Гәықыҭтәи аҳҭынра
'''Гәықыҭтәи Аҳҭынра''' — абжьаратәи ашәышықәсақәа раан аҳра зуаз аԥсуа аԥсҳацәеи ақырҭуа ԥсҳацәеи ртәарҭан. Иахьазы, [[Қәҭешь]] ақалақьи Гәықыҭтәи ахани 7 км рыбжьоуп, аха аҳҭынра ахыжәжәарақәа роуп иаанхаз<ref name=":0">{{Ашәҟәы|Ажәла=Кәарҷиа|Ахьӡ=В. Е.|Ашықәс=2019|Азхьарԥш=http://apsnyteka.org/file/Kvarchiya_V_Sobranie_trudov_IV_2019.pdfIky|ад=|Аҭыԥ=Аҟәа|Астатиа ахьӡ=АҬОУРЫХТӘ ТОПОНИМИКА|Аҭыжьырҭа=Academia}}</ref><ref name=":1">{{Ашәҟәы|Ашықәс=2015|Азхьарԥш=http://apsnyteka.org/file/Kvarchiya_V_Sobranie_trudov_IV_2019.pdfIky|ад=|Аҭыԥ=Аҟәа|Астатиа ахьӡ=Аԥсны аҭоурых|Аҭыжьырҭа=|Ажәла1=Абӷажәба|Ахьӡ1=О. Хә.|Ажәла2=Лакоба|Ахьӡ2=С. З.}}</ref>.

== Аҭоурых ==
[[Афаил:Geguti reconstruction.JPG|мини|313x313пкс|Цинцаӡе еиҭашьақәиргылаз Гәықыҭ асахьа.]]
Гәықыҭ аҳҭынратә комплекс ахыжәжәарақәа Риони аӡиас иаваршәны 2000 м<sup>2</sup> инареиҳаны аҭыԥ ааннакылоит. 1953-1956 шықәсқәа рзы имҩаԥгаз аҭыԥантәи аусура дуқәа аспециалистцәа ирылнаршеит археологиатә ҿыгҳара хадақәа рышьақәыргылареи абжьаратәи аамҭақәа рзы иҟаз аҩнымаҭәа рырхитектуратә формаи рырԥшӡареи реиҭашьақәыргылара, урҭ рыхәҭа хада 12-тәи ашәышықәсахьы иаҵанакуеит – раԥхьаӡа акәны Гәықыҭ аӡбахә ақырҭуа ашықәснҵыраҿ анаҳәоз. Раԥхьаӡатәи аргылара - уадак ала ишьақәгылоу, ауаџьаҟ ду змоу ахыбра - 8-9-тәи ашәышықәсақәа рахь иаҵанакуеит<ref name=":0" />.

Аԥсҳацәа ркомплекс ахәҭа хада дыргылеит Қырҭтәыла аԥсҳа [[Гьаргь III (Қырҭтәыла)|Гьаргь III]] идҵала. Ари ԥшь-қаҭ змоу қьырмыҭтә хыброуп, х-метрак зку ахаҳәтә цокол аҿы иргылоуп, аџьар ԥшра змоу агәҭантәи азал ду аманы, хыхь 14 м. адиаметр змоу акәырӷ аманы. Ахыбра зегьы аҭӡамц ала иаакәыршоуп, насгьы аколонна дуқәа рыла ирӷәӷәоуп. Мраҭашәаратәи аган аҿы иацҵаны иҟоу аҩнқәеи аҳҭынратә уахәамақәеи 13-тәи/14-тәи ашәышықәсақәа рахь иаҵанакуеит.
[[Афаил:საქართველო, იმერეთი, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი, გეგუთის სასახლე.jpg|слева|мини|310x310пкс|Гәықыҭтәи аҳҭынра ахыжәжәарақәа.]]
Гәықыҭ аԥсҳацәа раҳҭынратә акомплекс хада дыргылеит абжьаратәи аамҭақәа рзы Қырҭтәыла «''ахьтәы ашәышықәса''» ҳәа иԥхьаӡоу аамҭазы. Ақырҭуа аҳҭынра акырӡа ишыԥхьагылазгьы, аҳраду аҩбатәи аҳҭнықалақь азааигәара ас еиԥш иҟоу аҳцәа рхан, насгьы акультуратә центр ду аԥҵара еилкаатәуп еиҳа ишьақәгылахьоу, аҳтә аамсҭара ирцщыхарырц азы<ref>{{Ашәҟәы|Ажәла=Тернар|Ахьӡ=Џьеин|Ашықәс=1996|Азхьарԥш=https://en.wikipedia.org/wiki/Grove_Art_Online|ад=331|Аҭыԥ=Гроув|Астатиа ахьӡ=Асахьаркыратә жәар}}</ref>.

