title: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi - bet 87
text: 122
  4-bob. AHOLI VA HUDUDLARNI ZAMONAVIY QIRG„IN
  QUROLLARIDAN MUHOFAZA QILISHNI TASHKIL ETISH
  4.1. Zamonaviy qirg„in qurollari (ZQK)ning tasnifi
  Qirg„in qurollari deganda juda katta vayrongarchilik va aholini qirish uchun
  mo‗ljallangan qurollar tushuniladi. Bunday qurollar qatoriga yadroviy, kimyoviy,
  biologik, nurli va boshqa qurollar kiradi.
  Qirg‗in qurollari nafaqat insoniyat, balki atrof-muhit, inshootlar, kiyim-
  kechak va moddiy boyliklarni shikastlantiradi. Bunda albatta, zararlanish darajasi,
  qirg‗in qurollarining turiga, xususiyatlariga bog‗liq. Jumladan, yadroviy qurollar
  tirik mavjudodlarni ham, jamiki inshootlar, texnikalarni qattiq shikastlantiradi.
  Zamonaviy qirg„in qurollari, qurollanish majmuasi, uning tarkibiy qismlari:
  - yetkazib berish vositasi (tashuvchi);
  - qurol-aslaha;
  - boshqaruv vositasi (tizimi);
  - ZQQ ning aholi va hududlarga keltiradigan zarariga ko‗ra tasnifi:
  - oddiy qirg‗in vositalari (OQV);
  - ommaviy qirg‗in qurollari (OKQ);
  - yaqin kelajak qurollari (qirg‗in vositalari) (YaKQ).
  Yetkazib berish vositasi:
  - raketalar;
  - aviatsiya;
  - artilleriya;
  - o‗q otar qurol;
  - inson.
  Qurol-aslaha:
  - oddiy (fugasli, parchalanuvchi, parchalanuvchi-fugasli, yondiruvchi maxsus);
  - yadroviy, kimyoviy, biologik;
  - o‗limga olib kelmaydigan.
  Barcha qurol-aslaha 2 guruhga bo„linadi:
  1-guruh. Boshqariladigan (turlari - aniq
  nishonga uruvchi qurol - aniq nishon bo‗yicha,
  nishon - uy).
  2-guruh. Boshqariladigan.
  Ommaviy qirg‘in qurollari:
  - yadroviy;
  - biologik (bakteriologik);
  - kimyoviy.
  Oddiy qirg„in vositalari.
  1. Portlovchi moddalarning energiyasidan
  foydalanishga asoslangan (fugasli; oskolkali;
  oskolka-fugasli).
  Issiqlik energayasidan foydalanishga asoslangan (yondiruvchi aralashma
  napalm, metallashtarilgan yondiruvchi aralashma - termit, elektron; oq fosfor).
  O‗limga olib kelmaydigan (agitatsion, grafitli, kesuvchi, psixotrop plastik
  123
  o‗qlar).
  Ayrim qurol-aslahalarning xususiyatlari:
  Hajmiy portlash (vakuum) qurol-aslahalari: gaz, suyuqlik (etilen oksidi va
  boshqa,); yorilganda - germetik bo‗lmagan fazo (hajm) bo‗ylab gazning bir zumda
  tarqalishi va sekinlashib (0,1 soniyagacha) portlashi; ichki fazoda - o‗ta past bosim
  (vakuum), tashqi fazoda - haddan ortiq bosim; quvvati oddiy o‗q-doriga nisbatan 4-6
  marta katta.
  Sharchali, ninachali, qurol-aslahalar: o‗q-dori ichida sharchalar yoki
  ninachalar (bir necha milligrammdan bir necha grammgacha) joylashgan.
  |