title: Pedagogik 
  maqsad - «Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения...
text: Pedagogik
  maqsad
  pedagog
  va
  talabaning
  hamkorlikdagi faoliyati natijasini oldindan tasavvur etishdir.
  An’anaviy
  didaktikada ham ko‘pchilik olimlar (Babanskiy Yu.K., Bezrukova V.S.,
  Galperin P.D, Lerner I.Ya., Kraevskiy V.V., Maxmutov M.I., Talizina N.F. va
  b.) o‘quv maqsadlarini belgilash usullari, ularni aniqroq ifodalash shakllari
  bo‘yicha ilmiy izlanishlar olib borishgan va bu masalalar bo‘yicha ma’lum
  tajriba ham to‘plangan. Jumladan, zamonaviy darsning ta’lim berish,
  tarbiyalash va talaba shaxsini rivojlantirish maqsadlarini aniqlash hamda
  ularga erishish yo‘llari bo‘yicha ma’lum darajada nazariy va amaliy
  ma’lumotlar mavjud. Lekin, o‘qituvchi qanday natijaga erishishni xohlaydi? Bir
  qarashda bu savolga javob berish osonga o‘xshaydi. Biror fan yoki uning bo‘limini
  o‘qitishda o‘qituvchi o‘z oldiga uni talabalarga tushuntirishni, mazmunining
  o‘zlashtirilishini va buning natijasida talabalar uni amalda qo‘llay olishlariga
  erishishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘yadi. Lekin, “tushunish”, “o‘zlashtirish”,
  “anglash”, “qo‘llash” degani nimani bildiradi? Qo‘yilgan maqsadga
  erishilganligini o‘qituvchi qanday aniqlashi mumkin? Agar talabaning qo‘yilgan
  maqsadga erishgani yoki erisha olmaganligini aniqlash usuli mavjud bo‘lsa,
  o‘qituvchi qo‘llagan uslublarining to‘g’riligiga, o‘z mehnati samarasiga
  “Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
  amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
  291
  ishonishi yoki talabalar qanday yordamga muhtoj ekanligi haqida ishonchli
  ma’lumot olish imkoniyatiga ega bo‘lar edi. Ta’lim texnologiyasi
  tarafdorlari aynan mana shu holat – an’anaviy o‘qitish jarayoni maqsadlari
  noaniq bo‘lib, o‘qitish natijalarini yaqqol o‘lchab bo‘lmasligini qattiq tanqid
  ostiga olgan edilar.
  Biroq, an’anaviy pedagogikadagi bu holatni har qanday tanqid
  ham birdaniga o‘zgartira olmaydi, chunki o‘quv yurti (u bilan birga
  o‘qituvchi ham) ijtimoiy talabni o‘ta umumlashgan holda oladi. Demak,
  jamiyat ta’lim tizimiga umumiy tarzdagi talab qo‘yar ekan, undan kelib
  chiqadigan o‘quv yurti vazifalari, shuningdek, fanlar dasturlaridagi o‘quv
  maqsadlari ham umumiy tarzda bayon etilishi tabiiydir. Shuni ta’kidlash
  lozimki, O‘zbekistonda uzluksiz ta’lim tizimining barcha bo‘g’inlari ta’lim
  standartlarining
  joriy
  qilinishi,
  ularda
  tayyorlanayotgan
  kadrlarga
  qo‘yiladigan
  yagona
  talablarning
  aks
  ettirilganligi
  natijasida
  o‘qitish maqsadlarini aniqlashtirishga erishilmoqda.
  Biz odatda fanning maqsad va vazifasidan kelib chiqqan holda, o‘quv
  maqsadlarini fan (kurs) va uning bo‘limlari darajasida aniqlashtirish bilan
  chegaralanamiz. Chunki aynan mana shu joyda o‘quvjarayonini texnologik
  usulda loyihalash bevosita namoyon bo‘ladi va aynan shu darajada
  o‘qituvchi fan va uning bo‘limlari ustida ishlab, o‘quv maqsadlarini aniqlaydi
  va ular asosida o‘quv jarayonini tashkil etadi. Endi, pedagogik amaliyotda
  mustahkam o‘rin olgan o‘quv maqsadlarini aniqlashning quyidagi an’anaviy
  usullari haqida to‘xtalamiz:
  1. Maqsadlarni o‘rganiladigan o‘quv materialining mazmuni orqali aniqlash.
  Masalan:
  “Rivojlantiruvchi
  ta’lim
  texnologiyalarini
  o‘rganish”,
  “Intellekt ko‘pligi nazariyasini o‘rganish”, yoki biror mavzu, bob
  mazmunini, hodisalar, qonun-qoidalar, ta’riflar va hokazolarni o‘rganish.
  Xo‘sh, maqsadni bunday belgilash nima beradi? Bu faqat bitta dars yoki bir
  necha darslarda o‘tiladigan materialni o‘rgatishga ishora qilish xolos, unda
  o‘quv jarayonini tashkil etish uchun aniq bir yo‘nalish yo‘q. Shuningdek,
  agar ma’lum darajada reproduktiv o‘zlashtirishni hisobga olmasa, bunday
  shaklda ifodalangan maqsadlarga erishilganlik yoki erishilmaganlikni ham
  aniqlab bo‘lmaydi. Boshqacha aytganda, bunday usulda belgilangan
  o‘quv maqsadlari o‘quv jarayonini tashkil etishning amaliy (amalga
  oshiruvchi) qismi ham bo‘la olmaydi. Shuning uchun ham pedagogik
  texnologiya tarafdorlari bunday o‘quv maqsadlarini o‘ta noaniq deb
  hisoblab, tanqid qilganlar.
  |