978 шықәсазы Гәықыҭтәи аханаҿ, аԥсуа аԥсҳа [[Баграт II]] ихьынҷхахаҵара мҩаԥигит<ref name=":1" /><ref>{{Ашәҟәы|Ашықәс=2019|Азхьарԥш=http://apsnyteka.org/3718-Chachkhalia_D_Abkhazskoe_tsartstvo_Epokha_Bagrata_II_2019.html|ад=|Аҭыԥ=Москва|Астатиа ахьӡ=Аԥсуа Аҳраду. Баграт II иаамҭа. 978-1014 шш.|Аҭыжьырҭа=Аква-Абаза|Ажәла=Чачхал|Ахьӡ=Д. Шь.}}</ref>.

Гәықыҭтәи аҳҭынра ақырҭуа ашықәснҵыраҿ лассы-лассы иазгәаҭоуп егьырҭ ақырҭуа аԥсҳацәа зегьы бзиа ирбо ҭыԥны. Иара абри аҳҭынра даара бзиа илбон аҳкәажәдк Ҭамар, аха еиҳа бзиа илбоз Цхәымтәи (Аҟәатәи) аҳҭынра акәын<ref name=":0" /><ref name=":1" />. [[Аҳкәажәду Ҭамар|Ҭамар Ду]] лаҳраураан, 1191 шықәсазы, аамсҭара илҿагыланы ԥасатәи лхаҵа, аурыс ҭауад Иури (Гьаргь) Боголиубски, ихьынҷхахаҵара мҩаԥыргеит<ref name=":1" />.

2016 ашықәс азы ахыжәжәарақәа ирыкәыршаны асаркьалыхтә аҭӡеибга дыргылеит, уи аҭааҩцәа абаҟа раԥхьатәи аформа зегьы рбартә еиԥш алшара рнаҭеит.

==Азгәаҭақәа==
{{reflist}}

{{Авторитет змоу адыррақәа}}

[[Акатегориа:Қырҭтәыла иҟоу аҳҭынрақәа]]
[[Акатегориа:Абжьаратәи ашәышықәсақәа раантәи архитектура]]
[[Акатегориа:Қәҭешь ақалақь иҟоу ахыбрақәеи аргыламҭақәеи]]
[[Акатегориа:Имереҭи иҟоу ахыбрақәеи аргыламҭақәеи]]
[[Акатегориа:Қырҭтәыла амилаҭтә ҵакы змоу еиҭамҵуа акультуратә баҟақәа]]
Гәықыҭтәи Аҳҭынра — абжьаратәи ашәышықәсақәа раан аҳра зуаз аԥсуа аԥсҳацәеи ақырҭуа ԥсҳацәеи ртәарҭан. Иахьазы, Қәҭешь ақалақьи Гәықыҭтәи ахани 7 км рыбжьоуп, аха аҳҭынра ахыжәжәарақәа роуп иаанхаз.

