title: Информатика - bet 223
text: 8.33-rasm. Progressiya
  377
  8.11-jadval. Matematik funksiyalar.
  t.r.
  Funksiya nomi Argument soni Argument tipi
  Vazifasi
  1
  ABS
  1
  son
  Sonning
  modulini
  qaytaradi
  2
  ACOS
  1
  son
  Arkkosinus
  qiymatini
  radianda hisoblaydi. 0 va
  π oralig`ida
  3
  ACOSH
  1
  son
  Giperbolik
  arkkosinus
  qiymatini hisoblaydi.
  4
  ASIN
  1
  son
  Arksinus
  qiymatini
  radianda hisoblaydi.
  - π /2 va π /2 oralig`ida
  5
  ASINH
  1
  son
  Giperbolik
  arksinus
  qiymatini hisoblaydi.
  6
  ATAN
  1
  son
  Arktangens
  qiymatini
  radianda hisoblaydi.
  - π /2 va π /2 oralig`ida
  7
  ATAN2
  2
  x,u
  x,u
  koordinatalarda
  Arktangens
  qiymatini
  radianda hisoblaydi. - π
  va π oralig`ida (-π dan
  tashqari)
  8
  ATANH
  1
  son
  Giperbolik
  arktangens
  qiymatini hisoblaydi.
  9
  COS
  1
  son
  Sonning
  kosinusini
  hisoblaydi.
  10
  COSH
  1
  son
  Giperbolik
  kosinus
  qiymatini hisoblaydi.
  11
  EXP
  1
  son
  Berilgan
  sonning
  378
  t.r.
  Funksiya nomi Argument soni Argument tipi
  Vazifasi
  eksponentasini qaytaradi.
  12
  Gcd
  ko`p
  son, son, ….
  Berilgan sonlarning eng
  katta
  umumiy
  ko`paytuvchisini topadi.
  13
  Lcm
  ko`p
  son, son, ….
  Berilgan sonlarning eng
  katta
  umumiy
  bo`luvchisini topadi.
  14
  LN
  1
  son
  Sonning
  natural
  logarifmini qaytaradi.
  15
  LOG
  2
  son, asos
  Berilgan asos bo`yicha
  son logarifmini qaytaradi.
  16
  LOG10
  1
  son
  Sonning o`nli logarifmini
  qaytaradi.
  17
  SIN
  1
  son
  Sonning
  sinusini
  hisoblaydi.
  18
  SINH
  1
  son
  Giperbolik
  sinus
  qiymatini hisoblaydi.
  19
  SqrtPI
  1
  son
  Sonni π ga ko`paytirib,
  kvadrat ildiz oladi.
  20
  TAN
  1
  son
  Sonning
  tangensini
  hisoblaydi.
  21
  TANSH
  1
  son
  Giperbolik
  tangensi
  qiymatini hisoblaydi.
  22
  ГРАДУСЫ
  1
  burchak
  Radianni
  gradusga
  o`tkazadi.
  23
  ЗНАК
  1
  son
  Agar son musbat bo`lsa 1,
  nolga teng bo`lsa 0 va
  379
  t.r.
  Funksiya nomi Argument soni Argument tipi
  Vazifasi
  manfiy
  bo`lsa
  -1ni
  qaytaradi.
  24
  КОРЕНЬ
  1
  son
  Sonning kvadrat ildizini
  qaytaradi.
  25
  МОБР
  1
  massiv
  Teskari
  matritsani
  qaytaradi.
  26
  МОПРЕД
  1
  massiv
  Matritsaning
  determinantini qaytaradi.
  27
  МУМНОЖ
  2
  massiv,massiv
  Matritsaning
  ko`paytmasini qaytaradi.
  28
  ОСТАТ
  2
  son, bo`luvchi Qoldiqni qaytaradi.
  29
  ОТБР
  2
  son, son
  Sonning
  o`nli
  kasrli
  qismini son bo`yicha
  yaxlitlaydi.
  30
  ПИ
  -
  -
  π ni 15 xona aniqlikda
  qaytaradi
  31
  ПРОИЗВЕД
  ko`p
  son, son, ….
  Sonlarning ko`paytmasini
  hisoblaydi.
  32
  РАДИАНЫ
  1
  burchak
  Gradusni
  radianga
  o`tkazadi.
  33
  РИМСКОЕ
  2
  son, forma
  Son
  rim
  raqamga
  o`tkazadi.
  34
  СТЕПЕНЬ
  2
  son. son
  Sonni darajaga ko`taradi.
  35
  СУММ
  ko`p
  son, son, ….
  Sonlarning
  yig`indisini
  hisoblaydi
  36
  ФАКТР
  1
  son
  Faktarialni hisoblaydi.
