title: Davlat tabiat buyurtmaxonasi (zakaznik)
text: |
  Davlat tabiat buyurtmaxonasi (zakaznik)Bog'liq Ekologik turizmDavlat tabiat buyurtmaxonasi (zakaznik)
  — tabiat majmuaiarini
  yoki bitta va bir necha o‘simlik hamda hayvon turini yoki turlarini
  muhofaza qilish, qayta tiklash maqsadiarida davlat tomonidan
  qo‘riqlanadigan tabiiy hududlardir. Tablai buyurtmaxonalari
  (rus tiJidagi zakaznik atamasi ko‘proq ommaviylashgan) asosan
  ma’lum bir muddatlarda faoiiyat ko‘rsatish uchun tashkil qilinadi.
  Yangj yerlarni madaniylashtirishda, sanoat miqyosidagi foydali
  qazilmalaming topilishi va tartibsiz, rejasiz antropogen bosimniug
  kuchayishi natijasida o‘sha yerdagi tabiiy îandshaftlar va undagi
  o‘sim!ikJar hamda hayvonlaming qirilib keîishi yuzaga chiqadi.
  Bunday hoîatlarda davlat bujoylami davlat tabiat buyurtmaxonasiga
  aylantiradi. Ba’zi hollarda tabiatdagi bitta noyob tuming soni
  kamayib ketib butunlay yo‘qotilishi vaziyatiari keîib chiqqanda
  ham o‘sha tur nomi bilan tabiat davlat buyurtmaxonasi tashkil
  qilinadi.
  Tabiatning muzeyïari va haykallari. Tabiat muzeyïari 1 dan
  to 10—15 gektar yerlarni, hatto 5—6 m2 yemi ham egalîashi
  mumkin. Lekin, bu yerda eng inuhimi, tabiatdagi ana shu kichik
  joyiar ham evolutsiyaning keng rivoji yoki atrof-muhitning rivoji
  haqida juda muhim ma’lumotlami berishi mumkin. Shu bilan
  birga bu yerda harakatsiz, jonsiz geotizimlarni tabiat muzeyïari
  bilan aralashtirmaslik lozim. Masalan, V.I.Vemadskiy so‘zi bilan
  aytganda biosferada sayyoramizning butun tirik organizmlari
  yashagani uchun tirik tabiat, litosfera, gidrosfera va atmosfera
  notîrik îabiat.
  Tabiat muzeyïari o‘zining alohida diqqatga tortishi, estetik
  zavq berishi, loi qoldirishi bilan umumiy ko'rinishdan ajralib
  turadi. Tabiat muzeyïari dam olish, sayohatga chiqish yoki sport
  inshootlari, parkîar qurishda ishlaliïib keiinmoqda, ular ilmiy-
  tadqiqot laboratoriyalari hamdir. Respublikamiz toglaridagi
  qadimiy rasmlami bunga misol qilish mumkin. Bunday joyiarni
  A.Gumbold «Tabiat esdaliklari, haykallari» deb ham atagan.
  |
  | |