title: Mahsulot (ish, xizmat)larni sotishdan olingan sof tushum
text: 367
  Sotishga soliqlar, to‘lovlar, ajratmalarga quyidagilar kiritiladi:
  - qo‘shilgan qiymat solig‘i;
  - aksiz solig‘i;
  - reklama solig‘i;
  - mahsulot hajmidan ijtimoiy sug‘urta bo‘limiga ajratma va h.k.
  Mahsulot (ish va xizmat)larni sotilgan qatorga kiritishning, odatda,
  ikkita sharti xarakterlanadi. Bular kassali va hisobga olish usullaridir.
  Kassali
  usulning mohiyati shundaki, bunda mahsulotlar ortib jo‘natilib
  hisob hujjatlari taqdim etilgan va ularning
  hisob raqamiga puli kelib
  tushgandan keyingina sotilgan hisoblash va tushum qatoriga qo‘shish,
  sotishga soliqlar summasini ham ularning amalga oshish davriga muvo-
  fiq hisoblashni xarakterlaydi. «Buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi» qonun-
  ning qabul qilinishiga qadar respublikamizda ushbu usul qo‘llanib
  kelindi.
  Mahsulot (ish va xizmat)larni sotilgan qatorga kiritishning yoki da-
  romadlarni tan olishning hisobga olish usuli esa ularning ortib jo‘natilib,
  hisob hujjatlari taqdim etilgan vaqti bo‘yicha hisobga olish bilan xarak-
  terlanadi. Bunda pul tushumlari yoki to‘lovlarning
  amalga oshish vaq-
  tiga ahamiyat berilmaydi. Sotishga soliqlarning hisob-kitobi ham bevo-
  sita ularning tushum sifatida tan olish vaqti bo‘yicha hisobga olinadi.
  2. Mahsulot sotishdan yalpi foyda. Mahsulot sotishdan olingan
  yalpi moliyaviy natija – foyda yoki zarar quyidagi bog‘lanishlar asosida,
  ya’ni mahsulot (ish va xizmat)larni sotishdan olingan sof tushumdan shu
  mahsulot (ish va xizmat)larning ishlab chiqarish
  tannarxini chegirish
  asosida aniqlanadi.
  Korxona foydasining asosiy qismini bevosita mahsulot (ish va
  xizmat) lardan olingan foyda tashkil etadi.