title: Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti - bet 238
text: 310
  Turli xil uzum navlarining biokimyoviy tarkibi keskin farq qiladi. Masalan, shakarlilik darajasi
  xo’raki navlarda 20-25 % gacha, mayizboplarda 30-35 %, vinoboplarda 15-18 %gacha bo’ladi. Ular
  to’liq pishganda yig’ib olinsa shakarlilik darajasi yanada oshadi.
  Xo’raki uzumlarning asosiy qismini aholi yoz va kuz oylarida istemol qiladi, bir qismini maxsus
  omborxonalarda saqlab kelasi yil hosili pishganga qadar ham foydalanadi.
  Kishmishbop hamda qisman xo’raki nav uzum quritiladi, mayiz va kishmish tayyorlanadi, yil
  davomida aholi tomonidan istemol qilinadi.
  Sharobbop, qisman xo’raki va kishmish navlarini oziq-ovqat sanoat tarmoqlari qayta ishlab sharoblar,
  shampan vinolar, konyaklar, murabbo, shinni, sharbat, kompot, mayonez va boshqa mahsulotlar
  ishlab chiqaradi. Qayta ishlangan uzum mahsuloti qoldiqlaridan moy ishlab chiqiladi, chorvachilik
  omuxta yemlariga qo’shiladi. Toklarning barglari va novdalari chorvachilikda ozuqa, shoxlari va
  poyalari yoqilg’i sifatida ishlatiladi.
  Uzumchilikning yuqori xalq xo’jaligi ahamiyatidan yana biri shundaki, ular 50-60 yillargacha
  hosil beradi. Ildizlari tuproqqa chuqur joylashadi, qurg’oqchilikka birmuncha chidamli, tuproq
  unumdorligi nisbatan past, notekis yerlarda ham hosil beradi va h.k.
  Demak, uzumchilik mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlash sermehnat va serdaromad
  hisoblanadi. Tarmoqni intensiv rivojlantirish mehnat, yer, suv va boshqa resurslar potensialidan
  samarali foydalanish uchun imkoniyatlar yaratadi.
  15.21.Uzumchilikning rivojlanishi, hozirgi ahvoli va istiqboli
  Madaniy uzumchilik O’zbekistonda taxminan 4-6 ming yildan beri rivojlantiriladi. Ammo,
  obyektiv va subyektiv sabablarga ko’ra uning sosial-iqtisodiy samaradorligidan uzoq yillar
  barqaror foydalanilmagan.
  Sug’oriladigan yerlarni kengaytirish yillarida tokchilikni rivojlantirish darajasi
  tezlashtirilgan (1-jadval).