title: muvozanatning buzilishi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: |
  O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
  |
  bet | 386/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASImuvozanatning buzilishi
  miqyosiga ko’ra
  inqirozlarni
  umumiy hamda ayrim sohalarda yuz beradigan inqirozlarga bo’lish mumkin. Umumiy
  inqirozlar butun milliy xo’jalikni qamrab olsa, ikkinchisi qisman, ya’ni ayrim sohalar
  yoki tarmoqlardagi tanglik sifatida ro’y beradi.
  Ayrim sohalardagi inqirozlar orasida moliyaviy inqiroz muhim o’rin tutib, u o’z
  ichiga pul-kredit sohasidagi inqiroz, valyuta inqirozi, birja inqirozi va boshqalarni
  oladi. Hozirgi vaqtda AQSH va yevropaning aksariyat mamlakatlarida ro’y berayotgan
  inqiroz ham dastlab moliya sohasida boshlanib, keyinchalik ishlab chiqarish sohasiga
  ham tutashib ketdi.
  Pul-kredit sohasidagi inqiroz.
  Mamlakatda pul-kredit tizimining tang ahvolga
  tushishi bo’lib, bunda tijorat va bank krediti qisqaradi. Aktsiya va obligatsiyalarning
  kursi, bank foizi tushib ketishi natijasida banklar sinib, yalpi holda bankrotlikka
  uchraydilar.
  Valyuta inqirozi.
  Bunda milliy valyutaning obro’si tushib ketadi. Bankda valyuta
  zaxirasi tugab, milliy valyuta kursi tushib ketadi.
  Birja inqirozi.
  Bu tanglik birjada qimmatli qog’ozlar kursining tezda tushib
  ketishi, ularni emissiya qilishni qisqarishi, fond birjalari faoliyatidagi chuqur
  tushkunlikda ifodalanadi.
  Ekologik inqiroz.
  Atrof-muhitni eng avvalo inson sog’lig’ini yo’qotish, umrini
  qisqartirishga olib keladigan darajada vaziyatni vujudga kelishida ifodalanadi. U
  sanoatning shiddatli tarzda o’sishiga yo’l qo’ymaydi.
  Tarmoqlar inqirozi.
  Bu milliy xo’jalikning biron-bir tarmog’ini qamrab, ishlab
  chiqarishning tarkibiy o’zgarishi yoki normal xo’jalik aloqalarining buzilishi tufayli
  yuz beradi.
  Tarkibiy inqirozlar.
  Iqtisodiyotdagi inqirozlardan bir ko’rinishi yoki uning bir
  turi tarkibiy inqirozlardir. Bu inqirozlarni ishlab chiqarishning ayrim sohalari bilan
  tarmoqlar rivojlanishi o’rtasidagi chuqur nomutanosibliklar keltirib chiqaradi.
  Tarkibiy inqirozlar bilan iqtisodiy tebranishlar va shu jumladan iqtisodiy
  faollikning mavsumiy tebranishlari ham mavjud bo’ladi. Masalan, bayramlar
  arafasidagi xarid qilish, iste’mol tovarlarining faollik sur’atida, asosan chakana
  savdoda sezilarli har yillik tebranishlarga olib keladi. Qishloq xo’jaligi, avtomobil
  sanoati, qurilish ham qandaydir darajada mavsumiy tebranishlarga duchor bo’ladi.
  Iqtisodiy faollik iqtisodiyotdagi uzoq muddatli tamoyillarga, ya’ni uzoq muddatli
  davr, masalan, 25, 50 yoki 100 yil davomida iqtisodiy faollikning ortishi yoki
  pasayishiga bog’liq. Bu yerda shuni ta’kidlash lozimki, ayrim mamlakatlarda (masalan
  AQSH) uzoq muddatli tamoyil sezilarli iqtisodiy o’sish bilan tavsiflansa, boshqalari
  uchun iqtisodiy o’sishning sekinlashuvi xos.
  Iqtisodiy faollikning tebranishini tushuntiruvchi ko’plab qarashlar mavjud
  bo’lishiga qaramasdan, ko’pchilik iqtisodchilar ishlab chiqarish va bandlik darajasini
  bevosita aniqlovchi omil umumiy yoki yalpi sarflar darajasi hisoblanadi, deb
  tasdiqlaydi.
  |
  | |