title: ‘zbekistonda xalqaro biologik rezervat maqomiga
text: 0 ‘zbekistonda xalqaro biologik rezervat maqomiga
  ega
  bo‘tgan qo'riqxonani aniqlang.
  A, Zom in to g '-o 'rm o n qo'riqxonasi.
  B. Kitob qo'riqxonasi.
  D. Zarafshon qo'riqxonasi.
  E. Baday-to'qay qo'riqxonasi.
  5. 0 ‘zbekistonda xalqaro biosfera qo'riqxonasi
  maqomiga ega
  boigan qo‘riqxonani aniqlang.
  A. Zom in qo'riqxonasi.
  B. Chotqol qo'riqxonasi.
  D. Hisor qo'riqxonasi.
  E. Zarafshon qo'riqxonasi.
  Mavzuni o'zlashtirish bo‘yicha savol va topshiriqSar:
  1. N im a uchun milliy park deyiladi?
  2. N im a uchun tabiat buyurtmaxonasi deyiiadi?
  3. N im a uchun tabiat yodgorliklari deyiladi?
  4. N im a uchun biosfera qo'riqxonasi deyiladi?
  5. O'zbekistonning milliy parklari haqida gapirib bering.
  6
  . O'zbekistonning tabiat qo'riqxonaíari haqida gapirib bering.
  7. O'zbekistonning biosfera qo'riqxonaíari haqida gapirib
  bering.
  154
  11-mavzn. OROL DENGIZI HAVZASI - EKOLOGIK
  TURIZMNING RESURSLARI
  Reja:
  11
  .
  1
  . Orol dengizi havzasida ekoturizmni rivojlantirish yo£Uari.
  11.1. Orol dengizi havzasida ekoturizmni rivojlantirish yo‘l!ari
  Ekologik
  barqaror
  rivqjlanish
  ekologik muammolarning ijtimoiy va
  iqtisodiy muammolarga kuchli ta’sir
  etishi, bu ta ’sirlami ijobiyhal qilishdagi
  iabiat resurslari foydasini ko‘zlab
  amaiiy hamkorlilt qilishni taiab qiladi.
  Bu yechim mamlakatimizning barcha
  mintaqalarida turizmning zamonaviy
  istiqbolli yo‘nalishlaridan bin ekoturizmni rivojlantirish dolzarb
  vazifalardan biri hisoblanadi.
  Orol dengizi va Orol dengizi bo‘yi inqirozli ekologik
  hududlaming hozirgi holatiga qiziquvchi turistlaming soni yildan-
  yilga ortib bonnoqda. Bu ekologik vaziyat tang hududlarga 2007
  va 2008-yillarda 64—68 chet el davlatlaridan xorijiy turistlar
  kelgan bo ‘lsa, 2009-yiJda
  8
  ! ta xorijiy davlatlardan turistlar kelib
  ketishdi. Orol dengizi akvatoriyasiga asosan Yevropa davlatlaridan
  ekoturistlar ko‘pi ab kelishmoqda. Yevropal iklarn ing Orol dengiziga
  qiziqishi sabablarini yaxshilab tahlil qilishimiz va bu yo£nalishni
  kuchaytirishimiz lozim.
  Endi o ‘z o ‘m ida ekoiogik vaziyat tang Orol bo‘yi hududlarida
  ekoturizmni rivojlantirish masalaiarini qanday hal qilish mumkin
  degan savol tug‘ilishi tabiiy. Orol dengizi bo‘ylari va um um an
  ekologik vaziyat tang bo‘lgan quyi Amudaiyo hududlarida
  ekoturizmni rivojlantirishning muhim ahamiyati quyidagi natijalar
  berishi bilan muhim ahamiyatga ega ekanligini alohida qayd qilish
  lozim deb hisoblaymiz:
  155
  •
  har bir tabiiy-geografik majmua betakror ekoturizm
  imkoniyatîariga ega, ya’ni o ‘ziga xos hududiy xususiyatlarga ega.
  Iqtisodiy samaradorlik nuqiayi nazaridan ekoturizmni tarixiy
  turizm biian birga oiib borish, jum ladan, QoraqaIpog‘iston
  Respublikasidagi qadimiy qal’alar va Xiva shahriga tashrif qilgan
  xorijiy sayyohlariga tabiat va inson «mahsuli»ni ko'rsatishdir;
  • xorij olimlari va tadqiqotchilarini mazkur hududga jalb
  qilish, ularning ilmiy tadqiqotiari natijalari va xuîosalarini daviai
  miqyosida muhokama qilish va bu asosda belgilangan tadbirlarni
  ansalga oshiiish orqaîi muammolarni yengillashtirish;
  • mahalliy sayohatchilar shu jum ladan, maktablar, litseylar,
  kollej, umiversitetlar taîabalariga Orol dengizining qurib qolgan
  qismini ko‘rsatish, bu yerlarga sayyohatlar qilish orqali voyaga
  etayotgan barkamol avlodni sobiq ittifoq m a’muriy buyruqbozlik
  tizixnining ekologik m uhitni saqlash sohasidagi bugungi halokatli
  oqibatiarini ko'rsatish.
  Orol dengizi bo‘yi hududlari ekologik vaziyat tang inqirozli
  ekoturizm hududlari bo'lganligi uchun ham bu hududiarda
  paydo bo£lgan ekologik inqiroz holati asosiy ekoturizm obyekti
  hisoblanadi. Ekoturizm marshrutlari bir vaqtning o £zida Orol
  dengizining qurigan va bu qirg‘oqchilik ta’sirida turgan hududlarni
  qamrab olishi zarur boladi.
