title: Ekoturizm markazidagi qushlar - 0 ‘z b e k ist 0n respublikasi olïy ya g ‘rta m âxsus ta’lim yazirligi
text: Ekoturizm markazidagi qushlar Hozirga keîib «Nurota» davlat tabiat qo£riqxonasida qariyb
  yarim asrdan beri qo£riqlanib kelinayotgan yowoyi qo‘ylar-
  arxarlar son jihatdan ko‘payishi hisobiga qo‘riqxona chegaraiaridan
  chiqib qadimiy areallaii Qizilqumning qoldiq tog£iari tomon
  siljib bormoqda. Shuning uchun ham bu joylardan ekoturistik
  maqsadlarda foydalanish bu yowoyi qo'ylaming asta-sekiniik
  bilan odamlar ko‘ziga o£iganishini tashkil qilib borish ekoturizmni
  tashkil qilishni osonlashtirib boradi. Keyingi yillarda «Nurota»
  davlat
  tabiat
  qo£riqxonasidan
  ekoturizmni
  rivojlantirishda
  maqsadli ishlar amalga oshirilmoqda. Xususan, turistlarga
  joylashtirish, ovqatlantirish va dam olish xizmatiarini mahalliy
  aboli ko£rsatmoqda. Viloyatdagi turizm mutaxassislari va turizm
  tadbirkorlarining yordami bilan mahalliy aholi o‘z uylarini xalqaro
  va ichki turistlar ehtiyojlariga, taSablariga moslashiirmoqdalar.
  Hozircha bu qo£riqxonaga har yili 100 dan ziyod xorijiy turistlar
  kelib ketishmoqda.
  istiqbolda «Nurota» davlat tabiat qo£riqxonasida mahaîliy
  aholi yordami bilan zamonaviy turistik infratuzilmalar barpo
  120
  etish, xizmatlar sifatini yaxshilash rejalari ishîab chiqilmoqda.
  Qizilqum echkemari esa xalqaro «Qizil kitob»ga kiritilgan bo‘lib
  vatanimiz tabiatidagi bu noyob sudraluvchi yashayotgan joylarga
  ham ekoturistik marshratiar ishîab chiqishni talab qiiadi. Qizilqum
  echkemari odamlarga boshqa sudraluvchilarga qaraganda ancha
  oson o‘rganadi. Ikkinchidan, xalqaro “Qizil kitob”dagi hayyonlar
  va parrandalar xalqaro ekoturistlaming eng ashaddiy muxlislarini
  o‘ziga jalb qiiadi.
  9.3. 0 ‘zfoekistoiantag o'simliklar ctamyosi — ekotarlzm resisrsferi
  G ‘simliklar — Yerdagi hayot manbayi. Haqiqatdan ham
  insonning yashashi uchun Yerni atmosfera kislorodi bilan
  ta’minlaydigan o'simliklar karbonat angidrid yutib atmosferani
  tozalab turadi. O'simlik insonning oziq-ovqati va kiyimi, dorivor
  moddalar, kimyoviy xomashyo, qurilish materiallari, inson
  uchun hosildor navlar yaratish manbayi. Q'simliklar havorii
  fitonsidlar-zararli virus va bakteriyalami o‘ldiruvchi uchuvchan
  moddalar bilan to‘ldiradi. 0 ‘simlik iqlim sharoitlarini hosil qiiadi.
  0 ‘simlik hayvonot oîamini ozuqa bilan ta’minlaydi. Umuman
  o ‘simlikiarning muhim ahamiyatlarini sanash juda qiyin, fotosintez
  jarayonida o‘simliklar har yili 100 mlrd t organik moddalar va 150
  inlrd t erkin kislorod chiqaradi.
  Yer yuzida hammasi bo‘lib 265000 tur o‘simlik bor. Shulardan
  92%i quruqlikda, 8%i suvlarda o ‘suvchi o‘simliklardir. O'simliklar
  turiarining 50%i gulii o ‘simliklar, 27%i zamburg'lar, qolganlari
  mox va lishayniklar. Quruqlikdagi o‘simliklar tuzilishiga qarab
  6 guruhga ajratiladi — daraxtlar, butalar, yarim butalar, o‘t-
  o‘simliklar, moxlar, lishayniklar.
  Hozirgi vaqtda sayyoramizdagi madaniylashtiriSgan o'simliklar
  insoniyatning yovvoyi o‘simüklardan foydalanishdagi minglab
  yillardagi faoliyati natijasidir. O'simlikiarni madaniylashtirishda
  Janubiy va Janubiv Sharqiy Osiyo juda katta hissa qo£shdi. Bu
  mintaqada 7822 tur o'simliklar madaniylashtirildi, Yevropada
  121
  1312, Aftikada 500, Amerika qit’asida 2117 tur o ‘símlik!ar
  madaniylashtirilgan. Insorúyat hozirda 30 ming tur o‘simíikdan
  foydalanadi. Inson 250 tur o‘sim3ikdan xomashyo oladi. Bu
  o‘simIiklar butun dunyoda ekiladigan ekin maydonlarining 82%
  ini tashkil qiladi.