title: “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
text: |
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 189
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  ―inson kapitali, deb atalmoqda. Inson kapitali bu – odamlarning bilim, ko‘nikma va
  malakalaridir. Odamlar uning yordamida shaxsiy boylik va milliy boylikni yaratadilar.
  Biz asrlar davomida farzand haqida gapirganda - yaxshi o‘qisa, kattakichikni hurmat qilsa,
  ishdan qochmasa, imon-insofli bo‘lsa, bu yaxshi inson bo‘ladi. Olim bo‘ladi yoki yaxshi, obro‘-
  e’tiborli odam bo‘ladi, degan gaplarni eshitib yashab kelganmiz. XXI asrda mana shu sifatlar bitta
  ibora - inson kapitali deb atalmoqda[5: 18]. Inson kapitali xodimning mehnat faoliyati va
  daromadlariga ta’sir ko‘rsatuvchi asosiy omildir[7: 38].
  Biz yuqorda yozganimiz Monomarkazlar faoliyatidan asosiy maqsad yoshlarimizning bilim,
  ko‘nikma va malakalarini oshirishdan iborat. Bu ishlarning amalga oshirilish mehanizmi sodda
  qilib aytadigan bo‘lsak quyidagicha;
  - Har bir mahalla fuqarolar yig‘inida ishchi guruh tashkil etiladi;
  - Ishchi guruh tomonidan mahalladagi kam ta’minlangan oila a’zolari temir daftarga, yoshlar
  daftariga va ayollar daftariga kiritilishiga tavsiya etiladi;
  - Mahalla fuqarolar yig‘ini tomonidan tavsiya etilganlar ro‘yhati monomarkazlarga
  yuboriladi;
  - Monomarkazlar har bir tinlovchi o‘zi faoliyat yuritishni xohlagan yo‘nalishi bo‘yicha
  o‘qitiladi, ko‘nikmalar beriladi.
  Bu jarayonni O‘zbekistonda inson kapitalini rivojlantirishni davlat tomonidan qo‘llab-
  quvvatlanishining yaqqol namunasi deyishimiz mumkin. “Ishlayman, tadbirkorlik bilan
  shug‘ullanaman” deb, mablag‘ topolmasdan turgan yoshlarimizga bir turtki, yordam tariqasida
  amlaga oshirilmoqda bu ishlar. Darvoqe bu tizimning yana bir alohida eng muhim tomoni ham
  bor. Monomarkazlardagi ta’lim jarayonini muvafaqiyatli tomomlagan tinglovchilarga markaz
  tomonidan ta’lim olgan yo‘nalishi bo‘yicha faoliyat yuritishi mumkinligi to‘g‘risida maxsus
  sertifikat beriladi. Shu sertifikat banklarga taqdim etiladi. Banklar esa sertifikat egalariga kredit
  ajratishadi. Bu imtiyozli kreditlardir. Bu kreditlarni olish uchun sertifikatning o‘zi yetarli
  hisoblanadi. Hech qanday kafil, boshlang‘ich to‘lov yoki daromati to‘g‘risidagi ma’lumotnoma
  talab etilmaydi.
  Bu yerda inson kapitaliga alohida e’tibor qaratilganligini ko‘rishimiz mumkin. Ya’ni bu
  kredit mablag‘lari mahalla fuqarolar yig‘ini tomonidan yoshlar daftariga yoki ayollar daftariga
  ro‘yhatga kiritilganlarga o‘z tadbirkorlik faoliyatini boshlashlari uchun shunchaki berib
  yuborilmayapdi. Balki ularda tadbirkorlik ko‘nikmalarini hosil qilish uchun mahsus
  monomarkazlarda tinglovchi sifatida o‘qitilyayapdi. Ularda o‘zlari shug‘ullanishni istagan
  tadbirkorlik yo‘nalishlari bo‘yicha bilim, ko‘nikma va malakalarini oshirishmoqda. So‘ngra
  sertifikat berilmoqda va uni bankka taqdim etishgach maqsadli kredit ajratilmoqda.
  Biz yuqorida inson kapitali tushunchasiga qisqagina ta’rif berib o‘tgan edik. Inson kapitali
  bu – har bir insonda mavjud bo‘lgan bilim, malaka va motivatsiyalar zahirasidir[8]. Odamlar uning
  yordamida shaxsiy boylik va milliy boylikni yaratadilar. Mana yaqqol dalil, muxtaram
  Prezidentimiz mamlakatimizda kambag‘allikni qisqartirish masalasini hal qilish choralarini
  ko‘rmoqdalar. Buning bir misoli sifatida yuqoridagi tizmini ishlab chiqdilar va hayotga tadbiq
  etdilar. Inson kapitalaini rivojlantirish masalasigi bu jarayonda eng ustvor masala sifatida
  qaramoqdalar.
  Shu bilan birga barcha o‘zining qiziqqan yo‘nalishlari bo‘yicha taxsil olaganlarda ijobiy
  inson kapitali mavjud deb aytishimiz to‘g‘ri bo‘lmaydi.
  Hulosa qilib aytganda, inson kapitalini o‘zining ishlab chiqarish omili sifatidagi
  samaradorligi bo‘yicha salbiy (vayronkor) va ijobiy (bunyodkor) turlarga bo‘linadi. Ular orasida
  oraliq holatdagi inson kapitali ham bo‘ladi. Salbiy inson kapitali bu – milliy inson kapitalining bir
  qismi. U o‘ziga sarflangan investitsiyalardan o‘z jamiyati, mamlakati iqtisodiyotiga biror foyda
  keltirmaydi. Aksincha, jamiyat, shaxs iqtisodiy va boshqa sohalariga zarar keltiradi. Ta’lim va
  tarbiyaga kiritiladigan hamma investitsiyalar ham foyda beravermaydi, inson kapitalini
  oshiravermaydi. Salbiy inson kapitali ma’naviyat va madaniyati tuban, ishbilarmonlik,
  tadbirkorlik qo‘llab-quvvatlanmaydigan sharoitda shakllanadi. Shuningdek, fuqarolik jamiyati
  |
  | |