title: -modda. Qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalar
text: 327-modda. Qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalar
  boʻyicha soliq bazasini aniqlashning
  oʻziga xos xususiyatlari
  (1-q.)
  Soliq toʻlovchining qimmatli qogʻozlarni realizatsiya qilishdan yoki boshqacha tarzda
  chiqib ketishidan (shu jumladan ularning nominal qiymatini qoplash yoki qisman qoplashdan)
  olingan daromadlari qimmatli qogʻozlarni realizatsiya qilish yoki ularning boshqacha tarzda chiqib
  ketish narxidan, shuningdek soliq toʻlovchiga xaridor tomonidan toʻlangan, jamlangan foizli
  (kuponli) daromadning summasidan va soliq toʻlovchiga emitent (veksel beruvchi) tomonidan
  toʻlangan jamlangan foizli (kuponli) daromadning summasidan kelib chiqqan holda aniqlanadi.
  Bunda soliq toʻlovchining qimmatli qogʻozlarni realizatsiya qilishdan yoki boshqacha tarzda
  chiqib ketishidan olgan daromadiga ilgari soliq solishda hisobga olingan foizli (kuponli) daromad
  summasi kiritilmaydi.
  (2-q.)
  Soliq toʻlovchining qimmatli qogʻozlarni, shu jumladan payli investitsiya fondining
  investitsiya paylarini realizatsiya qilish yoki ularning boshqacha tarzda chiqib ketishi (shu
  jumladan ularning nominal qiymatini qoplash yoki qisman qoplash) chogʻidagi xarajatlari
  qimmatli qogʻozni sotib olish narxidan (shu jumladan uni sotib olish xarajatlaridan), uni
  realizatsiya qilish xarajatlaridan, investitsiya paylarining hisob-kitob qilingan qiymatidan
  ajratilgan siylovlar miqdoridan, qimmatli qogʻozlarni sotuvchiga soliq toʻlovchi tomonidan
  toʻlangan jamlangan foizli (kuponli) daromad summasidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Bunda
  ilgari soliq solishda hisobga olingan jamlangan foizli (kuponli) daromad summasi xarajatga
  kiritilmaydi.
  (3-q.)
  Ushbu bob maqsadlarida qimmatli qogʻozlar quyidagi hollarda ham realizatsiya
  qilingan (sotib olingan) deb eʼtirof etiladi:
  1) soliq toʻlovchining tegishli qimmatli qogʻozlarni bir turdagi muqobil talablarni hisobga
  oʻtkazish orqali berishga (qabul qilishga) doir majburiyatlari tugatilganda, shu jumladan bunday
  majburiyatlar qonunchilikka muvofiq kliringni amalga oshirishda tugatilgan taqdirda;
  (OʻzR
  21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi band)
  2) uyushtirilgan savdolar qoidalari yoki kliring qoidalari shartlarida tuzilgan
  shartnomalardan kelib chiqadigan muqobil talablar hisobga oʻtkazilganda, agar bunday hisobga
  olish netto-majburiyatlarning summasini aniqlash maqsadida amalga oshirilgan boʻlsa.
  (4-q.)
  Muomaladagi qimmatli qogʻozlarga oid bitimlar amalga oshirilgan taqdirda, qimmatli
  qogʻozga doir tegishli bitim tuzilgan savdolar oʻtkazilgan sana bitim amalga oshirilgan sana deb
  eʼtirof etiladi.
  (5-q.)
  Muomaladagi qimmatli qogʻozlarga oid bitim qimmatli qogʻozlarning uyushgan
  bozoridan tashqarida amalga oshirilgan taqdirda, qimmatli qogʻozni oʻtkazishning barcha jiddiy
  shartlarini belgilovchi shartnoma sanasi bitimni amalga oshirish sanasi deb eʼtirof etiladi.
  (6-q.)
  Aksiyadorlik jamiyatining ustav fondini (ustav kapitalini) koʻpaytirish chogʻida
  olingan aksiyalarni realizatsiya qiluvchi aksiyador boʻlgan soliq toʻlovchi daromadni aksiyalarni
  realizatsiya qilish narxi va aksiyalarning ustav fondini (ustav kapitalini) koʻpaytirish natijasida
  aksiyalarning soni oʻzgarishi hisobga olingan holda tuzatish kiritilgan, dastlab toʻlangan qiymati
  oʻrtasidagi farq sifatida aniqlaydi.
  (7-q.)
