title: Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc - bet 295
text: 402
  da qatnashuvchi birliklarga nisbatan belgilash mumkin. Masalan, mah-
  sulotni sotishga nisbatan rentabellik o‘zgarishiga sotishdan olingan yalpi
  foyda summasining o‘zgarishi va sotishdan olingan tushumlar summa-
  sining o‘zgarishi ta’sir etsa, asosiy vositalar
  rentabelligiga korxona sof
  foydasining o‘zgarishi va asosiy vositalarning o‘rtacha yillik qiyma-
  tining o‘zgarishi, umumiy rentabellikka bir so‘mlik tushumga to‘g‘ri
  keladigan sof foyda summasining o‘zgarishi,
  asosiy vositalar
  qaytimining o‘zgarishi va moddiy aylanma mablag‘lar qaytimining
  o‘zgarishlari ta’sir qiladi va hokazo.
  Rentabellik o‘zgarishiga ta’sir etuvchi
  omillarni quyidagi jadval
  ma’lumotlari asosida ham aniq ko‘rish mumkin.
  101-jadval
  Mol-mulk rentabelligi va uning o‘zgarishiga ta’sir
  etuvchi omillar tahlili
  Shu jumladan
  Ko‘rsatkichlar
  O‘tgan
  yili
  Shartli
  ko‘rsatkich
  (rentabellik)
  Hisobot
  yili
  Jami
  o‘zgarish
  (+, –)
  Foydani
  o‘zgarishi
  hisobiga
  Mol-mulk
  qiymati-
  ning
  o‘zgarishi
  hisobiga
  1
  2
  3
  4
  5
  6=4-3
  7=3-2
  Rentabellik, %
  4,21
  3,53
  2,85
  -1,36
  -0,68
  -0,68
  Biz tahlil qilayotgan korxonada hisobot yilida mol-mulk rentabelligi
  o‘tgan yilga nisbatan 1,36 foizga pasaygan.
  Bunga asosan ikkita omil,
  ya’ni sof foyda miqdorining hamda mol-mulk qiymatining o‘zgarishi
  ta’sir etgan. Ma’lumotlardan ko‘rinadiki, sof foydaning hisobot davrida
  kamayganligi hisobiga mol-mulk rentabelligini o‘tgan yilga nisbatan
  0,68
  foizga pasayishiga, mol-mulk qiymatining joriy davrda
  o‘zgarganligi esa 0,68 foizga pasayishiga olib kelgan. Bunday natijalar,
  odatda, korxona uchun salbiy holat sifatida baholanadi.
  Shu sababli
  korxona ma’muriyati rentabellikni oshirish choralarini va mavjud
  imkoniyatlarni izlab topishi lozim bo‘ladi.