Экинур
{{ЈЈЈ+Россия
 |статус                   = Јурт
|русское название         = Экинур
 |оригинальное название    = {{lang-ru|Яконур}}
 |герб                     = 
 |флаг                     = 
 | изображение             = 
 | описание изображения    = 
|lat_deg=51.035614
|lon_deg=84.8744
 |CoordScale = 
|страна                   = Россия
 |регион                   = Алтай Республика
 |район                    = Кан-Оозы аймак
 |район в таблице          = Кан-Оозы аймак{{!}}Кан-Оозы
 |вид поселения            = Јурт јеезе
 |поселение                = Экинурдыҥ јурт јеезези
 |поселение в таблице      = Экинурдыҥ јурт јеезези{{!}}Экинурдыҥ
 |внутреннее деление       = 
 |вид главы                = 
 |глава                    = 
 |дата основания           = 
 |первое упоминание        = 
 |прежние имена            = 
 |статус с                 = 
 |площадь                  =
 |вид высоты               = 
 |высота центра НП         = 1082<ref name="Высота н/у моря"/>
 |климат                   = орто-континентал
  |население              = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Яконур | тс }}
  |год переписи           = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Яконур | г }}
 |плотность                = 
 |агломерация              = 
 |национальный состав      = [[алтайлар]] 98 %<ref name="Коряков"/>
 |конфессиональный состав  = 
 |часовой пояс             = 
 |телефонный код           = 38841
 |почтовый индекс          = 649461
 |почтовые индексы         = 
 |автомобильный код        = 
 |цифровой идентификатор   = 
 |цифровой идентификатор 2   = 
 |категория в Commons      = 
 |сайт                     = 
}}
'''Экинур''' ({{Lang-ru|Яконур }}) јурт [[Россия]]да [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Кан-Оозы аймак|Кан-Оозы аймагында]] [[Экинурдыҥ јурт јеезези]]не кирип, оныҥ администрациялык тӧс јери болот.

== Этимологиязы ==
Экинур {{Lang-ru|большое, широкое озеро}}<ref name="Топонимика">{{книга |автор = Молчанова О. Т. |часть = |ссылка часть = |заглавие = Топонимический словарь Горного Алтая |оригинал = |ссылка = http://www.nskdiggers.ru/archive/toponim/toponim.pdf |викитека = |ответственный = А.Т. Тыбыкова |издание = |место = Горно-Алтайск |издательство = Горно-Алт. отд. Алт.кн.изд-ва |год = 1979 |том = |страницы = 80,236 |столбцы = |страниц = 397 |серия = |isbn = }}</ref>.

== Физико-географиялык темдектери ==

=== Географиязы ===
Јурт [[Туулу Алтай|Туулу Алтайдыҥ]] кӱнбадыш келтейинде, тӱндӱк јанында Тӱӱкейдиҥ, Эзимниҥ, Наралканыҥ сын тайгалары, [[Эмеген (суу)|Эмегенниҥ]], [[Быргасты (суу|Быргастыныҥ]], [[Ӧбӧгӧн (суу)|Ӧбӧгӧнниҥ]] суулары [[Кан (суу)|Канныҥ]] суузына киргенинде турат. Тӱштӱк јанында Канныҥ сазы кӧлдиҥ јаныла, Кан-Оозы јуртка јетире чӧйилет. Кӱнчыгыш келтейинде байлу кыр Алтын-Туу [[Јабаган]] јаар турат. Тӱндӱктей эки боочы бирӱзи Келейдиҥ, бу јолло Солонешный аймакка једер арга бар, экинчи боочы [[Јалаҥый-Бажы|Јалаҥый-Бажыныҥ]], оноҥ ары [[Јалаҥай|Јалаҥыйга]], [[Чаргы-Оозы]]на, [[Моты-Оозы]]на, [[Келей]]ге айланып келер арга бар. Ӱч ӧзӧк Быргасты, Эмеген ле Ӧбӧгӧн чӧйилип, бир јерге баштары биригет. Ачык, чӧл-јалаҥ јер, элбек кыраларлу, одор-јалаҥдарлу, јаан састу. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1082 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/np/35143/yakonur.html Яконур]</ref>. Экинур јурттыҥ рельефы чӧл јерге тӱҥей.

=== Климады ===
Климады орто-континентал. Кӱскиде ле кышкыда тыҥ салкындар тӱштӱк јанынаҥ согот. Узун кыш, кышкыда тыҥ салкындар болуп, јааган карды ӱзе учура берет. Ортоайлык соок −20..21 °С, чаган айда тыҥ сооктор −35..40 °С једе берет. Јай кыска, ортоайлык температура +15° С, јаан изӱ айда тыҥ ла изӱ кӱндерде +25..+30 °С болуп јат. Кейдиҥ чыгы ла јуттыҥ ортојылдык кеми 452—500 мм кире бар. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 4,3 м/с.

=== Аҥ-кужы ===
Тайгаларында јӱзӱн-јӱӱр аҥдар јӱрет: айу, бӧрӱ,тӱлкӱ, койон, јеекен, агас, албаа, јоонмойын, кӧрӱк, јараа, марал, аҥ, элик, булан<ref name="Собанский звери">''Собанский Г. Г.'' Звери Алтая. — Барнаул: [б.и.], 2005.</ref>. Куштардаҥ кедери тарал, карган, ӱкӱ, кӱӱк, тейлеген, талеҥко, мӱркӱт, карчага, јелечи, мечиртке, чай, торлоо, бӧднӧ, кӱртӱк. Сууда балык кезем астаган да болзо, чараган ла база кезик бӱдӱм балык бар.

=== Ӧзӱмдери ===
Чӧл-јалаҥдарлу, агаш-тажы ыраак јер. Кӧп сабада тыт, мӧш, чиби, кайыҥ ӧзӧр јер<ref name="Кучин флора и фауна">''Кучин А. П.'' Всемирный фонд дикой природы. Флора и фауна Алтая. — Горно-Алтайск: [б.и.], 2001</ref>. Јаан јакшы одорлордо јӱзӱн-јӱӱр ӧлӧҥ лӧ јердиҥ јиилеги. Арал-јыдуларда тийиҥкат, бороҥот, кызылгат ӧзӧт. Меестерде маҥыр, јонјолой, сӧҥӱскен, кӧрмӧсјиилек, тайа. Саста кӧгӧзин, кыйгак ӧлӧҥ лӧ о.ӧ. Јакшы јылда аштыҥ тӱжӱми бийик болот, маала-ажы да јакшы бӱдер, је кӱйгекте эмезе јут јылда тӱжӱм јок.

=== Јери ле јолдоры ===
Јурттыҥ текши јери 211,6 га<ref  name="Генплан Яконурское СП"/>
Ол тоодо: улус јадар јерлердиҥ кеми 128,51 га , јуртээлемде тузаланар јердиҥ кеми 28,83 га, јонго керектӱ тудумдар 9,15 га, производстволык јерлер 10,29 га, инженер ле транспорттыҥ инфраструктуразы 33,85 га, окылу учурлу 0,97 га, аҥылу јерлер 0,1 га<ref name="Генплан Яконурское СП">{{Cite web |title=Генеральный план муниципального образования Яконурское сельское поселение Усть-Канского района Республики Алтай |url=https://moust-kan.ru/arkhitektura/gradostroitelstvo/generalnye-plany |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109145356/https://moust-kan.ru/arkhitektura/gradostroitelstvo/generalnye-plany |archivedate=1610204036 |deadlink=yes |accessdate=1612132081 }}</ref>. Экинур јурттыҥ сыны тӱндӱктеҥ тӱштӱк јаар 1 км 542 м, кӱнчыгыштаҥ кӱнбадыш јаар 2 км 326 м<ref>[https://al.2rus.org/yakonur/karta/ Карта села Яконур]</ref>.

Јуртта 10 ором: Јаҥы,Н. У. Улагашевтиҥ, К. К. Тысовтыҥ, С. Туткушевтиҥ, В. М. Туймечековтыҥ, Амыр-энчӱниҥ, П. Е. Кудачинниҥ, Колхозтыҥ, Ю. А. Гагаринниҥ, Ч. К. Агинниҥ<ref>[https://mapdata.ru/altay/ust-kanskiy-rayon/selo-yakonur/ Онлайн-карта Республики Алтай с улицами и номерами домов.]</ref>. Јурттыҥ оромдорыныҥ текши узуны ла ээлемдерге јетире јолдордыҥ узуныла кожо 16,22 км<ref  name="Генплан Яконурское СП"/>.

Јуртта туралар бир кат агаш, јелӱ, оныҥ кеми 2000 м². Јурттыҥ кӱнчыгыш јанында, Улагашевтиҥ оромында агаш бир кат экиквартирный туралар бар. Улус јадар фонд фонд 23,5 тыс. м², јадар јерле улустыҥ јеткилделгени ортолой бир кижиге 13,7 м²<ref name="Генплан Яконурское СП"/>.

Экинурга једетен ӱч јол бар. [[Улалу]] — [[Чаргы]] (Чуйдыҥ трагынаҥ оҥ јанына эбирер) — Кӧкӧйӧниҥ боочызы, Чакырдыҥ боочызы — [[Экинур]]; [[Улалу]] — Себиниҥ боочызы, Туйактуга јетпей јӱрӱп, Чуйдыҥ трагынаҥ оҥ јаны јаар эбирер — [[Кеҥи]] — [[Јабаган]] — Экинур; Алтай Крайдаҥ келзе, [[Јаш-Тура]] — Солонешный — [[Чаргы-Оозы]] — [[Экинур]].

[[Улалу]] — [[Кан-Оозы]] деп јолдыҥ айрылчык јолы [[Јабаган]]ды ӧдӧлӧ, оҥ јаныла барат 16 км. Аймактыҥ тӧс јерине јетире 18 км. Улалуга јетире эки јолло једерге јараар, бирӱзи Чакырдыҥ боочызы ажыра [[Беш-Ӧзӧк]], Кӧкӧйӧниҥ боочызы, [[Чаргы]], [[Улалу]]. Экинчизи узада јол — Јабаганныҥ боочызы, Туйактунаҥ ары Чуйдыҥ трагына чыгала, Себиниҥ боочызы, [[Шабалин]], Улалу.

«Чаргы-Оозы — Јалаҥый-Бажы — Экинур» деп регионал учурлу кӧӧлик јолдыҥ учы (идентификационный темдеги 84К-123<ref>[https://wikimapia.org/#lang=ru&lat=51.279367&lon=84.823058&z=14&m=w&search=84К-123/ Региональная трасса 84К-123]</ref>, узуны 47,46 км, ӱсти сай-кумак)<ref>[http://docs.cntd.ru/document/446686598/ Постановление Правительства Республики Алтай от 12.04.2018 N 107 «Об утверждении Перечня автомобильных дорог общего пользования регионального значения Республики Алтай и признании утратившими силу некоторых постановлений Правительства Республики Алтай»]</ref>.
{| class="wikitable"
| COLSPAN="3" ALIGN="center" | '''Экинур јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире'''
|-
| Аймактыҥ тӧс јери [[Кан-Оозы]] || 16 км
|-
| Республикан тӧс кала [[Улалу]] || 210 км, 300 км
|-
| [[Јаш-Тура|Јаш-Тураныҥ]] темир јолыныҥ вокзалы ||250 км, 300 км
|-
| Тергеениҥ тӧс калазы [[Москва]] ||3900 км
|-
|  [[Чуйдыҥ трагы]] (Р-256) 514,5 км-деҥ ||130 км
|-
|  [[Чуйдыҥ трагы]] (Р-256) 610,8 км-деҥ ||100 км
|}

== Тӱӱкизи ==
Јурт 1756 јылда тӧзӧлгӧн.

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы | Яконур | Столбцов=12 }}

== Ук-калыктары ==
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжыла 1634 кижиниҥ 98 % алтайлар болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
<div style="-moz-column-count: 3; -webkit-column-count: 3; -o-column-count: 3; -ms-column-count: 3; column-count: 3;">
* јурт јеезениҥ администрациязы;
* орто ӱредӱлӱ школ;
* балдардыҥ туразы;
* эмчилик;
* культураныҥ байзыҥы;
* библиотека;
* магазин;
* пилорама.
</div>

== Экономиказы ==
Кӧп саба билелер таҥынаҥ ээлемдӱ. Јаан производстволык ээлемдер јок. Јылкы мал, соок тумчукту, оок мал азыраары. Туризм.

== Кереестер ==

=== Тӱӱкилик ===
* Ада-Тӧрӧл учун Улу јууда турушкандарга кереес (1968 ј., П. Е. Кудачинниҥ оромы, 12Б)<ref name="Памятники">{{Cite web |title=Решение Исполнительного Комитета Совета народных депутатов Горно-Алтайской автономной области «Об отнесении недвижимых памятников истории и культуры к категории памятников местного значения» от 16.10.1989 г. № 348 |url=https://okn-mk.mkrf.ru/maps/show/id/891837/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109173456/https://okn-mk.mkrf.ru/maps/show/id/891837/ |archivedate=1610213696 |deadlink=yes |accessdate=1609465383 }}</ref><ref name="Памятники список">http://akin04.ru/wp-content/uploads/2014/03/Список-объектов-культурного-наследияpdf</ref>;

=== Археологиялык ===
* Эмеген ӧзӧктӧ ташта јурамалдар. Јурттаҥ 4 км ыраакта(1358)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Мӧҥкӱсалгыш (1446), Сары-Кобы (1489,1342)<ref name="Ойношев свод"/>.
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте<ref name="Ойношев свод">''Ойношев В. П.'', ''Урбанова С. Е.'' Свод обьектов культурного наследия Республики Алтай. — Горно-Алтайск: АУ РА «АКИН РА», 2013.</ref>.

=== Ар-бӱткендик ===
* Байлу кыр Алтын-Туу (1352)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Аржан суу, Байанјӱрек ӧзӧктиҥ эдегинде;
* Куйлу (пещера) (1391), Экинурдыҥ тӱштӱк јанында<ref name="Ойношев свод"/>.
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте<ref name="Ойношев свод"/>.

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==

== Јарлу улузы ==
* [[Каинчин, Јыбаш Бӧрӱкович|Каинчин Ј. Б.]] (1938—2012) — бичиичи<ref>Каинчин Ј.Б.[http://altai-mountains.ru/news/novosti_organizacij/?idnews=3993]</ref>;
* [[Бельчекова, Нина Баштыковна|Бельчекова Н. Б.]] (1953) — прозаик, журналист-очеркист, публицист<ref>Бельчекова Н. Б.[https://gasu.ru/university/news/5182/]</ref>;
* [[Яймин, Владимир Атаганович|Яймин Айдыш]] (1955—2000) — ӱлгерчи<ref>Айдыш Яймин[https://nbra.ru/index.php?option=com_content&view=article&id=1533:pisateli-gornogo-altaya&catid=2]</ref>;
* [[Туйменов, Шалба]] — ӱлгерчи<ref>Туйменов Ш.[http://azatpai.ru/f/epshiler_001.pdf]</ref>;
* [[Чекуракова, Любовь]] — журналист, ӱлгерчи<ref>Чекуракова Л. Н.[https://search.rsl.ru/ru/record/01002917921]</ref>.

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
* [https://web.archive.org/web/20210111115515/https://moust-kan.ru/info Окылу сайт «Кан-Оозы аймак»]

{{Кан-Оозы аймактыҥ јон јаткан јерлери}}

[[Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле]]
[[Категория:Кан-Оозы аймактыҥ јурттары]]
Экинур () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Кан-Оозы аймагында Экинурдыҥ јурт јеезезине кирип, оныҥ администрациялык тӧс јери болот.

 Этимологиязы 
Экинур .

 Физико-географиялык темдектери 

 Географиязы 
Јурт Туулу Алтайдыҥ кӱнбадыш келтейинде, тӱндӱк јанында Тӱӱкейдиҥ, Эзимниҥ, Наралканыҥ сын тайгалары, Эмегенниҥ, Быргастыныҥ, Ӧбӧгӧнниҥ суулары Канныҥ суузына киргенинде турат. Тӱштӱк јанында Канныҥ сазы кӧлдиҥ јаныла, Кан-Оозы јуртка јетире чӧйилет. Кӱнчыгыш келтейинде байлу кыр Алтын-Туу Јабаган јаар турат. Тӱндӱктей эки боочы бирӱзи Келейдиҥ, бу јолло Солонешный аймакка једер арга бар, экинчи боочы Јалаҥый-Бажыныҥ, оноҥ ары Јалаҥыйга, Чаргы-Оозына, Моты-Оозына, Келейге айланып келер арга бар. Ӱч ӧзӧк Быргасты, Эмеген ле Ӧбӧгӧн чӧйилип, бир јерге баштары биригет. Ачык, чӧл-јалаҥ јер, элбек кыраларлу, одор-јалаҥдарлу, јаан састу. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1082 метрге бийикЯконур. Экинур јурттыҥ рельефы чӧл јерге тӱҥей.

 Климады 
Климады орто-континентал. Кӱскиде ле кышкыда тыҥ салкындар тӱштӱк јанынаҥ согот. Узун кыш, кышкыда тыҥ салкындар болуп, јааган карды ӱзе учура берет. Ортоайлык соок −20..21 °С, чаган айда тыҥ сооктор −35..40 °С једе берет. Јай кыска, ортоайлык температура +15° С, јаан изӱ айда тыҥ ла изӱ кӱндерде +25..+30 °С болуп јат. Кейдиҥ чыгы ла јуттыҥ ортојылдык кеми 452—500 мм кире бар. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 4,3 м/с.

 Аҥ-кужы 
Тайгаларында јӱзӱн-јӱӱр аҥдар јӱрет: айу, бӧрӱ,тӱлкӱ, койон, јеекен, агас, албаа, јоонмойын, кӧрӱк, јараа, марал, аҥ, элик, буланСобанский Г. Г. Звери Алтая. — Барнаул: [б.и.], 2005.. Куштардаҥ кедери тарал, карган, ӱкӱ, кӱӱк, тейлеген, талеҥко, мӱркӱт, карчага, јелечи, мечиртке, чай, торлоо, бӧднӧ, кӱртӱк. Сууда балык кезем астаган да болзо, чараган ла база кезик бӱдӱм балык бар.

 Ӧзӱмдери 
Чӧл-јалаҥдарлу, агаш-тажы ыраак јер. Кӧп сабада тыт, мӧш, чиби, кайыҥ ӧзӧр јерКучин А. П. Всемирный фонд дикой природы. Флора и фауна Алтая. — Горно-Алтайск: [б.и.], 2001. Јаан јакшы одорлордо јӱзӱн-јӱӱр ӧлӧҥ лӧ јердиҥ јиилеги. Арал-јыдуларда тийиҥкат, бороҥот, кызылгат ӧзӧт. Меестерде маҥыр, јонјолой, сӧҥӱскен, кӧрмӧсјиилек, тайа. Саста кӧгӧзин, кыйгак ӧлӧҥ лӧ о.ӧ. Јакшы јылда аштыҥ тӱжӱми бийик болот, маала-ажы да јакшы бӱдер, је кӱйгекте эмезе јут јылда тӱжӱм јок.

 Јери ле јолдоры 
Јурттыҥ текши јери 211,6 га
Ол тоодо: улус јадар јерлердиҥ кеми 128,51 га , јуртээлемде тузаланар јердиҥ кеми 28,83 га, јонго керектӱ тудумдар 9,15 га, производстволык јерлер 10,29 га, инженер ле транспорттыҥ инфраструктуразы 33,85 га, окылу учурлу 0,97 га, аҥылу јерлер 0,1 га. Экинур јурттыҥ сыны тӱндӱктеҥ тӱштӱк јаар 1 км 542 м, кӱнчыгыштаҥ кӱнбадыш јаар 2 км 326 мКарта села Яконур.

Јуртта 10 ором: Јаҥы,Н. У. Улагашевтиҥ, К. К. Тысовтыҥ, С. Туткушевтиҥ, В. М. Туймечековтыҥ, Амыр-энчӱниҥ, П. Е. Кудачинниҥ, Колхозтыҥ, Ю. А. Гагаринниҥ, Ч. К. АгинниҥОнлайн-карта Республики Алтай с улицами и номерами домов.. Јурттыҥ оромдорыныҥ текши узуны ла ээлемдерге јетире јолдордыҥ узуныла кожо 16,22 км.

Јуртта туралар бир кат агаш, јелӱ, оныҥ кеми 2000 м². Јурттыҥ кӱнчыгыш јанында, Улагашевтиҥ оромында агаш бир кат экиквартирный туралар бар. Улус јадар фонд фонд 23,5 тыс. м², јадар јерле улустыҥ јеткилделгени ортолой бир кижиге 13,7 м².

Экинурга једетен ӱч јол бар. Улалу — Чаргы (Чуйдыҥ трагынаҥ оҥ јанына эбирер) — Кӧкӧйӧниҥ боочызы, Чакырдыҥ боочызы — Экинур; Улалу — Себиниҥ боочызы, Туйактуга јетпей јӱрӱп, Чуйдыҥ трагынаҥ оҥ јаны јаар эбирер — Кеҥи — Јабаган — Экинур; Алтай Крайдаҥ келзе, Јаш-Тура — Солонешный — Чаргы-Оозы — Экинур.

Улалу — Кан-Оозы деп јолдыҥ айрылчык јолы Јабаганды ӧдӧлӧ, оҥ јаныла барат 16 км. Аймактыҥ тӧс јерине јетире 18 км. Улалуга јетире эки јолло једерге јараар, бирӱзи Чакырдыҥ боочызы ажыра Беш-Ӧзӧк, Кӧкӧйӧниҥ боочызы, Чаргы, Улалу. Экинчизи узада јол — Јабаганныҥ боочызы, Туйактунаҥ ары Чуйдыҥ трагына чыгала, Себиниҥ боочызы, Шабалин, Улалу.

«Чаргы-Оозы — Јалаҥый-Бажы — Экинур» деп регионал учурлу кӧӧлик јолдыҥ учы (идентификационный темдеги 84К-123Региональная трасса 84К-123, узуны 47,46 км, ӱсти сай-кумак)Постановление Правительства Республики Алтай от 12.04.2018 N 107 «Об утверждении Перечня автомобильных дорог общего пользования регионального значения Республики Алтай и признании утратившими силу некоторых постановлений Правительства Республики Алтай».
 Экинур јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире Аймактыҥ тӧс јери Кан-Оозы  16 км Республикан тӧс кала Улалу  210 км, 300 км Јаш-Тураныҥ темир јолыныҥ вокзалы 250 км, 300 км Тергеениҥ тӧс калазы Москва 3900 км  Чуйдыҥ трагы (Р-256) 514,5 км-деҥ 130 км  Чуйдыҥ трагы (Р-256) 610,8 км-деҥ 100 км

 Тӱӱкизи 
Јурт 1756 јылда тӧзӧлгӧн.

 Эл-јон 

 Ук-калыктары 
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжыла 1634 кижиниҥ 98 % алтайлар болгон Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»..

 Инфраструктуразы 
 јурт јеезениҥ администрациязы;
 орто ӱредӱлӱ школ;
 балдардыҥ туразы;
 эмчилик;
 культураныҥ байзыҥы;
 библиотека;
 магазин;
 пилорама.

 Экономиказы 
Кӧп саба билелер таҥынаҥ ээлемдӱ. Јаан производстволык ээлемдер јок. Јылкы мал, соок тумчукту, оок мал азыраары. Туризм.

 Кереестер 

 Тӱӱкилик 
 Ада-Тӧрӧл учун Улу јууда турушкандарга кереес (1968 ј., П. Е. Кудачинниҥ оромы, 12Б)http://akin04.ru/wp-content/uploads/2014/03/Список-объектов-культурного-наследияpdf;

 Археологиялык 
 Эмеген ӧзӧктӧ ташта јурамалдар. Јурттаҥ 4 км ыраакта(1358);
 Мӧҥкӱсалгыш (1446), Сары-Кобы (1489,1342).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичиктеОйношев В. П., Урбанова С. Е. Свод обьектов культурного наследия Республики Алтай. — Горно-Алтайск: АУ РА «АКИН РА», 2013..

 Ар-бӱткендик 
 Байлу кыр Алтын-Туу (1352);
 Аржан суу, Байанјӱрек ӧзӧктиҥ эдегинде;
 Куйлу (пещера) (1391), Экинурдыҥ тӱштӱк јанында.
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

 Јуруктардыҥ кӧмзӧзи 

 Јарлу улузы 
 Каинчин Ј. Б. (1938—2012) — бичиичиКаинчин Ј.Б.;
 Бельчекова Н. Б. (1953) — прозаик, журналист-очеркист, публицистБельчекова Н. Б.;
 Яймин Айдыш (1955—2000) — ӱлгерчиАйдыш Яймин;
 Туйменов, Шалба — ӱлгерчиТуйменов Ш.;
 Чекуракова, Любовь — журналист, ӱлгерчиЧекуракова Л. Н..

 Ајарулар 

 Тайантылар 
 Окылу сайт «Кан-Оозы аймак»

Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле
Категория:Кан-Оозы аймактыҥ јурттары