title: Mavzuni o‘zlashtirish bo‘yicha savol va topshiriqlar
text: Mavzuni o‘zlashtirish bo‘yicha savol va topshiriqlar:
  1. Tabiat va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlar haqida ma’ruza
  tayyorlang.
  2. EkOturizrhning kelib chiqish i haqida prezentatsiyali
  ma’ruzani tayyorlang.
  3. Ekologik inqiroz bilan ekoturizmning bog‘liqligi haqida
  savollar tayyorlab keiing.
  4. Ekoturizmning asosiy îurlari bo‘yicha rna’mza tayyoriang.
  5. “Alohida muhofaza qilinadigan tabiiy hududlar chegarasidan
  tashqaridagi ekoturizm” mavzusida prezentatsiyali ma’mza
  tayyorlang.
  6. Ekoturizmning shakllanish bosqichîarini tushuntiring.
  7. BMT qachon «xalqaro ekoturizm» yilini e’ion qildi?
  8. Mavzu matnîdagi xalqaro ramzni tavsiflang.
  33
  3-mavzu. EKOLOGIK TURIZMNING TAMOYILLARI.
  0 ‘ZBEKIST0NDA EKOTURIZMNI RIVO.JLANTÏRÎSH
  KONSEPSIYASI
  Reja:
  3.1. Ekoturizmning tamoyiliari.
  3.2. 0 ‘zbekistonda ekoturizmni rivojlantirish Konsepsiyasi.
  3.1. Ekoturizmning tamoyiliari
  Ishlab chiqarishda g‘oya va nazariyalaming shakllanishida
  ishlatiladigan prinsip so‘zi asos, talab, negiz ma’nolarini anglatgani
  uchun davlat tilida tamoyil deb tarjima qilingan. Ekoturizmning
  tamoyiliari ham ekoturizm yo‘nalishining rivojlanishidagi tartib-
  me’yorlarga asoslanishi lozim. Ya’ni ekoturizmning tamoyiliari
  ekoturizmning mohiyatini, mazmunini, maqsadi va vazifalarini
  o‘zida aks ettirishi kerak.
  Ekoturizmning tamoyillarini “Xalqaro ekoturizm tashkiloti”
  ishlab chiqqan. Bu tamoyillar jahondagi barcha davlatlarning
  rahbarlariga tarqatilgan bo‘lib, har bir davlatlar ekoturizmni
  tashkil qilganda ushbu tamoyillarga amal qilish talab qilinadi:
  1. Ekoturizm tabiatga qaratilgan va tabiiy resurslardan
  foydalanishga asoslangan boiishi.
  2. Ekoturizm ekologik barqaror rivojlanishga va yashash
  muhitimizga
  keltirilayotgan
  ziyonlarni
  minimallashtirishga
  asoslangan boiishi.
  3. Ekoturizm ekologik taiim va ma’rifatga yo‘naltirilgan boiib,
  tabiat bilan teng hamkorlikka asoslangan boiishi.
  4. Ekoturizm mahalliy ijtimoiy madaniyatni saqiashga va
  yordam berishga asoslangan boiishi.
  5. Ekoturizm faoliyat koisatgan hududlaming barqaror
  rivojlanishini va iqtisodiy samaradorligini ta’minlashiga asoslangan
  boiishi kerak.
  Ekoturizmning
  tamoyillarini
  o‘rganganimizda
  aibatta
  turizmning bu muhim sohasini rivojlantirish oson kechmasligirii
  anglaymiz. Bu tamoyillar asosida ekoturizmni rivojlantirishda
  34
  albatta davlatning ekologik boshqaruviga murojaat qilinadi.
  Chunki, ekoturizmni yuqorida qayd qilingan tamoyillar asosida
  rivojiantirish faqat davlat tashkilotlarining quwatlashi bilangina
  amalga oshishi mumkin.
  Keyinchalik turizm mutaxassislari va olimlari tomonidan
  ekoturizmning tamoyillari kengaytirildi va mukammallashtirildi25:
  1. Tabiati yaxshi saqlangan joylarga sayohat.
  2. Tabiat resurslaridan barqaror foydalanish, tabiiy, ijtimoiy va
  madaniy biologik xilma-xillikni saqlash.
  3. Ekoturda belgilangan tartib-intizomga qat’iy rioya qilish.
  5. Ekoturlarni tabiat qonunlari asosida mukammal ishlab
  chiqish.
  6. Ekoturizmni hududlarning iqtisodiy rivojiantirish rejalari
  bilan birlashtirish.
  7. Mahalliy ahoüni ekoturizm rivojlanishida qatnashtirish va
  bu yo‘nalishda ularning iqtisodiy manfaatdorligini ta’minlash.
  8. Ekotiirizm sohasi mutaxassislarini tayyorlash Va qayta
  tayyoriash.
  Ekoturizm bo‘yicha mutaxassislar taklif qilgan tamoyiiiar
  qatorida T.K.Sergeyevaning taklif qilgan tamoyillari ham diqqatga
  sazovor26:
  1. Rekreatsiyali tabiiy hududlarning biologik xilma-xiUigini
  saqlash.