  Formulalar kutubxonasining "matematik va trigonometrik" guruhidagi
  funksiyalarni chaqirish usullari funksiyalar ustasini chaqirish kabi, faqat toifa
  380
  bandiga "Мат. и тригонометрия" guruhi tanlanadi. Uning funksiyalari quyida
  jadvalga keltirilgan. Matematik va trigonomertik toifadagi funksiyalar asosan
  sonlar ustida amallar bajaradi.
  8.12-jadval. Matematik va trigonometrik funksiyalar ro`yxati.
  № Funksiya nomi
  Argument
  soni
  Argument tipi
  Vazifasi
  1
  КОРЕНЬПИ
  1
  son
  Sonni
  Piga
  ko`paytirib,
  kvadrat ildiz oladi.
  2 МУЛЬТИНОМ
  ko`p
  son, son, ….
  Katta
  nominal
  koeffetsientni topish
  3
  НОД
  ko`p
  son, son, ….
  Sonlarning
  eng
  katta
  umumiy
  bo`luvchisini
  topadi.
  4
  НОК
  ko`p
  son, son, ….
  Sonlarning
  eng
  katta
  umumiy karralisini topadi.
  5
  ОКРУГЛТ
  2
  son, son
  Sonni silliqlashtirish
  6
  РЯД.СУММ
  4
  x,n,m,koeffitsienti
  Darajali
  qatorning
  yig`indisini qaytaradi
  7 СЛУЧМЕЖДУ
  2
  son, son,
  Ikki son orasidan taxminiy
  sonni qaytaradi.
  8
  ЧАСТНОЕ
  2
  son, son,
  Bo`linmaning
  butun
  qismini qaytaradi.
  Formulalar kutubxonasining matnli guruhidagi funksiyalarni chaqirish
  usullari funksiyalar ustasini chaqirish kabi, faqat toifa bandiga [текстовые] guruhi
  tanlanadi yoki formulalar lentasidan
  buyrug`i tanlanadi. Uning
  funksiyalari quyida jadvalga keltirilgan. Matnli toifadagi funksiyalar asosan
  matnlar va sonlar ustida amallarni bajaradi.
  381
  8.13-jadval. Matnli funksiyalar ro`yxati.
  №
  Funksiya nomi
  Argument
  soni
  Argument tipi
  Vazifasi
  1
  БАТТЕКСТ
  1
  son
  Sonni
  matnga
  o`zgartiradi.
  2
  ДЛСТР
  1
  matn
  Matndagi belgilar sonni
  qaytaradi.
  3
  ЗАМЕНИТЬ
  4
  matn, son, son,
  matn
  Matnni
  matnga
  o`zgartirish
  4
  ЗНАЧЕН
  1
  matn
  Matnni
  songa
  aylantiradi.
  5
  КОДСИМВ
  1
  matn
  Matnning
  birinchi
  belgisini
  kodini
  qaytaradi.
  6
  ЛЕВСИМВ
  2
  matn,son
  Matnning
  birinchi
  belgisidan
  boshlab
  so`ralgancha qaytaradi.
  7
  ПЕЧСИМВ
  1
  matn
  Matndan
  simvollarni
  o`chiradi.
  8
  ПОВТОР
  2
  matn,son
  Matnni
  keraklicha
  takror yozish
  9 ПОДСТАВИТЬ
  4
  matn,matn,matn,son
  Matnning
  qismni
  o`zgartiradi
  10
  ПОИСК
  3
  matn,matn,son
  Matn izlash
  11
  ПРАВСИМВ
  2
  matn,son
  O`ngdan
  boshlab
  matnni belgilarini oladi.
  12
  ПРОПИСН
  1
  matn
  Matnni
  bosh
  harfga
  o`tkazish
  13
  ПРОПНАЧ
  1
  matn
  Matnni bosh harfini
  qoldirib,
  qolganlarini
  382
  kichik harfga o`tkazish
  14
  СИМВОЛ
  1
  son
  Kodga
  mos
  belgini
  qaytaradi.
  15
  СОВПАД
  2
  matn, matn
  Matnni
  matn
  bilan
  tekshiradi teng bo`lsa
  rost, aks holda yolg`on
  qaytaradi.
  16
  СТРОЧН
  1
  matn
  Matnni kichik harfga
  o`tkazish
  17
  СЦЕПИТЬ
  ko`p
  matn, matn, ….
  Bir necha matnlarni
  birlashtirish
  18
  ТЕКСТ
  2
  son, format
  Matnni formatlash
  Formulalar kutubxonasining [mantiqiy] guruhidagi funksiyalarni chaqirish
  usullari funksiyalar ustasini chaqirish kabi, faqat toifa bandiga [Логические]
  guruhi tanlanadi yoki formulalar lentasidan
  buyrug`i tanlanadi. Uning
  funksiyalari quyida jadvalga keltirilgan. Mantiqiy toifadagi funksiyalar asosan
  mantiqiy ifodalar ustida amallar bajaradi.
