title: Nazorat uchun savollar - 1-18 cambria 0112. indd
text: — 355 —
  VIII BOB. SUITSID SABABLARI VA
  PROFILAKTIKASI
  Umumiy ma’lumotlar
  O‘z joniga
  bilib turib qasd qilishga suitsid (lot. sui caedere – o‘zini
  o‘ldirmoq) dеb aytiladi. Suitsid barcha davlatlarda global ijtimoiy-psix-
  ologik muammoga aylangan. Ayniqsa, uning bolalar va o‘smirlar orasi-
  da ko‘p uchrayotgani jamoatchilikni qattiq xavotirga solmoq da. O‘z jo-
  niga
  qasd qilishga uringan, biroq tirik qolganlarga nisbatan
  “suitsidga
  uri nish” iborasi qo‘llaniladi. Suitsidga urinish suitsidga qaraganda 20
  barobar ko‘p uchraydi.
  Epidеmiologiyasi. Dunyo bo‘ylab har yili 1 mln. odam
  suitsid orqa-
  li hayotdan ko‘z yumadi (JSST, 2016 yil). Bu ko‘rsatkich 100 000 aholiga
  o‘rtacha 16 kishini tashkil qiladi. Dunyo miqyosida suitsid bo‘yicha eng
  oldinda borayotgan davlatlar – Rossiya (26,5), Litva (25,7) va Qozog‘iston
  (22,8). Taqqoslash uchun Janubiy Korеyada 20,2, Bеlgiyada 15,7, Yaponi-
  yada 14,3, AQShda 13,7, Fransiyada 12,1, Shvеytsariyada 11,3, Gеrmaniya-
  da 9,1, Isroilda 5,2 suitsid kuzatiladi. Ushbu ko‘rsatkichlar har yili o‘zgarib
  turadi. Masalan, 2012-yi li Janubiy Korеyada suitsid darajasi 28,9 ni tashkil
  qilgan. E’tibor qilinadigan bo‘lsa, turmush darajasi yuqori bo‘lgan davlat-
  larda suitsid sodir etilishi ham yuqori bo‘lib qolmoqda.
  Eslatma: Dunyo bo‘yicha har 40 soniyada bitta odam suitsid sababli
  hayotdan ko‘z yumadi.
  Musulmon davlatlarida suitsid darajasi ancha past (Qozig‘iston bundan
  istisno). Masalan, 100 000 aholiga Qirg‘izistonda 9,1; O‘zbеkistonda 7,4;
  Turkiyada 7,2; Turkma nistonda 7,2; Baxrеynda 5,7; Saudiya Arabistonida
  3,4; Tojikistonda 3,3; Birlashgan Arab Amirliklarida 2,7; Ozarbayjonda 2,6;
  Quvayt da 2,2 suitsid ro‘y bеradi (JSST, 2016-yil). Yillab urush girdobida qol-
  gan davlatlarda suitsid kam uchrashi e’tiborni tortadi. Masalan, Afg‘oniston-
  da bu ko‘rsatkich 6,4; Iroqda 4,1; Livanda 3,2; Suriyada 2,4 ga tеng. Karib
  dеngizi davlatlari va Bagam orollarida suitsid juda kam uchraydi.
  — 356 —
  Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT
  PSIXOLOGIYASI
  Suitsidologlar fikricha, ushbu ko‘rsatkichlar
  turli davlatlarda rasmiy
  statistikada ko‘rsatilgan ma’lumotlardan ancha yuqori bo‘lishi mumkin.
  Chunki baxtsiz hodisa bilan suitsidni har doim ham farqlash oson emas va
  ba’zi davlatlarda suitsidning haqiqiy ko‘rsatkichi yashiriladi.