title: Ichki zavod transporti, ombor va yong„indan muhofaza xo„jaligi
text: 6.3 Ichki zavod transporti, ombor va yong„indan muhofaza xo„jaligi Korxonalardagi transport xo‗jaliklari xizmat qilish joyiga ko‗ra
  tashqi, ishchi va sexlararo transportga bo‗linadi.
  Tashqi transport iste‘molchilar va ta‘minlovchilar bilan aloqa bog‗lashga
  xizmat qiladi.
  Sexlararo transport vositalari materiallar, yarim fabrikat, ishlab chiqarish
  jarayonida hosil bo‗lgan chiqindilarni sexlar orasida tarqatadi va ularga xizmat
  qiladi. Sex ichki transporti esa yuqorida aytib o‗tilgan materiallarni sex ichida
  tashish va sexlararo aloqalar uchun xizmat qiladi (6.6-rasm).
  Paxta tozalash korxonalarida paxta xom-ashyoi va uni qayta ishlashdan
  olinadigan mahsulotlarni, shuningdek ishlab chiqarish jarayonida zarur bo‗lgan
  material, asbob-uskuna va yoqilg‗ilarni doimiy ravishda bir joydan ikkinchi joyga
  135
  ko‗chirib yuriladi. Ushbu ishlar ichki zavod transporti yordamida amalga
  oshiriladi.
  6.6-rasm. Transport turlari Ichki zavod transporti deganda korxona ixtiyoridagi va unga xizmat
  ko‗rsatadigan transport vositalarining majmuasi tushuniladi.
  Paxta tozalash korxonasining sanoat transporti tarkibiga quyidagilar kiradi:
  Pnevmotransport;
  Avtomobil transporti;
  Temir yo‗l transporti;
  Mexanizatsiya vositalari.
  Paxta
  tozalash
  korxonalaridagi
  asosiy
  yuk
  tashish
  vositasi-
  pnevmotransportdir.
  136
  Pnevmotransport tuzilmalari truboprovod va ventilyatorlar tizimidan iborat
  bo‗lib, ular yordamida dam beriladigan havo oqimida yuklar bir joydan ikkinchi
  joyga ko‗chiriladi.
  Pnevmotransport vositasida omborlardan asosiy ishlab chiqarish oqimiga
  paxta olib boriladi, tola va chigit ichki ishlab chiqarish joylariga etkazib beriladi.
  Zavod ichida chigitlarni tashishda ustiga shneklar yoki konveyerlar
  joylashtiriladigan estakadalardan ham foydalaniladi.
  Shu boisdan ham paxta tozalash zavodlarining uzluksiz ishlashidagi asosiy
  shartlardan biri-pnevmotransport quvvatini asosiy texnologik mashinalar va
  avvalo jinlarning quvvati bilan nihoyatda moslashtirishdan iboratdir.
  Paxta tozalash korxonasi tashqarisidagi tayyorlash maskanlaridan paxtani
  zavodlarga avtomobil va temir yo‗l transporti bilan tashib keltiriladi. Yuklarni
  yaqin masofaga tashishda faqat avtotransportdan foydalanish lozim va temir yo‗l
  transportidan foydalanish mumkin emas.
  Paxta tozalash korxonalarining bir qismidagina mavjud bo‗lgan pod‘ezdli
  temir yo‗llardan asosan paxta tolasi va chigitini jo‗natish uchun foydalaniladi.
  Paxta tozalash korxonalarining uzluksiz ishlarini ta‘minlash va ular ishlab
  chiqargan mahsulotni tegishli joylarga o‗z vaqtida etkazib berish uchun transport
  ishining qat‘iy rejasini ishlab chiqarishga tushiriladigan chigitli paxta partiyalarini
  butlash rejasi bilan muvofiqlashtirish talab etiladi.
  Shu maqsadda (paxta partiyalarini butlash va ularni ishlab chiqarishga
  topshirish rejasiga muvofiq) tayyorlash maskanlaridan paxta zavodlariga paxta
  tashib keltirish rejasi tuziladi, paxta mahsulotini tashish grafiklari tuziladi va shu
  asosda temir yo‗l transportiga buyurtmalar yoziladi.
  Tashish rejasida zavoddan tashqari va zavod qoshidagi tayyorlash
  maskanlaridan o‗z zavodiga va boshqa zavodlarga paxta tashish, shuningdek
  boshqa zavodlardan paxtaning kelib tushishi ko‗rsatiladi.
  Mahsulot tashish grafiklari ishlab chiqarish rejasi va topshiriladigan
  mahsulotlarga oid bo‗lgan naryadlar asosida tuziladi.
  137
  Toylangan tolali mahsulotni tashishda akkumlyatorli yuk ortuvchilar, chigit
  ortiladigan transport vositalariga yuklashda maxsus chigit ortuvchi mexanizmlar
  qo‗llaniladi.