title: Turar joyni ijaraga olish bo‘yicha xarajatlar
text: Turar joyni ijaraga olish bo‘yicha xarajatlar chet el valyutasida belgilangan eng yuqori
  me’yorlariga muvofiq to‘lanadi. Turar joyni ijaraga olish bo‘yicha xarajatlarning uzil-kesil hisob-
  kitobi xizmat safariga yuborilgan shaxsning haqiqatda amalga oshirgan xarajatlari bo‘yicha, lekin
  belgilangan me’yorlardan yuqori emas, agar korxona rahbari tomonidan belgilangan bo‘lsa,
  qo‘shimcha to‘lovlarni hisobga olgan holda, amalga oshiriladi. Bunda turar joyni ijaraga olish
  bo‘yicha xarajatlar har bir sutka uchun, xizmat safarining ayrim kunlari uchun ortiqcha xarajatlarni
  hisobga olmasdan to‘lanadi.
  O‘zbekiston Respublikasidan tashqariga xizmat safarlari chog‘ida sutkalik me’yorlari
  Vazirliklar, idoralar, korxonalar va tashkilotlar xodimlarining O‘zbekiston Respublikasidan
  tashqariga xizmat safarlari xarajatlariga mablag‘lar berish tartibiga 1-son ilovada belgilangan.
  Basharti, ushbu xarajatlar keyin tegishli hujjatlar bilan tasdiqlangan bo‘lsa, korxona rahbari
  tasdiqlangan me’yorlarga qo‘shimcha to‘lovlarni belgilashi mumkin.
  Chet el valyutasidagi sutkalik xarajatlar xizmat safarida bo‘lgan har bir kun uchun belgilangan
  me’yorning 100 foizi miqdorida kompensatsiyalanadi, bunga yo‘lga chiqilgan kun va yetib kelingan
  kun kiradiyu xodim ikki va undan ortiq xorijiy davlatga xizmat safariga yuborilganda, sutkalik pullar
  bir davlatdan boshqasiga o‘tish kunida xodim o‘tayotgan davlatning sutkalik me’yorlari bo‘yicha 100
  foiz miqdorida to‘lanadi. Chet el valyutasidagi sutkalik pullar xizmat safariga bir kunda borish va
  qaytish chog‘ida 50 foiz iqdorida chet el valyutasida yet el valyutasida qoplanadi.
  Transport xarajatlari ularni tegishli hujjatlar bilan tasdiqlash sharti bilan haqiqiy xarajatlar
  bo‘yicha to‘lanadi. Aeroport, vokzal, pristanlar (xorijiy davlat hududida). Agar ular aholi punktidan
  tashqarida joylashgan bo‘lsa, yashash joyigacha borish va orqaga qaytish xarajatlari ham.
  Tasdiqlovchi hujjatlar mavjud bo‘lganida, qoplinishi kerak. Shahar ichidagi transportdan
  foydalanganlik uchun xarajatlar xodimga sutkalik pullar tarkibida kompensatsiyalanadi.
  Xizmat safariga yuborilgan xodimlarga hujjatlar bilan tasdiqlangan quyidagi xarajatlar am
  qoplanadi:
  − vizalar olishga doir;
  − MDH mamlakatlarida vaqtincha ro‘yxatdan o‘tish bo‘yicha;
  −
  Bo‘lish mamlakatida chet el valyutasini sotib olish yoki sotish chog‘ida yig‘imlarni (foizlarni)
  to‘lash bo‘yicha;
  − xizmat safari topshirig‘ini bajarish uchun zarur bo‘lgan telefon so‘zlashuvlariga. (xodimlarning
  so‘zlashuvlarning borishi va boshqa masalalar bo‘yicha rahbariyatni xabardo qilish majburiyati
  xizmat safarining reja-topshirig‘ida nazarda tutilishi kerak);
  − xodim borishi kerak bo‘lgan tansport turida yukni bepul olib o‘tish me’yorida otiqcha 30 kgga
  qadar bo‘lgan yukni tashish uchun haq to‘lash;
  − aeroport, sug‘urta (tayinlangan mamlakatga borish uchun majburiy hisoblangan sug‘urta
  turarigina), bojxona va komission yig‘imlar (ko‘rgazmalar, taqdimotlar, konferentsiyalar va
  gastrollar o‘tkazilganda);
  − konferentsiyalar ishtirokchilarini ro‘yxatdan o‘tkazish yig‘imlari;
  − pullik avtoto‘xtash joylari xizmatlari, avtobenzin xarid qilish, yuk tashishga haq to‘lash bo‘yicha
  9faqat xizmat safariga yuorilgan haydovchilar uchun);
  −
  O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari (faroyishlari) bo‘yicha
  borayotganlar uchun MDH mamlakatlarida «VIP» zali orqali xizmat ko‘rsatish.
  Sutkalik xarajatlar, turar joyni ijaraga olish xarajatlari, shuningdek, transport xarajatlarini
  qoplash me’yorlaridan ortiqcha amalga oshirilgan qo‘shimcha to‘lovlar foyda solig‘iga tortilishi
  kerak (Mahsulot(ish, xizmat)larni ishlab iqarish va sotish bo‘yicha xarajatlar tarkibi hamda oliyaviy
  natijalarni shakllantirish tartibi to‘g‘risidagi nizomga 1-son ilovaning 1.8 va 1.18-bandlari) va
  daromad solig‘ini hisoblab iqarish uchun jismoniy shaxsning jami daromadiga kiritiladi (MV va
  DSQning Adliya vazirligi tomonidan 2002 yil 14 martda 1110-soni bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan
  qarori bilan tasdiqlangan Jismoniy shaxslar daromadidan olinadigan soliqni hisoblab iqarish va
  byudjetga to‘lash tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma 8-bandining «e» kichik bandi).
  Xizmat safaridan qaytganidan keyin uch kun mobaynida xodim buxgalteriyaga rahbar
  tomonidan tasdiqlangan, xizmat safari natijalari to‘g‘risida hisobot va bo‘nak hisobotini taqdim etishi
  shart. Xizmat safari natijalari bo‘yicha uzil-kesil hisobot hujjatlar bilan tasdiqlangan, belgilangan
  me’yorlar va qo‘shimcha to‘lovlar hisobga olingan holda, bo‘nak hisobotini qabul qilsh sanasida
  O‘zbekiston Respublikasi Markaziy Banki tomonidan ehlon qilingan kurs bo‘yicha haqiqiy xarajatlar
  amalga oshiriladi. Bo‘nak hisobtida tilga olinadigan barcha hujjatlar bilan tasdiqlanishi, tegishli
  tarzda rasmiylashtirilishi, shuningdek, tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanishi kerak.
  Xizmat safari xarajatlari hisobini yuritish uchun quyidagi hisobvaraqlari nazarda tutilgan:
  4220-«Xizmat safarlariga berilgan bo‘naklar» hisob raqami;
  6710-«Xodimlar bilan mehnatga haq to‘lash bo‘yicha hisob-kitoblar» scheti
  Xizmat safari xarajatlari bo‘yicha hisob-kitoblar hisobi
  Debet
  Kredit
  Xizmat safariga borish maqsa-
  dida hisobot beriladigan pul
  mablag‘lari ajratildi
  4220-«Xizmat
  safarlariga
  berilgan bo‘naklar» scheti
  5010-«Milliy
  vayutadagi
  pul
  mablag‘lari» scheti
  Xizmat
  safari
  xarajatlari
  summasi hisobdan iqarildi
  2010-«asosiy
  ishlab
  chiqarish»,
  9420-
  «Mahmuriy xarajatlar» va
  boshqa schetlar
  4220-«Xizmat safarlariga berilgan
  bo‘naklar» hisob raqami;
  Ishlatilmagan
  summaning
  qaytarilishi aks ettirilganda
  5010-«Milliy vayutadagi pul
  mablag‘lari» scheti
  4220-«Xizmat safarlariga berilgan
  bo‘naklar» hisob raqami
  Xizmat safari xarajatlariga mablag‘lar berish tartibi va belgilangan me’yorlardan ortiqcha
  berilgan summalarga soliq solish quyidagi hujjatlar bilan tartibga solinadi: Vazirlar mahkamasining
  1999 yil 5 fevraldagi 54-son qarori bilan tasdiqlangan mahsulot(ish, xizmat)larni ishlab iqarish va
  sotish xarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish to‘g‘risidagi nizom;
  MV va DSQning Adliya vazirligi tomonidan 2002 yil 13 martda 1109-son bilan ro‘yxatdan
  o‘tkazilgan qarori bilan tasdiqlangan Yuridik shaxslarning daromadi(foydasi)ga solinadigan soliqni
  hisoblab chiqarish va byudjetlashtirish tartibi to‘g‘risida yo‘riqnoma;
  Adliya vazirligi tomonidan 2000 yil 5 iyunda 932-son bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan
  Vazirliklar, idoralar, korxna va tashkilotlar xodimlarining O‘zbekiston Respublikasidan tashqariga
  xizmat safarlari xarajatlariga mablag‘ berish tartibi;
  Adliya vazirligi Tomonidan 1998 yil 17 dekabrda 565-son bilan ro‘yxatdan
  o‘tkazilganYuridik shaxslar tomonidan kassa operatsiyalarini yuritish qoidalari.
