title: Jahondagi asosiy integratsion guruhlarning amal qilish xususiyatlari
text: 2. Jahondagi asosiy integratsion guruhlarning amal qilish xususiyatlari Integratsiya jarayonlari ob’ektiv tavsif kasb etishiga qaramay, u o’z-o’zicha,
  stixiyali tarzda bormaydi. Balki bugungi kunda tashkil etilgan va faoliyat yuritayotgan
  mintaqaviy integratsion tuzilmalar ularga kiruvchi mamlakatlar o’rtasida qonuniy
  kelishuv va o’zaro shartnomalar asosida amal qiladi.
  Hozirda dunyoda juda ko’plab integratsion guruhlar mavjud. Biz turli
  mintaqalardagi
  asosiy
  integratsion
  guruhlar sifatida quyidagi tuzilmalarni
  ko’rsatishimiz mumkin:
  -
  G’arbiy yevropada – yevropa Ittifoqi (EI);
  -
  Shimoliy Amerikada – Erkin savdo to’g’risida SHimoliy Amerika bitimi
  (NAFTA);
  -
  Osiyo-Tinch okeani mintaqasida – Janubi-SHarqiy Osiyo mamlakatlari
  assotsiatsiyasi (ASEAN).
  Evropa Ittifoqi 1993 yil 1 noyabrda Maastrixt kelishuvlari (bu kelishuvlar 1991
  va 1992 yillarda iqtisodiy va valyuta ittifoqini shakllantirish to’g’risida imzolangan
  edi) kuchga kirishi asosida yangi nom bilan paydo bo’ldi. Bunga qadar u yevropa
  hamjamiyati deb atalib, o’z ichiga 1967 yilda birlashgan uchta mustaqil mintaqaviy
  tashkilotlarni olar edi, ya’ni:
  - 1951 yilda tashkil etilgan ko’mir va po’lat ishlab chiqarish bo’yicha yevropa
  birlashmasi;
  - 1957 yilda tashkil etilgan yevropa iqtisodiy hamjamiyati;
  - 1958 yilda tashkil etilgan atom energiyasi bo’yicha yevropa hamjamiyati.
  EI doirasidagi integratsiyaning rivojlanishi bosqichma-bosqich bormoqda.
  Jumladan, dastlab erkin savdo hududi, bojxona ittifoqi, umumiy bozorning,
  497
  keyinchalik esa iqtisodiy va valyuta ittifoqining tashkil etilishi bu tuzilmalar
  shakllanishining quyidan yuqoriga tomon harakatini bildiradi.
  Hozirda yeIda yagona bozor hamda davlatlararo boshqaruv tizimini tashkil etish
  jarayoni yakunlanib, mamlakatlar iqtisodiy, valyuta va siyosiy ittifoqlarni
  rasmiylashtirdilar.