  Bu ekoturizm hududlariga turistlar va sayyohatchilarni,
  tadqiqotchilarni jalb qilishning quyidagi yo‘liari tavsiya qilinadi:
  xalqaro ekologiya bilan shug‘ullanuvchi tashkilotlar
  bilan o ‘zaro hamkorlikni tashkil qilish uchun O'zbekistonning
  mukammal xalqaro ekologik turizm dasturini ishlab chiqish;
  -
  Orol dengizi bo‘yi hududlaridagi ekoturistik salohiyatni
  internet axborot tizimlariga ijtimoiy-iqtisodiy, tabiiy va madaniy
  landshafltlar haqida tasviriy lavha va axborotlarni berish;
  • ichki ekoturizmni rivojlantirish uchun ommaviy axborotlar
  vositalarida, televideniyada hujjatli ko‘rsatuvlar berish;
  • Xorazm viloyati va Qoraqalpog‘iston Respublikasiga tarixiy
  turizm sayohatini tashkil qilgan va tashrifi kutilayotgan turistlarga
  156
  Orol dengizi bo£yi ekoturizm hududlari bo‘yicha qo‘shimcha
  turmarshrutlarni kiritish.
  Orol dengizi bo‘yi hududlarida ekoturizmni rivojlantirishning
  o ‘ziga xos xususiyatlariga e ’tibor berishda birinchi navbatda bu
  hududlarda ekoturizmni xalqaro turizmda ham va ichki turizmda
  rivojlantirishning strategik vazifalarini aniqlab olish talab qilinadi.
  Bu vazifalar quyidagilardan iboratdir:
  •
  Xorazm viloyati va Qoraqalpog‘ iston Respublikasida
  ekoturizmni mintaqaviy turizm sohasida davlat ahamiyatiga molik
  muhim yo‘nalish deb qabui qilish;
  • mazkur tabiiy hududlarni ekologik toza saqlashga asoslangan
  mintaqaviy ekoturizmni rivojlantirish dasturini ishlab chiqish.
  Orol dengizi bo‘yida ekoturizmni rivojlantirishning strategik
  vazifalarini amalga oshirish uchun esa quyidagi taktik vazifalami
  bajarishga to ‘g‘ri keladi:
  • mintaqada tabiat muhofazasida ekoturizm manfaatlariga mos
  bo‘lgan viloyat va respublika hukumati qarorlarini qabul qilish;
  • mintaqadagi koUej va universitetlarda ekoturizm bo‘yicha
  rnaiakali mutaxassislami tayyorlash;
  • ekoturizm b o ‘yicha xalqaro va ichki turizm darajalariga
  rnoslangan tunmahsulotlar ishlab chiqish;
  • Orol dengizi bo‘yidagi ekologik inqirozli vaziyatni hisobga
  olib ekoturizmda ishonarli baho siyosatini ishlab chiqish;
  •
  alohida muhofazadagi davlat hududlaridagi mahalliy
  hokimiyatlarga davlat yordamini ko‘rsatish, dastlabki bosqichlarda
  turizm va ekoturizmdagi xususiy tadbirkorlikni qo'llab-quvvatlash;
  • ekoturizmning mukammal axborot resurslarini, ekoturizm
  marshrutlarini, ekoturizm ekskursiyalarini ishlab turizm bozoriga
  chiqarish.
  Orol dengizi bo'yi hududida ekoturizmni rivojlantirishning
  strategik va taktik vazifalarini bajarishdagi dastlabki ishlar bu
  hududdagi barcha ekoturizm obyektlarining mukammal ro‘yxatini
  tuzib chiqish va ularning mukammal ta ’rifi, tavsifi, mohiyatlarini
  tayyorlash hisoblanmog‘i kerak. Bu vazifani bajarish mintaqadagi
  157
  univeratetlar va turizm kolleji zimmalariga yuklatilishi maqsadli
  va natijali b o ‘ladi
  Oroi dengizi bo'yi, Quyiamudaryo va Xorazm viloyailarida
  ekoturizmni rivojlantirishda Qoraqaîpog‘iston Respublikasi va Xorazm
  viloyati hokimiyatining «Turizmrii rivojlantirish dasturlari» ishlab
  chiqilgan. Navbatdagi birinchi daxajali vazifamiz Respublikamizdagi
  barcha viloyatlar o‘zIarining «Turizmni rivojlantirish dastur1ari»ga Oral
  dengizi bo‘yi, Quyiamudaryo va Xorazm viloyatlarida ekoturizmni
  rivojlantirish rejalarini qo'shishi lozim. Chunki, mamlakaiimiz
  aholisida Orol dengizi bo‘yidagi ekoiogik-iqtisodiy holatiaming aniq
  tavsiflari unchalik ham to‘liq emas hisoblanadi.
  Shuning uchun ham vatanimizda Orol dengizi b o ‘yida
  yashovchi aholining ijtimoiy-iqtisodiy holatlarini
  qo'llab-
  quw atlash uchun ekoturizm marafonlarini o ‘t.kazish, tabiatsevar
  tadbirkorlarni jalb qilish, iqtisodiy jihatdan kuchli korxonalar,
  tashkilotlarni jalb qilish ishlarini tashkil qilishimiz vatanimiz
  tabiatini asrash-avaylashdagi salohiyatli ishlarimizdan bo ‘lishi
  shubhasizdir.
  158
  |