Кош-Агаш аймактыҥ маанызы ла кебедели
[[Кош-Агаш аймак|Кош-Агаш аймактыҥ]] ''маанызы ла кебедели'' аймактыҥ Депутаттарыныҥ Соведиле  № 12-5 [[2020 јыл|2020 јылда]] [[Тулаан айдыҥ 24 кӱни|тулаан айдыҥ 24 кӱнинде]] јӧптӧлгӧн<ref>[https://mokoshagach.ru/official-documents/documents/resheniya-sessiy/?PAGEN_1=15 Решение Совета депутатов муниципального образования «Кош-Агачский район» от 24.03.2020 № 12−5 «Об утверждении Положения О гербе и флаге муниципального образования „Кош-Агачский район“»]</ref>.
Кебедели ''Российский Федерацияныҥ тергеелик геральдический регистрында'' № 13244 темдектӱ бичилген<ref name="Герб Кош-Агач"/>. Маанызы ''Российский Федерацияныҥ тергеелик геральдический регистрында'' № 13245 темдектӱ бичилген<ref name="Флаг"/>.

== Тӱӱкизи ==
«Кош-Агаш аймак» деп муниципал тӧзӧлмӧниҥ ''кебедели'' «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрдиҥ окылу символдорын тузаланары аайынча методикалык рекомендацияларыла» тургузылган (2-чи бӧлӱк, VIII-чи бажалык, п.п. 45-46)<ref name="Рекомендации">[https://geraldika.ru/files/heraldic_guidelines.pdf  Методические рекомендации по разработке и использованию официальных символов муниципальных образований (утверждены Геральдическим советом при Президенте Российской Федерации 28 июня 2006 года (с последующими дополнениями, по состоянию на 01.01.2022 г.)]</ref>, Российский Федерацияныҥ Президентини Геральдический соведиле јӧптӧлгӧн 28.06.2006, јарадылган статусный коронала тузаланар аргалу.
Муниципал аймактарга јараар ''Муниципал корона'' јарадылган образецте  — беш айры алтын учтарлу.
Кебедел толо версияла (толо кебедел муниципал короналу), онойдо ок кыскартылган версияла (кебедел куйагы корона јок) болор аргалу; кебеделдиҥ эки версиязы тӱҥей статусту болуп јат<ref name="Герб Кош-Агач">[https://geraldika.ru/s/3136 Герб Кош-Агачского района / Алтай ]</ref>.
[[Файл:Tavan Bogd Ula in the evening - panoramio.jpg|700px|мини|справа|Кош-Агачский район]]

=== 2020 јылдаҥ ала Кош-Агаш аймактыҥ кебедели ===
==== Геральдикалык јартамал ====
[[Файл:Coat of Arms of Kosh-Agachsky District (2020).png|250px|мини|справа|Кош-Агаш аймактыҥ кебедели. 2020 јыл]]
Тегерик ''кебеделдиҥ'' ӱсти јанында ӱч башту мӧҥӱн туу (ортозында туу, экӱзине кӧрӧ, бийик), кебеделдиҥ ортозында кызыл ӧҥдӧ эки ӧркӧштӱ алтын тӧӧ, кебеделдиҥ алтыјанында ортозынаҥ эки јанындӧн аккан толкулар<ref name="Герб Кош-Агач"/>.
=== Символиканыҥ учуры ===
Кебеделдиҥ композициязы Кош-Агаш аймактыҥ тӱӱкилик, ар-бӱткендик, географиялык ла экономикалык аҥылузын кӧргӱзет. Бу кебеделди эдерде, [[2003 јыл|2003 јылда]] јазалган кебеделге тайанган.

Кебеделдиҥ ӱстијанында туу ӱч башту:  [[Ирбистӱ (туу)|Ирбистӱни]], [[Уландрык (туу)|Уландрыкты]] ла [[Кӧкӧрӱ (туу)|Кӧкӧрӱни]] керелейт. Олор Алтай јердиҥ мӧҥкӱлигин ле ар-бӱткениниҥ јаражын керелейт.

Кебеделдиҥ алтыјанында — аймактыҥ сууларын керелеген символ кулјаалар: [[Чаган (Чуйдыҥ кош суузы)|Чаган]], [[Актуру (Чуйдыҥ кош суузы)|Актуру]], [[Јылаҥаш (Чуйдыҥ кош суузы)|Јылаҥаш]] ла [[Таркаты (Чуйдыҥ кош суузы)|Таркаты]], ончозы [[Чуй]] сууга кирет; онойдо ок [[Шабла (Кадынныҥ кош суузы)|Шабла]], [[Тӱҥӱр (Кадынныҥ кош суузы)|Тӱҥӱр]], [[Карагем (Кадынныҥ кош суузы)|Карагем]] и [[Кӧксу (Кадынныҥ кош суузы)|Кӧксу]], ончозы [[Кадын]] сууга кирет.

