title: M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish - bet 129
text: Misollar
  1. 5 km
  2
  =5(10
  3
  m)
  2
  =5
  10
  6
  m
  2
  2. 250 cm
  3
  /s=250(10
  -2
  m)
  3
  /s=250
  10
  -6
  m
  3
  /s
  3. 0,002 cm
  -1
  =0,002(10
  -2
  m)
  -
  1=0,002
  100 m
  -1
  =0,2 m
  -1
  Kattaliklar kiymatini yozish uchun birliklarni xarflar bilan yoki maxsus
  belgilar (...°, ...', ...") bilan belgilash lozim.
  Birliklarning harfli belgilari to‘g‘ri shrift bilan bosilishi kerak. Birliklar
  belgilarida nuqta qisqartirish belgisi sifatida qo‘yilmaydi.
  Birliklarning belgilari kattaliklarning raqamli qiymatlaridan keyin shu
  satrda (boshqa satrga o‘tkazmasdan) joylashtirilishi lozim. Agar birlik belgisi
  oldidagi sonli qiymat egri chiziqli kasr ko‘rinishida bo‘lsa, u qavsga olinishi
  kerak.
  Sonning oxirgi raqami va birlikning belgisi orasida bir harfli ochiq joy
  qoldirish lozim.
  174
  To‘g‘ri:
  100 kW
  80%
  20 °S
  (1/60) s
  -1
  Notug‘ri:
  100kW
  80%
  20°S
  l/60/s
  -1
  .
  Istesno hollarida satr ustiga ko‘tarilib qo‘yiladigan maxsus belgi va son
  o‘rtasida ochiq joy qoldirilmaydi.
  To‘g‘ri:
  20°.
  Noto‘g‘ri:
  20 °.
  Kattalikning sonli qiymatida o‘nli kasr borligida birlikning belgisini
  hamma raqamlardan keyin joylashtirish lozim.
  Tug‘ri:
  423,06m
  5,758°
  yoki
  5°45,48'
  yoki
  5
  0
  45'28,8".
  Notug‘ri:
  423 m0,6
  5°758
  yoki
  5°45',48
  yoki
  5°45'28",8.
  Kattaliklar qiymatlari chegaraviy og‘ishlari bilan ko‘rsatilganda sonli
  qiymatlari chegaraviy olishlari bilan qavs ichiga olinishi lozim va birlikning
  belgisi qavsdan keyin qo‘yilishi lozim. Yoki birliklar belgisi kattalikning sonli
  kiymatidan keyin va uning chegaraviy og‘ishidan keyin qo‘yilishi lozim.
  To‘g‘ri:
  (100,0±0,1)kg
  50g±1 g.
  Noto‘g‘ri:
  100,0 ±0,1 kg
  50±1g.
  Birliklar belgisini jadvalning ustun sarlavhalarida va satr nomlarida
  (yonboshlarida) qo‘llanilishiga yul qo‘yiladi.
  1-misol
  Nominal sarf, m
  3
  /h
  Ko‘rsatuvlarning,
  yuqori chegarasi, t
  3
  Rolikning oxirgi
  o‘ngtomonidagi
  bo‘linmasining qiymati, t
  3
  ,
  40 va 60
  100 000
  0,002
  100, 160, 250, 400, 600 va
  1 000
  1 000 000
  0,02
  2500, 4 000, 6000 va 10
  000
  10 000 000
  0,2
  175
  2 -
  misol
  Ko‘rsatkich nomi
  Tortish quvvatidagi qiymati, kW
  18
  25
  37
  Tashqi o‘lchamlari, mm:
  uzunlik
  Eni
  Balandligi
  Koliya, mm
  Oraliq, mm
  3080
  1430
  2 190
  1090
  275
  3500
  1 685
  2745
  1 340
  640
  4090
  2395
  2770
  1 823
  345
  Birliklar belgilarini formuladagi kattaliklarning belgilariga berilgan
  izoxlarda qo‘llash ruxsat etiladi. Birliklar belgilarini kattaliklar o‘rtasidagi yoki
  ularning son qiymatlari o‘rtasidagi bog‘lanishni ifodalovchi harflar shaklida
  keltirilgan formulalar bilan bir satrda joylashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
  To‘g‘ri.
  v = 3,6 s/t,
  bu yerda v — tezlik,
  km/h;
  s - masofa, m;
  t - vaqt, s.
  Noto‘g‘ri:
  v - 3,6 s/t km/h,
  bu yerda
  s- masofa, m,
  t - vaqt, s.
  Ko‘paytmaga kiruvchi birliklarning harfli belgilarinikupaytma belgilaridek
  o‘rta chizig‘igaqo‘yilgan nuktalar bilan ajratish lozim. Bu maqsadda «x»
  belgisidan foydalanish mumkin emas.
  To‘g‘ri:
  N·m
  A·m
  2
  Pa·s
  Noto‘g‘ri:
  Nm
  Am
  2
  Pas
  Ko‘paytmaga kiruvchi birliklarning harfli belgilarini, agar bu
  anglashilmovchilikka olib kelmasa ochik joy qoldirib ajratishga yo‘l qo‘yiladi.
  Birliklar nisbatining harfli belgilarida bo‘lish belgisi sifatida faqat bitta
  qiya yoki gorizontal chiziq ishlatilishi lozim. Birliklar belgisining ko‘paytmasi
  sifatida darajaga (musbat va manfiy) ko‘tarilgan birliklar belgisini qo‘llanilishi
  mumkin.
  Nisbatga kiruvchi birlikning birontasiga manfiy daraja ko‘rinishida belgi
  kiritilgan bo‘lsa (masalan s
  -1
  , m
  -1
  , K
  -1
  , s
  -1
  ) unda qiya yoki gorizontal chiziqni
  qo‘llashga yo‘l qo‘yilmaydi.
  W
  m
  2
  k
  To‘g‘ri:
  W·m
  -2
  ·K
  -1
  Noto‘g‘ri:
  W/m
  2
  /K
  176
  W
  m
  2
  K
  Qiya chiziq qo‘llanilganda suratdagi va maxrajdagi birliklar belgilarini bir
  satrda joylashtirish lozim, maxrajdagi birliklar belgilarining ko‘paytmasini qavs
  ichiga olish lozim.
  To‘g‘ri:
  m/s
  W/(m·K).
  Noto‘g‘ri:
  m
  s
  W/m·K.
  Ikki va undan ortiq birliklardan tashkil topgan hosilaviy birlik
  ko‘rsatilganda birliklarning belgisini va nomlarini kombinatsiyalash yoki bir
  birliklarning belgisini, boshqalarning nomlarinikeltirishgayo‘l qo‘yilmaydi.
  To‘g‘ri:
  80 km/h
  80
  kilometr soatiga .
  Noto‘g‘ri:
  80 km/soat
  80
  km soatiga.
  Maxsus belgilar birikmalarini ...°, ...', ...", % va
  °/
  oo
  birliklarni harfli
  belgilari bilan birgalikda ishlatishga yo‘l qo‘yiladi, masalan, ...°/s.
  |