title: /11-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
text: |
  /11-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
  |
  bet | 321/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
  Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJA10/11-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
  252
  1 . 6 variya falokat an k yin i
  tiklanishni bosh arish
  Ba’zan turli falokatlar yuz berishi, masalan, energiya
  tarmogʻining uzib qoʻyilishi, suv toshqini, yongʻin,
  ma’lumotlarning oʻgʻirlanishi, zararli dasturlar,
  ma’lumotlarning buzilishi, tarmoq boshqaruvchisining
  paroli oʻgʻirlanishi yoki tarmoq menejeri yoʻqolishi
  mumkin Shunday holatlarda falokatdan keyin ish
  jarayonini tiklash zarur Buning uchun falokatdan
  keyingi tiklanish rejasi (FTR) zarur boʻladi Bu reja
  tiklanish jarayoni tez va samarali amalga oshishiga
  yordam berib, tashkilot faoliyati izdan chiqishini
  minimallashtirishga imkon beradi
  Xatarlarni baholash
  atarni baholash tashkilot uchun yuzaga kelishi
  mumkin boʻlgan xatarlarni aniqlash, uning tashkilotga
  ta’siri va yuzaga kelish ehtimolini tahlil qilishni oʻz
  ichiga oladi Bu koʻpincha biznes ta’siri tahlili (BTT)
  nomi bilan mashhur boʻlgan tizimli jarayon orqali
  amalga oshiriladi Bunday usulda falokat ta’siri
  moliyaviy va nomoliyaviy nuqtayi nazardan oʻrganib
  chiqiladi
  atarni baholash qator yuzaga kelishi mumkin boʻlgan
  xav arni aniqlab beradi, shu jumladan
  •
  energiya tarmogʻining uzib qoʻyilishi
  •
  yongʻin
  •
  suv toshqini
  •
  kirish huquqining bekor qilinishi;
  •
  zararli dastur
  •
  ma’lumotlarga ruxsatsiz kirish
  •
  ma’lumotlarni oʻgʻirlash
  •
  ma’lumotlarning buzilishi
  •
  muhim kadrning yoʻqotilishi
  Ushbu xavf-xatarlardan ba’zilari qasddan qilinishi
  mumkin Bunday odamlar jinoyatchilar sifatida
  ma’lum Soʻngra imkoniyat nuqtayi nazaridan har bir
  xavf-xatar qiymati 0,0 dan 1,0 gacha boʻlgan shkala
  boʻyicha hisoblanadi Bunda 0,0 natija buning hech
  qachon amalga oshmasligini, 1,0 natija esa bu deyarli
  muqarrar ekanini bildiradi
  Tashkilot doirasida bir necha biznes faoliyatlari
  amalga oshiriladi Har bir biznes faoliyati aniqlanadi
  Soʻngra amalga oshirishning iloji boʻlmagan biznes
  faoliyatining ta’siri tahlil qilinadi Amalga oshirishning
  iloji boʻlmagan har bir faoliyat ta’siri 0,0 dan 1,0 gacha
  boʻlgan shkala boʻyicha oʻlchanadi 0,0 natija ta’sir
  yoʻqligini, 1,0 natija esa bu ta’sir tashkilot maqsadlari
  uchun juda zararli ekanini anglatadi
  Ta’sir qiluvchi omillar quyidagilarni oʻz ichiga oladi
  •
  daromadni yoʻqotish
  •
  tashkilot mavqeyiga zarar yetkazish
  •
  jarima toʻlovlari
  •
  tiklanish qiymati
  •
  boshqa biznes faoliyatlariga ta’sir oʻtkazish
  Ushbu tahlillarga asosan faoliyatlar turkumlarga
  boʻlinishi mumkin Bular quyidagilar
  •
  davom etishi kerak boʻlgan faoliyatlar
  •
  qisqartirilishi mumkin boʻlgan faoliyatlar
  •
  toʻxtatilishi mumkin boʻlgan faoliyatlar
  Ta’sirlar tahlili ta’sir turli vaqt oraligʻida, masalan,
  birinchi soatda, 24 soatda, 48 soatda, bir ha ada
  qanday oʻzgarishini ham oʻz ichiga oladi
  Har bir yuzaga kelishi mumkin boʻlgan falokat/
  xatarning tashkilot uchun umumiy xavfi ni miqdor
  jihatdan hisoblash mumkin Bunda imkoniyat ta’sirga
  koʻpaytiriladi
  avf
  =
  imkoniyat
  ×
  ta’sir
  Bu himoya uchun qaysi xav ar eng muhim ekanini
  koʻrsatadi va tiklanish rejalarining mustahkam boʻlishini
  ta’minlaydi Bu har bir xavf, har bir biznes faoliyati yoki
  ularning kombinatsiyasi uchun amalga oshiriladi
  atarlarni tahlil qilish uchun namunalarni
  internetdan qidirib toping va tashkilotlarga taʼsir
  qilishi mumkin boʻlgan har xil xatarlarni oʻrganing
  ICT_STB_G10-11_c14_p243-259_NT_R8_2023.indd 252
  31.10.2023 9:59:05
  |
  | |