title: Milliy iqtisodiyot – barcha tarmoqlar va sohalarni, mikro- va
text: 281
  - milliy mahsulotning ishlab chiqarish, taqsimlash, ayirboshlash va iste’mol qilish
  jarayonlarida shakllanuvchi tarkibiy qismlari.
  Milliy iqtisodiyotning tarkibiy tuzilishini sodda ko’rinishda quyidagi chizma
  orqali tasvirlash mumkin (14.1-chizma).
  14.1-chizma
  Milliy iqtisodiyotning tarkibiy tuzilishi
  Milliy iqtisodiyot me’yorida faoliyat qilish va barqaror o’sishi
  uchun barcha
  tarmoq va ishlab chiqarish sohalarining o’zaro bog’liqligi va muvozanatli rivojlanishi
  talab qilinadi. Milliy iqtisodiyot tarkibiy tuzilmasining shakllanishida quyidagi omillar
  ta’sir ko’rsatadi: mavjud bozor kon’yunkturasi, bozorlar sig’imi va monopollashuv
  darajasi, mamlakatning xalqaro mehnat taqsimotidagi ishtiroki,
  ishlab chiqaruvchi
  kuchlarning rivojlanganlik darajasi, fan-texnika taraqqiyotining miqyoslari, tavsifi va
  rivojlanish sur’atlari, ishlab chiqarish resurslarining sifati, hududlarning yer
  maydonlari va infratuzilma ob’ektlari bilan ta’minlanganligi, ekologiya holati.
  Milliy iqtisodiyotni barqaror va samarali rivojlantirish o’ta murakkab jarayon bo’lib,
  u
  uzoq muddatli, har tomonlama o’ylab olib boriluvchi iqtisodiy siyosatga asoslanadi.
  Chunki, iqtisodiy rivojlanishda turli beqarorlik holatlari, inqirozlar ruy berib turadi.
  Jumladan, 2008 yilda AQSHda boshlangan jahon-moliyaviy iqtisodiy inqirozi ham milliy
  iqtisodiyotimizga o’z ta’sirini o’tkazmay qolmadi. Bunday ta’sir quyidagi holatlar orqali
  namoyon bo’lmoqda:
  birinchidan, mamlakatimiz eksport qiladigan mahsulotlar (qimmatbaho va rangli
  metallar, paxta, uran,
  neft mahsulotlari, mineral o’g’itlar va boshqalar)ning jahon
  bozoridagi narxlarining keskin tushib ketishi natijasida eksportdan olinadigan daromad
  hajmining pasayib ketishi;
  ikkinchidan, umuman dunyo bozoridagi talabning keskin
  tushib ketishi oqibatida
  mahsulot sotish hajmining qisqarishi;
  uchinchidan, jahondagi investitsion faollikning pasayishi natijasida uzoq muddatli
  investitsion loyihalarimizni amalga oshirish muddatlarining kechikishi va h.k.
  Milliy iqtisodiyot
  Iqtisodiy jihatdan nisbatan
  mustaq
  il bo’g’inlar
  Korxonalar
  Uy xo’jaliklari
  Davlat (ko’plab xo’jalik
  юrituvchi
  birliklari bilan)
  282
  Milliy iqtisodiyotimizning barqaror va muvozanatli rivojlanishiga salbiy ta’sir
  ko’rsatishi mumkin bo’lgan ushbu holatlarni o’z vaqtida aniqlab, ularning oldini olish
  va ta’sir oqibatlarini yumshatish bo’yicha amalga oshirilgan tadbirlar evaziga
  iqtisodiyotimizning yuqori o’sish sur’atlari saqlab qolindi
  73
  .
  Milliy iqtisodiyotda ishlab chiqarish, xizmat ko’rsatish hajmi va ularning o’sishi
  bir qator ko’rsatkichlar
  tizimi orqali, mikro- va makroiqtisodiy darajada aniqlanib,
  tahlil qilinadi.