title: Yalpi sarflar va ishlab chiqarish hajmini taqqoslash
text: 353
  18.1-chizma
  Iqtisodiy muvozanatning mazmuni va tarkibiy tuzilishi
  Iqtisodiyotning muvozanatli darajasi bu ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatishning
  shunday hajmiki, u ishlab chiqarish mazkur hajmini sotib olish uchun yetarli bo’lgan
  umumiy pul miqdori bilan ta’minlangan bo’ladi. Boshqacha aytganda, sof milliy
  mahsulot muvozanatli darajasida ishlab chiqarilgan tovarlarning umumiy miqdori
  (SMM) xarid qilingan tovarlar umumiy miqdoriga (S+I
  n
  ) teng bo’ladi (18.2-chizma).
  Chizmadan ko’rinadiki, yalpi sarflar hamda ishlab chiqarish hajmi o’rtasidagi
  tenglik ushbu ko’rsatkichlar joylashgan o’qlarning o’rtasidan 45
  burchak ostida
  o’tuvchi to’g’ri chiziq orqali ifodalanadi. Haqiqatan ham bu to’g’ri chiziqning har
  qanday nuqtasidan chiqarilgan yotiq va tik yo’nalishdagi chiziqlar teng miqdorlarni
  ko’rsatadi. S chizig’i esa iste’mol sarflari miqdorini aks ettirib, daromad (ya’ni SMM)
  hajmi oshib borishi bilan uning darajasi ham o’sib boradi. Yalpi sarflar (S+I
  n
  )
  chizig’ini hosil qilish uchun iste’mol sarflarining (S) turli hajmiga mos tushuvchi sof
  investitsiyalar (I
  n
  ) miqdori qo’shib boriladi. Bu o’rinda tadbirkorlar tomonidan amalga
  oshirish ko’zda tutilayotgan investitsiyalar hajmi daromad darajasiga bog’liq emas,
  deb qabul qilinadi. Shu sababli yalpi sarflar chizig’i iste’mol sarflari chizig’idan I
  n
  miqdoriga teng uzoqlikda joylashadi.
  Chizmada iqtisodiy muvozanatga ye nuqtada erishiladi, ya’ni aynan shu nuqtada
  ishlab chiqarilgan sof milliy mahsulot hajmi (SMM
  E
  ) iste’mol qilingan mahsulot
  hajmiga (S+I
  n
  )
  E
  teng keladi.
  To’la bandlik sharoitida yalpi sarflar SMM hajmi bilan mos kelmasligi mumkin.
  Bu mos kelmaslik chizmada retsession yoki inflyatsion farq ko’rinishida ifodalangan.