title: U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev - bet 177
text: 294
  VIIIBOB. OPERATSION TIZIMLARDA XAVFSIZLIK
  MASALALARI
  8.1. Operatsion tizimning asosiy xavfsizlik masalalari
  Kompyuter xavfsizligi mavzusi juda keng bo‘lib, fizik va
  ma’muriy nazorat,
  shuningdek, avtomatik boshqaruv turlari
  masalalarini qamrab oladi. Kompyuter tizimlarida saqlanadigan
  ma’lumotlar hajmi oshgani sayin, axborotni himoya qilish zarurati
  ham oshadi. Ma’lumotni ruxsatsiz kirishdan himoya qilish operatsion
  tizimlarning asosiy vazifalaridan biridir. Afsuski, ushbu maqsadga
  erishish tobora qiyinlashib bormoqda. Ma’lumotlarga ruhsatsiz kirish
  va foydalanishdan himoya qilish barcha operatsion tizimlarning asosiy
  vazifasiga aylanadi. Ushbu bobda operatsion tizimlar uchun
  kompyuter xavfsizligi masalalari ko‘rib chiqiladi.
  Avtonom kompyuter tizimini turli xil yo‘llar bilan tashqi
  hujumlardan samarali himoya qilish mumkin, masalan, parol qo‘yish,
  qattiq diskni yechish va uni xafvsiz yerga (seyfga) joylash. Tarmoqda
  ishlaydigan kompyuterlarda xavfsizlikni ta’minlash ancha murakkab
  vazifadir.
  Axborot tizimlarining xavfsizligi sohasida odatda ikkita
  muammo mavjud: kompyuter xavfsizligi va tarmoq xavfsizligi.
  Kompyuterni
  xavfsizligi:
  avtonom
  tizim
  sifatida
  qaraladigan kompyuterda qayta ishlanadigan va saqlanadigan
  ma’lumotlar himoyasi bilan bog‘liq barcha muammolarni o‘z ichiga
  oladi.
  Ushbu muammolar operatsion tizimlar va amaliy dasturlar,
  masalan, ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi yoki korxona
  resurslarini boshqarish tizimi, shuningdek, o‘rnatilgan kompyuter
  qurilmalari yordamida hal qilinadi.