title: rkin foy alanish hu u lari
text: akerlar foydalanuvchi nomi va parollarni taxmin
  qilish orqali buzishga harakat qilishi sababli ular
  ishonchli boʻlishi kerak Buzib kirish dasturlari kirish
  uchun turli parollarni sinab koʻradi, shu sababli
  bir necha marta parol xato terilgandan keyin
  foydalanuvchi akkauntini bloklash kabi xavfsizlik
  choralari koʻriladi Foydalanuvchi xavfsiz va oson
  topilmaydigan parol tanlashi, potensial xakerlar
  (jumladan, kasbdoshlar) ularning qanday ma’lumot
  kiritayotganini shaxsan kuzatmasligi uchun ham
  ehtiyot choralarini koʻrishi zarur Parollar bilan
  bogʻliq eng katta muammo foydalanuvchi uni yodda
  saqlashidir Foydalanuvchi paroli yozib qoʻyilsa,
  osonlik bilan oʻgʻirlanishi, bir qancha akkauntlar uchun
  bir xil paroldan foydalanilsa, parol tez oshkor boʻlishi
  mumkin Bu boshqa muammoni keltirib chiqaradi
  agar foydalanuvchi akkauntlari uchun turli parollar
  tanlasa, ularni yodda saqlash qiyin boʻladi Ayniqsa,
  foydalanuvchi parollarini muntazam oʻzgartirishi zarur
  boʻlsa, bu kattaroq muammolarni keltirib chiqaradi
  TOPSHIRIQ
  Ishonchli parol qanday boʻlishini oʻrganing Juda
  qat’iy boʻlmagan, lekin parol xavfsiz boʻlishini
  ta’minlaydigan qoidalarga misollar ayting
  Akkauntlarni kunning muayyan qismida oʻchirib qoʻyish
  mumkin Shunda foydalanuvchilar faqat kunduzgi 9
  dan kechki 5 gacha ishlaydi, bu akkauntga boshqa
  vaqtda kirishni cheklaydi Ba’zi foydalanuvchilar uchun
  maxsus xavfsizlik choralari qoʻllanadi, masalan, ularga
  faqat belgilangan kompyuterdan kirish huquqi beriladi
  Bu tarmoqning yoki internetning boshqa joyidan
  kirishga harakat qilayotgan xakerning urinishlarini
  chippakka chiqaradi Agar foydalanuvchilarga
  uydan foydalanishga ruxsat berilgan boʻlsa, ularni
  tasdiqlangan qurilmalardan foydalanish orqali cheklash
  mumkin
  avfsizlik muhim boʻlgan holatlarda ikki bosqichli kirish
  huquqi (2FA) qoʻllanishi mumkin, bu kirish uchun ikkita
  xavfsizlik qismini talab qiladi Bu karta-kalit va PIN-
  koddan foydalanish kabi oddiy boʻlishi yoki murakkab
  usullarni oʻz ichiga olishi mumkin Foydalanuvchiga
  token deb atalgan bir martalik parol yaratuvchi
  kichik qurilma yoki maxfi y token saqlanadigan USB-
  kalit beriladi Kalit karta yoki tokenni talab qilishning
  kamchiliklaridan biri foydalanuvchi uni doim olib
  yurishi kerak Bu ularning yoʻqolishi yoki oʻgʻirlanishi
  xavfi ni oshiradi
  Keng tarqalgan erkin foydalanish huquqlari quyidagilar
  •
  yaratish (C) foydalanuvchilar yangi ma’lumot
  elementlarini yarata oladi
  •
  oʻqish (R) foydalanuvchilar mavjud ma’lumotlarni
  oʻqiy oladi
  •
  yangilash (U) foydalanuvchilar ma’lumotlarni
  oʻzgartira oladi
  •
  oʻchirish (D) foydalanuvchilar ma’lumotlarni oʻchira
  oladi
  Maktab yoki kollej foydalanuvchilarga quyidagi
  erkin foydalanish huquqlarini beradi
  mehmonlar faqat internet xizmatlariga kiradi
  alohida foydalanuvchilar foydalanuvchi
  hududidagi barcha maʼlumotlarga CRUD erkin
  foydalanish huquqi
  oʻquvchilar ta’lim resurslaridan umumiy
  foydalanish maydoni uchun ularga ajratilgan
  dasturiy ta’minotga R foydalanish huquq
  oʻqituvchilar boʻlimlar uchun taʼlim
  resurslaridan umumiy foydalanish maydoni
  uchun CRUD erkin foydalanish huquqi va
  boʻlimlarning xodimlari umumiy foydalanishidagi
  CRUD erkin foydalanish huquqi
  xodimlar xodimlar uchun maktab haqida
  ma’lumotning umumiy foydalanishidagi
  maydoniga R foydalanish huquqi
  ilmiy boʻlim mudirining kotibasi butun maktab
  xodimlarining umumiy foydalanishidagi
  maydoniga CRUD erkin foydalanish huquqi
  tarmoq administratorlari butun tarmoqqa CRUD
  erkin foydalanish huquqi
  Veb saytlarda oʻquvchi yoshiga qarab cheklov
  qoʻyiladi Dasturiy ta’minotni faqat ruxsat berilgan
  foydalanuvchilar ishlata olishi uchun cheklov
  qoʻyish mumkin Masalan, maktabning boshqaruv
  tizimidan faqat xodimlar foydalana oladi Ayrim
  elektron pochta akkauntlari foydalanuvchilar
  orasida ulashilishi mumkin, masalan, boshqaruvchi
  xodimlar asosiy kirish xabarlarini ulashadi
  MISOL
  Bunday erkin foydalanish huquqini olish uchun
  foydalanuvchi odatda ID raqamini kiritadi Bundan
  tashqari, elektron pochta manzili, karta kaliti, telefon
  yordamida NFCdan foydalanish, karta yoki biometrik
  usullardan ham foydalanib identifi katsiyadan oʻtishi
  mumkin Foydalanuvchi IDsi kuchsiz boʻlib, uni
  boshqalar bilishi mumkin Shu sababli foydalanuvchi
  parol yoki shaxsiy identifi katsiya raqami (PIN) oʻrnatadi