title: Cho ‘llarimizda ekoturizm infratuzilmalari о ‘ziga xosligi bilan
text: Cho ‘llarimizda ekoturizm infratuzilmalari о ‘ziga xosligi bilan
  ajralib turadi.
  115
  2. To‘qayzorlar mintaqasi. Respublikamizning Sirdaryo.
  Amudaryo, Zarafshon, Chirchiq, Changaron kabi daryolari
  sohillarida to‘qaylar alohida mintaqalar holida uchraydi.
  To'qaylar o ‘ziga xos tabiat landshaftlari bo‘lib, siyrak, zax o‘rmon
  va chakalakzorlardan iborat. To‘qaylar turli hayvonlar yashashi
  uchun muayyan sharoitga ega. To'qaylar ekoturizmning eng
  qiziqarli resurslaridir. O'zining betakror tabiatiga va boy bioJogik
  xilma-xillikka ega bo‘lgan to‘qayzorlarimizga sobiq itíifoq
  davrida o‘nglanmas darajalarda zarar keltirildi. To‘qayzorlarning
  o‘nnonJari kesilib, cheksiz paxta dalalariga ayiantirildi. Bebaho
  boyligimiz bo‘lgan 300 mmg ga to‘qayzorlardan hozirga kelib 30
  ming gektari saqlanib qolgan. Bu maydonlar davlat muhofazasiga
  olingan va ulaming o‘simliklari, hayvonot olami muhofaza qilinadi
  va ko‘paytirilmoqda
  3. Adir mintaqasi okean sathidan 1000—1200 metrdan 2700—
  2800 metrgacha bo‘¡gan balandlíkíarni
  o ‘z
  ichiga oladi. Balandlikka
  ko‘tari!gan sari havo harorati pasayib yog‘inlar miqdori orta
  boradi. Vatanimiz tabiatidagi adirlar mintaqasida nafaqat ekologik
  turizmni balki, qisliloq turizmini, agroturizmni rivojlantirish
  imkoniyatlaribor. Chunki, adir mintaqasi asosanmamlakaíimizdagi
  tog‘ oldi mintaqalari Msoblanib, bu mintaqaning asosiy qismi
  sug‘oriladigan yerlar bo‘lganligídan qishloqlar zich joylashgan va
  dehqonchilik kuchli rivojlangan. Adirlar mintaqasidagi bahorikor
  yerlardagi o‘ziga xos bo‘lgan dehqonchilik (g‘allachilik, lalmi
  no‘xat, zig‘ir, qovun, tarvuz yetishtirish) nafaqat xorijiy turistlami
  balki, shaharlarda yashayotgan aholini ham qiziqtirishi murakin.
  Bunday imkoniyatlarni ekoturizm operatorlari yaxshi bilishlari
  talab qilinadi.
  4. Togiar mintaqasi. Foglarda yoz salqinroq, choldagiga
  nisbatan qisqaroq bo£ladi. Tog‘larimizda 1048 tur o‘simliklar
  o'sadi. Shifobaxsh, dorivor o'simliklarga boy mintaqa. Okean
  sathidan 1400 metrdan 2500 metrgacha balandlikda archa daraxti
  ©6sadi. Archa yog‘ochi musíahkam, qimmatbaho daraxt bo£lib,
  uzoq umr ko‘radi. Tabiatdagi biologik resurslar — o'simliklar
  l i ó
  olami va hayvonot dunyosi ekoturizmda eng ommaviylashgan
  resurs harn da obyektlardan hisoblanadi.
  Archazorlar — shifobaxsh oromgohlardir. Archazorlardan
  ekoturizmning eng ommaviy maskanlarigaaylantirish maqsadlarida
  foydalanish mumkin. Shu bilan birga, adir mintaqasining hayvonot
  olami to‘qayzorlar faunasi bilan kocp hollarda bu ikki mintaqa bir-
  biri bilan chegaradosh bo'lganligidan aralash holda yashashadi. Bu
  imkoniyatlardan ekoturizmda ham, ekosafari marshrutlaridan ham
  foydalanish imkoniyatlari kelib chiqadi. 0 ‘zbekistonning tabiiy
  iqlim sharoitlari Markaziy Osiyo kontinental iqlim sharoitlaridan
  tarkib topganligi uchun ham hayvonot dunyosi va o‘simliklar
  olamining turli-tuman va rang-barangligini hosil qilgan.
  5.
  Baiand tog‘ mintaqasi dengiz sathidan 2700 — 2800 metrdan
  balandda joylashgan bo‘lib bu mintaqaning maydonlari uncha katta
  emas. Mintaqadagi sovuq va nam iqlim sharoitida och qo‘ng‘ix va
  o'tloq tuproqlar hosil bo‘ladi. Baiand tog£ mintaqalari subalp va
  alp o‘tioqiaridan iborat. Ayrim, quyoshga teskari yonbag‘irlarida
  yil bo‘yi qor va muzliklar saqlanishi mumkin. Baiand tog‘
  mintaqasida va bu tabiiy mintaqaning boshlanishi garalarida
  ayniqsa, Zomin milliy parki hududlarida ekoturistik tog‘-chang‘i
  spoit turizmini rivojlantirishning juda katta imkoniyatlari bor.
