title: . ulosa - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd
text: 182
  Fayldan bevosita foydalanish huquqi yozuvning
  fayldagi oʻrnini topish uchun xeshlash algoritmidan
  foydalanadi
  Normallashtirish ma’lumotlarni ma’lumotlar bazasiga
  tizimli shaklida joylash jarayoni boʻlib, normal form
  (shakl) mezonlari bilan boshqariladi U ma’lumotlar
  lugʻati deb nomlanadi va MBdagi ma’lumotlar
  tuzilmasini tasvirlaydi
  Ma’lumotlar kiritishda foydalaniladigan form
  ma’lumotlar bazasiga ma’lumot joylash uchun
  qoʻllanadi Maʼlumotlar bazaga boshqa manbalardan
  import qilinishi yoki boshqa dasturlarda ishlatish
  maqsadida eksport qilinishi mumkin Turli dasturlar
  maʼlumotlarni saqlash uchun har xil maʼlumot turlarini
  talab qiladi
  Ishlab chiqaruvchilar xususiy fayl formatlarini
  oʻzlarining dasturiy taʼminotlari uchun yaratgan, ochiq
  kodli formatlar esa har qanday dasturda foydalanish
  uchun ishlab chiqilgan
  Boshqaruv axborot tizimi (MIS) menejerlarga qaror
  qabul qilish imkonini beruvchi xulosa ma’lumotlarini
  taqdim etadi
  Iyerarxiyali ma’lumotlar bazalari koʻpga-bir
  bogʻlanishlar asosida daraxt tuzilmasiga asoslangan
  Bogʻlanishlar obyekt bogʻlanishlari diagrammasida
  (ERD) tasvirlanadi Birlamchi kalit yozuvning
  takrorlanmas identifikatori, murakkab kalit birdan
  ortiq maydondan iborat birlamchi kalit, tashqi kalit
  esa boshqa jadvaldagi birlamchi kalitga bogʻlangan
  kalitdir
  Bogʻlanishlar yaxlitligi ma’lumotlarning tegishli
  jadvaldan joy olishini taʼminlaydi Validatsiya qoidalari
  ma’lumotlar toʻgʻriligini ta’minlash uchun ishlatiladi
  Verifikatsiya ma’lumotlar toʻgʻri uzatilganini koʻzdan
  kechirish jarayonidir
  Sodda querylar ma’lumotlarni qidirishning bitta
  shartidan, murakkab querylar esa ikki va undan ortiq
  shartdan foydalanadi Jamlanma querylar ma’lumotlar
  bazasidan statistik maʼlumotlarni topishda qoʻllanishi
  mumkin Statik parametrlar querylarda parametr
  qiymati oʻzgarmaganda ishlatiladi, dinamik parametrlar
  esa query har safar ishga tushirilganda, foydalanuvchi
  qiymatni oʻzgartirmoqchi boʻlganda ishlatiladi
  Indekslangan izchillik foydalanish huquqidan fayldagi
  yozuvni qidirishni qayerdan boshlash kerakligini
  aniqlashda foydalaniladi