title: O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti - bet 219
text: 210
  10.1-chizma
  Tadbirkorlik kapitali va uning harakatidagi ikki tomonlama xususiyatning
  namoyon bo’lishi
  Tadbirkorlik kapitali va uning harakatidagi ikki tomonlama xususiyat pirovardida
  yangidan yaratilgan tovarning ikki tomoni, birinchidan, sifat jihatdan yangi turdagi va
  ko’rinishdagi, miqdor jihatdan esa ko’paygan naflilik, ikkinchidan esa, o’tkazilgan va
  qo’shilgan qiymatda namoyon bo’ladi
  52
  .
  Tadbirkorlik kapitali ishlab chiqarish va muomala
  jarayonida doimo harakatda
  bo’ladi va bu harakat jarayonida bir qator bosqichlarni bosib o’tadi.
  Ishlab chiqarishga sarflanadigan har qanday sarmoya o’z harakatini
  pul
  shaklidan
  boshlaydi. Pul (P) tegishli resurslar
  bozoridan zarur tovarlar, ya’ni ishlab
  chiqarish vositalari (Iv) va ishchi kuchi (Ik) sotib olishga sarflanadi (avanslanadi). Bu
  holda pul shunchaki tovarlar
  sotib olishgagina emas, balki ishlab chiqarish uchun
  zarur bo’lgan iqtisodiy faoliyat omillarini sotib olishga sarflanadi.
  Ushbu muomala
  sohasida pul kapitali o’z harakatining birinchi bosqichidan o’tadi:
  Iv
  P T
  Ik
  Mazkur jarayon natijasida pul shaklidagi mablag’lar
  unumli kapital
  shakliga
  aylanadi va ular ishlab chiqarish jarayonining potentsial omillari hisoblanadi. Kapital
  harakatida
  ikkinchi bosqich
  ishlab chiqarish (I) jarayoni hisoblanib, uning natijasida
  iste’molga tayyor
  tovar tovar
  (T)
  shaklini
  oladi. Bu yerda hosil qilingan tovarlar
  qiymati ishlab chiqarish vositalari va ishchi kuchiga
  sarflangan qiymatdan ortiq
  bo’ladi, ya’ni:
  Iv
  T . . . I . . . T’
  Ik
  52
  Хajiyev B.D. Tadbirkorlik kapitali va uning samarali amal qilishi. I.f.n. ilmiy darajasini olish uchun taqdim etilgan
  diss. avtorеf. – T., 2008, 13-14 -b.
  Aniq
  m
  еhnat
  Abstrakt
  m
  еhnat
  M
  еhnat
  Nafliligi
  (ist
  е’mol
  qiymati)
  Qiymati
  Tovar
  Ishlab
  chiqarish
  vositalari va
  ishchi kuchi
  O’sish
  xususiyatiga
  ega bo’lgan
  qiymat
  Tadbirkorlik
  kapitali
  Bir turdagi
  naflilikning boshqa
  turdagi naflilikka
  o’tishi va ko’payishi
  жараёни
  Qiymatning o’sish
  jarayoni
  Tadbirkorlik
  kapitalining harakati
  jarayoni
  Yangi turdagi
  va ko’rinishdagi
  naflilik
  O’tkazilgan va
  qo’shilgan
  qiymat
  Yangidan yara-
  tilgan tovar
  211
  Chunki hosil qilingan tovarlar qiymatida ishlab chiqarish vositalarining ko’chgan
  qiymati, ishchi kuchi qiymatining ekvivalenti va ular tomonidan
  vujudga keltirilgan
  qo’shimcha mahsulot qiymati ham mavjud bo’ladi.