Адыгэхэр
[[File:Circassian flag.svg|thumb|Адыгэ лъэпкъым инып]]
'''Адыгэхэр''' (''зэрэзэ''джэжьхэрэр), е '''черкесхэр''' (''зэря''джэхэрэр), шэрджэсхэр - [[Къаукас|Къаукасым]] ис лъэпкъ. Ижъ-ижъыжь зэманым щегъэжьагъэу лӀакъопчъагъэкӀэ гощыгъагъэ (ычъ. еплъ), ау джыдэдэм нахьыбэмкӀэ зэрэзэтырафырэр бзэ зэблэгъыныгъэр ары - ''къушъхьэчӀэс'' адыгэхэмрэ ([[Къэбэртаехэр|къэбэртаехэмрэ]], [[Бэслъыныехэр|бэслъыныехэмрэ]] – [[Къэбэртэе-Балъкъэр Республикэ|КБР]], [[Къэрэщэе-Черкес Республикэ|КЧР]]), ''кӀахэ адыгэхэр'' (адрэ пстэур - [[Адыгэ Республик|Адыгэ Республикэр]]).

Ащ нэмыкӀэу, мэхьанэшхо иӀэу, [[Тыркуе|Тыркуем]], [[Сирие|Сирием]], [[Йордание|Йорданием]] зэгъусэу минишъэ пчъагъэ ащэпсэух (млн заулэ аӀо зымэ).[[Тӏэшъу Светлан]].

== Пчъагъэр ==

== Тарихъ ==
Адыгэ лъэпкъыр лъэпкъыжъ дэд. Ащ гъогу къин кIыхьэ къыкIугъ. Тарихъым къызэриIорэмкIэ, адыгэхэр Кавказым егъашIэм исыгъэх.
Адыгэхэр лъэпкъ пшIыкIутIу хъущтыгъэх. Ахэр: [[абдзэхэхэр]], [[адэмыехэр]], [[бжъэдыгъухэр]], [[беслъэнейхэр]], еджэркъуаехэр, жанэхэр, [[къэбэртаехэр]], [[кӀэмыгуехэр]], мамхыгъхэр, [[мэхъошхэр]], [[Натхъуадж|натыхъуаджэхэр]], [[хьатикъуаехэр]], [[шапсыгъэхэр]] ([[ХьакӀуцухэр|хьакӀуцухэри]] ахэтэу). НахьыбэмкIэ нэмыкI цIыф лъэпкъхэр адыгэхэм къызэряджэхэрэр «черкес».<ref>АДЫГАБЗЭ Я 3-рэ класс Анцокъо С., Индрысэ Р., КIэсэбэжъ Н. 2013 н. 26</ref>

===Тыркуем ис Адыгэхэр===
[[File:Тыркуем икъалэхэм дэт Адыгэ къуаджэхэм япчъагъэхэр.png|350px|thumb|right|Тыркуем икъалэхэм дэт Адыгэ къуаджэхэм япчъагъэхэр]]
Урыс пачъыхьэм адыгэхэр ячIыгу зырефыхэм, [[Тыркуе|Тыркуер]] ары зэкIужьыгъагъэхэр. Мы хэгъэгум адыгэ мин пчъагъэ щэпсэу. Сыд фэдиз къин хэфагъэхэми адыгэхэм яцIыфыгъи, ялIыгъи, яхабзи, анапи къагъэнагъ.
ДзэкIолI лIыбланэу, шIэныгъэлэжьэу, гъэсэгъэшхоу адыгабэ Тыркуем ис хъугъэ. Сыд фэдэ щыIэкIэ тхъагъо яIэми, адыгэхэм яхэкужъ ащыгъупшэрэп, къыфэзэщых. Яныдэлъфыбзэ зэрэзыщамыгъэгъупшэщтым пылъых.
===Израельим ис Адыгэхэр===
Адыгэ къуаджэхэу [[Кфар Кама|Кфар-Камэрэ]] [[Рихьаные|Рихьаниерэ]] къэралыгъоу Израиль итых. Адыгэ чылэхэр иных, дахэх, цIыфэу адэсхэр фэшIыгъэу щыIэх. Яныдэлъфыбзэ дэгъоу ашIэ. Адыгэ хабзэхэр, адыгагъэр дахэу къаухъумэх. ГушIуагъор – ясабыйхэр еджапIэм ныдэлъфыбзэм зэрэщырагъаджэхэрэр ары. Израиль хэгъэгум еджэгъэшхоу, шIэныгъэлэжьэу, дзэкIолI лIэбланэу исыр бэ. Ахэмэ адыгэхэри ахэт. Израиль икъэлэ шъхьаIэр Тель-Авив.

== Адыгэ хабзэ ==

== ГъэшӀэгъон ==
Адыгэ лӀакъомэ ащыщэу джыдэдэм пчъагъэкӀэ къэбэртаехэр анахьбэдэдэх - КБР закъом мин 500 нахьыбэ щэпсэу.

== Бзэ ==
Адыгэхэм ябзэр [[Адыгабзэ|Адыгабзэр]] ары. <ref>[https://www.academia.edu/27977779/%C3%87ERKES_D%C4%B0YALEKTLER%C4%B0 Aydın, Şamil Emre (2015), Çerkes Diyalektleri]</ref>

== Адыгэ шъуашэ ==
Адыгэ бзылъфыгъэм ибжьышIуагъэрэ идэхагъэрэ дунаим щагъэшIагъоу цIэрыIуагъ. Бзылъфыгъэр къэзгъэдахэрэмэ зэу ащыщыгъ шъуашэр.

