title: -rasm. To„siqlarga misollar - O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti...
text: 33
  tartibida amalga oshirilishi zarur. Fizik xavfsizlikka
  jalb etilgan shaxslar
  quyidagilar:
  Qo‗riqchilar. Qo‗riqchilar odatda asosiy kirish eshigidan va darvozadan
  kiruvchilarni va xoimlarni nazoratlashga javobgardir. Ular xususan, begona
  shaxslarning tashkilot
  hududida kirmasligini, turli taqiqlangan paketlar va
  jixozlarni olib kirmaslikni ta‘minlashi talab etiladi. Tashkilotdagi barcha kirish
  eshiklaridagi holatlar qo‗riqchilar tomonidan CCTV kameralar yordamida yozib
  va saqlanib boriladi.
  Tashkilotdagi qo‗riqchilar boshlig‗i. Tashkilotdagi qo‗riqchilar boshlig‗i
  qo‗riqchilar
  harakatini kuzatish, talab etilgan vaqtda qo‗riqchilarga ko‗mak
  berish, olamonni bartaraf etish, binodagi qulflarni, zamoklarni, yoritish tizimlarini
  boshqarishga javobgar.
  Xavfsizlik xodimi. Ushbu shaxsning vazifasi tashkilot atrofida o‗rnatilgan
  xavfsizlikka aloqador
  jixozlarni
  amalga
  oshirish
  va boshqarishdan iborat bo‗lib, ularni to‗g‗ri ishlayotganini kafolatlashi
  shart. Axborot
  xavfsizligining bosh
  xodimi
  (Chief
  Information
  Security Officer). O‗tgan
  davrlarda, axborot
  xavfsizligining
  bosh
  xodimi tashkilotdagi
  barcha
  xavfsizlikka aloqador
  jarayonlarni
  nazoratlashi, hattoki tarmoq va tizim
  xavfsizligiga ham javobgar bo‗lgan. Hozirda esa, ushbu shaxslarga asosan texnik
  tomondan bilim va ko‗nikmalar talab etiladi.
  Ruxsatlarni nazoratlash: autentifikatsiya usullariTashkilotdagi o‗rta to‗siqlar
  vazifasini o‗tovchi turniketlar odatda shaxslarni autentifikatsiyalash vazifasini
  ham o‗taydi yoki bu vazifa qo‗riqchilar tomonidan ham amalga oshirilishi
  mumkin. Shaxslarni autentifikatsiyadan o‗tganda turli axborotdan foydalaniladi
  va ular quyidagilar:
  biror
  narsani bilishga asoslangan;
  biror narsaga egalik qilishga asoslangan;
  biometrik parametrlarga asoslangan.
  Fizik xavfsizlikni nazoratlash: fizik qulflar
  Ruxsatsiz fizik kirishlarni cheklashda turli qulflar mavjud. Har bir tashkilot
  o‗zining xavfsizik talabidan kelib chiqqan holda ulardan mosini tanlashi shart.
  Quyidagi turdagi fizik qulflar mavjud:
  Mexanik qulflar: tashkilotda fizik ruxsatlarni cheklashning eng oson usuli
  hisoblanadi. Ushbu qulflar kalitli yoki kalitsiz bo‗lishi mumkin.
  Mexanik
  qulflarning ikki turi mavjud:
  Raqamli qulflar: raqamli qulflarda yeshikni ochish uchun barmoq izi, smart
  karta yoki PIN kodni kiritishi talab etiladi. Ular ochish uchun biror narsani
  34
  (kalitni) olib yurishni talab etmaydi va oson foydalaniladi.
  Elektr/ elektromagnetik qulflar: elektr qulflar yoki elektron qulflash tizimi
  elektr quvvatni kamaytiradi va natijada eshik ochiladi. U odatda magnit va motor
  asosida qulfni aktivlashtiradi va deaktivlashtiradi. Ushbu qulflar ochish uchun
  kalitni talab etmaydi.
  Kombinatsion qulflar: ushbu qulflar raqam va
  belgilar kombinatsiyasidan
  iborat bo‗ladi. Foydalanuvchi uni ochishi uchun ularning kombinatsiyasidan
  iborat bo‗lgan maxfiy sirni kiritishi talab etiladi.
  Fizik xavfsizlikni nazoratlash: Yashirin qurol/ kontrabanda qurilmalarini
  aniqlash moslamasi