title: olingan mablag’ (M - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: |
  O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
  |
  bet | 228/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIolingan mablag’ (M
  t
  ) va shu vositaning xizmat davri (X
  d
  ) hisobga olinadi:
  %
  100
  d
  às
  t
  ê
  àñ
  í
  Õ
  Ê
  Ì
  Ò
  Ê
  À
  .
  Amortizatsiya normalari mehnat vositalari jismoniy va ma’naviy eskirishining
  haqiqiy miqdorini aks ettirishi kerak. Oshirilgan normalar mahsulot tannarxini sun’iy
  ravishda o’stirib yuboradi, pasaytirilgan normalar esa asosiy kapital tiklanish davrini
  kechiktiradi va shu tariqa taraqqiyotga to’siq bo’ladi.
  Hozirgi sharoitda amortizatsiya ajratmalari rivojlangan mamlakatlarda kapital
  qo’yilmalarni moliyalashtirishning asosiy manbai hisoblanadi. Shunga ko’ra davlat
  ko’pincha firmalarga jadallashtirilgan amortizatsiyani qo’llashga ruxsat beradi.
  Jadallashtirilgan amortizatsiya ajratmalarning yuqori normalarini belgilash orqali
  asosiy fondlar qiymatini nisbatan qisqaroq vaqt ichida ro’yxatdan chiqarish imkonini
  beradi. Odatda jadallashtirilgan amortizatsiyani qo’llash asosiy fondlarning aktiv
  qismi uchun ruxsat etiladi. Biroq, bu holat nafaqat asosiy kapitalning tezroq
  yangilanishini, balki ishlab chiqarish xarajatlarini amortizatsiya ajratmalariga to’g’ri
  keluvchi qismining oshib ketishiga ham olib keladi.
  Asosiy kapitaldan foydalanish samaradorligining oshishi, eng avvalo, qo’shimcha
  kapital mablag’ sarfalanmasdan turib mahsulot hajmini ko’paytirishda o’z ifodasini
  topadi.
  Bir tomondan, milliy mahsulot yoki milliy daromadning o’sish sur’atlari bilan,
  ikkinchi tomondan, asosiy kapitalning o’sish suratlari o’rtasidagi nisbat milliy
  iqtisodiyot
  miqyosida
  asosiy
  kapitaldan
  foydalanish
  samaradorligining
  umumlashuvchi ko’rsatkichi bo’lib xizmat qiladi.
  Asosiy kapitaldan foydalanish samaradorligi ishlab chiqarilgan mahsulot hajmi
  bilan asosiy kapital qiymati o’rtasidagi aloqani aks ettirib, u o’zaro bog’liq ikki
  ko’rsatkich – kapitaldan olinadigan samara (K
  s
  ) va mahsulotning kapital sig’imi (K
  sig
  )
  ko’rsatkichlari bilan ifodalanadi.
  |
  | |