title: (79) 2021 - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat
text: |
  3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
  |
  bet | 178/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
  Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yil3 (79) 2021
  PEDAGOGIK MAHORAT
  133
  - oʻquvchilarni interfaol tajriba va bilim almashinuv jarayoniga jalb qilish orqali bilim faolligini
  rag‘batlantirish;
  - toʻliq taqdim etilgan ma’lumotlarni tahlil qilish va oʻrganish;
  - oʻquvchini qiziqtiradigan mavzularni tanlash qobiliyati .
  Ushbu tadqiqotning maqsadlari kontekstida taklif etilgan toʻrtta ta’lim modelini tahlil qilish asosida
  virtual didaktik ta’limning didaktik xususiyatlarini aniqlash, shubhasiz, qiziqish uyg‘otadi:
  -avtoritar ta’lim;
  -dialogik mustaqil ta’lim;
  -interfaol mustaqil ta’lim, mustaqil oʻqish.
  Ushbu modellarning qisqacha tavsifi quyidagicha:
  Agar oʻqitishda ustuvor rol oʻrgatish predmetiga tegishli boʻlsa, unda bu usul avtoritar ta’lim deb
  tasniflangan: “avtoritar ta’lim - oʻqitish usuli, unda asosiy, yetakchi - oʻquv predmetining shakllantiruvchi
  faoliyati, yoʻnaltirilgan, passiv - subyektning oʻziga xos oʻquv faoliyati (fanlar) ta’limoti”dir [4]. Interfaol
  oʻz-oʻzini tarbiyalash “uzluksiz oʻzaro munosabatlarga, oʻquv predmeti va oʻqitiladigan fanlar oʻrtasidagi
  doimiy aloqaga, tabiatga muvofiqlikka, shaxsga yoʻnaltirilgan oʻz-oʻzini tarbiyalash natijalarini kuzatib
  borishga asoslangan oʻz-oʻzini tarbiyalash metodi va modeli” sifatida tushuniladi.
  Mustaqil ta’lim quyidagicha tasvirlangan: “mustaqil ta’lim – hech kim, subyektning oʻzidan tashqari,
  ta’lim olishi boshqarilmaydigan, nazorat qilinmaydigan va hech narsa bilan tartibga solinmaydigan
  oʻqishning metodi va modelidir”. Bunda qoida tariqasida, maqsadlarni belgilash, mashqlar tarkibi va hajmini
  tanlash, mashqning trayektoriyasi va vaqt doirasini aniqlash boʻyicha tahliliy va bashoratlash hamda
  loyihalash ishlari pedagog tomonidan amalga oshiriladi. Yuqorida ta'kidlab oʻtilganidek, virtual ta'lim
  muhitining didaktik potensialini tabiatga muvofiqlik asosida oʻqitish tamoyilini amaliy ravishda tadbiq etish
  uchun paydo boʻlayotgan imkoniyatlar prizmasi orqali aniqlash, ushbu muhitda ta'lim samaradorligi
  muammosini muhokama qilish bilan toʻldirilishi kerak. Shu munosabat bilan, avvalambor shuni ta'kidlash
  kerakki, zamonaviy didaktikaga koʻra, ta'lim samaradorligi nafaqat oʻquvchilarning bilim darajasi,
  qobiliyatlari, koʻnikmalari va faoliyat usullari, balki shaxsiy fazilatlarining rivojlanishi bilan ham
  belgilanadi. Ta’kidlash joizki, umumiy ilmiy ma’noda “samaradorlik” “samarali, ta’sirchan, kerakli natijaga
  olib keladigan” deb tushuniladi. Ta’lim samaradorligi muammosi koʻplab mahalliy va xorijiy olimlar
  tomonidan oʻrganilgan. Treningning samaradorligi muallif tomonidan oʻqitishning ijtimoiy ahamiyatli sifati
  belgilanadi, bu orqali faoliyat natijalari shaxsni tarbiyalashning umumlashtirilgan g‘oyasiga mos keladigan
  ijtimoiy maqsadga yaqinlik darajasiga qarab baholanadi [6]. Ta’lim samaradorligi tushunchasi, ta’lim sifati
  tushunchasi bilan chambarchas bog‘liq boʻlib, u insonning ta’lim ehtiyojlarini qondirishga hissa qoʻshadigan
  va jamiyat manfaatlariga mos keladigan, barcha darajadagi ta'lim subyektlari faoliyatini tartibga soluvchi
  hukumat hujjatlarida aks ettirilgan xususiyatlar (va ularning namoyon boʻlishi) kombinasiyasi bilan
  tavsiflanadi. An’anaga koʻra, oʻquv jarayoni sifatining mezonlari quyidagilardan iborat: ta'lim mazmuni va
  oʻqitish usullariga moʻljallangan elementlarining toʻliqligi, oʻqitishning individuallashtirilishi va
  tabaqalashtirilishi, turli tashkiliy shakllardan foydalanish, ta’limning ta’lim funksiyasini amalga oshirish.
