title: -rasm. Kriptotizimning “qora quti” sifatidagi ko„rinishi
text: 62
  ishlash prinsipi hujumchiga to‗liq oshkor bo‗lishi zarur. Hujumchiga faqat
  kriptotizimda foydalanilgan kalit noma‘lum bo‗lishi zarur. Bu ta‘limot Kerkxofs
  prinsipi deb ataladi.
  Kerkxofs prinsipining asosiy mohiyati
  . Agar hujumchi kriptotizimni qanday
  ishlashini bilmasa, u holda uni kriptotizimga hujum qilishi yanada qiyinlashadi. U
  holda, nima uchun biz xujumchini ishini osonlashtirmoqdamiz? Kriptotizim
  xavfsizligi uchun sir tutilgan loyihalashga ishonishning bir nechta muammolari
  mavjud. Birinchidan, ―sir tutilgan‖ kriptotizimlarning tavsilotlari kamdan-kam
  hollarda uzoq vaqt sir saqlanib qoladi. Dasturiy ta‘minotdan algoritmni tiklash
  uchun teskari muhandislik usullaridan foydalanish mumkin va ular orqali hattoki
  qurilmalarda yozilgan algoritmlarni qayta tiklash (aniqlash) mumkin. Bundan
  tashqari yana bir muhim jixat shundaki, uzoq vaqt sir tutilgan kriptotizim ommaga
  oshkor bo‗lganda, xavfsiz emasligi isbotlangan. Sir tutilgan kriptotizimlar kichik
  doiradagi foydalanuvchilar (mutaxassislar) tomonidan ishlab chiqilgani va
  testlangani bois, ko‗p sonli foydalanuvchilar (ommaga oshkor etilganda)
  tomonidan testlanish natijasida uni xavfsiz emasligi ko‗p hollarda aniqlangan.
  Bunga misol sifatida, Microsoft tomonidan kriptotizimlar ishlab chiqishda