title: amortizatsiya fondi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: 292
  2.
  Makroiqtisodiyot – bu mamlakat miqyosida moddiy ishlab chiqarish va
  nomoddiy sohalarini bir butun qilib birlashtirgan milliy va jahon xo’jaligi darajasidagi
  iqtisodiyotdir. Makroiqtisodiyot o’z ichiga xalq xo’jaligining moddiy va nomoddiy ishlab
  chiqarish hamda xizmat ko’rsatish sohalarini oladi.
  3.
  Ko’pgina mikroiqtisodiy ko’rsatkichlar yordamida korxonalar faoliyatiga baho
  berilib, ular faoliyatining rivojlanish tamoyillari aniqlansa, makroiqtisodiy
  ko’rsatkichlar orqali butun iqtisodiyotning holati uning o’sishi yoki orqaga ketishi
  tahlil qilinib, xulosa chiqariladi.
  4.
  Butun milliy iqtisodiyotining holatini tavsiflovchi muhim makroiqtisodiy
  ko’rsatkichlar – yalpi milliy mahsulot (YaMM), yalpi ichki mahsulot (YaIM), sof
  milliy mahsulot (SMM), milliy daromad(MD), ishchi kuchi bandligi, ishsizlik,
  inflyatsiya va boshqa shu kabilar hisoblanadi.
  5.
  Bozor munosabatlari sharoitida ijtimoiy mahsulot tarkibiga faqat tovar
  shaklida bo’lib, bozor narxi mavjud bo’lgan yoki, hech bo’lmaganda, ularni yaratish
  uchun haqiqatda sarflangan xarajatlar miqdori bo’yicha baholash mumkin bo’lgan
  mahsulot va xizmatlar kiritilishi mumkin.
  6.
  YaIM hajmini topishda sotilgan va qayta sotilgan mahsulotlarni ko’p marta
  hisobga olishlarni bartaraf qilish uchun, iqtisodiyotning barcha tarmoqlarida yaratilgan
  qo’shilgan qiymatlar yig’indisi olinadi. Qo’shilgan qiymat – bu korxona tomonidan
  ishlab chiqarilgan mahsulot qiymatidan mol yetkazib beruvchilardan sotib olingan va
  iste’mol qilingan xom-ashyo va materiallar qiymati chiqarib tashlangandan keyin
  qolgan qismining bozor qiymati.
  7.
  Milliy iqtisodiyot rivojlanish darajasini taqqoslash uchun yalpi ichki mahsulot
  (YaIM) ko’rsatkichidan foydalaniladi. Yalpi ichki mahsulot umumlashtiruvchi iqtisodiy
  ko’rsatkich bo’lib, u faqat mazkur mamlakat ishlab chiqarish omillaridan foydalangan
  holda mamlakat ichida yaratilgan tovar va xizmatlar jami qiymatining bozor
  narxlaridagi ifodasini namoyon etadi.
  8.
  Milliy hisoblar tizimi asosini yig’ma balanslar tashkil qiladi. Bunga daromad
  va xarajatlar balansi misol bo’lishi mumkin. Daromadlar xo’jalik birliklari va aholi
  umumiy daromadlari (ish haqi, foyda, daromadlarning boshqa turlari, amortizatsiya)
  summasini aks ettiradi. Xarajatlar to’rtta guruhdan iborat bo’ladi: iste’mol,
  investitsiyalar, davlat xaridi, sof eksport. Milliy hisoblar makroiqtisodiyotning
  me’yordagi – muvozanatli holatga erishish darajasini aniqlashga yordam beradi.
  9.
  YaIM uch xil usul bilan hisoblanishi mumkin: 1) qo’shilgan qiymatlar
  bo’yicha yondashuv; 2) sarf-xarajatlar bo’yicha yondashuv; 3) daromadlar bo’yicha
  yondashuv.