title: “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
text: |
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 341
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  Inson o‘z – o‘zini tarbiyalash uchun u qanday qoidalarni bilishi va bilim, ko‘nikma,
  malakalarga ega bo‘lishi kerak. Buning uchun u o‘zini juda yaxshi bilmog‘i, o‘z- o‘zini sidqidildan
  chuqur o‘rganishi zarur. Ushbu xatti - harakatlardan o‘z – o‘zini tarbiyalash, o‘z – o‘zini
  rivojlantirish va o‘z- o‘zini shakllantirish jarayonlari boshlanadi.
  Har qanday inson o‘zida mavjud bo‘lgan xislatlar va kamchiliklarni aniq bilmasdan turib o‘z
  - o‘zini tarbiyalashi mumkin emas. O‘z- o‘zini tahlil qilish optimistik xarakterga ega bo‘lishi
  kerak.
  O‘z- o‘zini tarbiyalash jarayoni buyuk shaxslar hayotida muhim o‘rin egallagan. Ular o‘z
  ijodlari ustida muntazam ishlaganlar. Quyida bir necha buyuk shaxslar hayoti va ijodidan
  namunalar keltiramiz.
  O‘zbek xalqining iste’dodli shoiri va donishmandi Ahmad Yugnakiy tug‘ma ko‘zi ojiz
  bo‘lishiga qaramasdan o‘zining ustida muntazam ishlagan va o‘zining mashhur asari “Hibatul -
  haqoyiq”(“Haqiqatlar armug‘oni”) asarini yozib qoldirgan. Noma’lum shaxs tomonidan yozilgan
  qaydda shorning ko‘zi ojiz bo‘lgani va kitobning 14 bobdan iborat ekanligi aytiladi:
  Tug‘a ko‘rmas erdi adibning ko‘zi,
  Tuzatti bu o‘n to‘rt bob ichra so‘zi.106
  Az-Zamaxshariyning hayoti, ijodiy va ilmiy faoliyatini chuqur o‘rganish katta ma’rifiy va
  amaliy ahamiyatga molikdir ulkan hayotiy, tarbiyaviy jihatlari, havas qilsa arziydigan darajada
  ibratli qirralari ham ko‘pdir.
  Ma’lumki, biron - bir allomaga nasib etmagan yuksak maqom – Jorulloh (“Allohning
  qo‘shnisi”) degan laqabga faqat buyuk vatandoshiiz az – Zamaxshariy musharraf bo‘lgan.
  Yoshlik chog‘laridan ilm-urfonga tashna bo‘lib o‘sgan az-Zamaxshariy o‘z bilimini oshirish
  maqsadida o‘sha davrning yirik ilmiy va madaniy markazlaridan biri bo‘lgan Buxoroyi sharifga
  yo‘l olgan. Ammo ilm tolibi yo‘lda yuz bergan baxtsiz hodisa(otdan yiqilib oyog‘i qattiq lat
  yegani, buning ustiga, qaxraton sovuq bo‘lgani) tufayli bir oyog‘ini kestirishga majbur bo‘ladi va
  butun umri davomida yog‘och oyoqda yuradi. Lekin bu nogironlik uning bilim olishiga to‘sqinlik
  qila olmaydi. U yoshligidan ilm - fanning turli sohalarini, ayniqsa, arab tili va adabiyoti diniy
  ilmlar majmuasini mukammal egallaydi. Ayni vaqtda o‘sha davrda ilm ahllari orasida g‘oyatda
  zarur va muhim hisoblangan xattotlik san’ati sirlarini ham to‘liq o‘zlashtirib, uni obdon egallaydi
  va bu bilan o‘z oilaviy turmush sharoiti, tirikchiligini ham bir qadar yaxshilaydi. Jismoniy
  notavonligiga qaramasdan az-Zamaxshariyning katta ishtiyoq va astoydii sobitqadamlik bilan
  bilim olish yo‘lidagi ko‘rsatgan bu jasorati va fidoiyligi har qanday tahsinga sazovordir va katta
  bir ibratdir.
  Az – Zamaxshariy Qur’oni Karim bitilgan arab tilini yoshligidan katta havas va ishtiyoq
  bilan o‘rgandi, arablarning hayoti va ularning urf – odatlarini, turli lahjalarini uzoq yillar tinimsiz
  tadqiq qildi. Alloma arab tiliga alohida mehr bilan qarar edi. Shu boisdan ham bu tilni chuqur
  o‘rganish, arab tilining grammatikasi, leksikasi, umuman, arab tilshunosligiga oid bir qancha
  muhim asarlarni shu nogiron donishmand yaratgan.Uning jumlai jahonga dong‘i ketgan
  “Muqaddimat ul - adab”, “Al - Mufassal”, “Asos al - balog‘a” kabi yirik ta’liflari mana shu
  yo‘nalishda yozilgan asarlardir. Arablarning “Agar xorazmlik shu ko‘sa, cho‘loq bo‘lmaganida,
  arablar o‘z tillarini bilmas edilar!” deb lo‘nda qilib allomaga bergan bahosiga hech bir izohning
  hojati bo‘lmasa kerak. Arab tiliga, uning behad katta imkoniyatlariga tan bergan alloma barcha
  asarlarini faqat arab tilida yaratgan. Bu tilni mukammal o‘zlashtirganining boisi, albatta, katta
  mehnat va tinimsiz izlanishlar samarasidir.
  Alloma nogironligiga qaramasdan sayohatu safarlarga o‘ch bo‘lgan. U Xuroson, Shom, Iroq,
  Hijozgda bo‘lganligi yozma manbalarda qayd etilgan. Mana shu yurtlara bo‘lganida o‘sha
  davrning ko‘p mashhur olimlaridan saboq oldi. “Mening sochlarimni oqartirgan narsa – bu
  muttasil kitob mutolaa qilish va tinimsiz sayohatlardir”, - deb allomaning o‘zi e’tirof etadi.
  Chindan ham bu hol mashhur sharqshunos olim, akademik I. Yu. Krachkovskiyning “Yog‘och
  106
  N. M. Mallaev O‘zbek adabiyoti tarixi. T.- 1976, b.139
  |
  | |