title: Axborot xavfsizligi - O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti...
text: 8
  –
  axborotning konfedensialligi. Axborot va uning tashuvchisining
  holatini belgilaydi va unda axborot bilan ruxsatsiz tanishishning yoki uni ruxsatsiz
  hujjatlashtirishning (nusxa ko‗chirishning) oldini olish ta‘minlangan bo‗ladi;
  –
  foydalanish huquqlariga (mualliflikka) ega barcha foydalanuvchilar
  axborotdan foydalana olishliklari.
  Ta‘kidlash joizki, ayrim faoliyat sohalari (bank va moliya institutlari, axborot
  tarmoqlari, davlat boshqaruv tizimlari, mudofaa va maxsus tuzulmalar) ularda
  ko‗riladigan masalalarning muhimligi va xarakteriga ko‗ra,
  ularning axborot
  tizimlari faoliyati ishonchliligiga nisbatan yuqori talablar va xavfsizlik bo‗yicha
  maxsus choralar ko‗rilishini talab etadi.
  Axborot xavfsizligining milliy xavfsizlik tizimidagi o‗rni. XXI asrda shaxs,
  jamiyat va davlat taraqqiyotida axborot resurslari va texnologiyalarining rolini
  ortishi natijasida O‗zbekistonda fuqarolik jamiyatini axborotlashtirilgan jamiyat
  sifatida qurish masalasini hal etish bilan birga quyidagi omillar milliy xavfsizlikni
  ta‘minlash tizimida axborot xavfsizligining yetakchi o‗rin egallashini belgilaydi:
  –
  milliy manfaatlar, ularga tajovuz
  va ularni bu tajovuzlardan
  himoyalash axborot va axborot sohasi orqali ifodalanadi, amalga oshiriladi.
  –
  inson va uning huquqlari, axborot va axborot tizimlari hamda ularga
  egalik qilish – bu nafaqat axborot xavfsizligining asosiy obyektlari,
  balki
  xavfsizlik sohasidagi barcha xavfsizlik obyektlarining asosiy elementlari hamdir;
  –
  axborot yondashuvidan asosiy ilmiy-amaliy usul sifatida foydalanish
  orqali milliy xavfsizlik masalalarini hal etish mumkin;
  –
  milliy xavfsizlik muammosi yaqqol ajralib turuvchi axborot tavsifiga
  ega.
  Axborot xavfsizligi tizimi davlatning axborot sohasidagi siyosatini
  mamlakatda milliy xavfsizlikni ta‘minlash davlat siyosati bilan chambarchas
  bog‗laydi. Bunda axborot xavfsizligi tizimi davlat
  siyosatining asosiy tashkil
  etuvchilarini yaxlit bir butunlikka biriktiradi. Bu esa axborot xavfsizligining roli
  va uning mamlakat milliy xavfsizligi tizimidagi mavqeini belgilaydi. Axborot
  sohasidagi O‗zbekistonning milliy manfaatlarini, ularga erishishning strategik
  yo‗nalishlarini va ularni amalga oshirish tizimlarini o‗zida
  aks ettiruvchi
  maqsadlar yaxlitligi davlat axborot siyosatini anglatadi. Shu bilan birga davlat
  axborot siyosati mamlakatning tashqi va ichki siyosatining asosiy tashkil etuvchisi
  hisoblanadi hamda jamiyatning barcha jabhalarini qamrab oladi.
  Axborot xavfsizligining zamonaviy konsepsiyasi axborot xavfsizligini
  ta‘minlovchi maqsadlar, vazifalar, tamoyillar va asosiy yo‗nalishlar bo‗yicha
  rasmiy nuqtai nazarlar majmuini bildiradi.
  Quyida axborot xavfsizligining asosiy tashkil
  etuvchilari va jihatlari
  9
  keltirilgan:
  −
  axborotni muhofaza qilish (shaxsiy ma‘lumotlarni, davlat va xizmat
  sirlarini va boshqa turdagi tarqatilishi chegaralangan ma‘lumotlarni qo‗riqlash
  ma‘nosida);
  −
  kompyuter xavfsizligi yoki ma‘lumotlar xavfsizligi – kompyuter
  tarmoqlarida ma‘lumotlarning saqlanishini, foydalanishga ruxsat etilganligini va
  konfedensialligini ta‘minlovchi apparat va dasturiy vositalar to‗plami, axborotdan
  ruxsatsiz foydalanishdan
  himoya qilish choralari;
  −
  axborot egalariga yoki axborotdan foydalanuvchilarga hamda uni
  qo‗llab quvvatlovchi infratuzilmaga zarar yetkazishi mumkin bo‗lgan tabiiy yoki
  sun‘iy xarakterdagi tasodifiy yoki qasddan ta‘sir etishlardan axborot va uni qo‗llab
  quvvatlovchi infratuzilmaning himoyalanganligi;
  −
  fuqarolar, alohida guruhlar va ijtimoiy qatlamlar,
  umuman olganda
  aholining yashash faoliyati, ta‘lim olish va rivojlanishlari uchun zarur bo‗lgan
  sifatli axborotga bo‗lgan talablarining himoyalanganligi.