Гәыма (атәылаҿацә)
{{Акарточка арегион|астатус=Атәылаҿацә|ахьӡ=Гәыма|даҽа ахьӡ=Аԥсуа Агьежьыра, Атәылаҿацә Аҟәа|амаҵураҭыԥ=Аҭауад-анапхгаҩы|аҳҭнықалақь=[[Кьалашәыр]]|абираҟ=Abkhazia flag 1810.png|Атәыла=[[Аԥсны аҳратәра]]}}

'''Гәыма''', мамзаргьы '''Гәымтәи (Аԥсуа) Агьежьыра —''' [[Аԥсуа аҳра (XV-XIX)|Аԥсны]] аҭоурыхтә тәылаҿацәуп.

== Аҭоурых ==
Гәыма — Аԥсны аҭоурыхтә тәылаҿыцәуп. Гәымтәи Агьежьыра, мамзаргьы усҟантәи аамҭазы атәылаҿацә Аҟәа, раԥхьаӡатәи анапхгаҩыз дҟалеит [[Чачба, Қьалышь Аҳмаҭбеи Манча-иԥа|Қьалышь-беи Чачба]]. Ари ҟалеит 1770 шықәсазы, нас, 1780 шықәсазы [[Чачба, Қьалышь Аҳмаҭбеи Манча-иԥа|Қьалышь-беи]] [[Аԥсуа аҳра (XV-XIX)|Аԥсны]] данахагылаз, Гәыма ааныжьны дцеит. 1804 ашықәсазы [[Чачба, Қьалышь Аҳмаҭбеи Манча-иԥа|Қьалышь-беи]] зықәра наӡахьоу иԥацәа адгьылқәа рзишеит, Гәымтәи Агьежьыра иоуит [[Чачба, Ҳасан-беи|Ҳасан-беи Чачба]]; Аҳра иуан 1804-1821 шықәсқәеи 1828-1838 шықәсқәеи рыбжьара. [[Чачба, Ҳасан-беи|Ҳасан-беии]] иан-ҵабалуаҩ [[Амаршьан, Рабиа-ҳаным|Рабиа-ҳаными]] рнапхгара аҵаҟа. Уи ихаан Гәыма аҳҭнықалақьс иаан Кьалашәыр, зегь реиҳа ибеианы иҟалеит, убраҟа акәын аерман-аҭырқәтәи ахәаахәҭцәа ахьнеиуаз, аџьармыкьа ду ахьыҟаз. [[Чачба, Ҳасан-беи|Ҳасан-беи]] Аԥсны анырра ду иман, аҳ иашьеиԥа ари игәаԥхомызт. [[Чачба, Ҳасан-беи|Ҳасан-беи]] Ҵабалтәи аекспедициа далацәажәарц дааит. Ашьҭахь итәарҭахь дцеит, Амҩан Ешыра ақыҭаҿ даангылеит, уаҟа Михаил инапаҵаҟа иҟаз Хакәыцә ашҳам иржәит, уи ашьҭахь Кьалашәыр данааи дыԥсит. Нас иҷкәын Дырмит анапхгара аура далагеит. Аха еиҭах Дырмит анырра ӷәӷәа иоуит. Насгьы, иаб иеиԥш, Михаил ашҳам идиҵеит. Наҟ-наҟ атәылаҿацә ҭацәын, аха дук мырҵыкәа Михаил ихаҭагьы Воронежҟа дахыргеит, Аԥсуа Аҳра ахаҭа иқәганы, Аԥсуа Агьыжьыраны иҟарҵеит.

== Аҳҭнықалақь ==
Гәыма аҳҭнықалақь Кьалашәыр акәын. Аԥсны зегь реиҳа ибеиаз аҭыԥын, шамахамзар, Аԥсны аҩбатәи аҳҭнықалақьны иҟаларакәын. Абар Пол Гибал ари аџьырмыкьа дашыхцәажәо:

''"...Кьалашәыр ҳааит...аџьармыкьа, раԥхьатәи ахәаԥшраан, иԥшӡоуп. Уи 50-ҟа раҟара аҟәардәқәа рыла ишьақәгылоуп, урҭ аԥенџьырқәа рыла еиқәыршәоуп, урҭ рҿы асаркьа аҭыԥан акьыԥхь ҭарҵоит. Аҳауа ахьҭынчу иабзоураны, ас еиԥш иҟоу аԥенџьырқәа рызхоит. Аџьармыкьа агәҭантәи ахәҭа аԥшьганеиҟараиаша ҭыԥ хәыҷы аформа амоуп"''<ref>Сафар-беи. Гәымба Михаил.</ref>

