title: Debitorlik va kreditorlik majburiyatlarining yuzaga kelishida
text: 417
  – o‘zaro shartnomaviy munosabatlarning yaxshi yo‘lga qo‘yilma-
  ganligi;
  – daromadlarni tan olish yuzasidan korxonalar tarmoq xususiyatidan
  kelib chiqilmaganligi;
  – xarajatlar tarkibiga kiruvchi ish va
  xizmatlarni hisobga olishda
  qat’iy hujjatlashtirish mezonlarining yo‘qligi;
  – xodimlar va kapital egalari bilan korxona o‘rtasidagi
  munosabat-
  larda qa’tiy shartlarning yo‘qligi;
  – kredit tashkilotlari bilan mijoz o‘rtasida bo‘ladigan munosabatlarda
  korxonalar faoliyatini baholashning uslubiy asoslaridagi kamchiliklar;
  – sug‘urta tashkilotlari bilan korxonalar o‘rtasidagi munosabatlarda
  qat’iy davlat qonunchilik mexanizmining mavjud emasligi va boshqalar.
  Yuqorida ta’kidlanganidek, korxonada
  debitorlik va kreditorlik
  majburiyatlari yuzaga kelishining asosiy sababi hisob-kitoblarda to‘lov-
  lar muddatining yoki sanasining turli hisobot davriga tushib qolishidir.
  Bunda debitorlik va kreditorlik majburiyatlarining yuzaga chiqishiga har
  qanday holda ham yo‘l qo‘yiladi. Agarda mahsulotlar ortib jo‘natish
  orqali sotiladigan bo‘lsa, bunda to‘lovlar amalga oshish sanasiga qadar,
  agarda tovarlar pulini oldindan to‘lash asosida sotiladigan bo‘lsa bunda
  ham tovarlarni jo‘natish sanasiga qadar majburiyat, qarz sifatida hisobda
  aks ettiriladi.
  Debitorlik va kreditorlik majburiyatlari bo‘yicha hisobot, ma’lumotno-
  ma har oyning 1-sanasiga tuziladi va tegishli tashkilotlarga topshiriladi.
  Debitorlik va kreditorlik
  qarzlari korxona balansi, ya’ni har
  chorakda tuziladigan korxona aktivlari, kapitali va majburiyatlari holati
  to‘g‘risidagi hisobotda ham aks ettiriladi.