title: Foydalanilgan adabiyotlar
text: Namangan Institute of Engineering and Technology
  nammti.uz
  10.25.2023
  Pg.462
  Annotatsiya. Mazkur maqolada
  iqtisodiy matematik usullarni elektron hisoblash mashinalar
  yordamida yechiladigan murakkab optimal masalalarni milliy iqtisodda iqtisodiy
  jarayonlarni son
  va miqdor jihatdan analiz qilish imkoniyatlari muhokama qilingan. MS Excel dasturi yordamida ham
  turli xil iqtisodiy masalalarni yechish ketma-ketliklari taxlil qilingan.
  Kalit so’zlar: iqtisodiy matematik masalalarni yechishdagi Ms.Excel dasturi funksiyalari.
  Bozor iqtisodiyoti sharoitida milliy iqtisodiyotning strategik planlashtirish, boshqarish hamda
  bashoratlashda ishlab chiqarish jarayonini chuqur ilmiy tahlil qilish, mehnat unumdorligi va ishlab
  chiqarishning rentabellik darajasini o’stirish, ichki imkoniyatlardan qidirib topishda,
  iqtisodiy
  matematik usullardan va kompyuterlardan foydalanish katta samara bermoqda.
  Keyingi yillarda iqtisodiy matematik usullar milliy iqtisodning strategik planlashtirish va
  boshqarishda keng miqyosda qo’llanib, iqtisodiy matematik usullarni elektron hisoblash mashinalar
  yordamida yechiladigan murakkab optimal masalalarni milliy iqtisodda iqtisodiy jarayonlarni son
  va miqdor jihatdan analiz qilish muhim ahamiyat kasb etmoqda.
  Hozirgi kunda iqtisodiy masalalarni kompyuter yordamida yechish, turli qarorlar qabul qilishga
  mo’ljallangan ekspert tizimlar, amaliy dasturlar paketlari hamda yuqori bosqichli dasturlar yaratilib,
  soha mutaxassislari e’tiboriga havola qilingan.
  Jumladan, MS Office paketi tarkibidagi MS Excel
  dasturi yordamida ham turli xil iqtisodiy masalalarni yechish mumkin. Ushbu dasturning ba’zi
  imkoniyatlarini quyidagi masala misolida keltirilgan.
  Faraz
  qilaylik, korxona uch xil mahsulot ishlab chiqarishga ixtisoslashgan bo’lib, ularning
  resusrlar hajmi quyidagicha: ish kuchi 1000 kishi/soat, xomashyo 1500 birlik, uskuna 1300
  stanok/soat. Bir birlik A mahsulotni ishlab chiqarishga 2.5 kishi/soat, 3
  birlik xomashyo, 3
  stanok/soat; Bir birlik B mahsulotni ishlab chiqarishga esa 3 kishi/soat, 2.8 birlik xomashyo, 3
  stanok/soat;Bir birlik C mahsulotni ishlab chiqarish uchun 1.5 kishi/soat, 2.5 birlik xomashyo, 2.5
  stanok/soat sarflanadi.Bir birlik A mahsulotni sotishdan 600so’m, B mahsulotdan 550 so’m, C
  mahsulotdan esa 700 so’m foyda olish mumkin.Yuqoridagi ma’lumotlarda asosan:
  1.Masalaning iqtisodiy-matematik modeli tuzilsin.
  2.Masalaning yoyilgan iqtisodiy-matematik modeli tuzilsin.
  3.Chegaraviy shartlarga iqtisodiy ta’rif berilsin.
  Masalani yechish uchun Excel dasturini ishga tushirib, quyidagi ketma-ketliklarni bajaramiz:
  Dastavval A
  1
  yacheykaga o’zgaruvchi so’zini kiritib, A
  2
  yacheykaga A o’zgaruvchini,
  B
  2
  yacheykaga B o’zgaruvchini, C
  2
  yacheykaga C o’zgaruvchini kiritamiz.D
  4
  yacheykaga
  maqsad
  funksiyasini hisoblash uchun quyidagi formulani asosida amalga oshiriladi: