title: Ishchi kuchi bandligi to’g’risidagi turli kontseptsiyalar sharhi
text: 398
  chiqib, ular bozor mexanizmi orqali boshqarilishini ta’kidlaydilar. Ish haqi darajasi
  ishchi kuchining narxi sifatida ko’rsatiladi. U ishchi kuchi talab va taklifiga ta’sir
  ko’rsatib, ular o’rtasidagi nisbat va zarur muvozanatni ta’minlaydi. Ishchi kuchining
  narxi bozor kon’yunkturasiga tezlik bilan javob qaytaradi, ya’ni bozordagi talab va
  taklifning o’sishi yoki kamayishiga qarab o’zgaradi. Shunga ko’ra, ishchi kuchi
  bozoridagi taqchillik yoki taklif ortiqchaligi ish haqi darajasini o’zgartirish orqali
  bartaraf etiladi. Ishchi kuchi bozorining klassik modeli uning o’zini-o’zi tartibga solish
  tamoyiliga asoslanadi.
  Keynscha maktab vakillari
  ishchi kuchi bozorini harakatsiz, o’zgarmas tizim
  sifatida baholab, unda ishchi kuchining narxi qat’iy belgilangan bo’lishini
  ta’kidlaydilar. Bandlik va ishsizlik darajasi, ishchi kuchiga bo’lgan talab, real ish haqi
  darajasi kabi asosiy ko’rsatkichlar ishchi kuchi bozori orqali emas, balki tovar va
  xizmatlar bozoridagi samarali talab miqdori orqali belgilanadi. Ishchi kuchi bozorida
  esa faqat ish haqi darajasi va unga bog’liq bo’lgan ishchi kuchi taklifi miqdori
  shakllanadi. Biroq ishchi kuchi taklifi amaldagi bandlikning shakllanishida yetakchi
  rol o’ynamay, balki faqat uning ish haqining muayyan hajmidagi eng yuqori mumkin
  bo’lgan darajasini tavsiflaydi. Ishchi kuchiga bo’lgan talab yalpi talab, investitsiya va
  ishlab chiqarish hajmi orqali tartibga solinadi. Ishsizlikning mavjud bo’lishi yalpi
  samarali talabning yetishmasligi bilan shartlanib, uni budjet va pul-kredit siyosatining
  iqtisodiy faollikni oshiruvchi chora-tadbirlari orqali bartaraf etish mumkin. Davlat
  yalpi talabni kengaytirish tadbirlarini amalga oshira borib, ishchi kuchiga bo’lgan
  talabning o’sishiga imkon yaratadi va buning natijasida bandlikning o’sishi hamda
  ishsizlikning qisqarishi ro’y beradi.