title: Xalqaro iqtisodiy - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: |
  O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
  |
  bet | 494/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIXalqaro iqtisodiy
  munosabatlar (ba’zida ularni tashqi iqtisodiy aloqalar, jahon xo’jaligi aloqalari
  deb ham yuritiladi) – bu jahonning turli mamlakatlari o’rtasidagi xo’jalik
  aloqalari majmuidir.
  Xalqaro iqtisodiy munosabatlar quyidagi shakllarda namoyon bo’ladi:
  - tovar va xizmatlarning xalqaro savdosi;
  - kapital va chet el investitsiyalarining harakati;
  - ishchi kuchi migratsiyasi;
  - ishlab chiqarishning davlatlararo kooperatsiyasi;
  - fan va texnika sohasidagi ayirboshlash;
  - valyuta-kredit munosabatlari.
  Tovar va xizmatlarning xalqaro savdosi eng avvalo milliy xo’jaliklarning xalqaro
  mehnat taqsimotidagi ishtirokiga bog’liq. Xalqaro mehnat taqsimoti rivojlanishi
  natijasida jahon bozori tarkib topadi. Jahon bozoriga tovar va xizmatlarning xalqaro
  harakati sifatida qarash mumkin. Jahon bozori o’zining rivojlanishida bir qator
  bosqichlardan o’tadiki, ulardan har biri milliy xo’jalikning xalqaro iqtisodiy
  munosabatlarga jalb qilinishining ma’lum darajasi bilan tavsiflanadi. Tovar va
  xizmatlarning xalqaro savdosi va jahon bozorining asosiy belgi va xususiyatlarini 27-
  mavzuda batafsil ko’rib chiqamiz.
  Kapitalning xalqaro harakati – bu kapitalning chet elda joylashtirilishi va
  harakatga keltirilishi.
  U chet elga quyidagi shakllarda chiqariladi:
  - xususiy yoki davlat kapitali shaklida. Kapitalning xalqaro tashkilotlar yo’li bilan
  harakati ko’pincha mustaqil shakl sifatida ajratiladi;
  - pul va tovar shaklida. Jumladan, kapital chiqarish mashina va uskunalar,
  patentlar, nou-xau hamda tovar kreditlari shaklida bo’lishi mumkin;
  - qisqa va uzoq muddatli kreditlar shaklida;
  - ssuda va tadbirkorlik kapitali shaklida. Ssuda shaklidagi kapital quyilmalar
  bo’yicha foiz, tadbirkorlik shaklidagi kapital esa foyda keltiradi. Tadbirkorlik kapitali
  to’g’ridan-to’g’ri va portfelli investitsiyalardan iborat bo’ladi.
  |
  | |