Јодралу
{{ЈЈЈ+Россия
 |статус                   = Јурт
 |русское название           = Јодралу
 |оригинальное название       = {{lang-ru|Тюдрала}}
 |герб                     = 
 |флаг                     = 
 | изображение              = 
 | описание изображения       = 
 |lat_deg = 50.992752  
 |lon_deg = 84.484064
 |CoordScale = 
 |страна                   = Россия
 |регион                   = Алтай Республика
 |район                    = Кан-Оозы аймак
 |район в таблице          = Кан-Оозы аймак{{!}}Кан-Оозы
 |вид поселения            = Јурт јеезе
 |поселение                = Айты-Коолдыҥ јурт јеезези
 |поселение в таблице      = Айты-Коолдыҥ јурт јеезези{{!}}Айты-Коолдыҥ 
 |внутреннее деление       = 
 |вид главы                = 
 |глава                    = 
 |дата основания           = 
 |первое упоминание        = 
 |прежние имена            = 
 |статус с                 = 
 |площадь                  =
 |вид высоты               = 
 |высота центра НП         = 842 <ref name="geonames"/>
 |климат                   = орто-континентал
  |население              = {{Эл-јонныҥ тоозы|Тюдрала |тс}}
  |год переписи           = {{Эл-јонныҥ тоозы|Тюдрала |г}}
 |плотность                = 
 |агломерация              = 
 |национальный состав       = [[орустар]] 26%,<br>73% [[алтайлар]]<ref name="Коряков"/>
 |конфессиональный состав   = 
 |часовой пояс             = 
 |телефонный код           =  38841
 |почтовый индекс          = 649450
 |почтовые индексы         = 
 |автомобильный код        = 
 |цифровой идентификатор    = 84235860004
 |цифровой идентификатор 2   = 84635460116
 |категория в Commons      = 
 |сайт                     = 
}}

'''Јодралу''' ({{Lang-ru| Тюдрала }}) јурт [[Россия]]да [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Кан-Оозы аймак|Кан-Оозы аймагында]] [[Айты-Коолдыҥ јурт јеезези]]не кирет.

== Этимологиязы ==
Јодралу {{Lang-ru| черемуховый}}<ref name="Топонимика">{{книга |автор = Молчанова О. Т. |часть = |ссылка часть = |заглавие = Топонимический словарь Горного Алтая |оригинал = |ссылка = http://www.nskdiggers.ru/archive/toponim/toponim.pdf |викитека = |ответственный = А.Т. Тыбыкова |издание = |место = Горно-Алтайск |издательство = Горно-Алт. отд. Алт.кн.изд-ва |год = 1979 |том = |страницы = 80,236 |столбцы = |страниц = 397 |серия = |isbn = }}</ref>.

== Физико-географиялык темдектери ==

=== Географиязы ===
Јурт [[Туулу Алтай|Туулу Алтайдыҥ]] кӱнбадыш јанында, Теректи ле Тӧгӧриктиҥ сындарыныҥ алдында, [[Чарыш (суу)|Чарыш сууга]] [[Кичӱ-Шиберти (суу)|Кичӱ-Шибертиниҥ]] ле [[Мӧштӱ (суу)|Мӧштӱ]] сууныҥ киргенинде турат. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 842—856 метрге бийик<ref name="geonames">{{cite web|url=https://www.geonames.org/1488783/tyudrala.html|title=Tyudrala|publisher=[[GeoNames]]|lang=en}}</ref><ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/np/166557/tyudrala.html Тюдрала]</ref>.

=== Климады ===
Климады орто-континентал. Кыш узун ла соок. Ортоайлык температура −19..-20 °С, кар јаан, салкын-шуурган болот. Јай серӱӱн ле кыска. [[Јаан изӱ ай]]да тыҥ ла изӱ кӱнде +25..+30 °С болор аргалу, је ортоайлык јайгы температура +15 °С. Јуттыҥ кеми 450—500 мм кире болот. Салкынныҥ тӱргени 4,3 м/с.

=== Аҥ-куштары ===
Тайгаларында јӱзӱн-јӱӱр аҥдар јӱрет : айу, бӧрӱ,тӱлкӱ, койон, јекен, агас, албаа, јоонмойын, кӧрӱк, јараа, марал, аҥ, элик, булан, тооргы<ref name="Кр книга животные РА 2017">[https://icdlib.nspu.ru/views/icdlib/6252/read.php  ''Красная книга Республики Алтай: животные''] / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 368 с. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный</ref>. Куштардаҥ кедери тарал, карган, ӱкӱ, кӱӱк, тейлеген, талеҥко, мӱркӱт, карчага, јелечи, мечиртке, чай, торлоо, бӧднӧ, кӱртӱк. Сууда балык кезем астаган да болзо, чараган, сӧлӧм лӧ база кезик бӱдӱм балык бар.

=== Ӧзӱмдери ===
Бу тайгаларда мӧш, тыт, чиби, кайыҥ агаш ӧзӧт. Тайга-тажында јиилек, бороҥот, уйкӧс, тийиҥкат, кызылгат, тайабаш кӧп ӧзӧт<ref name="Торбоков флора">''Торбоков Т.'' Алтайдыҥ ӧзӱмдери. Растения Алтая. — Горно-Алтайск: АУ РА "Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020.</ref>.
«Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер кӧп, олордыҥ тоозында: арчын, алтын тазыл, марал чечек ({{Lang-ru|маральник}}), кызыл тазыл ла о.ӧ.<ref name="Кр книга  растения РА 2017">[https://icdlib.nspu.ru/views/icdlib/6253/read.php  ''Красная книга Республики Алтай: растения''] / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 267 с.: ил. — Библиогр.: с. 233—256. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный</ref>.

=== Јери ле јолдоры ===
Јурттыҥ текши јериниҥ 74,07 га<ref  name="Генплан Талицкого СП">{{Cite web |title=Генеральный план муниципального образования Талицкое сельское поселение Усть-Канского района Республики Алтай |url=https://moust-kan.ru/arkhitektura/gradostroitelstvo/generalnye-plany |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109145356/https://moust-kan.ru/arkhitektura/gradostroitelstvo/generalnye-plany |archivedate=1610204036 |deadlink=yes |accessdate=1609717710 }}</ref>. Јодралу јурттыҥ сыны тӱндӱктеҥ тӱштӱк јаар 1,193 км, кӱнчыгыштаҥ кӱнбадыш јаар 1 км 285 м<ref>[https://al.2rus.org/tyudrala/karta/yandex/ Карта села Тюдрала.]</ref>. Јуртта 3 ором: Амырдыҥ, Чарыштыҥ, Юбилейдиҥ<ref>[https://mapdata.ru/altay/ Онлайн-карта Республики Алтай с улицами и номерами домов.]</ref>.
Бого келерге ӱч јол бар. [[Улалу]] — [[Чаргы]] — [[Чакырдыҥ боочызы]] — [[Кан-Оозы]] — [[Јодралу]]. Узун јол [[Улалу]] — [[Себиниҥ боочызы]] — [[Нефтебаза]] — [[Јоло]] — [[Јабаганныҥ боочызы]] — [[Кан-Оозы]] — [[Јодралу]]. [[Алтай кырай]] ажыра [[Јаш-Тура]] — Солонешный — [[Тураты]] — [[Келейдиҥ боочызы]] — [[Кан-Оозы]] — [[Јодралу]]. Јодралу јурт регионал учурлу «[[Кан-Оозы]] — [[Коргон]]» деп регионал учурлу кӧӧлик јолдо турат (идентификационный темдеги [https://wikimapia.org/street/16377470/ru/84К-109-Усть-Кан-–-Коргон 84К-109]<ref>[https://wikimapia.org/street/16377470/ru/84К-109-Усть-Кан-–-Коргон  Региональная трасса 84К-109]</ref>, узуны 63,095 км) јолдо турат<ref name="Перечень а/д РА">[http://docs.cntd.ru/document/446686598/ Постановление Правительства Республики Алтай от 12.04.2018 N 107 «Об утверждении Перечня автомобильных дорог общего пользования регионального значения Республики Алтай и признании утратившими силу некоторых постановлений Правительства Республики Алтай»]</ref>. [[Кан-Оозы|Кан-Оозынаҥ]] ары 6 км кире јол асфальт, оноҥ ары тегин јол, ташту кумакла јазап салган.

{| class="wikitable"
| COLSPAN="3" ALIGN="center" | '''Јодралу јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире'''
|-
| Администрациялык тӧс јери [[Айты-Коол]] ||16 км
|-
| Аймактыҥ тӧс јери [[Кан-Оозы]] || 22 км
|-
| Республикан тӧс кала [[Улалу]] || 230 км, 290 км
|-
| [[Јаш-Тура|Јаш-Тураныҥ]] темир јолыныҥ вокзалы ||280 км, 320 км
|-
| Тергеениҥ тӧс калазы [[Москва]] ||4000 км
|-
|  [[Чуйдыҥ трагы]] (Р-256) 514,5 км-деҥ ||150 км
|-
|  [[Чуйдыҥ трагы]] (Р-256) 610,8 км-деҥ || 120 км
|}

== Тӱӱкизи ==
Јурт 1855 јылдарда тӧзӧлгӧн. Јодралу јуртта миссионерлер јадып баштаган. 1897 јылдыҥ тооалыжыла бу јуртта 662 кижи јаткан. Улустыҥ иштенгени аш салары, мал-аш азыраары ла маала кичеери болгон. Граждан јууныҥ ӧйинде бу јаан јурт болгон, [[Чарыш (суу)|Чарыштыҥ]] суузын экијандай. Јаҥы совет ӧй келерде, кудай јаҥына удура иш ӧткӱрилген, коммуналар ла артельдер ачылган.

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Тюдрала }}

Берилген таблицада кӧргӱзилген јылдарда улустыҥ тоозы астап баратканы иле кӧрӱнет.

== Ук-калыктары ==
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 389 кижи болгон, олордыҥ 26 % орустар, 73 % [[алтайлар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; -o-column-count: 3; -ms-column-count: 3; column-count: 3;">
* орто ӱредӱлӱ школ;
* эмчилик;
* библиотека;
* јурттыҥ клубы;
* стадион;
* магазин.
</div>

== Экономиказы ==
Јуртта јаан производстволык ээлем јок. Кӧп саба билелер таҥынаҥ ээлемдӱ, мал азырайт. Туризм.

== Кереестер ==

=== Тӱӱкилик ===
* Јаҥыс мӧҥкӱ (2017 јылдыҥ [[Кандык ай|кандык айыныҥ]] 1 кӱнинеҥ ала јери кайдазы јарталбаган)<ref name="Памятники">{{Cite web |title=Решение Исполнительного Комитета Совета народных депутатов Горно-Алтайской автономной области «Об отнесении недвижимых памятников истории и культуры к категории памятников местного значения» от 16.10.1989 г. № 348 |url=https://okn-mk.mkrf.ru/maps/show/id/891837/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109173456/https://okn-mk.mkrf.ru/maps/show/id/891837/ |archivedate=1610213696 |deadlink=yes |accessdate=1609464680 }}</ref><ref name="Памятники список">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://akin04.ru/wp-content/uploads/2014/03/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA-%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B2-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509164006/http://akin04.ru/wp-content/uploads/2014/03/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA-%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B2-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F.pdf |archivedate=1620578406 |deadlink=yes |accessdate=1605301455 }}</ref>.

