Катандуныҥ чӧли
{{Чӧл}}
'''Катандуныҥ чӧли''' — ({{lang-ru|Катандинская степь}}) Алтай Республикада Кӧксу-Оозы аймагыныҥ јеринде јаан эмес чӧл. Тӱндук јанынаҥ [[Теректӱ]]ниҥ сындары ла тӱштӱк јанында Кадын суу агат. Бу чӧлдиҥ узуны 6 км, тууразы - 5 км. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 900 метрге бийик.

=== Этимологиязы ===

== Физико-географияык темдектери ==
=== Јердиҥ аайы ===
Катандуныҥ ла Абайдыҥ чӧлдӧри коштой јадат. Катандуныҥ чӧлиниҥ кӱнчыгыш келтейинде [[Тӱҥӱр]] јурт турат. Чӧлди кечире бастыра јолдор Ӱч-Сӱмер туу јаар ууланат. 

=== Климады ===
Чӧлдиҥ климады орто-континентал. Карлу, салкынду, соок кыш. Јай кыска ла серӱӱн. Чаган айда эн ле соок кӱндердиҥ температуразы 35-40 °С, јаан изӱ айдыҥ эҥ бийик температуразы 30-35 °С. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 4,5 м/с. Кардыҥ калыҥы кезик јылда 40—60 см једет. Ортојылдык јуттыҥ кеми 450—500 мм. 

=== Геологиязы ===

=== Аҥ-куштары ===
Чӧл јерде ок аҥдар јӱрет: бӧру, тӱлқӱ, койон, момон, ӧркӧ, тарбаган ({{lang-ru|сурок}}), чычкан.
Кадында камду ла эрлен бар. Јалаҥ јерде борсык, јоонмойын, койон, сарас, суузар, сыгырган, тарбаган, тӱлкӱ,чычкан, кӱжӱл.
Барынтычы куштар теҥериле кайып, ачык чӧлдӧ оок аҥдарды тудуп јийт: тейлеген, ылаачын ({{lang-ru|балобан}})<ref>Красная книга Республики Алтай: животные / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 368 с. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный,</ref> боро ылаачын ({{lang-ru|кречет}}), каргаа, кускун. Саҥыскан дезе куштардыҥ јымырткаларын уурдайт.Оок куштар бийик ле койу ӧлӧҥгӧуйа салып, јылуда балдарын базат: карлагаш, кӧктийек, кӧктӧш, бӧдндӧ, талеҥко, јијигей, кучыйак, кӧктӧш, јелечи<ref>Торбоков Т. Алтайдыҥ аҥ-куштары. Звери и птицы Алтая. – Горно-Алтайск: АУ РА «Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020.
</ref>

=== Ӧзӱмдери ===
Чӧлди айландыра кырлар тыт, чиби, кайыҥ, мӧш агашла бӱркелген. Јалаҥ јерлерде јӱзӱн-јӱӱр чӧлдӧ ӧзӧтӧн ӧзӱмдер бар: кара-агаш јиилек, тожла, кулузын, јыракы-ӧлоҥ, ийт-таман, јыдунак, јонјолой, јеҥес, јаргак ӧлӧҥ, баркыруш, баргаа, бастый, алаҥуш, адарткы, кӧкбаш. Ӧлӧндӧрдиҥ ортозында, мешкелер ле јиилектер: уй-кӧс, кой-јиилек, јер-јиилек. Јанысла кӧп чечектер кӧс сӱӱндирет: чӧйгӧн чечек, чымыл-ӧлӧҥ, чаҥкыраш, таш-чечек, таҥдалай, сӱт-ӧлӧҥ, ойоҥот, мандышкан, кӱӱк-таман, кӱн келди. Јерлик согонолордоҥ: кӱмелӱ, кӧбӱрген, калба<ref>Кучин А.П. Птицы Алтая. – Горно-Алтайск: [б.и.], 2004.</ref>

=== Јон јаткан јерлери ===
Чӧлдиҥ тӱндӱк-кӱнбадыш келтейинде [[Катанду]] деп јурт турат.
== Јуруктардыҥ кӧмзӧзи ==
== Ајарулар ==
== Тайантылар ==
{{Тыш тайантылар}}
[[Категория:Алтай Республиканыҥ географиязы]]
[[Категория:Алтай Республиканыҥ чӧлдӧри]]
[[Категория:Россияныҥ чӧлдӧри]]
Катандуныҥ чӧли — () Алтай Республикада Кӧксу-Оозы аймагыныҥ јеринде јаан эмес чӧл. Тӱндук јанынаҥ Теректӱниҥ сындары ла тӱштӱк јанында Кадын суу агат. Бу чӧлдиҥ узуны 6 км, тууразы - 5 км. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 900 метрге бийик.

