Феодоси III
'''Феодоси III Блаҭыбла''', иара убасгьы '''Аԥсҳа Чала'''<ref>{{Ашәҟәы|Ашықәс=2020|Ажәла=Кәарҷиа|Ахьӡ=В. Е.|Азхьарԥш=http://apsnyteka.org/file/Kvarchiya_V_Sobranie_trudov_V_2020.pdf|Астатиа ахьӡ=АУСУМҬАҚӘА РЕИЗГА|Атом=V
АЕТНИКАТӘ ҬОУРЫХ}}</ref> – Аԥсҳа (975-978).

{{Акарточка аполитик|ахьӡ=Феодоси III Блаҭыбла|даҽа ахьӡ=Аԥсҳа Чала|амаҵура=Аԥсҳа|инаркны=[[975]]|рҟынӡа=[[978]]|абираҟ=Flag of Abasgeti.svg|ацаҳ=[[Баграт III (Қырҭтәыла) |Баграт II]]|аԥхьа иҟаз=[[Дырмит III]]|аҭынха=[[Баграт III (Қырҭтәыла) |Баграт II]]|аира арыцхә=?|аира аҭыԥ=[[Аԥсуа Аҳраду]]|аԥсра арыцхә=~[[980]]|аԥсра аҭыԥ=Ҭао-Қларџьеҭ|ани аби=[[Гьаргь II]]
аҳкәажәду Елена}}

== Абиографиа ==
Феодоси аԥсҳа [[Гьаргь II|Гьаргьи]] уи иԥшәмаԥҳәыси аҳкәажәду Еленаи рҭаацәараҿ<ref name=":0">{{Ашәҟәы|Ашықәс=2000|Ажәла=Чачхал|Ахьӡ=Денис|Азхьарԥш=http://apsnyteka.org/file/Kvarchiya_V_Sobranie_trudov_V_2020.pdf|Астатиа ахьӡ=Аԥсҳацәа рыхроника|Атом=}}</ref>. Феодоси ихәыҷраан Бырзентәылахь дышьҭын, аҳра азыҳәан аиашьцәа ашьа карымҭәырц азы. 967 шықәсазы аԥсҳас дҟалоит иашьа [[Дырмит III]]. Абри аԥсҳа дызҭахымыз афеодалцәа аҳиԥа Феодоси иааиԥхьет.  Ақырҭуа афеодалцәа рыцхыраара ала Феодоси иашьа еибашьрала аԥсҳа иҭыԥ ицәигарц ииҭахын. Аха иашьа аиааира игеит. Феодоси дшәаны Қарҭли ддәықәлеи<ref name=":0" />.

Шықәсык ашьҭахь, [[Дырмит III|Дырмит]] Мцхьеҭа, ауаа дуқәа рҿаԥхьа Феодоси ихақәиҭра иазкны ақәра ииҭеит. Иара дақәшаҳаҭын Феодоси иареи, рашьа [[Леуан III|Леуани]] иареи реиԥш, аҳра еицыруарц азы. Убас ала [[Дырмит III|Дырмит]] иашьа Феодоси игәаҽанызаара ирҭынчит. Ари ахҭыс ашьҭахь иашьа Феодоси иаразнак илақәа ҭырблааит. Феодоси идгылаҩцәа ақәгыларақәа мҩаԥыргеит, аха [[Дырмит III]] ӷәӷәала, гәымбыџьбарала урҭ ақәгыларақәа ихәаҽит. 975 ашықәс азы аԥсҳа [[Дырмит III|Дырмит]] дыԥсит. Феодоси идгылаҩцәа Аԥсуа аҳраду дахадыргылоит. Аха Аԥсҳа Чала, аԥсуаа ус ихьӡырҵон, аҳҭныуаа зықәгәыӷуаз агәыӷрақәа ирыимҭеит. Феодоси Блаҭыбла ихаан Аԥсуа аҳраду аилаҩынтра иалабгон. Қарҭлитәи аҳмадара Феодоси иаҳәшьа мчра бзиа збо – [[аҳкәажәду Гәырандыхәт]] лнапаҿы иаалгеит<ref name=":0" />. Феодоси имчымхара збоз аԥсуа аамсҭара, [[Аҳкәажәду Гәырандыхәт|Гәырандыхәти]] дареи аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵоит лыҷкәын-аҳиԥа, жәохә шықәса зхыҵуаз [[Баграт III (Қырҭтәыла)|Баграт]], Феодоси еицнапгаҩхарц азы<ref name=":0" />. [[Аҳкәажәду Гәырандыхәт|Гәырандыхәт]] уи дақәшаҳаҭхоит, избанзар илдыруан [[Баграт III (Қырҭтәыла)|Баграт]] иқәранамӡареи, лашьа Феодоси имчымхареи ирыхҟьаны, лара аҳраду арегент иаҳасабала [[Аԥсуа Аҳраду]] напхгара шалҭо. Лара лрегентраан қәгыларак ҟамлаӡеит, еибашьрак ҟамлаӡеит. Аамсҭара ари даара иргәаԥхон. Хышықәса, 975 инаркны 978 рҟынӡа, [[Аҳкәажәду Гәырандыхәт|Гәырандыхәт]] [[Аԥсуа Аҳраду|Аԥсуа аҳраду]] напхгара азылуан регент иаҳасабла. 978 шықәсазы [[Аԥсуа Аҳраду|Аԥсуа аҳраду]] аҳҭнықалақь [[Қәҭешь]] аҟны, мамзаргьы еиҳа ииашаны иуҳәозар, аҳтә қыҭа Гегәыҭ аҟны, [[Баграт III (Қырҭтәыла)|Баграт]] агәыргьын ихарҵеит<ref name=":1">{{Ашәҟәы|Ашықәс=2019|Ажәла=Чачхал|Ахьӡ=Денис|Азхьарԥш=http://apsnyteka.org/3718-Chachkhalia_D_Abkhazskoe_tsartstvo_Epokha_Bagrata_II_2019.html|Астатиа ахьӡ=Аԥсуа аҳраду. Баграта II иаамҭа. 978-1014 шш.|Атом=|Аҭыԥ=Москва|Аҭыжьырҭа=Аква-Абаза}}</ref>. «Баграт инаркны, иалагеит Багратидцәа Раҳраура Аԥсны аҟны». Феодоси иаҳратә мчра анҵәамҭазы, [[Баграт III (Қырҭтәыла)|Баграт II]] иабшьа иахь Таикҟа дишьҭоит, абс иҟарҵаз, Амагистр Дауҭ ихылаԥшра аҵаҟа<ref name=":1" />. Анаҩс Феодоси иҳарҭа-сырҭа умбаӡо дыбжьаӡит.

