title: Sindikat - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: 172
  Kontsern
  – rasmiy jihatdan mustaqil bo’lgan, ko’p tarmoqli korxonalar (sanoat,
  savdo, transport va bank kabi turli soha korxonalari) ning majmuini o’z ichiga oluvchi
  birlashma. Odatda bunday birlashma ma’lum ishlab chiqarish faoliyatini bosqichma-
  bosqich ravishda amalga oshirish uchun zarur bo’lgan turli soha korxona va
  tashkilotlaridan tuziladi. Bunda bosh tashkilot qolgan ishtirokchilar faoliyati ustidan
  moliyaviy nazorat olib boradi. Hozirda sun’iy monopoliyalarning sanab o’tilgan
  shakllari orasida kontsernlar keng tarqalgan.
  Monopoliyaning iqtisodiy taraqqiyotga ta’sir qiluvchi ijobiy va salbiy tomoni
  mavjud. Uning
  ijobiy tomoni
  asosan quyidagi ikkita jihat orqali namoyon bo’ladi.
  Birinchidan, yuqorida ta’kidlab o’tilganidek, u ma’lum tarmoqlarda nisbatan
  samarali amal qiladi va xarajatlarning tejalishiga olib keladi.
  Ikkinchidan, monopolist bo’lmagan, mayda, raqobatlashuvchi soha korxonalariga
  nisbatan monopolistik korxonalarda ishlab chiqarishga ilmiy-texnika taraqqiyoti
  yutuqlarini joriy etish uchun ko’proq rag’bat va imkoniyat mavjud bo’ladi. Chunki,
  uncha yirik bo’lmagan raqobatlashuvchi korxonalarning odatda moliyaviy jihatdan
  imkoniyatlari cheklangan bo’lib, ular ishlab chiqarishga yangiliklarni tatbiq etish
  orqali kelgusidagi daromadlarni oshirishdan ko’ra, ko’proq joriy daromadga e’tibor
  qaratadilar. Bundan tashqari, yangi g’oyalar raqiblar tomonidan juda tez o’zlashtirib
  olinadi va, buning oqibatida, bu g’oyalarni amalga oshirish xarajatlarini bir tomon
  qilgani holda, uning samarasidan barcha foydalanadi. Yirik monopolistik firmalarda
  moliyaviy imkoniyatlar keng bo’lib, innovatsiyadan olingan foyda ularning
  mualliflariga tegishi aniq kafolatlanadi.
  Monopoliyaning