title: Server kompyuterlarni asosiy kompyuterlar o’rtasidagi farqi
text: 2.Server kompyuterlarni asosiy kompyuterlar o’rtasidagi farqi.
  Super kompyuterlar - juda katta tezlikni talab qiladigan va katta hajmdagi
  masalalarni yechish uchun moljallangan boladi. Bunday masalalar sifatida ob-
  havoning global prognoziga oid masalalarni, uch olchovli fazoda turli
  oqimlarning kechishini organish masalalari, global informatsion sistemalar va
  hokazolarni keltirish mumkin. Bu kompyuterlar bir sekundda 10 trillionlab amal
  bajaradi. Superkompyuterlar bahsida AQSH energetika vazirligining Sandia
  laboratoriyasida o`rnatilgan 9472 protsessorli Intel ASCI Red kompyuter
  sistemasi karvonboshilik qilmoqda. Uning tezligi kompyuterlar tezligini
  o`lchovchi- Linpacr parallel testida 1 TFLOPS (1 TFLOPS-1000 GFLOPS teng,
  1GFLOPS esa 1000000 FLOPS, 1FLOPS-sekundiga 1000 amalga teng).
  Xususan, bu kompyuter yadro sinovlarini va eskirayotgan yadro qurollarini
  modellashtirishda qo`llaniladi. E'tiborlisi shuki, Tokio universiteti dunyoda
  to`rtinchi o`rinda turadigan, sekundiga 873GFLOPS amal bajaradigan, 128
  protsessorli SGI ASCI Blue kompyuteriga ega. Quyidagi jadvalda Top
  kompyuterlar haqida ma'lumot keltirilgan:
  Super kompyuterlar tarixi-birichi superkompyuterning tushunchasi birinchi
  bo'lib 1960-yillarda Seymour Crey ismli elektr muhandisi dunyodagi eng tezkor
  kompyuterni yaratishga kirishgan. "Supercomputingning otasi" deb atalgan
  Cray, ishlaydigan hisoblash giganti Sperry-Randda lavozimidan yangi tashkil
  etilgan "Control Data Corporation" ga qo'shilish uchun ketib, ilmiy
  kompyuterlarni rivojlantirishga qaratilgan
  Dunyoning eng tezkor kompyuterlari nomi o'sha paytdagi IBM 7030 "Stretch",
  vakuumli quvurlar o'rniga transistorlardan foydalanadigan birinchi bo'lib o'tdi.
  1964-yilda Cray CDC 6600 ni taqdim etdi, ularda germanyum transistorlarni
  silikon va Freon asosidagi sovutish tizimidan foydalanganda yangiliklar paydo
  bo'ldi.
  Eng muhimi, u 40 MGts tezligida harakat qildi, bu saniyda taxminan uch
  million yuruvchi nuqta operatsiyani amalga oshirdi, bu esa uni dunyodagi eng
  tezkor kompyuterga aylantirdi. Ko'pincha dunyodagi birinchi superkompyuter
  deb hisoblangan CDC 6600 ko'pchilik kompyuterlardan 10 marta tezroq
  va IBM 7030 Stretchdan uch marta tezroq. Unga 1969 yilda CDC 7600 ning
  o'rnini egallash uchun topshirildi.
  Kompyuter – inglizcha so`z bo`lib, u hisoblovchi demakdir. Garchand u hozirda
  faqat hisoblovchi bo`lmasdan, matnlar, tovush, video va boshqa ma’lumotlar
  ustida ham amallar bajaradi. Shunga qaramasdan hozirda uning eski nomi –
  kompyuter saqlangan. Uning asosiy vazifasi turli ma’lumotlarni qayta
  ishlashdan iborat. Avallo shuni aytish lozimki, ko`pchilikning tushunchasida
  go`yoki biz kundalikda foydalanadigan faqat shaxsiy kompyuter bor xolos.
  Bunga albatta sabablar ko`p. Shulardan biri hozirgi zamon shaxsiy
  kompyuterlari ilgari universal deb hisoblangan kompyuterlardan tezligi va
  xotira hajmi jihatidan ancha oshib ketganligida bo`lsa, ikkinchi tomondan ko`p
  masalalarni yechish uchun bu kompyuterlar foydalanuvchilarni
  qanoatlantirishidadir. Hozirda kompyuter termini ko`p uchrasada, shu bilan
  birga EHM (elektron hisoblash mashinalari), HM (hisoblash mashinalari)
  terminlari ham hayotda ko`p ishlatib turiladi. Ammo biz soddalik uchun faqat
  kompyuter terminidan foydalanamiz. Kompyuterlarning amalda turli xillari
  mavjud: raqamli, analogli (uzluksiz), raqamli – analogli, maxsuslashtirilgan.
