title: Ozuqa bazasi tushunchasi va ozuqa einlarining iqtisodiy bahosi
text: 315
  Bu yerda, ShOB – 1 ga. yerga to’g’ri kelgan shartli ozuqa proteyin birligi yoki ularda bo’lgan 1 s.
  ozuqa;
  OBM – 1 ga. yerdan olingan ozuqa birligi miqdori yoki 1 s. yem;
  PM – 1 ga.yerdan olingan proteyin miqdori yoki 1 s. Yem;
  10 va 2 – hisoblash koefisiyentlari.
  Ozuqa birligi va proteyinning 1 kg. suli hisobida nisbati.
  1 ob = 1 kg suli
  Yem-xashak ekinlari va yemlarni baholashda etalon sifatida qabul qilingan.
  1 sentner ozuqa birligi tannarxini topish uchun yemlar tannarxini
  ulardagi shu ozuqa birligi
  miqdoriga bo’lish kerak. Yem-xashak ekinlarining iqtisodiy samaradorligi bundan tashqari
  koeffisiyentlar yig’indisi bilan aniqlanadi. Buning uchun yillik hisobotdan bir qator yillardagi yem-
  xashak ekinlarining o’rtacha hosildorligi olinadi.Keyin bu hosildorlik yem-xashak jadvali yordamida
  o’zlashtiriladigan proteyinni hisobga olgan holda ozuqa birligiga aylantiriladi va shu bo’yicha 1
  ga.dan, 1 k/s.ga va 1 so’mlik ishlab chiqarish xarajatlariga to’g’ri keladigan
  shartli yem proteyni
  birligi aniqlanadi.
  Demak, koeffisiyent qancha yuqori bo’lsa, yem-xashak ekinlarining samaradorligi shuncha
  yuqori bo’ladi.Turli xil yem-xashaklardan foydalanish samaradorligi sarf qilingan yem-xashakning
  texnik va iqtisodiy to’lovlari ko’rsatkichlarida izohlanadi.
  Ozuqaning texnik qaytimi darajasi (TQD), sarf qilingan ozuqa birligiga natura shaklida to’g’ri
  kelgan chorvachilik mahsulotini ifodalaydi
  OB
  YaMQ
  TQD
  =
  Ozuqaning iqtisodiy
  qaytarish darajasi esa, yem-xashak qiymati birligiga to’g’ri kelgan
  chorvachilik yalpi mahsulotining qiymatini ifodalaydi.
  OB
  YaMQ
  IQD
  =
  Yem-xashak ishlab chiqarish iqtisodiy samaradorligiga ta’sir
  etuvchi omillarni aniqlash,
  ularning o’rtasidagi aloqalarni omilli tahlil yordamida o’rnatish mumkin.
  Shu maqsadda bir qancha gurux omillar ajratiladi: