title: -jadval - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti
text: 1-jadval
  O’zbekistonda asosiy qishloq xo’jaligi ekinlarining yalpi hosili
  (barcha toifadagi xo’jaliklarda; ming tonna) (2005-2014 yy.)*
  2005
  2006
  2007
  2008
  2009
  2010
  2011
  2012
  2013
  2014
  1
  G’alla
  (ishlovdan
  keyingi vaznda)
  6401,8
  6546,7
  6643,1
  6621,6
  7293,1
  7404,1
  7054,0
  7519,5
  7807,8
  8050,5
  2
  Shu jumladan:
  3
  Bug’doy
  5927,8
  5996,3
  6076,9
  6039,7
  6545,3
  6657,3
  6444,9
  6612,2
  6842,0
  6956,0
  4
  Arpa
  109,5
  72,5
  97,2
  141,2
  231,8
  173,9
  136,1
  141,4
  135,8
  139,6
  5
  Sholi
  165,8
  220,3
  186,3
  112,7
  192,1
  244,8
  118,4
  325,7
  340,2
  356,1
  6
  Makkajo’xori
  164,3
  194,2
  207,4
  229,0
  230,0
  230,4
  255,3
  328,1
  360,1
  411,6
  7
  Dukkakli
  don
  ekinlari
  21,7
  30,.6
  33,3
  34,8
  25,5
  38,7
  38,5
  46,7
  62,4
  70,7
  8
  Paxta
  3728,4
  3600,6
  3683,4
  3400,5
  3401,9
  3404,0
  3500,0
  3460,1
  3361,2
  3400,2
  9
  Kartoshka
  924,2
  1021,0
  1189,0
  1398,7
  1530,9
  1694,8
  1862,6
  2057,1
  2250,4
  2452,4
  10 Sabzavot
  3517,5
  4294,1
  4691,9
  5221,3
  5710,3
  6346,5
  6994,0
  7767,4
  8518,4
  9286,7
  11 Poliz ekinlari
  615,3
  744,1
  840,9
  981,3
  1071,3
  1182,4
  1294,8
  1418,4
  1558,3
  1696,1
  *
  O’zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo’mitasi. Yillik statistik to’plam. Toshkent 2013 yil va O’zbekiston qishloq xo’jaligi. Toshkent 2015
  to’plam materiallari.
  287
  2-jadval
  O’zbekistonda asosiy qishloq xo’jaligi ekinlarining hosildorligi
  (barcha toifadagi xo’jaliklarda; gektaridan sentner) (2005-2014 yy.)
  2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014
  1 Don(ishlov
  berilgandan
  keyingi
  vaznda)
  39,8
  41,3
  42,5
  42,0
  44,1
  43,6
  45,3
  44,6
  45,0
  45,3
  2 Bug’doy
  41,5
  42,7
  44,1
  44,4
  48,2
  45,9
  47,2
  47,3
  47,4
  47,9
  3 Arpa
  15,7
  15,6
  19,8
  14,4
  14,2
  20,2
  17,0
  17,0
  15,0
  13,5
  4 Guruch
  31,8
  33,0
  33,6
  33,5
  36,0
  31,2
  35,4
  32,4
  41,1
  38,1
  5 Makkajo’xori
  44,5
  46,6
  47,2
  51,0
  53,5
  50,7
  49,0
  43,6
  50,0
  50,2
  6 Dukkakli don
  ekinlari
  11,5
  12,0
  8,4
  9,9
  8,9
  10,5
  12,3
  11,4
  12,0
  14,9
  7 Paxta
  25,3
  25,0
  25,5
  24,0
  25,3
  25,4
  26,3
  26,4
  25,7
  26,1
  8 Kartoshka
  170,3 175,2 184,1 194,1 198,4 194,9 195,7 203,7 210,7 213,6
  9 Sabzavot
  215,8 223,0 228,4 246,4 253,6 252,5 263,7 265,6 270,9 268,3
  10 Poliz ekinlari
  169.1 178,2 184,6 190,9 191,0 192,6 187,3 200,3 200,0 201,3
  *
  O’zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo’mitasi. Yillik statistik to’plam. Toshkent 2013 yil va
  O’zbekiston qishloq xo’jaligi. Toshkent 2015 to’plam materiallari.
  Keltirilgan jadvallarda keyingi 10 yillikda, ya’ni 2005-2014 yillarda qishloq xo’jaligi ekinlari
  yalpi hosili va hosildorligi to’g’risidagi ma’lumotlar keltirilgan bo’lib, unda mamlakatimizda g’alla
  mustaqilligiga erishish davri raqamlarda aks etgan. Tahlil etilayotgan davrda g’alla 1,2 martaga,
  jumladan bug’doy ham 1,2 martaga, makkajo’xori 2,5 martaga, dukkakli don ekinlari 3,3 martaga
  oshgan. Paxta-xom ashyosi -8,8 ga kamaygan. Bu asosan ekin maydonlari kamayishi hisobiga
  bo’lgan.Kartoshka, sabzavot va poliz ekinlari ham mos ravishda – 2,6; 2,6 va 2,7 martaga ko’paygan.
  Shu davrda barcha qishloq xo’jaligi ekinlarining hosildorligi (arpadan boshqa) oshib borgan.
  15.3.G’allachilikning xalq xo’jaligidagi axamiyati
  G’allachilik o’simlikchilikning yetakchi tarmog’i hisoblanadi va aloxida xalq xo’jaligi
  axamiyatiga ega. O’zbekiston aholisi iste’mol qiladigan oziq-ovqatlarida katta kalloriya hamda oqsil
  hisobida olingan don maxsulotlarining hissasi 50-60 foizni tashkil etadi. Respublikada aholi jon
  boshiga non, vermishel, makaron, guruch, mosh, no’xat, loviya va boshqa g’alla mahsulotlaridan
  tibbiy me’yorlarga nisbatan ko’proq iste’mol qilinadi. Ozuqabop donlardan, chorvador olimlar
  tomonidan aniqlangan me’yorlarda, oziqlantirish zotli chorva mollari potensial maxsuldorligi
  imkoniyatlaridan to’laroq foydalanishga sharoit yaratadi. Don oziq-ovqat sanoati uchun xom ashyo
  hisoblanadi va uning rivojlanish darajasiga bevosita ta’sir ko’rsatadi.
  G’allachilikning qo’shimcha mahsulotlari (somon, poxol, poya va x.k.)dan chorva ozuqasi,
  to’shama organik o’g’it, qog’oz va boshqa sanoat tarmoqlarida xom ashyo sifatida foydalanish ham
  yuqori iqtisodiy samara beradi. Donchilikning asosiy va qo’shimcha mahsulotlarini ko’paytirish va
  sotishni tashkil etish mamlakatning sosial-iqtisodiy rivojlanishi hamda axolini arzon oziq-ovqat va
  boshqa maxsulotlar bilan ta’minlash uchun qulay sharoit yaratadi. O’zbekistonda 2012 yilda tashkil
  topgan chakana baholarda 1 kg yumshoq bug’doydan tayyorlangan1,2 kg I nav non maxsulotini
  sotishdan 1600 so’m pul tushumi olinadi. Bundan tashqari kepak va somon mahsulotlaridan 290-300
  so’mga yakin pul olinadi. Demak 1 kg bug’doydan olingan asosiy va qo’shimcha mahsulotlarning
  qiymati 1890-1900 so’mga tengdir. O’zbekiston iqlim sharoitida kuzgi g’alla ekilgan maydonlarda
  ikkinchi ekin (chorva ozuqasi, kartoshka va sabzavot)lardan maxsulotlar olish mumkin.
  Demak, g’allachilikni intensiv rivojlantirish yer, suv va boshqa resurslar potensialidan
  samarali foydalanishga sharoit yaratadi. Ammo, ayrim tarixiy davrlarda O’zbekistonda
  288
  g’allachilikning rivojlanish darajasi bozor iqtisodiyoti hamda mustaqil rivojlanish talablariga to’laroq
  javob bermagan.
  |