title: IX BOB. OPERATSION TIZIM HIMOYASI
text: IX BOB. OPERATSION TIZIM HIMOYASI 9.1. Operatsion tizim xavfsizligini ta’minlash muammolari Himoyalangan operatsion tizim tushunchasL Axborotni hi-
  moyalashning aksariyat dasturiy vositalari tatbiqiy dasturlardir.
  Ulami bajarish uchun operatsion tizim (ОТ) tomonidan madadlash
  talab etiladi. Operatsion tizim ishlaydigan muhit
  ishonchli hisoblash bazasi deb yuritiladi. Ishonchli hisoblash bazasi operatsion tizim-
  ning, dasturlarning, tarmoq resurslarining, fizik himoyalash vosita-
  larining, hatto tashikiliy muolajalaming axborot himoyasini ta’min-
  lovchi elementlaming to‘liq to‘plamini o‘z ichiga oladi. Bulaming
  ichida eng asosiysi himoyalangan operatsion tizim hisoblanadi.
  Agar u operatsion tizim tahdidlaming asosiy sinfidan himoya-
  lanish vositalariga ega bo‘lsa,
  himoyalangan hisoblanadi. Himoya
  langan operatsion tizim tarkibida foydalanuvchilaming ОТ resurs
  laridan foydalanishlarini cheklovchi vositalar hamda operatsion ti
  zim bilan ishlashni boshlagan foydalanuvchilaming haqiqiyligini
  tekshirish vositalari bo‘lishi shart. Undan tashqari, himoyalangan
  ОТ operatsion tizimni tasodifan yoki atayin ishdan chiqarishga
  qarshi ta’sir vositalariga ega bo‘lishi shart.
  Agar operatsion tizim barcha tahdidlardan emas, balki bir qan-
  cha tahdidlardangina himoyalanishni ko‘zda tutsa, bunday ОТ
  qis- man himoyalangan deb yuritiladi.
  Himoyalangan operatsion tizimni yaratishdagi yondashish- lar. Himoyalangan operatsion tizimni yaratishda ikkita asosiy yon-
  dashish mavjud - fragmentli va kompleks.
  Fragmentli yondashishda avvalo bitta tahdiddan so‘ngra boshqa tahdiddan va h. himoyalanish
  tashkil etiladi.
  Fragmentli yondashish qo‘llanilganda, ОТ himoyasi qismtizi-
  mi, odatda, turli ishlab chiqamvchilar taqdim etgan boshqa-boshqa
  dasturlar to‘plamidan iborat bo‘ladi. Ushbu dasturiy vositalar bir-bi-
  riga bog‘liq bo‘lmagan tarzda ishlaydi, ya’ni ulaming o‘zaro uzviy
  226
  bog‘lanishini tashkil etishi mumkin emas. Undan tashqari bunday
  qismtizimning ba’zi elementlari noto‘g‘ri ishlashi mumkin. Natijada
  tizim ishonchliligi keskin pasayadi.