title: ma’muriyati va ishchilar o’rtasidagi ishga yollash bo’yicha munosabatni namoyon
text: |
  ma’muriyati va ishchilar o’rtasidagi ishga yollash bo’yicha munosabatni namoyon Pdf ko'rish
  |
  bet | 261/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIma’muriyati va ishchilar o’rtasidagi ishga yollash bo’yicha munosabatni namoyon
  etuvchi va tartibga soluvchi huquqiy hujjat.
  Mehnat shartnomalari avvalo ish haqi
  stavkasi, me’yordan ortiqcha bajarilgan ishlar uchun stavka, dam olish kunlari va
  tanaffuslar, pensiya fondlari va sog’liqni saqlashga ajratmalar hamda narxlarning
  o’zgarishini hisobga olib iste’molchilik savati qiymatini tartibga solish kabi jihatlarni
  o’z ichiga oladi. Keyin mehnat sharoiti masalalari qarab chiqiladi. Nihoyat, qator
  tashkiliy masalalar hal qilinadi. Odatda kelishuv bir necha yilga (asosan uch yilga)
  tuziladi.
  Ayrim hollarda davlat ham korxona ma’muriyati va ishchilar o’rtasidagi o’zaro
  munosabatlarga, masalan, ish tashlash masalalariga tegishli munosabatlarga ta’sir
  ko’rsatishi mumkin. Ammo ish tashlash huquqi «Iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy
  huquqlar haqidagi xalqaro pakt»da mustahkamlangan asosiy ijtimoiy-iqtisodiy huquq va
  erkinliklar jumlasiga kiradi.
  Ko’pchilik mamlakatlarda mehnat munosabatlarining rivojlanishida bosh masala
  ishsizlikni ijtimoiy kafolatlashga, ishlovchilarning mehnat sharoitini yaxshilash va ish
  haqini oshirish imkoniyatlari bilan bog’liq masalalar hisoblanadi. Bu muammolarni
  hal qilishda asosiy rol kasaba uyushmalariga tegishli bo’ladi.
  Aksariyat ishchi kuchi bozorlarida ishchilar o’zlarining ishchi kuchini kasaba
  uyushmalari orqali jamoa bo’lib «sotadilar». Kasaba uyushmalari nisbatan ko’p sonli
  ishga yollovchilar bilan muzokaralar olib boradi va ularning asosiy iqtisodiy vazifasi
  ish haqini oshirishdan iborat bo’ladi. Kasaba uyushmalari bu maqsadga turli xil yo’llar
  bilan erishishi mumkin.
  1.
  Ishchi kuchiga bo’lgan talabni oshirish.
  Kasaba uyushmalar nuqtai
  nazaridan ish haqini oshirishning eng qulay usuli ishchi kuchiga bo’lgan talabni
  kengaytirish hisoblanadi. Ishchi kuchiga bo’lgan talabning ortishi natijasida ish haqi
  stavkasi ham, ishchi o’rinlari soni ham ortadi. Kasaba uyushmalari bu talabni
  belgilovchi bir yoki bir necha omillarni o’zgartirish yo’li bilan ishchi kuchiga bo’lgan
  talabni ko’paytirish mumkin. Xususan, ular quyidagilarga erishishga harakat qiladi: 1)
  ishlab chiqariladigan mahsulot yoki ko’rsatiladigan xizmatga talabni oshirish; 2)
  mehnat unumdorligini oshirish va 3) ishchi kuchi bilan birgalikda foydalanadigan
  boshqa ishlab chiqarish omillari narxlarini o’zgartirish.
  |
  | |