title: Tadbirkorlik - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: |
  O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
  |
  bet | 315/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASITadbirkorlik
  qobiliyati
  . Vaqt o’tishi bilan mamlakatda tadbirkor kishilar soni
  ko’payadi va bu yalpi taklifga ta’sir ko’rsatadi. Masalan, keyingi vaqtda
  respublikamizda tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishga asosiy e’tiborning qaratilishi
  bunday faoliyat bilan shug’ullanishga harakat qiluvchi kishilar sonining ko’payishiga
  olib kelishi muqarrar va bu o’z navbatida yalpi taklifni oshiradi.
  Import resurslar narxlari. Ch
  et ellardan resurslar importi milliy iqtisodiyotda
  yalpi taklifning ko’payishiga olib keladi. Import resurslariga narxlarning pasayishi
  milliy iqtisodiyotda yalpi taklifni oshiradi, narxning oshishi esa yalpi taklifni
  kamaytiradi. Keyingi davrda import resurslarga narxning o’zgarishiga olib kelayotgan
  asosiy omillardan biri – valyuta kurslarining o’zgarib turishi hisoblanadi. Bu qanday
  ro’y berishini tushunib olish uchun chet el valyutalarining so’mga nisbatan narxi
  tushdi, ya’ni so’mning qiymati ko’tarildi, deb faraz qilamiz. Bunda korxonalarga har
  bir so’m uchun ko’proq chet el valyutalari olish imkoniyati vujudga kel
  a
  di va bu
  milliy ishlab chiqaruvchilar uchun chet el resurslarining so’mda ifodalangan narxi
  tushganligini bildiradi. Bunday sharoitda milliy korxonalar chet el resurslari importini
  ko’paytiradi va ishlab chiqarishning mavjud darajasida mahsulot birligiga bo’lgan
  xarajatlarni kamaytirishga erishadi. Aksincha, chet el valyutalarining so’mga nisbatan
  narxi oshgan taqdirda, ya’ni so’m qadrsizlanganda import resurslari narxlari
  ko’tariladi. Natijada bu resurslarning importi kamayadi, mahsulot birligiga xarajatlar
  ortadi.
  Bozordagi hukmronlik.
  Resurslarni yetkazib beruvchilarning bozordagi
  hukmronligining susayishi yoki kuchayishi ham resurs narxlariga va yalpi taklifga
  ta’sir ko’rsatishi mumkin. Bozordagi hukmronlik – narxlarni raqobat mavjud bo’lgan
  sharoitdagidan ancha yuqori o’rnatish imkoniyatidir. Keyingi 20 yil davomida OPEK
  mamlakatlari bozor monopoliyasining vujudga kelishi va halokatga uchrashi buning
  ishonchli misoli bo’lib xizmat qilishi mumkin. 70-yillarda OPEK mamlakatlari neft
  narxini o’n martalab oshirishga erishdi, bu mahsulot birligiga xarajatlarni keskin
  ko’paytirdi. 80-yil o’rtalarida OPEK mamlakatlarining bozordagi hukmronligining
  sezilarli susayishi, aksincha ishlab chiqarish qiymatining kamayishiga olib keldi.
  |
  | |