title: Mustahkamlash uchun savollar
text: Mustahkamlash uchun savollar.
  1.
  Animatsiya nima?
  2.
  Slaydda nimalarga animatsiyalarni qo`llash mumkin ?
  3.
  Ob`yektning qanday holatlarida animatsiyani qo`llash mumkin ?
  4.
  Animatsiyalarni qanday boshqarish usullari bor ?
  5.
  Harakat nima ?
  6.
  Ob`yektni ixtiyoriy traektoriya bo`yicha harakatlantirish mumkinmi ?
  7.
  Boshqarish tugmachalarining vazifasini ayting.
  8.
  Slayddan veb –sahifaga o`tish qanday amalga oshiriladi ?
  9.
  Ixtiyoriy joyga o`tish - chi ?
  10.
  Salydda animatsiyalar nima uchun qo`llaniladi ?
  8.12. Macromedia Flash – grafik muharriri
  Muhim so`zlar:
  flash, swf, texnologiya, macromedia, veb-brouzer, grafik
  format, tovush, grafika, interfeys, menyu, asboblar.
  404
  Bilib olasiz:
  flash texnologiyasining vazifasi,swf format imkoniyatlari,
  flashning tarkibiy elementlari, grafik formatlardan foydalanish qulayliklari,
  falshda yangi hujjat yaratish, menyu bo`limlarining vazifalari, Tools asboblari va
  ularning vazifalari, flash interfeysi va unda ishlash asoslari.
  Flash texnologiyasiga - ShockWave Flash (SWF) formatli vektorli grafikdan
  foydalanishga asoslangan texnologiyadir. Bu format eng samarali grafik
  formatlardan bo`lmasada, SWF formati foydalanuvchilarga grafik imkoniyatlari
  cheklanmagan grafiklar bilan ishlovchi vositalar va natijani Web- brouzerlarda,
  kerakli muharrirlarda foydalanish imkoniyatlari mavjud. Flash texnologiyasining
  imkoniyatlaridan yana biri - bu uning moslashuvchanligidir, ya‘ni bu format
  barcha platformalarda (MacOS tizimli Macintosh kompyuterlari yoki Windows
  tizimli kompyuterlarida) ishlatilishi mumkin. Yana bir qulay imkoniyati uning
  yordamida yaratilgan tasvirlar nafaqat animatsiyali bo`lishi, balki interfaol
  elementlar va tovush bilan boyitilishi hamda dasturlash orqali boshqarilishi
  mumkin.
  Flash texnologiyasining moslashuvchanlik va interfaol multimediya
  dasturlar yaratish imkoniyati ko`pchilik Web-dizaynerlar o`rtasidagi bahslarga
  sabab bo`lib, uni mashhurligini oshishiga imkoniyat berdi. Shuning uchun bu
  texnologiyaning yaratilishi bilan bir vaqtda Macromedia kompaniyasi tomonidan
  ikki asosiy web-brouzerlari, Internet Explorer va Netscape Communicatorlar uchun
  elementlar Plug-In yaratildi. Bu esa, o`z navbatida Flash texnologiyasini Internetda
  yana ham keng tarqalishiga olib keldi. Natijada ushbu web-brouzerlar
  yaratuvchilari swf formatini o`z dasturlarini asosiy formatlar bazasiga qabul qildi.
  Bunday usulni boshqa yirik dasturiy ta‘minot yaratuvchilar (masalan, Adobe
  firmasi) ham qo`llay boshladi. Macromedia kompaniyasi swf formatini juda oddiy
  va qulay uskunalar bilan ta‘minlaganligi bu formatdan ko`p muxlislarning
  foydalanishiga olib keldi. Shuni aytish kerakki, hozirgi vaqtda ushbu uskunalarni
  bir qancha to`liq to`plamlari ham mavjud. Ushbu uskunalarni bir turi Macromedia
  Director Shockwave Studio - multimediya taqdimotlarni yaratish, Macromedia
  FreeHand va Macromedia Fireworks - grafik tasvirlar muharriri, Macromedia
  405
  Authorware va Macromedia CourseBuilder - interfaol o`rgatuvchi kurslarni
  yaratish muharriri va boshqalarni misol qilib olish mumkin. Web-sahifa
  yaratuvchilar orasida eng ko`p ishlatiladigani bu Flash dasturidir, chunki ushbu
  dastur ixtiyoriy Web-sahifaga mashhurlik olib keluvchi banner va animatsiya,
  interfaol lavhalar yaratish imkonini beradi. Balki shuning uchundir swf formatini
  oddiy qilib Flash deb atalishi odatga kirib qolgan.
  Flash texnologiyalar tarkibining elementlari:
  vektorli grafika;
  animatsiyani bir qancha usullarda ishlash;
  interfeysda interfaol elementlarini yaratish;
  sinxrom ovoz qo`shish;
  HTML formati va boshqa internetda foydalaniladigan barcha formatlarga
  o`tkazishni ta‘minlash;
  mustaqil platformali;
  Flash-roliklarni avto rejimda ham, Web - brouzer yordamida ham ko`rish
  imkoniyati mavjud;
  vizual uskunalari mavjudligi Flash-rolik yaratuvchilarini ko`plab murakkab
  amallardan
  xalos
  etadi, shuningdek
  Flash-texnologiyalarning
  texnik
  aspektlarni o`rganishni talab etmaydi.
