Ак-Боом
{{ЈЈЈ+Россия
 |статус                   = Јурт
|русское название         = Ак-Боом
 |оригинальное название    = {{lang-ru| Акбом}}
 |герб                     = 
 |флаг                     = 
 | изображение             = Вид на Чую и Чуйский тракт со скал у Ак-Бома.jpg
 | описание изображения    = Чуйдыҥ суузы ла трагы. Боомныҥ ӱстинеҥ
  |lat_deg =  50.366224
  |lon_deg = 87.034480
  |CoordAddon = 
  |CoordScale = 
|страна                   = Россия
 |регион                   = Алтай Республика
 |район                    = Оҥдой аймак
 |район в таблице          = Оҥдой аймак{{!}}Оҥдой 
 |вид поселения            = Јурт јеезе
 |поселение                = Ийинниҥ јурт јеезези
 |поселение в таблице      = Ийинниҥ јурт јеезези{{!}}Ийинниҥ
 |внутреннее деление       = 
 |вид главы                = 
 |глава                    = 
 |дата основания           = 
 |первое упоминание        = 
 |прежние имена            = 
 |статус с                 = 
 |площадь                  =
 |вид высоты               = 
 |высота центра НП         = 915<ref name="Высота н/у моря"/>
 |климат                   = орто-континентал
  |население              = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Акбом | тс }}
  |год переписи           = {{ Эл-јонныҥ тоозы | Акбом | г }}
 |плотность                = 
 |агломерация              = 
 |национальный состав      = алтайлар 93 %<ref name="Коряков"/>
 |конфессиональный состав  = 
 |часовой пояс             = 
 |телефонный код           = 38845
 |почтовый индекс          = 649446
 |почтовые индексы         = 
 |автомобильный код        = 
 |цифровой идентификатор   = 
 |цифровой идентификатор 2   = 
 |категория в Commons      = 
 |сайт                     = 
}}
'''Ак-Боом''' ({{Lang-ru|Акбом}}) јурт [[Россия]]да [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Оҥдой аймак|Оҥдой аймагында]] [[Ийинниҥ јурт јеезези]]не кирет.

== Этимологиязы ==
Суујараттай кайыр кайалу кыр ол боом. Ак боом — ак кыр, ак туу. Ак-Боом {{Lang-ru|белая гора}}<ref name="Топонимика">{{книга |автор = Молчанова О. Т. |часть = |ссылка часть = |заглавие = Топонимический словарь Горного Алтая |оригинал = |ссылка = http://www.nskdiggers.ru/archive/toponim/toponim.pdf |викитека = |ответственный = А.Т. Тыбыкова |издание = |место = Горно-Алтайск |издательство = Горно-Алт. отд. Алт.кн.изд-ва |год = 1979 |том = |страницы =  |столбцы = |страниц = 397 |серия = |isbn = }}</ref>.

== Физико-географиялык темдектери ==

=== Географиязы ===
Јурт [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] чике ле ортозында, Јал-Мӧҥкӱниҥ, Теректиниҥ, Ӱч-Эҥмектиҥ сындарыныҥ эдегинде, [[Чуй (Кадынныҥ кош суузы)|Чуйдыҥ]] суузыныҥ јарадында турат. Айландыра кырлар кају да, кайыр да, кедери чыккан јолдор сӱреен кату. [[Чуй-Оозы]]нда эки јаан суу бириге берет [[Кадын]] ла Чуй. Тӱштӱк-кӱнчыгыш келтейинде Чуйдыҥ сын тайгалары, тӱштӱк-кӱнбадыш келтейинде Теректиниҥ сыны, тӱндӱк-кӱнбадыш јанында Себи-Бажыныҥ ла Сымылтыныҥ тайгалары. Јурт кызык јерде турат, бир келтейинде боом, бир јанында суу. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 915 метрге бийик<ref name="Высота н/у моря">[https://foto-planeta.com/np/1000005522/belyy-bom-ak-boom.html Акбом]</ref>.

=== Климады ===
Климады орто-континентал<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=13263&cityname=Onguday-Russia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222173438/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=13263&cityname=Onguday-Russia |archivedate=1419269678 |deadlink=yes |accessdate=1644418016 }}</ref>. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,2 °С, изӱ кӱндердиҥ температуразыныҥ ӱстӱги бажы +36 °С, эҥ ле соок температураныҥ алтыгы учы −54 °С, јердиҥ ортојылдык температуразы 0 °С, јыл ичинде калганчы соок кӱн ле баштапкы соок кӱн 02.06/30.08, јыл ичинде соок јок кӱндердиҥ тоозы 87, јут-чыктыҥ кеми бир јылга 345 мм, салкынныҥ ортојылдык тӱргени 1 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 13,1 (15 м/с тӱрген салкынду)<ref>Оҥдой. Климат[https://e-lib.gasu.ru/eposobia/altai/maima/klim.html.]</ref>.

=== Аҥ-куштары ===
Айландыра аҥдык јерлер кӧп. Азулу аҥдардаҥ айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, јеекен, агас, суузар ла о.ӧ. Туйгактулардаҥ мында булан, марал, элик, тооргы, јуҥма јӱрет. Оок аҥдардаҥ ӧркӧ, кӱжӱл, јоонмойын, кӧрӱк, сарас, јараа ла о.ӧ.<ref name="Собанский звери">''Собанский Г. Г.'' Звери Алтая. — Барнаул: [б.и.], 2005.</ref>. Куштардаҥ кедери тарал, каргаа, ӱкӱ, кӱӱк, тейлеген, талеҥко, мӱркӱт, карчага, јелечи, мечиртке, чай, торлоо, бӧднӧ, кӱртӱк. [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] кызыл бичигине кирген куштар: ала ылаачын, ӱкӱ, шоҥкор, боро ылаачын<ref name="Торбоков звери">''Торбоков Т.'' Алтайдыҥ аҥ-куштары. Звери и птицы Алтая. — Горно-Алтайск: АУ РА "Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020.</ref>. Сууда балык кезем астаган да болзо, чараган, бел, чортон, ускуч, јылмай ла база кезик бӱдӱм балык бар.

[[Чуй (Кадынныҥ кош суузы)|Чуйдыҥ суузы]] балыкту, алдындазына кӧрӧ кезем астаган да болзо, эмди чараган, бел, ускуч, јылмай, сӧлӧм, чортон бар.

=== Ӧзӱмдери ===
[[Кадын]]ды јараттай тыт, мӧш, чиби, терек, јодро, тал, ыргай, јӱзӱн-јӱӱр тайалар ла јыраалар ӧзӧт. Јайдыҥ ӧйинде кӧп тоолу ӧзӱмдер чечектейт, ӱрен берет. Бийиктей тайгаларда, тепсеҥдер ле одорлу јарлерде койу ӧлӧҥ лӧ эм тазыл-тамыр ӧзӱп таркайт. Алтын тазыл, кызыл тазыл, марал чечек астаганыла колбой «Алтай Республиканыҥ Кызыл Бичигине» кирген. Кӧс кылбыгар чечектер јай туркунына ӧҥжип ӧзӧт: кӱӱктаман, кӱнкајы, кӱнчечек, таҥдалай, чейне, быркырууш, калаш чечек, чай чечек, ай чечек, саргай, кандык, буланат. Ого коштой јаҥыс ла Алтайда ӧзӱп турган эндемик ӧзӱмдер бар, јердиҥ ӱстинде олор база кайда да ӧспӧйт<ref name="Кр книга  растения РА 2017">[https://icdlib.nspu.ru/views/icdlib/6253/read.php  ''Красная книга Республики Алтай: растения''] / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 267 с.: ил. — Библиогр.: с. 233—256. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный</ref>.

=== Јери ле јолдоры ===
Јуртта 1 ором, Ак-Боом ором.
Федерал учурлу кӧӧлик јолдо турат. [[Чуйдыҥ трагы]] Р-256 темдектӱ. Ак-Боом јурт Чуйдыҥ трагыныҥ 742 километринде турат. Јуугында турган јурттар: [[Јодро]] (6 км) ло [[Ийин]] (37 км).
Эл-токтоду Ак-Боом.
{| class="wikitable"
| COLSPAN="2" ALIGN="center" |'''Ак-Боом јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире'''
|-
| Администрациялык тӧс јер [[Ийин]]|| 37 км
|-
|  Аймактыҥ тӧс јери [[Оҥдой]] || 110 км
|-
|  Республикан тӧс кала [[Улалу]] ||  310 км
|-
|  Ј[[Јаш-Тура|аш-Тураныҥ]] темир јолыныҥ вокзалы ||  390 км
|-
|  Тергеениҥ тӧс калазы [[Москва]] || 4100 км
|-
|  [[Чуйдыҥ трагы]] (Р-256) 741,0 км-деҥ || 0 км
|}

== Тӱӱкизи ==
2002 јылдыҥ кандык айыныҥ 18 кӱнинде [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] Башкарузы (тургун улусты јӧмӧп) [[Ийинниҥ јурт јеезези|Ийинниҥ јурт јеезезиниҥ]] јеринде Ак-Боом јурт тӧзӧлгӧнин јӧптӧгӧн. Эмдиги ӧйдӧ [[Чуй (Кадынныҥ кош суузы)|Чуйдыҥ]] јарадында [[Туулу Алтай|Туулу Алтайдыҥ]] корулу јеринде караван-парк «Туристический комплекс Ак-Боом» турат, Ак-боом кырды кӧрӱп, оныҥ ''гротторын'', куй таштарын, эски [[Чуйдыҥ трагы|Чуйдыҥ трагыныҥ]] ӱзӱгин, ташта јурамалдарды, Совет јаҥ учун бажын салган партизан-красноармейецтердиҥ обелискин туристтер, јорык јӱрген улус јилбиркеп кӧрӧр аргалу.

== Эл-јон ==
{{ Эл-јонныҥ тоозы |Акбом| Столбцов=10}}

== Ук-калыктары ==
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 15 кижи болгон, олордыҥ 93 % [[алтайлар]] ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон<ref name="Коряков">[http://www.lingvarium.org/russia/settlem-database.shtml  Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России».]</ref>.

Окылу тил: орус, алтай<ref name="Закон РА о языках">[http://docs.cntd.ru/document/802008526/  Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года)]</ref>.

== Инфраструктуразы ==
* «АК-Боом» деп [[Чуй (Кадынныҥ кош суузы)|Чуйдыҥ]] суузыныҥ јарадында туристтерге керектӱ комплекс;
* ашкана;
* айылчылардыҥ туразы;
* амыраар јер;
* магазин.

== Экономиказы ==
Јылкы, соок тумчукту, оок мал азыраары. Крестьян-фермер ээлемдер. Туризм.
Эл-токтоду Ак-Боом.

== Кереестер ==

=== Тӱӱкилик ===
* Чонныҥ јуучылдары корогон јерде кереес (1958 ј., Ак-Боом ором, 4а)<ref name="Памятники">{{Cite web |title=Решение Исполнительного Комитета Совета народных депутатов Горно-Алтайской автономной области «Об отнесении недвижимых памятников истории и культуры к категории памятников местного значения» от 16.10.1989 г. № 348 |url=https://okn-mk.mkrf.ru/maps/show/id/891837/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210109173456/https://okn-mk.mkrf.ru/maps/show/id/891837/ |archivedate=1610213696 |deadlink=yes |accessdate=1610031817 }}</ref><ref name="Памятники список">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://akin04.ru/wp-content/uploads/2014/03/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA-%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B2-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509164006/http://akin04.ru/wp-content/uploads/2014/03/%D0%A1%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BA-%D0%BE%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B2-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F.pdf |archivedate=1620578406 |deadlink=yes |accessdate=1605273062 }}</ref>.

=== Археологиялык ===
* Ташта јурамалдар(732)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Јебрен тӱрк бичиктер (754)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Мӧҥкӱсалгыштар(755—757)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Јебрен курган (1106,1107,1108)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Озогы субак (971)<ref name="Ойношев свод"/>. Чуйдыҥ сол јарады;
* Сырнак деп јерде корум, јурттыҥ 2-2,5 км (1117, 1118)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Сеп деп јерде бир канча корумдар (3-3,8 км) (1192)<ref name="Ойношев свод"/>.
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте<ref name="Ойношев свод">''Ойношев В. П.'', ''Урбанова С. Е.'' Свод обьектов культурного наследия Республики Алтай. — Горно-Алтайск: АУ РА «АКИН РА», 2013.</ref>.

=== Ар-бӱткендик ===
* Байлу туу (..)<ref name="Ойношев свод"/>;
* Байлу суу. Садаклар (900)<ref name="Ойношев свод"/>.
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте<ref name="Ойношев свод"/>.

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
<gallery perrow=6 widths="200px" heights="170px">
File:Вид на Чую и Чуйский тракт со скал у Ак-Бома.jpg|[[Чуй (Кадынныҥ кош суузы)|Чуйдыҥ]] суузы ла трагы. Боомныҥ ӱстинеҥ
File:OngudayskyDistrict SnegirevMonument 013 8987.jpg|[[Чуйдыҥ трагы|Чуйдыҥ трагыныҥ]] јалтанбас тискинчилерине кереес, Колька Снегиревко
File:OngudayskyDistrict ChuyaTrakt 013 9015.jpg|Оҥдой аймак, [[Чуйдыҥ трагы]] 
</gallery>

== Јарлу улузы ==

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Тайантылар ==
* [http://www.ongudai-ra.ru/ Окылу сайт «Оҥдой аймак»]
{{Тыш тайантылар}}

{{Оҥдой аймактыҥ јурттары}}

[[Категория:Оҥдой аймактыҥ јурттары]]
[[Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле]]
Ак-Боом () јурт Россияда Алтай Республиканыҥ Оҥдой аймагында Ийинниҥ јурт јеезезине кирет.

 Этимологиязы 
Суујараттай кайыр кайалу кыр ол боом. Ак боом — ак кыр, ак туу. Ак-Боом .

 Физико-географиялык темдектери 

 Географиязы 
Јурт Алтай Республиканыҥ чике ле ортозында, Јал-Мӧҥкӱниҥ, Теректиниҥ, Ӱч-Эҥмектиҥ сындарыныҥ эдегинде, Чуйдыҥ суузыныҥ јарадында турат. Айландыра кырлар кају да, кайыр да, кедери чыккан јолдор сӱреен кату. Чуй-Оозында эки јаан суу бириге берет Кадын ла Чуй. Тӱштӱк-кӱнчыгыш келтейинде Чуйдыҥ сын тайгалары, тӱштӱк-кӱнбадыш келтейинде Теректиниҥ сыны, тӱндӱк-кӱнбадыш јанында Себи-Бажыныҥ ла Сымылтыныҥ тайгалары. Јурт кызык јерде турат, бир келтейинде боом, бир јанында суу. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 915 метрге бийикАкбом.

 Климады 
Климады орто-континентал. Кейдиҥ ортојылдык температуразы −4,2 °С, изӱ кӱндердиҥ температуразыныҥ ӱстӱги бажы +36 °С, эҥ ле соок температураныҥ алтыгы учы −54 °С, јердиҥ ортојылдык температуразы 0 °С, јыл ичинде калганчы соок кӱн ле баштапкы соок кӱн 02.06/30.08, јыл ичинде соок јок кӱндердиҥ тоозы 87, јут-чыктыҥ кеми бир јылга 345 мм, салкынныҥ ортојылдык тӱргени 1 м/с, тыҥ салкынду кӱндердиҥ тоозы 13,1 (15 м/с тӱрген салкынду)Оҥдой. Климат.

 Аҥ-куштары 
Айландыра аҥдык јерлер кӧп. Азулу аҥдардаҥ айу, бӧрӱ, тӱлкӱ, јеекен, агас, суузар ла о.ӧ. Туйгактулардаҥ мында булан, марал, элик, тооргы, јуҥма јӱрет. Оок аҥдардаҥ ӧркӧ, кӱжӱл, јоонмойын, кӧрӱк, сарас, јараа ла о.ӧ.Собанский Г. Г. Звери Алтая. — Барнаул: [б.и.], 2005.. Куштардаҥ кедери тарал, каргаа, ӱкӱ, кӱӱк, тейлеген, талеҥко, мӱркӱт, карчага, јелечи, мечиртке, чай, торлоо, бӧднӧ, кӱртӱк. Алтай Республиканыҥ кызыл бичигине кирген куштар: ала ылаачын, ӱкӱ, шоҥкор, боро ылаачынТорбоков Т. Алтайдыҥ аҥ-куштары. Звери и птицы Алтая. — Горно-Алтайск: АУ РА "Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020.. Сууда балык кезем астаган да болзо, чараган, бел, чортон, ускуч, јылмай ла база кезик бӱдӱм балык бар.

Чуйдыҥ суузы балыкту, алдындазына кӧрӧ кезем астаган да болзо, эмди чараган, бел, ускуч, јылмай, сӧлӧм, чортон бар.

 Ӧзӱмдери 
Кадынды јараттай тыт, мӧш, чиби, терек, јодро, тал, ыргай, јӱзӱн-јӱӱр тайалар ла јыраалар ӧзӧт. Јайдыҥ ӧйинде кӧп тоолу ӧзӱмдер чечектейт, ӱрен берет. Бийиктей тайгаларда, тепсеҥдер ле одорлу јарлерде койу ӧлӧҥ лӧ эм тазыл-тамыр ӧзӱп таркайт. Алтын тазыл, кызыл тазыл, марал чечек астаганыла колбой «Алтай Республиканыҥ Кызыл Бичигине» кирген. Кӧс кылбыгар чечектер јай туркунына ӧҥжип ӧзӧт: кӱӱктаман, кӱнкајы, кӱнчечек, таҥдалай, чейне, быркырууш, калаш чечек, чай чечек, ай чечек, саргай, кандык, буланат. Ого коштой јаҥыс ла Алтайда ӧзӱп турган эндемик ӧзӱмдер бар, јердиҥ ӱстинде олор база кайда да ӧспӧйт Красная книга Республики Алтай: растения / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 267 с.: ил. — Библиогр.: с. 233—256. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный.

 Јери ле јолдоры 
Јуртта 1 ором, Ак-Боом ором.
Федерал учурлу кӧӧлик јолдо турат. Чуйдыҥ трагы Р-256 темдектӱ. Ак-Боом јурт Чуйдыҥ трагыныҥ 742 километринде турат. Јуугында турган јурттар: Јодро (6 км) ло Ийин (37 км).
Эл-токтоду Ак-Боом.
Ак-Боом јурттаҥ ала ӧскӧ јурттарга јетире Администрациялык тӧс јер Ийин 37 км  Аймактыҥ тӧс јери Оҥдой  110 км  Республикан тӧс кала Улалу   310 км  Јаш-Тураныҥ темир јолыныҥ вокзалы   390 км  Тергеениҥ тӧс калазы Москва  4100 км  Чуйдыҥ трагы (Р-256) 741,0 км-деҥ  0 км

 Тӱӱкизи 
2002 јылдыҥ кандык айыныҥ 18 кӱнинде Алтай Республиканыҥ Башкарузы (тургун улусты јӧмӧп) Ийинниҥ јурт јеезезиниҥ јеринде Ак-Боом јурт тӧзӧлгӧнин јӧптӧгӧн. Эмдиги ӧйдӧ Чуйдыҥ јарадында Туулу Алтайдыҥ корулу јеринде караван-парк «Туристический комплекс Ак-Боом» турат, Ак-боом кырды кӧрӱп, оныҥ гротторын, куй таштарын, эски Чуйдыҥ трагыныҥ ӱзӱгин, ташта јурамалдарды, Совет јаҥ учун бажын салган партизан-красноармейецтердиҥ обелискин туристтер, јорык јӱрген улус јилбиркеп кӧрӧр аргалу.

 Эл-јон 

 Ук-калыктары 
Јуртта 2002 јылдыҥ тооалыжы аайынча 15 кижи болгон, олордыҥ 93 % алтайлар ла оноҥ до ӧскӧ укту улус болгон Коряков Ю. Б. База данных «Этно-языковой состав населённых пунктов России»..

Окылу тил: орус, алтай Закон Республики Алтай от 3 марта 1993 года N 9-6 «О языках народов, проживающих на территории Республики Алтай» (с изменениями на 27 ноября 2020 года).

 Инфраструктуразы 
 «АК-Боом» деп Чуйдыҥ суузыныҥ јарадында туристтерге керектӱ комплекс;
 ашкана;
 айылчылардыҥ туразы;
 амыраар јер;
 магазин.

 Экономиказы 
Јылкы, соок тумчукту, оок мал азыраары. Крестьян-фермер ээлемдер. Туризм.
Эл-токтоду Ак-Боом.

 Кереестер 

 Тӱӱкилик 
 Чонныҥ јуучылдары корогон јерде кереес (1958 ј., Ак-Боом ором, 4а).

 Археологиялык 
 Ташта јурамалдар(732);
 Јебрен тӱрк бичиктер (754);
 Мӧҥкӱсалгыштар(755—757);
 Јебрен курган (1106,1107,1108);
 Озогы субак (971). Чуйдыҥ сол јарады;
 Сырнак деп јерде корум, јурттыҥ 2-2,5 км (1117, 1118);
 Сеп деп јерде бир канча корумдар (3-3,8 км) (1192).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичиктеОйношев В. П., Урбанова С. Е. Свод обьектов культурного наследия Республики Алтай. — Горно-Алтайск: АУ РА «АКИН РА», 2013..

 Ар-бӱткендик 
 Байлу туу (..);
 Байлу суу. Садаклар (900).
Скобканыҥ ичинде кереестиҥ аҥылу темдек-тоозы кӧргӱзилген «Кереестердиҥ текши тоозы» деп бичикте.

 Јуруктардыҥ кӧмзӧзи 

 Јарлу улузы 

 Ајарулар 

 Тайантылар 
 Окылу сайт «Оҥдой аймак»

Категория:Оҥдой аймактыҥ јурттары
Категория:Алфавит аайынча јон јаткан јерлери
Категория:Алтай Республиканыҥ јон јаткан јерлери алфавитле