title: ADABIYOTLAR RO'YXATI - Jizzax davlat pedagogika universiteti
text: 181
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  7. Хуторской А.В. Дидактическая эвристика. Теория и
  технология креативного
  обучения. — М.: Изд-во МГУ, 2003. 416 с.
  8. Шадриков В.Д. Психология деятельности и способности человека: Учеб. пособие.
  – М., 1996. с. 12
  9. Юркевич B.C. Одаренный ребенок: иллюзии и реальность: Кн. для учителей и
  родителей. – М., 1996. c. 73-79.
  SHAXS VA UNING IJTIMOIYLASHUVIDA TURLI OMILLARLARNING O‘RNI
  B.O‘.Pardaev
  TDPU Boshlang‘ich ta’limda ona tili va uni o‘qitish metodikasi
  kafedrasi dotsenti,
  I. Axtamova
  Boshlang‘ich ta’lim yo‘nalishi 3-bosqich talabasi.
  Shaxs rivojlanishi jarayonining mazmuni insonning biologik mavjudotdan ijtimoiy
  mavjudotga aylanishini anglatadi. Inson ijtimoiylashuv asosida o‘ziga xos turli tajribalarni
  o‘zlashtiradi. Shu bois, har bir avlodning ijtimoiylashuvi noyob va betakrordir. Mazkur maqolada
  ijtimoylashtirish
  agentlari, institutlari hamda ijtimoiylashuv bosqich va omillari xususida so‘z
  boradi.
  I. A.Sheglovning ta’kidlashicha, ijtimoiylashtirish nazariyasida “bosqich”, “agent”,
  “institut”, “omil” kategoriyalari batafsil tahlil qilinmagan, chunki olimning e’tiroficha, ular ilmiy
  muhokama predmeti sifatida qaralmaydi. Ijtimoiylashuv "agenti" va "instituti" tushunchalari esa
  ko‘pincha o‘zaro bir-biriga o‘xshatiladi [8. 188-189].29 Aslida, "agent" va "institut" tushunchalari
  o‘zaro farqlanadi, shuningdek, sanab o‘tilgan kategoriyalar shaxs ijtimoiylashuvi nuqtai nazaridan
  to‘laligicha muhokama predmeti bo‘la oladi, shuningdek "agent" va "institut" tushunchalarini
  o‘zaro farqlash maqsadga muvofiq.
  Ijtimoiylashuv bevosita joylardagi ijtimoiylashtirish agentlarining intellektual darajasi va
  munosabati bilan belgilanadi, jarayonning o‘z vaqtida ilmiy asosda tashkil qilinishi avvalambor
  shaxsning o‘zi, qolaversa butun jamiyat manfaatlariga xizmat qiladi. Ijtimoiiylashuv agentlari –
  bu alohida olingan har bir insonni ijtimoiy rollarga o‘rgatishga mas’ul bo‘lgan insonlar toifasi.
  Odatda ular birlamchi va ikkilamchi agentlar sifatida ikki toifaga ajratiladi. Birinchisi – bu
  bolaning yaqinlari. Birlamchi agentlar muloqot uslubi va psixologik ta’sir doirasiga ko‘ra yaqin
  bo‘lib, ular bolada o‘z xarakteri hamda individual turmush tarzini
  shakllantirishga bevosita
  yordam beradi. Ular sirasiga quyidagi shaxslar mansub bo‘lishadi: ota-onalari, qarindoshlari
  (qaerda istiqomat qilishidan qatiy nazar), do‘stlari (o‘zi va ota-onalarining),qo‘shnilari,
  tengdoshlari (sinfdosh, guruhdoshlari), o‘qituvchilari (tarbiyachilari,
  murabbiylari, to‘garak
  rahbarlari), shifokorlar va boshqalar.
  V. P. Efroimson o‘z tadqiqotlarida diqqatini bola ijtimoiylashuvi subektlari,
  ijtimoiylashtirish agent(ota-ona)lari maqomiga qaratadi. Agar asosiy agentlar ijodkor shaxslar
  bo‘lsa, bolalar ko‘proq
  mustaqillik, ikkilanish va tavakalchilikka moyil bo‘lishlari, shuningdek
  asosiy agentlar intellektual kasb egalari bo‘lishsa, bu kabi oila farzandlarining aksariyati
  umume’tirof etiladigan axloqiy standartlarga amal qiladiga shaxslar bo‘lib yetishadi.[7.175-b.]30
  Birlamchi ijtimoiylashuv agentlari bola bilan yaqindan bog‘liklari bois masofadan turib ham
  ta’sir qilish imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Ota xizmat safarida bo‘lishiga qaramasdan o‘g‘lining
  29
  Щеглов И.А. Социализация личности как теоретическая проблема [Электронный ресурс] //
  Теория и
  практика общественного развития. 2014. № 1.
  30
  Эфроимсон В.П., “Гнетика гениалности”.© ООО «Издательство АСТ», Москва, 2019. - 175 с.