title: Tarqatma material namunasi
text: PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
  142
  Asosiysi, bola mustaqil ishlash, oʻzi izlab topish, saralash, oʻxshash va farqli jihatlarni ajratish, amalda
  qoʻllay olish imkoniyatiga ega boʻladi.
  Yoki shu sinfda “Fonetika. Grafika” sathini oʻqitishda ham oʻquv lug’atlaridan foydalanish oʻrinli va
  foydalidir.
  3-namuna
  Unlilar talaffuzi va imlosi. Sinf oʻquvchilari oltita kichik guruhga boʻlinadi va har bir kichik guruhga
  oʻquv topshirig’i alohida beriladi. Ya’ni,
  1-guruhgacha -/i/ unlisi ustida ish (bu toush talaffuzini boshqa
  tovushlar bilan qiyoslash, turli
  qurshovlarda kelishi va bu qurshovda talaffuz xususiyatlar, /u/ sifatida talaffuz etilib /i/ yoziladigan soʻzlarga
  misollar topish, birinchi boʻg’inda /oʻ/, ikkinchi boʻg’inda /i/ tovushli soʻzlar talaffuzi va imlosi. /i/-/e/, /i/-
  /u/, /i/-/a/ bilan farqlanuvchi soʻzlar topish v.h.),
  2-guruhgacha -/e/ unlisi ustida,
  3-guruhgacha -/a/ unlisi ustida,
  4-guruhgacha -/u/ unlisi ustida,
  5-guruhgacha -/oʻ/ unlisi ustida,
  6-guruhgacha -/o/ unlisi ustida ishlash topshirig’i beriladi. Bunda sinf oʻquvchilari imlo oʻquv
  lug’atidan foydalanadilar. Oʻquvchilarga topshiriqni bajarishlari uchun darsning 7-8
  daqiqasini ajratgan
  ma’qul.
  Oʻquvchilar berilgan topshiriqni bajarish asnosida oʻzlariga tushgan unli bilan boshlanuvchi
  soʻzlarning deyarli barchasini imlo oʻquv lug’atidan topadilar, talaffuz qilib koʻradilar. Ular qaysiki, soʻzlar
  sirasida alifbo tartibida ular izlayotgan nutq tovushining harfiy ifodasini topsalar, albatta, ularni talaffuz etib
  koʻradilar va imlosi hamda talaffuzi boshqa soʻzlarni ajratishga erishadilar.
  Xulosa. Oʻquv lug’atlariga boʻlgan talabning oshayotgani maʼlum. Turmush tarzi, hayot surʼatlarining
  oʻzgarishi birinchi navbatda tilda aks etadi. Bugun yangi tushunchalar, nomlar paydo boʻldi, ichki va tashqi
  imkoniyatlar asosida tilimiz leksikasi keskin boyidi. Koʻpgina tushunchalar iqtisodiy-siyosiy, maʼnaviy-
  madaniy
  jihatdan eskirdi, talaygina soʻzlar isteʼmoldan chiqib bugungi avlod uchun izohtalab boʻlib qoldi.
  Bundan 15-20 yil avval maktab darsliklarida lug’at deyarli ilova qilinmas edi. Endilikda har bir maktab,
  litsey, kasb-hunar kolleji uchun yaratilgan darsliklarning soʻngida, hatto baʼzan har bir boʻlim oxirida
  lug’atlarga koʻzimiz tushadi. Bu lug’atlarning tabiiy ravishda taʼlimning
  tarkibiy qismiga aylanib
  boʻlganligidan dalolat bermoqda.