  Ammo, raqamli kompyuterlar foydalanilishi, bajaradigan amallarning
  universalligi, hisoblash amallarining aniqligi va boshqa ko`rsatkichlari yuqori
  bo`lgani uchun, ular ko`proq foydalanilmoqda. Amalda esa hozir rivojlangan
  mamlakatlarda kompyuterlarning besh guruhi keng qo`llanilmoqda.
  Kompyuterlarni xotirasining hajmi, bir sekundda bajaradigan amallar tezligi,
  ma’lumotlarning razrad to`rida (yacheykalarda) tasvirlanishiga qarab, besh
  guruhga bo`lish mumkin:
  - super kompyuterlar (Super Computer);
  - blok kompyuterlar (Manframe Computer);
  - mini kompyuterlar (Minicomputer);
  - shaxsiy kompyuterlar (PC-Personal Computer);
  - bloknot(noutbook) kompyuterlar.
  Super kompyuterlar (TOP 500 kompyuterlar)-juda katta tezlikni talab qiladigan
  va katta hajmdagi masalalarni yechish uchun mo`ljallangan bo`ladi. Bunday
  masalalar sifatida ob-havoning global prognoziga oid masalalarni, uch o`lchovli
  fazoda turli oqimlarning kechishini o`rganish masalalari, global informatsion
  sistemalar va hokazolarni keltirish mumkin. Bu kompyuterlar bir sekundda 10
  trillionlab amal bajaradi. Superkompyuterlar bahsida AQSH energetika
  vazirligining Sandia laboratoriyasida o`rnatilgan 9472 protsessorli Intel ASCI
  Red kompyuter sistemasi karvonboshilik qilmoqda. Uning tezligi kompyuterlar
  tezligini o`lchovchi- Linpacr parallel testida 1 TFLOPS (1 TFLOPS-1000
  GFLOPS teng, 1GFLOPS esa 1000000 FLOPS, 1FLOPS-sekundiga 1000
  amalga teng). Xususan, bu kompyuter yadro sinovlarini va eskirayotgan yadro
  qurollarini modellashtirishda qo`llaniladi. E’tiborlisi shuki, Tokio universiteti
  dunyoda to`rtinchi o`rinda turadigan, sekundiga 873GFLOPS amal bajaradigan,
  128 protsessorli SGI ASCI Blue kompyuteriga ega. Quyidagi jadvalda Top
  Shuni qayd qilish lozimki, superkompyuterlarning ma’lum yo`nalish
  masalalarini
  yechishga
  qaratilgan
  turlari
  ham
  mavjud.
  Blok kompyuterlar (Manframe Computer)-fan va texnikaning turli sohalariga
  oid masalalarni yechishga mo`ljallangan. Ularning amal bajarish tezligi va
  xotira hajmi superkompyuterlarnikiga qaraganda bir-ikki pog`ona past. Bularga
  misol sifatida AQShning CRAY (krey), IBM 390, 4300, IBM ES/9000,
  Fransiyaning Borrous 6000, Yaponiyaning M1800 rusumli kompyuterini va
  boshqalarni
  misol
  qilib
  keltirish
  mumkin.
  Minikompyuterlar (kichik kompyuterlar) hajmi va bajaradigan amallar tezligi
  jihatidan blok kompyuterlardan kamida bir poQona pastdir. Shuni aytish joizki,
  ularning gabariti (hajmi) tobora ixchamlashib, hatto shaxsiy kompyuterdek
  kichik joyni egallaydiganlari yaratilmoqda. Bunday kompyuterlar turkumiga ilk
  bor yaratilgan PDP-11 (Programm Driver Processor-dasturiy boshqaruv
  protsessori) turkumini, ilgari harbiy maqsadlar uchun ishlatilgan (maxfiy
  hisoblangan) VAX, SUN turkumli kompyuterlar, IBM 4381, Hewlett Packard
  firmasining HP 9000 va boshqalar minikompyuterga misol bo`la oladi. Shuni
  aytish joizki, minikompyuterlar o`zlarining “katta og`alari” Manframe
  kompyuterlarni imkoniyatlari darajasiga ko`tarilib bormoqda. Buning uchun
  tarixga nazar solish va hozirgi ularning taraqqiyotini kuzatish yetarli.
  Shaxsiy kompyuterlar hozirda korxonalar, muassasalar, oliy o`quv yurtlarida
  keng tarqalgan bo`lib, ularning aksariyati IBM rusumiga mos kompyuterlardir.
