title: -chizma - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: 297
  AD
  0 Y
  Ishlab chiqarish real hajmi
  Chizmadan ko’rinadiki, yalpi talab egri chizig’i yakka talab egri chizig’iga
  o’xshaydi, biroq o’zaro bog’liq ko’rsatkichlar bir-biridan farqlanadi. Agar yakka talab
  egri chizig’i turli narx ko’rsatkichlarida alohida iste’molchining
  muayyan tovarga
  bo’lgan talabi miqdori o’rtasidagi bog’liqlikni
  ifodalasa, yalpi talab egri chizig’i
  mamlakatdagi narxlarning turli darajasi hamda ishlab
  chiqarishning real hajmi
  o’rtasidagi bog’liqlikni ifodalaydi.
  Agar yakka talab egri chizig’ining pasayuvchanligi
  daromad va almashuv
  samaralarining amal qilishi bilan izohlansa, yalpi talab egri chizig’ining pasayuvchan
  ko’rinishda bo’lishi narxlar umumiy darajasining o’zgarishi natijasida ro’y
  beruvchi
  foiz
  stavkasi samarasi, boylik samarasi va import tovarlar
  xaridi samarasi orqali
  izohlanadi.
  Foiz stavkasi samarasi.
  Mazkur samaraning
  mohiyati shundan iboratki, narx
  darajasining o’sishi bilan pulga bo’lgan talab ham ortadi.
  Bu esa muomaladagi pul
  miqdorining o’zgarmagan hajmi sharoitida foiz stavkasining o’sishiga olib keladi. O’z
  navbatida foiz stavkasining o’sishi iste’mol va investitsiya sarflari hajmini pasaytiradi.
  Chunki foiz stavkalarining oshib ketishi aholi tomonidan uy va uy jihozlari, avtomobil
  kabi uzoq muddatli iste’mol tovarlarini sotib olish uchun kredit olishni samarasiz qilib
  qo’yadi. Shuningdek, tadbirkorlar ham foizning yuqori darajasida o’zlarining nisbatan
  past daromad keltiruvchi investitsiya loyihalarini amalga oshirishdan voz kechadilar.
  Narx o’zgarishi bilan foiz stavkalarining hamda yalpi talab umumiy miqdorining
  o’zgarishi o’rtasidagi bog’liqlikni chizma orqali osonroq tushunish mumkin (15.3-
  chizma).