title: Tarmoq fayllarini tashkil etish va boshqarish mexanizmlari
text: 7.4. Tarmoq fayllarini tashkil etish va boshqarish mexanizmlari FTP – File Transfer Protocol Fayl uzatish protokoli (FTP) bu faylni bir hostdan boshqasiga
  nusxalash uchun TCP/IP tomonidan ta’minlanadigan standart
  mexanizm. Fayllarni bir tizimdan boshqasiga o‘tkazish oddiy va sodda
  ko‘rinadigan bo‘lsada, birinchi navbatda ba’zi muammolarni hal qilish
  kerak. Masalan, ikkita tizim turli xil fayl nomlari tizimidan
  foydalanishi mumkin. Ikki tizimda matn va ma’lumotlarni taqdim
  etishning turli xil usullari bo‘lishi mumkin. Ikki tizim turli xil katalog
  tuzilmalariga ega bo‘lishi mumkin. Ushbu muammolarning barchasi
  FTP tomonidan juda sodda va ishonchli yechim bilan hal qilindi.
  FTP boshqa mijoz-server dasturlaridan farq qiladi, chunki u
  hostlar o‘rtasida ikkita ulanishni o‘rnatadi. Bir ulanish ma’lumot
  uzatish uchun ishlatiladi, ikkinchisi boshqarish ma’lumotlari uchun
  (buyruqlar va javoblar). Buyruqlarni ajratish va ma’lumotlarni uzatish
  FTP ni yanada samaraliroq qiladi. Tekshirish aloqasi juda oddiy aloqa
  qoidalaridan foydalanadi. Bir vaqtning o‘zida faqat buyruqlar qatorini
  yoki javoblar qatorini o‘tkazish kerak. Boshqa tomondan, ma’lumotlar
  ulanishi, uzatiladigan ma’lumotlar turlarining xilma-xilligi sababli
  yanada murakkab qoidalarga muhtoj.
  264
  FTP ikkita belgilangan TCP portlaridan foydalanadi: 21-port bu
  boshqarish ulanishi uchun va 20-port ma’lumotlar ulanishi uchun
  ishlatiladi.
  FTP TCP xizmatlaridan foydalanadi. Unga ikkita TCP ulanishi
  kerak. Belgilangan 21-port nazorat ulanishi uchun va ma’lumot
  ulanish uchun belgilangan 20-port ishlatiladi.
  7.24- rasmda FTP ning asosiy modeli ko‘rsatilgan. Mijoz uchta
  kompo-nentdan iborat: foydalanuvchi interfeysi, mijozni boshqarish
  jarayoni va mijoz ma’lumotlarini uzatish jarayoni. Server ikkita
  komponentdan iborat: serverni boshqarish jarayoni va server
  ma’lumotlarini uzatish jarayoni. Boshqarish aloqalari boshqarish
  jarayonlari
  o‘rtasida amalga oshiriladi. Ma’lumot aloqalari
  ma’lumotlar uzatish jarayonlari o‘rtasida amalga oshiriladi.
  7.24- rasm. FTP protokoli
  Boshqarish aloqasi butun interfaol FTP seansi davomida
  ulanishda qoladi. Ma’lumotlar ulanishi ochiladi va keyin har bir
  uzatilgan fayl uchun yopiladi. Har safar fayllarni uzatishni o‘z ichiga
  olgan buyruqlar ishlatilganda ochiladi va fayl uzatilganda yopiladi.
  Boshqacha qilib aytganda, foydalanuvchi FTP seansini boshlaganda,
  boshqaruv ulanishi ochiladi. Boshqarish aloqasi ochiq bo‘lsa ham,
  agar bir necha fayllar uzatilsa ma’lumotlar ulanishi bir necha marta
  ochilishi va yopilishi mumkin.
  Aloqalar Foydalanuvchi
  Mijoz
  Server
  Disk
  Disk
  FI
  Boshqaruv
  jarayoni
  MUJ
  Boshqaruv
  jarayoni
  MUJ
  Internet
  Ma’lumotlar ulanishi
  Ulanishni boshqarish
  FI: foydalanuvchi interfeysi
  MUJ: ma’lumotlarni uzatish jarayoni