title: Foydalanilgan adabiyotlar
text: Namangan Institute of Engineering and Technology
  nammti.uz
  10.25.2023
  Pg.499
  Kirish.Texnologik jarayonlarni monitoring qilish muhim ahamiyatga ega, chunki bu
  jarayonlarning sifatini va xavfsizligini ta'minlashga yordam beradi. Texnologik jarayonlar va
  materiallarning xossalarini aniqlashning an'anaviy usullari ko'pincha qimmatga tushadi va aniq
  emas. Shuning uchun, so'nggi yillarda texnologik jarayonlar monitoringini amalga oshirishning
  yangi, zamonaviy usullari ishlab chiqildi [1]. Ushbu maqolada texnologik jarayonlar va materiallar
  xossalarini monitoring qilishning eng zamonaviy usullari, ularning afzalliklari va kamchiliklari
  muhokama qilinadi.
  Asosiy qism.Texnologik jarayonlar monitoringining eng zamonaviy usullaridan biri bu sensor
  texnologiyalaridir [2]. Turli xil sensorlar jarayonlar va materiallarning haroratini, bosimini, oqimini
  va boshqa parametrlarini o'lchash imkonini beradi. Masalan, lazerli sensorlar jarayonlarni
  masofadan kuzatib borishga imkon beradi. Sensor texnologiyalari monitoringni yanada aniq va
  tejamli qiladi. Ammo ular murakkab infrastruktura va dasturiy ta'minotni talab qiladi.
  Yana bir zamonaviy usul bu machine vision texnologiyasidir [3]. Kompyuter ko'rish orqali
  jarayonlar va materiallarni tahlil qilish imkoniyati paydo bo'ldi. Mashinalar ko'rish texnologiyasi
  aniqlik darajasi yuqori bo'lib, jarayonlarni bevosita kuzatib borish imkonini beradi. Uning
  kamchiligi shundaki, bu texnologiya ham murakkab va qimmatdir.
  Texnologik jarayonlar va materiallar tarkibini tahlil qilishning yangi usullari ham joriy
  etilmoqda [4]. Masalan, spektroskopiya usullari materiallarning kimyoviy tarkibini aniqlashga
  yordam beradi. Bu usullar tez va aniq natijalar beradi, ammo maxsus jihozlar talab qiladi.
  Xulosa. Texnologik jarayonlar va materiallar xossalarini monitoring qilishning zamonaviy
  usullari aniqlikni oshirishga va xarajatlarni kamaytirishga imkon beradi [5]. Sensor texnologiyalari,
  machine vision, spektroskopiya kabi usullar eng samarali hisoblanadi. Kelajakda yana ham
  takomillashtirilgan usullar paydo bo
  ʻ
  lishi mumkin. Muhimi, har bir usulning afzallik va
  kamchiliklarini hisobga olib, texnologik jarayon xususiyatlariga mos usulni tanlashdir.