title: Qiyosiy ustunlik nazariyasi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: |
  O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
  |
  bet | 519/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIQiyosiy ustunlik nazariyasi.
  D.Rikardo o’zaro foydali savdo va xalqaro
  ixtisoslashuvning ancha umumiy tamoyillarini shakllantirib, A.Smitning qarashlarini
  takomillashtirgan holda «qiyosiy ustunlik» nazariyasini ishlab chiqdi. U mazkur
  nazariya yordamida, hatto barcha mahsulotlarni ishlab chiqarishda ayrim
  mamlakatning mutlaq ustunligi mavjudligida ham o’zaro foydali savdoning nafaqat
  mumkinligini, balki zarurligini isbotlab berdi. Bu mamlakat nisbatan past samarali
  mahsulotni ishlab chiqarishdan voz kechib, nisbatan yuqori samarali mahsulotni ishlab
  chiqarishga o’tish orqali ishlab chiqarish hajmini oshirishi mumkin.
  Mazkur nazariyaga ko’ra, mamlakatlar nisbatan past xarajatli mahsulotni ishlab
  chiqarishga ixtisoslashuv orqali qo’shimcha ustunlikka ega bo’lishi va mahsulot
  umumiy hajmini oshirishlari mumkin. Bunda har bir mamlakatning qandaydir tovar
  ishlab chiqarish bo’yicha mutlaq ustunlikka ega bo’lishi, ya’ni uning ishlab chiqarish
  xarajatlari xorijda yaratilayotgan shunday tovarlarning xarajatlaridan past bo’lishi
  shart emas. D.Rikardoning fikricha, mamlakat o’zida qiyosiy ustunlikka ega bo’lgan
  tovarlarni ishlab chiqarishi va chetga sotishi yetarli hisoblanadi.
  Qiyosiy ustunlik nazariyasi quyidagi bir qator shartli farazlarga asoslanadi: 1)
  unda ikkita mamlakat va ikkita tovar o’zaro taqqoslanadi; 2) ishlab chiqarish
  xarajatlari ish haqi ko’rinishida olinadi; 3) mamlakatlar o’rtasidagi ish haqi
  darajasidagi farqlar e’tiborga olinmaydi; 4) transport xarajatlari e’tiborga olinmaydi;
  5) erkin savdo mavjud deb faraz qilinadi.
  Xalqaro savdoda qiyosiy ustunlik tamoyillarining amal qilishini yaqqol tasavvur
  qilish uchun quyidagi shartli misolni ko’rib chiqamiz (27.1-jadval).
  507
  27.1-jadval
  Turli mamlakatlarda don va vino ishlab chiqarish xarajatlari
  |
  | |