title: Seller-Kefover tuzatishi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: 174
  Bozor munosabatlari rivojlangan mamlakatlarda raqobatchilik muhiti uzoq davr
  davomida, o’z-o’zidan, evolyutsion yo’l bilan vujudga kelgan. Bu asta-sekin erkin
  raqobat muhitini keltirib chiqargan.
  Iqtisodiyotda monopollashuv printsiplari kuchayib borishi bilan raqobat
  cheklanadi, shu sababli raqobatchilik muhitini vujudga keltirishda davlat ham
  qatnashadi. Bu esa, yuqorida ta’kidlanganidek, davlatning monopoliyalarga qarshi
  siyosatida o’z aksini topadi. Har bir mamlakatdagi aniq vaziyat, ya’ni iqtisodiyotning
  monopollashuv darajasi uning miqyosi va tavsifiga qarab, bu siyosat erkin raqobat
  muhitini yangidan yaratish, uni saqlab qolish, zarur bo’lganda qaytadan tiklash,
  raqobat usullarini qaror toptirish kabilarga qaratiladi.
  Ma’muriy-buyruqbozlik iqtisodiyotidan bozor iqtisodiyotiga o’tayotgan
  mamlakatlarda, shu jumladan, bizning respublikada sog’lom raqobatga shart-sharoit
  hozirlash, iqtisodiy sub’ektlar mustaqilligini kengaytirish orqali ularni raqobatchilikka
  jalb qilish iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarning
  muhim jihatlari hisoblanadi. Zero, Prezidentimiz ta’kidlaganidek, bugungi kunda «...
  kuchli talab va raqobat iqtisodiy islohotlarni yanada chuqurlashtirishni ob’ektiv shart
  qilib qo’ymoqda. Bu borada ham juda ko’p yechilmagan muammolar bor. Ya’ni, eski
  ma’muriy-taqsimot tizimi qoliplaridan butunlay voz kechish, davlatning iqtisodiyotga
  aralashuvini yanada cheklash, erkin tadbirkorlik faoliyati uchun amaliy kafolatlarni
  ta’minlash, iqtisodiyot va biznesni barqaror rivojlantirish, to’laqonli bozor
  infratuzilmasini shakllantirish yo’lidagi mavjud g’ov-to’siqlarni bartaraf etishimiz
  zarur».
  Bugungi kunda O’zbekistonda ham uyushmalar, kontsernlar, korporatsiyalar,
  kompaniyalar shaklidagi monopoliyalar saqlanib qolgan bo’lib, ular ko’pincha tarmoq
  vazirliklari mavqe va vazifalariga ega bo’ladilar. Mahsulot va xomashyolarning
  alohida turlarini limit va fond ko’rinishida taqsimlashning eskicha tizimi, shuningdek,
  biznesni amalga oshirish uchun ruxsat, litsenziya, sertifikatlar berish, kelishish kabi
  mavjud ma’muriy to’siqlar monopolistik tendentsiyalarga ko’proq imkon yaratadi.
  …Shu bilan birga, ayrim tarmoqlarda iqtisodiyotning monopollashuvi asossiz
  ravishda yuqori darajada saqlanib qolayotgani ishlab chiqarish hajmining o’sishiga,
  mahsulot sifati va raqobatbardoshligining ortishiga, narxlarning pasayishiga hamon
  to’sqinlik qilmoqda.
  Jumladan, shular qatorida sement, shifer, polietilen, yengil va yog’-moy sanoati
  mahsulotlari va boshqa bir qator tovarlarga bo’lgan ehtiyojni qondirish imkoniyati
  nisbatan cheklangan holda saqlanib qolmokda.
  Shunga ko’ra, O’zbekistonda samarali raqobat muhitini yaratish uchun
  quyidagilar bo’yicha chora-tadbirlarning amalga oshirilishi taqozo etiladi: