӧс јериниҥ башкараачызы. СССР-дыҥ самбо спортыныҥ Узы, Россия Федерацияныҥ ла Алтай Республиканыҥ нерелӱ тренери, нерелӱ ишчизи, АР-ныҥ «Таҥ Чолмон» ордениле, «За заслуги перед Отечеством» деп орденле кайралдаткан. «Лучшие люди России XX века» деп бичикке 2013 јылда кирген. Россияныҥ јуунты командазына 30-таҥ артык спортчы белетеген, 8 кижи «Мастер спорта России международного класса»Федерация дзюдо и самбо РА;
 Эдуард Текенов (29.04.1962) — инженер, спортчы, политик. Омский сельскохозяйственный институт божоткон (1989). Российская академия народного хозяйства и государственной службы при Президенте Российской Федерации по программе «Административно-государственное управление» ӱренген (2013)Текенов Э. М..

 Ајарулар 

 Тайантылар 
 Окылу сайт «Оҥдой аймак»

Категория:Оҥдой аймактыҥ јурттары
Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле