Карагем (суу)
{{Суу
 |Название                = Карагем
  |Национальное название  = ru/Карагем
 |Изображение             = Впадение реки Йолдоайры (в центре) в Карагем - panoramio.jpg
  |Подпись изображения    = [[Јолдуайры (суу)|Јолдуайры]] суу (ортозында) Карагемге киргени
 |Длина                   = 50
 |Площадь водосбора       = 780
 |Бассейн                 = Аркыт (суу)/Кадын/Оп (суу)/Карский талай
 |Расход воды             = 60
  |Место измерения        = оозы
 |Исток                   = Сол Карагем (суу)/Оҥ Карагем (суу)
  |Местоположение истока  = 
  |Высота истока          = 2500
  |Координаты истока      = 49.9874/87.623
 |Устье                   = Аркыт (суу)
  |Местоположение устья   = 77 км оозынаҥ ала оҥ јаратла 
  |Высота устья           = ≈ 1296
  |Координаты устья       = 49.856/87.1535
 |Уклон реки              = 13
 |Страна                  = Россия
  |Регион                 =  Алтай Республика
   |Район                 = Кош-Агаш аймак
}}
'''Караге́м''' ({{lang-ru|Карагем}}) — [[Россия|Россияда]] [[Алтай Республика|Алтай Республиканыҥ]] [[Кош-Агаш аймак|Кош-Агаш аймагында]] суу.

== Этимологиязы ==
Ачык Карагем — {{lang-ru|с тув. «обильная, родниковая река»}}<ref name="Топонимика">{{книга |автор = Молчанова О. Т. |часть = |ссылка часть = |заглавие = Топонимический словарь Горного Алтая |оригинал = |ссылка = http://www.nskdiggers.ru/archive/toponim/toponim.pdf |викитека = |ответственный = А.Т. Тыбыкова |издание = |место = Горно-Алтайск |издательство = Горно-Алт. отд. Алт.кн.изд-ва |год = 1979 |том = |страницы =  |столбцы = |страниц = 397 |серия = |isbn = }}</ref>.

== Физико-географиялык темдектери ==
Карагем суу [[Туулу Алтай|Туулу Алтайда]] [[Кош-Агаш аймак|Кош-Агаш аймактыҥ]] јериле агат. Ол [[Аркыт (суу)|Аркыттыҥ]] оҥ кош суузы. Узуны 50 км. Суу-бассейнниҥ текши јери 780 км²<ref name='МПР России'/>. [[Карагемниҥ боочызы]] Алтайда јарлу јер. Суу Тӱндӱк Чуйдыҥ сындарынаҥ башталат, талайдыҥ кемјӱзинеҥ 2500 метрге бийик, эки јаан эмес суу биригип бӱдет — Сол Карагем (Абыл-Ойык) ла [[Оҥ Карагем (суу)|Оҥ Карагем]]. Карагем оозында сууныҥ орто бийигинде ({{lang-ru|при среднем уровне}}) јаан изӱ ле [[Куран ай|куран айларда]] јыл туркунына чыгымдалганы 50—60 м³/с болуп јат. Карагемниҥ кӧп саба кош суулары мӧҥкӱ тоштордоҥ башталат, оныҥ учун чыгымдалган сууныҥ тал орто кирези  тоштоҥ кайылган суу.

=== Кош суулары ===
''(оозынаҥ ала кемјилген)''
* 29 км: [[Тоштуайры]] (Караайры)
* 32 км: [[Камрӱ (река)|Камрӱ]]
* 40 км: [[Јолдуайры (суу)]]
* 50 км: [[Оҥ Карагем (суу)|Оҥ Карагем]]

[[Файл:Туристическая стоянка в долине реки Карагем.jpg|альт=Туристическая стоянка в долине реки Карагем|слева|мини|Карагем сууныҥ ичинде амыралда улуст токтоор јер]]
Карагем суу јӱзер-спорттыҥ јарлу јери. Карагем јалаҥнаҥ (Јолдуайры сууныҥ кожулганынаҥ бир эмеш ӱсти јанында, талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1900 м бийик јерде)) ла башталала, сыраҥай оозына јетире  суу-маршрут.  Эҥ ле кӱч участок 19 бозоголу, узуны 8 км кызык ({{lang-ru|ущелье}}). Экинчи кызык баштапкызыныҥ кийнинеҥ 2 км јерде — мында 3 ''кату бозого''. Ӱчинчи кызыкка јетпей сӱреен кату «Разбойники» деп бозого (Речной порог) ло 2 шивера. Карагем сууныҥ алты јанында  «Чибитский» дейтен бозоголор ({{lang-ru|каскад}}) ээчий-деечий 3 км кире једе агат.

[[Аркыт (суу)|Аркытка]] [[Карагем (суу)|Карагем]] суу келип кирген јерге 7 км јетпей јӱрӱп, [[Аркыт (суу)|Аркыттыҥ]] ӱзӱги  ''Карагемский прорыв'' деп адалат. Мында Аркыт арбынду суузыла Кадын деп сын-тайганы кезип, узуны 5 км кызыкты (25 м/км келтеҥдӱ {{lang-ru|с уклонами}}) кечип, Карагемле бириге берет. ''Карагем прорывты'' баштапкы катап [[2003]] јылда [[Барнаул|Барнаулдыҥ]] суу-спортчылары — Александр Проваторов, Сергей Блошкин ле Владислав Зырянов «бублик» деп атту кемеле ӧдӱп чыккандар<ref>{{cite web |url = https://www.youtube.com/watch?v=vgt7qg3zNuw |title = Карагемский прорыв: 20 лет спустя |author = Serg Dwarkin |date = 2014-04-10|accessdate = 2018-09-02}}</ref>.

Јуук деген јон јаткан јерлер…
Јуугында јон јаткан јурттар јок.

== Суу реестрдиҥ чотогоныла ==
[[Государстволык сууныҥ реестры|Россияныҥ государстволык сууныҥ реестры]] аайынча Верхнеобский бассейновый округка кирет, сууээлем бӧлӱги — [[Кадын]], суу подбассейны — [[Бий (суу)|Бий]] ле [[Кадын]]. Суу бассейны — (Ӱстӱги) [[Оп (суу)|Оп суунаҥ]] ала [[Эрчиш (суу)|Эрчишке]] киргенине јетире<ref name='МПР России'>{{cite web|url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=187429|title=Государственный водный реестр РФ: Карагем|archiveurl=https://www.webcitation.org/69HseJ6ES?url=http://textual.ru/gvr/index.php?card=187429#|archivedate=2012-07-20|accessdate=2011-02-23|deadlink=no}}</ref>.

== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==

== Ајарулар ==
{{Ајарулар}}

== Литературазы ==
* Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 15. Алтай и Западная Сибирь. Вып. 1. Горный Алтай и Верхний Иртыш / под ред. В. В. Зееберг. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 216 с.

== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}

{{Катунь}}

[[Категория:Кош-Агаш аймактыҥ суулары]]
[[Категория:Карагемниҥ кош суулары]]
Караге́м () — Россияда Алтай Республиканыҥ Кош-Агаш аймагында суу.

 Этимологиязы 
Ачык Карагем — .

 Физико-географиялык темдектери 
Карагем суу Туулу Алтайда Кош-Агаш аймактыҥ јериле агат. Ол Аркыттыҥ оҥ кош суузы. Узуны 50 км. Суу-бассейнниҥ текши јери 780 км². Карагемниҥ боочызы Алтайда јарлу јер. Суу Тӱндӱк Чуйдыҥ сындарынаҥ башталат, талайдыҥ кемјӱзинеҥ 2500 метрге бийик, эки јаан эмес суу биригип бӱдет — Сол Карагем (Абыл-Ойык) ла Оҥ Карагем. Карагем оозында сууныҥ орто бийигинде () јаан изӱ ле куран айларда јыл туркунына чыгымдалганы 50—60 м³/с болуп јат. Карагемниҥ кӧп саба кош суулары мӧҥкӱ тоштордоҥ башталат, оныҥ учун чыгымдалган сууныҥ тал орто кирези  тоштоҥ кайылган суу.

 Кош суулары 
(оозынаҥ ала кемјилген)
 29 км: Тоштуайры (Караайры)
 32 км: Камрӱ
 40 км: Јолдуайры (суу)
 50 км: Оҥ Карагем

альт=Туристическая стоянка в долине реки Карагем|слева|мини|Карагем сууныҥ ичинде амыралда улуст токтоор јер
Карагем суу јӱзер-спорттыҥ јарлу јери. Карагем јалаҥнаҥ (Јолдуайры сууныҥ кожулганынаҥ бир эмеш ӱсти јанында, талайдыҥ кемјӱзинеҥ 1900 м бийик јерде)) ла башталала, сыраҥай оозына јетире  суу-маршрут.  Эҥ ле кӱч участок 19 бозоголу, узуны 8 км кызык (). Экинчи кызык баштапкызыныҥ кийнинеҥ 2 км јерде — мында 3 кату бозого. Ӱчинчи кызыкка јетпей сӱреен кату «Разбойники» деп бозого (Речной порог) ло 2 шивера. Карагем сууныҥ алты јанында  «Чибитский» дейтен бозоголор () ээчий-деечий 3 км кире једе агат.

Аркытка Карагем суу келип кирген јерге 7 км јетпей јӱрӱп, Аркыттыҥ ӱзӱги  Карагемский прорыв деп адалат. Мында Аркыт арбынду суузыла Кадын деп сын-тайганы кезип, узуны 5 км кызыкты (25 м/км келтеҥдӱ ) кечип, Карагемле бириге берет. Карагем прорывты баштапкы катап 2003 јылда Барнаулдыҥ суу-спортчылары — Александр Проваторов, Сергей Блошкин ле Владислав Зырянов «бублик» деп атту кемеле ӧдӱп чыккандар.

Јуук деген јон јаткан јерлер…
Јуугында јон јаткан јурттар јок.

 Суу реестрдиҥ чотогоныла 
Россияныҥ государстволык сууныҥ реестры аайынча Верхнеобский бассейновый округка кирет, сууээлем бӧлӱги — Кадын, суу подбассейны — Бий ле Кадын. Суу бассейны — (Ӱстӱги) Оп суунаҥ ала Эрчишке киргенине јетире.

 Јуруктардыҥ кӧмзӧзи 

 Ајарулар 

 Литературазы 
 Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 15. Алтай и Западная Сибирь. Вып. 1. Горный Алтай и Верхний Иртыш / под ред. В. В. Зееберг. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 216 с.

 Тайантылар 

Категория:Кош-Агаш аймактыҥ суулары
Категория:Карагемниҥ кош суулары