title: O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti - bet 514
text: 501
  26.1-jadval
  Shanxay hamkorlik tashkilotiga a’zo davlatlar to’g’risida ma’lumotlar
  Davlat
  nomi
  Hududi
  Aholisi soni
  YaIM
  ming
  km
  2
  salmog’i,
  %
  ming kishi salmog’i,
  %
  mlrd. doll salmog’i,
  %
  O’zbekiston 447,4
  1,5
  26851,2*** 1,8
  45,8**** 0,4
  Qozog’iston 2717,3
  9,0
  15217,7**
  1,0
  125,9***
  1,0
  Xitoy
  9 597,0
  31,8
  1317000,0* 87,0
  10210,0** 84,1
  Qirg’iziston 198,5
  0,7
  5146,3***
  0,3
  10,6***
  0,1
  Rossiya
  17075,4 56,6
  142026,3* 9,4
  1746,0**
  14,4
  Tojikiston
  143,1
  0,5
  7163,5***
  0,5
  8,8***
  0,1
  Jami
  30178,7 100,0
  1513405,0
  100
  12147,1
  100,0
  Izoh: * - 2007, ** - 2006, *** - 2005, **** - 2004 yillar holatiga olingan ma’lumot.
  Manba:
  http://ru.wikipedia.org/wiki
  ,
  www.shos2007.ru
  ,
  www.krugosvet.ru/articles
  ,
  www.regnum.ru/dossier
  ,
  http://russian.scosummit2006.org/shanghe/
  .
  O’zbekistonning jahon hamjamiyatiga qo’shilish talablaridan kelib chiqib, tashqi
  iqtisodiy faoliyat bilan shug’ullanishi zarur bo’lgan barcha muassasalar (tashqi
  iqtisodiy aloqa vazirligi, tashqi iqtisodiy faoliyat Milliy banki, bojxonalar xizmati va
  boshqalar) amalda yangidan tashkil etildi. Vazirlar Mahkamasidan tortib,
  boshqaruvning mahalliy darajasi va korxonalargacha bo’lgan xo’jalik sub’ektlarida
  tegishli tashqi iqtisodiy bo’limlar tuzildi. Dunyoning bir qancha mamlakatlarida savdo
  uylari ochildi va savdo-sanoat palatalari barpo etildi.
  Tashqi savdo bilan birga iqtisodiy hamkorlikning boshqa shakllari ham sezilarli
  darajada rivojlandi. Jumladan, 2007 yilga kelib Respublika hududida ro’yxatdan
  o’tgan xorijiy sarmoya ishtirokidagi korxonalar soni 4089 birlikni, ularning eksporti
  hajmi mamlakat umumiy eksportining 18,5 foizini tashkil etdi. Bunday korxonalarning
  asosiy qismi sanoat tarmoqlari (50,1%), savdo va umumiy ovqatlanish (29,9%)
  sohalarida to’plangan.
  Dastlabki davrlarda respublikamizda tashqi savdo ikki yo’nalish bo’yicha: MDH
  mamlakatlari bilan hukumatlararo bitimlar va xorijiy mamlakatlar bilan erkin
  muomaladagi valyutada hisob-kitob qilish asosida amalga oshirildi.
  2008 yil respublikamiz tashqi savdo aylanmasi 19077,0 mln. AQSH dollarini
  tashkil etib, uning 37,8 foizi MDH mamlakatlari, 62,2 foizi uzoq xorijiy mamlakatlar
  hissasiga to’g’ri keladi. Xorijiy mamlakatlarga mahsulot eksporti hajmi to’xtovsiz
  ko’payib borib, 2008 yilda 11572,9 mln. dollarni tashkil qildi, uning asosiy qismi
  (65,3%) uzoq chet el davlatlari hissasiga to’g’ri keldi
  131
  .
  Ta’kidlash kerakki, tashqi savdo munosabatlarimiz geografiyasi, avvalo,
  rivojlanib borayotgan Osiyo qit’asi bozorlari bilan savdo aylanmasining o’sishi
  hisobiga sifat jihatidan o’zgarmoqda.
  131
  O’zbеkiston Rеspublikasi Davlat statistika qo’mitasi ma’lumotlari.
  502
  Bu ko’rsatkichlarning barchasi, avvalo, eksport tarkibida yuqori qo’shilgan
  qiymatga ega bo’lgan raqobatdosh tayyor mahsulot ulushining izchil oshishi, birinchi
  navbatda, iqtisodiyotimizning o’sib borayotgan salohiyati va imkoniyatlaridan dalolat
  beradi. Shu bilan birga, bunday holat eksportimizning xom ashyo resurslari narxi tez-
  tez o’zgarib turadigan jahon bozori ta’siriga bog’liqligini kamaytirishda muhim
  yo’nalish bo’lib xizmat qiladi
  132
  .
  Tashqi iqtisodiy faoliyatda Markaziy Osiyo davlatlarining ko’p tomonlama
  aloqalari va hamkorligini rivojlantirishga birinchi darajali ahamiyat berilmoqda.
  O’zbekiston, Qozog’iston va Qirg’iziston o’rtasidagi yagona iqtisodiy makon
  to’g’risida tuzilgan shartnoma samara bera boshladi. Ularning sanoatini
  integratsiyalashtirishga qaratilgan dastur ishlab chiqildi.
  MDH mamlakatlari bilan bevosita va ko’p tomonlama munosabatlarni
  rivojlantirish tashqi siyosatning asosiy yo’nalishlaridan biridir. O’zbekiston
  Hamdo’stlik davlatlari muassasalari – Davlatlararo iqtisodiy qo’mita, Davlatlararo
  bank va boshqa muassasalarni tashkil etishda faol qatnashmoqda. MDHdagi
  mamlakatlar (Rossiya, Ukraina, Belorus, Moldova va boshqalar) bilan ikki tomonlama
  tashqi siyosiy, savdo-iqtisodiy va boshqa shartnoma hamda bitimlar imzolanib, ular
  kuchga kirdi.
  Respublika tashqi iqtisodiy aloqalarini rivojlantirishda iqtisodiyotga xorijiy
  sarmoyalarni jalb etish uchun qulay sharoit yaratishga, hamda zarur bo’lgan tashkilot
  va muassasalar tuzishga katta ahamiyat berilmoqda. Bular jumlasiga tavakkalchilik
  xatarlaridan keladigan zararni qoplaydigan «O’zbekinvest» milliy sug’urta
  kompaniyasini, turli qo’shma sug’urta kompaniyalarini, Vazirlar Mahkamasi huzurida
  BMT bilan birgalikda tashkil qilingan investitsiyalarga ko’maklashuvchi xizmatni,
  Davlat mulk qo’mitasi huzuridagi ko’chmas mulk va xorijiy investitsiyalar agentligi
  kabilarni kiritish mumkin. Bu muassasa va tashkilotlar hamda respublikada vujudga
  keltirilgan huquqiy me’yorlar xorijiy investitsiya faoliyati uchun qulay sharoitlarni
  yaratib, ularning huquqlarini himoya qiladi va sarflangan sarmoyasini kafolatlaydi.
  O’zbekistonning jahon hamjamiyatiga kirib borishi
  |