  IBM rusumiga mos kompyuterlar deganda, ularning turli kompaniyalar ishlab
  chiqarilishiga qaramay ham texnik, ham programma ta’minoti mosligi, ya’ni
  bir-biriga to`g`ri kelishi nazarda tutiladi. Bunday kompyuterlar hajmi jihatidan
  kichik (bir stol ustiga joylashadi), amal bajarish tezligi, masalan PENTIUM-3
  MMX protsessori o`rnatilgan kompyuterlarida hozirgi kunda 750-1000
  megagersni, xotira hajmi esa 64-128 megabaytni tashkil qiladi. Bu
  ko`rsatgichlar o`ta tez o`zgarib, har ikki yilda kompyuterlar imkoniyati ikki
  baravar oshishi, ularning narxi esa shunchaga arzonlashishi tendensiyasi
  kuzatilmoqda. Bugungi kunda Pentium IV kompyuterlari ham jahon bozorida
  keng tarqalmoqda. IBM PC moslik kompyuterlarini yuzlab firmalar ishlab
  chiqarmoqda. Bular IBM, Compaq, Hewlett-Packard, Packard Bell, Toshiba,
  Apple, Siemens Nixdors, Acer, Olivetti, Gateway, SUN va boshqa firmalardir.
  Shuni aytish joizki, yuqorida nomlari zikr etilgan firmalar ishlab chiqargan
  kompyuterlar (bradename) – “Oq yasalgan”, Janubiy-Sharqiy mamlakatlarda:
  Malayziya, Xitoy, Tayland, Koreya va boshqa mamalakatlarda yuqorida
  nomlari keltirilgan firmalar litsenziyasi asosida ishlab chiqarilgan kompyuterlar
  “Sariq yasalgan” nomga ega. Firma nomlari ko`rsatilmagan kompyuterlar esa
  “nomsiz kompyuterlar” (noname)deb yuritiladi. Ayniqsa, keyingi guruh
  kompyuterlarni sotib olishda ular yaxshi tekshiruvdan (testlar yordamida)
  o`tkazilishi lozim. Shaxsiy kompyuterlar uchun uning muhim ko`rsatkichi
  ishlash kafolatining (kamida uch yil) bo`lishi muhim. Shu bilan birga, bunday
  kompyuterlarni sotib olganda litsenzion programma ta’minoti va tegishli
  adabiyotlar bilan birga berilish imkoniyati mavjudligi nazarda tutilishi kerak.
  Noutbuk kompyuterlar. Noutbuk kompyuterlar hajmi ancha ixcham bo`lib,
  ammo bajaradigan amallar soni, xotira hajmi shaxsiy kompyuterlar darajasiga
  ko`tarilib bormoqda. Ularning qulaylik tomonlaridan biri ham elektr
  energiyasidan, ham ichiga o`rnatilgan batareyalarda uzluksiz (batareyani har
  safar
  almashtirmasdan)
  ishlashi
  mumkinligidir.
  Bunda batareya quvvati energiyaga ulanishi bilan o`zi zarad ola boshlaydi va u
  batareya bir necha yillarga mo`ljallangan bo`ladi. Hozirda bunday noutbuklarni
  IBM, Compaq, Acer, Toshiba va boshqa firmalar ishlab chiqarmoqda. Tabiiyki,
  bunday
  kompyuterlar
  o`z
  imkoniyatlari
  nuqtai
  nazaridan
  shaxsiy
  kompyuterlarga tenglashayotganini nazarda tutilsa, uning narxi baland
  bo`lishini sezish qiyin emas. Bundan tashqari, bunday rusumli kompyuterlar 8-
  10 yil mobaynida buzilmasdan ishlash qobiliyatiga ega. .Hozirda noutbuk
  kompyuterlaridan ham ixcham cho`ntak kompyuterlari ham ishlab chiqilmoqda.
  .Ixtiyoriy kompyuterning ishlash prinsipini birinchi bo`lib ingliz olimi Charlz
  Bebich va uning g`oyasini mukammallashgan ko`rinishini Djon Fon Neyman
  taklif qilgan. Uning prinsipi programma asosida boshqariladigan avtomatik
  ravishda ketma-ket ishlash g`oyasidan iborat. Hozirda ko`p kompyuterlar shu
  g`oya asosida ishlaydi. Lekin keyingi paytlarda ko`p protsessorli kompyuterlar,
  ya’ni bir vaqtda programmaning bo`laklarini ketma-ket emas, parallel
  bajaradigan kompyuterlar ham yaratilganligini eslatib o`tish joizdir. Shunday
  qilib, kompyuter avvaldan tuzilgan programma asosida ishlaydi. O`z navbatida
  programma qo`yilgan masalani kompyuterda yechish uchun qandaydir
  programmalash tilida yozilgan buyruqlar (operatorlar) ketma-ketligidir.
  Programmalash tilida tuzilgan programmalar maxsus tarjimon programmalar
  yordamida kompyuter tiliga o`tkaziladi. Kompyuter tili 0 va 1 lardan tashkil
  topgan, ma’lum qoidalar asosida yoziladigan ketma-ketliklardan iborat.
  |