title: Psixologik nazariya - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: |
  O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
  |
  bet | 382/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIPsixologik nazariya.
  Iqtisodiyotning siklli rivojlanishini tushuntirishda iqtisodiy
  nazariyalar bilan bir qatorda psixologik nazariyalar ham keng o’rin olib bormoqda.
  Psixologik nazariya tarafdorlariga J.M.Keyns, U.Mitchell, F.Xayek va boshqalarni
  kirtish mumkin. Ularning fikricha, insondagi optimizm va pessimizm faoliyat
  aktivligiga ob’ektiv iqtisodiy omillar: foiz me’yori, pul oqimi, foyda va boshqalar
  ta’sir ko’rsatib, buning natijasida ishlab chiqarishning qisqarishi yoki kengayishi ro’y
  beradi.
  Kreditning kengayishi, talab va ishlab chiqarishning o’sishi odamlarning
  kayfiyatini ko’taradi va aksincha. Bundan tashqari kishilar borgan sari likvidligi
  yuqori bo’lgan pul jamg’arishga moyilligi ortib borishi va o’z navbatida iqtisodiy
  rivojlanishga ta’sir etishini ko’rsatishadi.
  Hozirgi zamon iqtisodiy fanida iqtisodiy siklning 1380 dan ortiq turlari
  mavjudligi ta’kidlanadi
  1
  . Quyidagi 19.1-jadvalda ularning ko’pchilik iqtisodchilar
  tomonidan tan olingan eng asosiy turlari ifodalangan.
  19.1-jadval
  Sikllarning asosiy turlari
  Sikl turlari
  Siklning
  davomiyligi
  Asosiy xususiyatlari
  Kitchin sikli
  2–4 yil
  Zaxiralar miqdori
  YAMM, inflyatsiya,
  bandlikning tebranishi, tijorat sikllari
  Juglar sikli
  7–12 yil
  Investitsion sikl
  YAMM, inflyatsiya va
  bandlikning tebranishi
  Kuznets sikli
  16-25 yil
  Daromad
  immigratsiya
  uy-joy qurilishi
  yalpi talab
  daromad
  Kondratev sikli 40-60 yil
  Texnika taraqqiyoti, tarkibiy o’zgarishlar
  Forrester sikli
  200 yil
  Energiya va materiallar
  Toffler sikli
  1000-2000
  yil
  TSivilizatsiyalarning rivojlanishi
  Kitchin sikli
  zaxiralar sikli deb ham nomlanadi. Bunda Jozef Kitchin (1926 y.)
  o’zining e’tiborini tovar zaxiralarining harakat chog’idagi moliyaviy hisoblar va sotish
  narxlarini tahlil qilish asosida 2 yildan 4 yilgacha davr davomidagi qisqa to’lqinlarni
  tadqiq qilishga qaratadi. Ayniqsa u siklning davomiyligini jahondagi oltin
  zaxiralarining
  tebranishlari bilan bog’lab, uni 3 yilu 4 oyga teng, deb hisoblaydi. Biroq
  qisqa muddatli sikllar sabablarining bunday izohi bugungi kunda ko’pchilik
  iqtisodchilarni qoniqtirmaydi.
  |
  | |