title: WiMAX tizimi va “raqamli tengsizlik”
text: 378
  ning barcha rejalarini asosi bo‘lib qoldi. 2003-yilning dekabri-
  da Jeneva shahrida o‘tkazilgan WSIS ning birinchi sammiti-
  da “Raqamli tengsizlik” deb axborot va kommunikatsion tex-
  nologiyalarga tengsiz ulanish imkoniyatlari nazarda tutildi.
  AKTga tengsiz ulanish deganda, birinchi navbatda davlatlar
  orasidagi farq (xalqaro raqamli tengsizlik), masalan, rivojlan-
  gan va rivojlanayotgan mamlakatlar
  yoki hududlar orasidagi
  farq tushuniladi. Shuningdek tengsiz ulanish davlatlar miqyosi-
  dagi (milliy raqamli tengsizlik) jarayon sifatida ham aniqlanadi
  va bunda qishloq va shahar orasidagi, oliy ma’lumotli va kam
  ma’lumotlilar orasidagi, aholining kambag‘al
  va boy qatlamlari
  orasidagi farq tushuniladi [40].
  Provayderlar va Internetdan foydalanuvchilar soni yoki turg‘un
  va mobil telefonlar soni kabi oldindan aniqlangan mezonlar aso-
  sida o‘tkazilgan tadqiqotlar natijasida, shuningdek, rivojlangan
  va rivojlanayotgan davlatlarda so‘nggi yillarda bo‘layotgan o‘zga-
  rishlarning tahlili asosida bu masalaning hozirgi ahvoliga turli-
  cha baholar berildi.
  Bir tarafdan, ham davlatlararo, ham dav-
  latlar miqyosidagi “Raqamli tengsizlik” o‘sib bormoqda, degan
  fikrlar bo‘lsa, boshqa tarafdan, aksincha boy va kambag‘al dav-
  latlar orasida “Raqamli tengsizlik” qisqarmoqda,
  degan fikrlar
  bo‘ldi. Turli xalqaro tashkilotlar (HTI yoki Jahon banki guruhi)
  e’lon qilgan rasmiy hisob-kitoblarga murojaat qilinsa ma’lum
  bo‘ladiki, rivojlangan va rivojlanayotgan davlatlar orasida AKT-
  ga ulanishdagi tengsizlik mavjud va hali ham jiddiy muammo
  bo‘lib turibdi.
  O‘zicha asosli bo‘lgan bunday qarama-qarshi fikrlarning mav-
  judligiga qaramasdan, ulanish imkoni borligi va uning sifati, ya’ni
  aloqa infratuzilmasini yaratilishi har xil
  davlatlarda AKT ni tezkor
  va ishonchli rivojlanishiga asosiy omillar deb hisoblanadi. 2005
  -yilda HTI “Raqamli tengsizlik”ni qisqartirish uchun hamkorlikni
  rivojlantirish maqsadida WSIS doirasida global darajada ko‘plab
  tashkilotlar tomonidan birgalikda o‘tkaziladigan “Olamni ulaylik”
  (ingl. Connect the World) deb nomlangan tashabbusni boshladi.
  379
  Bu tashabbusning maqsadi hozirgi vaqtda hatto oddiy telefon alo-
  qasiga ulanishga ham ega bo‘lmagan insonlarga AKT – xizmatla-
  rini taqdim etishdan iboratdir.
  Shu munosabat bilan WiMAX forumi ming yillik rivojlanish
  maqsadlariga erishish uchun barcha talablarga javob beradigan
  yangi simsiz aloqa standartlarini qisqa
  vaqtda ishlab chiqishga
  kirishgan. Bu maqsadlar qatoriga “Taraqqiyot uchun global ham-
  korlikni rivojlantirish”
  (ingl. Develop a Global Partnership for De-
  velopment) ham kiradi [41]. Ushbu maqsad har bir inson axborot-
  lar va bilimlardan foydalanish, ularni yaratish,
  ularga ulanish va
  ular bilan almashish imkoniyatiga ega bo‘lishi hisobiga jamoalar
  va xalqlarning salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarish va ularning
  turmush darajasini oshirishga imkon beradi. Shu munosabat bilan
  WiMAX texnologiyasi 2015-yilga borib WSIS ning quyidagi vazi-
  falarini bajarishga chaqirilgan: