title: Ish haqi fondidan foydalanish tahlili
text: 275
  1. Mahsulot ishlab chiqarish hajmi (
  ig
  )
  2. Ishchilar (nisbiy) soni (
  nisb
  IS
  )
  3.
  Bir ishchiga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha yillik ish haqi
  (
  )
  I H
  -
  Ishchilarni ish haqi fondini bazis davridan farqi
  о
  is
  is
  IHF
  IHF
  IHF
  ¢
  D
  =
  -
  .
  1.
  Mahsulot ishlab chiqarish hajmini ta’siri
  ( )
  о
  о
  N
  IHF
  IHF ig IHF
  D
  =
  × -
  2.
  Ishchilar (nisbiy) sonini ta’siri
  ( )
  о
  is
  nisb
  о
  IHF
  IHF
  Is
  Is
  D
  =
  ×
  3.
  Bir
  ishchining
  o‘rtacha
  yillik
  ish
  haqini
  ta’siri
  (
  )
  о
  yx
  о
  IHF
  IHF
  IHF
  Is
  Is
  Is
  ¢
  æ
  ö
  ¢
  D
  =
  -
  ×
  ç
  ÷
  ¢
  è
  ø
  Ishchilar sonini nisbiy farqi quyidagicha aniqlanadi.
  (
  )
  о
  nisb
  Is
  Is
  Is ig
  ¢
  =
  -
  ×
  Xizmatchilarning ish haqi fondiga quyidagi ikki omil ta’sir etadi.
  1.
  Xizmatchilar sonini o‘zgarishi (Xs)
  2.
  Bir xizmatchiga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha ish haqi (Ix)
  Xizmatchilarning ish haqi fondini bazis
  davridan farqi formula
  asosida quyidagicha aniqlanadi.
  ( )
  о
  х
  х
  х
  IHF
  IHF
  IHF
  ¢
  D
  =
  -
  Shu jumladan:
  1. Xizmatchilar sonining o‘zgarishini ta’siri
  (
  )
  1
  ( )
  о
  о
  х
  хс
  с
  с
  о
  с
  IHF
  IHF
  х
  х
  Х
  D
  =
  ×
  -
  2. Bir xizmatchining o‘rtacha ish haqining o‘zgarishini ta’siri
  1
  1
  1
  1
  ( )
  х
  х
  s
  о
  ix
  s
  s
  IHF
  IHF
  IHF
  Х
  Х
  Х
  -
  æ
  ö
  D
  =
  ×
  -
  ç
  ÷
  è
  ø
  8.7. Ishchilarning ish haqi fondiga ta’sir etuvchi
  omillar tahlili
  Sanoat ishlab chiqarish xodimlari ish haqi fondi tarkibida ishchilar-
  ning ish haqi yuqori salmoqqa ega. Shu bois ishchilarning ish haqidan
  qay darajada foydalanganligini nazorat qilish, unumsiz xarajatlarga yo‘l
  qo‘ymaslik tannarxni pasaytirish imkoniyatini beradi.
  Tahlil etishda
  ishchilarni hisobot davridagi haqiqiy sarflangan ish haqini rejadagi,
  o‘tgan yildagi ish haqi fondi bilan taqqoslanadi,
  uning farqi aniqlanadi
  va unga ta’sir etuvchi quyidagi omillar miqdor jihatdan hisoblanadi.
  276
  1. Mahsulot hajmini o‘zgarishi.
  2. Ishchilar (nisbiy) sonini o‘zgarishi.
  3. Bir ishchiga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha yillik ish haqining o‘zga-
  rishi.
  Mahsulot hajmi o‘zgarishini ishchilarning ish haqi fondiga bo‘lgan
  ta’sirini aniqlash uchun rejadagi ish haqi
  fondini mahsulot ishlab
  chiqarish hajmini rejaga nisbatan o‘sish darajasiga ko‘paytirish lozim.
  Ikkinchi omil ta’sirini aniqlash uchun ishchilarni nisbiy farqi
  rejadagi bir ishchiga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha yillik ish haqiga ko‘pay-
  tirish kerak. Bir ishchiga to‘g‘ri keladigan o‘rtacha
  yillik ish haqini
  o‘zgarishini ish haqi fondiga bo‘lgan ta’sirini aniqlash uchun shu
  ko‘rsatkichning rejadan farqi hisobot davridagi
  ishchilarning haqiqiy
  soniga ko‘paytirish lozim (75-jadval).
  75-jadval
  Ishchilarning ish haqi fondiga ta’sir etuvchi omillar tahlili
  Farqi (+,-)
  Ko‘rsatkichlar
  Bazis
  davri
  Korrekti-