  8.14-jadval. Mantiqiy funksiyalar ro`yxati.
  №
  Funksiya
  nomi
  Argument
  soni
  Argument tipi
  Vazifasi
  1
  ЕСЛИ
  Ko`p
  mantiqiy ifoda,
  rost ifoda, …
  Shart
  asosida
  qiymat
  qaytaradi.
  2
  И
  Ko`p
  mantiqiy ifoda,
  mantiqiy ifoda,
  …
  Ikkala mantiqiy ifodani
  tekshiradi.
  3
  ИЛИ
  Ko`p
  mantiqiy ifoda,
  mantiqiy ifoda,
  …
  Ikki mantiqiy ifodadan
  birini tekshiradi
  4
  ИСТИНА
  Rost
  5
  ЛОЖЬ
  yolg`on
  383
  6
  НЕ
  1
  mantiqiy ifoda
  Teskari xulosa
  Bundan tashqari formulalar kutubxonada ko`plab formulalar bor. Ulardan
  foydalanish uchun [Формулы] lentasining [Библотека функции] bo`limiga
  murojaat qilish kerak (8.32-rasmga qarang).
  8.34-rasm. Funksiyalar kutubxonasi.
  Bu funksiyalar Excelda hisob - kitob ishlarini bajarish uchun barcha
  qulayliklarni yaratib beradi. Agar funksiyaning nomini bilsangiz, funksiyalar
  kutubxonasiga murojaat qilish shart emas. [=] belgisini qo`yib, funksiyaning nomi
  terish etarli.
  8.35-rasm. Funksiyalarni yozish
  Mustahkamlash uchun savollar.
  1.[F2] tugmasining vazifasini ayting.
  2.Funksiyalar ustasining vazifasini ayting.
  3.Yacheykadagi sonlardan kattasi va kichigini topish funksiyasini ayting.
  4.MS Excelda qanday progressiyalar bor ?
  5.Matematik funksiyalardan sanab bering.
  6.Gcd qanday vazifani bajaradi ?
  7.Mantiqiy funksiyalardan qaysilarini bilasiz ?
  8.Ikki sondan kattasini topuvchi formulani yozing ?
  9.Funksiyalar kutubxonasining vazifasini ayting.
  10. ―Informatika fani‖ so`zining uzunligini qanday topamiz ?
  384
  8.7.
  Diagrammalar yaratish
  Muhim so`zlar:
  diagramma, Microsoft Graph, format, maket, grafik,
  gistogramma, diagrammalar ustasi.
  Bilib olasiz:
  MS Exelda diagramma yaratish usullarini, diagramma
  turlarini, diagramma yaratish bosqichlarni, ko`rinishlari, maketlari bilan ishlash
  usullarini.
  Excel dasturining yana bir imkoniyati bu diagrammalar bilan ishlashdir.
  Buning uchun Office paketi tarkibiga kiruvchi qo`shimcha Microsoft Graph dasturiga
  murojaat etiladi. Diagrammani tasvirlashdan oldin yacheykalarga ma'lumotlar (sonlar)
  kiritiladi, keyin [вставка] lentasidan [Диаграммы] bo`limiga o`tiladi va kerakli
  diagramma turi va ko`rinishi tanlanadi.
  Diagrammalarning turlari va ko`rinishlari 8.36-rasmda tasvirlangan.
  Excelning oldingi variantlarida diagramma yaratish 4 qadamdan iborat edi. Excel
  2007 da bu qadamlar ixchamlashtirilgan.
  Diagramma yaratilgandan so`ng, uni tahrirlash uchun tanlansa, lentalar
  qatorida [Работа с диаграммами] lentalar guruhi hosil bo`ladi. Bunda 3 ta
  [Конструктур], [Макет], [Формат] lentalar bor.
  [Конструктор] lentasi asosan diagrammaning turini o`zgartirish,
  ma`lumotlar bilan ishlash, stil va ko`rinishlarini tanlash va o`zgartirish,
  joylashtirishga mo`ljallangan.
  [Конструктор] lentasining [тип] bo`limida 2 ta buyruqlar [Изменить тип
  диаграммы] va [Сохранить как шаблон] mavjud. [Изменить тип диаграммы]
  tanlangan diagrammaning turi va ko`rinishini o`zgartirish imkoniyatini beradi va
  [Сохранить как шаблон] tayyorlangan diagrammani qolib sifatida saqlash
  imkoniyatini beradi.
  |