==Алитература==
*{{Ашәҟәы|Ажәла=Гәымба|Ахьӡ=Михаил|Астатиа ахьӡ=Сафар-беи|Аоригинал=Сефербей|Азхьарԥш=http://apsnyteka.org/3623-Gumba_M_Seferbey_2017.html|Ашықәс=2017|Аҭыԥ=Аҟәа}}
*{{Ашәҟәы|Ажәла=Гәымба|Ахьӡ=Михаил|Азхьарԥш=https://yandex.ru/clck/jsredir?from=yandex.ru%3Bsearch%2Fsite%2F%3Bweb%3B%3B%2Fsite%2Fweb%2Fitem%2Ftitle,pos,p1,source,web&text=гумба%20михаил&etext=&uuid=&state=p0xMUgUEWJtcZBIIioDH35SC_MTyxd4MJFLGeIWZ-OPOeVwdfS0meQ,,&&cst=AiuY0DBWFJ4EhnbxqmjDhaqaPG8L_F3LkXZuk2AaHk-W__omMZw30pEhwqaQjAx89K-emxECO-84yHxHqtfPkbg2yHxZJadlh9BXmik5K-hgeyhU1yJyUxUlAY2ikTTCnV0UThot3yQkPsZEee1cSiGKfms7Ee8UPAhKx5XMRuDdYINjyHWNRhhdNz2l5_w337jIcjsKBshqwKBlTZTfAcvX5E1iIaXNnpKZG46H5XzvPYazhF-NqV_7SV3LzBONe3f4q3kCeMRobPbf4IDZnbWl-ZHENmo55LqS2aQbkM2QzPB73W2ht7Ndklf1rAg7LrJcCEZ4VyBneu9kXR4yatsaXJPCwHtPwdEgBkk2_gZErnG-eTFiFwv-p2RSeFPhyRNfeCJspANI4ByOG_VjOnyt-G4sw4t8OqR1FzOHyjVtFfEtv6GSWjnmm1KOyQonSyxQA3B2vxZ6dLD-6qdye-OatHKw_0FTH6fDJPn7shpIYnKy4FGeEivg6AxjaWQWTpJya3UsKHihD5cfMSecFw3yEOAKKMyzYe3iHaGn98gjMezo09eO3W4kSCDQq9PZF6pk9TU_tieRA7FCr-B6XaubKhufS8Nms5HOFc2jH5h3Gg63XE_fdjPt_ACIZd6MqTNtdvFUmn9Y6itJ9PSzksXM1P0XQ8xl6jGd7lJrlrGwsPV3mP1a6D3CGBMUBtiRVkFVhNsZE2T1iONxzoGWCeFoxBtJCZn_3obisdO9szo6Oc5gHOcrE43a3Lj0KcBMoh0AdW1tfMw8VvrTkh4FuceMN4n087d7AW2q3Ox1Rq6Ud3cjoIgtyqxOT5PL8UlhVn3K7-iB2WEOCeWbs0ehebcufRcal9tXhcczALE6RL0gOlgZxtXx7CA-6GNv64EkC3eAMjVuxRS8xpA-hsZ9fhTawOjFdOpmFXGw1SLw7wTm5VU2D9849kQ3wlsBA_4qqQlU8PFh3Uzz8Uzbw9RDJWBUB2pgNlkwFUBq4ls1VVRyaC5m-cpM0ruyb6JW_uo47IgBqAkeBFQ,&data=UlNrNmk5WktYejR0eWJFYk1LdmtxcXpNR21rU0dLU3l1c0x3bUlXNkNLTjJMRVJLekxkVkhXMDdxV01PQmQybTFrNWxBeS1HNmxjc0ZNQVkxeXg3OXN2SDEwaFdvQVUxbXBsY2ZFTW5icDdsMkhISHowaXF0WjhqXzlQRE9WQm4wbzljU19mZHpFTmd6dmgzR0xrWlJFd242RHBEN3dOaDFRVG4yc3hNN2Y4aHhpTnZvdzE3UnJ0UG91QVZFNk1z&sign=fdf8b3e54b820570ac61a26d191ff7b4&keyno=0&b64e=2&ref=orjY4mGPRjk5boDnW0uvlrrd71vZw9kpbrDtwejfYZ2qzEDQR6n9zm0Lz8TMFmAK_L-GgzeHcHGM3XCB1EBndvYNYEyzXBvvOr5TV4rUBcaKwVeA5SwV_QEAm_Afqa3JlTn_70w3yd7uDC4SbmQqnRJDpqOelq1RCHInzJgqcOb4uqOIYAA01Q,,&l10n=ru|Астатиа ахьӡ=Аԥсуа Аҳра 20-50 шш рыҩныҵҟа.|Аоригинал=Абхазское княжество в 20-х - 50-х годах XIX веке.|Аҭыԥ=Аҟәа|Аҭыжьырҭа=Печатный дом|Ашықәс=2022}}
*{{Ашәҟәы|Ажәла=Гәымба|Ахьӡ=Михаил|Азхьарԥш=http://apsnyteka.org/2300-gumba_m_gasanbey_2012.html|Астатиа ахьӡ=Ҳасан-беи|Аоригинал=Гасанбей|Аҭыԥ=Аҟәа|Ашықәс=2012}}
==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}

