title: “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
text: |
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 182
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  xulqiga ta’sir qilishi hamda bobosi yoki buvisi bir necha o‘n chaqirim uzoqda istiqomat qilishiga
  qaramasdan, nevaralarida sabr-qanoat, ezgulikni tarbiyalashni uddalashadi.
  Ikkilamchi ijtimoiylashuv agentlari bola bilan o‘zaro muloqotda rasmiy munosabatda
  bo‘ladilar. Bu o‘zaro ishbilarmonlik munosabatlarini tashkil qiladi. Shunga qaramasdan, sinf
  rahbari yoki sevgan fani o‘qituvchisi boshqa birlamchi ijtimoiylashuv agentlariga nisbatan bola
  uchun yaqin va aziz insonga aylanishi mumkin. Ular o‘rtasida uzoq yillik samimiy va o‘zaro
  hurmaga asoslangan do‘stona munosabatlar shakllanishi mumkin.
  Ikkilamchi agentlar shaxs muayyan ijtimoiy tajribalarni egallagandan keyin faoliyatlarini
  boshlaydilar, ularning ta’sir doirasi ham o‘ta muhim. To‘laqonli insonlarda ham tashqi omillar
  ta’siriga berilish ehtimoli saqlanib qoladi, shu bois ham har qanday inson butun umri mobaynida
  mutloq almashtirib bo‘lmas darajada qolib ketmaydi. Tashqi omillarning ta’siri har bir individda
  o‘ziga xos tarzda kechadi. Birlamchi ijtimoiylashuv – shaxslararo munosabatlar sohasi,
  ikkilamchisi esa ijtimoiy munosabatlar sohasini tashkil qiladi. Alohida olingan bir shaxsnng o‘zi
  ham birlamchi, ham ikkilamchi ijtimoiylashuv agenti bo‘lishi mumkin. Shaxs ijtimoylashuvida
  agentlarining roliga past nazar bilan qaramumaslk kerak.
  Jamiyat murakkab organizmga o‘xshaydi, organizmda o‘z hayotini o‘tab bo‘lgan hujayralar
  o‘rniga yangilari kelgani kabi jamiyatda ota-onalari va boshqa katta yoshdagilar o‘rnini yangi
  avlod vakillari egallaydi. Bunga ershish uchun individ muayyan ijtimoiylashuv bosqchlarini bosib
  o‘tishi talab qilinadi.
  Bundan tashqari, ijtimoiylashuv birlamchi va ikkilamchi bosqichlariga ajratiladi. Birlamchi
  ijtimoiylashuv bola tug‘ilgan paytidan uning voyaga yetgan davrigacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga
  oladi. Ikkilamchi ijtimoiylashuv insonning asosiy ta’limdan keyingi butun umri mobaynida davom
  etadi va ilgari o‘zlashtirgan me’yor va qadriyatlarning buzilishi bilan xarakterlanadi.
  R.A. Mavlyanova ijtimoiylashuv bosqichlarin bu:1) dastlabki ikki yil; 2)maktabga borish;
  3)o‘smirlik yoshi; 4)yoshlik kabi davrlarga ajratadi[4.152-b.]31.
  Ayrim L.I. Bojovich, M.I. Lisina, D.B. Elkonin singari olimlar ijtimoiylashuvning turli
  bosqichlariga e’tiborlarini qaratishadi va asosiy diqqatlarini bolalik davri bilan bog‘lashadi. A.V.
  Mudrik, I.S. Kon, N.M. Egamberdieva va boshqalar esa o‘smirlik va o‘spirinlik davrini alohida
  ajratib ko‘rsatishadi.
  Ba’zi olimlar birlamchi ijtimoiylashuv (bolalik davri) va ikkilamchi ijtimoiylashuv (yetuklik
  va o‘rta yosh)ni ajratib ko‘rsatishadi.
  Biz A.V. Mudrikning ijtimoiylashuv jarayonlari bosqichlariga nisbatan ifodalagan fikrlariga
  qo‘shilgan holda, quyidagi ijtimoiylashuv jarayoni yosh bosqichlarini ajratib ko‘rsatamiz:
  go‘daklik (tug‘ilganidan 1 yoshiga qadar), kichik bog‘cha yoshi (1-3 yosh) maktabgacha (3-6
  yosh), kichik maktab yoshi (6-10 yosh), o‘smirlik (11-14 yosh), ilk yoshlik (15-17 yosh), bolalik
  (18-23yosh), co‘ngra yoshlik (23-33 yosh), yetuklik (34-50 yosh), keksalik (50-65 yosh), qarilik
  (65-80 yosh) yoshlar, shuningdek uzoq umr ko‘ruvchilar (80 yoshdan yuqori). Ijtimoiylashuvning
  har bir bosqichida bolaga uning istiqboldagi rivojlanish imkoniyatlari, ijtimoiy tajribalarni
  bosqichli o‘zlashtirishi ehtimoli mavjudligidan kelib chiqib yondashiladi [6.160]32.
  Shuningdek, A.V. Mudrik shaxs ijtimoiylashuvi shakllarini mehnat munosabatlari nuqtai
  nazaridan quyidagi bosqichlarini ajratishni taklif qiladi:
  - mehnat faoliyatiga qadar bo‘lgan ijtimoiylashuv bosqichi – bolalik, o‘smirlik;
  - mehnat bosqichi – yetuklik;
  - mehnatdan keyingi – keksalik33[5.171 s].
  Ijtimoiylashuv bir bosqichdan ikkinchisiga o‘tgani sari inson bilan jamiyat o‘rtasidagi o‘zaro
  munosabatlar kengayishi nazarda tutiladi. Mehnatgacha bo‘lgan bolalik va o‘smirlik davri passiv
  31
  Mavlonova R., Rahmonqulova N., Matnazarova K., Shirinov M.,Hafizov S.“ Umumiy pedagogika”
  darslik. Toshkent, 2018., 152 b.
  32
  Фельдштейн Д.И. Социальное развитие в пространстве - времени Детства. -М.: Московский психолого-
  социальный институт: Флинта, 1997. - 160 с.
  33
  Мудрик А.В. Ижимоий педагогикага кириш /ўқув қўлланма. Пенза, 1984. - 171 с.
  |
  | |