title: tarmoqlararo balans - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: |
  O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
  |
  bet | 351/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASItarmoqlararo balans
  hisoblanadi. Tarmoqlararo balansning dastlabki nazariy asoslari sobiq ittifoq davrida
  ishlab chiqilgan edi. Keyinchalik u asli Rossiyalik bo’lgan hamda AQSHga o’tib
  ketgan iqtisodchi V.Leontev tomonidan
  «xarajatlar – natijalar»
  modeli sifatida
  takomillashtirilgan holda ishlab chiqildi (17.3-chizma).
  V.Leontev iqtisodiy tahlilning «xarajatlar – ishlab chiqarish» usulida eng avvalo
  e’tiborni iqtisodiyotdagi miqdoriy aloqalarga qaratadi. Tarmoqlar o’rtasidagi bu
  aloqalar texnologik koeffitsientlar (I kvadrantdagi a
  11
  , a
  12
  , a
  13
  va h.k. belgilar) orqali
  o’rnatiladi.
  Tarmoqlararo balans jadvali to’rtta kvadrantdan iborat. Birinchi kvadrantga
  mahsulot ishlab chiqarishga moddiy sarflar ko’rsatkichlari joylashtirilgan. Ikkinchi
  kvadrantga shaxsiy iste’mol, jamg’arish, davlat xaridi va eksport sifatida
  foydalaniluvchi pirovard mahsulot ko’rsatkichlari joylashtirilgan. Uchinchi
  kvadrantdan qo’shilgan qiymat (ish haqi, foyda, soliqlar) va import ko’rsatkichlari
  o’rin olgan. To’rtinchi kvadrantda sof milliy mahsulotni qayta taqsimlash
  ko’rsatkichlari joylashgan. Tarmoqlararo aloqalar jadvali ustunlari bo’ylab
  xarajatlarni, ya’ni har bir tarmoq bo’yicha mahsulot qiymatini tashkil etuvchi
  unsurlarni, satrlar bo’yicha esa – milliy iqtisodiyot har bir tarmog’i mahsulotini
  taqsimlash tarkibiy tuzilmasini aks ettiradi.
  Tarmoqlararo balans modelida bir tarmoqdagi pirovard talab yoki ishlab chiqarish
  sharoitidagi o’zgarishlar boshqa barcha o’zaro bog’liq tarmoqlarning miqdoriy
  ta’sirini kuzatish orqali o’rganiladi. Bu esa qandaydir tovarga bo’lgan ehtiyojlar yoki
  uni ishlab chiqarish texnologiyasidagi har qanday o’zgarishlar muvozanatlashgan
  narxlar tarkibini o’zgartirib, texnologik koeffitsientlarning ham o’zgarishiga olib
  kelishini anglatadi.
  |
  | |