title: KVADRATIK FORMANI KANONIK KO`RINISHGA KELTIRISH
text: 369
  KVADRATIK FORMANI KANONIK KO`RINISHGA KELTIRISH
  Nabiyev Muhammadjon Sherzodovich
  TATU FF, guruh II kurs talabasi, 718-21 guruh
  Azimova Noilabonu Abdusaidjon qizi,
  ATU FF, 660-22 guruh I kurs talabasi,
  Ro’ziyeva Umida Ravshan qizi
  TATU FF, 660-22 guruh I kurs talabasi.
  1. Kanonik bazislar.
  F maydon ustida V chiziqli fazo va
  F
  V
  :
  -
  bichiziqli forma bеrilgan bo`lsin.
  Ta'rif. Agar V dagi
  n
  e
  e
  e
  ,
  ,
  ,
  2
  1
  bazisda
  y
  x
  ,
  bichiziqli formaning
  matritsasi diagonal (ya'ni
  k
  i
  bo`lganda
  0
  ,
  i
  k
  e
  e
  ) bo`lsa, bu bazis
  y
  x
  ,
  bichiziqli forma uchun kanonik bazis dеb ataladi.
  1-tеorеma. Xaraktеristikasi 2 dan farqli har qanday maydon ustidagi
  chеkli o`lchamli fazoda aniqlangan simmеtrik bichiziqli forma kanonik bazisga
  ega.
  2-tеorеma. Biror
  n
  e
  e
  e
  ,
  ,
  ,
  2
  1
  bazisda matritsasi
  ik
  A
  ning barcha tartibli
  bosh minorlari noldan farqli bo’lgan
  y
  x
  ,
  simmetrik bichiziqli forma bеrilgan
  bo`lsin. U holda bichiziqli formaning bu bazis bilan uchburchakli o`tish
  matritsasi orqali bog`langan shunday
  n
  f
  f
  f
  ,
  ,
  ,
  2
  1
  kanonik bazisi mavjudki
  ,
  ,
  1
  ,
  ,
  1
  n
  k
  f
  f
  k
  k
  k
  k
  Misol. Uch o`lchovli fazodagi
  1
  ,
  0
  ,
  0
  ,
  0
  ,
  1
  ,
  0
  ,
  0
  ,
  0
  ,
  1
  3
  2
  1
  e
  e
  e
  bazisda
  2
  1
  2
  3
  2
  2
  3
  1
  2
  1
  3
  2
  2
  ko`rishiga ega bo`lgan kvadrat formani Yakobi
  usulidan foydalanib kanonik ko`rinishga kеltiring.
  Yechilishi
  :
  Bunga mos qutb bichiziqli forma
  3
  3
  1
  3
  2
  2
  1
  2
  3
  1
  2
  1
  1
  1
  2
  2
  3
  2
  2
  3
  2
  ,
  y
  x
  .
  Bosh minorlari
  Песпективы развития фундаментальных наук
  Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
  цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
  370
  1
  2
  3
  3
  2
  2
  3
  2
  2
  9
  1
  3
  1
  2
  2
  0,
  2
  0 ,
  1
  0
  4
  3
  4
  4
  2
  4
  1
  2
  0
  1
  2
  .
  Dеmak tеorеma shartlari bajariladi.
  1
  11 1
  11
  , 0, 0
  f
  e
  2
  21 1
  22 2
  21
  22
  ,
  , 0
  f
  e
  e
  33
  32
  31
  3
  33
  2
  32
  1
  31
  3
  ,
  ,
  e
  e
  e
  f
  dеb olib
  ij
  larni topamiz.
  (1) дан
  1
  ,
  k
  k
  e
  f
  , ya'ni
  1
  k
  да
  1
  ,
  1
  1
  e
  f
  . Shuning uchun
  1
  2
  ,
  ,
  ,
  11
  1
  1
  11
  1
  1
  11
  1
  1
  e
  e
  e
  e
  e
  f
  2
  1
  11
  va
  0
  ;
  0
  ;
  2
  1
  1
  f
  .
  Shuningdеk
  1
  ,
  ,
  2
  ,
  1
  ,
  0
  ,
  k
  j
  f
  e
  k
  j
  ;
  bo`lgani uchun
  0
  ,
  0
  ,
  2
  1
  1
  f
  e
  f
  e
  k
  1
  ,
  2
  2
  f
  e
  . Bulardan
  0
  ,
  ,
  ;
  ,
  2
  1
  22
  1
  1
  21
  2
  22
  1
  21
  1
  2
  1
  e
  e
  e
  e
  e
  e
  e
  f
  e
  6
  ,
  2
  3
  4
  1
  1
  2
  3
  ,
  0
  2
  3
  2
  ,
  21
  21
  2
  3
  22
  21
  2
  2
  22
  21
  2
  1
  e
  f
  f
  e
  .
  8
  6
  2
  3
  1
  2
  3
  1
  21
  22
  .
  Dеmak,
  0
  ,
  8
  ,
  6
  8
  6
  2
  1
  2
  e
  e
  f
  .
  Endi
  33
  32
  31
  ,
  ,
  larni topamiz. (1) dan
  Fundamental fanlarni rivojlantirish istiqbollari
  Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
  цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
  371
  31
  32
  33
  3
  1
  3
  2
  31
  32
  3
  3
  31
  33
  3
  2
  2
  0
  2
  ,
  0
  3
  ,
  0
  0
  2
  ,
  1
  2
  1
  f e
  f e
  f e
  31
  32
  33
  31
  32
  31
  32
  3
  2
  0
  2
  3
  0
  2
  3
  1
  4
  1
  8
  17
  0
  2
  3
  2
  31
  33
  32
  31
  .
