title: Korxonaning moddiy resurslar bilan
text: 245
  boshiga bo‘lgan miqdori yillik inventarizatsiya natijasida aniqlanadi.
  Ularda mavjud bo‘lgan material resurslar korxona ishlab chiqarishini
  davomiyligini ta’minlash uchun yetarli bo‘lmagan holarda korxonalarni
  zarur bo‘lgan material resurslari bilan ta’minlash uchun shartnomalar
  tuziladi. Bu masalalar yuqoridagi savolda batafsil yoritilgan.
  Sotib olinayotgan material resurslarini
  oqimi natijasida korxo-
  nalarga material resurslari bilan ta’minlanganlik darajasi ortib boradi.
  Sanoat korxonalarining material resurslari bilan ta’minlanganligi hamda
  mehnatni ular bilan qurollanganligini ikkinchi savolda keltirilgan
  ko‘rsatkichlar yordamida aniqlanadi. Masalan, korxona ixtiyorida yil
  boshiga 100 mln so‘mlik material resurslarining mavjudligi balansda
  ko‘rsatilgan. Korxona uchun esa ishlab chiqarishni bir me’yorda
  rivojlantirish uchun rejaga muvofiq 170 mln so‘mlik material resurslari
  zarurligi
  aniqlangan, demak, korxona uchun ularga bo‘lgan talab to‘liq
  qondirilayotgani yo‘q. Bu masalani hal etish uchun korxona qo‘shimcha
  70 mln so‘mga material resurslarini sotib olishni yoki qarzga, ijaraga
  olishni rejalashtiradi. U shu masala bo‘yicha tuzilgan shartnomalarda
  o‘z aksini topadi. Korxona moddiy texnika ta’minotini
  hal etilishi
  natijasida yil davomida 50 mln so‘mlik material resurslari sotib olingan.
  Shunda korxonaning material resurslar bilan ta’minlanganlik darajasi
  88,2 % ni tashkil etgan bo‘ladi (100+150)/170. Keltirilgan ma’lumotlar-
  dan ko‘rinib turibdiki, korxona material resurslari bilan to‘liq
  ta’minlanmagan, ya’ni ularning miqdori 11,8 % ga kam bo‘lgan. Bu hol
  korxona ishlab chiqarish faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
  Korxonaning material resurslari bilan ta’minlanganligini tahlil etish
  natijasida ular bilan to‘liq ta’minlanmaganlik faktlari aniqlansa, u holda
  uni kelib chiqish sabablari o‘rganiladi. Shuning bilan birgalikda ushbu
  salbiy natijalarni bartaraf etish imkoniyatlari
  va chora tadbirlari
  belgilanadi.
  Korxonada ishlab chiqarilgan mahsulotlarning o‘rtacha xarajatlari
  ya’ni tannarxlari – ko‘p jihatdan xomashyo va materiallardan samarali
  foydalanish ko‘rsatkichlariga bog‘liq.
  Material resurslar miqdorini rejalashtirilgan hajmda tayyorlash
  mahsulot ishlab chiqarish rejasini bajarish uchun imkoniyat yaratadi.
  Material resurslardan tejab-tergab foydalanilmasa
  hamda ularning
  amaliyotdagi foydalanilishi belgilangan me’yorlarga nisbatan ortiqcha
  bo‘lsa, u holda keltirilgan materiallar mahsulot ishlab chiqarish
  davomiyligi rejasini bajarish uchun yetarli bo‘lmaydi.
  246
  Material resurslardan foydalanishni tahlil etishdan maqsad ishlab
  chiqarish jarayonida ulardan foydalanishda
  ortiqcha sarf-xarajatlarga
  yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa, bu holda mahsulot hajmi qanchaga kam yara-
  tilganligi yoki moddiy resurslardan samarali foydalanish natijasida
  qancha qo‘shimcha mahsulot barpo etilganligi aniqlanadi.
  Ularni quyi-