title: Materiallar xarajatining bazis davridan farqlanishiga qan-
text: 256
  VIII BOB. MAHSULOT (ISH, XIZMAT)LAR ISHLAB
  CHIQARISH XARAJATLARI TAHLILI
  8.1. Ishlab chiqarishni tashkil etishning nazariy va
  uslubiy jihatlari
  Ishlab chiqarishni tashkillashtirish mavjud mehnat, moddiy va pul
  resurslaridan unumli foydalanishni o‘zida aks etgan kompleks tadbiriy
  choralar yig‘indisidan iborat. Ishlab chiqarishni tashkillashtirish mahsu-
  lot ishlab chiqarish hajmi, shartnoma, majburiyatlarni bajarilishi, xara-
  jatlarni kamaytirish, ijtimoiy va iqtisodiy muammolar yechimini o‘z
  ichiga oladi. Kompleks tahlil orqali korxonaning
  ishlab chiqarishini
  tashkil etish darajasi, haqiqiy va bazis davridagi ko‘rsatkichlarini
  taqqoslash tufayli ko‘rilgan tadbiriy choralar rejasining bajarilishini
  baholaydi; ishlab chiqarishni tashkil etishning takomillashtirishni xo‘ja-
  lik faoliyati natijalariga bo‘lgan ta’sirini aniqlaydi; rezervlar hisoblanadi
  va ulardan foydalanish yo‘llarini belgilaydi. Qimmatli uskuna, mexa-
  nizm, mehnat resurslaridan to‘liq foydalanmaslik ishlab chiqarish xara-
  jatlarini ortib ketishiga olib keladi.
  Ishlab chiqarishni tashkil etish darajasini
  ifodalovchi asosiy
  ko‘rsatkichlar quyidagilar hisoblanadi (25-chizma):
  1. Ishlab chiqarishni ixtisoslashuv va kooperatsiya darajasi.
  2. Ishlab chiqarish jarayonining davom etish muddati va strukturasi.
  3. Ishlab chiqarish jarayonining uzluksizligi.
  4. Ishlab chiqarishni maromiyligi.
  5. Ishlab chiqarishning faollik darajasi.
  Ishlab chiqarishni tashkil etish darajasini kompleks baholash
  tizimida ishlab chiqarishni ixtisoslashuvi, tig‘izligi va ixchamlik
  ko‘rsatkichlari hamda ishlab chiqarishning ta’minlanish
  va xizmat
  ko‘rsatish ko‘rsatkichlari muhim o‘rin egallaydi. Bozor munosabatlari
  sharoitida korxonalarni ixtisoslashuvi va kooperatsiyalashuvi mahsulot
  tannarxini pasaytirish, unumdorlik darajasini
  oshirishda asosiy omil
  hisoblanadi. Ishning natijasi ishlab chiqarish maromi, ishlab
  chiqarishning faolligi ham muhim ahamiyat kasb etadi.