title: -mavzu. DUNYODA MILLI Y PARKLARNING XALQARO
text: 6-mavzu. DUNYODA MILLI Y PARKLARNING XALQARO
  MODELLARI. 0 ‘ZBEKIST0NDA EKOLOGIK TURIZMNI
  RIVOJLANTIRISHDA XALQARO MÎLLIY PARK
  MODELLAR1DAN FOYDALANISH
  Reja:
  6.1. Ekoturizmni rivojlantirishning xalqaro modellari.
  6.2.
  Ekoturizmni
  rivojlantirishda
  xalqaro
  modellardan
  foydalanish.
  6.1. Ekoturizmni rivojlantirishnmg xalqaro
  modellari
  Jahonda ekoturizmni rivojlantirishda
  yagona, har bir davlatlarning tabiiy iqlim
  sharoitiga, ulardagi turizm resurslaridan
  foydalanishda to ‘g‘ridan to‘g‘ri mos
  keladigan, qulay boigan modeliar yoki
  usullar hozirgacha ishlab chiqilgan emas.
  Lekin,
  ekoturizmni
  rivojlantirishda
  milliy parklardan va daviat tabiiy Environment
  Programme
  qo‘riqxonalaridan foydalanish masalalari
  yaxshi tadqiq qilingan37.38. Shu nuqtayi nazardan milliy parklar
  modeli tushunchasiga,
  mazmun va mohiyatiga to'xtalish
  zarurati bor. Chunki, ekoturizmni rivojlantirishda milliy parklar
  standart, étalon vazifasini o‘tamoqda. Hozirgi vaqtda ekoturizm
  va rekreatsiya turizmlarini rivojlantirishda milliy parklardan
  foydalanishning 6 ta modeli bor. Bu modeilarning alohida-alohida
  model sifatida ajratilishi o ‘ziga xos xususiyatlarga asoslangan:
  1. Amerika modeli.
  2. Yevropa modeli.
  3. Park rezervat modeli.
  37
  Бишоп K., Грин M., Филлипс A. Модели национальных парков. Н.Новгород,
  Изд-во Центра охраны дикой природы, 2000. С. 278.
  ” Franklin Р., Metzler f., Pitcher D. al al. USA: National Parks. Museums. N.Y.:DK
  Travel. 2004. P. 294.
  UNEP
  United
  Nattons
  68
  4. Osiyo modeli.
  5. Avstraliya modeli.
  6. Bavariya o'rmonlari milliy parki — Yevropa-2 modeli.
  1.
  Amerika miüliy parldari modelida muhofaza qilinadigan
  hududlamiag juda kattaiigi, betakror tabiati.ekotizimiaming
  ko'pligi bilan xususiyatlanadi. Masalan, Grenlandiya milliy parki
  — 70 min. ga, Afrikadagi Markaziy Kalaxari parki — 5,2 mln.ga,
  Amerika Qo‘shma Shtatlaridagi Alyaska milliy parki — 7,3 min.
  ga, Kanada davlatidagi Vud-Baffalo — 4,4 mln.ga, Mo‘g‘ilision
  davlatidagi Gobi milliy parki — 5 mln.ga, Rossiyadagi Kolima
  milliy parki 3 mln.ga.
  Bu modelda milliy park iashkii qilishni birmclii bo'lib Amerika
  Qo‘shma Shtatlari boshlagan. AQSH hukumati 1872-yilda hozirda
  dunyoga mashhur Yellouston milliy parkini iashkii qildi. AQSH
  va Kanada davlatlari bu modelda foydalanishda insonning xo'jalik
  faoliyati kuchayib borayotgan bo‘lsa ham o‘z hududlari chegarasida
  milliy parklarning maydonlarini tobora kengaytirib bormoqdalär.
  Hozirgacha Kanada davlati milliy parklar hududlarini 12% ga
  kengayti/rdi. Bu milliy parklar davlat tasarrufida, ba’zi hollarda
  yirik korporatsiyalarga ijaraga beriladi, lekin milliy parkning tabiati
  muhofazasi nazorat qilish huquqini davlat o‘zida saqlab qoladi.
  Bu modeldagi milliy parklami moliyalashtirish juda baland.
  Milliy parklami saqlash uchun davlat ham, federal shtatlar ham
  mablag‘ ajratadi. Bunga qo'shimcha bo‘lib xususiy muikdoriar
  ham
  mablag£
  qo'shishadi
  (milliy parklardagi
  rekreatsiya
  xizmatlarining yarmi xususiy sektorda). Shuning uchun ham
  Shimoliy Amerika modelidagi milliy parklar dunyodagi eng boy
  milliy parklardir. Milliy parkni rivojlantirishda Amerika Qo‘shma
  Shtatlari va Kanada hukumati o‘zaro teng shartnoma asosida
  hamkorlik qilishadi, milliy parkdan dam olish va ekoturizmda
  fojfdalanishning zamonaviy, yangi texnologiyalarini yaratadilar.
  Xalqaro ekoturizm rivojida Amerika modelining ko'piab
  davlatlarda ishlatilayotganligi bu modelning jahonda birinchi
  marotaba mamlakat aholisining dam olishini va rekreatsiyaga
  69
  bo‘igan ehtiyojini qondirish edi. Eng muhimi, Amerika davlati
  mahalliy aholini ish bilan ta’miniashning, har bir hududlarning
  ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini rejalashtirishni jahondagi boshqa
  davlatlarga qaraganda juda erta anglagan va boshlagan edi.
  |