title: salbiy tomoni - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: salbiy tomoni sifatida quyidagi jixatlarni ko’rsatish mumkin:
  1) resurslarning oqilona taqsimlanmasligi. Bu holat monopoliyalarning yuqori
  foyda ketidan quvib, sun’iy ravishda ishlab chiqarishni cheklash vositasida narxlarni
  ko’tarishi, mahsulotlarning u qadar yaxshi bo’lmagan turlarini, past texnikaviy
  darajasini, past sifati hamda sotishning yomon sharoitlarini vujudga keltirishi orqali
  namoyon bo’ladi. Natijada, raqobat sharoitida amal qiluvchi iqtisodiyot
  samaradorligini bozor vositasida tartibga solish mexanizmi ishdan chiqadi.
  Monopoliyalar bilan bog’liq bo’lgan iqtisodiy faoliyatlar erkin hamda oqilona
  tanlov imkoniyatidan mahrum bo’ladi, monopoliyalarning iqtisodiy jihatdan
  asoslanmagan shart-sharoit va narxlari tazyiqiga chiday olmaydi, ish faolligini
  pasaytirib, ba’zi hollarda xonavayron bo’ladilar. Oqibatda ishlab chiqarish qisqarib,
  ishsizlik va inflyatsiya o’sadi, xo’jalikning izdan chiqishi kuchayadi. Jamiyat boyligi
  resurslarning oqilona raqobatli-bozor taqsimoti sharoitida qo’lga kiritilishi mumkin
  bo’lgan miqdoriga qaraganda kamayib ketadi;
  2) daromadlardagi tengsizlikning kuchayishi. Bu holat ham narxlarning
  monopol tarzda oshirilishi (pasaytirilishi) hamda yuqori foyda olinishi bilan bog’liq
  bo’lib, bu aholi qolgan qismi daromadlarining nisbatan kamayishiga olib keladi;
  3) iqtisodiy turg’unlik va fan-texnika taraqqiyotining sekinlashuvi. Bunday
  holatning vujudga kelishi monopolistlarning raqobatchilar bosimini sezmasliklari
  hamda aksariyat hollarda yuqori foydani qo’shimcha urinishlarsiz o’zlarining
  bozordagi hukmronliklari hisobiga olishlari mumkin. Bu esa ularni ishlab chiqarishni
  173
  ratsionallashtirish, uning samaradorligini oshirish imkoniyatlarini qidirish, mahsulot
  sifatini oshirish, uning assortimentini kengaytirish, FTTni rivojlantirish va xaridorlar
  manfaatlari to’g’risida qayg’urish kabi xatti-harakatlardan qaytaradi;