title: «Birinchidan - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: 381
  Yaqin SHarq va Afrika
  5,9
  311,0
  Boshqalar
  -100,6
  -363,3
  Jahon iqtisodiyotida kuzatilgan bunday nomutanosiblik holatlari, ya’ni
  rivojlanayotgan mamlakatlar savdo balansida ijobiy saldo o’sayotgan sharoitda ayrim
  rivojlangan mamlakatlar tashqi savdo balansidagi yirik miqdordagi taqchillikning
  vujudga kelishi dunyo mamlakatlari valyuta zaxiralarining o’zgarishiga olib keldi.
  Xususan, keyingi yillarda Xitoy, YAponiya, YAqin SHarq mamlakatlari valyuta
  zaxiralari keskin o’sdi. Ma’lumotlarga ko’ra, so’nggi paytlarda xalqaro valyuta
  zaxiralarining 3,4 trln. dollari, ya’ni jami zaxiralarning qariyb 59% Osiyoning 10 ta
  yirik mamlakati hissasiga to’g’ri kelmoqda.
  Aksariyat xalqaro ekspertlarning e’tirof etishlaricha 2006 yilda AQSH ipoteka
  bozorlarida boshlangan inqirozning avj olishi va uni jahon moliyaviy inqirozining
  kelib chiqishiga faol ta’sirini AQSHning jahon yalpi ichki mahsulotining asosiy
  iste’mol qiluvchisi hisoblanganligini keltirib o’tishadi. Ma’lumotlarga qaraganda,
  AQSHning jahon yalpi ichki mahsulotini ishlab chiqishdagi hissasi 20% ni tashkil
  qilsada, uning iste’molidagi hissasi qariyb 40% ni tashkil qiladi.
  Rivojlangan mamlakatlar, ayniqsa, AQSH davlat tashqi qarzi miqdorining o’sib
  borganligi va uni YAIMga nisbatan salmog’i o’sganligi inqirozni kuchayishining
  asosiy omillaridan biri
  Bu borada O’zbekiston Respublikasida teskari tendentsiya kuzatilgan. YA’ni,
  amalga oshirilgan oqilona iqtisodiy siyosat natijasida tashqi qarzlarning yalpi ichki
  mahsulotdagi salmog’i 2005 yildagi 29% dan 2008 yilda 13,3% ga qadar qisqargan.
  Hozirda ko’plab mutaxassis va ekspertlar tomonidan jahon moliyaviy
  inqirozining global tus olishi va iqtisodiy inqiroz jarayonlarining kuchayishi retsessiya
  va iqtisodiy pasayishni, investitsiyaviy faollik ko’lami cheklanib borishini, talab va
  xalqaro savdo hajmining kamayishi hamda jahonning ko’plab mamlakatlariga ta’sir
  ko’rsatadigan jiddiy ijtimoiy talofotlar sodir bo’lishi mumkinligi e’tirof etilmoqda.
  Xususan, 2008 yilda jahon miqyosida bevosita xorijiy investitsiyalar oqimi 20%
  gacha pasayganligi kuzatilgan. 2009 yilda jahon yalpi ichki mahsulotining pasayishi,
  bevosita xorijiy investitsiyalar ko’lamining yanada pasayishini kuzatilishi hamda
  xalqaro savdo hajmi qariyb 15% ga pasayishi ehtimol qilinmoqda. Bu holat esa
  ishsizlik darajasining ortishi bilan bog’liq jiddiy ijtimoiy muammolarni keltirib
  chiqarishi mumkin (19.2-diagramma).
  Prezidentimiz o’z asarlarida moliyaviy inqiroz holati va uning ta’sirida kelib
  chiqishi mumkin bo’lgan oqibatlarga doir fikrlarini davom ettirib, navbatdagi xulosani
  ta’kidlab o’tdilar: «