  Ekoturizmning ekosafari (ov va baliq ovlash) resurslari ham
  g‘oyat biologik xilma-xillikka ega. Birgsna ovlanadigan baliqlaming
  83 turi daryolarimiz va suv havzalarimizda ko'paytirilib muhofaza
  qilinrnoqda. Shulardan 18 turi 0 ‘zbekiston Respublikasining «Qizil
  kitob»iga kiritilgan. Ovchilik mavsumida suv havzalarimizda ichki
  va tashqi turist ovchilami taklif qilishning katta imkoniyatlari
  bor. Shuningdek, vatanimizda ovchilik qusWarining ov qilish
  darajadagi sonlariga yetishganligi va ovchilik hududlarining
  mavjudligi hamda ovchilikka ruxsat berilganligi ham ekoturizmda
  ekosafari marshrutlarini ishlab chiqish va xalqaro ekoturizm, ichki
  ekoturizm bozoriga chiqarishning katta imkoniyatlari bor.
  Ilmiy axborotlardan ma’lum bo'ladiki, vatanimizga kelib-
  ketayotgan har 100 turistning 50—60 tasi mamlakatimizning
  117
  tabiatiga va undagi biologik xilma-xillikka qiziqishmoqda. Ayniqsa,
  rnamîakatimizdagi alohida muhofazadagi tabiat qo‘riqxonalariga
  va ulardagi flora hamda faunaga qiziqish kuchli. Shu nuqiayi
  nazardan ham mavjud ekoturistik resurslardan ayniqsa alohida
  muhofazadagi ekologik hududlardan ekoturistik maqsadlarda
  foydalanish yo'llarini ishlab chiqishimiz lozim bo'ladi.
  9.2. 0 ‘zbekistonning hayvonot
  oSami
  — ekofarizm resorsiari.
  Respublikamizning ekoturizm salohiyatini hisobga olganimizda
  ekologik turizmni rivojlantirishning asosiy resurslari — 4 faslli
  tabiat mavsumlari va bu iqlim sharoitlariga va o'zining ekologik
  tizimlariga ega bo‘!gan 5 ta tabiiy landshaft bio-xiîma-xiîliklarida
  endemik (faqat 0 ‘zbekiston tabiatida) turlarning mavjudligidir.
  O'zbekistorming ekoturizmdagi resurslar salohiyatiga alohida
  to ‘xtalganimizda quyidagi ekoturizm manbalarini keltirish,
  tavsiflash masalaga ravshanlik kiritadi.
  0 ‘zbekiston 38 mln. gektarga ega bo‘lgan ovchilik-
  baliqchilik yer maydonlariga ega, ulardan 1 mln. gektarini suv
  fondi tashldl etadi. Respublikamiz faunasi 97 turdagi o‘txo‘r
  hayvonlar, 424 turdagi qushlar, 58 turdagi sudralib yuruvchilar
  va 83 tur baliqlarga ega. Bulardan 0 ‘zbekiston Respubiikasi
  «QLzil kitobiga» o‘txo‘r hayvonlarning 24 turi, qushlarning 48
  turi, sudralib yumvchilarning 10 turi, baliqlarning 18 turi va 78
  turdagi umurtqasizlar kiritilgan.
  Oczbekiston Respubiikasi Faniar Akademiyasi Botanika instituti
  m a’lumotlari bo‘yicha, 0 ‘zbekistonda hozirgi kunda 4148 tur
  o‘simliklar mavjud. Shulardan, 3000 turlari oliy, yowoyi o‘suvehi
  o ‘simliklar, ulardan 9 % i endemiklardir. O'zbekiston hududining
  muhofaza etilayotgan tabiiy hududiar tarkibida 2164 km2 ni
  tashkil qilgan 9 ta davlat qo‘riqxonasi, 6061 km2 ni tashldl etgan 4
  ta milliy bog‘ va noyob turlarga kimvchi hayvonlarni ko'paytirish
  respublika markaziy —«Jayron» ekomarkazi, 12186 km2 maydonni
  tashkil etgan 10 ta davlat beyurtmaxonalari mavjud.
  1Í8
  Ekoturizmning ekosafari (ov va baliq ovlash) resurslari ham
  g'oyat biologik xilma-xillikka ega. Birgina ovlanadigan baliqlarning
  83 turi daryolarimiz va suv havzalarimizda ko'paytirilib muhofaza
  qilinmoqda. Shulardan 18 turi 0 ‘zbekiston Respublikasining «Qizil
  kitob»iga kiritilgan. Ovchilik mavsumida suv havzalarimizda ichki
  va tashqi turist ovchilarni takiif qilishning katta imkoniyatlari bor.
  |