title: Kompleks yondashishda - S. K. Ganiyev
text: Kompleks yondashishda himoya funksiyalari operatsion tizim-
  ga uning arxitekturasini loyihalash bosqichida kiritiladi va uning
  ajralmas qismi hisoblanadi. Kompleks yondashish asosida yara-
  tilgan himoya qismtizimning alohida elmentlari axborotni himoya-
  lashni tashkil etish bilan bog‘liq turli masalalar yechilganida bir-biri
  bilan uzviy bog‘langan bo‘ladi. Shu sababli himoya qismtizimining
  alohida komponentlari orasida ixtilof bo‘lmaydi. Kompleks yonda
  shish asosida himoya qismtizimini shunday qurish mumkinki, hatto
  ОТ ishdan chiqqanda ham niyati buzuq shaxs tizimning himoya
  funksiyalarini o‘chira olmaydi. Fragmentli yondashishda himoya
  qismtizimini bunday tashkil etish mumkin emas. Odatda, kompleks
  yondashish asosida yaratiluvchi operatsion tizimni himoyalash
  qismtizimi shunday loyihalanadiki, uning ba’zi elementlarini al
  mashtirish mumkin bo‘ladi.
  Himoyalashning m a’muriy choralari. Operatsion tizimni himoyalashning dasturiy-apparat vositalari
  himoyaning ma’muriy choralari bilan to‘ldirilishi shart. Ma’mur to-
  monidan doimiy malakali madadsiz hatto ishonchli dasturiy-apparat
  himoya ham buzilishi mumkin.
  Himoyaning asosiy ma’muriy choralari quyidagilar:
  1.
  Operatsion tizimning, ayniqsa uning himoyalash qismtizimi ning t o ‘g ‘ri ishlashini doimiy nazoratlash. Agar operatsion tizim
  eng muhim hodisalaming maxsus jumalda avtomatik tarzda qayd
  etilishini madadlasa, bunday nazoratni tashkil etish qulay hisob
  lanadi.
  2.
  Xavfsizlikning adekvat siyosatini tashkil etish va madad- lash. Operatsion tizimda qabul qilingan xavfsizlik siyosatining
  adekvat bo‘lmasligi, niyati buzuq shaxsning tizim resurslaridan rux-
  satsiz foydalanishiga va operatsion tizimning ishonchli ishlashini
  pasayishiga sabab bo‘lishi mumkin. Operatsion tizim xavfsizligi
  siyosati niyati buzuqning operatsion tizim xavfsizligini yengishga
  urinishiga hamda ОТ konfiguratsiyasining o‘zgarishiga, tatbiqiy
  dasturlarining o‘matilishiga va yo‘qotilishiga operativ tarzda reak-
  siya bildirib, operatsion tizimga doimo tuzatish kiritishi lozim.
  227
  3. Foydalanuvchilami operatsion tizim bilan ishlaganda