title: G’o’zaning respublikamizda keng tarqalgan turlari
text: 297
  G.hirsutum L –
  dastlabki tarqalish joyi Markaziy Amerika bo’lib-Meksika hududidir. Shuning
  uchun ham Meksika g’o’zasi nomi bilan yuritildi. Bu tur jahonda
  keng tarqalgan va asosiy
  maydonlarni egallaydi. Tur ko’pgina mamlakatlarning sug’oriladigan
  va lalmi dehqonchiligida
  ekiladi. Uning hisobiga dunyoda yetishtirilayotgan tolaning 70 % to’g’ri keladi. O’suv davri 100-150
  kungacha, ko’sak yirikligi 3-12 g gacha, tola uzunligi 20-42 mm gacha, tola chiqishi 25-42-45 %.
  Gommoz va vilt bilan kasallanadi.
  G.hirsutumL turi
  G.barbadenseL
  – dastlabki tarqalish va kelib chiqish mintaqasi
  tropik mamlakatlar Peru,
  Braziliya, Boliviya
  va ularga yondosh mamlakatlar, xususan Barbados
  orolidir va uning nomiga
  monand barbadenze deb ataladi. Barbedenze turi Peru g’o’zasi ham deyiladi. Bu g’o’za xirtuzumga
  nisbatan kam tarqalgan bo’lib, Misrda ko’proq ekiladi. Sudan, Turkiya, Eron, MDX
  mamlakatlarining ba’zilarida ham ekiladi. Barbadenze Si Ayland nav tipiga mansub bo’lib, Misrning
  qimmatli navlari bazasida kelib chiqib tarqalgandir.
  Bu tur g’o’za dunyo tolasining 9-10 % tashkil etadi. O’suv davri 135-140-170 kundan ko’proq.
  Ko’sak yirikligi 2,5-4 g, ko’proq 3-3,5 g, tola uzunligi 27-60 mm, tola chiqishi 20-39 %. Fuzarioz
  vilt bilan kasallanadi, gommoz bilan ham kasallanishga moyil.
  G.barbadenseL turi
  Ma’lumki, paxta tolasiga asosiy iste’molchi to’qimachilik sanoati bo’lib hisoblanadi va ular qayta
  ishlangan tolani ma’lum bir talablar asosida qabul qiladi (2-jadval).
  Mustaqillik yillarida quyidagi 175-F, S-6524, S-4727, Chimboy-3010, An-O’zbekiston-3,
  Samarqand-3, Toshkent-6, Yulduz, An-Bayavut-2, Oktyabr-60, Qirg’iziston-3, Andijon-9, Toshkent-
  1, Andijon-60, Buxoro-6, S-9070, Namangan-77, Oqdaryo-5, Oqdaryo-6, Omad, Buxoro-102, S-
  6541, Oqdaryo-8, S-8584, Sulton, Buxoro-8, Ibrat, Barhayot, Porloq kabi g’o’za navlari ekilgan va
  ekilmoqda.