title: Foydalanilgan adabiyotlar - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta
text: Foydalanilgan adabiyotlar:
  555
  1. Bakhtiyorovna, Adizova Nigora, and Adizova Nodira Bakhtiyorovna.
  "The role of the fun genre in children's spiritual development." Middle European
  Scientific Bulletin 4 (2020): 38-40.
  2. Rakhmonovich, Adizov Bakhtiyor, and Adizova Nodira Bakhtiyorovna.
  "Microtoponyms formed on Different bases in Bukhara District." Middle European
  Scientific Bulletin 10 (2021).
  3. Bakhtiyorovna, Nodira Adizova. "Place Names and Related Concepts
  Study." European Journal of Life Safety and Stability (2660-9630) 14 (2022): 153-
  157.
  4. Rakhmonovich, Adizov Bakhtiyor, and Nodira Adizova Bakhtiyorovna.
  "Linguistic classification of toponyms of bukhara district." Emergent: Journal of
  Educational Discoveries and Lifelong Learning (EJEDL) 2.09 (2021): 1-7.
  5. К. Qosimova va b. Ona tili o‘qitish metodikasi. – Т.: Noshir. 2009.
  6. S. Matchonov. Adabiyot darslarida tahlil va talqin uyg‘unligi. Til va
  adabiyot ta’limi. 7- son, 2020.
  8. H. Bakiyeva. 4- sinf o‘qish darslarida adabiy tahlil ko‘nikmalarini
  shakllantirish. –T.: Nodirabegim. 2021.
  9. S. Matchonov va b. 4-sinflarda o‘qish darslari. –T.: Yangi yo‘l poligraf
  servis. 2007.
  O‘QUVCHILARDA LUG‘ATLARDAN FOYDALANISH
  MALAKALARINI SHAKLLANTIRISH
  M.O‘rinova,
  BuxDUPI o‘qituvchisi,
  Z.Esanova,
  BuxDUPI talabasi
  Lug‘at imlo savodxonligini oshirish, so‘z boyligini kengaytirishning muhim
  manbayi hisoblanadi. Modomiki, o‘quvchilarning so‘z boyligini oshirish ona tili
  mashg‘ulotlarining asosiy vazifalaridan biri ekan, ularni turli lug‘atlar bilan
  556
  tanishtirish va bu lug‘atlardan foydalanish malakalarini shakllantirish juda muhim.
  Lug‘atlardan foydalanish malakalarini shakllantirish ularda ehtiyojni
  tarbiyalashdan boshlanadi. Chunki ehtiyoj sezilmasa, o‘quvchi lug‘atga murojaat
  qilmaydi. Ma’lum bir so‘zning imlosi, ma’nosi, ma’nodoshi, qarama-qarshi
  ma’nosi,
  uyadoshini
  bilish
  zaruriyati
  ehtiyojni
  vujudga
  keltiradi.
  O‘quvchilarni ular faoliyatida zarur bo‘ladigan lug‘at turlari bilan tanishtirishga
  alohida e’tibor berish kerak. Chunki turli lug‘atlar bilan tanishgan o‘quvchi nimani
  qayerdan izlash kerakligini ham yaxshi biladi.
  Ma’lumki, keyingi yillarda o‘zbek leksikografiyasi katta muvaffaqiyatlarni
  qo‘lga kiritdi. Ayniqsa, 14 tomlik entsiklopediya lug‘ati, 2 tomlik izohli lug‘at,
  imlo lug‘ati morfem lug‘at, frazeologik lug‘at, sinonim so‘zlarning izohli lug‘ati,
  antonim so‘zlarning izohli lug‘ati, paremeologik lug‘at, turli sohalarga oid
  atamalarning izohli lug‘atlari (masalan, paxtachilik atamalarining izohli lug‘ati,
  matematik atamalarning ozohli lug‘ati kabi)ning nashr etilganligi o‘zbek
  leksikografiyasining taraqqiyotidan dalolat beradi. Ammo bu lug‘atlarning asosiy
  qismi akademik lug‘atlar bo‘lib, ular o‘rta maktab o‘quvchilari uchun ancha
  qiyinlik qiladi. Bugungi ona tili mashg‘ulotlari o‘quvchilar uchun
  ixtisoslashtirilgan “O‘zbek tilining izohli lug‘ati”, “O‘zbek tilining uyadosh so‘zlar
  lug‘ati”, “O‘zbek tilining ma’nodosh so‘zlar lug‘ati”, “O‘zbek tilining qarama-
  qarshi ma’noli so‘zlar lug‘ati” kabilarga tobora ko‘proq zaruriyat sezmoqda. Bu
  hozirgi kunda kechiktirib bo‘lmaydigan dolzarb vazifalardan biridir. Keyinchalik
  esa bu lug‘atlar sirasi “O‘zbek tilining tovushdosh so‘zlar lug‘ati”, “O‘zbek tilidagi
  eskirgan soz’lar lug‘ati”, “O‘zbek tili va adabiyoti: o‘rta maktab o‘quvchilari
  uchun ensiklopediya” va hokazolar bilan to‘ldirilishi kerak. Lug‘atlardan tez va
  to‘g‘ri foydalanish uchun o‘quvchi zarur malakalarga ega bo‘lishi lozim. Bu
  malakalardan eng muhimi alfavit tartibini yaxshi bilishdir. Alifboni yoddan
  bilmagan o‘quvchi lug‘atdan zarur so‘zni tez topa olmaydi. Shuning uchun
  boshlang‘ich sinflardayoq o‘quvchilarning alfavit tartibini yaxshi bilishlariga
  557
  erishish va izchil kursni o‘rganish jarayonida bu borada muntazam ish olib
  borishga to‘g‘ri keladi.
  Lug‘at bilan ishlash uchun zarur malakalardan yana biri ulardan maqsadga
  muvofiq ravishda foydalanishdir. Masalan, sinonimik qatorlar hosil qilish zarur
  bo‘lsa, imlo lug‘atiga murojaat etilmaydi. Topshiriqni bajarish uchun qaysi
  lug‘atga murojaat etish kerakligini bilgan bola, shubhasiz, undan samarali
  foydalana oladi.
  Lug‘atlar turli tuman bo‘lgani kabi, ular bilan ushlash usullari ham rang-
  barangdir. O‘quvchilarning lug‘at bilan ishlash malakalarini shakllantirish uchun
  muayyan ish turlari talab etilsa, ularning imlo savodxonligini oshirish uchun
  tamoman bohsqa, so‘z boyligini rivojlantirish uchun esa o‘ziga xos maxsus
  mustaqil ish turlaridan foydalanish talab qilinadi.
  “ Imlo lug‘ati” bilan ishlash. “Imlo lug‘ati” faqat o‘quvchilarning imlo
  savodxonligini emas, balki so‘z boyligini oshirishda ham muhim qo‘llanmadir.
  O‘zbek tilining barcha bo‘limlarini o‘rganishda “Imlo lug‘ati” dan unumli
  foydalanish kerak. Masalan, “Fonetika, orfoepiya, grafika va orfografiya”
  bo‘limini o‘rganishda a, i, u, o‘ harflari ishtirok etgan so‘zlar topish, u – o‘, i – u,
  |