title: bank ishini yanada - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: bank ishini yanada
  takomillashtirish, aholi va xo’jalik yurituvchi sub’ektlarning bo’sh mablag’larini
  tijorat banklari depozitlariga jalb qilishni rag’batlantirish ishlari ham 2009 yilda
  ustuvor vazifa bo’lib qolishini
  ko’rsatib o’tdilar.
  «Hech kimga sir emaski, bugun keng ko’lamda tarqalib borayotgan jahon
  moliyaviy inqirozining asosiy sabablaridan biri – bu banklar likvidligi, ya’ni to’lov
  qobiliyatining zaifligi bilan bog’liq muammoning keskinlashuvi, kredit bozoridagi
  tanglik, soda qilib aytganda, pul mablag’larining yetishmasligi bilan izohlanadi»
  116
  .
  22.2-jadval
  O’zbekiston Respublikasida tijorat banklari faoliyatining asosiy ko’rsatkichlari
  Ko’rsatkich
  2001
  2002
  2003
  2004
  2005
  2006
  2007
  2008
  Tijorat banklari
  aktivlari, mlrd.
  so’m
  3198,
  0
  3918,
  2
  4419,
  0
  6400,
  0
  6630,
  6
  7208,
  0
  9276,
  2
  12065,
  0
  Tijorat banklari
  yalpi
  kapitali
  hajmi,
  mlrd.
  so’m
  602,0
  714,7
  791,0
  824,0
  930,9
  1250,
  0
  1502,
  6
  2104,0
  Faoliyat
  ko’rsatayotgan
  mini-banklar
  soni, birlik
  309
  530
  795
  1122
  1450
  1800
  2038
  2161
  Kichik
  tadbirkorlik
  sub’ektlariga
  ajratilgan
  kreditlar hajmi,
  206,0
  256,0
  294,0
  353,9
  419,9
  547,0
  743,7
  1251,0
  116
  Karimov I.A. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O’zbеkiston sharoitida uni bartaraf etishning yo’llari va choralari. –
  T.: O’zbеkiston, 2009, 8-9-b.
  439
  mlrd. so’m
  Tijorat
  banklarida aholi
  omonatlari
  qoldig’i, mlrd.
  so’m
  91,5
  170,1
  245,0
  323,0
  449,5
  975,0
  994,6
  1724,0
  O’rta va uzoq
  muddatli
  kreditlarning
  jami
  kredit
  qo’yilmalaridag
  i ulushi, foiz
  74,0
  81,0
  81,1
  82,8
  81,0
  85,0
  86,7
  -
  Manba: O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki ma’lumotlari.
  Mamlakatimizda
  esa
  birgina
  tijorat
  banklarining
  aktivlari
  miqdori,
  «Fuqarolarning banklardagi omonatlarini himoyalash kafolatlari to’g’risida»gi
  qonunga muvofiq shakllangan zaxiralarni hisobga olgan holda, 13 trillion 360 milliard
  so’mdan oshadi. Bu aholi va xo’jalik yurituvchi sub’ektlarning jalb qilingan
  depozitlari hajmidan taxminan 2,4 barobar ko’p demakdir.
  Bank aktivlari hajmining sezilarli darajada oshganini hisobga olib, bugungi kunda
  respublikamizda aholining banklardagi barcha depozitlarini davlat tomonidan yuz foiz
  kafolatlash ta’minlanmoqda.
  2008 yilda bank tizimida amalga oshirilgan islohotlar Prezidentimiz va
  hukumatimiz tomonidan qabul qilingan bir qator farmon va qarorlarda belgilangan
  quyidagi ustuvor vazifalarning bajarilishiga qaratildi:
  - aholi va tadbirkorlik sub’ektlari hamda investorlarning mablag’larini bank
  aktsiyalari va depozitlarga jalb qilish orqali banklarning kapitallashuv darajasini
  oshirish hamda resurs bazasini kengaytirish;
  - banklarning investitsiya jarayonlarida, korxonalarni modernizatsiya qilish,
  texnologik va texnik qayta jihozlashdagi ishtirokini yanada kengaytirish va kichik
  biznes sub’ektlarini moliyaviy qo’llab-quvvatlash;
  - banklarda samarali nazoratni amalga oshirish, bank infratuzilmalarini
  kengaytirish, bank xizmatlari sifatini oshirish va mijozlarga yangi qulayliklar yaratish;
  - hisob-kitoblar tizimini yanada takomillashtirish, naqd pullarning bank
  aylanmasiga jalb etilishini yanada kengaytirish;
  440
  - banklarni yakka tartibda baholash milliy reytingiga va xalqaro reyting
  kompaniyalarining reytinglariga ega bo’lishlarini ta’minlash borasida bir qator chora-
  tadbirlar amalga oshirish.
  O’zbekiston Respublikasi Prezidentining tegishli Farmon va Qarorlariga asosan
  strategik ahamiyatga ega bo’lgan banklarning kapitallashuv darajasini yanada oshirish
  orqali ularning moliyaviy barqarorligini ta’minlash hamda ularning investitsiya
  loyihalarini amalga oshirishdagi ishtirokini faollashtirish maqsadida davlat budjetidan
  tijorat banklari ustav kapitalini oshirish bo’yicha mablag’lar ajratilishi belgilab berildi
  (22.3-jadval).
  2008 yilda ushbu jarayonlarni amalga oshirish orqali:
  - davlat tijorat «Xalq banki»ning ustav kapitali 100 mlrd. so’mga;
  - «O’zsanoatqurilishbank» aktsiyadorlik-tijorat bankning ustav kapitali 65,4 mlrd.
  so’m miqdoridagi qo’shimcha aktsiyalarni emissiya qilish orqali 100 mlrd. so’mga;
  - «Mikrokreditbank» aktsiyadorlik-tijorat bankning ustav kapitali qo’shimcha
  66,2 mlrd. so’mlik aktsiyalar chiqarish orqali 141,5 mlrd. so’mga yetkazildi.
  |