title: Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz - bet 216
text: Namangan Institute of Engineering and Technology
  nammti.uz
  10.25.2023
  Pg.195
  2 – расм. Тажрибалардан аниқланган a-Si:H ни тажрибадан аниқланган оптик ютилиш
  спектри. 1 – зоналараро ютилиш соҳаси, 2 – экспоненциал ютилиш соҳаси, 3-нуқсонларда
  ютилиш соҳаси. Формулалардан ҳисобланган оптик ютилиш спектрлари: а-зоналараро
  ютилиш соҳаси, б –экспоненциал ютилиш соҳаси, c – нуқсонларда ютилиш соҳаси.
  Ушбу ишда [1, 2] ишларда келтирилган нуқсонларни энергетик ўрни ва
  концентрациялари учун электронларнинг юқорида келтирилган барча оптик ўтишлари учун
  парциал спектрлар Девис-Мотт яқинлашиш усулида Кубо-Гринвуд формуласидан
  ҳисобланган. Чунки тажриба нуқсонларни ўз ичига олган юқоридаги оптик ўтишларга мос
  келадиган қисман спектрларнинг йиғиндиси билан аниқланганлиги
  учун назарий усулларда
  ҳисобланган парциал спектрларни қиймаларини йиғиндиси, [5]
  ишда олинган тажриба
  натижаларига мос келмади. Бундан қуйидаги хулосани чиқариш мумкин.
  [5] ишда келтирилган тажрибадан аниқланган
  α-Si:H даги нуқсонларни энергетик ўрни ва
  концентрациялари [1, 2] ишлардаги нуқсонларни энергетик ўрни ва концентрацияларига мос
  келмади.
  Кейинги ҳисоблашлар [1, 2] ишлардаги
  D
  +
  нуқсонни концентрацияси
  N
  D+
  =6
  *
  10
  15
  см
  -3
  га
  тенг бўлганда [5] ишда келтирилган тажриба натижаларига электронларни валент зонадан
  D
  +
  нуқсонга оптик ўтишларини парциал спектри мос келишини кўрсатди (2 – расм
  c эгри чизиқ).
  Бундан шу ишда келтирилган
  α-Si:H да нуқсонларда ютилиш спектри қийматларини
  аниқлашда
  асосий ролни валент зонадан D
  +
  нуқсонга оптик ўтишлари оптик ўтишларини
  парциал спектри аниқалашини кўрсатади.