Кебеделдиҥ тал ортозында<ref name="Герб Кош-Агач"/> эки ӧркӧштӱ тӧӧ, ол [[Чуйдыҥ чӧли|Чуйдыҥ чӧлинде]] турган эдип јуралган. Кебеделде тӧӧ аймактыҥ экономиказын керелеген — мал-аш тудары. Тӧӧниҥ кестеҥкей турганы Россия ла Казакстан, Кыдат ла Монгол јериле кыйулашканын керелейт.
Кебеделде тузаланган ӧҥдӧр<ref name="Герб Кош-Агач"/> геральдикада мындый учурлу:

Ак ӧҥ (мӧҥӱн) — бӱдӱмјиниҥ, аруныҥ символы;

Сары ӧҥ (алтын) байлыктыҥ, чындыктыҥ, тоомјыныҥ, јакшылыктыҥ символы;

Кӧк-чаҥкыр ӧҥ ({{lang-ru|голубой, синий, лазурь}}) бийикке јӱткӱгени, ачык-јарыктыҥ, јакшылыктыҥ символы; онойдо ок ару теҥери ле агын сууларды керелейт ;

Кызыл ӧҥ ({{lang-ru|красный цвет, червлень}}) — иштиҥ, јалтанбастыҥ, кеендиктиҥ, јӱрӱмди сӱӱриниҥ ле байрамныҥ символ темдеги.
[[Файл:Coat of Arms of Kosh-Agachsky District.png|250px|мини|справа|Кош-Агаш аймактыҥ кебедели. [[2003 јыл]]]]

=== Авторлоры ===
Идеязы — Кош-Агаш аймактыҥ 2003 јылда јӧптӧлгӧн кебеделине тӱҥейлеп јазаган;

Компьютерный дизайны А. Карповтыҥ ([[Барнаул]]), Ю. Росич ([[Москва]]);

Кебеделди јетире јазап, символиказыныҥ јартамалын Ю. Росич эткен ([[Москва]]).

== Кош-Агаш аймактыҥ кебедели 2020 јылдаҥ озо ==
[[2003 јыл|2003 јылда]] [[Кандык айдыҥ 29 кӱни|кандык айдыҥ 29 кӱнинде]] Кош-Агаш аймактыҥ депутаттарыныҥ Соведиле  № 5-1 јӧптӧлгӧн.
=== Јартамалы ===
Алтындалган ак тегелик, алтындалган ак чичкечек кыйула чиҥпилген.

Тегеликтиҥ сары-кӧк фонында јуралган: ӱстӱниҥ сол јанында ӱч башту туу: [[Ирбисту (вершина)|Ирбистӱ]], [[Уландрык (вершина)|Уландрык]] ла [[Кокоря (вершина)|Кӧкӧрӱ]], ар-бӱткенниҥ јаражын, тӧрӧл јердиҥ кӱчин керелейт; тегеликтиҥ сол јанында тӧрт сууны темдектеген кулјаа: [[Чаган (приток Чуи)|Чаган]], [[Актру (приток Чуи)|Актуру]], [[Ялангаш (приток Чуи)|Јылаҥаш]], [[Тархата (приток Чуи)|Таркаты]], бу суулар [[Чуй (Кадынныҥ кош суузы)|Чуйга]] кожулат<ref name="Герб Кош-Агач"/>;

тегеликтиҥ оҥ јанында база тӧрт сууны темдектеген кулјаа: [[Шабла (Аркыттыҥ кош суузы)|Шабла]], [[Тӱҥӱр (Кадынныҥ кош суузы)|Тӱҥӱр]], [[Карагем (Кадынныҥ кош суузы)|Карагем]], [[Кӧксу (Кадынныҥ кош суузы)|Кӧксу]], тӧртилези Кадынга кирет<ref name="Герб Кош-Агач"/>;

тегеликтиҥ ортозында [[Чуйдыҥ чӧли|Чуйдыҥ чӧлиндеги]] айылдыҥ тындузы — тӧӧ јуралган<ref name="Герб Кош-Агач"/>.

== Кош-Агаш аймактыҥ маанызы 2020 јылдаҥ ала ==
[[Файл:Flag of Kosh-Agachsky District.png|250px|мини|справа|Кош-Агаш аймактыҥ маанызы]]

=== Мааныны јартаганы ===
Тӧрт толыкту бӧс, тууразы ла сыны 2:3, «Кош-Агаш аймак» деп муниципал тӧзӧлмӧниҥ кебеделине тӱҥей, кебеделдиҥ алтын, мӧҥӱн, лазурь ла червлениези алтын, ак, кӧк лӧ кызыл ӧҥдӧргӧ солынган<ref name="Флаг">[https://geraldika.ru/s/42435 Флаг Кош-Агачского района]</ref>.

Мааныныҥ ич јаны тышты јанына тӱп-тӱҥей.

Мааны муниципал тӧзӧлмӧниҥ кебеделине тӱҥей, оныҥ символиказына тайанып эдилген<ref name="Флаг"/>.

=== Авторлоры ===
Идеязы — [[Кош-Агаш аймак|Кош-Агаш аймактыҥ]] кебеделине тайанып тургузылган, ол [[2003 јыл|2003 јылда]] јӧптӧлгӧн;

Компьютерный дизайны А. Карповтыҥ ([[Барнаул]]), Ю. Росичтиҥ ([[Москва]]);

кебедел ле мааныны јетире јазап, символиказын јартаган кижи — Ю. Росич (Москва).

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
{{ Алтай Республиканыҥ символиказы}}
[[Категория:Флаги Республики Алтай|Алтай]] — [[Категория:Алтай Республиканыҥ маанылары]]
[[Категория:Гербы Республики Алтай]] — [[Категория:Алтай Республиканыҥ кебеделдери]]
Кош-Агаш аймактыҥ маанызы ла кебедели аймактыҥ Депутаттарыныҥ Соведиле  № 12-5 2020 јылда тулаан айдыҥ 24 кӱнинде јӧптӧлгӧнРешение Совета депутатов муниципального образования «Кош-Агачский район» от 24.03.2020 № 12−5 «Об утверждении Положения О гербе и флаге муниципального образования „Кош-Агачский район“».
Кебедели Российский Федерацияныҥ тергеелик геральдический регистрында № 13244 темдектӱ бичилген. Маанызы Российский Федерацияныҥ тергеелик геральдический регистрында № 13245 темдектӱ бичилген.

 Тӱӱкизи 
«Кош-Агаш аймак» деп муниципал тӧзӧлмӧниҥ кебедели «Муниципал тӧзӧлмӧлӧрдиҥ окылу символдорын тузаланары аайынча методикалык рекомендацияларыла» тургузылган (2-чи бӧлӱк, VIII-чи бажалык, п.п. 45-46) Методические рекомендации по разработке и использованию официальных символов муниципальных образований (утверждены Геральдическим советом при Президенте Российской Федерации 28 июня 2006 года (с последующими дополнениями, по состоянию на 01.01.2022 г.), Российский Федерацияныҥ Президентини Геральдический соведиле јӧптӧлгӧн 28.06.2006, јарадылган статусный коронала тузаланар аргалу.
Муниципал аймактарга јараар Муниципал корона јарадылган образецте  — беш айры алтын учтарлу.
Кебедел толо версияла (толо кебедел муниципал короналу), онойдо ок кыскартылган версияла (кебедел куйагы корона јок) болор аргалу; кебеделдиҥ эки версиязы тӱҥей статусту болуп јатГерб Кош-Агачского района / Алтай .
700px|мини|справа|Кош-Агачский район

 2020 јылдаҥ ала Кош-Агаш аймактыҥ кебедели 
 Геральдикалык јартамал 
250px|мини|справа|Кош-Агаш аймактыҥ кебедели. 2020 јыл
Тегерик кебеделдиҥ ӱсти јанында ӱч башту мӧҥӱн туу (ортозында туу, экӱзине кӧрӧ, бийик), кебеделдиҥ ортозында кызыл ӧҥдӧ эки ӧркӧштӱ алтын тӧӧ, кебеделдиҥ алтыјанында ортозынаҥ эки јанындӧн аккан толкулар.
 Символиканыҥ учуры 
Кебеделдиҥ композициязы Кош-Агаш аймактыҥ тӱӱкилик, ар-бӱткендик, географиялык ла экономикалык аҥылузын кӧргӱзет. Бу кебеделди эдерде, 2003 јылда јазалган кебеделге тайанган.

Кебеделдиҥ ӱстијанында туу ӱч башту:  Ирбистӱни, Уландрыкты ла Кӧкӧрӱни керелейт. Олор Алтай јердиҥ мӧҥкӱлигин ле ар-бӱткениниҥ јаражын керелейт.

