title: “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
text: |
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 179
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  bo'linadi. Faoliyat jarayoni maqsadni belgilashdan boshlanadi. Shundan so'ng, vazifalarni
  aniqlashtirish, kelgusi harakatlar rejasini, sozlamalarini, sxemalarini ishlab chiqish, shundan so'ng
  talaba mazmunli harakatlarga o'tadi, ma'lum vositalar va usullardan foydalanadi, zarur
  protseduralarni bajaradi, kurs va oraliq natijalarni maqsad bilan taqqoslaydi; va uning keyingi
  faoliyatiga tuzatishlar kiritadi [7] .
  Boshqa bir yondashuvda - uslubiy (G.P. Shchedrovitskiy), uning kelib chiqishi Gegel va
  Marks g'oyalariga asoslanadi, faoliyatning tashuvchisi alohida individ emas, aksincha, faoliyat o'z-
  o'zidan substansiya bo'lib, individlarni o'ziga tortadi. va shu bilan ko'paytiriladi. Gumboldt ushbu
  faoliyat tushunchasini tildan misol sifatida shakllantirdi. Inson tilni o‘zlashtirib olishi, dedi u,
  umume’tirof etilgan; lekin, ehtimol, to‘g‘riroq bo‘lardi: til odamni egallaydi, til odamni o‘ziga
  tortadi va o‘z qonunlari bo‘yicha harakatga keltiradi...
  Bu holda faoliyatning tashuvchisi va uning minimal birligini aniqlashga urinishlar bunday
  muammoga olib keladi - qidiruv paytida siz har doim bir shaxsning yoki hatto bir-biriga bog'langan
  odamlar va mexanizmlarning guruhlari faoliyatidan tashqariga chiqishingiz kerak. "Agar siz
  insonning ijtimoiy organizmini oladigan bo'lsangiz, unda jamiyat alohida odamlardan iboratmi
  yoki u o'z tizimining elementlari sifatida boshidanoq alohida odamlarni "ishlab chiqaradimi" endi
  aniq emas." Ma’lum bo‘lishicha, “birgina birlik – inson faoliyatining butun olami”
  [5].Faoliyatning tizimli-strukturaviy tahlilini o‘tkazar ekan, G.P. Shchedrovitskiy paradoksal
  xulosaga keladi: "inson rivojlanayotgan faoliyat tizimidagi hujayradir". Va faoliyatning o'zi "na
  jarayon, na narsa, balki tuzilishdir. Ushbu struktura o'ziga xos mexanizmlar yordamida amalga
  oshiriladigan o'ziga xos rivojlanish qonuniga kiritilgan heterojen elementlardan iborat. Faoliyat
  shakllarini faqat ushbu tuzilmani bir butun sifatida olganda tushunish mumkin.
  Shunday qilib, faoliyatni talqin qilishdagi farqlar shaxs tushunchasi, uning funktsiyalari va
  faoliyat bilan bog'liq roli bilan bog'liq. U inson faoliyatining butun olami tashkil topgan individual
  faoliyatning tashuvchisimi yoki aksincha, shaxs individual holatda mujassamlangan universal
  faoliyat turimi?
  Agar biz faoliyatning umumiy tushunchasidan ta'lim faoliyati tushunchasiga o'tsak, bu
  qarama-qarshilik ayniqsa dolzarb bo'lib qoladi. O'z-o'zini tarbiyalash
  bu holda ikki xil va o'zaro bog'liq bo'lgan shaxsga murojaat qilishi mumkin - individual
  talaba va odamlar to'plami, masalan, butun insoniyat. Ko'rib chiqish muammosi - bu o'quvchining
  individual ta'limi va barcha odamlar yoki ularning ma'lum bir jamiyatini tarbiyalash o'rtasidagi
  munosabatlar va munosabatlar.
  Bunday holda, faoliyatni tushunishning ushbu ikkala yondashuvi - psixologik va uslubiy -
  birlashtiriladi. Evristik faoliyatning psixologik va uslubiy jihatini izohlaymiz: 1) sub'ektning
  (talabaning) o'qituvchi bilan birgalikda tashkil etgan ob'ektiv faoliyati sifatida; 2) sub'ektning
  faoliyati sifatida o'qituvchi bilan o'zaro munosabatlarda o'zi tomonidan yaratilgan va o'zgartirilgan
  fan bilimlarining faoliyat tuzilishi va genezisini o'rnatish. Talabaning kognitiv va ijodiy faoliyati
  tashkiliy faoliyat, uslubiy komponent yordamida to'ldiriladi va ochiladi [7].
  Faoliyat mazmuni
  Evristik ta'limni maktab ta'limi aspektida ko'rib chiqsak, biz "ijodiy faoliyat" va "evristik
  faoliyat" tushunchalarini ajratamiz va ularning tarkibiy qismlarini aniqlaymiz. Ijodiy faoliyat yoki
  ijodkorlik deganda odatda “faoliyat, uning natijasi yangi moddiy va ma’naviy qadriyatlarni
  yaratish” tushuniladi.
  Evristik faoliyat ijodiy faoliyatdan ko'ra kengroq tushunchadir, chunki u quyidagilarni o'z
  ichiga oladi: 1) o'quv fanlari bo'yicha o'quv mahsulotlarini yaratish uchun ijodiy jarayonlarning
  o'zi, 2) ijodkorlikka hamroh bo'lish uchun muqarrar va zarur bo'lgan kognitiv jarayonlar; 3) ijodiy
  va kognitiv faoliyatni ta'minlovchi tashkiliy, uslubiy, psixologik va boshqa jarayonlar. Boshqacha
  qilib aytganda, evristik faoliyat nafaqat ijodiy faoliyatni, balki meta-ijodiy faoliyatni ham o'z
  ichiga oladi, ya'ni. ijodkorlikning "ortida turadigan" va uning amalga oshirilishini ta'minlaydigan
  uslubiy va kognitiv faoliyat.
  |
  | |