title: “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
text: |
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 164
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  madaniyatining muhim qismi bo‘lib, u tadbir va intizomda, hayot normalarini bajarishda,
  jamiyatga, mehnatga, odamlarga nisbatan bildiriladigan axloqiy munosaatda namoyon bo‘ladi.
  O‘quvchining xulq-atvori madaniyatini shakllantirish o‘qituvchidan axloqiy tarbiya ishlarini olib
  borishni talab qiladi. Albatta bunda o‘qituvchi xulq-atvor madaniyatini tarbiyalashda uning
  axloqiy ongiga, sinf jamoasiga asoslanishi kerak. Shu bilan birga o‘quvchi faoliyatini to‘g‘rni
  tashkil eta bilish ham xulq – atvor madaniyatini tarbiyalashda samarali natijalar beradi.
  Shuni alohida ta’kidlash kerakki, o‘quvchilarning xulq-atvori axloqiy tushunchalarni bilish
  bilan belgilanmaydi. O‘quvchining axloqiy madaniyatini shakllantirish, uning xulqini tarbiyalash
  va xulqidagi salbiy tomonlarni bartaraf etish haqida A.Avloniyning “Turkiy Guliston yohud
  axloq” asarida atroflicha yoritilgan. Avloniyning fikricha, boladagi ezgu va olijanob yoki razil
  badbin xulq o‘z-o‘zidan paydo bo‘lmaydi. Ularning shakllanishi uchun ma’lum sharoit va tarbiya
  kerak. Bola tarbiyasida A.Avloniy to‘xtalib: “Agar yaxshi tarbiya topib, buzuq xulqlardan
  saqlanib, go‘zal xulqlarga otlanib katta bo‘lsa, har kim qoshida maqbul, baxtiyor bir inson bo‘lub
  chiqar. Agar tarbiyasiz axloqi buzulub o‘ssa, Alloxdan qo‘rqmaydurgani, nasixatni qulog‘iga
  olmaydurgan, har xil buzuq ishlarni qiladurgan, nodon, johil bir rasvoyi olam bo‘lub qolur”, - deb
  yozadi. A.Avloniy bolani madaniyatini shakllantirishdagi matonat, diynat, nazorat, sa’y va g‘ayrat
  kabi o‘ttizdan ortiq xulq sifatlari to‘g‘risida ma’lumot beradi.22 O‘quvchi faoliyatini madaniy
  manbai hisoblangan xulq – atvori madaniyati shakllantirishni eng yuqori bosqichi hisoblanadi.
  Chunki axloqiy bilim, his-tuyg‘ular, xulq-atvor o‘quvchi xulqida namoyon bo‘ladi. Dono
  xalqimizning “xulq” aqlli kishi uchun ulug‘lik va fazilatdir, “Xulqi yo‘q” naqllari bejiz
  aytilmagan. Demak, o‘z xulqini odob bilan qurollantirilgan, qo‘lini esa to‘g‘rilikka odatlashtirgan
  kishigina kamolotga erishishi mumkin. Kamolotga erishgan inson yaxshilik bilan yomonlikni
  farqini biladi, foyda bilan zarar o‘rtasidagi tafovutni, chiroyli fazilatlarini anglaydi, o‘z faoliyatida
  yomon hislatlardan holi bo‘ladi. O‘qituvchining o‘quvchilar bilan munosabatlar jarayonida zarur
  bo‘lgan umumiy axloqiy qoidalar majmuasi, pedagogning meyoriy-ma’naviy qarashlarga
  asoslangan odobidir. Ma’lumki, o‘qituvchilarda ma’naviy-axloqiy, xususan, pedagogik qiyofasini
  shakllantirish bo‘yicha o‘qituvchi - tarbiyachining olib boradigan ishlari murakkab va ko‘p
  qirralidir. Pedagogik madaniyat imkoniyat yaratgan pedagogik tajribalarni egallab olish orqali
  ko‘p qirrali munosabatlar va muammolarni vujudga keltirishga yordam beradi, o‘zini anglashni,
  o‘zini takomillashtirishni ta’minlaydi. Pedagogik madaniyat muammolari bo‘yicha
  F.N.Gonobolin, N.V.Ko‘zmin, A.I.Sherbakov, A.A.Slastenin va boshqalar tomonidan tadqiqot
  ishlari olib borilgan. Bu tadqiqotlarda pedagogik faoliyatning turli xil sifatlari va ko‘rsatkichlari
  o‘rganilgan va pedagogik faoliyat orqali o‘qituvchining pedagogik madaniyati darajasini, uning
  mazmuni va mohiyatini anglaydilar. Pedagogik mahoratga u pedagogik mahoratlilikni kiritib, uni
  pedagogik madaniyatning bir qismi deb hisoblaydi. Pedagogik madaniyatning muhim tashkil
  etuvchilari sifatida V.I.Pisarenko quyidagilarni ko‘rsatadi: intelegentlilik; bilimlar doirasining
  kengligi; kasbi bo‘yicha bilimlarining chuqurligi; ilmiy va ijtimoiy ma’lumotlar oqimida yo‘l topa
  olish mahorati; pedagogik faoliyatda bilm va mahoratlardan foydalana bilishi.
  Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, o‘quv – tarbiya jarayonida o‘tkaziladigan tarbiyaviy
  tadbirlar o‘quvchilarni o‘qish davrida mehnatga muhabbat, mehnat ahillariga hurmat, kasbga
  bo‘lgan hurmat, ishlab moslashishni, kasb – etikasi, jamoatchilik, mehnatsevarlik, Vatanga
  sadoqat, o‘zaro do‘stlik ruhida tarbiyalaydi.
  |
  | |