title: Axborot-texnologik kompetentsiyasi
text: 471
  -
  zamonaviy axborot-kommunikatsiya
  texnologiyalarini tushunish, axborotni tahlil
  qilish, sintez qilish va umumlashtirish operatsiyalarini bajarish qobiliyati va tayyorligi;
  -
  axborotni idrok etish jarayonini tashkil etish qobiliyati va axborotni analitik va
  sintetik qayta ishlashning rasmiylashtirilgan usullariga ega bo‘lish;
  -
  axborot muhitining turli manbalaridan olingan ma'lumotlarning ishonchliligini
  baholash qobiliyati;
  -
  axborot bilan ishlashning huquqiy normalarini tushunish;
  -
  ma'lumotni qidirishning mumkin bo‘lgan manbalari va
  strategiyalarini aniqlash
  qobiliyati,
  -
  uni qabul qilish va uzatish qobiliyati va tayyorligi,
  -
  olingan ma'lumotlarni etarli darajada tahlil qilish va baholash qobiliyati va
  tayyorligi,
  -
  ma'lumotni yaratish va saqlash ko‘nikmalari va kasbiy faoliyatda foydalanish
  uchun bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lishi.
  Yuqorida keltirilgan tahlil natijalari asosida biz axborot-texnologik kompetensiyani
  tarkibiy tuzilishini tayanch, texnologik va amaliy (professional) darajaga ajratdik. (1-
  sxema)
  1-sxema. Axborot-texnologik kompetensiyani tarkibiy tuzilishi.
  Biz
  bo‘lajak
  muhandisning
  axborot-texnologik
  kompetentsiyasini
  kasbiy
  kompetentsiyasining eng muhim tarkibiy qismi deb hisoblaymiz va uni bo‘lajak
  muhandisning kompyuter texnologiyalaridan samarali foydalanishga tayyorligi va
  qobiliyatini aks ettiruvchi mutaxassisning integral xususiyati sifatida belgilaymiz.
  Axborot-texnologik kompetensiyalarining darajasi:
  Tayan
  ch
  T
  exnolog
  ik
  Amaliy
  (professional)
  - bu darajada kompyuter savodxonligi bilan tamshish uchun zarur bo‘lgan
  asosiy bilim, ko‘nikma
  va malakalar to planadi; bu darajadagi AKTdan
  foydalanish minimal (axborotni elektron shaklda yaratish. tahrirlash, saqlash:
  nusxalash va uzatishning umunny usullarini bilish, taqdimot texnologiyalari
  yordamida malumotlami taqdim etish, intemetda ma'lumot izlash
  ko‘nikmalarini egallash va boshqalar), muammoning
  tabiatiga eng mos
  keladigan va uni eng maqbul usullar bilan hal qilish yo‘llarini ishlab chiqishga
  imkon beradigan tarmoq o‘zaro ta'siri usulini tanlash (yoki ulaming
  kombinatsiyasi)
  -
  bu darajada АКТ amaliy faoliyatni amalga oshirishda vositaga aylanadi
  (intemetresurslar salohiyatinr ulaming interaktivligi va maqsadli fan sohasi
  nuqtai nazandan
  mformativlik darajasini baholash; dasturiy vositalar va
  resurslami
  tahlil
  qilish) global kompyuter tarmog'ining
  asosiy texnologik,
  iqtisodiy va texnik talablarini hisobga olgan holda; dasturiy' ta'minot,
  texnologiya va axborotni ta'minlashning global Internet tarmog'ida
  taqdim
  etish
  sifati, vositalari va shakllarini baholash va boshqalar
  - bu darajada axborot faoliyatini amalga oshirishning yangi
  vositalarini yaratish haqi dagapirish maqsadga muvofiqdir.
  472
  Shu boisdan ham kompetensiyaga asoslangan yondashuv nafaqat ma'lum bilimlarga,
  balki olingan bilimlarni turli sharoitlarda muayyan muammolarni hal qilish
  uchun
  shakllangan ko‘nikmalarga ega bo‘lgan mutaxassislarni tayyorlashga jamiyatning ehtiyojini
  aks ettiradi. Bundan tashqari, nafaqat ko‘p
  narsani bilish va qila olish, balki eng muhimi,
  bilimlarni doimiy ravishda yangilash qobiliyatiga ega bo‘lish, boshqa fan bo‘yicha qayta
  tayyorlash imkoniyati va o‘z faoliyatida ijobiy, samarali natijalarga erishish qobiliyatiga ega
  bo‘lish kerak [4].
  Umuman olganda, axborot-texnologik kompetensiyasi deganda aloqa va axborot
  texnologiyalaridan foydalangan holda axborotni to‘plash, baholash, uzatish, qidirish, tahlil
  qilish, jarayonlarni, ob'ektlarni modellashtirish qobiliyati tushuniladi.[6] Keyinchalik, biz
  axborot-texnologik kompetentlikning umumlashtirilgan kontseptsiyasini emas,
  balki
  bo‘lajak muhandisning kasbiy kompetentsiyasining eng muhim tarkibiy qismi sifatida
  belgilangan axborot-texnologik kompetentsiyasini ko‘rib chiqamiz va mutaxassisning
  integral xarakteristikasi sifatida bo‘lajak muhandisning axborot-kommunikatsiya
  texnologiyalaridan, xususan, ma'lumotlar bazasidan kasbiy faoliyatida samarali
  foydalanishga, ulardan foydalanish tajribasini oshirishga, uning mazmuni va chegaralarini
  kengaytirishga tayyorligi va qobiliyatini aks ettiradi.
  Jumladan ta’lim jarayonida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish
  bo‘lajak muxandislarning intellektual ko‘nikmalarini va murakkab vazifalarni hal qilish,
  kasbiy faoliyatini takomillashtirishning yangi yo‘nalishlarini ochib beradi.
  Shuning uchun
  ta’lim jarayonida qo‘llanilayotgan va qo‘llanilishi kerak bo‘lgan axborot komunikatsion
  texnologiyalarni ta’lim sohasidagi faoliyatini doimiy ravishda rivojlantirib, ularni
  imkoniyatlaridan kengroq foydalanish orqali ta’lim sifatini oshirib borish ko‘zlangan eng
  oliy maqsad hisoblanadi.
  Xulosa shuki, kompetentlikni shakllantirish bosqichma-bosqich va uzluksiz jarayondir. U
  oliy ta’lim muassasasida boshlanadi va ish joyida tajribali ustozlar nazorati ostida davom
  etadi. Bu boradagi olib boriladigan ishlar ta’lim tizimidagi zamonaviy axborot
  texnologiyalarining qo‘llash imkoniyatlarini, talabalarda axborot texnologiyalardan
  maqsadli foydalanish va axborot-texnologik kompetensiyani oshirishga olib keladi. Bu
  jarayonda virtual didaktik vositalari talabalarda o‘rganiladigan
  har bir fanga tatbiq etish
  orqali bu fanlarning o‘zlashtirish qamrovini oshiradi. Natijada, ushbu fanga nisbata yanada
  qiziqishi va motivatsiyasi oshadi. Shu bilan birga, o‘quvchilarni bo‘sh vaqtini unumli
  o‘tkazishga, fikrlash doirasini yanada kengaytirishga hamda taffakurini rivojlantirishga
  yordam beradi.
  Bu esa, o‘z navbatida texnika oliy ta’lim muassasalarida bo‘lajak muxandislarni
  tayyorlash tizimiga yangicha qarashni taqozo etadi.