  Xarajatlar tarkibi to‘g‘risidagi nizomga 1-son ilovaning 1.8 va 118-bandlarida nazarda
  tutilishicha, ishlab iqarish va boshqaruv xodimlarining xizmat safarlari bilan bog‘langan, korxona
  rahbarlarining qarori bo‘yicha qonun hkujjatlarida belgilangan me’yorlardan ortiqcha bo‘lgan
  to‘lovlar qaytar hisob bilan soliq solinadigan baxzaga kiritilishi kerak.
  Jismoniy shaxslarning jami yillik daromadiga ish beruvchining uning xodimlari bevosita yoki
  bilvoita daromadi hisoblangan boshqa xarajatlari ham kiitiladi (Jismoniy shaxslar daromadiga
  solinadigan soliqni hisoblab chiqarish va byudjetga to‘lash tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnomaning 8-
  bandi). Bunday bevosita yoki bilvosita daromadlar sirasiga belgilangan me’yorlardan ortiqcha xizmat
  safariga doir to‘lovlar ham kiritiladi.
  Sutkalik xarajatlar va yashash (tura joyni ijaraga olishga doir) xarajatlarning me’yorlari
  Vazirliklar, idoralar. Korxona va tashkilotlar xodimlarining O‘zbekiston Respublikasidan tashqariga
  xizmat safarlari xarajatlariga mablag‘lar berish tartibiga 1-son ilovada belgilangan. Moskvaga xizmat
  safari chog‘ida ular quyidagi miqdorlarda belgilangan: sutkalik pullar – $25, yashashga - $80.
  Ana shu tartibda belgilanishicha, shahar ichida transportdan foydalanish xarajatlari xodimga
  sutkalik pullar tarkibida kompensatsiyalanadi. Ana shu maqsadlarda sutkalik pullardan ortiqcha
  qoplanadigan summalar foyda solig‘iga tortilishi kerak (4.6-band). Tasdiqlovchi hujjatlar bo‘lganida
  va aeroport aholi punktidan tashqarida joylashgan taqdirdagina aeroportdan yashash joyiga borish va
  qaytish xarajatlarigina sutkalik pullardan tashqari qoplanadi.
  Tilga olingan vaziyatdagi xizmat safari xaraatlri bo‘yicha yakunlarni chiqaramiz va soliq
  oqibatlarini belgilaymiz.
  №
  Xizmat
  safari
  xarajatlari
  Amaldagi qonun
  hujjatlarida
  belgilangan
  me’yorlar
  Korxona
  rahbarining
  buyrug‘i
  bilan
  tasdiqlangan
  me’yorlar
  Haqiqatda
  amalga
  oshirilgan
  xarajatlar
  Soliq oqibatlari
  1
  Sutkalik
  pullar
  $25
  $40
  Farq ($40-$25) foyda foyda
  solig‘i hisob-kitob chog‘ida
  soliq
  solinadigan
  bazaga
  kiritiladi
  Farq ($40-$25) xodimning
  jami daromadiga kiritiladi va
  aromad solig‘iga tortiladi
  2
  Yashash
  xarajatlari
  $80
  $80
  120
  Farq ($120-$82) foyda solig‘i
  hisob-kitobi chog‘ida soliq
  solinadigan bazaga kiritiladi.
  Farq
  ($120-$80)
  jami
  daromadga
  kiritiladi
  va
  daromad solig‘iga tortiladi
  3
  Shahar
  ichidagi
  transport
  xarajatlari
  Yo‘-,
  sutkalik
  pullar tarkibida
  kompensatsiyala
  nadi
  Haqiqiy
  xarajatlar
  $100
  Foyda solig‘i hisob-kitobi
  chog‘ida soliq solinadigan
  bazaga kiritiladi
  Jami daromadga kiritiladi va
  daromad solig‘iga tortiladi.