Кебеделдиҥ алтыјанында — аймактыҥ сууларын керелеген символ кулјаалар: Чаган, Актуру, Јылаҥаш ла Таркаты, ончозы Чуй сууга кирет; онойдо ок Шабла, Тӱҥӱр, Карагем и Кӧксу, ончозы Кадын сууга кирет.

Кебеделдиҥ тал ортозында эки ӧркӧштӱ тӧӧ, ол Чуйдыҥ чӧлинде турган эдип јуралган. Кебеделде тӧӧ аймактыҥ экономиказын керелеген — мал-аш тудары. Тӧӧниҥ кестеҥкей турганы Россия ла Казакстан, Кыдат ла Монгол јериле кыйулашканын керелейт.
Кебеделде тузаланган ӧҥдӧр геральдикада мындый учурлу:

Ак ӧҥ (мӧҥӱн) — бӱдӱмјиниҥ, аруныҥ символы;

Сары ӧҥ (алтын) байлыктыҥ, чындыктыҥ, тоомјыныҥ, јакшылыктыҥ символы;

Кӧк-чаҥкыр ӧҥ () бийикке јӱткӱгени, ачык-јарыктыҥ, јакшылыктыҥ символы; онойдо ок ару теҥери ле агын сууларды керелейт ;

Кызыл ӧҥ () — иштиҥ, јалтанбастыҥ, кеендиктиҥ, јӱрӱмди сӱӱриниҥ ле байрамныҥ символ темдеги.
250px|мини|справа|Кош-Агаш аймактыҥ кебедели. 2003 јыл

 Авторлоры 
Идеязы — Кош-Агаш аймактыҥ 2003 јылда јӧптӧлгӧн кебеделине тӱҥейлеп јазаган;

Компьютерный дизайны А. Карповтыҥ (Барнаул), Ю. Росич (Москва);

Кебеделди јетире јазап, символиказыныҥ јартамалын Ю. Росич эткен (Москва).

 Кош-Агаш аймактыҥ кебедели 2020 јылдаҥ озо 
2003 јылда кандык айдыҥ 29 кӱнинде Кош-Агаш аймактыҥ депутаттарыныҥ Соведиле  № 5-1 јӧптӧлгӧн.
 Јартамалы 
Алтындалган ак тегелик, алтындалган ак чичкечек кыйула чиҥпилген.

Тегеликтиҥ сары-кӧк фонында јуралган: ӱстӱниҥ сол јанында ӱч башту туу: Ирбистӱ, Уландрык ла Кӧкӧрӱ, ар-бӱткенниҥ јаражын, тӧрӧл јердиҥ кӱчин керелейт; тегеликтиҥ сол јанында тӧрт сууны темдектеген кулјаа: Чаган, Актуру, Јылаҥаш, Таркаты, бу суулар Чуйга кожулат;

тегеликтиҥ оҥ јанында база тӧрт сууны темдектеген кулјаа: Шабла, Тӱҥӱр, Карагем, Кӧксу, тӧртилези Кадынга кирет;

тегеликтиҥ ортозында Чуйдыҥ чӧлиндеги айылдыҥ тындузы — тӧӧ јуралган.

 Кош-Агаш аймактыҥ маанызы 2020 јылдаҥ ала 
250px|мини|справа|Кош-Агаш аймактыҥ маанызы

 Мааныны јартаганы 
Тӧрт толыкту бӧс, тууразы ла сыны 2:3, «Кош-Агаш аймак» деп муниципал тӧзӧлмӧниҥ кебеделине тӱҥей, кебеделдиҥ алтын, мӧҥӱн, лазурь ла червлениези алтын, ак, кӧк лӧ кызыл ӧҥдӧргӧ солынганФлаг Кош-Агачского района.

Мааныныҥ ич јаны тышты јанына тӱп-тӱҥей.

Мааны муниципал тӧзӧлмӧниҥ кебеделине тӱҥей, оныҥ символиказына тайанып эдилген.

 Авторлоры 
Идеязы — Кош-Агаш аймактыҥ кебеделине тайанып тургузылган, ол 2003 јылда јӧптӧлгӧн;

Компьютерный дизайны А. Карповтыҥ (Барнаул), Ю. Росичтиҥ (Москва);

кебедел ле мааныны јетире јазап, символиказын јартаган кижи — Ю. Росич (Москва).

 Ајарулар 

 Тайантылар 

Алтай — Категория:Алтай Республиканыҥ маанылары
Категория:Гербы Республики Алтай — Категория:Алтай Республиканыҥ кебеделдери