title: Endem (endemik) - 0 ‘z b e k ist 0n respublikasi olïy ya g ‘rta m âxsus ta’lim yazirligi
text: Endem (endemik)
  — endem — mahalliy, faqat ma’lum bir joygä
  xos bo‘lgan, ma’lum bir joyda bo‘ladigan o‘simliklar va hayvonlar
  turi.
  Ekologiya — grekcha oikos — uy va logos — ta’limot. Tabiiy
  muhitda organizmlarning yashashi haqidagi fan.
  Ekologik barqarorlik
  — tabiatning o‘z rivojida taraqqiy etishi.
  Ekologik eksperüza — tabiiy resurslardan foydalanish va
  loyihalarni ekologiya talablari bo‘yicha baholash.
  Ekologik muvozanat — inson, o‘simlik va hayvonlar uchun
  zarur bolgan tabiiy sharoit muvozanati.
  Ekologik xavfsizlik
  — tabiiy hududda tabiiy rnuhitning tabiiy va
  antropogen kuchlar ta’sirida haddan tashqari noqulay o‘zgarishi.
  Ekologik monitoring
  — turli darajadagi ekotizimlarrdng holati
  va ulardagi o'zgarishlami muntazam kuzatish va nazorat
  qilib
  borish tizimi.
  Ekologik tizim (ekotizim)
  — tirik organizmiar majmui va
  ularning yashash muhiti yig‘indisi bo‘lib, tirik organizmiar
  o ‘zaro va atrof-muhit bilan uzviy aloqadorlik qonuniyati
  asosida bo‘lishi.
  Ekologik xavfsiz
  mubit — kishilarning muhim hayotiy
  manfaatlarini awalo toza, sog‘lom, qulay tabiiy sharoitga bo‘lgan
  talabini qondirishga qodir b o ia oladigan atrof-muhit holati.
  Ekologik inqiroz
  — jamiyat va tabiat o‘rtasidagi
  o^zaro
  munosabat muvozanatining barqaror ravishda buzilishi natijasida
  atrof tabiiy muhitning yomonlashib borishi, davlat boshqaruvi
  va
  huquqni muhofaza qiluvchi organlaming yuzaga kelgan salbiy
  holatlardan chiqa olmasliklari hamda ekologik tizimlarni tiklash
  imkoniyatlari yo‘qolishi. Tabiiy muhit inqirozi
  va
  ijtimoiy muhit
  falokati.
  237
  Ekologik konsepsiya — tabiat va jamiyaràng o'zaro ta’siri
  to‘g‘risidagi qarashlar tizimi, ya’ni jamiyat qonunlari bilan tabiat
  qonunlari o'zaro harakat yo'naîishlarining o‘mi, ahamiyati va
  mohiyati haqidagi dunyoqarashlar.
  Ekologik siyosat — davlatning hudud, suv akvatoriyasi va
  havo kengligining chinakam (real) holatini hisobga olib, atrof
  tabiiy muhitni yaxshilashga (sog‘lomlashtirishga) qaratilgan ichki
  ijtimoiy-iqtisodiy va xalqaro siyosati.
  Ekologik dastsir — davlat organlari, siyosiy partiya. nodavlat,
  notijorat tashkilotlar va boshqa ekologiya huquqi sub’ektlari
  ekologik faoliyatining maqsad va vazifalari bayoni.
  Ekologik tîi5îlm — yer kurrasi tabiiy boyliklari va yaqin fazoga
  ehtiyotkorona rauriosabatda bo‘îish,
  insomyatni tabiatdagi
  ekologik jarayonlar bilan uzviy bog‘langanligini chuqur anglash
  ruhida tarbiyalash va boshlang£ich o‘qitish.
  Ekologik raadaniyai — hozirgi va kelajak avlod hayotida
  ekologik muammolar juda chuqur ahamiyatga ega ekanligini
  anglagan holatdagi davlatlar va jahon madaniyatining rivojlanish
  bosqicki va tarkibiy qismi.
  Ekosan — grekcha “ekos” va “sanos”. ya’ni ekologiya va
  salomatlik so'zlarining bosh bo‘g‘inlari yig'indisidan iborat
  bo‘lgan xalqaro jamg£arma nomi. Bu tashkilot 1992-yil Toshkent
  shahrida tuzilgan bo£lib, hozirgi kunda 3 mJn.dan ortiq a’zosi,
  34ta mamlakatda 63ta bolinm alari va vakolatxonalariga ega.
  238
  FOYDALANILGAN ADABIYÖTLAR
  |