  Xodimlarga bo‘naklar berilganida bo‘naklarni hisobga olish hisobvaraqlari pul mablag‘larini
  hisobga olish hisobvaraqlari bilan korrespondentsiyada debetlanadi, xodimlarga berilgan bo‘naklarni
  hisobga oluvchi hisobvaraqlar xarajatlar va xarid qilingan boyliklar hisobga olinadigan hisobvaraqlar
  bilan yoki sarflanadigan xarajatlarning turlariga ko‘ra boshqa hisobvaraqlar bilan
  korrespondentsiyada kreditlanadi.
  Hisobdor shaxslar bilan xizmat safari yuzasidan hisoblashishlar buxgalteriya hisobvaraqlarida
  huyidagicha aks ettiriladi:
  -hisob berish sharti bilan kassa chihim orderi asosida berilgan summalarga:
  D-t 4220-«Xizmat safari uchun berilgan bo‘naklar»
  K-t 5010-«Milliy valyutadagi pul mablag‘lari»;
  - hisobdor shaxslarning bo‘nak hisobotlari bo‘yicha sarflangan summalarga:
  D-t 1010-«Xom-ashg‘ va materiallar»
  D-t 2510-«Umumishlab chiharish xarajatlari»
  D-t 9420-«Mahmuriy-boshqaruv xarajatlari»
  K-t 4220-«Xizmat safari uchun berilgan bo‘naklar»;
  -foydalanilmagan va kassaga haytarilgan bo‘naklar summasiga:
  D-t 5010-«Milliy valyutadagi pul mablag‘lari»
  K-t 4220-«Xizmat safari uchun berilgan bo‘naklar»;
  -hisobdor shaxslar hisob beriluvchi summalar belgilangan muddatlarda sarflangani to‘g‘risida
  hisobot bermaganlarida yoki foydalanilmagan bo‘nak qoldig‘ini qaytarmaganlarida ularning ish
  haqidan ushlab qolinadigan summalarga:
  D-t 6710-«Mehnatga haq to‘lash bo‘yicha xodimlar bilan hisoblashishlar»
  K-t 4220-«Xizmat safari uchun berilgan bo‘naklar».
  Hisobdor shaxslar bilan hisoblashuvlarning jamlama hisobi 7-jurnal-orderda yuritiladi. Ushbu
  jurnal-orderda hisob berish sharti bilan berilgan har qaysi summaga bitta satr ajratiladi va bo‘nak
  hisoboti taqdim etilishi, foydalanilmagan summalarning kassaga qaytarilishi yoki ortiqcha xarajatni
  qoplash uchun olinishi bilan ana shu muomalalarga doir summalar o‘sha satrlarning o‘zida
  ko‘rsatiladi.
  Korxona xodimlari bilan ish haqi va deponentlar bo‘yicha hisob-kitoblardan tashqari boshqa
  hisob-kitob turlarini ham olib borishlari mumkin. Kredit hisobiga sotib olingan tovarlar bo‘yicha
  hisob-kitoblar, uy-joy hurish uchun olingan ssudalar, moddiy boyliklarning kamomadi bo‘yicha
  zararlarni hoplash uchun berilgan summalar bo‘yicha hisob-kitoblar xodimlar bilan boshqa
  muomalalar bo‘yicha hisob-kitob muomalalarini tashkil etadi. Ushbu hisob-kitoblarni hisobga olish
  uchun huyidagi hisobvaraqlar ko‘zda tutilgan:
  4710-«Kreditga sotilgan tovarlar bo‘yicha xodimlarning qarzlari»
  4720-«Xodimlarning berilgan harzlar bo‘yicha qarzlari»
  4730-«Xodimlarning moddiy zararni hoplash bo‘yicha qarzlari»
  4790-«Xodimlarning boshqa harzlari».
  4710-«Kreditga sotilgan tovarlar bo‘yicha xodimlarning qarzlari» hisobvarag‘ida korxona
  xodimlariga nasiyaga berilgan tovarlar yuzasidan hisoblashishlar hisobga olinadi. Nasiyaga tovarlar
  sotib olgan shaxslar ishlovchi korxona bank krediti hisobiga uning ishchilariga berilgan kredit
  summalarini savdo korxonalariga to‘laligicha o‘tkazadilar.
  Nasiyaga tovar sotib olgan xodimlarning qarzi uchun bank kreditlari olinsa, quyidagicha
  provodka beriladi:
  D-t 4710-«Kreditga sotilgan tovarlar bo‘yicha xodimlarning qarzlari»
  K-t 6810-«Qisqa muddatli kreditlar»
  K-t 7810-«Uzoq muddatli kreditlar».
  Korxona xodimlardan nasiyaga sotilgan tovarlar bo‘yicha haqlarini ish haqidan ushlab qoladi:
  D-t 6710-«Mehnatga haq to‘lash bo‘yicha xodimlar bilan hisoblashishlar»
  K-t 4710-«Kreditga sotilgan tovarlar bo‘yicha xodimlarning harzlari».
  So‘ngra ushlab qolingan summalar bank kreditini so‘ndirish uchun yo‘naltiriladi:
  D-t 6810-«Hisha muddatli kreditlar»
  D-t 7810-«Uzoh muddatli kreditlar»
  K-t 5110-«Hisob-kitob schYoti».
  4720-«Xodimlarning berilgan harzlar bo‘yicha harzlari» hisobvarag‘ida korxona ishchilariga
  berilgan harzlariga oid hisoblashishlar aks ettiriladi. Masalan, uy-joy hurilishiga, dala hovlilarni xarid
  hilish g‘ki hurish uchun va hokazo.
  Xodimlarga ushbu mahsadlar uchun harz berilganida huyidagicha provodka beriladi:
  D-t 4720-«Xodimlarning berilgan qarzlar bo‘yicha qarzlari»
  K-t 5010-«Milliy valyutadagi pul mablag‘lari»
  K-t 5110-«Hisob-kitob scheti».
  Agar mablag‘lar korxonaga berilgan kredit hisobiga bevosita bank tomonidan xodimga
  berilsa, u holda huyidagicha provodka beriladi:
  D-t 4720-«Xodimlarning berilgan harzlar bo‘yicha harzlari»
  K-t 6810-«Hisha muddatli kreditlar»
  K-t 7810-«Uzoh muddatli kreditlar».
  Harzdor xodimlardan to‘lovlar tushib kelganida huyidagicha g‘zuv qilinadi:
  D-t 5010-«Milliy valyutadagi pul mablag‘lari»
  D-t 5110-«Hisob-kitob scheti»
  D-t 6710-«Mehnatga haq to‘lash bo‘yicha xodimlar bilan hisoblashishlar»
  K-t 4720-«Xodimlarning berilgan qarzlar bo‘yicha qarzlari».
  Bank kreditlarini so‘ndirish paytida:
  D-t 6810-«Qisqa muddatli kreditlar»
  D-t 7810-«Uzoq muddatli kreditlar»
  K-t 5110-«Hisob-kitob scheti».
  4730-«Xodimlarning moddiy zararni qoplash bo‘yicha qarzlari» hisobvarag‘ida korxona
  xodimi tomonidan pul va tovar-moddiy boyliklarning kamomadi va talon-taroj qilinishi, yaroqsiz
  mahsulot natijasida yuzaga kelgan moddiy zararni qoplash bo‘yicha, shuningdek, zararning boshqa
  turlarini qoplash bo‘yicha hisoblashishlar hisobga olinadi.
  Aybdor shaxslardan olingan summalar 2610-«Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotlar»,
  materiallar, tovarlar va boshqa boyliklarni hisobga oluvchi hisobvaraqlarning kreditidan 4730-
  «Xodimlarning moddiy zararni hoplash bo‘yicha qarzlari» hisobvaraqining debetiga olib boriladi.
  4730-«Xodimlarning moddiy zararni qoplash bo‘yicha qarzlari» hisobvarag‘ining krediti
  bo‘yicha yozuvlar, to‘langan to‘lovlar summasiga
  – pul mablag‘larini hisobga oluvchi hisobvaraqlar bilan, moddiy zararni hoplash uchun
  mehnat haqidan ushlab holinadigan summalarga
  - 6710-«Mehnatga haq to‘lash bo‘yicha xodimlar bilan hisoblashishlar» hisobvarag‘i bilan
  korrespondentsiyada amalga oshiriladi.
  4790-«Xodimlarning boshqa harzlari» hisobvarag‘ida yuqorida qayd qilingan harzlardan
  boshqa vujudga kelgan qarzlar yuzasidan hisoblashishlarning hisobi korxonaning har bir xodimi
  bo‘yicha yuritiladi.
  |