title: “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
text: |
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 392
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  O‘zbekistonda davlat va maxalliy xokimiyat organlari boshqaruvini demokratlashtirish yoki
  nomarkazlashtirishga doir nazariy jixatlar siyosatshunos va xuquqshunos olimlar A.Oripov,
  B.Jo‘raev, A.Begmatov, S.Doliev, R.Madirimov, O.T.Xusanov, M.Qirg‘izboev, R.Z.Jumaev,
  Sh.Jalilov, F.Musaev, M.Qorieva, F.Jurakulov122 kabi olimlar tomonidan tadqiq etilgan.
  Nomarkazlashtirishning umumiy tamoyillari doirasida shuni kuzatish mumkinki, xar bir
  mamlakatda nomarkazlashtirishning o‘ziga xos sababi, shakli va natijalari mavjud bulib, xar bir
  davlatdagi markaziy va maxalliy xokimiyat organlari o‘zaro munosabatlarining tabiati, genezisi
  va tadriji, tayanch ijtimoiy kadriyatlarining noyob jixatlari o‘zini namoyon etadi. Shu bois, mazkur
  bobda davlat ijroiya xokimiyati organlarini nomarkazlashtirish nazariyasi, rivojlanishi, turli
  talkinlari xamda rivojlangan davlatlar ijroiya xokimiyati organlari tizimini nomarkazlashtirish
  tajribasi kabi muammolar ilmiy jixatdan tadkik etiladi.
  AQSh, Kanada, Yaponiya va Yevropa davlatlari siyosatshunos olimlari 1982-2005 yillarda
  rivojlangan mamlakatlarda amalga oshirgan davlat ijroiya xokimiyatini islox etish jarayonini uch
  xil atama bilan talkin etadi: "ma’muriy isloxotlar", "modernizatsiyalash", "nomarkazlashtirish".
  Bizningcha, bu tushunchalar o‘rtasida ancha tafovutlar mavjud. "Davlat boshqaruvini
  modernizatsiyalash davlat xokimiyati organlarini bir- birlari bilan uzviy alokadorlikda islox
  etishdan iborat jaraën bo‘lib, u birdaniga 8 ta yo‘nalishida isloxotlar olib borishni takozo etadi: 1)
  xususiylashtirish; 2) nomarkazlashtirish; 3) davlat xizmat ko‘rsatish sifati va ularni taksimlash
  mexanizmlarini yaxshilash, 4) davlat xizmatini islox etish va inson resurslarini rivojlantirish; 5)
  davlat boshkaruv organlari faoliyati va strukturalarini takomillashtirish; 6) davlat MOLIYaSI va
  budjetini boshkarishni takomillashtirish; 7) axborot texnologiyalarini joriy etish; 8)
  modernizatsiyalash jarayonlarini monitoring kilish va natijalarni baholash""Nomarkazlashtirish"
  tushunchasiga ma’muriy yondashuv "Siyosiy fan elementlari" kitobi mualliflari - F.Beyley.
  R.A.Chapman va M.Shixanlar talkinlarida ham uchraydi. Ularning fikricha, "nomarkazlashtirish
  unitar va federativ davlatlarda kullaniladigan - vakolatlarni kuyiga uzatish ma’muriy texnika
  sifatida ko‘rinadigan - bir siyosiy tizim ichida karorlar kabul kilish vakolatini oliy va yukori
  organlardan kuyi va maxalliy organlarga uzatishdir" Lekin ko‘pchilik tadkikotchilar
  nomarkazlashtirishning barcha turlarini e’tirof etib, ularning bir-biriga O‘zaro alokadorligi, bir-
  birlarini to‘ldirishini, umumiy tamoyillarni kuchaytirishda muxim axamiyat kasb etishini
  ta’kidlaydi. Shuningdek, samarali nomarkazlashtirishni hokimiyat kuyi organlarining birmuncha
  mustakilligisiz va demokratiya prinsiplariga tayanmay turib amalga oshirib bo‘lmasligi xorijiy
  tajribalarda o‘z isbotini topdi.
  Nomarkazlashtirishning umumiy tamoyillari doirasida shuni kuzatish mumkinki, xar bir
  mamlakatda nomarkazlashtirishning o‘ziga xos sababi, shakli va natijalari mavjud bo‘lib, xar bir
  davlatdagi markaziy va maxalliy xokimiyat organlari o‘zaro munosabatlari tabiati, genezisi va
  tadriji, tayanch ijtimoiy kadriyatlarining noyob jixatlari o‘zini namoyon etadi. Masalan, Buyuk
  Britaniyada asrlar mobaynida shakllangan fukarolik jamiyati, Germaniyadagi klassik davlatchilik,
  Fransiyadagi fukaroviylik kabilar mazkur mamlakatlar davlat boshqaruvini nomarkazlashtirishda
  tayanch an’anaviy kadriyatlar vazifasini bajardi. Lekin turli vaktlar va xolatlarda davlat
  boshqaruvini islox etishni umumlashtirish va tahlil etish asnosida nomarkazlashtirishning turli
  122
  Каранг: Каримов И.А. Ўзбекистон XXI асрга интилмокда. -Тошкент: Ўзбекистон, 2000,41-245-
  бетлар.; Азизхўжаев А.А. Давлатчилик ва маънавият.-Тошкент:Шарк,1997.; Орипов А. Давлат бошкарувида
  ахборот-коммуникация технологиялари. -Тошкент: Ўзбекистон, 2005.; Ҳусанов О. Мустакиллик ва маҳаллий
  хокимият.-Тошкент:Шарк,1996.; Жумаев P.3. Политическая Система Республики Узбекистан:становление и
  развитие.-Ташкент: Фан,1996.; Киргизбоев М. Фукаролик жамияти сиёсий партиялар, Снëсий
  мафкуралар,сиëсий маданиятлар.-Тошкент:Шарк, 1998.; Партология.-Тошкент: Академия, 2007.; Мусаев Ф.
  Демократик давлат куришнинг фалсафий-хукукий асослари.-Тошкент:
  Ўзбекистон, 2007.; Жалилов Ш. Давлат хокимияти махаллий органлари ислохоти: тажриба ва
  муаммолар.- Тошкент: «Ўзбекистон", 1994.: Жўраев Б. Ўзбекистонда давлат ва жамият курилишини
  эркинлаштириш.- Тошкент: «Академия", 2007.; А. Бегматов. С. Долиев, Р. Мадиримов. Эркинлаштириш -
  жамият ҳаётини демократлаштиришнинг мухим йўналиши. - Тошкент: «Янги аср авлоди, 2004.; Корнева М.
  Мустакиллик -эркин ва фаровон хаёт. Тошкент: Шарк", 2009.
  |
  | |