  Soliq toʻlovchi soliq solish maqsadlarida qabul qilingan hisob siyosatiga muvofiq,
  qimmatli qogʻozlarni realizatsiya qilish yoki ularning boshqacha tarzda chiqib ketishi chogʻida
  chiqib ketgan qimmatli qogʻozlarning qiymatini xarajatlarga oʻtkazishning quyidagi usullaridan
  birini mustaqil ravishda tanlaydi:
  1) sotib olish vaqtiga koʻra birinchi boʻlgan qiymat boʻyicha (FIFO);
  2) birlikning qiymati boʻyicha.
  (8-q.)
  Ushbu modda maqsadlarida toʻlovi qimmatli qogʻozni chiqarish shartlarida nazarda
  tutilgan, qimmatli qogʻozni chiqarish sanasidan yoki keyingi kuponli daromadni toʻlash sanasidan
  qimmatli qogʻozni berish sanasiga qadar oʻtgan kalendar kunlar soniga mutanosib ravishda hisob-
  kitob qilinadigan foizli (kuponli) daromadning bir qismi jamgʻarilgan foizli (kuponli) daromad
  deb eʼtirof etiladi.
  (9-q.)
  Qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalar boʻyicha soliq bazasi soliq toʻlovchilar
  tomonidan alohida aniqlanadi. Bunda soliq toʻlovchilar qimmatli qogʻozlarning uyushgan
  bozorida muomalada boʻlgan qimmatli qogʻozlar operatsiyalari boʻyicha soliq bazasini qimmatli
  qogʻozlarning uyushgan bozorida muomalada boʻlmagan qimmatli qogʻozlar operatsiyalari
  boʻyicha soliq bazasidan alohida aniqlaydi.
  (10-q.)
  Oʻtgan soliq davrlari davomida qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalar boʻyicha
  zarar (zararlar) koʻrgan soliq toʻlovchilar qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalar boʻyicha joriy
  hisobot (soliq) davrida olingan tegishli soliq bazasini ushbu Kodeksning 336-moddasida
  belgilangan tartibda va shartlarda kamaytirishga (ushbu zararlarni kelgusiga oʻtkazishga) haqli.
  (11-q.)
  Oʻtgan soliq davrlarida qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozorida muomalada
  boʻlmagan qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalardan koʻrilgan zararlar hisobot (soliq) davrida
  belgilangan ushbu qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalarning soliq bazasini kamaytirishi
  mumkin.
  (12-q.)
  Oʻtgan soliq davrlarida qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozorida muomalada
  boʻlgan qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalardan koʻrilgan zararlar ushbu toifadagi qimmatli
  qogʻozlarni realizatsiya qilishga doir operatsiyalar boʻyicha hisobot (soliq) davrida soliq bazasini
  kamaytirishi mumkin.
  (13-q.)
  Tegishli hisobot davrida qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozorida muomalada
  boʻlgan hamda qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozorida muomalada boʻlmagan qimmatli
  qogʻozlar operatsiyalaridan koʻrilgan zararlarni soliq davri mobaynida kelgusiga koʻchirish
  qimmatli qogʻozlarning koʻrsatilgan toifalari boʻyicha tegishincha bunday qimmatli qogʻozlarga
  doir operatsiyalardan koʻrilgan foyda doirasida alohida-alohida amalga oshiriladi.
  (14-q.)
  Qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozorida muomalada boʻlgan qimmatli
  qogʻozlarga doir operatsiyalardan olingan daromadlar qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozorida
  muomalada boʻlmagan qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalar boʻyicha qilingan xarajatlarga
  yoki koʻrilgan zararlarga kamaytirilishi mumkin emas.
  (15-q.)
  Qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozorida muomalada boʻlmagan qimmatli
  qogʻozlarga doir operatsiyalar boʻyicha olingan daromadlar qimmatli qogʻozlarning uyushgan
  bozorida muomalada boʻlgan qimmatli qogʻozlarga doir operatsiyalar boʻyicha qilingan
  xarajatlarga yoki koʻrilgan zararlarga kamaytirilishi mumkin emas.
  (16-q.)
  Ushbu modda maqsadlarida qimmatli qogʻozning bozor kotirovkasi deb quyidagilar
  eʼtirof etiladi:
  1) Oʻzbekiston Respublikasida savdo tashkilotchisining savdolariga (shu jumladan birjaga)
  qoʻyilgan qimmatli qogʻozlar uchun - bunday savdo tashkilotchisi orqali savdo kuni mobaynida
  amalga oshirilgan bitimlar boʻyicha qimmatli qogʻozning oʻrtacha tortilgan narxi;
  2) chet el savdo tashkilotchisining savdolariga (jumladan birjaga) qoʻyilgan qimmatli
  qogʻozlar uchun - bunday savdo tashkilotchisi tomonidan savdo kuni mobaynida oʻzi orqali
  amalga oshirilgan bitimlar boʻyicha hisob-kitob qilinadigan qimmatli qogʻozning yopilish narxi.