Адыгэ бзылъфыгъэ шъуашэр: шъохътан, джэнэ кIаку, джан, кIэкIы, сай, паIо, тыжьын бгырыпх, цуакъэ.

Адыгэ хъулъфыгъэ шъуашэр Кавказым щыцIэрыIу, дунаим щызэлъашIэ.

Адыгэ хъулъфыгъэ шъуашэм хахьэхэрэр: цые, кIако,  гъончэдж, паIо,  шъхьарыхъон, бгырыпх, къамэ, майстэ, кIакIо. 

== Зэпыщэхэр ==

[[Category:!Main category]]
Адыгэхэр (зэрэзэджэжьхэрэр), е черкесхэр (зэряджэхэрэр), шэрджэсхэр - Къаукасым ис лъэпкъ. Ижъ-ижъыжь зэманым щегъэжьагъэу лӀакъопчъагъэкӀэ гощыгъагъэ (ычъ. еплъ), ау джыдэдэм нахьыбэмкӀэ зэрэзэтырафырэр бзэ зэблэгъыныгъэр ары - къушъхьэчӀэс адыгэхэмрэ (къэбэртаехэмрэ, бэслъыныехэмрэ – КБР, КЧР), кӀахэ адыгэхэр (адрэ пстэур - Адыгэ Республикэр).

Ащ нэмыкӀэу, мэхьанэшхо иӀэу, Тыркуем, Сирием, Йорданием зэгъусэу минишъэ пчъагъэ ащэпсэух (млн заулэ аӀо зымэ).Тӏэшъу Светлан.

 Пчъагъэр 

 Тарихъ 
Адыгэ лъэпкъыр лъэпкъыжъ дэд. Ащ гъогу къин кIыхьэ къыкIугъ. Тарихъым къызэриIорэмкIэ, адыгэхэр Кавказым егъашIэм исыгъэх.
Адыгэхэр лъэпкъ пшIыкIутIу хъущтыгъэх. Ахэр: абдзэхэхэр, адэмыехэр, бжъэдыгъухэр, беслъэнейхэр, еджэркъуаехэр, жанэхэр, къэбэртаехэр, кӀэмыгуехэр, мамхыгъхэр, мэхъошхэр, натыхъуаджэхэр, хьатикъуаехэр, шапсыгъэхэр (хьакӀуцухэри ахэтэу). НахьыбэмкIэ нэмыкI цIыф лъэпкъхэр адыгэхэм къызэряджэхэрэр «черкес».АДЫГАБЗЭ Я 3-рэ класс Анцокъо С., Индрысэ Р., КIэсэбэжъ Н. 2013 н. 26

Тыркуем ис Адыгэхэр
350px|thumb|right|Тыркуем икъалэхэм дэт Адыгэ къуаджэхэм япчъагъэхэр
Урыс пачъыхьэм адыгэхэр ячIыгу зырефыхэм, Тыркуер ары зэкIужьыгъагъэхэр. Мы хэгъэгум адыгэ мин пчъагъэ щэпсэу. Сыд фэдиз къин хэфагъэхэми адыгэхэм яцIыфыгъи, ялIыгъи, яхабзи, анапи къагъэнагъ.
ДзэкIолI лIыбланэу, шIэныгъэлэжьэу, гъэсэгъэшхоу адыгабэ Тыркуем ис хъугъэ. Сыд фэдэ щыIэкIэ тхъагъо яIэми, адыгэхэм яхэкужъ ащыгъупшэрэп, къыфэзэщых. Яныдэлъфыбзэ зэрэзыщамыгъэгъупшэщтым пылъых.
Израельим ис Адыгэхэр
Адыгэ къуаджэхэу Кфар-Камэрэ Рихьаниерэ къэралыгъоу Израиль итых. Адыгэ чылэхэр иных, дахэх, цIыфэу адэсхэр фэшIыгъэу щыIэх. Яныдэлъфыбзэ дэгъоу ашIэ. Адыгэ хабзэхэр, адыгагъэр дахэу къаухъумэх. ГушIуагъор – ясабыйхэр еджапIэм ныдэлъфыбзэм зэрэщырагъаджэхэрэр ары. Израиль хэгъэгум еджэгъэшхоу, шIэныгъэлэжьэу, дзэкIолI лIэбланэу исыр бэ. Ахэмэ адыгэхэри ахэт. Израиль икъэлэ шъхьаIэр Тель-Авив.

 Адыгэ хабзэ 

 ГъэшӀэгъон 
Адыгэ лӀакъомэ ащыщэу джыдэдэм пчъагъэкӀэ къэбэртаехэр анахьбэдэдэх - КБР закъом мин 500 нахьыбэ щэпсэу.

 Бзэ 
Адыгэхэм ябзэр Адыгабзэр ары. Aydın, Şamil Emre (2015), Çerkes Diyalektleri

 Адыгэ шъуашэ 
Адыгэ бзылъфыгъэм ибжьышIуагъэрэ идэхагъэрэ дунаим щагъэшIагъоу цIэрыIуагъ. Бзылъфыгъэр къэзгъэдахэрэмэ зэу ащыщыгъ шъуашэр.

Адыгэ бзылъфыгъэ шъуашэр: шъохътан, джэнэ кIаку, джан, кIэкIы, сай, паIо, тыжьын бгырыпх, цуакъэ.

Адыгэ хъулъфыгъэ шъуашэр Кавказым щыцIэрыIу, дунаим щызэлъашIэ.

Адыгэ хъулъфыгъэ шъуашэм хахьэхэрэр: цые, кIако,  гъончэдж, паIо,  шъхьарыхъон, бгырыпх, къамэ, майстэ, кIакIо. 

 Зэпыщэхэр 

Category:!Main category