title: Pul-kredit siyosatining - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: |
  O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
  |
  bet | 468/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIPul-kredit siyosatining
  asosiy vositalari quyidagilardan iborat bo’ladi:
  -
  hisob stavkasini tartibga solish;
  -
  moliya-kredit muassasalarining Markaziy bankdagi zaxiralari minimal hajmini
  o’rnatish va o’zgartirish;
  -
  davlat muassasalarining qimmatli qog’ozlar bozoridagi operatsiyalari (davlat
  obligatsiyalarini chiqarish, ularni sotish va to’lash).
  Davlat bu dastaklar yordamida moliya bozorida talab va taklif nisbatini kutilgan
  yo’nalishda o’zgartirishga harakat qiladi. Jumladan, ssudaga beriladigan pul miqdorini
  o’zgartirish uchun foiz stavkasi vositasidan foydalanadi. Davlat kreditga bo’lgan talab
  va taklifni Markaziy bank orqali quyidagi yo’llar bilan o’zgartiradi.
  Birinchidan, davlat Markaziy bank ehtiyojlari orqali banklar mablag’larining
  qarzga beriladigan va zaxirada turadigan qismlari ulushini o’zgartiradi. Natijada
  qarzga beriladigan pul miqdori o’zgaradi, ya’ni uning taklifi oshsa, foiz kamayadi,
  aksincha u kamaysa, foiz oshadi. Foizning kamayishi kredit olishga intilishni
  kuchaytiradi va bu investitsiya faolligi orqali iqtisodiy o’sishni rag’batlantiradi.
  Ikkinchidan, Markaziy bank boshqa banklarga past foiz stavkasida qarz berib,
  ularning kreditlash ishida faol qatnashib, iqtisodiy o’sishiga ta’sir qilishini
  ta’minlaydi.
  Uchinchidan, davlat Markaziy bank orqali xazina majburiyatlarini tarqatadi, o’z
  obligatsiyalarini sotadi yoki qimmatli qog’ozlarini sotib oladi. Natijada taklif etilgan
  pul miqdori o’zgarib, bu foizga ta’sir etadi.
  Davlatning pulga bo’lgan talab va
  taklifini o’zgartirish borasidagi siyosati monetar siyosat deb yuritiladi.
  Davlat budjet siyosati uning daromadlar va xarajatlar qismini o’zgartirishga
  qaratiladi.
  Davlat xarajatlarini qoplash uchun moliyaviy mablag’larni jalb qilishning
  eng asosiy dastagi soliqlar hisoblanadi. Ulardan xo’jalik sub’eklari faoliyatiga va
  ijtimoiy barqarorlikka ta’sir ko’rsatishda ham keng foydalaniladi.
  Soliqlar yordamida davlat tomonidan tartibga solish tanlangan soliq tizimiga,
  soliq stavkasi darajasiga hamda soliq turlari va soliq to’lashda berilgan imtiyozlarga
  bog’liq bo’ladi.
  Davlat iqtisodiyotni tartibga solish vositasi sifatida
  |
  | |