title: hat- f - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd
text: 138
  •
  bashoratning tasviriy ifodasi aks etadigan grafi klar va
  diagrammalar
  •
  hat- f
  koʻrinishidagi savollarga tezda javob
  berishga xizmat qiladigan formulalar, funksiyalar
  va grafi k/diagrammalarning tezkor va avtomatik
  hisoblash amallari
  •
  natijalarni ajratib koʻrsatish uchun ishlatiladigan
  shartli formatlash
  •
  zarur natijaga erishishda qaysi oʻzgaruvchilarni
  almashtirish kerakligini aniqlash uchun asosiy maqsad
  Jadvalli modellarning yana bir afzal tomoni shundaki,
  koʻplab shaxslarning modeldan foydalanishini taʼminlash
  uchun jadvallarni hamkasblar bilan almashish imkoni
  mavjud Ayni vaqtda minglab kompaniyalar oʻqitish va
  xarid xarajatlarini qisqartiruvchi jadvalli dasturlardan
  foydalanib kelmoqda
  hojat qolmaydi Model orqali oʻquvchilarning noodatiy
  vaziyatlarga tayyorgarligini tekshirsa boʻladi Oʻquvchilar
  boshqaruvning tayanch elementlariga eʼtiborlarini
  qaratishi mumkin Modellardan bashorat qilish uchun
  ham foydalaniladi Shu maqsadda qoʻllanadigan
  umumiy modellardan biri ob-havo bashoratidir
  Ilgariroq yuz bergan hodisalar kelajakdagi ob-havoning
  qanday boʻlishini oldindan taxmin qilish uchun joriy
  ma’lumotlar bilan tahlil qilinadi Kompaniyalar va
  hukumatlar iqtisodiyotdagi daromadlarning kelgusidagi
  holatini bashorat qilishda moliyaviy modellashtirishdan
  foydalanadi Kompaniyalar kiritiladigan oʻzgarishlarni
  oldin model yordamida sinab, keyin bozorga tatbiq
  qiladi Aks holda, keskin oʻzgarishlar kompaniyaning
  taqdirini xavf ostiga qoʻyishi hech gap emas Daromadni
  imkon qadar oshirish uchun model orqali turli xildagi
  hat- f
  koʻrinishidagi savollar beriladi Oʻzgaruvchi
  omillar esa narx, zarur paytda yetkazish uchun mahsulot
  hajmi, mahsulot sotiladigan yil fasllari va mavsumiy
  savdoga ob-havoning taʼsiri koʻrinishida boʻlishi mumkin
  Bino, oshxona, bogʻ, transport turlari va boshqa
  obyektlarni qurish katta xarajat talab qiladi Barchasini
  birinchi urinishdayoq toʻgʻri bajarish juda ham muhim,
  aks holda, real hayotda kiritiladigan oʻzgarishlar moliyaviy
  xarajatlarga sabab boʻladi Modellar har xil variantlarni
  sinab koʻrib, ularning ichidan eng chiroylisi va atrof-
  muhit sharoitlariga eng mos keladiganini tanlashga
  yordam beradi Masalan, modellashtirish dasturi orqali
  oshxonani loyihalashtirayotganda yorugʻlik, stol yuzasi,
  shkafning eshiklari, shkaf boʻlimlarining holati, pol va
  devor yuzasidagi qoplamalar kabi oʻzgaruvchilarni
  almashtirib, eng mos keluvchi dizaynni tanlash imkoniyati
  mavjud Shkaf, gʻaladon, idish yuvish mashinasi yoki
  gaz plitasini ochib, ularning boʻshliqdan qay darajada
  samarali foydalanishini koʻrish ham mumkin Namoyish
  burchagini 3D muhitda oʻzgartirish orqali oshxona turli
  burchaklardan qanday koʻrinishini bilsa boʻladi
  Jadvallarning kamchiligi ham mavjud Real hayotdagi
  qoidalarni ifodalaydigan formula va funksiyalar qanchalik
  aniq boʻlsa, jadvallar ham shunchalik aniq boʻladi
  Murakkab qoidalarsiz jadvalli modellar hech qachon aniq
  ifoda vazifasini bajara olmaydi uqoridagi qoidalarni
  tayinlash uchun matematik bilim va kompyuterdan
  foydalanish koʻnikmalari zarur, bunga koʻp vaqt ketadi
  Jadvallar faqat raqamlarni modellashtirishi mumkin,
  obyekt taʼsirlarini modellashtira olmaydi
  M
  lektron jadvalli modellardan asosan moliyaviy
  bashoratlarda foydalaniladi, biroq ulardan tashqari
  qoʻllanadigan koʻplab modellar ham mavjud.