  (17-q.)
  Agar ayni bir qimmatli qogʻoz boʻyicha bitim ikki yoki undan ortiq savdo
  tashkilotchisi tomonidan amalga oshirilgan boʻlsa, soliq toʻlovchi savdo tashkilotchilarining birida
  yuzaga kelgan bozor kotirovkasini mustaqil tanlashga haqli.
  (18-q.)
  Agar oʻrtacha tortilgan narx savdo tashkilotchisi tomonidan hisob-kitob qilinmasa,
  ushbu modda maqsadlarida bu savdo tashkilotchisi orqali savdo kuni davomida amalga oshirilgan
  bitimlarning eng past hamda eng yuqori narxlari yigʻindisining yarmi oʻrtacha tortilgan narx deb
  eʼtirof etiladi.
  (19-q.)
  Muomalada boʻlgan qimmatli qogʻozlar bilan savdo tashkilotchisi orqali bitim
  amalga oshirilgan taqdirda:
  1) qimmatli qogʻozga doir tegishli bitim amalga oshirilgan savdolar oʻtkazilgan sana bitim
  tuzilgan sana deb eʼtirof etiladi;
  2) soliq solish maqsadlarida qimmatli qogʻozni haqiqatda realizatsiya qilish (sotib olish)
  yoki boshqacha tarzda chiqib ketish narxi eʼtirof etiladi.
  (20-q.)
  Muomaladagi qimmatli qogʻozlarga oid bitim qimmatli qogʻozlarning uyushgan
  bozoridan tashqarida (savdo tashkilotining ishtirokisiz) amalga oshirilgan taqdirda:
  1) qimmatli qogʻozni oʻtkazishning barcha jiddiy shartlarini belgilovchi shartnoma sanasi
  bitimni amalga oshirish sanasi deb eʼtirof etiladi;
  2) agar ushbu moddada boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, soliq solish
  maqsadlarida quyidagi shartlarning hech boʻlmaganda bittasiga rioya etilganda, qimmatli qogʻozni
  haqiqatda realizatsiya qilish (sotib olish) yoki boshqacha tarzda chiqib ketish narxi bozor narxi
  deb eʼtirof etiladi:
  agar bitim amalga oshirilgan kuni qimmatli qogʻozga nisbatan bittadan koʻp bitim roʻyxatga
  olingan boʻlsa, amalga oshirilgan bitimning haqiqiy narxi, basharti bu narx bitimni amalga oshirish
  sanasida savdo tashkilotchisi (tashkilotchilari) tomonidan ushbu sanada roʻyxatga olingan mazkur
  qimmatli qogʻozga doir bitimlarning eng yuqori va eng past narxlari oʻrtasidagi oraliqda (narxlar
  oraligʻida) boʻlsa, bozor narxi deb eʼtirof etiladi;
  agar bitim amalga oshirilgan sanada qimmatli qogʻozga doir bitta bitim roʻyxatga olingan
  boʻlsa, amalga oshirilgan bitimning haqiqiy narxi, agar ushbu narx koʻrsatilgan qimmatli qogʻoz
  bilan bozor narxi belgilanayotgan bitimni amalga oshirish sanasidagi boshqa bir bitimning narxiga
  muvofiq boʻlsa, bozor narxi deb eʼtirof etiladi;
  3) ushbu qismning 2-bandini qoʻllash maqsadlarida:
  savdo tashkilotchisi tomonidan roʻyxatga olingan bitimlarning eng yuqori va eng past narxi
  (bitta bitimning narxi) manzilsiz buyurtmalar asosida amalga oshirilgan bitimlar boʻyicha
  aniqlanadi;
  savdo tashkilotchilarida bitimni amalga oshirish sanasidagi narxlar oraligʻi (bitta bitimning
  narxi) toʻgʻrisidagi axborot mavjud boʻlmaganda, ushbu band maqsadlari uchun savdo
  tashkilotchilarining tegishli bitim amalga oshirilgan kunga qadar boʻlib oʻtgan eng yaqin savdolar
  sanasidagi maʼlumotlariga koʻra ushbu qimmatli qogʻozlarni realizatsiya qilish chogʻidagi oraliq
  narx (bitta bitimning narxi), agar ushbu qimmatli qogʻozlar boʻyicha savdolar savdo
  tashkilotchisida bitim amalga oshirilgan sanadan keyingi ketma-ketlikdagi uch oy ichida loaqal bir
  marta oʻtkazilgan boʻlsa, qabul qilinadi;
  agar ayni bir qimmatli qogʻoz boʻyicha bitimlar koʻrsatilgan sanada ikki va undan ortiq
