title: To‘rtinchi senariy - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev
text: To‘rtinchi senariy . To‘rtinchi va eng keng tarqalgan holatda, B o‘z
  pochta serveriga WAN yoki LAN orqali ulanadi. Xabar B ning pochta
  serveriga yetib borgandan so‘ng, B uni qaytarib olishi kerak. Bu yerda
  bizga xabarlarga kirish agentlari (message access agents - MAA) deb
  nomlanadigan mijoz-server agentlarining yana bir to‘plami kerak. B
  o‘zining xabarlarini olish uchun MAA mijozidan foydalanadi. Mijoz har
  doim ishlaydigan MAA serveriga so‘rov yuboradi va xabarlarni uzatishni
  talab qiladi. Vaziyat 7.11- rasmda keltirilgan.
  UA
  UA
  MTA
  Server
  MTA
  Server
  MTA
  Mijoz
  MTA
  Mijoz
  Aziza
  Bobur
  LAN yoki WAN
  Internet
  Mail Server
  Mail Server
  Qutila
  r
  Bufer
  UA: user agent
  MTA: message transfer agent
  247
  Bu yerda ta’kidlashimiz kerak bo‘lgan ikkita muhim jihat mavjud.
  Birinchidan, B pochta serverini chetlab o‘ta olmaydi va to‘g‘ridan-to‘g‘ri
  MTA serveridan foydalana olmaydi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri MTA serveridan
  foydalanish uchun B MTA serverini doimo ishga tushirishi kerak edi,
  chunki u qachon xabar kelishini bilmaydi. Bu shuni anglatadiki, agar u
  o‘z tizimiga LAN orqali ulangan bo‘lsa, B o‘z kompyuterini doimo
  tarmoqa ulangan holda ushlab turishi kerak. Agar u WAN orqali ulangan
  bo‘lsa, u doimo aloqani saqlab turishi kerak. Bugungi kunda ushbu
  holatlarning ikkalasi ham amalga oshirilmaydi.
  Ikkinchidan, B ning mijoz-server dasturlariga yana bir juft dastur
  kerak: xabarlarga kirish dasturlari. Buning sababi, MTA mijoz-server
  dasturi
  jo‘natish (push)
  dasturidir: mijoz xabarni serverga yuboradi. B
  ga
  tortish (pull)
  dasturi kerak. Mijoz xabarni serverdan tortib olishi
  kerak. 7.12- rasmda farq ko‘rsatilgan.
  7.11- rasm. To‘rtinchi senariy
  UA
  UA
  MTA
  Mijoz
  MTA
  Server
  MTA
  Server
  Internet
  LAN yoki WAN
  MTA
  Mijoz
  MAA
  Mijoz
  MAA
  Server
  Aziza
  Bobur
  Mail Server
  Mail Server
  LAN yoki WAN
  Bufer
  Qutila
  r
  UA: user agent
  MTA: message transfer agent
  MAA: message access agent
  MTA
  Mijoz
  MTA
  Server
  MAA
  Server
  MAA
  Mijoz
  So‘rov
  Javob
  a
  )
  b
  )
  248
  7.12- rasm. a) Mijoz xabarlarini jo‘natish, b) Mijoz xabarlarini tortish
  Pochta serveriga LAN yoki WAN orqali ulanganda qabul
  qiluvchiga ikkita UA, ikkita juft MTA (mijoz va server) va bir juft
  MAA (mijoz va server) kerak bo‘ladi. Bu bugungi kunda eng keng
  tarqalgan holat.