 Аҭоурых 
мини|313x313пкс|Цинцаӡе еиҭашьақәиргылаз Гәықыҭ асахьа.
Гәықыҭ аҳҭынратә комплекс ахыжәжәарақәа Риони аӡиас иаваршәны 2000 м2 инареиҳаны аҭыԥ ааннакылоит. 1953-1956 шықәсқәа рзы имҩаԥгаз аҭыԥантәи аусура дуқәа аспециалистцәа ирылнаршеит археологиатә ҿыгҳара хадақәа рышьақәыргылареи абжьаратәи аамҭақәа рзы иҟаз аҩнымаҭәа рырхитектуратә формаи рырԥшӡареи реиҭашьақәыргылара, урҭ рыхәҭа хада 12-тәи ашәышықәсахьы иаҵанакуеит – раԥхьаӡа акәны Гәықыҭ аӡбахә ақырҭуа ашықәснҵыраҿ анаҳәоз. Раԥхьаӡатәи аргылара - уадак ала ишьақәгылоу, ауаџьаҟ ду змоу ахыбра - 8-9-тәи ашәышықәсақәа рахь иаҵанакуеит.

Аԥсҳацәа ркомплекс ахәҭа хада дыргылеит Қырҭтәыла аԥсҳа Гьаргь III идҵала. Ари ԥшь-қаҭ змоу қьырмыҭтә хыброуп, х-метрак зку ахаҳәтә цокол аҿы иргылоуп, аџьар ԥшра змоу агәҭантәи азал ду аманы, хыхь 14 м. адиаметр змоу акәырӷ аманы. Ахыбра зегьы аҭӡамц ала иаакәыршоуп, насгьы аколонна дуқәа рыла ирӷәӷәоуп. Мраҭашәаратәи аган аҿы иацҵаны иҟоу аҩнқәеи аҳҭынратә уахәамақәеи 13-тәи/14-тәи ашәышықәсақәа рахь иаҵанакуеит.
слева|мини|310x310пкс|Гәықыҭтәи аҳҭынра ахыжәжәарақәа.
Гәықыҭ аԥсҳацәа раҳҭынратә акомплекс хада дыргылеит абжьаратәи аамҭақәа рзы Қырҭтәыла «ахьтәы ашәышықәса» ҳәа иԥхьаӡоу аамҭазы. Ақырҭуа аҳҭынра акырӡа ишыԥхьагылазгьы, аҳраду аҩбатәи аҳҭнықалақь азааигәара ас еиԥш иҟоу аҳцәа рхан, насгьы акультуратә центр ду аԥҵара еилкаатәуп еиҳа ишьақәгылахьоу, аҳтә аамсҭара ирцщыхарырц азы.

978 шықәсазы Гәықыҭтәи аханаҿ, аԥсуа аԥсҳа Баграт II ихьынҷхахаҵара мҩаԥигит.

Гәықыҭтәи аҳҭынра ақырҭуа ашықәснҵыраҿ лассы-лассы иазгәаҭоуп егьырҭ ақырҭуа аԥсҳацәа зегьы бзиа ирбо ҭыԥны. Иара абри аҳҭынра даара бзиа илбон аҳкәажәдк Ҭамар, аха еиҳа бзиа илбоз Цхәымтәи (Аҟәатәи) аҳҭынра акәын. Ҭамар Ду лаҳраураан, 1191 шықәсазы, аамсҭара илҿагыланы ԥасатәи лхаҵа, аурыс ҭауад Иури (Гьаргь) Боголиубски, ихьынҷхахаҵара мҩаԥыргеит.

2016 ашықәс азы ахыжәжәарақәа ирыкәыршаны асаркьалыхтә аҭӡеибга дыргылеит, уи аҭааҩцәа абаҟа раԥхьатәи аформа зегьы рбартә еиԥш алшара рнаҭеит.

Азгәаҭақәа

Акатегориа:Қырҭтәыла иҟоу аҳҭынрақәа
Акатегориа:Абжьаратәи ашәышықәсақәа раантәи архитектура
Акатегориа:Қәҭешь ақалақь иҟоу ахыбрақәеи аргыламҭақәеи
Акатегориа:Имереҭи иҟоу ахыбрақәеи аргыламҭақәеи
Акатегориа:Қырҭтәыла амилаҭтә ҵакы змоу еиҭамҵуа акультуратә баҟақәа