title: Oʼzbekiston respublikаsi аxborot vа kommunikаtsion texnologiyalаrini rivojlаntirish vаzirligi - bet 2
text: cheklovchi dasturlar;
  – axborotlarni shifrlovchi dasturlar;
  – axborot resurslarini (tizimli va amaliy dasturiy ta’minotni, ma’lumotlar
  bazalarini, ta’limning kompyuter tizimlarini va hokazo)
  noqonuniy
  o‘zgartirishlardan, foydalanishlardan va ko‘paytirishlardan himoyalovchi dasturlar.
  Kompyuter tizimlarida axborot xavfsizligini ta’minlashga taalluqli ma’noda
  identifikatsiyalash atamasi kompyuter tizimlari sub’ektining unikal nomini bir
  qiymatli tanib olishni bildiradi. Autentifikatsiyalash esa taqdim etilgan nomni ushbu
  sub’ektga mosligini tasdiqlashni anglatadi (sub’ektning aslligini tasdiqlash).
  Axborotlarni muhofaza qilishning yordamchi dasturiy vositalariga misol qilib
  quyidagilarni keltirish mumkin:
  – qoldiq axborotlarni (tezkor xotira blokidagi,
  vaqtinchalik fayllardagi va
  hokazo) yo‘q qiluvchi dasturlar;
  – kompyuter tizimlarining xavfsizligi tizimiga bog‘liq bo‘lgan turli voqea va
  hodisalarni tiklash hamda shunday voqea va hodisalar ro‘y berganini isbotlash
  uchun foydalaniladigan audit dasturlari (qayd qilish jurnallarini yuritish);
  qoidabuzar bilan ishlashni imitatsiyalovchi dasturlar (qoidabuzarni go‘yoki
  yopiq axborotlarni olgan deb chalg‘itish);
  kompyuter tizimlarining himoyalanganligini sinovdan o‘tkazuvchi nazorat
  dasturlar va boshqalar.
  Axborotlarni muhofaza qilishning dasturiy vositalarining
  afzalliklariga
  quyidagilar kiradi:
  ko‘paytirishning osonligi;
  Kompyuter tarmog‘ida axborotlarning butunligi va foydalanishga qulayligini
  ta’minlashning asosiy shartlaridan biri ularning zaxiralarini hosil qilishdan iborat.
  Axborotlar zaxirasini yaratish strategiyasi axborotning muhimligini,
  kompyuter tizimlarining uzluksiz ishlashiga bo‘lgan talablarni, ma’lumotlarni
  tiklashdagi qiyinchiliklarni hisobga olgan holda tanlanadi.
  Himoyalangan kompyuter tizimlarida faqatgina
  ruxsat etilgan dasturiy
  ta’minotdan foydalanilishi lozim. Foydalanishiga rasman ruxsat etilgan
  dasturlarning ro‘yxati, ularning butunligini nazorat qilishning usullari va davriyligi
  kompyuter tizimlarini ekspluatatsiya qilinishidan oldin aniqlanishi kerak.