title: Resurslar narxining o’zgarishi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: 1. Resurslar narxining o’zgarishi. Resurslar narxi tayyor mahsulot narxidan farq
  qilib, yalpi taklifning muhim omili hisoblanadi. Boshqa sharoitlar o’zgarmay qolganda,
  resurslar narxining oshishi mahsulot birligiga xarajatlarning ko’payishiga, resurs
  narxlarining pasayishi esa xarajatlarning kamayishiga olib keladi. Resurs narxlariga bir
  qator omillar ta’sir ko’rsatadi. Resurslar taklifining ko’payishi ular narxini pasaytiradi
  va natijada mahsulot birligiga xarajatlar kamayadi. Resurslar taklifining kamayishi esa
  qarama-qarshi natijaga olib keladi. Endi alohida resurslar taklifi o’zgarishining yalpi
  taklifga ta’sirini qarab chiqamiz.
  Yer resurslari taklifi yangi yerlarning ochilishi, sug’orish inshootlarining
  qurilishi, yerga ishlov berish texnik imoniyatlarining takomillashuvi tufayli ko’payishi
  mumkin. Yer resurslari taklifining ko’payishi yerga bo’lgan sarflarning kamayishiga
  olib keladi va shu orqali mahsulot birligiga to’g’ri keladigan xarajatlarni pasaytiradi.
  Irrigatsiya qurilmalari shoxobchalarining kengayishi, dehqonchilikning intensiv
  usullarini qo’llash tufayli yer resurslarining kamayishi qarama-qarshi natijaga olib
  keladi.
  Ishchi kuchi resurslari. Korxona xarajatlarining asosiy qismi ishchi va
  xizmatchilarga ish haqi to’lash uchun ketadigan xarajatlar hisoblanadi. Boshqa
  sharoitlar o’zgarmay qolganda, ish haqining o’zgarishi mahsulot birligiga to’g’ri
  keladigan xarajatlar darajasiga sezilarli ta’sir ko’rsatadi. Mavjud ishchi kuchi
  resurslarining ko’payishi ish haqining pasayishiga, ularning kamayishi esa ish
  haqining oshishiga olib keladi.
  Kapital. Agar jamiyat asosiy kapital zaxirasini o’stirib borsa, yalpi taklif o’sish
  tamoyiliga ega bo’ladi. Masalan, agar jamiyat o’z daromadining asosiy qismini tejab,
  uni investitsion tovarlar sotib olishga yo’naltirsa, yalpi taklif o’sadi. Xuddi shunday
  asosiy kapital sifati yaxshilanganda ishlab chiqarish xarajatlari kamayadi va yalpi
  304
  taklif ko’payadi. Korxona o’zining eski, sifati past bo’lgan qurilmalarini yangi va
  ancha takomillashgan qurilmalar bilan almashtirishi bunga misol bo’la oladi. Agar
  mamlakat asosiy kapitalining miqdori kamaysa va sifati yomonlashsa, yalpi taklif
  qisqaradi.