title: Iqtisodiy sikllarni tashqi omillarning mavjudligi bilan
text: 370
  Iqtisodiy sikllarni iqtisodiy tizimning o’ziga xos ichki omillari ta’sirida
  vujudga kelishini asoslovchi nazariya internal nazariya deb ataladi.
  Asosiy kapitalning jismoniy va ma’naviy jihatdan eskirib, xizmat muddati tugashi
  va uning yangilanishi ko’pchilik iqtisodchilar tomonidan
  iqtisodiy siklni keltirib
  chiqaruvchi muhim omillardan biri sifatida qaraladi.
  Agar bir yoki bir necha tarmoqda mashina-uskunalarga talabning keskin ortishini
  keltirib chiqaradigan iqtisodiy o’sish boshlansa, tabiiyki, bu hol mashina va uskunalar
  to’liq eskiradigan har 10-15 yildan keyin takrorlanadi.
  Fan-texnika taraqqiyoti
  natijasida bu muddat qisqarib boradi va inqirozlar tez takrorlanadi.
  Shuningdek, quyidagi boshqa ichki omillar ham ajratib ko’rsatiladi:
  - shaxsiy iste’molning o’zgarishi (qisqarishi yoki kengayishi);
  - investitsiyalar, ya’ni ishlab chiqarishni kengaytirish, uni yangilash va yangi ish
  joylarini vujudga keltirishga yo’naltiriladigan mablag’lar hajmi;
  -
  ishlab chiqarish, talab va takliflar hajmiga ta’sir ko’rsatishga
  qaratilgan davlat
  iqtisodiy siyosatining o’zgarishi.
  Iqtisodiy sikllarning kelib chiqishini faqat eksternal yoki internal nazariya orqali
  tushuntirish to’g’ri bo’lmaydi. Iqtisodiy sikl va umuman iqtisodiy tizimdagi miqdoriy
  va sifat o’zgarishlar tashqi va ichki omillar birgalikdagi ta’siri oqibatida kelib chiqishi
  mumkin.
  Shuningdek, iqtisodiyotning siklli rivojlanishi sabablarini
  izohlashda bir qator
  nazariyalar ham ilgari suriladi. Quyida ulardan asosiylarini ko’rib chiqamiz.