title: II. Kapital harakati hisobi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: 519
  kredit-pul, valyuta, budjet-soliq, tashqi savdo siyosatini amalga oshirish va davlat
  qarzlarini tartibga solishi uchun indikator bo’lib xizmat qiladi.
  Joriy operatsiyalar hisobi o’z ichiga tovar va xizmatlar eksporti («+» belgisi
  bilan), import («-» belgisi bilan), investitsiyalardan sof daromad va sof transfertlarni
  oladi.
  Tovarlar eksporti va importi o’rtasidagi muvozanat (tenglik) savdo
  balansini tashkil qiladi.
  Tovar eksporti kredit sifatida chiqib, milliy bankda chet el valyutalari zaxiralarini
  vujudga keltiradi. Import esa («debet» grafasida «-» belgisi bilan) mamlakatdagi chet
  el valyutalari zaxirasini qisqartiradi.
  Investitsiyalardan sof daromadlar (chet eldan sof omilli daromadlar) kreditli
  xizmatlardan olinadigan sof daromad hisoblanib, u chet ellarga qo’yilgan milliy pul
  kapitali hisobiga keladi. Agar chet elga qo’yilgan milliy kapital mazkur mamlakatga
  qo’yilgan chet el kapitaliga qaraganda ko’proq miqdorda foiz va dividend keltirsa,
  bunda investitsiyalardan olinadigan sof daromad ijobiy, aks holda esa salbiy bo’ladi.
  Sof transfertlar xususiy va davlat mablag’larning boshqa mamlakatlarga
  o’tkazilgan summasini bildiradi (pensiya, sovg’a, chet elga pul o’tkazishlar yoki chet
  mamlakatlarga insonparvarlik yordamlari). Bunday to’lovlar mamlakatda mavjud chet
  el valyutalari zaxirasini kamaytiradi.
  Makroiqtisodiy modelda joriy operatsiyalar hisobi qoldig’i quyidagicha
  ifodalanadi:
  X
  -
  M
  = X
  n
  = Y
  -
  (S+I+G)
  eksport
  import
  sof eksport
  YAIM
  absorbtsiya