title: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi - bet 102
text: 142
  tartibga solishni amalga oshiruvchi davlat organlari bilan kelishilgan rejasini ishlab
  chiqish;
  radiatsiyali avariyadan xabardor qilish va radiatsiyali avariya oqibatlarining
  tugatilishini ta‘minlash; radiatsiyali zararlanishning oldini olish tibbiy vositalari va
  radiatsiyali avariyada jabrlanganlarga birinchi tibbiy yordam ko‗rsatish vositalarini
  shay
  holatda saqlash; xodimlar (personal) jumlasidan tuziladigan avariya-qutqaruv
  bo‗limlariga ega bo‗lish.
  Obyektlarda FV vujudga kelish xavfi mavjudligi haqida signal olinishi bilan
  obyektlar FM boshliqlari tuzilmalarni yig‗ish, ularni tayyorlik holatiga keltirishni
  amalga oshiradi va ularni shahardan tashqariga, oldindan tanlangan joylashish yeriga
  olib chiqib ketish haqida buyruq beradilar. Bu yerda tuzilmalar komandirlari shaxsiy
  tarkibining obyektda yoki boshqa obyektlarda o‗zaro
  hamkorlik qilish sifatida
  qutqarish ishini va boshqa kechiktirib bo‗lmaydigan ishlarni o‗tkazish yuzasidan
  vazifalarni bajarishga tayyorligini ta‘minlaydigan bir qancha tadbirlarni amalga
  oshirdilar.
  FV sodir bo‗lganligi haqidagi signalini olinishi bilan obyekt FM boshlig‗i
  buyrug‗iga asosan tuzilmalar joylashgan yerdan tuman FM kuchlari umumiy
  kalonnasi tarkibida yoki mustaqil tarzda zararlangan o‗choq yaqinidagi yig‗ilish
  joyiga boradilar. Bu tadbirlarni tashkil etish va o‗tkazishda
  shaxsan tuzilmalarning
  komandirlari rahbarlik qiladilar.
  Qutqarish ishlari va boshqa kechiktirib bo‗lmaydigan ishlar bir vaqtda
  o‗tkazilishi juda muhimdir. Bu ishlarni tez va uyushqoqlik bilan o‗tkazish zararlanish
  o‗chog‗ida bo‗lgan odamlarning hayotini saqlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega
  bo‗ladi. FM tuzilmalaridan zarbaga uchragan o‗choqlarda ularning ixtisosini hisobga
  olgan holda foydalaniladi. Tuzilmalardan ana shunday maqsadga muvofiq yuqori
  unumdorligi va ishlarni tez tugallanishini ta‘minlashi mumkin.
  Zarbaga uchragan
  o‗choqlarda ishlar asosiy qutqaruv ishlarini birinchi sutka oxirigacha tugallashini
  hisobga olgan holda uzluksiz ravishda kecha va kunduz olib borish kerak. Qutqarish
  ishlarini va boshqa kechiktirib bo‗lmaydigan ishlarni olib borishning uzluksizligini
  ularning ikkinchi smenada olib borish bilan ta‘minlanadi.
  Smenalardagi ishlarning davomiyligi vaziyatdagi radiatsiya darajasi hududning
  KTZM bilan zaharlanishini, shuningdek tuzilmalar shaxsiy
  tarkibi jismoniy holatini
  xisobga olgan holda belgilanadi. Qutqaruv ishlari va boshqa kechiktirib
  bo‗lmaydigan ishlari avj oldiriladi va ular tugallanguncha olib boriladi. Jarohatlangan
  odamlarni izlash va qutqarish, qutqaruvchilarning ish uchastkasiga olib kelinishi
  bilan darhol boshlanadi. Tuzilmalarning shaxsiy tarkibi
  shakistlangan odamlarni
  qutqarish bilan birga ularga birinchi tezkor tibbiy yordamni ko‗rsatishadi. Avariya
  oqibatida hosil bo‗lgan uyumlarni mexanizatsiya vositalari yordamida tozalanadi.