  Hozirgi vaqtda Web-sahifalarni yaratishda birinchi o`rinlardan birini rastrli
  grafika egallaydi. Rastrli formatlardan GIF (Graphics Interchange Format -
  ma‘lumotlar almashuvi uchun grafik format), JPEG (Join Photographic Experts
  Group – tasvir bo`yicha mutaxassislar birlashgan guruhi) va PNG (Portable
  Network Graphics- ko`chirma grafik format) va boshqa formatlarni keltirish
  mumkin. Rastrli grafikani ishlatishda tasvir nuqtalar majmuasi (piksellar –
  inglizcha pixels) dan iborat bo`ladi. Bu nuqtalar bir - biri bilan bog`liq
  bo`lmaganligi uchun ushbu nuqtalarni har biriga rangi va koordinatasi berilishi
  kerak. Oddiy holda, agar ikki xil rangli tasvir ishlatilsa (masalan, oq-qora), u holda
  har bir pikselni ta‘riflash uchun bitta ikkili razryad (0- qora, 1- oq) ta‘riflash yetarli
  bo`ladi. 256 - rangli rasm uchun har bir pikselga bunday razryadlardan 8 ta kerak
  406
  bo`ladi (256=2
  8
  ). Juda ham murakkab fotorealistik rangli tasvirlar 1 pikselga 24
  razryad talab qiladi. Natijada rastr tasvirli fayllar o`lchami tasvirni rang chuqurligi
  o`sgani sari oshib boradi. Rastrli tasvirlarni yana bir kamchiligi shundan iboratki,
  tasvir sifati piksel o`lchamiga bog`liq, u esa o`z navbatida monitorni imkoniyati
  bilan belgilanadi. Shuning uchun bir xil rasm turli monitorlarda har xil ko`rinishga
  ega bo`lishi mumkin. Rastrli tasvir o`lchamini o`zgartirish juda ham murakkab
  ishdir. Chunki bunday tasvirni kattalashtirish piksellar sonini o`sishiga olib keladi.
  Kompyuter grafikasi sohasidagi mutaxassislar tomonidan juda murakkab rastrli
  tasvirlar piksellar «ko` paytirish» yoki ―o`chirish (agar tasvirni kichraytirish kerak
  bo`lsa)‖ algoritmlari ishlab chiqilgan, lekin ular doim ham ushbu masalani oqilona
  bajara olmaydi.
  Web-sahifalarni yaratishda birinchi o`rinlardan birini vektorli grafika ham
  egallaydi. Bu tasvirni rasmdagi joylashuvi matematik formulalar bilan berilgan
  egri chiziqlar majmuasi yordamida namoyish etish usulidir. Masalan, istalgan
  doirani tasvirlash uchun uch-to`rt raqam kerak bo`ladi: radius, markaz
  koordinatalari va chiziq qalinligi. Shuning uchun, vektorli grafika rastrli grafikaga
  nisbatan bir qancha afzalliklarga ega:
  vektorli tasvirlarni belgilovchi matematik formulalar kompyuter xotirasida
  rastrli tasvir piksellariga qaraganda kamroq joy egallaydi;
  tasvir
  (yoki
  uning
  ayrim
  qismlarini)
  sifatini
  yo`qotmasdan
  chegaralanmagan kattalashtirish imkoniyati mavjudligi;
  tasvirni bir platformadan ikkinchisiga ko`chirishning qulayligi.
  Albatta, vektorli tasvirlarni o`z kamchiliklari ham mavjud. Masalan,
  fotorealistik tasvirni vektorli formatda namoyish qilish murakkabroq. Flash
  yaratuvchilari bunga yechimni topishgan. Flash yordamida Web – sahifalar
  tuzishda siz nafaqat vektorli balki rastrli tasvirlarni ishlatishingiz ham mumkin.
  Flash dasturida ishlashni o`rganish uchun avvalo uning interfeysi bilan
  tanishish lozim. Agar Macromedia firmasi tomonidan yaratilgan biror-bir dasturiy
  ta‘minotlar (masalan, Dreamweaver muharriri) bilan tanish bo`lsangiz Flashni
  interfeysini o`zlashtirish unchalik murakkab bo`lmaydi. Agar Macromedia
  407
  tomonidan yaratilgan uskunalarni o`zlashtirishni aynan Flash dasturidan
  boshlasangiz, u holda uning menyulari, uskunalari va ob`yekt xususiyatlar paneli
  va boshqalarning ko`rinishi Windowsning amaliy dasturlarinikidan farq qiladi.
  Masalan, aksariyat Windowsdagi amaliy dasturlarda (ofis majmuasi) uskunalar
  paneli tarkibini boshqarish buyruqlari ―View‖ menyusiga kiradi. Flash dasturida
  esa bu buyruqlar ―Window‖ menyusida joylashtirilgan. Tahrirlanayotgan obyekt
  xususiyatlar panelining ko`rinishi ham Flash dasturiga xosdir. Lekin bu turdagi
  yangiliklar unchalik ham qiyinlik tug`dirmaydi.
  Muharrirning foydalanuvchi interfeysini tashkil etilishi umumiy holda
  Windows dasturlar kabi standart ko`rinishga egadir, oynaning yuqori qismida
  sarlavha, menyular to`plami, asosiy buyruqlar joylashtirilgan uskunalar paneli va
  boshqalar. Muharrirda yangi vaqt diagrammaning ko`rinishi mavjud.
  |