title: – bu barcha asosiy iqtisodiy - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: – bu barcha asosiy iqtisodiy jarayonlarni, takror ishlab chiqarish sharoitlari, jarayonlari va natijalarini tavsiflovchi o’zaro bog’liq makroiqtisodiy ko’rsatkichlar, tasniflar va guruhlar tizimi. MHT BMT tomonidan e’lon qilingan «Milliy hisoblar va yordamchi jadvallar
  tizimi» nomli hujjat asosida xalqaro statistikada standart tizim sifatida 1953 yildan
  boshlab qo’llanila boshladi. Shu davrdan (1953 yildan) buyon shu davrgacha MHT
  to’rt marta o’zgartirilib, takomillashtirildi. Lekin u hali ham takomillashtirishga
  muhtoj. Hozirgi davrda dunyoning 100 dan ortiq mamlakatlarida, shu jumladan
  O’zbekistonda mazkur tizimning takomillashtirilgan shakli qo’llanilmoqda.
  Milliy hisoblar tizimi asosini yig’ma balanslar tashkil qiladi. Bunga daromad va
  xarajatlar balansi misol bo’lishi mumkin. Daromadlar xo’jalik birliklari va aholi
  umumiy daromadlari (ish haqi, foyda, daromadlarning boshqa turlari, amortizatsiya)
  summasini aks ettiradi. Xarajatlar to’rtta guruhdan iborat bo’ladi: iste’mol,
  investitsiyalar, davlat xaridi, sof eksport. Milliy hisoblar makroiqtisodiyotning
  me’yordagi – muvozanatli holatga erishish darajasini aniqlashga yordam beradi.
  Ushbu milliy hisoblar tizimi asosida YAIM uch xil usul bilan hisoblanishi
  mumkin:
  Birinchi usul – bu YaIMni hisoblashga qo’shilgan qiymatlar bo’yicha yondashuv. Bunda milliy iqtisodiyotning barcha tarmoqlari bo’yicha yaratilgan
  qo’shilgan qiymatlar yig’indisi hisoblab chiqiladi. Qo’shilgan qiymatni aniqlash jami
  ijtimoiy mahsulotdan oraliq mahsulotlar va xomashyo, yoqilg’i, materiallar qiymatini
  289
  chegirish orqali amalga oshiriladi. Biz YAIMni hisoblashning mazkur usuliga tegishli
  ba’zi tushunchalar (masalan, takroriy hisob, oraliq mahsulot) va shartli misollarni
  darslikning 2-mavzuida ko’rib chiqqan edik. Bu usul bilan hisoblangan YAIM alohida
  tarmoqlarning shu mahsulotini yaratishdagi o’rnini va hissasini aniqlash imkonini
  beradi.