  17
  1
  ,
  17
  12
  ,
  17
  8
  33
  32
  31
  Dеmak
  3
  8
  12
  1
  ,
  ,
  17
  17 17
  f
  . Shunday qilib bеrilgan bichiziqli formani
  3
  3
  2
  2
  1
  1
  3
  3
  3
  2
  2
  2
  2
  1
  1
  1
  1
  17
  1
  8
  2
  1
  1
  ,
  y
  x
  ko`rinishda yozish mumkin. Unga mos kvadaratik forma esa
  .
  17
  1
  8
  2
  1
  ,
  2
  3
  2
  2
  2
  1
  x
  x
  1.
  Claudio Canuto, Anita Tabacco “Mathematical Analysis”, Italy,
  Springer, 2008.
  2.
  Soatov Y.U., “Oliy matematika”, 1,2,3. Toshkent 2018.
  GAZ DIVIGATELINING TERMAL YUKINI KAMAYTIRISH.
  Abdubannopov Abdulatif Abdulxaq o‘g‘li
  Farg‘ona politexnika instituti
  “Yer usti transport tizimlari va ularning ekspluatatsiyasi” kafedrasi assistenti
  Atamqulov Abdullox Rovshan o‘g‘li
  Mexanika-mashinasozlik fakulteti 19-22 TMJ guruhi talabasi.
  O‘zbekiston istiqlolga erishgandan so‘ng har tamonlama yetuk kadrlarni
  tayyorlashga bo‘lgan e’tibor nihoyatda kuchaytirildi. Bu O‘zbekiston
  muassasalarining rahbar va pedogog kadrlarning qayta tayyorlash va
  Песпективы развития фундаментальных наук
  Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
  цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
  372
  malakasining oshirish tizimini yanada takomillashtirish chora- tadbirlari
  to‘g‘risida”gi № 4732 farmonida o‘z aksini topgan. Ayniqsa oliy o‘quv
  yurtlarida bakalavr tayyorlash bo‘yicha ta’lim olayotgan yoshlarimizning o‘z
  mutaxasisligi doirasidagi yuksak iqtidorlari namayon bo‘lmoqda. Ular har
  tamonlama yetuk, har sohani mukammal egallagan inson bo‘lib yetishishlari
  bugungi kunda muhim masalalardandir.
  Gaz dvigatellarining termal yukini kamaytirishda sovitish tizimining
  tahlili va hususiyatlari.
  Sovitish tarmog‘i dvigatelning qizigan detallaridan issiqlikni majburan
  tashqi muhitga tarqatib, uning kerakli issiqlik maromida ishlashini ta'minlaydi.
  Dvigatelda ish siklning o‘rtacha harorati 1070...1200 K (800...1000° C). Bunday
  haroratda krivoship shatunli va GTM ning detallari qizib ketadi, ishqalanuvchi
  yuzalar orasida moy kuyib, ishqalanish xaddan tashqari oshib ketadi. Natijada
  porshen issiqlik ta’sirida kengayib, silindr ichida tiqilib qoladi, podshipniklar
  esa erib ketishi mumkin. Shu sababli dvigatelning qizigan detallaridan issiqlikni
  uzluksiz ravishda tashqi muhitga tarqatib turish lozim. Lekin dvigatel xaddan
  tashqari sovitib yuborilsa ham, issiqlik energiyasi bekorga sarf bo‘ladi, moy
  qo‘yuqlashib, ishqalanishga sarflanadigan quvvat oshadi. Undan tashqari,
  yonuvchi aralashma qisman tomchiga aylanib, silindrlar devoridagi moyni yuvib
  tushiradi, natijada silindr-porshen guruhiga kiruvchi detallarning yeyilish ortadi.
  1-rasm. Sovitish tizimining old yonbosh shakli.
  Demak, dvigatelning juda qizib ketishi yoki xaddan tashqari sovib qolishi
  uning foydali quvvatini kamaytirib, tejamkorligini yomonlashtiradi. Sovitish
  tarmog‘i esa dvigatelning ishlashi uchun qulay bo‘lgan issiqlik maromini
  belgilangan holda saqlab turadi. Avtomobillarda eng katta tarqalish uchun suyuq
  Fundamental fanlarni rivojlantirish istiqbollari
  Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
  цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
  373
  sovutish tizimi olindi.
  Ushbu tizim
  yagona va samarali sovutishni ta'minlaydi,
  shuningdek mayda shovqin darajasiga ega. Shuning uchun sovutish tizimining
  qurilma va prinsipi suyuq sovutish tizimining namunasida ko‘rib chiqiladi.
  Benzin sovutish tizimining dizayni
  dizel dvigatellari
  kabidir. Dvigatel
  sovutish tizimi elementlarning ko‘pligi, ular orasida sovutish sanasi, neft
  radiator, isitgich, radiator fanati va termostat. Sovutish tizimida dvigatel
  sovutish ko‘ylagi yoqilgan. Tizim ishlashini tartibga solish uchun termostat
  qo‘llaniladi.
  Radiator qizigan sovutish suv oqimini sovutish uchun mo‘ljallangan.
  Issiqlik o‘tkazilishini oshirish uchun radiatorning maxsus naycha qurilmasi
  mavjud.
  |