=== Археологиялык ===
* Ташта јурамал (1451, 1452)<ref name="Ойношев свод"/>.
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте<ref name="Ойношев свод">''Ойношев В. П.'', ''Урбанова С. Е.'' Свод обьектов культурного наследия Республики Алтай. — Горно-Алтайск: АУ РА «АКИН РА», 2013.</ref>.

=== Ар-бӱткендик ===
* Байлу туу;
* Тоҥмок суу;
* Боочы.

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==

== Јарлу улузы ==
* [[Модоров, Николай Семёнович|Модоров Н. С.]] (10.12.1939) — тӱӱкилик билимниҥ докторы, профессор, [[Россия|Россияныҥ]] гуманитар академиязыныҥ турчызы<ref>Модоров Н. С.[http://www.gasu.ru/university/news/8193/ Модоров Н. С.]</ref>.
* [[Модоров, Яков Григорьевич|Модоров Я. Г.]] (1917—1979) — коммунист, [[Барнаул]]да партийный школдо ӱренген. [[Кан-Оозы аймак|Кан-Оозында]], [[Кош-Агаш аймак|Кош-Агашта]] аймакисполкомныҥ башкараачызыныҥ ордынчызы болуп иштеген (1944—1946). Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ ӧйинде [[Экинур]]да, Јодралуда колхозтордыҥ јааны болгон, кийнинде пенсияга чыкканча кой кабырган, јакшы ижи учун «Иштиҥ Кызыл маанызы» деп орденле, «За освоение целинных земель» ле «Иштиҥ ветераны» деп медальдарла, кӧп тоолу грамоталарла кайралдаткан, Областьтыҥ Кӱндӱлӱ доскозында бичилген болгон<ref>Звезда Алтая. Я горжусь своим прадедом.[https://yandex.ru/images/search?text=%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D0%B0%20%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D0%B7%D0%B4%D0%B0%20%D0%B0%D0%BB%D1%82%D0%B0%D1%8F%20%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B6%D1%83%D1%81%D1%8C%20%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BC%20%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%8C%D1%8F%20%D0%B2%20%D0%B3%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%82%D0%B5%20%D0%9C%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%20%D0%AF.%D0%93.&stype=image&lr=213&source=serp]</ref>.
* [[Саврин,Тохтон Бухтубаевич|Саврин Т. Б.]] (1921—) — Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ туружаачызы, кайралдары: «За взятие берлина», «За освобождение Варшавы» деп медальдар, «Орден Отечественной войны ΙΙ степени»<ref>Саврин Т. Б.[https://web.archive.org/web/20220514174910/https://1418museum.ru/heroes/31160901/]</ref>.
* [[Сумин, Геннадий Петрович|Сумин Г. П.]] (08.01.1953) — политик, экономист, [[Новосибирск]]те ӱренген, кайралдары: Кӱндӱлӱ ат «Заслуженный работник социальной сферы Республики Алтай», «Почётный гражданин Республики Алтай», «Знак Почёта» орден, почётные грамоты Алтай Республика ла Эл Курултайдыҥ кӱндӱлӱ грамоталары<ref>Сумин Г. П.[http://viperson.ru/people/sumin-gennadiy-petrovich]</ref>.

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
* [https://web.archive.org/web/20210111115515/https://moust-kan.ru/info Окылу сайт «Кан-Оозы аймак»]
{{Тыш тайантылар}}
{{Кан-Оозы аймактыҥ јон јаткан јерлери}}

[[Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле]]
[[Категория:Кан-Оозы аймактыҥ јурттары]]
Јодралу () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Кан-Оозы аймагында Айты-Коолдыҥ јурт јеезезине кирет.

 Этимологиязы 
Јодралу .

 Физико-географиялык темдектери 

 Географиязы 
Јурт Туулу Алтайдыҥ кӱнбадыш јанында, Теректи ле Тӧгӧриктиҥ сындарыныҥ алдында, Чарыш сууга Кичӱ-Шибертиниҥ ле Мӧштӱ сууныҥ киргенинде турат. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 842—856 метрге бийикТюдрала.

 Климады 
Климады орто-континентал. Кыш узун ла соок. Ортоайлык температура −19..-20 °С, кар јаан, салкын-шуурган болот. Јай серӱӱн ле кыска. Јаан изӱ айда тыҥ ла изӱ кӱнде +25..+30 °С болор аргалу, је ортоайлык јайгы температура +15 °С. Јуттыҥ кеми 450—500 мм кире болот. Салкынныҥ тӱргени 4,3 м/с.

 Аҥ-куштары 
Тайгаларында јӱзӱн-јӱӱр аҥдар јӱрет : айу, бӧрӱ,тӱлкӱ, койон, јекен, агас, албаа, јоонмойын, кӧрӱк, јараа, марал, аҥ, элик, булан, тооргы Красная книга Республики Алтай: животные / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 368 с. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный. Куштардаҥ кедери тарал, карган, ӱкӱ, кӱӱк, тейлеген, талеҥко, мӱркӱт, карчага, јелечи, мечиртке, чай, торлоо, бӧднӧ, кӱртӱк. Сууда балык кезем астаган да болзо, чараган, сӧлӧм лӧ база кезик бӱдӱм балык бар.

 Ӧзӱмдери 
Бу тайгаларда мӧш, тыт, чиби, кайыҥ агаш ӧзӧт. Тайга-тажында јиилек, бороҥот, уйкӧс, тийиҥкат, кызылгат, тайабаш кӧп ӧзӧтТорбоков Т. Алтайдыҥ ӧзӱмдери. Растения Алтая. — Горно-Алтайск: АУ РА "Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020..
«Алтай Республиканыҥ Кызыл бичигине» кирген ӧзӱмдер кӧп, олордыҥ тоозында: арчын, алтын тазыл, марал чечек (), кызыл тазыл ла о.ӧ. Красная книга Республики Алтай: растения / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 267 с.: ил. — Библиогр.: с. 233—256. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный.

 Јери ле јолдоры 
Јурттыҥ текши јериниҥ 74,07 га. Јодралу јурттыҥ сыны тӱндӱктеҥ тӱштӱк јаар 1,193 км, кӱнчыгыштаҥ кӱнбадыш јаар 1 км 285 мКарта села Тюдрала.. Јуртта 3 ором: Амырдыҥ, Чарыштыҥ, ЮбилейдиҥОнлайн-карта Республики Алтай с улицами и номерами домов..
Бого келерге ӱч јол бар. Улалу — Чаргы — Чакырдыҥ боочызы — Кан-Оозы — Јодралу. Узун јол Улалу — Себиниҥ боочызы — Нефтебаза — Јоло — Јабаганныҥ боочызы — Кан-Оозы — Јодралу. Алтай кырай ажыра Јаш-Тура — Солонешный — Тураты — Келейдиҥ боочызы — Кан-Оозы — Јодралу. Јодралу јурт регионал учурлу «Кан-Оозы — Коргон» деп регионал учурлу кӧӧлик јолдо турат (идентификационный темдеги 84К-109 Региональная трасса 84К-109, узуны 63,095 км) јолдо туратПостановление Правительства Республики Алтай от 12.04.2018 N 107 «Об утверждении Перечня автомобильных дорог общего пользования регионального значения Республики Алтай и признании утратившими силу некоторых постановлений Правительства Республики Алтай». Кан-Оозынаҥ ары 6 км кире јол асфальт, оноҥ ары тегин јол, ташту кумакла јазап салган.

