title: “Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
text: |
  “Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
  |
  bet | 245/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
  Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
  amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
  270
  masalalarni hal qilish, bir qarorga kelish, oqilona ish tutish, voqea-hodisalarni
  oldindan koʻra bilish layoqati. Intellekt tarkibiga idrok qilish, xotirlash, fikr
  yuritish, soʻzlash va h.k. psixik jarayonlar kiradi. Intellektning rivojlanishi tug'ma
  isteʼdod, miya imkoniyatlari, joʻshqin faoliyat, hayotiy tajriba kabi ijtimoiy
  omillarga bogʻliq[1].
  Amerikalik tadqiqotchi Devid Veksler uchun intellekt "bu shaxsning oqilona
  harakat qilish, oqilona fikrlash va hayot sharoitlariga bardosh bera oladigan global
  qobiliyatidir"[3].
  Intellektni umumlashtirish mumkin emas: har bir inson o‘zining iste'dodi, kuchli
  va zaif tomonlariga ega. Masalan, arifmetik hisoblashga no‘noq insonni
  boshqalarga nisbattan aqlsiz yoki qobiliyatsiz deb ayta olmaymiz. Arifmetikasi zaif
  insonlar, boshqa sohalarda masalan lingvistikada yoki ijtimoiy sohalarda iqtidorli
  bo‘lishi mumkin.
  Yuqori intellektual salohiyatga ega bo’lish uchun, ko’proq kitob o’qish, uni
  mutolaa qilish va aqliy mashqlarni bajarish talab qilinadi. Jismoniy mashqlar
  mushaklarni rivojlantirgani kabi, aql mashqlari miyani rivojlantiradi. Muntazzam
  aql mashqlarini bajarib borish, miyani chidamliligini oshiradi va fikrlash qobiliyati
  yaxshilanadi. Muntazzam mashqlar orqali diqqatni jamlay olish qobiliyati
  yaxshilandi.
  Intellekt turli xil aqliy qobiliyatlar majmuidir. Masalan, munosabatlar
  o‘rtasidagi o‘zaro aloqadorlikni aniqlash va xulosalar chiqarish, muammolarni
  mantiqiy fikrlash orqali hal qilish va notanish vaziyatlarda to‘g'ri harakat qilish
  qobiliyati.
  Dasturlashni o’rgatish davomida ushbu qobiliyatlarni rivojlantirish mumkin.
  Dasturlashni o’rgatish davomida lingvistik intellektni rivojlantirish uchun
  dasturchi avvalambor lingvistik intellekt mashqlarini bajarib, so’ng uni dasturlashi
  kerak bo’ladi.
  Lingvistik intellekt mashqlariga quyidagilarni kiritish mumkin:
  1.
  So’zlarni ma’no jihatidan guruhlarga bo’lish, ularni umumlashtiruvchi
  xususiyatni topish, qatordan ortiqcha so’zni aniqlash.
  2.
  Gaplarni ma’no jihatidan tahlil qilish, ularni chinligini abaholash.
  3.
  So’zlarning boshlanish va oxirini to’g’ri topa olish
  4.
  So’zlarni ma’no jihatidan qanday munosabatni ifodalashini (umulashtirish,
  butun-bo’lak, oqibat…) topa olish.
  5.
  Otga mos felni topish.
  6.
  So’zning sinonim, omonim va antonimini topa olish.
  Ushbu topshiriqlarni shakllantirib, dasturlash tili bilan integratsiya qilish mumkin.
  |
  | |