title: SIRI - Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz
text: |
  Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz Pdf ko'rish
  |
  bet | 204/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
  Bog'liq ТўпламSIRI
  J.I.Mirzayev, U.M.Negmatov
  Namangan muhandislik-texnologiya instituti
  Annotatsiya. Kvantlovchi magnit maydon va haroratning zaryad tashuvchilarning energetik
  spektriga ta
  ʼ
  siri kvant o‘rani o‘tkazuvchanlik va valent sohalarining energetik spektrini tubdan
  o‘zgarishiga olib keladi. Shu sababli, kvant o‘raning ta
  ʼ
  qiqlangan soha kengligini kvantlovchi magnit
  maydon va harorat ta
  ʼ
  sirida boshqariladigan yangi sinfdagi nanoelektron va optoelektron asboblarni
  yaratishga alohida e
  ʼ
  tibor qaratilmoqda.
  Kalit so‘zlar: Yarimo’tkazgich, ikki o’lchamli, enegetik holatlar zichligi, ossillyatsiya
  .
  Ma
  ʼ
  lumki, Landau sathlariga haroratning ta
  ʼ
  sirini aniqlashda, energetik holatlar zichligi
  ossillyatsiyalarini deltaga o‘xshash funksiyalar bo‘yicha qatorga yoyish usulidan foydalaniladi. Delta
  shaklidagi funksiyalarning ketma-ket qatorga yoyish yo‘li bilan energetik holatlar zichligi
  ossillyatsiyalarini o‘rganish orqali kvant o‘rali yarimo‘tkazgichlarda o‘tkazuvchanlik sohasini diskret
  Landau sathining haroratga bog‘liqligini tushuntirish mumkin bo‘ladi. Kvantlovchi magnit maydonda
  holatlar zichligi ossillyatsiyalarining haroratga bog‘liqligi diskret Landau sathlarining termik
  kengayishi bilan aniqlanadi. Mutloq nol haroratda Gauss taqsimot funksiyasi delta shaklida bo‘lib,
  quyidagi ifoda bilan hisoblanadi:
  2
  2
  1
  ,
  exp
  i
  E
  E
  Gauss E T
  kT
  kT
  (1)
  U holda, termik kengayishni Gauss taqsimot funksiyasini haroratga bog‘liqligi bilan tavsiflash
  mumkin. Cheksiz chuqur to‘g‘ri burchakli kvant o‘ra uchun, zaryad tashuvchilarning E
  i
  chuqur
  sathidan o‘tkazuvchanlik sohasiga va E energiyali valentlik sohasiga termik chiqarish vaqti eksponent
  faktor
  2
  2
  exp
  i
  E
  E
  kT
  bilan belgilanadi. Demak, chuqur to‘ldirilgan diskret Landau sathlari
  eksponent sifatida energetik holatlar zichligi ossillyatsiyalariga va haroratga bog‘liq. Energetik
  holatlarning zichligi ossillyatsiyalarining haroratga bog‘liqligini aniqlash uchun T=0 holatidagi
  energiya zichligi ma
  ʼ
  lum energiya E
  i
  (N
  L
  , N
  Z
  ) funksiyasiga teng deb faraz qilamiz. Ikki o‘lchamli
  elektron gazlar uchun, ko‘ndalang kvantlovchi magnit maydonda, holatlar zichligining
  ossillyatsiyalari
  2
  ,
  ,
  ,
  ,
  L
  Z
  d
  S Z
  L
  Z
  N
  N
  eB
  N
  E B
  E
  E N N
  formula bo‘yicha hisoblanadi. Haroratning
  oshishi bilan har bir holat energiya E
  i
  (N
  L
  , N
  Z
  ) bilan o‘zgaradi. Diskret Landau sathlarini E
  i
  (N
  L
  , N
  Z
  )
  energiya bilan termik kengayishi Shokli-Rid-Xoll statistikasiga bo‘ysinadi. Shunday qilib,
  o‘tkazuvchanlik va valent sohalarida, barcha holatlarning termik kengayishini hisobga olgan holda,
  hosil bo‘ladigan holatlar zichligi ossillyatsiyalari barcha termik kengayishlarni yig‘indisi bilan
  aniqlanadi. Demak kvant o‘rali yarimo‘tkazgichlar uchun T cheklangan haroratda energetik holatlar
  zichligi ossillyatsiyalari
  2
  ,
  ,
  ,
  ,
  d
  S Z
  N
  E B T d
  Gauss funksiyani qatorga yoyish orqali termik
  kengayishini (haroratga bog‘liqligini) tushuntirishga imkon beradi.
  2
  ,
  ,
  ,
  ,
  L
  Z
  d
  S Z
  L
  Z
  N
  N
  eB
  N
  E B
  E
  E N
  N
  formulada diskret Landau sathining termik kengayishlari
  hisobga olinmaydi. Agar
  𝑁
  𝑆,𝑍
  2𝑑
  (𝐸, 𝐵, 𝑇, 𝑑)
  ni Gauss funksiyalari bo‘yicha qatorga yoyib kengaytirsak,
  u holda ikki o‘lchamli elektron gazlardagi energetik holatlar zichligi ossillyatsiyalarining haroratga
  bog‘liqligini hisoblash mumkin. Bundan, ko‘ndalang kvantlovchi magnit maydonidagi energetik
  |
  | |