title: Narxsiz raqobat - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: |
  O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
  |
  bet | 172/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASINarxsiz raqobat
  shu bilan tavsiflanadiki, bunda raqobat kurashining asosiy
  omili tovarlarning narxi emas, balki uning sifati, servis xizmat ko’rsatish, ishlab
  chiqaruvchi firmaning obro’-e’tibori hisoblanadi.
  Narxsiz raqobat bilan bir vaqtda
  yashirin narx yordamidagi raqobat
  ham
  bo’lishi mumkin. Bunday holatda yangi tovarlar sifatining oshishi va iste’mol
  xususiyatlarining yaxshilanishi ular narxlarining oshishiga qaraganda tez ro’y beradi.
  Hozirgi davrda bir turdagi mahsulotlarning ko’payishi ularning sotishni
  rag’batlantiruvchi reklama, tovar belgilari va fabrika muhrlaridan foydalanishni
  keltirib chiqarmoqda. Iste’mol bozorlarida qo’shimcha xizmat ko’rsatish orqali
  xaridorlarni o’ziga jalb qilish keng tarqalmoqda.
  Narxsiz raqobatning tovar sifatini tabaqalashtirish kabi usuli ham mavjudki,
  bunda tovarlar bir xildagi ehtiyojni qondirishi va bir turga mansub bo’lishi, lekin turli-
  tuman iste’mol xossalariga ega bo’lishi mumkin.
  Tovarlar talabga nisbatan ortiqcha bo’lgan sharoitda ishlab chiqaruvchilar
  tovarlarini kreditga sotish usulidan foydalanib raqiblaridan ustun kelishlari mumkin.
  Bunda dastlab tovar narxining faqat bir qismi to’lanadi, uning qolgan qismi esa
  shartnomada kelishilgan aniq muddatlarda to’lanadi.
  Fan-texnika taraqqiyoti avj olgan hozirgi sharoitda,
  texnika va texnologiyaning
  eng yangi yutuqlari ustidan nazorat qilish
  uchun kurash raqobatning asosiy
  usullaridan biriga aylanib bormoqda. Bundan tashqari, ishlab chiqaruvchi korxonalar
  xaridorlarni jalb qilish maqsadida uzoq muddat foydalaniladigan iste’mol tovarlariga
  kafolatli va kafolatdan keyingi xizmat ko’rsatishni amalga oshirmoqdalar. Masalan,
  kompyuter ishlab chiqaruvchi firma o’z mahsulotini shunchaki sotish bilan
  cheklanmasdan, balki uni o’rnatib berish, korxona xodimlarini kompyuterdan
  foydalanishga o’rgatish, kafolatlangan muddatda va undan keyingi davrda ta’mir
  ishlarini bajarish, texnikaviy xizmat ko’rsatish kabilarni ham amalga oshiradi;
  mahsulot xossa va o’lchamlarini buyurtmachi ehtiyojlariga yaqinlashtiradi.
  Narxsiz raqobat usullari ichida
  marketing
  muhim ahamiyatga ega bo’lib, u
  mahsulot ishlab chiqarish va sotish jarayonini talabga moslashtiruvchi tadbirlar
  tizimidan iborat. Bozor iqtisodiyoti sharoitida talabni yaxshi o’rgangan va
  iste’molchilar ehtiyojlarini to’laroq qondira oladigan korxonalar har doim raqobat
  kurashida yutib chiqadi.
  Yirik ishlab chiqaruvchilar bozordagi vaziyatni o’zgartirish uchun o’zlarining
  ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanishni kamaytirib tovar taklifini qisqartiradilar.
  Shu sababli iqtisodiy beqarorlik davrlarida ham narx barqarorligicha qolaveradi.
  Shunday qilib, monopoliyalar hukmron bo’lgan sharoitda narxsiz raqobat muhim
  o’rin tutadi. Buning sababi shundaki, birinchidan, monopoliyalar tovar sifatini
  oshirish, iste’molchilarga xizmat ko’rsatishni yaxshilash yo’li bilan sotiladigan tovar
  hajmini ko’paytirishi mumkin. Ikkinchidan, ular moliyaviy jihatdan kuchli bo’lganligi
  sababli mahsulotini yangilash, ishlab chiqarishni qayta jihozlash va reklamaga zarur
  bo’lgan mablag’ni sarflay oladilar.
  |
  | |