title: Mustaqil ish - Jismlarning harakati. Fazo va vaqt darsning maqsadi a
text: 4. Mustaqil ish
  -
  Jism biror balandlikdan yer yuziga tushadi. Uning yerga kelib urilishidagi tezligi 30 m/s. Jism qanday balandlikdan tushgan?
  -
  To'pdan otilganda 280 m/s boshlang'ich tezlik olgan snaryad tik yuqoriga uchadi. Otilish joyidan qanday balandlikda uning kinetik energiyasi potensial energiyasiga teng bo'ladi?
  -
  Kopyor to'qmog'i 8 m balanddan tushib urganda 18000 J kinetik energiyaga ega bo'ladi. To'qmoqning massasi nimaga teng?
  -
  Massasi 2 kg bo'lgan jism Yer yuziga 30 m balandlikdan tushadi. Bu jismning erdan 15 m balandlikda bo'lgandagi kinetik energiyasini va yerga kelib urilish paytidagi kinetik energiyasini hisoblab toping.
  -
  Cho'zilgan prujina qisqarayotib, 50g massali jismni gorizontal sirtda ishqalanishsiz ergashtirib ketadi. Prujinaning deformatsiyasi nolga teng bo'lgan paytda jismning tezligi 5 m/s bo'lgan. Prujinaning bikirligi 10000 N/m. Prujina qanchaga cho'zilgan ekan?
  5. O’quvchilarni baholash: O’quvchilar dars davomidagi faol ishtirokiga ko’ra baholanaadi.
  6.Uyga vazifa: O’tilgan mavzularni takrorlash
  66-dars sana: 7-sinf
  Mavzu: 7 – sinf bo’yicha umumlashtiruvchi takrorlash darsi
  Darsning maqsadi.
  a) o’tilgan mavzularni takrorlash, masalalar yechish orqali nazariy jihatdan olgan bilimlarni mustahkamlash.
  b) O’quvchilarga mehnat tarbiyasini berish, mustaqil ishlashga o’rgatish
  d) O’quvchilar xotirasini mustahkamlash
  Dars turi: Bilimlarni mustahkamlash darsi
  Darsda foydalaniladigan metod: savol-javob, masalalar yechish, mustaqil ishlash
  .
  Darsning borishi
  1. Tashkiliy qism. O'qituvchi darsning maqsad
  va vazifalarini tushuntiradi, savol-javob uchun savollarni tayyorlab qo'yadi.
  Masala yechish namunasi.
  1. Ko'tarish krani 10 kW quvvatli dvigatel bilan ishlaydi. Dvigatelning FIK 75% ga teng bo'lsa, massasi 2 t bo'lgan yuk 50 m balandlikka qancha vaqtda chiqariladi?
  Yechilishi. Kran bajaradigan foydali ish
  A=mgh bo'lishi kerak. Bajarilgan hamma ish
  At = Nt formula bilan ifodalanadi,
  bu yerda N — dvigatelning quwati,
  t — kranning ishlash vaqti.
  Masalaning shartiga binoan, dvigatelda bajariladigan ishning faqat 75% qismi foydali ishga sarflanadi. Binobarin,
  t = mgh/0,75 N.
  Masalaning shartida berilgan qiymatlarni qo'yib, t ni topamiz:
  t = (2x10
  3kg x 9,8
  m/s2x 50
  m)/ (0,75 x 10
  4 J/s) = 130 s.
  Qo'shimcha masalalar.
  -
  Ko'tarish krani dvigatelining quwati 7,36 kW ga teng. Dvigatelning FIK 80% ga teng. Bu kran o'zgarmas 6 m/min tezlik bilan ko'tarayotgan yukning massasini aniqlang.
  -
  Samolyot to'g'ri chiziq bo'ylab 800 km/soat tezlik bilan tekis uchib boryapti. Motorlarning quwati 1800 kW va FIK 70% ga teng bo'lsa, motorlarning tortish kuchi qancha?
  -
  Motorning quwati 3 kW bo'lgan nasos chuqurligi 20 m bo'lgan quduqdan suv tortayapti. Nasos 2 soat ichida tortib chiqargan suvning massasini toping. Nasosning FIK 70% ga teng.
  4. Gidrostansiyaning 30
  m balandlikli to'g'onidan har sekundda 170
  t suv tushadi. Elektr stansiyasining quwati 10
  MW. To'g'ondan tushayotgan suv mexanik energiyasining elektr energiyaga aylanish
  FIK qancha?
  O’quvchilarni baholash: O’quvchilar dars davomidagi faol ishtirokiga ko’ra baholanadi.
  Uyga vazifa: 7-sinfda o’rganilgan mavzularni takrorlash
  67-dars sana: 7-sinf
  Mavzu: 8 – nazorat ishi
  Darsning maqsadi.
  a) darslikning VII bobida o'tilgan mavzularni takrorlash hamda 43—50-darslarda o'quvchilarning egallagan bilim, ko'nikma va malakalarini nazorat qilish.
  b) O’quvchilarga mehnat tarbiyasini berish, mustaqil ishlashga o’rgatish
  d) O’quvchilar xotirasini mustahkamlash
  Dars turi: Bilimlarni nazorat qilish
  Darsda foydalaniladigan metod: savol-javob, test sinovi.
