title: Xo‘jalik yurituvchi subyektda debitorlik qarzlarining
text: 424
  1
  2
  3
  4
  5. Debitorlik qarzlarining aylanish
  koeffitsiyenti (2/1)
  27,269
  22,337
  -4,932
  6. Debitorlik qarzlarining aylanish davri,
  kun hisobida (1*360/2)
  13
  16
  +3
  7. Joriy aktivlari tarkibida debitorlik
  qarzlari ulushi, % (1/3*100)
  10,02
  19,75
  9,73
  8. Muddati o‘tgan debitorlik
  qarzlari
  ulushi, % (4/1*100)
  6,11
  3,19
  -2,92
  Ma’lumotlardan ko‘rinadiki, o‘rganilayotgan davrda biz tahlil qila-
  yotgan xo‘jalik yurituvchi subyektda debitorlik qarzlarining holati
  o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 82850 ming so‘mga oshgan, ya’ni
  debitorlik qarzlari o‘tgan yilga nisbatan deyarli 2,5 marotabaga ko‘-
  paygan. Ayni vaqtda mahsulot sotishdan olingan sof tushum summasi
  ham o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 1587868 ming so‘mga
  o‘sganligini kuzatish mumkin. Buning ta’sirida
  debitorlik qarzlarining
  undirilish davri o‘tgan yilga nisbatan 3 kunga uzaygan. Ya’ni debitorlik
  qarzlarining undirib olinishi birmuncha sekinlashgan. Debitorlik qarzlari
  aylanishining sekinlashuviga, asosan qarzlarning sof tushumga nisbatan
  o‘sishi yuqori bo‘lganligi hisobiga bo‘lgan, ya’ni korxonada joriy yilda
  debitorlik qarzlarining aylanish koeffitsiyenti o‘tgan yilga nisbatan
  4,932 koeffitsiyentga qisqarganligini ham ko‘rish mumkin. Joriy davrda
  debitorlik qarzlarning jami joriy aktivlari tarkibidagi salmog‘i o‘tgan
  yilning shu davriga nisbatan 9,73 % ga ortishi, avvalo, debitorlik qarzlar
  summasining ortishi hisobiga ro‘y bergan. Bunday natijalar korxona
  uchun nisbatan salbiy deb baholanadi hamda korxonaning moliyaviy
  holati yomonlashuviga olib kelishi mumkin. Shunday bo‘lsa-da,
  joriy
  davrda korxonaning muddati o‘tgan debitorlik qarzlarining jami
  debitorlik qarzlari tarkibidagi salmog‘i o‘tgan yilning shu davridagi
  16,11 % dan joriy davrning oxirgi hisobot sanasiga 3,19 % ga pasaygan-
  ligini ijobiy baholash lozim.
  Yuqoridagi bog‘lanishlardan bevosita debitorlik qarzlarining ayla-
  nishiga ta’sir etuvchi omillarning ta’sir darajalarini
  ham aniqlashimiz
  mumkin.
  Debitorlik qarzlarning aylanish koeffitsiyenti va aylanish davriga
  omillar ta’siri quyidagicha bo‘lgan. Debitorlik qarzlarining aylanish
  koeffitsiyenti o‘tgan yilga nisbatan 4,932 koeffitsiyentga qisqargan. Bu
  o‘zgarishda mahsulot, ish va xizmatlarni sotishdan
  olingan sof tushum
  425
  summasining o‘zgarishi ta’sirida debitorlik qarzlarining aylanish
  koeffitsiyenti +29,810 koeffitsiyentga, debitorlik qarzlari hajmining
  o‘zgarishi hisobiga esa aylanish koeffitsiyenti –34,742 koeffitsiyentga
  kamaygan. Har ikkala omil ta’sirida aylanish koeffitsiyenti –4,932
  koeffitsiyentga o‘zgargan. Ushbu omillar ta’siri debitorlik qarzlarining
  aylanish davri ko‘rsatkichi bo‘yicha quyidagicha bo‘lgan, ya’ni
  sotish-
  dan olingan sof tushum summasi hisobiga o‘zgarish –7 kunga, debitorlik
  qarzlar summasining o‘sishi hisobiga +10 kunga o‘zgarish kuzatilgan.
  105-jadval