title: o‘z-o‘zidan yonish - M tojiyev, I. Nigmatov
text: |
  M tojiyev, I. Nigmatov Pdf ko'rish
  |
  bet | 160/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
  Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mo‘z-o‘zidan yonish
  - bu oksidlovchilam ing issiqlik jarayonlari
  va m ikroorganizm lam ing faoliyati natijasida materiallam ing yonish ja
  rayoni. Moddalarning o ‘zidan o ‘zi yonishi va ulam ing sinflanishi. Qat
  tiq, g ‘ovaksimon yonuvchan moddalar yuzasida adsorbsiyalangan havo
  qatlami bilan oksidlanish reaksiyasi tezligi ortib boraai. Issiqlikni kam
  o ‘tkazadigan va g ‘ovakli moddalarda y ig ‘ilgan issiqlik haroratni, oksid
  lanish jarayonini tezlashtiradi. Polimerlanishda, biologik va fizik jarayon-
  larda k o ‘plab issiqlik ajralib chiqadi va o ‘zidan o ‘zi yonish sodir b o ‘ladi.
  0 ‘zidan o ‘zi qizib, o ‘t manbayi ishtirokisiz to ‘liq yonish bilan yakun-
  lanadigan ekzotermik reaksiya o ‘zidan o ‘zi yonish deyiladi. 0 ‘zidan o ‘zi
  yonish harorati past boTgan moddalar juda xavfli hisoblanadi. Moddalar
  o ‘zidan o ‘zi yonishga m oyilligi b o ‘yicha to ‘rt sinfga b o ‘lingan.
  194
  Birinchi sinfga tabiiy o ‘simliklar (pichan, qipiq, som on) taalluqli. 6 0 -
  70°C da biologik jarayon kim yoviy oksidlanish jarayoniga o ‘tib, o ‘zidan
  o ‘zi yonish bilan yakunlanadi.
  Ikkinchi sinfga torf va ko‘mir kiradi. Normal haroratda k o ‘mir oksid-
  lanib, qizib, o ‘zidan o ‘zi yonib ketadi. Torf 60°C da qizib oksidlanadi.
  Uchinchi sinfga y o g ‘ va moylar kiradi. Tarkibida to ‘yinmagan karbon
  vodorodli birikmalar b o ‘lgan o'sim lik m oyi va y o g ‘lar oksidlanish, poli-
  merlanish xususiyatiga ega.
  Y og‘-m oy tomchilari bo‘lgan kiyim-kechaklar o ‘zidan o ‘zi yonib
  ketadigan xavfli darajada bo‘lib, ular ish joylaridan va xonalardan darhol
  y o ‘q qilinishi kerak. To‘rtinchi sinfga kim yoviy moddalar v a aralashmalar
  |
  | |