  Dars rejasi.
  1. Tashkiliy qism - 2 minut.
  2. O'tilgan mavzulami takrorlash - 8 minut.
  3. Nazorat ishi - 30 minut.
  4. Darsni yakunlash — 5 minut.
  Darsning borishi
  1.Tashkiliy qism. 43—50-darslarda o'tilgan mavzular bo'yicha suhbatlashish. Suhbatlashish jarayonida faol ishtirok etgan o'quvchilarni baholash.
  2. Suhbatlashish chog'ida o'quvchilar noaniq fikr yuritgan savol-javoblarga aniqlik kiritish, o'quvchilarga tushunarsizroq bo'lgan mavzularning eng muhim joylarini takrorlash.
  -
  Darslikning VII bobi yakunida berilgan test topshiriqlari bo'yicha o'quvchilarning javoblarini eshitish. Noto'g'ri javob berilgan topshiriqlarning to'g'ri javobini aytib berish va tushuntirish. Test topshiriqlariga javob berishda faol ishtirok etgan o'quvchilarni baholash (bunda o'quvchining test topshirig'i javobini tushungan holda yoki taxminan javob berganligiga e'tibor berilishi lozim).
  -
  O'qituvchining o'zi tuzgan test topshiriqlari bo'yicha qisqa muddatli (10—15 minutli) test sinovini o'tkazish.
  1.Jism o’z hаrакаti dаvоmidа chizgаn chizig’i . . . . . dеyilаdi
  А. Bоsib o’tilgаn yo’l B. Trаекtоriya S. Mехаniк hаrакаt D.Ko’chish
  2. Bоsib o’tilgаn yo’l dеb . . . . . . .
  А.Bоshlаng’ich vа охirgi vаziyat оrаsidаgi mаsоfаgа
  B.Mа’lum bir vаqt dаvоmidа jism hаrакаt qilgаn trекtоriya uzunligigа
  S.Mехаniк hаrакаtgа
  D.Yo’nalishli kesma
  3.Hаrакаtlаnаyotgаn pоеzd vаgоndа yotgаn оlmа . . . . . . nisbаtаn кo’chmоqdа.
  А. Vаgоn bo’ylаb yurgаn оdаmgа
  B. Tеplоvоzgа
  S. Vаgоndа o’tirigаn оdаmgа (pаssаjirgа)
  D.Daraxtga nisbatan
  4.Jism hаrакаtining iхtiyoriy tеng vаqt оrаliqlаridа bir хil yo’l bоsib o’tsа bu hаrакаt . . . . . dеyilаdi.
  А. Mехаniк hаrакаt B.Tекis hаrакаt S.Nоtекis hаrакаt D.Aylanma harakat
  5.Qаysi hаrакаt nоtекis hаrакаt.
  А. Sоаtning sекund strеlкаsi. B. Qo’ldаn chiqаrib yubоrilgаn shаr.
  S. Mеtrо esкаlаtоrining hаrакаti. D.Ventilyator parragining xarakati
  6.Jismning tекis hаrакаti dаvоmidа tеzliк, . . . .
  А. Bir-birliк yo’lini bоsib o’tish uchun кеrак bo’lgаn vаqt
  B. Bir-birliк vаqt ichidа jismni bоsib o’tgаn yo’lni
  S. Jism hаrакаti dаvоmidа bоsib o’tgаn yo’li
  D. O’rtаchа tеzliкni hаrакt vаqtigа кo’pаytirish кеrак.
  7. Vеlоsipеdchi 3 кm mаsоfаni 10 min.dа o’tdi. Vеlоsipеdchi qаndаy tеzliк bilаn hаrакаtlаnаdi?
  А. 30m/s B. 5m/s S. 0,5m/s D. 3 m/s
  8.Коsmiк rакеtаlаrni bоshqа plаnеtаlаrgа uchish uchun кеrак bo’lаdigаn tеzligi Yergа nisbаtаn 41760 кm/sоаt. Bu tеzliкni m/s gа o’tкаzing.
  А. 15m/s B. 200m/s S. 11600m/s D. 15 m/s
  9. Vеlоsipеdchi 10 min dаvоmidа 2700 m, кеyin 1 min 900 m qiya tекisliкdаn vа yanа 1200 m ni 4 min .dа bоsib o’tdi. Vеlоsipеdchini o’rtаchа tеzligini tоping.
  А. 5,3m/s B. 18m/s S. 7,5m/s D.5,4m/s
  10.Tеzliк birliкlаrini кo’rsаting.
  А. 1sm, 1m, 1кm B. m/s S. soat D. sekund
  Uyga vazifa: 7-sinfda o’tilgan mavzularni o’rganish
  68-dars sana: 7-sinf
  Mavzu: Ekskursiya