title: Pedagogik texnologiyalarlarning darajalari
text: |
  Pedagogik texnologiyalarlarning darajalari
  |
  bet | 2/2 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 23,62 Kb. | | #260191 |
  Bog'liq Mavzu Axborot nima va uning manbalari Reja Axborot haqida tush1.1. Pedagogik texnologiyalarlarning darajalari
  PT mohiyat jihatdan bosqa texnologiyalar bilan bir safda turadi, cunki ular ham bosqalari qatori o‘z xususiy sohasiga, metodlari va vositalariga ega, ma‘lum “material” bilan ish ko‘radi. Biroq PT inson ongi bilan bog‘liq bilimlar sohasi sifatida murakkab va hammaga ham tushunarli bo‘lmagan pedagogik jarayonni ifoda etishhi bilan ishlab chiqarish, biologik, Hatto axborotli texnologiyalardan ajralib turadi. Uning o‘ziga xos tomonlari – tarbiya komponentlarini mujassamlastirganidir.
  PT boshqa sohalardagi texnologik jarayonlar bilan uzluksiz boyib boradi va an‘anaviy o‘quv jarayoniga, uning samaradorligini oshirishga ta‘sir ko‘rshatisning yangi imkoniyatlarini egallab oladi. Afsuki, bu jarayon hozirgi ta‘lim tizimida juda qiyin kechayapti, haqiqiy kompyuterli PT o‘zining ilmiy ishlanmasini kutayapti.
  Axborotli texnologiya PTning tarkibiy qismi, texnik vositalarning mukammalasgan zamonaviy turi sifatida ta‘lim jarayonida qo‘llanila boshlandi. Kelajakda iqtisodiy bo‘hronlar ortda qolib o‘quv yurtlari dasturli “mashina” bilan yetarli darajada ta‘minlanadi. Shundagina axborotli texnologiya asosida o‘quvchi (talaba)larning bilish faoliyatini tashkil etish va boshqarish imkoniyati tug‘iladi va u o‘qituvchining yaqin ko‘makdoshiga aylanadi yoki uning funktsiyalarini to‘liq bajarishi mumkin.
  TA‘LIMNI TEXNOLOGIYALASTIRIS ob‘ektiv jarayon ekanligini, zamonaviyligi esa ilmiy-texnik taraqqiyot yo‘nalisi bilan belgtlanasini e‘tirof etgan holda PTning o‘ziga xos tomonlari va yaqin kelajakda u bilan bog‘liq vazifalarni quyidagica belgilas mumkin:
  1) ko‘p bosqichli ta‘lim tizimida PTning o‘rnini asoslas va zaruriy tavsiyanomalar islab ciqish;
  2) zamonaviy sanoat, tibbiyot, iqtisodiyot, ekologiya kabi sohalar bilan PTlarni muntazam ravisda yangilab boris va tabaqalastirilgan yondasuv asosida ularni qo‘llas mezonlarini aniqlas;
  3) istiqbolli o‘qitish vositalarini yaratish va ularga tayangan holda ilg‘or PTlarni loyihalas, amaliyotga joriy etish, ommalastiris va samarasini aniqlas;
  4) tegisli bosqaruv organlari (Ta‘lim markazlari) tomonidan o‘quv muassasalari faoliyatida yangi PTlarni tatbiq etilis darajasini nazorat qilish va baholas;
  5) respublikamizdagi oliy (o‘rta maxsus, kasb-hunar, maktab) ta‘lim tizimida faoliyat ko‘rsatayotgan professor-o‘qituvcilarni malaka osiris va qayta tayyorlash kurslarida ilg‘or pedagog va axborot texnologiyalari bo‘yica yangi bilimlar tizimi bilan qurollantirisni uzluksiz tashkil etish;
  6) oliy o‘quv yurtlari talabalari, ayniqsa mutaxassis-pedagog (iqtisodci-pedagog, huquqsunos-pedagog, muhandis-pedagog va bosqa)lar uchun 40 soat hajmida PT nazariyasi va amaliyoti bo‘yica maxsus kurs joriy etish;
  7) respublikamizda faoliyat ko‘rsatayotgan ijodkor o‘qituvcilar is uslublarini muntazam ravisda o‘rganib boris va ular tomonidan yaratilgan metodikalarni yangi pedagogik texnologiya darajasiga ko‘taris borasidagi islarni amalga osiris;
  8) o‘qituvchi faoliyatini pedagogik texnologiya qonuniyatlariga moslastiris muammolari va bosqalar.
