title: OXAK ISHLAB CHIQARISH - Gipsli bog‘lovchi moddalar
text: |
  Gipsli bog‘lovchi moddalar
  |
  bet | 3/4 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 30,47 Kb. | | #123922 |
  Bog'liq “Bog’lovchi moddalar texnologiyasiOXAK ISHLAB CHIQARISH
  Tarkibida 8% gacha tuproq bo‘lgan kalsiy va magniy karbonat tog‘ jinslaridan-bo‘r, oxaktosh, dalomitlashgan va mergelli oxaktoshni pishirib juda arzon, havoda tez qotadigan bog‘lovchi material-oxak olinadi. Olingan mahsulot bo‘lak-bo‘lak oq yoki kulrang bo‘lib, u suvsiz kalsiy oksid va magniy oksiddan iborat. buni so‘nmagan bo‘lak yoki kesak oxak deyiladi, uni maydalab qaynovchi oxak olinadi. Kondan keltirilgan oxaktosh, asosan shaxtali, qisman aylanma yoki doira shaklidagi xumdonlarda 950-1100 0S da pishiriladi.
  Shaxtali pechlar balandligi bo‘ylab quritish, qizdirish, pishirish va sovitish bo‘limlariga ajratilgan. Xumdonning balandligi 20 m, ichki diometri 4 m gacha. Xumdonga solingan 120 t oxaktosh 24 soatdan so‘ng bo‘lak-bo‘lak ko‘rinishidagi oxakka aylanadi. Yoqilg‘i xarajati kuydirilgan oxakning 15-17 % ni tashkil etadi.
  So‘nmagan oxakka suv ta’sir etsa u quydagi reaksiya asosida so‘nadi:
  СаОQН2ОқСа(ОН)2Q1160 ж
  Agar so‘nmagan ohak bo‘laklariga kam miqdorda (35-50 %) suv olinsa, u maydalanib so‘nadi va kukunsimon –ohak hosil bo‘ladi. Qurilishda so‘ndirilmagan ohak maxsus gidratlagich-larda kukun qilib keyin so‘ndiriladi.
  Ohak qurilishga bo‘lak-bo‘lak, kukun, xamir yoki so‘ndirilmagan kukun holida keltiriladi. Bo‘lak-bo‘lak ohakning zichligi 2300-2400 kgg‘ m3, kukun ohakniki 500 kgg‘ m3, tuyilgan ohakniki esa 600 kgg‘m3.
  Ohak xamirning shirali va shirasiz xillari ham bor. Shirali ohakning so‘nish davri shirasiz ohaknikiga nisbatan kam.
  Ohak so‘nish tezligiga ko‘ra, tez so‘nuvchi (ko‘pi bilan 8 minut), o‘rtacha so‘nuvchi (ko‘pi bilan 20 minut) va sekin so‘nuvchan (kamida 25 minut) turlarga bo‘linadi.
  Ayrim hollarda, ohakning so‘nish vaqtini tezlatish maqsadida unga issiq suv qo‘shiladi. Ohak so‘ndirilgandan so‘ng u 1-2 kun tinch holatda saqlanadi
  Oddiy ohak xamiri bilan tayyorlangan qurilish qorish-masining qtishi bir necha kun davom etsa, so‘nmagan ohak qorishmasi 30-60 minutda qotadi. Bundan tashqarii, so‘ndirilmagan ohak kukuni kam suv talab etadi. Shuning uchun so‘ndirilmay tuyilgan ohak qorishmasining siqilishdagi mustahkamlik chegarasi, zichligi va chidamliligi so‘ndirilgan ohaknikidan birmuncha ko‘p. Ohak qorishmasining qotishiga, asosan ikki faktor ta’sir ko‘rsatadi: o‘ta to‘yingan qorishmaning qotish jarayonida unda kalsiy gidroksidning kristall holda ajralishi; havodagi karbonat angidrid gazi ta’sirida quyidagi reaksiya orqali СаСО3 ning hosil bo‘lishi:
  Са(ОН)2QСО2=СаСО3QН2О
  Bu jarayon barcha ohakli moddalarda ro‘y berib, karbonlanish jarayoni deyiladi. Karbonlanish jarayoni, asosan, qorishma qatlamining qalinligi va havodagi karbonat angidrid gazining miqdoriga bog‘liq. Shuning uchun ohakli qorishma bilan suvalgan devorda karbonlanish jarayoni tez sodir bo‘ladi. Ohak qorishmasining qotish jarayoni yuz beradigan bu ikki jarayon natijasida qorishmaga mustahkamlik beruvchi kalsiy karbonat (СаСО3) bilan kristallangan kalsiy gidroksid Са(ОН)2 hosil bo‘ladi.
  Ohak qorishmasining qotish jarayonida kalsiy karbonat qorishmaning sirtida, kalsiy gidroksid esa ichki qismida hosil bo‘ladi. Qorishma sirtini zichlashtirgan kalsiy karbonat havodagi karbonat angidridni qorishma ichkarisiga o‘tkazmaydi, natijada Са(ОН)2 ning kristallanishi sekinlashadi. g‘isht va toshdan devor terishda, suvoqchilikda ohak–sement, ohak-qum va ohak–shlak qorishmalari ko‘p ishlatiladi. Ammo ohakli qorishmalarni doimiy nam tasir etadigan joylarda, poydevorlar hamda ko‘p qavatli uy devorlarini qurishda ishlatish mumkin emas.
  Ohak, asosan silikat betonlar, g‘ishtlar va boshqa avtoklav buyumlar uchun bog‘lovchi material hisoblanadi. Bo‘lak–bo‘lak ohak temir yo‘l vagonlarida, usti berk mashinalarda va konteynerlarda uyilgan holda tashiladi. Mayda qilib tuyilgan ohak temir tunukali konteynerlarda, bitum shimdirilgan qog‘oz qoplarda tashiladi. So‘ndirilmagan ohakning barcha turlari qurilishda nam tasir etmaydigan usti berk xonalarda saqlanishi kerak. Agar ohak qog‘oz qoplarda bo‘lsa, uni 10-20 kun ichida ishlatib yuborish lozim.
  |
  | |