title: “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
text: |
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 255
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  Shaxsni o‘rganish bilan bog‘liq jarayonlarni o‘rganish uchun, ayniqsa “tashqi va ichki
  faoliyat bir xil umumiy tuzilmaga ega bo‘lganligi” va zamonaviy psixologiya fanining muhim
  kashfiyotlaridan biri [2;14] shundan iboratligi sababli ko‘proq fikrlash modellari mos bo‘lib, ularni
  yaratishning asosi sifatida hissiy-ifodali namunalar xizmat qilishi bilan model “obrazli model” deb
  nomlanishi mumkin.
  Mutaxassislarning fikrlariga ko‘ra, “obrazli yoki xayoliy model”ni nafaqat bilishning
  maxsus vositasi sifatida, balki ilmiy-tadqiqot evristik fikrlashning o‘ziga xos shakli sifatida ham
  qarash mumkin bo‘lib, bizning tadqiqotimiz maqsadlari uchun bu juda muhim edi, chunki bizga
  o‘rganilayotgan muammoni yangi holatda ko‘rish zarur edi [3;127].
  Mustaqil ta’lim masalalari bo‘yicha ishlarni shuningdek o‘z ta’kidlashlariga ko‘ra
  hayotlarida kitob muhim ahamiya kasb etgan va hozirda ham muhim rol o‘ynaydigan insonlar
  biografiyalarini tahlil qilib olingan ma’lumotlarni turli yoshdagi kitobxonlarning (kichik
  o‘quvchilar, o‘smirlar, talabalar) xulqlarini bevosita kuzatishlar ma’lumotlari va o‘z-o‘zini
  kuzatish ma’lumotlari bilan qiyoslab, bizni qiziqtiruvchi hodisada 3 ta komponent: kitobga
  murojaat etishning shaxsiy mazmuni, maqsadga moslashtirish bilan kitoblarni ko‘rib chiqish odati
  va qobiliyati va o‘qilganning mazmunini to‘laqonli o‘zlashtirish ahamiyatli rol o‘ynashi
  to‘g‘risidagi xulosaga keldik.
  Mazkur komponentlardan har biri maxsus bilim, ko‘nikma va malakalarning murakkab tizim
  ostini ifodalashini tushunamiz, ammo tadqiqotning birinchi bosqichida bizni tizim ostidan ko‘ra
  ko‘proq, ularning kitobxon faoliyati tizimidagi roli va o‘zaro aloqadorligi qiziqtirdi. Mazkur
  o‘zaro aloqadorlikni aniqlash ularning o‘zaro hamkorligini va tizimning ichki va tashqi
  ishlashining haqqoniyligini tasdiqlashi mumkin.
  O‘z ichiga sanab o‘tilgan 3 ta komponentni kirituvchi, malakali katta kitobxon faoliyatining
  umumlashgan hissiy-ko‘rgazmali obrazi sifatidagi tizim modeli, uni konstruksiyalashdan so‘ng
  o‘ziga xos ideal tuzilmani ifodaladi. Biz uchun uning farqli xususiyati kitobxonlik faoliyati uchun
  mazkur tuzilmaning ixtiyoriy komponetlaridan biri boshlang‘ich hisoblanishi mumkinligi bo‘ldi,
  ammo komponentlar o‘rtasidagi aloqalar va bog‘liqliklar faqat qat’iy belgilangan izchillikda
  yuzaga keldi.
  Modeldagi komponentlarning miqdoriga mos ravishda “boshlanish”, aloqadorlik va
  bog‘liqliklarning 3 varianti o‘rganildi.
  Birinchi variant. O‘qituvchida kitobga murojaat etishning qat’iy belgilangan aniq, uning
  uchun yaqin maqsadi mavjud (ilmiy yoki amaliy). Mazkur holatda “o‘qishning shaxsiy mazmuni”
  komponenti boshlang‘ich sifatida xizmat qiladi va bog‘liqliklarning quyidagi bo‘g‘inini aks
  ettiradi: o‘qish maqsadidan – kitoblar olamiga kirish, bunda ko‘rib chiqish yo‘li bilan maqsadga
  ko‘proq javob beradigan kitob tanlanadi, so‘ngra kitob mazmunida, agar maqsad haqiqatda
  kitobxonning muloqotga ehtiyojini ifodalasa, kitob tanlovi esa haqiqatda maqsadga muvofiq
  bo‘lsa, unda kitobxonning kelgusi faoliyati faqatgina kitobni o‘qish sifatiga bog‘liq bo‘ladi
  [4;252].
  Kerakli kitobning mazmuniga mos uni o‘qish kitobxonning ongida shubhasiz taassurot,
  qiziqish uyg‘otadi, navbatdagi ehtiyojlarni yuzaga keltiradi, irodani biror-bir yangi maqsadlarga
  erishishga undaydi, ularni amalga oshirish uchun esa yana umuminsoniy faoliyatning fazoviy-vaqt
  maydonidan ko‘p qirrali ma’lumotlar olami, ya’ni kitoblar olami bilan muloqotga chiqish kerak
  bo‘ladi.
  |
  | |