  Ilg‘or pedagogik texnologiyalarni loyihalash va hayotga tatbiq etishh muammosi mamlakatimizda ham rivojlangan davlatlar qatori yangi korxona – “Pedagogik texnologiya Davlat Markazi”ni tuzisni taqozo etadi. Agar sjunday Markaz tashkil etilsa, birinchi navbatda “portlash effekti” sari yo‘lni qisqartirihsga hissa qo‘shgan bo‘lardi. Uchinchi ming yillikda ta‘lim taraqqiyotining haqqoniy dvigateli sifatida o‘qituvchi faoliyatini yangilasga, ta‘lim-tarbiya jarayonini maqbul (optimal) qurisga, talaba yosjlarda hurfikrlilik, bilimga cjanqoqlik, Vatanga sodiqlik, insonparvarlik tuyg‘ularini sjakllantirisga ijobiy ta‘sir ko‘rsatar edi.
  III. Yangi o‘zbek davlatchiligining tamal toshi qo‘yilayapti: ijtimoiy, iqtisodiy, ma‘naviy, mavkuraviy sohalarda tub islohotlar amalga osirilmoqda. Ta‘lim-tarbiya sohasining isloh qilinishi pedagogika fanini rivojlantirish uchun qulay imkoniyatlar yaratib berdi. Endilikda kisilik jamiyati tomonidan uzoq yillar davomida yaratilgan tarbiya tajribalarini o‘rganish va tadqiq qilish islari keng qo‘yildi.
  So‘rovlar tuzumi davrida barca ijtimoiy fanlar kabi pedagogika ham kommunistik mafkura qobig‘i bilan o‘ralgan, uning rivojlanish me‘yori cheklangan, ilg‘or chet el g‘oyalar esa burjua g‘oyalari, deb tanqid qilinar va rad etilar edi. Holbuki har qanday g‘oya ham o‘zida ma‘lum bir ijobiy jihatlarni mujassamlastirisi mukin, ularni amaliyotga joriy etishj foydadan holi emas edi. Jumladan, pedagogik texnologiya (PT) ham burjua didaktikasiga tegisjli yo‘nalis sifatida qarab kelindi va bu muammoni tadqiqot ob‘ektiga aylantirisning iloji yo‘q edi.
  Bugun mamalakatimiz istiqloli sarofati tufayli barcha fan sohalarini rivojlangan davlatlarda to‘plangan tajribalar asosida tahlil qilish va takomillastirish imkoniyatlari mavjud.
  Pedagogika fani va amaliyotida qo‘llanilayotgan «pedagogik texnologiya” atamasi inglizcha “an edecatianal tecnrology” so‘zidan olingan bo‘lib, aynan tarjimasi “ta‘lim texnologiyasi” degan ma‘noni bildiradi Pedagogika fanida pedagogik texnologiya tushunchasini ta‘riflashda hali yagona bir fikrga kelinganicha yo‘q.
  Ayrim amaliyotchi pedagoglar “pedagogik texnologiya” deganda texnologik yondashuvga asoslanmagan (ba‘zi foydali, samarali usullarni yoki o‘qitish jarayonida texnik vositalarni qo‘llashni) tushunadilar. Vaholanki, pedagogik texnologiya ta‘lim jarayoniga yangicha, o‘ziga xos belgilar, xususiyatlarga ega bo‘lgan, tizimli, texnologik yondashuvga asalanadi. U, pedagogikada ijtimoiy-muhandislik tafakkurining maxsuli; texnokratik ilmiy fikr /ong/ning ta‘lim sohasidagi loyihasi, ta‘lim jarayonini ma‘lum darajada standartlashtirish, takrorlanadigan pedagogik jarayon (tsikl)ga aylantirishdir.
  |
  | |