  savdo tashkilotchisi tomonidan amalga oshirilgan boʻlsa, agar ushbu bandda boshqacha qoida
  belgilanmagan boʻlsa, soliq toʻlovchi savdo tashkilotchisini, soliq solish maqsadlarida qimmatli
  qogʻozning narxini aniqlash uchun foydalanadigan narxlar oraligʻining (bitta bitim narxining)
  qiymatini mustaqil ravishda tanlashga haqli. Bunda, agar ushbu moddada koʻrsatilgan savdo
  tashkilotchilaridan ayrimlarida ushbu qimmatli qogʻozga doir bittadan ortiq bitim roʻyxatga
  olingan boʻlsa, boshqa savdo tashkilotchilarida esa ushbu qimmatli qogʻozga doir faqat bitta bitim
  roʻyxatga olingan boʻlsa, soliq toʻlovchi ushbu qimmatli qogʻozga doir bittadan ortiq bitim
  roʻyxatga olingan savdo tashkilotchilari orasidan savdo tashkilotchisini, soliq solish maqsadlarida
  qimmatli qogʻozning narxini aniqlash uchun foydalaniladigan narxlar oraligʻining (bitta bitim
  narxining) qiymatini mustaqil ravishda tanlashga haqli.
  (21-q.)
  Muomalada boʻlgan emissiyaviy qimmatli qogʻozlar ularni joylashtirish chogʻida
  sotib olingan taqdirda, shuningdek ushbu qimmatli qogʻozlar joylashtirilgandan keyin doirasi
  cheklanmagan shaxslarga birinchi bor taklif qilinganda, shu jumladan ushbu qimmatli qogʻozlarni
  taklif etish boʻyicha xizmatlar koʻrsatadigan brokerdan sotib olinganda bunday qimmatli
  qogʻozlarning haqiqiy narxi bozor narxi deb eʼtirof etiladi va soliq solish maqsadlari uchun qabul
  qilinadi.
  (22-q.)
  Muomalada boʻlgan qimmatli qogʻozlar qimmatli qogʻozlarning uyushgan
  bozoridagi bitimlarning eng past narxidan past narx boʻyicha realizatsiya qilingan taqdirda
  moliyaviy natijani aniqlashda qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozoridagi bitimning eng past
  narxi qabul qilinadi.
  (23-q.)
  Muomalada boʻlgan qimmatli qogʻozlar qimmatli qogʻozlarning uyushgan
  bozoridagi bitimlarning eng yuqori narxidan yuqori narx boʻyicha sotib olingan taqdirda,
  moliyaviy natijani aniqlashda qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozoridagi eng yuqori narxi qabul
  qilinadi.
  (24-q.)
  Qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozorida yagona bitim amalga oshirilgan
  taqdirda, bunday bitimning narxi eng yuqori (eng past) narx deb eʼtirof etiladi.
  (25-q.)
  Ochiq payli investitsiya fondlarining muomaladagi investitsiya paylariga doir
  operatsiyalar boʻyicha, shu jumladan ular tegishli ochiq payli investitsiya fondini tashkil etuvchi
  mol-mulkini ishonchli boshqarishni amalga oshirayotgan kompaniyadan sotib olingan (toʻlangan)
  taqdirda, bitimning haqiqiy narxi, agar u investitsiya fondlari toʻgʻrisidagi qonunchilikda
  belgilangan tartibda investitsiya payining hisob-kitob qiymatiga teng boʻlsa, bozor narxi deb
  eʼtirof etiladi va soliq solish maqsadida qabul qilinadi.
  (OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son
  Qonuni tahriridagi qism)
  (26-q.)
  Muomalada boʻlmagan qimmatli qogʻozlar boʻyicha bitimning haqiqiy narxi, agar
  ushbu bandda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, qimmatli qogʻozning hisob-kitob
  qilingan narxi va narxning cheklangan tarzda chetga chiqishidan kelib chiqib aniqlangan eng
  yuqori va eng past narxi oʻrtasidagi oraliqda turgan boʻlsa, bozor narxi deb eʼtirof etiladi va soliq
  solish maqsadlari uchun qabul qilinadi.
  (27-q.)
