title: -rasm. Ishlab chiqarish jarayoni elemenlari
text: 32
  Mehnat predmeti
  - mahsulot ishlab chiqarish maqsadida kishilarning
  mehnat vositalari yordamida ishlab chiqarish jarayonida ta‘sir qiladigan xom-
  ashyo, matreallar va shu kabilardir. Paxta tozalash sanoatida mehnat pretmeti paxta
  xom-ashyosi hisoblanadi.
  Mehnat
  - bu kishilarning turli xil faoliyatlarida mehnat
  vositalari yordamida mehnat pretmetlarining shakli va mazmunini o‗zgashtirishda
  ro‗y beradigan jarayondir. Mehnat doimiy ravishda takomillashtirilib beriladi.
  Mehnat vositasi
  - kishi tomonidan mehnat predmetlariga ta‘sir ko‗rsatishda
  yordam beradigan ishchi va kuch mashinalari, priborlar, nazorat qiluvchi uskunalar
  va shu kabilardir. Ishlab chiqarish jarayoning normal bo‗lishligini ta‘minlovchi
  bino va inshootlar ham mehnat vositasi hisoblanadi.
  Ishlab chiqarish jarayoni paxta tozalash sanoatida ikki pog‗onadan iborat.
  Birinchi pog‗onaba paxta xom-ashyosini qabul qilish, saqlash, uni asosiy ishlab
  chiqarishga etkazib berishni o‗zining ichiga olsa, ikkinchi pog‗ona-qayta ishlash
  pog‗onasida xom-ashyo ketma-ket ishlab chiqarish jarayonlaridan o‗tib, tayyor
  mahsulotga aylanadi.
  Mehnat samaradorligi va ish sifati korxonaning texnik jihatdan
  qurollantirilganlik darajasi va mehnat sharoitiga bog‗liqdir. Asosiy ishlab
  chiqarishning barcha elementlari doimo rivojlanishdadir. Paxta xom-ashyosining
  sifat ko‗rsatkichlari turish turi, hattoki asbob-uskunalar tarkibi o‗zgarib turadi.
  Masalan, paxta xom-ashyosini tozalovchi "Mehnat" rusumli tozalash batareyasi
  RX, 1XP, UXK, tozalagichlar bilan, 3XDD rusumli jinlar DP-130 rusumli jinlar
  bilan almashtirildi.
  Mehnatning o‗zi ham takomillashtililmoqda. U mexanizatsiyalashtirilmoqda
  va avtomatlashtirilmoqda.