title: Abstract - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current...
text: 303
  pedagogik va axborot texnologiyalari asosida har tomonlama zamon talabiga mos ravishda
  amalga oshirishdan iboratdir. Shuning uchun ham bugungi kunda ta’lim - tarbiya tizimida
  kompyuter va axborot texnologiyalarining zamonoviy texnologiyalaridan samarali
  foydalanishga alohida e’tibor berilmoqda. Bu esa ta’lim jarayonida o‘quvchilarga turli
  fanlardan bilim beruvchi pedagog kadrlarni axborot texnologiyalarining zamonaviy
  vositalalaridan foydalanishlari uchun, eng avvalo bu sohadagi bilim va malaka darajalarini
  oshirish, ta’lim tizimini texnik jihatdan ta’minlash, internetdan foydalanish imkoniyatlarini
  to‘la yaratib berish orqaligina samarali natijaga erishish mumkin.
  Ta’lim tizimi sifati va samaradorligini oshirishning asosiy usullaridan biri o‘quv
  jarayonida zamonaviy axborot kommunikatsion texnologiyalarni,
  shu jumladan
  multimediyali o‘quv kurslarini qo‘llash, o‘qituvchi va o‘quvchining interfaol o‘zaro
  aloqalarini ta’minlash, multimediali o‘quv kurslari va darsliklarini ishlab chiqishda yuqori
  malakali kadrlarni jalb etishdan iborat bo‘ladi.
  Multimedia axborotlarni har xil ko‘rinishlarda tasvirlash va dinamik obrazlarini
  yaratish, uni ko‘rish va eshitish organlari orqali qabul qilish va tasavvur etish
  imkoniyatlarini yaratadi.
  Multimedia texnologiyalarida an’anaviy texnologiyalarga qaraganda axborotlar matn
  ko‘rinishda emas, balki tasvir, ovoz va harakatlar ko‘rinishida ifodalanilishi o‘quvchilarni
  darslarda faolroq, diqqatliroq intiluvchan va qiziquvchan bo‘lishga o‘rgatadi, chunki tavsiya
  qilinadigan har bir axborot ularning ishtiroki va harakati orqali amalga oshiriladi.
  Ta’lim tizimida multimedia texnologiyalari nazariy, amaliy, ko‘rgazmali, ma’lumotli,
  trenajyorli va nazorat qismlarini birlashtirish yo‘li bilan o‘quvchilarga
  ijobiy va samarali
  ta’sir etuvchi vosita hisoblanadi. Bundan tashqari ta’lim tizimida multimediali o‘quv
  kurslaridan foydalanish nazariy materiallarning namoyishlarini sifatli video yozuvlari,
  virtual laboratoriya ishlari va amaliyotlarni, turli jarayonlarning imitatsion animatsiyali
  modellarini yaratish imkonini beradi, bu uchun o‘quvchilarning o‘quv sinflari, kompyuter
  sinflari, o‘qitishning texnik vositalari xonasida, uslubiy xonalarda,
  kutubxonalarda amaliy
  shug‘ullanishlarini tashkillashtirish lozim bo‘ladi.
  Ta’lim tizimida foydalaniladigan barcha multimediali o‘quv kurslari amaliy tadbiqdan va
  tajribadan o‘tgan bo‘lishi bilan birga, o‘ziga xos pedagogik-psixologik xususiyatlarga ham
  ega bo‘lishi kerak.
  Multimediali o‘quv kurslarining pedagogik-psixologik xususiyatlari bilim va
  ko‘nikmalarni shakllantirish uchun foydalaniladigan o‘quv materiallarining tasvirlanish
  hamda ifodalanish formasiga va ko‘rinishiga bog‘liq bo‘ladi. Ular faqatgina misol va
  masalalar yechish, amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlarini bajarish
  jarayonidagina emas,
  balki butun o‘quv jarayonida o‘quvchilarni bilim, malaka va ko‘nikmalarini shakllantirishga
  qaratilishi lozim.
  Ta’lim tizimida yaratilayotgan multimedia o‘quv kurslarining asosiy xususiyatlaridan
  biri, shu mavzuni o‘rganishning ma’lum bir nozik jihatlari bilan aniqlanadi, ular esa o‘z
  navbatida katta sondagi ko‘rgazmali materiallarni talab qiladi, chunki ularning ishtirokisiz
  jonli dunyoning turli tumanligini, uni qurishni zarurligini, biologik,
  ximik va fizika
  jarayonlarning hosil bo‘lish mexanizmini va rivojlanishini to‘liq namoyish qilib bo‘lmaydi.
  Ta’lim tizimi uchun multimediali o‘quv kurslarini yaratishda shu sohaning asosiy
  didaktik masalalaridan biri – o‘qitishni modellashtirish va tasavvurlash obyektlariga ta’sir
  qilishning umumiy metodlari muhim o‘rinlardan birini egallaydi.
  Multimedia o‘quv kurslari avvalgi tradision o‘quv qo‘llanmalardan ko‘p jihatlari bilan
  farq qiladi. Shu jumladan, o‘quv materiallarini o‘quvchilarga tavsiya etish multimediali:
  grafika, animasiya, video, ovozli va tovushli harakatlar,
  real voqea va hodisalarni
  modellashtirish kabi boshqa ko‘plab elementlar orqali amalga oshiriladi, chunki ular
  natural obyektlar va ko‘rgazmali qurollarning kamchiliklarini ma’lum bir miqdorda yoki
  to‘liq qoplash imkonini beradi. Bu esa o‘quvchilarni o‘rganayot-gan mavzular bo‘yicha
  304
  bilim va malakalarni shakllantirishda va mustahkamlashda muhim ahamiyatga ega bo‘ladi.
  chunki ular natural obyektlar va ko‘rgazmali qurollarning kamchiliklarini ma’lum bir
  miqdorda yoki to‘liq qoplash imkonini beradi. Multimedia o‘quv kurslarida o‘quv
  materiallarini to‘ldiruvchi va uning qabul qilish darajasini oshiruvchi ko‘rgazmali vositalari
  alohida jadvallar, grafik sxemalar , rasmlar va boshqalardan iborat bo‘lgan slaydlar,
  videofilmlar va boshqa shunga o‘xshash ko‘rgazmali
  nazariy materiallar orqali
  tasvirlanilishi mumkin.
  Multimedia o‘quv kurslarini yaratishda va ulardan foydalanish lokal kompyuter va
  Internet tarmog‘i keng imkoniyatlarni ochib beradi. Multimediali o‘quv kurslarini butun
  dune kompyuter tarmog‘iga joylashtirilishi, ulardan o‘quv jarayoni foydalanishda
  to‘g‘ridan-to‘g‘ri murojoat qilish, o‘quvchilarga axborotlarni topish , izlash va o‘rganish
  faoliyatini shakllantirish va kengaytirish imkoniyatlarini yaratadi.
  Xulosa qilib aytganda, multimedia o‘quv kurslarini yaratishda eng avvalo turli dasturiy
  vositalar bilan yaratiladigan interfaol komponentalarga asosiy e’tiborni qaratish lozim.