title: Xulosalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: 365
  1. Iqtisodiy muvozanat deb bir-biri bilan o’zaro bog’liqlikda va ta’sirda amal
  qiladigan iqtisodiy jarayonlar, hodisalarning ikki yoki bir necha tomonining bir-biriga
  teng kelgan holatiga aytiladi. Shuning uchun ham butun iqtisodiyotning muvozanati
  to’g’risida gap borganda eng avvalo yalpi talab va yalpi taklif o’rtasidagi tenglik
  e’tiborga olinadi.
  2. Makroiqtisodiyotda iqtisodiy muvozanat o’z ichiga xususiy va umumiy
  tavsifdagi bir qator muvozanatlar tizimini oladi. Xususiy muvozanat – bu ikkita o’zaro
  bog’liq bo’lgan iqtisodiy ko’rsatkichlar yoki iqtisodiyot tomonlarining miqdoran teng
  kelishi. Umumiy muvozanat jamiyat barcha ehtiyojlari va milliy ishlab chiqarish
  hajmining o’zaro teng kelishini bildiradi. Umumiy iqtisodiy muvozanat bozor
  sharoitida, avvalo, yalpi talab va yalpi taklifning teng kelishida ko’rinadi.
  3. Umumiy iqtisodiy muvozanat ijtimoiy maqsadlar va iqtisodiy imkoniyatlarning
  mos kelishi; mamlakatdagi barcha iqtisodiy resurslardan samarali foydalanadigan
  xo’jalik mexanizmi; muvozanatli ishlab chiqarishning umumiy tarkibiy tuzilishi
  iste’molning tarkibiy tuzilishiga mos kelishi; bozor muvozanati, ya’ni barcha asosiy
  bozorlar (tovarlar, resurslar, ishchi kuchi va hokazolar)da talab va taklif muvozanati kabi
  qator shart-sharoitlarni taqozo etadi.
  4. Iqtisodiy muvozanat darajasini aniqlashda asosan ikkita o’zaro bog’liq usuldan
  foydalaniladi: 1) yalpi sarflar va ishlab chiqarish hajmini taqqoslash usuli; 2)
  jamg’arma va investitsiyalarni taqqoslash usuli. Shuningdek, iqtisodiy muvozanat
  darajasini aniqlashning balans, xarajat va natijalarni taqqoslash kabi usullari ham
  qo’llaniladi.
  5. Iqtisodiy mutanosiblik – iqtisodiyotning turli tomonlari va sohalari o’rtasida
  miqdor va sifat jihatdan ma’lum moslik, mos keluvchi nisbatlar bo’lib, bunda tenglik
  bo’lishi shart emas.
  6. Iqtisodiy mutanosibliklarning barchasini umumlashtirib umumiqtisodiy
  tavsifdagi mutanosibliklar; tarmoqlararo mutanosibliklar; tarmoq ichidagi
  mutanosibliklar; hududiy (territorial) mutanosibliklar; davlatlararo mutanosibliklarga
  guruhlash mumkin.