title: Agrar inqiroz - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: |
  O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
  |
  bet | 387/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
  Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIAgrar inqiroz.
  Qishloq xo’jaligidagi iqtisodiy inqirozlar agrar inqirozlar deb
  ataladi. Agrar inqirozlar quyidagi shakllarda namoyon bo’ladi: 1) qishloq xo’jalik
  mahsulotlarining nisbiy ortiqcha ishlab chiqarilishi, uning sotilmay qolgan juda katta
  zaxiralarining to’planishi; 2) narxlarning pasayishi, daromadlar va foydalarning
  kamayishi; 3) fermerlarning ommaviy ravishda xonavayron bo’lishi, ular qarzlarining
  ortishi; 4) qishloq aholisi o’rtasida ishsizlarning ko’payishi.
  Qishloq xo’jaligida takror ishlab chiqarish o’ziga xos xususiyatlarga ega
  bo’lganligi sababli, agrar inqirozlar o’ziga xos tavsif kasb etadi. Agrar inqirozlar
  sanoat sikllariga qaraganda odatda ancha uzoq vaqt cho’zilib boradi. Birinchi agrar
  inqiroz XIX asrning 70-yillarida boshlanib, har xil shakllarda 90-yillar o’rtasigacha
  davom etgan edi.
  Birinchi jahon urushidan keyin, aholining xarid qobiliyati juda pasayib ketgan
  sharoitda, 1920 yil bahorida keskin agrar inqiroz boshlanib ketdi va ikkinchi jahon
  urushining boshlanishga qadar davom etdi. Uchinchi agrar inqiroz 1948 yildan
  boshlanib, 80-yillargacha davom etdi.
  Agrar inqirozlarning cho’zilib ketishining asosiy sabablari quyidagilar: a) yerga
  xususiy mulk monopoliyasi sharoitida, u qishloq xo’jalik ishlab chiqarishining
  rivojlanishida sanoatga nisbatan orqada qolishni taqozo etadi; b) yer rentasining mavjud
  bo’lishi va uning uzluksiz sur’atda o’sib borishi. yer rentasining, avvalo absolyut
  rentaning ko’payishi qishloq xo’jalik mahsulotlarini qimmatlashtirib yuboradi, buning
  natijasida uni sotish qiyinlashadi; v) ko’plab mayda dehqon xo’jaliklarining mavjud
  bo’lishi. Mayda ishlab chiqaruvchilar xo’jalikni asosan o’zi va oilasi uchun zarur
  tirikchilik vositalarini topish maqsadida yuritadi. Inqiroz sharoitida ham ular ishlab
  chiqarishni qisqartira olmaydilar. Tirikchiliklarini o’tkazish va ijara haqini to’lash uchun
  ishlab chiqarishni ilgarigi miqiyoslarda olib boraveradi. Bu hol qishloq xo’jalik
  mahsulotlarini ortiqcha ishlab chiqarishni yana ham ko’paytirib yuboradi.
  Agrar inqirozlar siklli tavsifga ega bo’lmaydi. Qishloq xo’jalik mahsulotlarini
  ortiqcha ishlab chiqarish absolyut tavsifga emas, balki nisbiy tavsifga ega. Chunki
  inqiroz ro’y bergan mamlakatlarda million-million kishilar doimiy suratda ochlikda
  yashaydi.
  2. Iqtisodiyotda muvozanatning buzilishini
  |
  | |