 Јодралу јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире Администрациялык тӧс јери Айты-Коол 16 км Аймактыҥ тӧс јери Кан-Оозы  22 км Республикан тӧс кала Улалу  230 км, 290 км Јаш-Тураныҥ темир јолыныҥ вокзалы 280 км, 320 км Тергеениҥ тӧс калазы Москва 4000 км  Чуйдыҥ трагы (Р-256) 514,5 км-деҥ 150 км  Чуйдыҥ трагы (Р-256) 610,8 км-деҥ  120 км

 Тӱӱкизи 
Јурт 1855 јылдарда тӧзӧлгӧн. Јодралу јуртта миссионерлер јадып баштаган. 1897 јылдыҥ тооалыжыла бу јуртта 662 кижи јаткан. Улустыҥ иштенгени аш салары, мал-аш азыраары ла маала кичеери болгон. Граждан јууныҥ ӧйинде бу јаан јурт болгон, Чарыштыҥ суузын экијандай. Јаҥы совет ӧй келерде, кудай јаҥына удура иш ӧткӱрилген, коммуналар ла артельдер ачылган.

 Эл-јон 

Берилген таблицада кӧргӱзилген јылдарда улустыҥ тоозы астап баратканы иле кӧрӱнет.

 Ук-калыктары 
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 389 кижи болгон, олордыҥ 26 % орустар, 73 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»..

 Инфраструктуразы 
 орто ӱредӱлӱ школ;
 эмчилик;
 библиотека;
 јурттыҥ клубы;
 стадион;
 магазин.

 Экономиказы 
Јуртта јаан производстволык ээлем јок. Кӧп саба билелер таҥынаҥ ээлемдӱ, мал азырайт. Туризм.

 Кереестер 

 Тӱӱкилик 
 Јаҥыс мӧҥкӱ (2017 јылдыҥ кандык айыныҥ 1 кӱнинеҥ ала јери кайдазы јарталбаган).

 Археологиялык 
 Ташта јурамал (1451, 1452).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичиктеОйношев В. П., Урбанова С. Е. Свод обьектов культурного наследия Республики Алтай. — Горно-Алтайск: АУ РА «АКИН РА», 2013..

 Ар-бӱткендик 
 Байлу туу;
 Тоҥмок суу;
 Боочы.

 Јуруктардыҥ кӧмзӧзи 

 Јарлу улузы 
 Модоров Н. С. (10.12.1939) — тӱӱкилик билимниҥ докторы, профессор, Россияныҥ гуманитар академиязыныҥ турчызыМодоров Н. С.Модоров Н. С..
 Модоров Я. Г. (1917—1979) — коммунист, Барнаулда партийный школдо ӱренген. Кан-Оозында, Кош-Агашта аймакисполкомныҥ башкараачызыныҥ ордынчызы болуп иштеген (1944—1946). Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ ӧйинде Экинурда, Јодралуда колхозтордыҥ јааны болгон, кийнинде пенсияга чыкканча кой кабырган, јакшы ижи учун «Иштиҥ Кызыл маанызы» деп орденле, «За освоение целинных земель» ле «Иштиҥ ветераны» деп медальдарла, кӧп тоолу грамоталарла кайралдаткан, Областьтыҥ Кӱндӱлӱ доскозында бичилген болгонЗвезда Алтая. Я горжусь своим прадедом..
 Саврин Т. Б. (1921—) — Ада-Тӧрӧл учун Улу јууныҥ туружаачызы, кайралдары: «За взятие берлина», «За освобождение Варшавы» деп медальдар, «Орден Отечественной войны ΙΙ степени»Саврин Т. Б..
 Сумин Г. П. (08.01.1953) — политик, экономист, Новосибирскте ӱренген, кайралдары: Кӱндӱлӱ ат «Заслуженный работник социальной сферы Республики Алтай», «Почётный гражданин Республики Алтай», «Знак Почёта» орден, почётные грамоты Алтай Республика ла Эл Курултайдыҥ кӱндӱлӱ грамоталарыСумин Г. П..

 Ајарулар 

 Тайантылар 
 Окылу сайт «Кан-Оозы аймак»

Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле
Категория:Кан-Оозы аймактыҥ јурттары