title: Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti - bet 254
text: 324
  2-jadval
  O’zbekistonda asosiy chorva mollarining davrlar bo’yicha dinamikasi (1 yanvar holatiga, ming bosh)*
  Chorva turlari
  Yillar
  2006
  2007
  2008
  2009
  2010
  2011
  2012
  2013
  2014
  2015
  Barcha toifadagi xo’jaliklar
  1.Yirik shoxli qoramollar
  6571,4
  7044,6
  7457,9
  8026,3
  8510,7
  9094,7
  9642,7
  10141,3
  10607,3
  10995,2
  shu jumladan sigirlar
  2821,3
  2982,5
  3124,9
  3327,1
  3535,7
  3758,1
  3878,4
  3935,0
  4020,6
  4084,3
  2.Qo’y va echkilar
  11351,9 12016,2 12635,6
  13523,3
  14432,6
  15340,9
  16189,0
  17128,8
  17717,6
  18438,9
  3.Cho’chqalar
  86,9
  93,1
  96,2
  97,8
  96,5
  100,0
  96,8
  95,2
  92,7
  87,8
  4.Parranda
  20540.4 24188,4 26118,9
  29505,4
  33053,0
  37733,3
  42818,4
  47485,8
  52363,2
  56276,3
  5.Ot
  158,1
  162,4
  168,3
  175,8
  180,6
  187,3
  195,2
  202,2
  208,8
  213,4
  Fermer xo’jaliklari
  1.Yirik shoxli qoramollar
  332,3
  375,6
  421.1
  480,8
  496,7
  501,7
  507,2
  524,9
  539,8
  545,2
  shu jumladan sigirlar
  105,4
  121,3
  137,4
  162,4
  168,6
  171,2
  174,1
  183,1
  186,3
  187,2
  2.Qo’y va echkilar
  501,1
  649,4
  872,3
  1007,3
  1097,7
  1149,9
  1203,1
  1267,3
  1310,0
  1336,6
  3.Cho’chqalar
  13,0
  15,0
  15,9
  13,5
  10,0
  10,2
  8,2
  8,2
  7,6
  8,2
  4.Parranda
  756,4
  875,8
  1333,3
  2565,9
  3475,3
  3958,6
  4974,2
  5739,6
  6434,3
  6670,8
  5.Ot
  12,3
  13,8
  16,3
  17,2
  17,7
  18,3
  18,9
  19,6
  20,7
  20,7
  Dehqon va aholining shaxsiy yordamchi xo’jaliklari
  1.Yirik shoxli qoramollar
  6061,3
  6538,6
  6944,6
  7449,2
  7919,8
  8497,1
  9033,8
  9509,4
  9957,4
  10328,1
  shu jumladan sigirlar
  2656,2
  2818,2
  2959,5
  3136,5
  3338,3
  3557,4
  3672,1
  3718,6
  3799,6
  3861,9
  2.Qo’y va echkilar
  8417,7
  9053,0
  9603,9
  10433,6
  11268,9
  12146,7
  13035,7
  14166,0
  14771,6
  15459,9
  3.Cho’chqalar
  55,4
  62,5
  67,9
  72,8
  73,2
  76,6
  76,9
  76,9
  75,1
  69,2
  4.Parranda
  14578,8 16609,2 17886,2
  19406,5
  21236,6
  22561,0
  25771,3
  30427,7
  33204,9
  35623,0
  5.Ot
  125,8
  132,3
  138,3
  144,8
  149,4
  156,3
  163,9
  170,5
  176,0
  180,4
  Qishloq xo’jaligi faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlar
  1.Yirik shoxli qoramollar
  177,8
  130,4
  92,2
  96,3
  94,2
  95,9
  101,7
  107,0
  110,1
  121,9
  shu jumladan sigirlar
  59,7
  43,0
  28,0
  28,2
  28,8
  29,5
  32,2
  33,3
  34,7
  35,2
  2.Qo’y va echkilar
  2433,1
  2313,8
  2159,4
  2082,4
  2066,0
  2044,3
  1950,2
  1695,5
  1636,0
  1642,4
  3.Cho’chqalar
  18,5
  15,6
  12,4
  11,5
  13,3
  13,2
  11,6
  10,0
  10,0
  10,4
  4.Parranda
  5205,2
  6703,4
  6899,4
  7533,0
  8341,1
  11213,7
  12072,9
  11318,5
  12724,0
  13982.5
  5.Ot
  20,0
  16,3
  13,7
  13,8
  13,5
  12,7
  12,4
  12,1
  12,1
  12,3
  325
  *
  O’zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo’mitasi. Yillik statistik to’plam. Toshkent 2013 yil va
  O’zbekiston qishloq xo’jaligi. Toshkent 2015 to’plam materiallari.
  2012 yilda 2004 yilga nisbatan qoramollar soni qariyb 1,8 martaga, qo’y va echkilar – 1,6,
  parrandalar – 2,7 martaga va otlar soni 33,6 % ga oshgani holda cho’chqalar soni esa 26,3 % ga
  kamaygan. 2014 yilda esa 2005 yilga nisbatan - qoramollar soni 67,3 % ga, shu jum. sigirlar soni
  44,8% ga, qo’y va echkilar-62,4 % ga, cho’chqalar deyarli o’zgarmagani holda, parrandalar –2,7
  martaga va otlar soni 35,0 % gaoshgan. Shu davrda fermer xo’jaliklari, dehqon va aholining shaxsiy
  yordamchi xo’jaliklari, shuningdek, qishloq xo’jaligi faoliyatini amalga oshiruvchi tashkilotlarda
  ham xuddi shundayo’sishtendensiyasi mavjud. Hozirgacha chorvachilik hayvonlari bosh sonida
  ham,chorvachilik mahsulotlari ishlab chiqarishda ham dehqon va aholining shaxsiy yordamchi
  xo’jaliklari yetakchilik qilishmoqda.
  2005-2014 yillarga kelib go’sht ishlab chiqarish dinamikasida barcha hayvonlar
  go’shtlarining ko’payganligini quyidagi 3-jadvalda ko’rish mumkin.
  3-jadval
  GO’ShT IShLAB ChIQARISh
  (barcha toifadagi xo’jaliklarda, ming tonna)*
  Yillar
  Go’sht
  (tirik
  vaznda)
  Shu jumladan:
  Mol va
  buzoq
  go’shti
  Qo’y va
  echki
  go’shti
  Parranda
  go’shti
  Cho’chqa
  go’shti
  Boshqa
  turdagi
  hayvon
  go’shti
  2003
  936.7
  745,7
  147,6
  20,1
  15,1
  8,2
  2004
  998.3
  806,5
  144,2
  23,5
  18,7
  5,4
  2005
  1061.2
  849,2
  157,6
  27,2
  21,6
  5,6
  2006
  1139.6
  904,2
  175,6
  30,0
  24,4
  5,4
  2007
  1208.7
  950,2
  192,8
  34,5
  24,9
  6,3
  2008
  1288.0
  998,2
  223,9
  35,4
  22,7
  7,8
  2009
  1367.8
  1049,0
  245,8
  38,3
  26,4
  8,3
  2010
  1461.4
  115,6
  270,4
  42,9
  23,6
  8,9
  2011
  1564.2
  1192,0
  288,6
  51,5
  20,8
  11,3
  2012
  1672.9
  1264,6
  314,0
  60,5
  21,6
  12,2
  2013
  1787,8
  1340,1
  343,3
  66,9
  23,3
  14,2
  2014
  1906,3
  1427,4
  363,6
  79,4
  21,6
  14,3
  *
  O’zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo’mitasi. Yillik statistik to’plam. Toshkent 2013 yil va
  O’zbekiston qishloq xo’jaligi. Toshkent 2015 to’plam materiallari.
  Keyingi 10 yil davomida jami go’sht ishlab chiqarish 1,8 martaga, jumladan mol va buzoq
  go’shti – 1,7, qo’y va echki go’shti – 2,3, parranda go’shti – 2,9 va boshqa turdagi hayvonlar go’shti
  esa 2,5 martaga ko’paygani holda cho’chqa go’shtida o’sish bo’lmagan.
  Istiqbolda chorva maxsulotlarini ko’paytirish asosan mahsuldorlikni oshirish hisobiga
  erishilishi maqsadga muvofiqdir.
  16.3. Chorvachilikning iqtisodiy samaradorligini oshirish imkoniyatlari
  Respublikada uzoq yillardan beri ayrim chorva mahsulotlarini, shu jumladan, mol va parranda
  go’shtlarini, jun, pilla ishlab chiqarish va sotishdan ko’pchilik korxonalar zarar ko’rmoqdalar. Boshqa
  mahsulotlarning rentabellik darajasi ham bozor iqtisodiyoti qonunlari talablariga to’laroq javob
  bermaydi.
  326
  Barcha turdagi chorvachilik mahsulotlarining iqtisodiy samaradorligini oshirish uchun
  quyidagi omil va imkoniyatlaridan to’laroq foydalanish zarur:
  1.Chorva hayvonlari mahsuldorligini oshirish. Bu o’ta dolzarb vazifani bajarish uchun ularni
  turli xil ozuqalarga bo’lgan talablarini ilmiy asoslangan rasionlar bo’yicha muntazam qondirish.
  Natijada zotdor hayvonlarning mahsuldorlik potensiali hamda sarflangan ozuqalar samaradorligini
  oshirish imkoniyatlaridan to’laroq foydalanish, ko’proq, sifatliroq hamda arzonroq mahsulotlar ishlab
  chiqarish va sotish imkoniyati yaratiladi;
  2.Chorva hayvonlarning zotdorlik belgilarini saqlash va yanada mustahkamlash maqsadida
  seleksiya, naslchilik ishlarini yuqori darajada tashkil etish, jumladan, sun’iy urchitish, geterozis
  ustunliklaridan to’laroq foydalanish;
  3.Qishloq xo’jaligi korxonalari, fermer, dehqon xo’jaliklarini yuqori mahsuldor zotli chorva
  mollari bilan muntazam ta’minlash maqsadida yuqori mas’uliyatli naslchilik zavod va naslchilik
  xo’jaliklarini barpo qilish ularni imtiyozli sharoitlardan foydalanishga imkon yaratish.
  4.Chorvadorlarning mehnat unumdorligi va mehnat haqini barqaror oshirish uchun texnologik
  jarayonlarni kompleks mexanizasiyalash va avtomatlashtirish usullaridan foydalanish; dastavval,
  ozuqalarni taqsimlash, sigirlarni sog’ish, qo’y va echkilar junini qirqish, sug’orish, binolarni chorva
  qoldiqlaridan tozalash, ulardan foydalanish bilan bog’liq va boshqa ishlarni progressiv vositalar
  yordamida bajarish;
  5.Hayvonlarni saqlashning progressiv usullaridan, shu jumladan, bog’lamasdan saqlash,
  maxsus qo’ralardan foydalanish;
  6.Asosiy vositalardan ayniqsa, chorva binolari va inshoatlari quvvatidan oqilona foydalanish;
  7.Ilg’or (progressiv) zooveterinariya xizmatlaridan foydalanish va h.k.
  |