title: TAHDID 
  TURLARI - O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov...
text: TAHDID
  TURLARI
  SUN'IY
  TASODIF
  IY
  QASDDA
  N
  TABIIY
  TABIIY
  HODISALA
  R
  TEXNIKAV
  IY
  21
  olganda axborotni muhofaza qilishning maqsadini quyidagicha ifodalash mumkin:
  –
  axborotni tarqab ketishi, o‗g‗irlanishi, buzilishi, qalbakilashtirilishini
  oldini olish;
  –
  shaxs, jamiyat, davlatning xavfsizligiga tahdidni oldini olish;
  –
  axborotni yo‗q qilish, modifikatsiyalash, buzish, nusxa olish,
  blokirovka qilish kabi noqonuniy harakatlarning oldini olish;
  –
  axborot resurslari va axborot tizimlariga noqonuniy ta‘sir qilishning
  boshqa shakllarini oldini olish, hujjatlashtirilgan axborotga shaxsiy mulk obyekti
  sifatida huquqiy rejimni ta‘minlash;
  –
  axborot tizimida mavjud bo‗lgan shaxsiy ma‘lumotlarning
  maxfiyligini va konfedensialligini saqlash orqali fuqarolarning konstitutsiyaviy
  huquqlarini himoyalash;
  –
  davlat sirlarini saqlash, qonunchilikka asosan hujjatlashtirilgan
  axborotlar konfedensialligini ta‘minlash;
  –
  axborot jarayonlarida hamda axborot tizimlari, texnologiyalari va
  ularni ta‘minlash vositalarini loyihalash, ishlab chiqish va qo‗llashda
  subyektlarning huquqlarini ta‘minlash.
  Axborotni muhofaza qilishning samaradorligi uning o‗z vaqtidaligi, faolligi,
  uzluksizligi va kompleksligi bilan belgilanadi. Himoya tadbirlarini kompleks
  tarzda o‗tkazish axborotni tarqab ketishi mumkin bo‗lgan xavfli kanallarni yo‗q
  qilishni ta‘minlaydi. Ma‘lumki, birgina ochiq qolgan axborotni tarqab ketish kanali
  butun himoya tizimining samaradorligini keskin kamaytirib yuboradi.
  Axborotni muhofaza qilish sohasidagi ishlar holatining tahlili shuni
  ko‗rsatadiki, muhofaza qilishning to‗liq shakllangan konsepsiyasi va tuzilishi hosil
  qilingan, uning asosini quyidagilar tashkil etadi:
  –
  sanoat asosida ishlab chiqilgan, axborotni muhofaza qilishning o‗ta
  takomillashgan texnik vositalari;
  –
  axborotni muhofaza qilish masalalarini hal etishga ixtisoslashtirilgan
  tashkilotlarning mavjudligi;
  –
  ushbu muammoga oid yetarlicha aniq ifodalangan qarashlar tizimi;
  –
  yetarlicha amaliy tajriba va boshqalar.
  Biroq, xorijiy matbuot xabarlariga ko‗ra ma‘lumotlarga nisbatan jinoiy
  harakatlar kamayib borayotgani yo‗q, aksincha barqaror o‗sish tendensiyasiga ega
  bo‗lib bormoqda.
  Axborot hisoblash tizimlarida axborot xavfsizligini ta‘minlash nuqtai
  nazaridan o‗zaro bog‗liq bo‗lgan uchta tashkil etuvchini ko‗rib chiqish maqsadga
  muvofiq:
  1)
  axborot;
  22
  2)
  texnik va dasturiy vositalar;
  3)
  xizmat ko‗rsatuvchi personal va foydalanuvchilar.
  Har qanday axborot hisoblash tizimlarini tashkil etishdan maqsad
  foydalanuvchilarning talablarini bir vaqtda ishonchli axborot bilan ta‘minlash
  hamda ularning konfedensialligini saqlash hisoblanadi. Bunda axborot bilan
  ta‘minlash vazifasi tashqi va ichki ruxsat etilmagan ta‘sirlardan himoyalash
  asosida hal etilishi zarur.
  Axborot tarqab ketishiga konfedensial ma‘lumotning ushbu axborot ishonib
  topshirilgan tashkilotdan yoki shaxslar doirasidan nazoratsiz yoki noqonuniy
  tarzda tashqariga chiqib ketishi sifatida qaraladi.
  Tahdidning uchta ko‗rinishi mavjud.
  1.
  Konfedensiallikning buzilishiga tahdid shuni anglatadiki, bunda
  axborot unga ruxsati bo‗lmaganlarga ma‘lum bo‗ladi. Bu holat konfedensial
  axborot saqlanuvchi tizimga yoki bir tizimdan ikkinchisiga uzatilayotganda
  noqonuniy foydalana olishlikni qo‗lga kiritish orqali yuzaga keladi.
  2.
  Butunlikni buzishga tahdid hisoblash tizimida yoki bir tizimdan
  ikkinchisiga uzatilayotganda axborotni har qanday qasddan o‗zgartirishni o‗zida
  mujassamlaydi. Jinoyatchilar axborotni qasddan o‗zgartirganda, bu axborot
  butunligi buzilganligini bildiradi. Shuningdek, dastur va apparat vositalarning
  tasodifiy xatosi tufayli axborotga noqonuniy o‗zgarishlar kiritilganda ham axborot
  butunligi buzilgan hisoblanadi. Axborot butunligi – axborotning buzilmagan
  holatda mavjudligidir.
  3.
  Xizmatlarning izdan chiqish tahdidi hisoblash tizimi resurslarida
  boshqa foydalanuvchilar yoki jinoyatchilar tomonidan ataylab qilingan harakatlar
  natijasida foydalana olishlilikni blokirovka bo‗lib qolishi natijasida yuzaga keladi.
  Axborotdan foydalana olishlilik – axborot aylanuvchi, subyektlarga ularni
  qiziqtiruvchi axborotlarga o‗z vaqtida qarshiliklarsiz kirishini ta‘minlab beruvchi
  hamda ixtiyoriy vaqtda murojaat etilganda subyektlarning so‗rovlariga javob
  beruvchi avtomatlashtirilgan xizmatlarga tayyor bo‗lgan tizimning xususiyatidir.
  |