title: Davlat tashqi qarzi – - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: 413
  xizmatlari eksportidan tushumning ahamiyatli qismi, masalan, 20-25% dan oshib
  ketsa, bu holat mamlakatning kredit bo’yicha reytingini pasaytirib yuboradi. Natijada,
  chetdan yangi qarz mablag’larini jalb etish mushkullashadi. Shunga ko’ra, davlatlar
  muntazam ravishda tashqi qarzni tartibga solish chora-tadbirlarini amalga oshirib
  boradilar. Bular qatoriga mamlakat oltin-valyuta zaxirasi hisobidan qarzlarni to’lab
  borish; kreditorlarning qarz to’lov muddatlarini o’zgartirishlari, ayrim hollarda
  ularning ma’lum qismidan voz kechishlariga erishish; qarzlarni mamlakatdagi
  ko’chmas mulklar, qimmatli qog’ozlar, kapitalda ishtirok etish va boshqa huquqlarni
  sotish hisobiga to’lash; xalqaro banklar va boshqa moliyaviy tashkilotlardan yordam
  olish va h.k.
  O’zbekistonda tashqi qarzni me’yor darajasida ushlab turish borasida qat’iy
  chora-tadbirlar amalga oshirilib, buning ifodasini Prezidentimizning quyidagi
  so’zlaridan ham ko’rish mumkin: «2009 yilning 1 yanvarigacha O’zbekistonning jami
  tashqi qarzi yalpi ichki mahsulotning 13,3 foizini tashkil etishini va bu ko’rsatkich,
  xalqaro mezonlar bo’yicha, «Har jihatdan maqbul holat» deb hisoblanishini ta’kidlash
  joiz»
  109
  .
  Demak, davlat o’z faoliyatini moliyaviy resurslar bilan ta’minlashda ssuda
  kapitallarining ham milliy bozoridan, ham tashqi bozoridan qarz olishi mumkin.
  Xalqaro kreditning tez o’sishi kapitalning mamlakatlararo migratsiyasi, mamlakat
  va mintaqalar iqtisodiy o’zaro bog’liqligi chuqurlashuvining muqarrar natijasi
  hisoblanadi. Xalqaro kredit moliyaviy resurslarni ham xususiy sektorning ehtiyojlarini
  qondirish, ham davlat budjeti taqchilligini qoplash uchun jalb qilish imkoniyatini
  sezilarli kengaytiradi. Shu bilan birga tashqi qarzlarning o’sishi bir qator boshqa
  muammolarni keltirib chiqaradi. Bu o’rinda eng asosiy muammo milliy
  iqtisodiyotning kreditor va debitor mamlakatlar iqtisodiyotiga bog’liqligining
  kuchayib borishi hisoblanib, bu jarayonni mamlakatdagi ichki moliyaviy dastaklar
  bilan nazorat qilish imkoniyati bo’lmay qoladi.