title: Tayanch iboralar - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent to‟qimachilik va yengil sanoat instituti
text: 140
  Odatda mehnat ikki xilga, ya‘ni jonli va o‗tmishdagi mehnatga bo‗linadi.
  Jonli mehnat
  fiziologik jarayon bo‗lib, bunda ishchilar jismoniy va aqliy quvvat
  sarflaydi. Aqliy energiya sarfi bilan jismonny energiya sarfining turli nisbatda
  bo‗lishi esa mehnatning mazmuniga hal qiluvchi ta‘sir ko‗rsatadi.
  Mehnat jarayonining murakkabligi va xilma-xilligi, mehnatning usul va
  uslublari bajarilishini mustaqil tanlash, hisoblash, loyihalashtirish va rejalashgirish
  imkoniyatlari mehnatning mazmuniga muhim o‗zgarishlar kiritadi. SHu bilan bir
  qatorda mehnatni ilmiy tashkil etishning mazmuni quyidagilardan iborat:
  • korxonalarda texnika, texnologiyaning va ishlab chiqarishni tashkil etish
  ishining rivojlanishi;
  • xodimlarning madaniy-texnik darajasi o‗sib borishi munosabati bilan
  mehnat taqsimoti va kooperatsiyasini takomillashtirishi;
  • ijrochilarni joy-joyiga qo‗yishni va ish vaqtidan foydalanishning eng
  maqsadga muvofiq yo‗llarini belgilashi;
  • ish joylarini tashkil etish va unga xizmat ko‗rsatishni uzluksiz yaxshilab
  borish, u joylarni ijrochining fiziologik va antropometrik ko‗rsatkichlariga mos
  bo‗lgan asbob-uskunalar bilan ta‘minlash, ish joylariga ish vaqtining isrof
  bo‗lishini yo‗qotadigan eng samarali xizmat ko‗rsatadigan tartiblarni joriy qilishi:
  • mehnat jarayonini takomillashtirish, mehnatning ilg‗or usul va uslublarini
  joriy qilish; xodimlarning yuqori mehnat unumdorligini ta‘min etuvchi mehnat
  jarayonini loyihalash va tadbiq qilish, mehnatning ilg‗or usul va uslublarini
  aniqlash, o‗rganish, tanlash va joriy qilish;
  • xodimlarni tanlash, tayyorlash, ularning malakalarini oshirishni tashkil etish
  ishini va shakllarini yaxshilash, texnika va texnologiya hamda pedogogika fanining
  hozirgi zamon talablariga javob beradigan ta‘lim shakllari va usullarini tanlashdan
  iborat.
  Korxonalarda mehnatni ilmiy tashkil etish uchun bir qancha vazifalarning har
  birini, bir vaqtning o‗zida va bir-biriga bog‗liq holda kompleks hal etish lozim. Bu