title: Adabiyotlar - Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz
text: Namangan Institute of Engineering and Technology
  nammti.uz
  10.25.2023
  Pg.265
  ORGANIK BO’YOQ TANLASH VA TAYYORLASH TEHNOLOGIYASI.
  A.A.Yoqubbayev, A.A.Abdukarimov, A.I.Sharapatov
  Namangan muhandislik-texnologiya instituti
  Annotatsiya. Ushbu ishda yuqori sezgir bo`yoqli quyosh elementlari (DSSC- De sensitized solar
  cell) ni tayyorlash texnologiyasi va uni ishlash prinsipi tadqiq qilingan.
  Bu quyosh elementlarini
  tayyorlash uchun ishlatiladigan materiallar va undagi qatlamlarni tayyorlash texnologiyasi
  keltirilgan.
  DSSC larda elektr zaryadini, elektr potentsialini va elektr tokini hosil bo`lishi tadqiq
  qilingan.
  Kalit so`zlar. Yuqori sezgir bo`yoqli quyosh elementlari (DSSC- De sensitized solar cell),
  fotoelektrod, konturelektrod, fotoanod, elektrolit, gel polimer elektrolit (GPE), yorug`likka yuqori
  sezgir bo`yoq.
  Tabiiy bo'yoqlar ko'pincha
  DSSClarda yomon ishlasa-da, ular sintetik bo'yoqlarga nisbatan
  arzon. Ularning ishlab chiqarilishi unchalik murakkab emas va bu narx farqining asosiy sababidir.
  Xususan, tabiiy bo'yoqlar bir nechta tabiiy o'simlik materiallarida mavjud. Ular turli qutbli organik
  erituvchilar bilan osongina chiqariladi. DSSClarda bo'yoq sezgirlashtiruvchi
  sifatida tabiiy
  pigmentlardan foydalanish o'rganildi va natijalar haqida xabar berildi. Tabiiy pigmentlardan
  foydalangan holda turli xil kashshoflar tomonidan olib borilgan ishlar antosiyaninlar, flavonoidlar,
  karotinoidlar, xlorofill va ksantonni o'rganib chiqdi. Ularning tuzilmalarining fotovoltaik tafsilotlari
  qisqacha bayon qilingan jadvalda turli xil tabiiy bo'yoqlarga asoslangan bo'yoqqa
  sezgir quyosh
  batareyalarining fotovoltaik parametrlari.
  Bo'yoq
  manbalari
  Usullari
  Tabiiy pigmentlar
  (hosilalar)
  λ
  maks
  (nm)
  J
  sc
  (mA/s
  m
  2
  )
  V
  ok
  (V) FF
  η (%)
  Qizil karam Izolyatsiya
  Antosiyanin
  (siyanidin-3-
  sinapoyl)
  526
  2.91
  0,46 0,53 0,71
  Binafsha
  makkajo'xori
  Ekstraksiya
  Antosiyanin
  (pelargonidin-3-
  540
  3.54
  0,46 0,64 1.06
  glyukozid)
  Blackberry Ekstraksiya
  Antosiyanin
  520
  1.59
  0,325 0,40 0,21
  gilos
  Ekstraksiya
  Antosiyanin
  520
  1.22
  0,373 0,52 0,21
  Malina
  Ekstraksiya
  Antosiyanin
  520
  1.11
  0,355 0,48 0,21
  qulupnay
  Ekstraksiya
  Antosiyanin
  520
  0,6
  0,442 0,54 0,14
  Rose
  Ekstraksiya
  Antosiyanin
  0,97
  0,595 0,66 0,38
  Tabiiy pigmentlar quyosh batareyalarida qo'llaniladigan qimmatbaho sintetik bo'yoqlarga
  mos alternativani ta'minlaydi, chunki ularning assimilyatsiya spektri ko'rinadigan yorug'lik hududini
  qamrab oladi.