title: Ajratiladigan muhitda mahalliy tarmoq
text: 4.1.2. Ajratiladigan muhitda mahalliy tarmoq
  Biz yuqorida kompyuter texnologiyasining ko'p jabhalarini o'rgandik.
  Go'yo bizga boshqa imkoniyatlar kerak emasdek. Haqiqatdan ham dastlab cho'tda
  yoki arifmometrda hisoblaganimizda, mashinkada materiallarni chop etganimizda,
  ulardan ko'nglimiz to'q edi. Keyin DOS Norton Commander bilan kompyuterlar
  hayotimizga kirib keldi. Ammo biz shu darajada to'xtab qolmadik-biz Windowsni
  yaratdik. Alohida (individual) kompyuterning o'zi endi bizga kamlik qilib qoldi.
  Biz tarmoqli informatsion tizim yaratish yo'lidamiz. Bu kabi tizimni uchta asosiy
  elementlar:
  -texnik vositalar;
  -tarmoq operatsion sistemasi;
  -amaliy dasturlar majmui tashkil yetadi.
  Texnik vositalar majmuini serverlar, mijozning ishchi stansiyalari,
  kommutasion aloqa vositalari tashkil etadi. Tarmoq operasion sistemasi
  tarmoqdagi axborotlar majmuidan barcha ishchi stansiyalari - mijoz kompyuterlari
  tomonidan foydalanish imkoniyatini yaratadi. Amaliy dasturlar, avvalgi
  mavzularimizda tanishganimizdek, foydalanuvchining masalasini yechish uchun
  xizmat qiladi.
  Xo'sh, bu o'rinda qanday muammo bor?
  261
  Mavjud axborot sistemalari turg'un ishlamayapti. Gap shundaki,
  foydalanuvchi kompyuteridagi dastur avtonom bo'lib, unga ma'lumotlar serverdan
  to'liq informatsion fayl sifatida o'qib olinadi. Ammo foydalanuvchi dasturi uchun
  shu ma'lumotlarning bir qismigina kerak xolos. Undan tashqari, turli dasturlar
  serverdan ma'lumotlarni faqat o'zi o'zgartira olishi ko'rinishida o'rnatilgan bo'lib,
  mazkur dasturlar o'zlaridagi ko'rsatma, buyruqlar asosida ma'lumotlarni o'zlariga
  kerakli ko'rinishga o'zgartiradilar. Demak, bir axborot bir necha foydalanuvchilar
  tomonidan o'zgartirilishi mumkin. Bu esa axborotlarning obyektiv bo'lishini
  ta'minlamaydi. Umuman olganda, bu juda dolzarb masala. Lokal tarmoqni eng
  zamonaviy texnika va texnologiya asosida yaratish, unda eng tajribali
  dasturchilarni ishlatish mumkin. Lekin yuqoridagidek holat bo'lsa, informatsion
  tizimning ishonchliligi susayib, butun sistemaning ishdan chiqishi hali vujudga
  kelishi mumkin. Mazkur holdan chiqishning uslubi yaqinda yaratilgan bo'lib, u
  "mijoz - server" deb nomlanadi. Uning asosiy g'oyasi shundan iboratki, serverning
  va mijoz kompyuteridagi dasturning ma'suliyati ajratildi, endi mijoz
  kompyuteridagi amaliy dastur serverdagi dasturdan farqli o'laroq axborot va
  ma'lumotlar tizimini o'zgartira olmaydi. U server tomonidan berilgan natijaviy
  axborotni kerakli ko'rinishga o'tkazish uchungina xizmat qiladi. "Mijoz - server"
  texnologiyasi ma'lum talablarga javob beruvchi dasturlar majmuini yaratishni
  taqazo etadi. Bu talablar quyidagilardan iborat:
  -ishonchlilik, ma'lumotlarning to'liqligi va xavfsizligi;
  -dasturlar va ma'lumotlar omborini o'zgartirmasdan texnik vositalari
  almashtirish imkoniyati;
  -o'rnatish va foydalanishning soddaligi;
  -turli amaliy dasturlarni qo'llashning soddaligi;
  -ma'lumotlar omboriga murojaat qilish va undagi axborotlardan
  foydalanishda qulaylik;
  |