title: Debitorlik qarzlarini boshqarishni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish orqali
text: 431
  tirish. Bu hisob-kitob schotidagi mablag‘lar qoldig‘ini kamaytirish va
  bank kreditlarini qisqartirishga olib keladi;
  ■ zamonaviy hisob-kitob usullarini qo‘llash orqali yo‘ldagi pul
  mablag‘lari hajmini qisqartirish;
  ■ debitorlik qarzlarini ixtisoslashgan faktoring kompaniyalariga
  yoki korxona xaridorlaridan qarzlarni qaytarib olish bilan shug‘ulla-
  nuvchi banklarga sotish;
  ■ selektivlik – ya’ni ma’lum tovarlar guruhi va turlari kreditga
  sotilmay, balki faqatgina o‘z vaqtida pul o‘tkazish yo‘li bilan sotiladigan
  oraliqlarni aniqlash. Bunday vaziyat ma’lum tovarlarga bo‘lgan
  talabning juda ham ortib ketadigan davrlarda vujudga keladi.
  Rivojlangan mamlakatlarda tovarlarni «2/10 to‘liq 30» sxemasida
  sotishga debitorlik qarzlarini kamaytirish yo‘llaridan biri sifatida
  qaraladi. U quyidagi tartibda ishlaydi:
  ► agar xaridor mahsulotni olgan kunidan boshlab 10 kun ichida
  mahsulot qiymatini to‘lab bersa, unga mahsulot bahosining 2 %
  miqdorida chegirma beriladi;
  ► agar xaridor mahsulot qiymatini 11 kun bilan 30 kun oralig‘ida
  to‘lasa, mahsulot qiymatining 100 %ini to‘laydi;
  ► agar xaridor mahsulot qiymatini bir oy davomida to‘lamasa
  to‘lov vaqtiga qarab jarimaga tortiladi.
  1
  Debitorlik va kreditorlik qarzlarini kamaytirishni bitta dastur asosida
  va uni nazorat qilish asosida uddalab bo‘lmaydi. Buning uchun bevosita
  keng qamrovli dastur ishlab chiqish lozim.