  2. Ekoturizm sohasiga tortilgan (qo‘shilgan) hududlarnmg
  iqtisodiy barqaror rivojlanishini oshirish.
  3. Ekoturistik faoliyatda qatnashuvchilarning ekoturistik
  madaniyatini oshirish.
  4. Rekreatsiyali hududlarning etnografik statusini (maqomini)
  saqlash.
  “Xalqaro ekoturizm tashkiloti” o ‘z navbatida ekoturist uchun
  qoida ham ishlab chiqdi27:
  25 Дроздов A.B. Основы экологического туризма. - M.: Гардарики, 2005. C. 271.
  26
  Сергеева Т. К. Экологический туризм. - М.: Финансы статистика, 2004. С. 360.
  27 Бабкин A.B. Специальные виды туризма. Ростов на Дону, Феникс, 2008. С. 252.
  1. Yer bilan bog‘liqligini unutmaslik, yoddan chiqarmaslik.
  2. Tabiatda faqat izlarini qoldirish, tabiatdan faqat rasmlarni
  olib ketish.
  3. Borgan yerida dunyoni, xalqlar madaniyatini, geografiyasini
  anglash, biiish.
  4. Mahalliy aholini hurmat qilish.
  5. IsWab chiqaruvchilardan atrof-muhitga xavf-xatar soluvchi,
  keltiruvchi mahsuiotlarni sotib olmaslik.
  6. Faqat maxsus soiingan so‘qmoqlardan yurish.
  7. Atrof-muhitni muhofaza qilish dasturlarini quwatlash,
  yordam berish.
  8. Imkoniyat boricha airof-muhitni toza saqlovchi usullardan
  foydalanish.
  9. Tabiatni muhofaza qiluvchi tashkiioilarni quwatlash.
  10. Ekoturizm tamoyillari bo‘yicha ishlovchi turistik fmrsaiar
  bilan sayohatga chiqish.
  Ekoturizmning
  tamoyillari,
  qoidaiari
  va
  beîgiîari
  bilan
  tanishib chiqqandan keyin ekoturizmni rivqjlantirishdagi ko‘plab
  tushunmovchilik va noaniqliklar ma’lum boiadi. Bu noaniqliklar
  shulardan iboratki, jahondagi ko‘plab davlatlarda ekoturizm
  talabSar darajasida birdaniga rivoj topmayapti. Bu holatning asosiy
  sabablaridan biri shundan iboratki, ekoturizmning asosiy obyektlari
  alohida muhofazadagi hududlar, miiliy parklar va tabiat qo‘riqxonalari
  ekanligi hammaga ma’lum bo‘lgan holda, bu tabiiy resurslar davlat
  tornonidan muhofaza qiiinadi. Bu sharoitda ekoturizmni kucMi
  rivqjlantirishning imkoniyatlari chegaralanib qoîadi. Lekin, AQSH,
  Kanada, Avstraliya, Malayziya, Yaponiya va Yevropa, Afrika
  davlatlarida ekoturizm yildan-yilga rivojlanib bormoqda.
  Biz mamlakatimizda ekoturizmni rivojlantirishda yuqorida
  qayd qilingan davlatlarning tajribalarini, ekoturizmni rivojlantirish
  davlat dasturlarini puxta o‘rganishimiz lozim. ilmiy adabiyotlarning
  tahlili shuni ko‘rsatmoqdaki, turizm rivojlangan, shuningdek,
  ekoturizm rivojlangan davlatlar 10—15 yillar davomida ichki
  turizmni rivojlantirganlar, o‘z xalqlarini turizmning barcha
  36
  sohalarining mazmuni va mohiyatiga tayyoriaganlar. Xususan,
  ekoturizmning mazmun-mohiyatini, tamoyillarini o ‘rgatganlar.
  Shuning uchun ham ekoturizm rivojlangan daviatlar o‘z milliy
  parklaridan va tabiat qo‘riqxonalaridan ekoturizmda foydalanishga
  ruxsat berganlar. Mamiakatimizda hoziiga kelib milliy bogiarimizdan
  ekoturizmda
  foydalanmoqdamiz,
  tabiat
  qo ‘ riqxonalaridan
  ekoturizmda foydalanishga hozircha ruxsat berilmagan.
  Biz ham, mamiakatimizda aholining ekologik madaniyati
  va ekologik bilimlarini oshirishga, tabiatni muhofaza qilish
  qonunlarini yaxshi bilishiga va hurmat qilishiga, tabiatni va uning
  resurslarini muhofaza qilish dasturlariga ixtiyoriy hamkorlik
  qilish islilariga tayyorlashimiz, ekoturizmning tartib-qoidalarini,
  tamoyillarini
  o‘rgatishimiz
  lozim
  bo‘ladi.
  Ekoturizmning
  tamoyillarini o‘rganishdan shunday xulosa kelib chiqadiki,
  ekoturiznmi rivojlantirishda davlatning ekologik boshqaruv
  siyosatini, dasturini ishlab chiqish talab qilinmoqda.
  |