title: Ortiqcha quvvatlar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: |
  O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
  |
  bet | 310/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIOrtiqcha quvvatlar.
  Ortiqcha quvvatlar, ya’ni mavjud foydalanilmaydigan
  asosiy kapitalning ko’payishi, yangi investitsion tovarlarga talabni va natijada yalpi
  talabni kamaytiradi. Ishlab chiqarish quvvatlaridan to’liq foydalanilganda tadbirkorlar
  ko’proq mashina va uskunalar sotib olishga tayyor bo’ladi, demak investitsion sarflari
  ko’payadi.
  3.
  Davlat sarflari.
  Narxlarning mavjud darajasida, milliy mahsulotda davlat
  xaridining ko’payishi yalpi talabning o’sishiga olib keladi. Bunga davlatning milliy
  armiyani tuzish yoki uning sonini oshirish to’g’risidagi qarori misol bo’la oladi.
  Davlat sarflarining kamayishi yalpi talabning qisqarishiga olib keladi. Masalan, yangi
  avtomobil yo’li qurishga davlat sarflarining qisqarishi shunday natijaga olib keladi.
  4.
  Sof eksportdagi o’zgarish.
  Sof eksportning ko’payishi yalpi talabni ham
  ko’paytiradi. Birinchidan, eksportning yuqori darajasi, chet ellarda milliy tovarlarga
  bo’lgan talabni oshiradi. Ikkinchidan, importning qisqarishi milliy tovarlarga ichki
  talabning ko’payishini taqozo qiladi. Sof eksport hajmining o’zgarishiga avvalo chet
  davlatlar milliy daromadi va valyuta kurslarining o’zgarishi ta’sir ko’rsatadi. Chet
  mamlakatlarda daromadlar darajasi oshganda, ularning fuqarolari ham milliy
  tovarlarni, ham xorij tovarlarini ko’proq miqdorda sotib olish imkoniyatiga ega
  bo’ladi. Chet ellarda milliy daromadning kamayishi esa sof eksport hajmini
  qisqartiradi.
  Valyuta kurslari.
  Boshqa valyutalarga nisbatan milliy pul kursining o’zgarishi
  sof eksportga va demak yalpi talabga ta’sir ko’rsatadi. Faraz qilaylik, ienaning
  dollardagi narxi o’sdi. Bu dollarning ienaga nisbatan qadrsizlanganligi va iena kursi
  ko’tarilganligini bildiradi. Dollar va iena o’rtasidagi yangi nisbat natijasida
  yaponiyalik iste’molchilar ienaning ma’lum summasiga ko’proq dollar sotib olishi
  mumkin. Demak, yaponiyalik iste’molchilar uchun amerika tovarlari yapon
  tovarlariga qaraganda arzonroq bo’ladi. Shu bilan birga amerikalik iste’molchilar
  dollarning ma’lum summasiga yapon tovarlarini nisbatan kamroq miqdorda sotib
  olishi mumkin. Bunday holda AQSH eksportining o’sishi, importining esa kamayishi
  holatini kutish mumkin. Sof eksportning ko’payishi o’z navbatida AQSH
  iqtisodiyotida yalpi talabning ko’payishiga olib kelishini bildiradi.
  |
  | |