title: Foydalanilgan adabiyotlar
text: Namangan Institute of Engineering and Technology
  nammti.uz
  10.25.2023
  Pg.302
  XALQARO ISO 50001 STANDARTI ASOSIDA AUDIT TAHLILI VA NAZORATLARNI O’TKAZISH
  TADQIQI
  S.B.Axmadjanov, Sh.E.Boltaboyev, O.M.Zaripov
  Namangan muhandislik-texnologiya instituti
  Annotatsiya. Ushbu maqolada Xalqaro ISO 50001 standarti asosida audit samaradorligini
  oshirish resurslari va mamlakat iqtisodiyotini jadallashtirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish,
  energiya tejovchi rivojlanish yo'li, hamda amalga oshirish usullaridan biri “O`zbekistonning energiya
  strategiyasi”da belgilangan vazifalarni bajarishda nazorat o`tkazishning ahamiyati tadqiq etilgan.
  Kalit so'zlar: auditlarni o’tkazish, muofiqlikni baholash,
  energiya tejash, energiyani
  standartlashtirish.
  O‘zenergoinspeksiya O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti va Vazirlar Mahkamasi qarorlari
  asosida davlat organlari va tashkilotlari tomonidan qayta tiklanuvchi
  energiya manbalarining
  qurilmalari o‘rnatilishini nazorat qiladi va belgilangan ko‘rsatkichlarning bajarilishi ta’minlanmagan
  taqdirda, ularning mansabdor shaxslariga nisbatan choralar ko‘rish bo‘yicha Vazirlar Mahkamasiga
  takliflar kiritib boradi. [1]
  Energiyani boshqarish ISO 50001 tizimining auditi rejalashtirilgan vaqt oralig'ida tashkilot tizim
  tekshiruvlarini o'tkazishi lozim bo`ladi. Tizimning standart talablariga javob berishini ta'minlash
  samarali amalga oshirish va saqlash talab etiladi. Bu ishlarni tartibga solish va tekshirish ishlari
  Energiyani boshqarish ISO 50001 tizimining auditi rejasiga muvofiq nazorat etiladi.
  Tekshirilgan
  jarayonlar va sohalar, shuningdek, oldingi audit natijalari auditlarni o'tkazish
  jadvali holati va ahamiyatini hisobga olgan holda rejalashtirilishi kerak. Tanlov auditlari va audit
  jarayonining xolisligini ta’minlash muhim vazifa etib belgilash lozim.
  Yuqori boshqaruv tomonidan tizimni tahlil qilishda energiyani
  boshqarish tizimining
  hayotiyligini tahlil qilish bo'yicha yuqori boshqaruv rejasi tasdiqlanishi kerak.
  Muvofiqlikni baholash orqali tashkilot quyidagilarni amalga oshirishi mumkin: tasdiqlangan
  energiya siyosatiga muvofiqligini kafolatlash uchun davriy asosda yuqori boshqaruv;
  bu davomiy
  muvofiqlikni ko'rsatish uchun, birinchi navbatda, ularning biznes sheriklari;
  sertifikatlashtirish
  organidan muvofiqlik tasdiqini olish ushbu standartga muvofiq energiya boshqaruv tizimini joriy
  qilish lozim.
  ISO 50001 standarti tashkilotlarni ta'minlash uchun mo'ljallangan energiya samaradorligini
  amaliyotga integratsiya qilish uchun tan olingan asos nazorat qilish hisoblanadi [2]. Bunda ko'p
  millatli tashkilotlar bittadan foydalanish imkoniyatiga ega bo'ladi. Butun tashkilotda amalga oshirish
  uchun mantiqiy va izchil metodologiyani o'z ichiga olgan kelishilgan standart
  takomillashtirishni
  aniqlash va amalga oshirish vazifa etib belgilab qo’yilgan.
  Standart quyidagilarni amalga oshirish uchun ko’maklashadi:
  − tashki energiya talab qiladigan aktivlar;
  − shaffoflikni ta'minlash va ratsional muloqotni osonlashtirish energiya resurslaridan
  foydalanish;
  − energiyani boshqarishning ilg‘or tajribalarini joriy etishga ko‘maklashish va energiyadan
  oqilona foydalanishni rag'batlantirish;
  − ob'ektlarni baholash va yangilarini joriy etish ustuvorligini
  aniqlashda yordam berish
  energiya tejovchi texnologiyalar;
  − ta'minlash maqsadida energiya samaradorligini oshirish uchun shart-sharoitlar yaratish;
  − kamaytirishga qaratilgan loyihalarda energiya boshqaruvini takomillashtirish issiqxona
  gazlari emissiyasi;