title: Ishlab chiqarishning vertikal to’planishi
text: |
  Ishlab chiqarishning vertikal to’planishi Pdf ko'rish
  |
  bet | 175/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIIshlab chiqarishning vertikal to’planishi
  – bu milliy iqtisodiyotdagi bir
  necha o’zaro bog’liq tarmoqlarda mahsulot ishlab chiqarishning to’planishidir.
  U ilmiy-texnika inqilobi sharoitlarida keng rivojlandi.
  Ishlab
  chiqarishning
  to’planishi
  o’z
  rivojining
  ma’lum
  darajasida
  monopoliyalarning paydo bo’lishiga olib keladi. Ishlab chiqarishning to’planishi
  hamda monopoliyalarning paydo bo’lishi o’rtasidagi ichki aloqalar quyidagilarda
  namoyon bo’ladi:
  1) tarmoqlarda bir necha yirik korxonalarning hukmron mavqega ega bo’lishi
  ularning bir-biri bilan kelishuviga hamda monopolistik birlashmalar tuzishiga imkon
  yaratadi;
  2) yirik korxonalar o’rtasidagi raqobat juda qaltis bo’lib, ular uchun katta
  miqyosdagi yo’qotishlarga olib kelishi mumkin. Shunga ko’ra, raqobatni cheklash,
  tovarlarga yuqori narxlar belgilash va yuqori foyda olish uchun yirik ishlab
  chiqaruvchilarning monopolistik ittifoqlarga birlashishi lozim bo’ladi.
  Monopoliyalarning vujudga kelishida ishlab chiqarishning to’planishidan tashqari
  yana bir qator omillar ta’sir ko’rsatadi:
  1) davlatning protektsionistik bojxona siyosati. U chet eldagi raqobatchilarning
  ichki bozorga kirish imkoniyatini yo’qotib, monopoliyalarning paydo bo’lishiga
  sharoit yaratadi;
  2)
  banklarning
  faoliyati
  va
  moliyaviy
  siyosati.
  Banklar
  sanoat
  monopoliyalarining jadal o’sishiga imkon beradi.
  Monopoliyalarning mohiyatini ochib berishda uning turlarini ko’rib chiqish
  muhim ahamiyat kasb etadi. Monopoliyalarning turlarini bir necha mezonlarga ko’ra
  ajratish mumkin.
  1.
  Bozorni qamrab olish darajasiga ko’ra:
  sof
  monopoliya, oligopoliya va
  monopsoniya.
  Sof monopoliya
  – tarmoqdagi yagona ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining
  |
  | |