title: irratsional narxlar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: |
  O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
  |
  bet | 277/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIirratsional narxlar
  deb ataydilar. Yer uchastkasining egasi uni sotishda
  olingan summani bankka qo’yilganda, u keltiradigan foiz tarzidagi daromad shu yer
  uchastkasidan olinadigan rentadan kam bo’lmagan taqdirdagina yerni sotadi.
  Boshqacha aytganda,
  yerning narxi kapitallashtirilgan rentadir.
  Boshqa sharoitlar
  teng bo’lganda, xuddi shu renta miqdori yer narxini belgilaydi. U renta miqdoriga
  to’g’ri va ssuda foizi normasiga teskari mutanosibdir. Shunday qilib, yerning narxi
  ikkita miqdorga bog’liq: 1) yer uchastkasi egasi olish mumkin bo’lgan yer rentasi
  miqdoriga; 2) ssuda foizi me’yoriga.
  SHundan kelib chiqib yerning narxi quyidagi formula bo’yicha aniqlanadi:
  %
  100
  r
  R
  Н
  Е
  ,
  bunda: H
  E
  – yer narxi;
  R – renta;
  r
  – ssuda foizi me’yori.
  Faraz qilaylik, R = 15 ming doll., r
  = 5%. Bunda yerning narxi (N
  E
  ) 300 ming
  doll.ga teng bo’ladi. Yer egasi faqat shu narxdagina yerini sotishi mumkin, chunki
  muayyan miqdordagi kapitaldan olinadigan foiz unga bankdan rentaga teng miqdorda
  yillik daromad olish imkonini beradi.
  Renta miqdori o’sib, ssuda foizi me’yori pasayib borgan taqdirda yerning narxi
  o’sib boradi.
  Er narxini aniqlashning bu usuli nazariy ahamiyatga ega. Amalda yer narxi, yer
  uchastkasiga talab va taklifga ta’sir ko’rsatuvchi ko’plab omillarga bog’liq. Jumladan,
  yerga narxning o’sishini, unga noqishloq xo’jalik maqsadlari uchun foydalanishga
  talabning o’sishi bilan tushuntirilishi mumkin. Inflyatsiya va asosan giperinflyatsiya
  sharoitida yerga talab keskin o’sadi, bu tegishli ravishda yer narxining o’sishiga olib
  keladi. Bozor iqtisodiyotiga asoslangan g’arb mamlakatlarida XX asr boshlaridan to
  hozirgi davrgacha yer narxi barqaror o’sish tamoyiliga ega bo’lib, faqat ayrim
  davrlardagina uning pasayishi kuzatiladi.
  |
  | |