 Этимологиязы 

 Физико-географияык темдектери 
 Јердиҥ аайы 
Катандуныҥ ла Абайдыҥ чӧлдӧри коштой јадат. Катандуныҥ чӧлиниҥ кӱнчыгыш келтейинде Тӱҥӱр јурт турат. Чӧлди кечире бастыра јолдор Ӱч-Сӱмер туу јаар ууланат. 

 Климады 
Чӧлдиҥ климады орто-континентал. Карлу, салкынду, соок кыш. Јай кыска ла серӱӱн. Чаган айда эн ле соок кӱндердиҥ температуразы 35-40 °С, јаан изӱ айдыҥ эҥ бийик температуразы 30-35 °С. Салкынныҥ ортојылдык тӱргени 4,5 м/с. Кардыҥ калыҥы кезик јылда 40—60 см једет. Ортојылдык јуттыҥ кеми 450—500 мм. 

 Геологиязы 

 Аҥ-куштары 
Чӧл јерде ок аҥдар јӱрет: бӧру, тӱлқӱ, койон, момон, ӧркӧ, тарбаган (), чычкан.
Кадында камду ла эрлен бар. Јалаҥ јерде борсык, јоонмойын, койон, сарас, суузар, сыгырган, тарбаган, тӱлкӱ,чычкан, кӱжӱл.
Барынтычы куштар теҥериле кайып, ачык чӧлдӧ оок аҥдарды тудуп јийт: тейлеген, ылаачын ()Красная книга Республики Алтай: животные / Горно-Алтайский гос. ун-т. СО РАН. Центральный сиб. бот. сад. Горно-Алтайский бот. сад. — 3-е изд., перераб. и доп. — Горно-Алтайск: ГАГУ, 2017. — 368 с. — ISBN 978-5-93809-086-6. — Текст: электронный, боро ылаачын (), каргаа, кускун. Саҥыскан дезе куштардыҥ јымырткаларын уурдайт.Оок куштар бийик ле койу ӧлӧҥгӧуйа салып, јылуда балдарын базат: карлагаш, кӧктийек, кӧктӧш, бӧдндӧ, талеҥко, јијигей, кучыйак, кӧктӧш, јелечиТорбоков Т. Алтайдыҥ аҥ-куштары. Звери и птицы Алтая. – Горно-Алтайск: АУ РА «Литературно-издательский Дом «Алтын-Туу», 2020.

 Ӧзӱмдери 
Чӧлди айландыра кырлар тыт, чиби, кайыҥ, мӧш агашла бӱркелген. Јалаҥ јерлерде јӱзӱн-јӱӱр чӧлдӧ ӧзӧтӧн ӧзӱмдер бар: кара-агаш јиилек, тожла, кулузын, јыракы-ӧлоҥ, ийт-таман, јыдунак, јонјолой, јеҥес, јаргак ӧлӧҥ, баркыруш, баргаа, бастый, алаҥуш, адарткы, кӧкбаш. Ӧлӧндӧрдиҥ ортозында, мешкелер ле јиилектер: уй-кӧс, кой-јиилек, јер-јиилек. Јанысла кӧп чечектер кӧс сӱӱндирет: чӧйгӧн чечек, чымыл-ӧлӧҥ, чаҥкыраш, таш-чечек, таҥдалай, сӱт-ӧлӧҥ, ойоҥот, мандышкан, кӱӱк-таман, кӱн келди. Јерлик согонолордоҥ: кӱмелӱ, кӧбӱрген, калбаКучин А.П. Птицы Алтая. – Горно-Алтайск: [б.и.], 2004.

 Јон јаткан јерлери 
Чӧлдиҥ тӱндӱк-кӱнбадыш келтейинде Катанду деп јурт турат.
 Јуруктардыҥ кӧмзӧзи 
 Ајарулар 
 Тайантылар 

Категория:Алтай Республиканыҥ географиязы
Категория:Алтай Республиканыҥ чӧлдӧри
Категория:Россияныҥ чӧлдӧри