title: dam olganidan keyin charchog‘i yozilib, y o ‘qolib ketadi. Agar tanadan
text: |
  dam olganidan keyin charchog‘i yozilib, y o ‘qolib ketadi. Agar tanadan Pdf ko'rish
  |
  bet | 216/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
  Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotdam olganidan keyin charchog‘i yozilib, y o ‘qolib ketadi. Agar tanadan
  ajratib olingan muskul uzoq vaqt ketma-ket, tez-tez ta’sirlab turilsa, oradan
  muayyan vaqt utgach, muskulning qisqarish kuchi tobora kamayib boradi
  va bora-bora muskul butunlay qisqarmay qo‘yadi. Bu vaqtda muskulning
  qo‘z g ‘aluvchanligi, labilligi, qisqaruvchanligi pasayadi, mutloq kuchi
  kamayadi. Muskul qanchalik tez qisqarsa, u shunchalik tez charchaydi.
  Muskulning charchashini tushuntirish uchun bir qancha nazariyalar
  yaratilgan. Ba'zi olimlar ishlash natijasida energiya zahirasi tugab qoladi,
  degan fikmi bayon qilsa, boshqa bir guruh olimlar ishlash vaqtida
  organizmda har xil zararli moddalar hosil bo‘lgani uchun muskul
  zaharlanib, charchab qoladi, deb tushuntiradilar. Lekin bu nazariyalaming
  har ikkisi ham charchash sabablarini to ia -to ‘kis tushuntirib bermaydi.
  Ishlab turgan muskulda chindan ham moddalar almashinuvining turli
  zararli mahsulotlari, jumladan, sut kislota, azot qoldiqlari va boshqalar
  hosil bo‘lib, muskulning ish qobiliyatini ancha pasaytiradi. Shuningdek,
  muskul ishlaganda energiya zahiralari ham kamayadi. Ammo bu
  jarayonlarning hech biri ham charchashni tushuntirish uchun to‘la asos
  bo‘la olmaydi. Charchashni tushuntirish uchun yaratilgan nazariyalaming
  hech biri charchashning kelib chiqishida nerv tizimining rolini e'tiborga
  olmagan. I.M.Sechenov, I.P.Pavlov, N.E.Vvedenskiy va A.A.Uxtomskiy-
  lar charchashning boshlanishida nerv tizimining katta rol o ‘ynashini
  ko‘rsatib berdilar. N.E.Vvedenskiy muskulning charchashi mohiyat e'tibori
  bilan reflektor akt ekanligini o ‘z tajribalarida isbotladi. 0 ‘sha tajribalarda
  u muskuldan oldin nerv tizimi charchashini aniqladi. Muskulning
  charchashida bosh miya yarim sharlarining po‘stlog‘i ham katta rol
  |
  | |