title: SHAXSGA YUNALTIRILGAN TA’LIM PEDAGOGIK YONDASHUV
text: SHAXSGA YUNALTIRILGAN TA’LIM PEDAGOGIK YONDASHUV
  Buzanov Nodirbek Pardaboy o‘g‘li
  Jizzax davlat pedagogika univesiteti Ta’lim muassaslari boshqaruvi
  2-kurs magistranti
  Sohaviy
  adabiyotlar
  tahlilidan
  ayon
  bo‘ladiki,
  “shaxsiy
  funksiyalar”
  tushunchasi
  pedagogika
  faniga
  dastlab
  V.V.Serikov
  tomonidan
  kiritilgan
  bo‘lib, u quyidagicha tasniflanadi: “Shaxsiy funksiyalar – bu (bu yerda) muayyan shaxsning
  mantiqiy fazilatlariga xos xislat emas, balki uning “shaxs sifatida namoѐn bo‘lishi”ni
  ta’minlaydigan ijtimoiy ko‘rinishlardir”. Motivatsiya, vositachilik, kolliziya (qarama-qarshi
  qarashlar, intilishlaryoki manfaatlar to‘qnashuvi), tanqid, refleksiya, mantiqiy ijodkorlik,
  219
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  orientatsiya, o‘z-o‘zini namoѐn qila olish, hayotiy faoliyatni ma’naviy jihatdan barqaror saqlash
  kabi xislatlar shaxsiy funksiyalar sifatida qayd etiladi.
  Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim doirasida ta’limni tushunish va tashkil etish “birligi” sifatida
  o‘quv jaraѐni qaraladi. Bunday “miqѐs” pastdan o‘quv jaraѐni didaktik modelining barcha tarkibiy
  qismlarini tashkil etishga qo‘yiladigan talablarni belgilaydi. Biroq, bu ta’limni o‘rganish
  sub’ektining rivojlanish darajasiga moslashtirishni anglatmaydi, balki faqat pedagogik
  faoliyatning o‘quvchi “tabiati”ga muvofiqligini, o‘quvchi shaxsiyatining ustuvorligini anglatadi.
  O‘qitish texnologiyasi – birinchidan, pedagogik texnologiya sifatida jarayonli - harakata
  spektini anglatadi. Bu, ta’lim jarayonini o‘zgaruvchan sharoitlarda, belgilangan vaqt davomida
  istiqbollashtirilgan natijalarga kafolatli erishishga va haqiqiy ta’lim-tarbiya jarayonlarini amalga
  oshirishni ta’minlovchi usul va vositalarning tartibli birligini o‘zida mujassamlashtiradigan ta’lim
  modelini ishlab chiqish va amalga oshirishning texnologik jarayoni bo‘lsa, ikkinchidan, u
  maqsadni amalga oshirishda vaistiqbolda belgilangan natijalarga erishish bo‘yicha pedagogik,
  hamda o‘quv faoliyat loyihasini bajarish bayoni hisoblanadi.
  Hozirgi paytda ta’lim jarayonining shaxsga yo‘naltirilgan o‘qitish texnologiyalar asosida
  tashkil etilishini ta’minlash dolzarb vazifalardan hisoblanadi.
  Shaxsga yo‘naltirilgan o‘qitish texnologiyalari ta’lim jarayonida boshqacha yondashuvni
  talab qiladi. O‘qituvchi o‘quvchiga va fanga nisbatan o‘zining munosabatini o‘zgartirishga to‘g‘ri
  keladi.
  Bugungi kunda o‘qituvchi faqat bilim berish va amaliy ko‘nikmani shakllantirish bilan
  chegaralanmasdan o‘quvchilarni mustaqil bilim olish, izlanish va qarorlar qabul qilishga o‘rgatishi
  kerak.
  Shaxsga yo‘naltirilgan ta’limning nazariy asoslariga quyidagilar kiradi:
  - ta’lim oluvchining o‘qitish jarayonidagi o‘rnini belgilash va shaxsni rivojlantirish;
  - ta’lim oluvchining kasbiy shakllanishi bo‘yicha me’yoriy talablar qo‘yiladi. Ushbu
  me’yorlar Davlat ta’lim standartlarida va ularning talablarida o‘z aksini topadi;
  -
  ta’lim
  jarayonini
  tashkil
  etishda
  pedagogning
  ijodiy
  qobiliyati
  va
  mahorati katta ahamiyatga ega;
  -
  ta’lim
  jarayoniga
  shaxsga
  yo‘naltirilgan
  o‘qitish
  texnologiyalarni
  qo‘llash talab etiladi.
  Shaxsga yo‘naltirilgan o‘qitish texnologiyalarida pedagogik ta’sirlar asosan o‘quvchi
  shaxsni shakllantirishga qaratiladi. Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim mazmunini texnologiyalashtirish
  asosan o‘quv va didaktik materiallarni ishlab chiqishni, o‘quvchi shaxsini rivojlanishini nazoratga
  olish ishlarini qaytadan ko‘rib chiqishni ko‘zda tutadi. Texnologiyalashtirish o‘quvchiga o‘quv
  materialining mazmunini o‘zi tanlashiga o‘z-o‘zini baholashga imkoniyat yaratadi. Shaxsga,
  yo‘naltirilgan o‘qitish texnologiyalarini qo‘llashdan asosiy maqsad an’anaviy odatga kirgan ta’lim
  texnologiyasidan voz kechishdir. Ularning o‘rniga yangi pedagogik va psixologik texnologiyalar
  joriy etiladi.
  Chunki, shaxs “Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi” ning asosiy komponentlaridan biri
  hisoblanadi; shuningdek, kadrlar tayyorlash tizimining bosh sub’ekti va ob’ekti, ta’lim
  xizmatlarining iste’molchisi va ishlab chiqaruvchisidir. Ta’lim oluvchining shaxsi – butun ta’lim
  tizimining maqsadi, uning nufuzli sub’ekti bo‘lib qolmoqda.
  Shaxsga
  yo‘naltirilgan
  ta’lim
  sharoitida,
  biz
  ta’lim
  beruvchilar
  o‘quv
  jarayonida an’anaviy tizim paytidagidan mohiyati kam bo‘lmagan o‘zgacha rol va funksiyasiga
  ega bo‘lamiz. Agar, an’anaviy ta’lim paytida, biz bilim sub’ektini va bilimning eng kompetentli
  manbasi bo‘lgan darslik bilan birga nazorat qiluvchi rolida bo‘lsak, ta’limining yangi paradigmasi
  paytida esa, ta’lim oluvchilarning mustaqil faol bilish faoliyatining tashkilotchisi, kompetentli
  maslahatchi va yordamchisi rolida namoyon bo‘lamiz. Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim mazmunini
  texnologiyalashtirish asosan o‘quv va didaktik materiallarni ishlab chiqishni, o‘quvchi shaxsining
  rivojlanishini nazoratga olish ishlarini qaytadan ko‘rib chiqishni ko‘zda tutadi.
  |