== Азгәаҭқәа ==
Феодоси III Блаҭыбла, иара убасгьы Аԥсҳа Чала – Аԥсҳа (975-978).

 Абиографиа 
Феодоси аԥсҳа Гьаргьи уи иԥшәмаԥҳәыси аҳкәажәду Еленаи рҭаацәараҿ. Феодоси ихәыҷраан Бырзентәылахь дышьҭын, аҳра азыҳәан аиашьцәа ашьа карымҭәырц азы. 967 шықәсазы аԥсҳас дҟалоит иашьа Дырмит III. Абри аԥсҳа дызҭахымыз афеодалцәа аҳиԥа Феодоси иааиԥхьет.  Ақырҭуа афеодалцәа рыцхыраара ала Феодоси иашьа еибашьрала аԥсҳа иҭыԥ ицәигарц ииҭахын. Аха иашьа аиааира игеит. Феодоси дшәаны Қарҭли ддәықәлеи.

Шықәсык ашьҭахь, Дырмит Мцхьеҭа, ауаа дуқәа рҿаԥхьа Феодоси ихақәиҭра иазкны ақәра ииҭеит. Иара дақәшаҳаҭын Феодоси иареи, рашьа Леуани иареи реиԥш, аҳра еицыруарц азы. Убас ала Дырмит иашьа Феодоси игәаҽанызаара ирҭынчит. Ари ахҭыс ашьҭахь иашьа Феодоси иаразнак илақәа ҭырблааит. Феодоси идгылаҩцәа ақәгыларақәа мҩаԥыргеит, аха Дырмит III ӷәӷәала, гәымбыџьбарала урҭ ақәгыларақәа ихәаҽит. 975 ашықәс азы аԥсҳа Дырмит дыԥсит. Феодоси идгылаҩцәа Аԥсуа аҳраду дахадыргылоит. Аха Аԥсҳа Чала, аԥсуаа ус ихьӡырҵон, аҳҭныуаа зықәгәыӷуаз агәыӷрақәа ирыимҭеит. Феодоси Блаҭыбла ихаан Аԥсуа аҳраду аилаҩынтра иалабгон. Қарҭлитәи аҳмадара Феодоси иаҳәшьа мчра бзиа збо – аҳкәажәду Гәырандыхәт лнапаҿы иаалгеит. Феодоси имчымхара збоз аԥсуа аамсҭара, Гәырандыхәти дареи аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵоит лыҷкәын-аҳиԥа, жәохә шықәса зхыҵуаз Баграт, Феодоси еицнапгаҩхарц азы. Гәырандыхәт уи дақәшаҳаҭхоит, избанзар илдыруан Баграт иқәранамӡареи, лашьа Феодоси имчымхареи ирыхҟьаны, лара аҳраду арегент иаҳасабала Аԥсуа Аҳраду напхгара шалҭо. Лара лрегентраан қәгыларак ҟамлаӡеит, еибашьрак ҟамлаӡеит. Аамсҭара ари даара иргәаԥхон. Хышықәса, 975 инаркны 978 рҟынӡа, Гәырандыхәт Аԥсуа аҳраду напхгара азылуан регент иаҳасабла. 978 шықәсазы Аԥсуа аҳраду аҳҭнықалақь Қәҭешь аҟны, мамзаргьы еиҳа ииашаны иуҳәозар, аҳтә қыҭа Гегәыҭ аҟны, Баграт агәыргьын ихарҵеит. «Баграт инаркны, иалагеит Багратидцәа Раҳраура Аԥсны аҟны». Феодоси иаҳратә мчра анҵәамҭазы, Баграт II иабшьа иахь Таикҟа дишьҭоит, абс иҟарҵаз, Амагистр Дауҭ ихылаԥшра аҵаҟа. Анаҩс Феодоси иҳарҭа-сырҭа умбаӡо дыбжьаӡит.

 Азгәаҭқәа