title: o‘lchamsiz kattalik - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish
text: 169
  Elektr toki
  (elektr
  tokining
  kuchi)
  1
  amper
  A
  Amper bu vakuumda bir-biridan 1 m
  oraliqda joylashgan, cheksiz uzun, o‘ta
  kichik dumaloq ko‘ndalang kesimli ikki
  parallel to‘g‘ri chiziqli o‘tkazgichlardan
  tok o‘tganda o‘tkazgichning har1 m
  uzunligida 2
  10
  -7
  N ga teng o‘zaro ta’sir
  kuchini hosil qila oladigan o‘zgarmas tok
  kuchi
  Termodinami
  k harorat
  θ
  kelvin
  K
  Kelvin bu termodinamik harorat birligi
  bo‘lib, usuvning uchlanma nuqtasi
  termodinamik
  haroratning
  1/273,16
  qismiga teng
  Modda
  mikdori
  N
  mol
  mol
  Mol bu massasi 0,012 kg bo‘lgan uglerod
  – 12 da qancha atom bo‘lsa, uz tarkibiga
  shuncha elementlarini olgan tizimning
  modda miqdoridir. Molni tadbiq etishda
  elementlari guruhlangan bo‘lishi lozim va
  ular atom, molekula, ion, elektron va
  boshqa zarrachalar guruhlaridan iborat
  bo‘lishi mumkin
  Yorug‘lik
  kuchi
  J
  kandela
  cd
  Kandela bu berilgan yo‘nalishda 540-
  10Hz
  chastotali
  monoxramatik
  nurlanishni
  tarqatuvchi
  va
  shu
  yo‘nalishda energetik yorug‘lik kuchi
  1/683
  W/sr
  ni tashkil etuvchi manbaning
  yorug‘lik kuchidir
  1.
  Kelvin temperaturasidan (belgisi T) tashqari t=T-To ifoda bilan
  aniqlanuvchi Selsiy temperaturasi (belgisi t) qo‘llaniladi, bu yerda ta’rifi
  bo‘yicha T=273,15 K. Kelvin temperaturasi kelvinlar bilan Selsiy temperaturasi -
  Selsiy graduslari bilan ifodalanadi(xalqaro va o‘zbekcha belgisi °S). O‘lchovi
  bo‘yicha Selsiy gradusi kelvinga teng. Selsiy gradusi bu «kelvin» nomi o‘rniga
  ishlatiladigan maxsus nom.
  2.
  Kelvin temperaturalarining ayirmasi yoki oralig‘i kelvinlar bilan
  ifodalanadi. Selsiy temperaturalarining ayirmasi yoki oralig‘i kelvinlar bilan
  ham, Selsiy graduslari bilan ham ifodalashga ruxsat etiladi.
  3.
  Xalqaro amaliy temperatura
  belgisini 1990 yilgi xalqaro temperatura shkalasida
  ifodalash uchun, agar uni termodinamik temperaturadan farqlash lozim bo‘lsa, unda
  termodinamik temperatura belgisiga «90» indeksi qo‘shib yoziladi (masalan,
  T
  90
  yoki
  t
  90
  )