title: Debitorlik qarzlari holati tahlili
text: 423
  Mazkur jadval ma’lumotlari asosida xo‘jalik subyektining debitorlik
  qarzlari tarkibi, tuzilishi va vujudga kelish muddatlariga baho beriladi.
  Ma’lumotlardan ko‘rinadiki, korxonadagi jami debitorlik qarzlari
  136116 ming so‘m bo‘lgan bo‘lsa,
  shundan asosiy qismi, ya’ni 92101
  ming so‘mligi yoki 67,67 foizi bir oygacha bo‘lgan debitorlik
  qarzlaridir. Bir oydan ikki oygacha bo‘lgan debitorlik qarzlari 28937
  ming so‘mni yoki 21,25 %ini tashkil qilmoqda. Ikki oydan uch oygacha
  bo‘lgan debitorlik qarzlari 10740 ming so‘mni yoki 7,89 %ni tashkil
  qilgan. Ya’ni 90 kungacha bo‘lgan debitorlik
  qarzlari jami debitorlik
  qarzlarining 96,81 %ini tashkil qilmoqda. Qolgan 3,19 % debitorlik
  qarzlarining muddati o‘tgan bo‘lib hisoblanmoqda. Demak, korxona
  ma’muriyati mavjud debitorlik qarzlarini
  undirish choralarini hamda
  muddati o‘tgan qarzlarni bartaraf etish yo‘llarini izlab topishi lozim
  bo‘ladi. Aks holda, korxonaning to‘lov qobiliyatiga bu salbiy ta’sir
  ko‘rsatadi.
  Debitorlik qarzlari tahlilida ularning
  aylanuvchanligiga alohida
  e’tibor beriladi, chunki debitorlik va kreditorlik majburiyatlarining
  aylanuvchanlik darajasi korxona moliyaviy
  ahvoliga baho berishning
  muhim ko‘rsatkichlaridan biri hisoblanadi.
  Debitorlik qarzlarining aylanuvchanligi, deganda qarz majburi-
  yatlarini undirib olish muddati va ularning aylanish koeffitsiyenti
  tushuniladi. Bu bevosita bugungi yuzaga kelgan majburiyatning
  necha kundan keyin naqd pulga aylanish darajasini xarakterlaydi.
  Debitorlik qarzlarining aylanuvchanligi sotishdan olingan tushumni
  debitorlik qarzlarining mavjud summasiga bo‘lish asosida aniqlanadi.
  Debitorlik qarzlarining mavjud summasini tahlil etish davrining
  kalendar kuniga ko‘paytirish va sotishdan
  olingan sof tushum summa-
  siga bo‘lish asosida debitorlik qarzlarining aylanishlar kuni aniqlanadi.
  104-jadval