title: -rasm. Axborot tizimlari xavfsizligi
text: 3.8-rasm. Axborot tizimlari xavfsizligi. Kiberxavsizlik.
  3.9-rasm. Kiberxavsizlik. Nima uchun kiberxavfsizlik kerak?
  109
  3.10-rasm
  Kiberxavfsizlikni fundamental terminlari: 1.Konfidensiallik –
  Tizim ma‘lumoti va axborotiga faqat vakolatga ega subyektlar
  foydalanishi mumkinligini ta‘minlovchi qoidalar.
  –
  Mazkur qoidalar axborotni faqat qonuniy foydalanuvchilar tomonidan
  ―o‗qilishini‖ ta‘minlaydi.
  2.Yaxlitlik (butunlik) –
  Ma‘lumotni aniq va ishonchli ekanligiga ishonch hosil qilish.
  –
  Ya‘ni, axborotni ruxsat etilmagan o‗zgartirishdan yoki ―yozish‖ dan
  himoyalash.
  3.Foydalanuvchanlik –
  Ma‘lumot, axborot va tizimdan foydalanishning mumkinligi.
  Ya‘ni, ruxsat etilmagan ―bajarish‖ dan himoyalash.
  Kiberxavfsizlikni fundamental terminlari Risk -Potensial foyda yoki zarar.
  Hujumchi kabi fikrlash -
  Bo‗lishi mumkin bo‗lgan xavfni oldini olish uchun qonuniy
  foydalanuvchini hujumchi kabi fikrlash jarayoni.
  -
  Yaxshi insonlar ―yomon inson‖ kabi o‗ylashi kerak !
  -
  Militsiya xodimi…
  -
  …kriminal haqida bilishi va tushinishi kerak
  110
  -
  Ushbu mavzuda
  -
  Biz hujumchi foydalangan usullarini bilishni istaymiz
  -
  Buzg‗unchi motivlari haqida o‗ylash kerak
  -
  Tez – tez buzg‗unchi kabi bo‗lish
  Tizimli fikrlash -
  Kafolatlangan amallarni ta‘minlash uchun ijtimoiy va texnik
  cheklovlarni o‗zaro ta‘sirini hisobga oladigan fikrlash jarayoni.
  Kiberxavfsizlikning bilim sohalari
  Axborotni himoyalash konsepsiyasi Axborotni himoyalash konsepsiyasi – axborot xavfsizligi muammosiga
  rasmiy qabul qilingan qarashlar tizimi va uni zamonaviy tendensiyalarni hisobga
  olgan holda yechish yo‗llari.
  Konsepsiyani ishlab chiqishni uch bosqichda amalga oshirish tavsiya etiladi.
  I bosqich
  Himoyalanuvchi obyekt qiymatini aniqlash
  II bosqich
  Buzg‗unchining bo‗lishi mumkin bo‗lgan harakatlarini tahlillash
  III bosqich
  111
  Axborotni himoyalash vositalarining ishonchliligini baholash