title: “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
text: |
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 410
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  TA’LIM SIFATINI OSHIRISHDA MOLEKULYAR
  BIOLOGIYADAN MASALA VA MASHQLAR ISHLASHNING O‘RNI VA
  AHAMIYATI
  Jumayev S.Z.
  Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti Biologiya va uni o‘qitish
  metodikasi kafedrasi o‘qituvchisi
  Hozirgi kundagi Biologiyadarsliklarida Molekulyar biologiyaning dastlabki tushunchalarini
  shakllantirishga qaratilgan ma’lumotlar berilgan. Molekulyar biologiyaning datlabki
  tushunchalarini shakllantirishga qaratilgan ma’lumotlar tarkibini nazariy ma’lumotlar,
  jarayonlarning sodir bo‘lishidagi ketma-ketlik asosida berilgan ma’lumotlar, miqdoriy
  ma’lumotlar, jadvallar, rasmlar asosida berilgan. Umumiy o‘rta ta’lim maktabi o‘quvchilarning
  Biologiya faninida mavjud ma’lumotlarni o‘zlashtirishlarida o‘zlaridagi mavjud qobiliyatlarini
  rivojlantirishga qaratilgan o‘quv-bilish faoliyatlarini tashkil etish muhim hisoblanadi. Umumiy
  o‘rta ta’lim maktablarida Biologiya fanini o‘qitishda zamonaviy pedagoglar ta’lim metodlarini
  ikkita ko‘rsatkich asosida tasniflaydilar: o‘quvchilarda mustaqil ta’lim olish faoliyatini
  shakllantirishga qaratilgan (tushuntirish-illyustrativ usul, qisman izlanishga, dastlabki tadqiqot
  xarakteridagi usullar) va bajarilish usuliga ko‘ra (og‘zaki bajariladigan, visual metodlar, amaliy
  mash’gulotlar asosida bajariladigan usullar).
  O‘quvchilarga Molekulyar biologiya faning dastlabki tushunchalarini shakllantirishda
  nazariy ma’lumotlarni o‘rgatishda mashqlardan foydalanish yuqori samaradorlikni yuzaga
  chiqarishda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi. Bunda o‘quvchi uyda bajarilishi kerak bo‘lgan
  darslik asosida bajariladigan uyga vazifani dastlab mundarija asosida topib oladi. Topilgan mavzu
  matnini qismlarga ajratib oladi. Mavzu matnini qismlarga ajratishda mavzuni o‘zlashtirishning
  o‘zi uchun qiyin bo‘lgan qismlarini belgilab oladi. Bundan tashqari mavzu qaysi qismlardan
  tashkil topganiga ahamiyat beriladi ya’ni mavzu matni nazariy ma’lumotdan tashkil topganligi,
  miqdoriy ma’lumotlar berilganligi, mavzuga oid jarayonlar haqida ma’lumotlar berilganligi
  asosida qismlarga ajratib oladi. Mavzuning qismlarida berilgan ma’lumotlarni dastlabki o‘rganish
  jarayonidan keyin uni takrorlash uchun mashqlardan foydalanadi.
  Mashqlardan foydalanishda dastlabki bilimni aniqlash uchun bajariladigan savoj javob
  asosida bajariladigan mashqni bajaradi. Savol javob asosida o‘rganishi maqsad qilingan
  mavzuning qaysi qismi o‘rganilmaganligi aniqlab olinadi. O‘rganilmagan mavzu qismi
  aniqlangandan keyin esa o‘rganilmagan qismini takrorlab o‘rganishda foydalaniladigan
  mashqlardan foydalaniladi. Mustaqil bilim olishga qaratilgan faoliyatni amalga oshirishda
  o‘quvchi mashqlarni bajarish asosida egallagan bilimlarini malaka va ko‘nikmaga aylantirish
  uchun o‘quvchi masalar ishlashi tavsiya etiladi. Masala ishlash orqali egallan bilim bir necha bor
  takrorlanadi. Masala tarkibidagi yashirin ma’lumotlarni topish orqali avval egallangan
  ma’lumotlar umumlashadi.
  O‘quvchilar darsdan tashqari vazifalarni bajarishda Biologiya faniga oid masala va
  mashqlardan foydalanish, o‘quvchilarning bilim egallashlaridagi samaradorligini oshirish va
  nazorat qilishda masalardan foydalanishni talab qiladi. Masalalar ishlash orqali o‘quvchilarda
  jarayonning miqdoriy o‘zgarib borishini tushunish ko‘nikmalarini shakllantirib boradi.
  Molekulyar biologiyaga oid tushunchalardan oqsil biosintezini o‘quvchilarga o‘rgatishda masala
  va mashqlardan foydalanmaslik o‘quvchining mavzuni shunchaki yodlab olishiga sabab bo‘ladi.
  Bu esa o‘quvchining yodidan tezda chiqib ketishiga sabab bo‘ladi.
  Biologik jarayonni tushunish va o‘rganganlarini boshqa o‘quvchiga tushuntirib berishda
  masalalardan foydalanish orqali o‘quvchiga mavzuni to‘laligicha tushuntirishga imkon beradi.
  Masala va mashqlar ishlash ko‘nikmasiga ega bo‘lgan o‘quvchi kelajakda oliy ta’lim
  muassasasida o‘qitiladigan Molekulyar biologiya fanini o‘rganishda masala va mashqlarning o‘rni
  va ahamiyatini tushungan bo‘ladi. Masala va mashq yechishga o‘rgangan o‘quvchida kreativ
  |
  | |