title: 2 Mavzu: Menejment qonunlari va tamoyillari Reja - bet 4
text: |
  2 Mavzu: Menejment qonunlari va tamoyillari RejaBog'liq Lecture-21.
  Jamiyat ehtiyojlarini mumkin qadar kam resurslar sarflab iloji boricha to’liq
  qondirish qonuni. Jamiyatdagi barcha iqtisodiy va ijimoiy jarayonlar, ularni amalga
  oshirish qonunlari bu qonunga amal qiladi, chunki u quyidagilarni ifodalaydi:
  -
  ishlab chiqarishning ob’yektiv yo’nalishi, uning xalq farovonligini oshirish,
  shaxsiy har tomonlama rivojlantirishga qaratilganligini;
  -
  insonlar
  xo’jalik
  faoliyatining
  asosiy
  sabablari,
  umumxalq
  iqtisodiy
  manfaatlarining yetakchiligini;
  -
  ishlab chiqarish samaradorliginining ijtimoiy-iqtisodiy mohiyatini.
  Bozor munosabatlari sharoitida bu qonunning mazmuni har tomonlama boyib
  boradi.
  2.
  Qiymat qonuni yoki narx qonuni. Tovarlarning pulda ifodalangan qiymati narx
  deb ataladi. Narx esa talab va taklifga bog’liq ravishda aniqlanadi. Narx bozor
  barametridir: agar talab va narx yuqori bo’lsa, ishlab chiqarish kengayadi. Talab
  va narx pasayganda ishlab chiqarish qisqaradi. Talab xajmi va tarkibi taklif
  xajmi va tarkibiga teng bo’lgan xoldagi narx muvozanat narxi deyiladi.
  Ishlab chiqariladigan har bir tovar turi, xajmi ularga bo’lgan ijtimiy ehtiyotlarga
  teng bo’lishi,
  ya’ni to’lov qobiliyatiga ega talabga teng bo’lishi kerak.
  3.
  Talab qonuni. Uning mazmuni shundan iboratki narx qancha yuqori bo’lsa, talab
  shunchalik kam bo’ladi. Talab xaridorning to’lov qobiliyatini ifodalaydi. Bunda
  talab elastikligi koeffisiyenti qanday aniqlanishini ko’rib chiqamiz:
  talab hajmi o’sishi,
  %
  Ktalab elas. =
  __________________________
  narxlarning pasayishi, %
  4.
  Taklif qonuni. U narx ortishi bilan taklif ortishini ifodalaydi. Taklif - bu tovar va
  xizmatlarning narxdagi qiymatidir. Bunda taklif elastikligi koeffisiyenti
  quyidagiga teng:
  taklif o’sishi xajmi, %
  K taklif. elas. =
  ------------------------------------ ; -------
  narxlar o’sishi, %
  |
  | |