title: 10-bob: Kommunikatsiya - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
text: tutishning turli qoidalariga amal qilishlarini allaqachon
  bilsangiz kerak.
  Amal qilish lozim boʻlgan ayrim umumiy “qoidalar” quyidagilar:
  •
  Internet foydalanuvchilarini haqorat qilish mumkin emas.
  • Siz samimiylikni saqlagan holda boshqalarning fikr va
  qarashlarini maʼqullamasligingiz mumkin.
  • Spam tarqatmang.
  • Postlaringizni aniq qilib yozing, ushbu postlar hamma
  uchun ochiq va doimiy ekanligini, uni boʻlajak ish beruvchi
  (8-bobga qarang), ota-onangiz, do‘stlaringiz, kelajakda
  farzandlaringiz kabi insonlar oʻqishi mumkinligini yodda
  tuting.
  • Mualliflik huquqiga ega boʻlmasangiz, himoyalangan
  materiallarni post qilmang, aks holda mualliflik huquqiga
  egalik qiluvchi shaxs tomonidan javobgarlikka tortilishingiz
  mumkin.
  Elektron xabar mualliflik huquqi haqidagi qonunni buzishi
  mumkinligi hayratlanarli holat, biroq fotosurat, video, matn
  va musiqa yaratilgan vaqtdan boshlab mualliflik huquqi bilan
  himoyalanadi. Umuman olganda, agar sizga email yuborilsa
  va siz uni boshqalarga tarqatsangiz, mualliflik huquqini
  buzishingiz mumkin!
  Butunjahon Intellektual mulk tashkiloti (WIPO) qonunlariga
  koʻra, “Deyarli barcha mamlakatlardagi qonunda mualliflik
  huquqi muhofazasi mahsulot yaratilishi bilan boshlanishini
  nazarda tutilgan”. Shu bois oldingi abzatsda aytib o‘tilgan
  mahsulotlar himoyalanishi uchun qandaydir mualliflik huquqi
  belgisi (©)ga yoki “Barcha huquqlar himoyalangan” yozuviga
  muhtoj emas.
  Mualliflik huquqi haqidagi qonun zamonaviy texnologiya
  rivojlanishiga to‘liq mos kelmaydi. Elektron xabarni tarqatish
  alohida nazoratga olinmagan va bu odatiy holat hisoblanadi.
  Biroq xuddi qoʻlyozma maktubni nusxalash va tarqatish
  mualliflik huquqini buzgani kabi boshqalarning emailini
  tarqatish yoki veb-sahifani nusxalash mualliflik huquqining
  buzilishiga olib kelishi mumkin.
  Agar email oʻzida tahdidni ifodalasa, undan sudda dalil sifatida
  foydalanish ayrim mamlakat qonunchiligida belgilab qo‘yilgan.