title: Foydalanilgan adabiyotlar - Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и...
text: Foydalanilgan adabiyotlar:
  1. Mirzakarimov, E. M., & Fayzullaev, J. S. (2020). Improving the
  quality and efficiency of teaching by developing students*
  mathematical competence using the animation method of adding
  Песпективы развития фундаментальных наук
  Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
  цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
  418
  vectors to the plane using the maple system. Scientific Bulletin of
  Namangan State University, 2(9), 336-342.
  2. Nazarova, G. (2021). Methods of directing economics to scientific
  research activities. Current research journal of pedagogics (2767-
  3278), 2(06), 90-95.
  3. Плахова, В. Г. (2009). Формирование математической
  компетенции у студентов технических вузов. Плахова ВГ–
  Режим
  доступа:
  http://www.
  dslib.
  net/teoria-
  vospitania/formirovaniematematicheskoj-kompetencii-u-
  studentovtehnicheskihvuzov. html.
  4. Azizov, M., & Rustamova, S. (2019). The Task of Koshi for ordinary
  differential equation of first order which refer to equation of
  Bernoulli. Scientific journal of the Fergana State University, 2(1),
  13-16.
  5. Hayotov, A., & Rasulov, R. (2021, July). Improvement of the
  accuracy for the Euler-Maclaurin quadrature formulas. In AIP
  Conference Proceedings (Vol. 2365, No. 1, p. 020035). AIP
  Publishing LLC.
  6. Abdurazakov, A., Makhmudova, N., & Mirzamakhmudova, N.
  (2021). On one method for solving degenerating parabolic systems
  by the direct line method with an appendix in the theory of filration.
  KO‘P TARKIBLI MONOKRISTALLAR SIRTIDAN IONLARNING
  SOCHILISH JARAYONIDA NOELASTIK ENERGIYa YO‘QOTIShLAR
  A.S.Ashirov, N.Matyakubova, U.Urinov, U.Kutliyev
  Urganch davlat universiteti Fizika kafedrasi
  Bugungi kunda qattik jism yuzasi bilan ionlarning o‘zaro ta’sirida
  noelastik energiya yo‘qotilishni o‘rganish juda katta qiziqish uyg‘otadi.
  Noelastik energiya yo‘qotilishi qattiq jismda xarakat qilayotgan ionlar bilan
  nishon atomlari va elektronlari bilan o‘zaro ta’siri natijasida yuzaga keladi.
  Odatda, ion sochilish jarayonida sirtni bombardimon qilayotgan ion qattiq
  jismdagi elektron gaz bilan o‘zaro ta’sirlashganda noelastik energiya yuqotilishi
  kuzatiladi va bu energiya yo‘qotishlari ionning to‘qnashuvdan keyingi
  traektoriyasiga ta’sir qiladi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, noelastik energiya
  yo‘qotishlar umumiy energiya yo‘qotishlarning atigi bir necha foizni tashkil
  Fundamental fanlarni rivojlantirish istiqbollari
  Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
  цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
  419
  qiladi. To‘qnashuvchi zarrachaning asosiy energiya yo‘qotishlari to‘qnashuvchi
  zarrachalar yadrolari bilan elastik ta’siriga bog‘liq. Kiloelektronvolt energiya
  qiymatiga ega ionlarning qattiq jism yuzasi bilan to‘qnashuvdagi noelastik
  yo‘qotishlar miqdorini tahlil qilish va noelastik yo‘qotishlarni paydo bo‘lish
  mexanizmlarni aniqlash fundamental va amaliy nuqtai nazardan katta qiziqish
  uyg‘otadi. Biz kichik burchaklarda SiO
  2
  (001)<110> sirtini bombardimon
  qilayotgan boshlang‘ich energiyasi 5 keV gacha bo‘lgan Ne
  +
  va Ar
  +
  ionlarining
  sochilishidagi noelastik energiya yo‘qotilishini o‘rganib chiqdiq.
  Tushish burchagi
  =1
  0
  ,3
  0
  ,5
  0
  ,7
  0
  ,9
  0
  va 11
  0
  bo‘lgan boshlang‘ich energiyasi
  E
  0
  =1 keV bo‘lgan Ne
  +
  ionlarining SiO
  2
  (001)<110> yuzasidan sochilganda
  noelastik energiya yo‘qotishlarini mo‘ljal nuqtasiga bog‘liqligi o‘rganildi.
  Tushish burchagi
  =1
  0
  bo‘lganda Ne
  +
  ionlari faqat sirt atom qatoridan (Si
  atomlari)dan sochilganligini va noelastik energiya yo‘qotishlari ushbu
  to‘qnashuvda hosil bo‘lganligini ko‘rishimiz mumkin. Yarim kanalning ichki
  qismiga bombardimon qilayotgan zarrachalar kira olmaydi. Tushish
  burchagining qiymati
  = 3
  0
  bo‘lganda shuni kuzatish mumkinki, noelastik
  energiya yo‘qotishlari sirt atom qatori va birinchi qatlamdagi O atomlari
  joylashgan sohasida eng kichik qiymatga ega ekanligi kuzatildi. Lekin noelastik
  energiya yo‘qotishlari Si-O va O-Si atom qatorlari orasida esa kattaroq qiymatga
  ega. Bu atom qatorlari orasida ionning traektoriyasi murakkab egri chiziqlardan
  iborat bo‘ladi. Ushbu bog‘liqlikdan shuni aytib o‘tish lozimki
  = 3
  0
  bo‘lganda
  bombardimon qilayotgan ion sirt yarim kanalining tubigacha yetib bora olmaydi.
  Chunki noelastik energiya yo‘qotishlari L=2,12Å jan keyin nol qiymatga teng,
  ya’ni keyingi to‘qnashuvlarda energiya yo‘qotishlari elastik xarakterga ega.
  =
  5
  0
  va undan katta qiymatlarga ega bo‘lganda sirtga urilayotgan ionlar yarim
  kanal tubidagi atomlardan ham sochilganini kuzatishimiz mumkin.
  = 5
  0
  bo‘lganda noelastik energiya yo‘qotishlari eng katta qiymatga ega bo‘ladi va bu
  sirtni bombardimon qilayotgan ionning yarim kanalda murakkab traektoriyalar
  bilan xarakat qilgani va to‘qnashuvlar soni ham ortgani bilan tushuntiriladi.
  Shuni ta’kidlash lozimki, ushbu bog‘liklikda yarim kanal devorining o‘rtasida
  Песпективы развития фундаментальных наук
  Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
  цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
  420
  tushish burchagining barcha qiymatlarida noelastik energiya yo‘qotishlarini
  kamayishi kuzatilganini ko‘rishimiz mumkin. Buning sababi ushbu nuqtada O
  atomi joylashgan (L=1,25Å).Shuningdek, ushbu bog‘liklikdan shuni ko‘rish
  mumkinki, tushish burchagining katta qiymatlarida (
  =5
  0
  -11
  0
  ) noelastik
  energiya yo‘qotishlari tushish burchagining kichik qiymatlarida Si-O va O-Si
  qatlamlar orasida kuzatilgan noelastik energiya yo‘qotishlarining qiymatidan
  kichik.
  Xulosa o‘rnida shuni aytish mumkinki, sirtni bombardirovka qilayotgan
  ionlar atom qatoridan sochilganda noelastik energiya yo‘qotishlarining qiymati
  kamayar ekan.
  Adabiyotlar
  1.
  Rabalais, J. Wayne (2003). Principles and Applications of Ion
  Scattering Spectrometry: Surface Chemical and Structural Analysis.
  John Wiley & Sons, Inc. ISBN 0-471-20277-0.
  110>110> |