title: “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
text: |
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  Ta’limotning arzimasligi insonning mehnat qurollarini yasash qobiliyati bilan birga
  shakllangan. Ya'ni, o‘rganish qobiliyati mehnat faoliyati figuratsiyasi bilan bir vaqtda shakllangan
  va rivojlangan.
  Ishlab chiqarish va savdoning o‘sishi, fanning rivojlanishi o‘rta asrlarda va qadimgi dunyoda
  inson faoliyati sohasi sifatida ta'limning paydo bo‘lishiga yordam berdi. O‘rganish nazariyasi
  muayyan shart-sharoitlarni yaratishni talab qildi.
  17-asrda Yan Amos Komenskiy "Buyuk didaktika" deb nomlangan eng buyuk asarni
  yaratdi. Muallif birinchi navbatda hammani va hamma narsani o‘rgatish vazifasini qo‘ydi. Uning
  kitobida bolalarni o‘qitish qoidalari va tamoyillari ko‘rsatilgan. Oʻqituvchi fan, falsafa sohasidagi
  yangi gʻoyalar va feodal jamiyati mafkurasi oʻrtasidagi kurash davrida XVII asrga xos boʻlgan
  buyuk didaktikani yaratdi, oʻqitish va tarbiyaning yangi gʻoyalarini oʻzida mujassam etgan muallif
  boʻlib, ularning amaliyotini davom ettirdi. Bu davrlar diniy mafkuraning katta ta'siri bilan ajralib
  turardi.
  O‘rganish asosiy rolni narsalarni hissiy idrok etishni ta'minlaydigan jarayon sifatida
  qaraladi. Komenskiy ta'kidlaganidek, hislar barcha bilimlarning manbai, shuning uchun bolalarni
  og‘zaki fikrlash va adabiyot orqali emas, balki sabab-oqibat munosabatlarini o‘rganish va
  atrofdagi narsalar yoki hodisalarni kuzatish orqali o‘rgatish kerak. Talabalarda barcha his-
  tuyg‘ularni rivojlantirish kerak, bu esa hodisalarni, dunyo ob'ektlarini keyingi kuzatishga olib
  keladi.
  Taklif etilgan qoidalar didaktikani rivojlantirish uchun asos bo‘ldi, ammo sezilarli
  kamchiliklarga ega. Hissiy bilish o‘z-o‘zidan haqiqatga yetaklashga qodir emas, unga bir yoqlama
  ishtiyoq, "narsa - o‘zak, so‘z po‘stloq" formulasiga olib keladi, bu esa harakatni ta'minlovchi ta'lim
  asosiga aylana olmaydi. bilim tomon.
  Komenskiy oʻquv qoʻllanmalari, bolalar uchun darsliklar yaratdi, fan va tillarni oʻrgatish
  usullarini ishlab chiqdi. Uning usullari o‘quvchilarning ta'lim yutuqlarini sezilarli darajada
  yaxshilashga muvaffaq bo‘ldi.
  U o‘rganishning ikki tomonini ochib bera oldi: ob’ektiv (o‘rganish qonunlari), sub’ektiv
  (qonunlarni qo‘llash), u o‘rganish nazariyasiga, ya’ni didaktikaga va san’atga asos sola oldi.
  o‘qitish.
  Yana bir taniqli o‘qituvchi Jan-Jak Russo bo‘lib, u har bir shaxsning erkin rivojlanishi uchun
  o‘z mafkurasini, bolaning dunyo miqyosidagi faoliyati g‘oyasini himoya qilgan. U o‘sha davrda
  mavjud bo‘lgan ta'limni tanqid qildi, chunki u kitobiy tabiati, harakatlarning cheklanishi va
  haqiqatdan uzoqligi sababli uni qabul qilib bo‘lmaydi. Keyinchalik uning o‘zi bolaning bevosita
  ehtiyojlari va ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda ta'lim konsepsiyasini ilgari surdi.
  Ushbu kontseptsiyaga ko‘ra, bolaning ehtiyojlari va uning manfaatlarini e'tiborsiz
  qoldirishni taqiqlash ko‘rib chiqildi, chunki bu kelajakdagi hayotga yaxshiroq tayyorgarlik
  ko‘rishga yordam berdi. Darhaqiqat, pazandachilik samarali bo‘lishi uchun o‘quvchini bugungi
  hayotda uning uchun muhim bo‘lgan narsaga jalb qilish kerak. Shundagina o‘quvchining aqliy
  rivojlanishiga ko‘maklashish mumkin.
  Jan Jak tomonidan taklif qilingan kontseptsiyaning salbiy tomoni ham bor. O‘qituvchi
  o‘quvchi o‘z ta'lim va rivojlanish yo‘lini o‘zi belgilaydi, degan xulosaga keldi. Pedagogikada
  didaktikaning ta'rifi uning eng katta izdoshiga tegishli edi.
  Jakning g‘oyalari ilgari surildi va rivojlantirildi, shundan so‘ng ular Iogan Geynrix
  Pestalozsining asarlarida amaliy tatbiq etildi. U taklif qilgan didaktika pedagogikadan ajralmas
  edi. Pestalozzi uchun ta'limning eng yuqori darajasi - o‘ziga ishonchni rivojlantirish uchun uxlab
  yotgan kuchlarning uyg‘onishi. Shuning uchun u uchta vositani taklif qildi: yurak madaniyati,
  kuzatishlar doirasini kengaytirish, ularni tahlil qilish va mantiqiy bog‘lanish jarayonida aqlni
  rivojlantirish, ularni ifodalash uchun til bilan tanishish, axloqiy rivojlanish.
  Pestalotsi ta'limni ta'lim usuli sifatida birinchi o‘ringa qo‘ydi. Maxsus ta'lim umumiy
  ta'limga asoslanishi kerak edi. Treningning maqsadi shaxsni rivojlantirish, kuch va qobiliyatlarni
  |
  | |