  Ularga muvofiq ta'lim samaradorligining quyidagi mezonlarini ajratish mumkin: “olingan bilimlarning
  aniqligi va tizimliligi, oʻquvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish, qadriyatlar tizimi, axloqiy,
  mehnat tarbiyasi, bilim va koʻnikmalarni ijodiy qoʻllash darajasi [6]. Ta’lim samaradorligining yuqorida
  koʻrsatilgan mezonlarini shaxsiy yondashish nuqtayi nazaridan koʻrib chiqish mantiqiydir. Ma’lumki,
  shaxsga yoʻnaltirilgan ta'lim deganda “oʻquv jarayoni subyektlari oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarni tashkil
  etish ularning individual xususiyatlariga (qadriyatlar, munosabatlar, aql-idrok, qobiliyat va boshqalar)
  maksimal darajada qaratilgan boʻlib, dunyoni bilishga qaratilgan shaxsni modellashtirishning oʻziga xos
  xususiyatlari” tushuniladi [5, 57]. Shaxsga yoʻnaltirilgan ta’lim texnologiyasi oʻquvchining oʻzini oʻzi
  tashkil etish va oʻzini oʻzi roʻyobga chiqarish mexanizmini doimiy ravishda shakllantirishni, uning bilim
  qobiliyatlarini rivojlantirishni oʻz ichiga oladi [6]. Ta’lim tizimini bilim olishga asoslangan ta’limni tashkil
  etishdan oʻquvchining bilim va koʻnikmalarini yetakchi maqsadlar, oʻquv natijalari sifatida belgilaydigan,
  shaxsga yoʻnaltirilgan, shaxsning asosiy kuchlari, qobiliyatlari va iste’dodlarini rivojlantirish hamda oʻz-
  oʻzini rivojlantirishga oʻtish ta'limning asosiy maqsadi - zamonaviy ta'lim jarayonidagi yetakchi yoʻnalishi
  hisoblanadi. Virtual didatik muhitda shaxsga yoʻnaltirilgan ta'lim g‘oyalarini amalga oshirish uning
  samaradorligini baholash yondashuvlarni oʻzgartirishni oʻz ichiga oladi, bunda oʻquvchining boshlang‘ich
  bilim darajasi qoʻshimcha mezon sifatida hisobga olinishi kerak (boshlang‘ich bilim darajasi boshlang‘ich
  tayyorgarlik darajasiga kiradi). Virtual didaktik muhitda oʻrganish mavzusiga bir qator talablar aniq, ularsiz
  ta’lim samarali boʻlmaydi. Bularga quyidagilar kiradi:
  - tez qaror qabul qilish, toʻg‘ri ma’lumotni tanlash, g‘oyalarni ishlab chiqish, oʻquv jarayonining
  barcha ishtirokchilari bilan osonlikcha aloqa oʻrnatish qobiliyati;
  https://buxdu.uz
  |
  | |