[[Акатегориа:Аԥсны аҭоурыхтә тәылаҿацәқәа]]
Гәыма, мамзаргьы Гәымтәи (Аԥсуа) Агьежьыра — Аԥсны аҭоурыхтә тәылаҿацәуп.

 Аҭоурых 
Гәыма — Аԥсны аҭоурыхтә тәылаҿыцәуп. Гәымтәи Агьежьыра, мамзаргьы усҟантәи аамҭазы атәылаҿацә Аҟәа, раԥхьаӡатәи анапхгаҩыз дҟалеит Қьалышь-беи Чачба. Ари ҟалеит 1770 шықәсазы, нас, 1780 шықәсазы Қьалышь-беи Аԥсны данахагылаз, Гәыма ааныжьны дцеит. 1804 ашықәсазы Қьалышь-беи зықәра наӡахьоу иԥацәа адгьылқәа рзишеит, Гәымтәи Агьежьыра иоуит Ҳасан-беи Чачба; Аҳра иуан 1804-1821 шықәсқәеи 1828-1838 шықәсқәеи рыбжьара. Ҳасан-беии иан-ҵабалуаҩ Рабиа-ҳаными рнапхгара аҵаҟа. Уи ихаан Гәыма аҳҭнықалақьс иаан Кьалашәыр, зегь реиҳа ибеианы иҟалеит, убраҟа акәын аерман-аҭырқәтәи ахәаахәҭцәа ахьнеиуаз, аџьармыкьа ду ахьыҟаз. Ҳасан-беи Аԥсны анырра ду иман, аҳ иашьеиԥа ари игәаԥхомызт. Ҳасан-беи Ҵабалтәи аекспедициа далацәажәарц дааит. Ашьҭахь итәарҭахь дцеит, Амҩан Ешыра ақыҭаҿ даангылеит, уаҟа Михаил инапаҵаҟа иҟаз Хакәыцә ашҳам иржәит, уи ашьҭахь Кьалашәыр данааи дыԥсит. Нас иҷкәын Дырмит анапхгара аура далагеит. Аха еиҭах Дырмит анырра ӷәӷәа иоуит. Насгьы, иаб иеиԥш, Михаил ашҳам идиҵеит. Наҟ-наҟ атәылаҿацә ҭацәын, аха дук мырҵыкәа Михаил ихаҭагьы Воронежҟа дахыргеит, Аԥсуа Аҳра ахаҭа иқәганы, Аԥсуа Агьыжьыраны иҟарҵеит.

 Аҳҭнықалақь 
Гәыма аҳҭнықалақь Кьалашәыр акәын. Аԥсны зегь реиҳа ибеиаз аҭыԥын, шамахамзар, Аԥсны аҩбатәи аҳҭнықалақьны иҟаларакәын. Абар Пол Гибал ари аџьырмыкьа дашыхцәажәо:

"...Кьалашәыр ҳааит...аџьармыкьа, раԥхьатәи ахәаԥшраан, иԥшӡоуп. Уи 50-ҟа раҟара аҟәардәқәа рыла ишьақәгылоуп, урҭ аԥенџьырқәа рыла еиқәыршәоуп, урҭ рҿы асаркьа аҭыԥан акьыԥхь ҭарҵоит. Аҳауа ахьҭынчу иабзоураны, ас еиԥш иҟоу аԥенџьырқәа рызхоит. Аџьармыкьа агәҭантәи ахәҭа аԥшьганеиҟараиаша ҭыԥ хәыҷы аформа амоуп"Сафар-беи. Гәымба Михаил.

Алитература

Азгәаҭақәа

Акатегориа:Аԥсны аҭоурыхтә тәылаҿацәқәа