title: Asalarichilik mahsulotlari tannarxini hisoblash
text: Materiallari ishlab chiqarish, mayda asbob-uskunalarni tayyorlash
  va hokazolar uchun qishloq
  xo‘jalik korxonalari tarkibida yoki mustaqil sanoat korxonalari hamda yordamchi xo‘jaliklar
  tashkil etiladi. Bunday sanoat korxonalari ishchi kuchining mavsumiy oshiqchaligidan to‘la va
  samarali foydalanish hamda rentabellikni oshirishda muhim ahamiyatga ega.
  Sanoat ishlab chiqarishini hisobga olish har bir ishlab chiqarish sarfini hisob obekti va xarajat
  moddasi bo‘yicha hisobda to‘g‘ri va o‘z vaqtida aks ettirish, ishlab chiqarilgan mahsulotlarni aniq
  hisobga olish va ularning tannarxini to‘g‘ri hisoblash, tugallanmagan ishlab chiqarishni to‘g‘ri
  aniqlash, mablag‘larni tejab sarflashni nazorat qilish, oila pudrati va pudrat asosida ishlaydigan
  bo‘linmalarning shartnomaviy majburiyatlarni bajarishi ustidan nazorat qilish va har bir korxona
  bo‘yicha ishlab chiqarish faoliyatining (moliyaviy) natijalarini alohida aniqlashni ta'minlash
  lozim.
  Qishloq xo‘jaligida sanoat ishlab chiqarishlariga qishloq xo‘jalik
  mahsulotlarini qayta
  ishlaydigan (tegirmon, sutni qayta ishlash, moyjuvoz, konsyerva va pishloq zavodlari va h.k.)
  korxonalar va ishlab chiqarishlar, yog‘och tilish, g‘isht zavodi, salloqxona, hamda mahsulotlarga
  oddiy ishlov berishga oid ishlab chiqarishlar (meva vasabzavotlarni quritish, bodring va pomidor
  tuzlash va boshqalar) kiradi.
  Sanoat ishlab chiqarishida qilingan xarajatlar quyidagi moddalar bo‘yicha hisobga olinadi:
  1. Mehnat haqi xarajatlari ijtimoiy sug‘urta xarajatlari bilan birgalikda. 2.
  Xom ashyo va
  Materiallar. 3. Ishlar va xizmatlar. 4. Asosiy vositalarni saqlash xarajatlari. 5. Ishlab chiqarishni
  tashkil etish va boshqarishga oid xarajatlar. 6. Sug‘urta to‘lovlari. 7. Boshqa xarajatlar. 8.
  Yaroqsizlikdan ko‘rilgan yo‘qotishlar.
  «Xom ashyo va Materiallar» moddasida tayyorlanadigan mahsulotning negizini tashkil
  etuvchi yoki uni tayyorlashda zarur bo‘ladigan komponentlar: masalan, tegirmon va
  juvozxonalarda – donning qiymati; kanop va zig‘irni qayta ishlashda – poyaning qiymati; meva,
  sabzavot, kartoshka va rezavor mevalarni qayta ishlashda – meva, sabzavot, kartoshka,
  dukkaklilar, rezavorlar va boshqalar qiymati.
  «Yaroqsizlikdan ko‘rilgan yo‘qotishlar» moddasida butunlay yaroqsizga chiqarilgan
  mahsulot (buyumlar, yarim tayyor mahsulotlar) qiymati, qurulmalarning
  dastlabki ishlatish
  vaqtida buzilgan xom-ashyo, Materiallar va yarim tayyor mahsulotlar qiymati hamda yaroqsizlikni
  tuzatish xarajatlari aks ettiriladi.
  Qolgan xarajat moddalari o‘zlarining mazmuniga qarab 2010 va 2020 schotlar bo‘yicha
  ko‘rib chiqilgan xarajat moddalariga o‘xshashdir.