title: Asosiy tayanch tushunchalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: 256
  Real ish haqi – nominal ish haqi summasiga sotib olish mumkin bo’lgan tovarlar
  va xizmatlar miqdori yoki nominal ish haqining sotib olish layoqati.
  Ishbay-mukofotli haq to’lash tizimi – bajarilgan ish uchun haq to’lashni
  erishilgan turli natija ko’rsatkichlariga qarab mukofot berish bilan qo’shib olib
  borilishini nazarda tutuvchi tizim.
  Ishbay-progressiv haq to’lash tizimi – ishchining belgilab qo’yilgan me’yor
  doirasida ishlab chiqargan mahsulotiga uning birligi uchun belgilangan tarif bo’yicha,
  me’yordan yuqori qismiga esa oshirilgan haq (tarif) bo’yicha ish haqi to’lanishini
  ko’zda tutuvchi tizim.
  Tarif tizimi – ishchi va xizmatchilarning ish haqi darajasini tarmoqlar va
  mamlakat mintaqasi bo’yicha, ular ichida esa ishlab chiqarish turlari, turli toifadagi
  xodimlar malakasi va mehnat sharoitlariga qarab tartibga solib turuvchi me’yorlar
  majmui.
  Tarif-malaka ma’lumotnomalari – ayrim kasblar va mehnat turlarining batafsil
  ta’rifi, ishchi va mutaxassislarning bilim va ko’nikmalariga qo’yiladigan talablar, turli
  tavsifdagi ishlarni tariflash uchun qo’yiladigan razryadlar majmui.
  Tarif setkasi – turli razryadlar va tarif koeffitsientlari majmui bo’lib, ular birinchi
  razryadli ishchiga haq to’lash bilan keyingi razryadli ishchilar mehnatiga haq
  to’lashning o’zaro nisbatini ko’rsatadi.
  Tarif stavkalari – tegishli ravishda belgilab berilgan turli razryadga ega bo’lgan
  ishchilarning mehnatiga to’lanadigan haq miqdori majmui.
  Mehnat shartnomalari – korxona ma’muriyati va ishchilar o’rtasidagi ishga yollash
  bo’yicha munosabatni namoyon etuvchi va tartibga soluvchi hujjat bo’lib, unda ish haqi
  stavkasi, me’yordan ortiqcha bajarilgan ishlar uchun stavka, dam olish kunlari va
  tanaffuslar, pensiya fondlari va sog’liqni saqlashga ajratmalar hamda narxlarning
  o’zgarishini hisobga olib iste’molchilik savati qiymatini tartibga solish kabi masalalar
  ifoda etiladi.
  Kasaba uyushmasi – ish beruvchi va ishga yollanuvchi o’rtasidagi mehnat
  munosabatlarining shakllanishi, amalga oshirilishi va tartibga solinishida ishga
  yollanuvchilarning manfaatlarini himoya qiluvchi jamoat tashkiloti.