title: Tabiiy-biologik - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti
text: 316
  15.26. Ozuqa resurslarini ishlab chiqarish va ulardan foydalanishning iqtisodiy samaradorligini
  oshirish imkoniyatlari
  Ko’pchilik chorvachilik tarmoqlarida ozuqa resurslaridan foydalanish kompleksi ko’rsatkichlari
  ularning mahsuldorlik potensialiga hamda bozor qonunlari talablariga javob bermaydi. Chunki
  odatda, chorva hayvonlarining ozuqa birligiga bo’lgan o’rtacha talabi me’yorlar bo’yicha
  ta’minlanmaydi, zotdor hayvonlarning mahsuldorlik potensialidan foydalanish koeffisiyentlari past,
  haqiqiy sarflangan ozuqa birligiga 2-3 marta kam sut, go’sht va boshqa mahsulotlar olinadi va
  ularning tannarxi yem-xashak va boshqa xarajatlari hisobiga ko’tariladi va hokazo.
  Chorvachilikda ozuqa resurslaridan foydalanish iqtisodiy samaradorligini barqaror ta’minlash
  uchun quyidagi omillar va real imkoniyatlardan to’laroq foydalanish zarur:
  -
  barcha turdagi zotdor chorva hayvonlarini ilmiy asoslangan rasion asosida muntazam
  oziqlantirishni amalga oshirish, binobarin, ularning mahsuldorlik potensialidan foydalanish
  koeffisiyentini o’rtacha 2 marta ko’tarish;
  -
  ozuqa resurslari sifati hamda tarkibini takomillashtirish, ularning tannarxini pasaytirish
  imkoniyatlaridan to’laroq foydalanish;
  -
  katta hajmli va qisqa muddatlarda sifat belgilarini pasaytiruvchi ozuqalarni chorva mollariga
  yaqin joylarda ishlab chiqarish va saqlash, ularni tashish va taqsimlash xarajatlarini kamaytirish
  uchun sharoit yaratish;
  -
  ozuqa resurslarini ko’paytirish, ularning sifatini yaxshilash maqsadida soya, makkajo’xori,
  ko’p yillik va bir yillik o’tlar maydonlarini kengaytirish va ularning hosildorligini oshirish
  imkoniyatlaridan to’laroq foydalanishga erishish;
  -
  sug’oriladigan ozuqa ekinlari hosildorligini oshirish, avvalo, belgilangan miqdorda mineral
  va organik o’g’itlardan foydalanishni talab etadi;
  -
  ferma oldi almashlab ekish tizimini qat’iy joriy qilish;
  -
  xo’jalik tomonidan oxirgi yillarda foydalanilgan tabiiy yaylov hamda pichanzorlarning
  hosildorligini 40-50 foizga oshirish chora tadbirlarini amalga oshirish lozim. Bu maqsadga erishish
  uchun maydonlardan foydalanishda yaylov almashinuvini tashkil etish, qo’shimcha yaylov va
  pichanzorlar o’simliklari urug’larini ekish, tabiiy namni saqlash usullaridan foydalanish zarur. Tabiiy
  yaylov va pichanzorlar hosildorligini oshirish arzon ozuqalardan foydalanishga sharoit yaratadi;
  -
  xlorela va boshqa suv o’tlaridan, ularning suspenziyasidan foydalanishni tashkil etish;
  -
  barcha turdagi ozuqalar sifatini saqlash hamda nobud bo’lishini kamaytirish uchun ularni
  saqlash va qayta ishlashda progressiv usullardan keng foydalanish;
  -
  omuxta-yem ishlab chiqarish va undan foydalanish samaradorligini yanada oshirish;
  -
  ozuqalarni ishlab chiqarish, saqlash va taqsimlash jarayonlarini mexanizasiyalashtirishni
  kuchaytirish, binobarin xodimlarning mehnat unumdorligini oshirish, ularga garantiyalangan haq
  to’lashni amalga oshirish va h.k.