title: sertifikatlashtirish tizimi” - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish
text: sertifikatlashtirish tizimi”
  bo‘lib, u
  quyidagicha
  ta’riflanadi:
  Sertifikatlashtirish
  tizimi
  -
  muvofiqlikning
  sertifikatlashtirish faoliyatini o‘tkazish uchun ish tartibi qoidalariga va
  boshqarishiga ega bo‘lgan tizimdir.
  “Sertifikatlashtirish tizimi” atamasidan tashqari Sertifikatlashtirish sxemasi
  /sxema sertifikatsii/ kiritilib, uni quyidagicha ta’riflanadi: “Muvofiqlikning
  sertifikatlash-tirilishini o‘tkazishdagi uchinchi tomon faoliyatining tarkibi va
  tartibi”.
  Sertifikatlashtirish tizimlarida qatnashuvchi uchta tushuncha to‘g‘risida
  to‘xtalib o‘tamiz: sertifikatlashtirish tizimidan foydalanish, sertifikatlashtirish
  tizimida qatnashuvchi va sertifikatlashtirish tizimi a’zosi.
  Sertifikatlashtirish tizimidan foydalanish deganda sertifikatlashtirish
  tizimining
  qoidalariga
  muvofiq
  guvohnoma
  talabgoriga
  berilgan
  sertifikatlashtirishdan foydalanish imkoniyati tushuniladi.
  Sertifikatlashtirish tizimida qatnashuvchi deb ushbu tizimning qoidalariga
  binoan faoliyat ko‘rsatadigan, lekin tizimni boshqarish imkoniyatiga ega
  bo‘lmagan sertifikatlash-tirish idorasi tushuniladi.
  Sertifikatlashtirish tizimi a’zosi deganda ushbu tizimning qoidalariga
  binoan faoliyat ko‘rsatadigan va tizimni boshqarishda qatnashadigan
  sertifikatlashtirish idorasi tushuniladi.
  Sertifikatlashtirish ikki xil bo‘ladi:
  majburiy
  va
  ixtiyoriy.
  Mahsulotni u
  yoki bu sertifikatlashtirishga oidligi, uni tashqi muhitga, inson salomatligiga
  ta’siri asosiy mezon hisoblanadi. Ana shuning uchun tashqi muhitga, inson
  salomatligiga
  ta’sir
  ko‘rsatuvchi
  mahsulotlar,
  albatta,
  majburiy
  sertifikatlashtirishga mansub bo‘ladi, qolgan mahsulotlar esa sertifikatlashtirilishi
  ixtiyoriydir.
  179
  Majburiy sertifikatlashtirish deganda sertifikat-lashtirish huquqiga ega
  bo‘lgan idora tomonidan mahsulot, jarayon, xizmatning standartlardagi majburiy
  talablarga muvofiqligini tasdiqlash tushuniladi.
  Ixtiyoriy sertifikatlashtirish deganda ishlab chiqaruvchi /bajaruvchi/,
  sotuvchi /ta’minlovchi/ yoki iste’molchi tashabbusi bilan ixtiyoriy ravishda
  o‘tkaziladigan sertifikatlashtirish tushuniladi.
  Hozirgi sharoitda tashqi mamlakatlar bilan savdoni, mamlakatlararo
  iqtisodiy aloqalarni, fan va texnikani rivojlanishi uchun hamda chiqarilayotgan
  mahsulotlarning sifatini yaxshilash, ularning raqobatbardoshligini oshirish uchun
  muntazam ravishda sinovlardan o‘tkazish ehtiyoji ortib bormoqda. Sinovlarni
  ko‘pincha uchinchi tomon deb ataluvchi shaxs yoki tashkilot amalga oshiradi va
  ko‘riladigan masalada qatnashayotgan tomonlar odatda ta’minlovchi /birinchi
  tomon/ va xaridor /ikkinchi tomon/ ning manfaatlarini himoya qilib, mutlaqo
  mustaqil ravishda ish ko‘radilar.
  Uchinchi
  tomon
  tarafidan
  qilinadigan
  sertifikatlash-tirish
  ishlab
  chiqaruvchilarning ishonchiga sazovor bo‘lmoqda va shu sababli bunday yo‘l
  keng qo‘llanilib, salmoqli ravishda tarqalmoqda. Turli mamlakatlarda uchinchi
  tomon tarafidan bajarilayotgan sertifikatlash-tirish tizimini tashkil etish amalda
  shuni ko‘rsatmoqdaki, uni turlicha tashkil qilish mumkin ekan: ishlab
  chiqaruvchi assotsiyatsiyalar, yirik iste’molchilar, standartlashtirish milliy
  tashkilotlari tomonidan, masalan, Fransiya va Angliyada 60-yillar boshida
  ite’molchilar tomonidan harbiy maqsadlar uchun elektronika mahsulotlarini
  sertifikatlash-tirish tizimi yaratildi.
  Ayrim olingan mamlakat miqyosida yaratilgan milliy tizimlar majburiy
  bo‘lgan standartlar doirasini qamrab oladi. Masalan, birinchilar qatorida milliy
  miqyosda qimmatbaho toshlarni sertifikatlashtirish tizimlari qo‘llanilgan.
  Sertifikatlashtirish tushunchasi keng ma’noda uchinchi tomon tarafidan
  o‘tkaziladigan texnikaviy meyorga, ish uslubiga, qoidalariga muvofiqligini
  qamrab olgan har qanday tekshiruvdir. Shuning uchun sertifikatlashtirishni
  tekshiruv deb hisoblab, bosim ostidagi idishlarni, portlash
  havfidan
  himoyalangan
  qurilmalarning,
  kemalarning,
  suzish
  vositalari-ning,
  tayyoralarning, aviatsiya qurilmalarining, atom reaktorlarining va tog‘
  texnikasining ishlatishdagi havfsizligini ta’minlash uchun texnikaviy nazorat
  o‘rnatuvchi idoralar shartli tekshiruvni amalga oshiradi.
  |