title: Основы пакета - bet 201
text: 275
  4.4§ Tarmoq qurilmalari
  Maxhalliy hisoblash tarmoq qurilmalari abonentlar o‗rtasidagi real aloqani
  ta‘minlab beradi. Tarmoqni loyihalashtirish bosqichida qurilmalarni tanlash juda
  katta ahamiyatga ega, chunki qurilmalarning narxi umumiy tarmoq narxining katta
  qismini tashkil etadi. Aloqa qurilmalarini o‗zgartirish esa, nafaqat qo‗shimcha
  mablag‗ni talab etadi, yana qiyin ish hajmini oshishiga ham sabab bo‗ladi.
  Mahalliy tarmoq qurilmalari va uskunalariga quyidagilar kiradi:
  axborot uzatish uchun kabellar;
  kabellarni ulash uchun razyomlar;
  moslovchi terminatorlar;
  tarmoq adapterlari;
  repiterlar;
  transiverlar;
  konsentratorlar;
  ko‗priklar (mosti);
  yo‗naltirgichlar (marshrutizatori);
  shlyuzlar.
  Tarmoq qurilmalarining birinchi uchtasi haqida yuqoridagi boblarda aytib
  o‗tildi. Hozir biz qurilmalarning qolganlarining vazifalari haqida to‗xtalib o‗tamiz.
  4.4.1. Token – Ring tarmog‘i
  1985- yili IBM firmasi tomonidan Token – Ring tarmog‗i taklif qilindi
  (birinchi variantlari 1980- yillarda savdoga chiqarilgan). Token – Ring
  tarmog‗ining vazifasi IBM firmasi ishlab chiqarayotgan hamma turdagi
  kompyuterlarni (oddiy shaxsiy kompyuterlardan to katta EXM gacha) birlashtirish
  276
  edi. Kompyuter texnikasini Dunyo miqyosida eng ko‗p ishlab chiqaruvchi va eng
  obro‗li IBM firmasi tomonidan taklif qilingan Token – Ring tarmog‗iga etibor
  qilmaslikning sira ham iloji yo‗q albatta. Muhimi shundaki, hozirgi vaqtda Token
  – Ring xalqaro standart IEEE 802.5 sifatida mavjud. Bu holat Token – Ring
  tarmog‗ini Ethernet tarmoq mavqei bilan bir o‗ringa qo‗yadi, albatta.
  IBM firmasi o‗z tarmog‗ini keng tarqalishi uchun hamma tadbir va
  choralarni amalga oshirdi: tarmoq xujjatlari batafsil tayyorlab tarqatildi, hatto
  adapterlarni prinsipial sxemasigacha bu xujjat tarkibiga kiritildi. Natijada ko‗p
  firmalar, masalan 3 SOM, Novell, Western Digital, Proteon kabi formalar
  adapterlarni ishlab chiqarishga kirishdilar. Aytgancha, maxsus shu tarmoq uchun
  va shuningdek, IBM PC Network boshqa tarmoqlari uchun Net BIOS konsepsiyasi
  ishlab chiqilgan. Avval ishlab chiqilgan PC Network tarmog‗ida Net BIOS
  dasturida adapterda joylashgan doimiy xotirada saqlangan bo‗lsa, Token – Ring
  tarmog‗ida esa Net BIOS emulyatsiya dasturi qo‗llanilgan, bunday shaklda
  qo‗llanilishi alohida qurilma xususiyatlariga oson moslashuv imkonini beradi va
  shu bilan birga yuqori bosqich dasturlari bilan ham moslashishni taminlab beradi.
  Token – Ring qurilmalarini Ethernet qurilmalari bilan solishtirilsa Token –
  Ring qurilmalari sezilarli darajada qimmat, chunki axborot almashinuvini
  boshqarishning murakkab usullari qo‗llanilgan, shuning uchun bu tarmoq nisbatan
  kam tarqalgan. Lekin katta kompyuterlar bilan ulanganda axborot uzatishning katta
  intensivligi zarur bo‗lgan vaqtda, tarmoqqa ega bo‗lish vaqti chegaralangan
  vaziyatda Token – Ring tarmog‗idan foydalanish o‗zini oqlaydi, albatta.
  Tashqi ko‗rinishidan «yulduz» topologiyasini eslatsa hamki Token – Ring
  tarmog‗ida «halqa» topologiyasidan foydalanilgan. Bu alohida olingan obyektlar
  (kompyuterlar) tarmoqqa to‗g‗ri ulanmay, maxsus konsentratorlar yoki ega
  bo‗lishning ko‗p stansiyali qurilmalari (MSAU yoki MAU - Multistation Access
  Unit, mnogostansionniye ustroystva dostupa) yordamida ulanadilar. Shuning
  uchun tarmoq jismonan yulduz - halqa topologiyasidan tashkil topgan bo‗ladi (4.9–
  |