title: QO‘SHIMCHA AYIRUV ORGANLARI - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi
text: Terining katta o‘lchamdagi yuzasini lak bilan yopib, ter ajralishni
  to‘xtatish natijasida kuchli zaharlanish hodisasi kuzatiladi, ayrim hollarda
  bu holat o‘lim bilan tugashi mumkin.
  Shoxli hayvonlarda ter ajralishi termoregulyasiya uchun jiddiy
  ahamiyatga ega emas, lekin issiq iqlim sharoitda u ortadi. Odamlarda bir
  kecha-kunduzda 2 litrdan ortiq ter ajraladi.
  Yog‘ bezlari. Yog‘ bezlaridan teri yog‘i ishlab chiqariladi, ular
  golokrinli bezlar qatoriga kiradi, chunki ularning sekreti qayta sekretor
  hujayralami yemiradi.
  Teri yog‘i odatda, turli konsentratsiyadagi moy tomchilaridan, moy
  tomchilari yopishgan bez hujayralarining yemirilgan bo‘lakchalaridan,
  yuqori spirtli erkin yog‘ kislotalaridan, juda kam miqdorda xolesterin
  kristallari va uning esterlaridan hamda teri epidermiyasining qurigan
  epitelial hujayralaridan iborat. Teri moy ajratgan paytda suyuq boiib teri
  yuzasida juda tez quyuqlashadi. Yog‘ bezlari joylashgan joyiga qarab teri
  moyining tarkibi o‘zgaradi, u terini yumshatadi va soch hamda jun
  tolalarini moylab turadi. Odamlarda bir kecha-kunduzda 20 g teri moyi
  ajraladi (uglevodlar bilan juda ko‘p oziqlanganda va yilning issiq oylarida
  uning miqdori ortadi).
  Yog‘ bezlarining funksiyasi simpatik nervlar bilan boshqariladi.
  Odamlar terisidagi yog‘simon moddalar shox qatlami hujayralarining
  parchalanishi hisobiga hosil boiadi. Yog‘ bezlarining past nuqtali
  eruvchan sekretor yogiaridan farqi shox qatlam yogiari ancha yuqori
  erish nuqtasiga egadirlar va katta miqdorda xolesterin va uning hosilalarini
  saqlaydi.
  Teri moyining sekretsiyasi hayvonlar uchun muhim ahamiyatga ega,
  ayniqsa terini qurishdan va jun qoplamiga suvni kirishidan saqlashda juda
  ahamiyatlidir. Suvda suzuvchi parrandalaming patlarini moylovchi
  dumg‘oza bezi sekreti deyarli suv o‘tishini yo‘qqa chiqaradi. Qo‘y va
  echkilarning yog‘-ter aralashmasi junni yumshatadi va mustahkam qiladi,
  jun tolalarini bir-biriga yopishishini ta’minlydi, bu esa uni nam o‘tishidan
  saqlaydi, chigallashib ketishini oldini oladi va nihoyat runonning to‘g‘ri
  saqlanishini saqlab qoladi. Qo‘y va echkilar (angor echkilarida)ning ter va
  yog‘ bezlari
  tinimsiz sekret ajratadi, uning miqdori esa mayin junli
  qo‘ylarda dag‘al junli qo‘ylarga nisbatan ancha ko‘p boiadi.