title: Foydalanilgan adabiyotlar - Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и...
text: Sun’iy intelekt, axborot xavfsizligi texnikasi va texnologiyalari
  Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
  цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
  449
  KIBERXAVFSIZLIKNI TA'MINLASH
  Sobirova Kamola Abduvoxid qizi
  Shamamatova Sayyora Jo’raboy qizi
  Akbarova Mohigul Asrorjon qizi
  Murodullayeva Rayhona Abdurahmon qizi
  TATU Farg‘ona filiali talabasi
  Kiberxavfsizlik, saytlarni hack qilish, shaxsiy ma'lumotlarni ochiq qilish,
  virus yoki malwarelar identifikatsiyasini qilish va
  internet foydalanuvchilari
  uchun
  shaxsiy
  xavfsizlikni
  taʼminlashning
  muhim
  qismlaridan
  biridir.Kiberxavfsizlik - bu ma'lumotlarning maxfiyligi, yaxlitligi va
  mavjudligini ta'minlash uchun xavfsizlik choralarini qo'llash jarayoni. Tizim
  ma'muri aktivlarni, shu jumladan kompyuterlar
  va serverlarning mahalliy
  tarmog'idagi ma'lumotlarni himoya qilishni ta'minlaydi. Bundan tashqari, binolar
  va eng muhimi, xodimlar himoyaga olingan. Kiberxavfsizlikning maqsadi
  ma'lumotlarni (ham tranzit yoki almashish va saqlashda) himoya qilishdir.
  Ma'lumotlar xavfsizligini ta'minlash uchun qarshi choralar ham qo'llanilishi
  mumkin. Ushbu chora-tadbirlardan ba'zilari (lekin ular bilan cheklanmagan
  holda) kirishni nazorat qilish, xodimlarni o'qitish,
  audit va hisobot berish,
  xavflarni baholash, kirish testi va avtorizatsiya talablarini o'z ichiga oladi
  Kiberxavfsizlik hozirda ayrim muammolar yaratadigan, shunchaki
  g'oyaviy emas, balki haqiqiy muammolar mavjud bo'lgan katta muammolar
  to'plami hisoblanadi. Internet asosan har qanday ma'lumotni yuqlash,
  ularga
  kirish va ulardan foydalanish uchun ishlatiladi, shuning uchun kiberxavfsizlik
  ayniqsa muhimdir.Kiberxavfsizlikni ta'minlash uchun bir qancha yo'llar
  mavjuddir. Bu yo'llar orasida sayt qiroliqlari, parol, ma'lumotlar enkript
  qilinishi, kengaytirilgan antiviruss dasturlari
  bilan kompyuterlar yoki
  smartfonlarda skanerlarni ishlatish, to'g'ridan-to'g'ri ma'lumot almashishdan
  boshqalari kiradi.
  Shuningdek, kiberxavfsizlik, insonlar uchun muammolar yaratish uchun
  emas, balki ma'lumotlarini muhofaza qilish uchun ham jihatdan muhimdir.
  Искусственный интеллект, методы и технологии информационной безопасности
  Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
  цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
  450
  Ma'lumotlarimizni
  muhofaza qilish, joriy holatda bilim dunyosini ko'rish
  qobiliyatlarimizning kengaytmasi sababli, bizning dunyolik o'qituvchimiz
  bo'lgan internetga xizmat qilish borasida bevosita muhimdir.Kompyuterning
  "xavfsiz" holati uchta jarayon yordamida erishiladigan kontseptual idealdir:
  tahdidning oldini olish, aniqlash va javob berish. Ushbu jarayonlar turli xil
  siyosat va tizim komponentlariga asoslanadi, ular quyidagilarni o'z
  ichiga
  oladi:Foydalanuvchi hisobiga kirishni boshqarish va kriptografiya tizim
  fayllarini va shuning uchun ma'lumotlarni himoya qilishi mumkin.
  Bugungi kunda xavfsizlik devorlari tarmoq xavfsizligi nuqtai nazaridan
  eng keng tarqalgan oldini olish tizimlari hisoblanadi, chunki ular (to'g'ri
  sozlangan bo'lsa) ichki tarmoq xizmatlariga kirishni himoya qila oladi va paketli
  filtrlash orqali ma'lum turdagi hujumlarni bloklaydi. Faervollar apparat yoki
  dasturiy ta'minot bo'lishi mumkin.Bosqinlarni aniqlash tizimlari (IDS)
  rivojlanish jarayonida tarmoq hujumlarini aniqlash
  va hujumdan keyin sud-
  tibbiyot ekspertizasiga yordam berish uchun mo'ljallangan, audit yo'llari esa
  alohida tizimlar uchun xuddi shunday vazifani bajaradi. "Javob" alohida
  tizimning baholangan xavfsizlik talablari bilan belgilanadi va oddiy xavfsizlik
  yangilanishidan tortib yuridik organlarga bildirishnomagacha bo'lishi mumkin.
  Ba'zi maxsus holatlarda, buzilgan tizimni yo'q qilish yaxshidir,
  chunki barcha
  zaif manbalar topilmasligi mumkin.
  Endi ba'zi mamlakatlarda kiberxavfsizlikni maktab o'rindig'idan o'rgatish
  rejalashtirilgan. Masalan, Buyuk Britaniyada maktab o‘quvchilariga
  kiberxavfsizlik bo‘yicha darslar taklif etiladi, ularda ular Britaniya
  kompaniyalari
  va
  tashkilotlarining
  xakerlarning
  tarmoq
  hujumlaridan
  xavfsizligini ta’minlash ko‘nikmalarini o‘rganadilar. O‘quv rejasi Buyuk
  Britaniya Madaniyat, OAV va sport vazirligi tomonidan ishlab chiqilgan.
  Darslarni
  ham onlayn, ham sinfdan tashqari mashg‘ulotlar shaklida o‘tkazish
  rejalashtirilgan bo‘lib, ular haftada to‘rt marta o‘tkaziladi va mutaxassis
  Sun’iy intelekt, axborot xavfsizligi texnikasi va texnologiyalari
  Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
  цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
  451
  o‘qituvchilar tomonidan olib boriladi. Talabalar bilan ular kiberxavfsizlikning
  haqiqiy muammolari va ularni hal qilish amaliyotini ko'rib chiqadilar.