title: muvozanatining o’zgarishi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: 308
  Oraliq kesmada yalpi talabning kengayishi bir vaqtning o’zida milliy ishlab
  chiqarish real hajmining ko’payishiga va narx darajasining oshishiga olib keladi (15.9-
  chizma).
  15.9-chizma
  Oraliq kesmada yalpi talab va yalpi taklif
  muvozanatining o’zgarishi
  P
  AS
  P
  2
  P
  1
  AD
  2
  AD
  1
  0 Q
  1
  Q
  2
  Q
  Chizmadan ko’rinadiki, yalpi talabning AD
  1
  dan
  AD
  2
  ga o’sishi yalpi taklif egri
  chizig’i bo’ylab milliy ishlab chiqarish hajmining Q
  1
  dan Q
  2
  ga qadar ko’payishiga olib
  kelmoqda. Biroq, bu ko’payish ayni paytda narxlar darajasini ham R
  1
  dan R
  2
  ga
  oshirmoqda. Bu esa oraliq kesmada iqtisodiyotdagi ishlab chiqarish resurslari asta-
  sekin to’la bandlik holatiga o’tayotganligini, qo’shimcha quvvatlarning ishga
  tushirilishi tobora o’sib boruvchi xarajatlar orqali amalga oshishini anglatadi. Demak,
  yalpi talabning o’sishi yalpi taklifning qaysi kesmasida ro’y berishidan kelib chiqqan
  holda narx darajasiga turlicha ta’sir ko’rsatar ekan. Yalpi talabning kamayishi ham
  turli kesmalarda turlicha kechadi. Agar yotiq kesmada yalpi talab kamaysa, milliy
  ishlab chiqarishning real hajmi kamayib, narx darajasi o’zgarishsiz qoladi. Tik
  kesmada narx tushadi, milliy ishlab chiqarish to’liq bandlik darajasida bo’lganligi
  sababli, uning real hajmi o’zgarishsiz qoladi. Oraliq kesmada milliy ishlab
  chiqarishning real hajmi qisqaradi va narx darajasi pasayadi. Ayni paytda bu yerda
  shuni ta’kidlash lozimki, oraliq va tik kesmalarda yalpi talabning qisqarishi vaziyatni
  murakkablashtiruvchi omillar ta’sirida birdaniga narxning pasayishiga olib kelmasligi
  mumkin. Buning murakkablik tomoni shundan iboratki, tovarlar va resurslar narxi
  pasayish tamoyiliga ega bo’lmaydi. Shu sababli ayrim iqtisodchilar bunday tamoyilni