title: Mazut va neft chiqindisi uchun to‘lovlar 1800000 so‘m
text: Kredit turlari
  Oy oxirida qoldiq
  Xom-ashyo materiallari va yoqilg‘i
  26000000
  Tugallanmagan
  ishlab chiqarish va yarim
  tayyor mahsulotlar
  Tayyor mahsulotlar
  Tovarlar
  Jami:
  26000000
  4-jurnal-orderning 6810-schyot bo‘yicha analitik hisobi 38-qaydnomada ko‘rsatiladi.
  1. Kredit haqida tushuncha bering, uning qanday turlari mavjud?
  2. Bank kreditlari bo‘yicha hisob-kitoblar hisobi.
  17 MAVZU. MEHNAT VA UNGA HAQ TO`LASHNI HISOBGA OLISH
  17.1. Mehnat va ish haqini hisobga olishning asosiy vazifalari
  Inson o‘z ehtiyojlarini qondirish uchun moddiy ne’matlar yaratar ekan, ularni ishlab chiqarish
  uchun moddiy resurslardan tashqari bevosita inson o‘z mehnatini sarflaydi. Mehnat jarayonida yangi
  mahsulot yaratilib, inson ehtiyojlarini qondirishga xizmat qiladi. Iste’molchilarning asosiy daromad
  manbalari ish haqi bo‘lganligi sababli, tovarlarga bo‘lgan
  talab va taklif, ular bahosi bevosita ish
  haqiga bog‘liq bo‘ladi. Korxonaning ishlab chiqarish-xo‘jalik faoliyati jonli mehnatni iste’mol qilish
  bilan birga yuz beradi. Uning miqdori ishlagan kishi-soatlar bilan o‘lchanadi. Mehnat jarayonida har
  bir
  xodimning bajargan ishi, tayyorlagan mahsuloti, iste’molchilarga ko‘rsatgan
  xizmatlari uchun
  sarflangan mehnatiga haq to‘lash miqdorini asoslash hamda aniqlashni talab qiladigan o‘zaro
  munosabatlar vujudga keladi.
  Mehnat va ish haqi hisobi - hisob ishlarining aniq va operativ ma’lumotlar talab qiluvchi eng
  muhim hamda qiyin sohalaridan biridir. Unda xodimlar sonining o‘zgarishi, ish vaqtining sarflanishi,
  mehnatga haq to‘lash fondi, to‘lov turlari va xodimlar toifasi bo‘yicha hamda mehnatga haq to‘lash
  fondidan tashqari amalga oshiriladigan boshqa to‘lovlar, korxonaning har bir xodimi bilan hisob-
  kitoblar aks ettiriladi. Bu ma’lumotlar asosida mehnat unumdorligi mehnat resurslaridan foydalanish,
  xodimlar soni, ish haqi fondining sarflanishi va boshqalar bo‘yicha reja topshiriqlarining bajarilishi
  ustidan nazorat ana shu ma’lumotlar asosida amalga oshiriladi.
  Shu munosabat bilan korxonaning buxgalteriya xizmati oldida mehnat me’yori va unga haq
  to‘lashni hisobga olish, nazorat qilish vazifalari ham belgilanadiki, bu esa:
  − ishbay ishlovchilar va boshqa xodimlarning ish sifatini to‘g‘ri va o‘z
  vaqtida hujjatlar bilan
  rasmiylashtirishni, shuningdek, ish haqini hisoblash va uni belgilangan muddatlarda to‘lashni;
  − hisoblangan ish haqi summalarini va ijtimoiy sug‘urtaga ajratmalarni ishlab chiqarish
  xarajatlariga kiritish uchun xarajatlarning yo‘nalishlari bo‘yicha aniq taqsimlashni;
  − ish haqidan byudjetga majburiy to‘lovlarni, shuningdek, korxonaga yetkazilgan moddiy zararni
  ayrim tashkilotlar va jismoniy shaxslar foydasiga to‘g‘ri hamda o‘z
  vaqtida ushlab qolish va
  o‘tkazishni;
  − xodimlar sonini va ish vaqtidan foydalanishni nazorat qilishni ta’minlashi kerak.
  Korxona va tashkilotlarda xodimlar soni ishlab chiqarish dasturi asosida aniqlanadi.
  Korxonada xodimlar, eng avvalo, ikki guruhga ajratiladi:
  ♦ asosiy faoliyatda band bo‘lgan xodimlar;
  ♦ asosiy bo‘lmagan faoliyatda band bo‘lgan xodimlar.
  Asosiy faoliyatda band bo‘lgan xodimlar tarkibiga asosiy va yordamchi tsexlarning,
  yordamchi ishlab chiqarishlarning, zavod laboratoriya va bo‘linmalarining, tozalash inshootlarining,
  aloqa uzellarining, axborot-hisoblash
  markazlarining, barcha turdagi qo‘riqlashning, zavod
  boshqarmalarining xodimlari kiradi.
  Asosiy bo‘lmagan faoliyatda band bo‘lgan xodimlar toifasiga uy-joy va kommunal xo‘jaligiga
  xizmat ko‘rsatish, savdodagi, tibbiyot muassasalari hamda maktabgacha tarbiya muassasalarida band
  bo‘lgan xodimlar kiradi.
  Korxonada xodimlar bajaradigan vazifalariga ko‘ra quyidagi guruhlarga bo‘linadi:
  -
  ishchilar;
  -
  xizmatchilar.
  Ishchilar tarkibiga moddiy ne’matlarni
  yaratish, tuzatish, yuklarni ko‘chirish, yo‘lovchilar
  tashish, moddiy xizmatlar ko‘rsatish bilan bevosita band bo‘lgan xodimlar kiradi.
  Xizmatchilar tarkibiga rahbarlar, mutaxassislar va boshqa xodimlar kiradi.
  Rahbarlar tarkibiga korxona va uning tarkibiy bo‘linmalarida rahbarlik
  lavozimini egallab
  turgan xodimlar (direktor, uning o‘rinbosarlari, bosh muhandis, bosh iqtisodchi, bosh buxgalter, bosh
  texnolog) va boshqalar kiradi.
  Mutaxassislar tarkibiga muhandislar, iqtisodchilar va boshqa iqtisodiy hamda muhandislik-
  texnikaviy ishlar bilan band bo‘lgan xodimlar kiradi.
  Boshqa xodimlar toifasiga hujjatlarni tayyorlash, rasmiylashtirish
  ishlarini olib boruvchi,
  xo‘jalikka xizmat qiluvchi boshqa xodimlar (kassirlar, nazoratchilar, tabelchilar, ish yurituvchilar va
  hokazolar) kiradi.