  Ushbu modda maqsadlari uchun muomalada boʻlmagan qimmatli qogʻozlar
  narxining cheklangan tarzda chetga chiqishi, ushbu qimmatli qogʻozning hisob-kitob qilingan
  narxidan 20 foiz miqdorda koʻpayishidan yoki kamayishidan kelib chiqib belgilanadi.
  (28-q.)
  Muomalada boʻlmagan qimmatli qogʻoz hisob-kitob qilingan narxidan kelib chiqqan
  holda belgilangan eng kam narxidan va narxlarning chegaraviy tarzda chetga chiqishidan kelib
  chiqib hisoblangan narxidan past narxda realizatsiya qilingan taqdirda, moliyaviy natijani
  aniqlashda qimmatli qogʻozning hisob-kitob qilingan narxidan va narxlarning chegaraviy
  oʻzgarishidan kelib chiqqan holda belgilangan eng past narx qabul qilinadi.
  (29-q.)
  Muomalada boʻlmagan qimmatli qogʻozlar qimmatli qogʻozlarning hisob-kitob
  qilingan narxidan va narxlarning chegaraviy oʻzgarishidan kelib chiqqan holda belgilangan eng
  yuqori narx boʻyicha sotib olingan taqdirda, soliq solish maqsadlarida moliyaviy natijani
  aniqlashda qimmatli qogʻozning hisob-kitob qilingan narxidan va narxlarning chegaraviy chetga
  chiqishidan kelib chiqqan holda belgilangan eng yuqori narx qabul qilinadi.
  (30-q.)
  Ushbu modda maqsadlarida qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozorida muomalada
  boʻlmagan qimmatli qogʻozlarning hisob-kitob narxini belgilash tartibi qimmatli qogʻozlar bozori
  boʻyicha vakolatli organ tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan
  holda belgilanadi.
  (31-q.)
  Ochiq payli investitsiya fondlarining qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozorida
  muomalada boʻlmagan investitsiya paylariga doir operatsiyalar boʻyicha, shu jumladan ular ochiq
  payli investitsiya fondini tashkil etuvchi mol-mulkni ishonchli boshqarishni amalga oshiruvchi
  boshqaruvchi kompaniyadan sotib olingan (toʻlangan) taqdirda, agar bitimning haqiqiy bahosi
  investitsiya fondlari toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan tartibda aniqlangan investitsiya
  payining hisob-kitob qilingan qiymatiga teng boʻlsa, soliq solish maqsadlari uchun bitimning
  haqiqiy narxi qabul qilinadi.
  (OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
  (32-q.)
  Yopiq va oraliq payli investitsiya fondlarining muomalada boʻlmagan investitsiya
  paylariga doir operatsiyalar boʻyicha, shu jumladan ular tegishli payli investitsiya fondini tashkil
  etuvchi mol-mulk ishonchli boshqarishni amalga oshiruvchi boshqaruvchi kompaniyadan sotib
  olingan taqdirda, agar bitimning haqiqiy bahosi investitsiya fondlari toʻgʻrisidagi qonunchilikda
  belgilangan tartibda aniqlangan investitsiya payining hisob-kitob qilingan qiymatiga teng boʻlsa,
  soliq solish maqsadlari uchun bitimning haqiqiy narxi qabul qilinadi.
  (OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-
  683-son Qonuni tahriridagi qism)
  (33-q.)
  Agar investitsiya fondlari toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq payli investitsiya
  fondlarining muomalasi cheklangan investitsiya paylarini berish, toʻlash yoki ayirboshlash
  investitsiya payining hisob-kitob qilingan qiymati boʻyicha amalga oshirilmasa, agar bitimning
  haqiqiy bahosi bitta investitsiya payi beriladigan va payli investitsiya fondini ishonchli boshqarish
  qoidalariga muvofiq, tebranishlarning eng koʻp chegarasi hisobga olinmagan holda aniqlangan pul
  mablagʻlarining summasiga teng boʻlsa, soliq solish maqsadida bitimning haqiqiy narxi qabul
  qilinadi.
  (OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
  (34-q.)
  Muomalada boʻlmagan qimmatli qogʻozlarning hisob-kitob qilingan narxi qimmatli
  qogʻozni oʻtkazishning barcha muhim shartlarini belgilovchi shartnoma sanasida aniqlanadi.
  (35-q.)
  Soliq solish maqsadlari uchun muomalada boʻlmagan investitsiya paylarining hisob-
  kitob qilingan narxi bitimni tuzish sanasiga eng yaqin boʻlgan, investitsiya payining hisob-kitob
  qilingan qiymati aniqlanadigan sanadan oldingi sanada aniqlanadi.
  |