title: Topshiriqnomada paxtaning quritish va tozalashgacha bo„lgan va
text: 96
  qilingan paxtaning haqikiy miqdorini yozib boradi. Kun oxirida kvitansiyaning I –
  bo‗limini rasmiylashtirishni tugallashadi, navlar va partiyalar bo‗yicha yakunlarni
  hisoblab chiqishadi. Tayyorlov maskanida №3 – XL shakli bo‗yicha qabul qilingan
  paxta uchun kvitansiyalar ro‗yxatini tuzishadi. №PK – 17 shakli barcha uch
  nusxadagi qabul kvitansiyalari va №3 – XL shaklidagi ikki nusxadagi qabul
  kvitansiyalari ro‗yxati imzolanadi va №1 – SX (paxta) shaklidagi nakladnoylar
  bilan hisob-kitob qilish uchun tayyorlov maskani buxgalteriyasiga jo‗natiladi.
  Tayyorlov maskanining katta buxgalteri katta saralovchining №3–XL
  shaklidagi qabul kvitansiyalari ro‗yxati bo‗yicha
  hisoblarini tekshirib chiqqach,
  ro‗yxatni imzolaydi va bir nusxasini katta saralovchiga qaytaradi.
  So‗ngra katta buxgalter qabul kvitansiyasining I – bo‗limidagi yakuniy
  ma‘lumotlar qanchalik to‗g‗ri hisoblab chiqilganligini tekshiradi va ularni
  kvitansiyasining «Paxta navlari va to‗plash partiyalari bo‗yicha qabul qilinadi»
  degan II – bo‗limiga o‗tkazadi.
  Laboratoriya tahlillari ma‘lumotlariga asoslanib, har qaysi sanoat navi
  bo‗yicha paxtaning amalda necha foiz ifloslanganligi va namligi yozib qo‗yiladi
  hamda qabul qilingan paxtaning mo‗ljaldagi va konditsion vazni aniqlanadi.
  Amaldagi «Paxta va g‗o‗zapoya xarid narxlari preyskuranti» bo‗yicha xarid
  narxlari qo‗yib chiqiladi va qabul qilingan paxta qiymatining summasi belgilanadi.
  Tayyorlov maskani katta buxgalteri paxta partiyalari va navlari bo‗yicha
  hisoblarni tugatgach, kun mobaynidagi yakunlarni hisoblab chiqadi.
  Qabul kvitansiyasining III – bo‗limidagi «Qabul
  qilingan paxta uchun
  to‗lanadigan haq» degan joyga tayyorlov maskanining katta buxgalteri qo‗shimcha
  haq, ushlab qolingan pul summalarini yozib chiqadi va to‗lashga tegishli butun
  summani aniqlaydi.
  Qabul qilingan paxta xom-ashyosi uchun hisob-kitoblar uning tarkibidagi
  tolaning sifati va miqdoriga ko‗ra
  ikki bosqichda
  amalga oshiriladi:
  Birinchi bosqich
  - tayyorlash mavsumida paxta xom-ashyosining sifatini
  hisobga olgan holda tiplari (seleksion navlari) va sanoat navlari bo‗yicha dastlabki
  hisob-kitob qilish;
  97
  Ikkinchi bosqich
  - paxta xom-ashyosini qayta ishlash tugallangach tola
  chiqishiga ko‗ra uzil-kesil hisob-kitob qilish.
  Paxta xom-ashyosi qabul qilingan kunning ertasidan kechiktirmay amalga
  oshiriladigan
  birinchi
  bosqichdagi
  dastlabki
  hisob-kitobda
  №70-03-04
  preyskurantining harid narxlari bo‗yicha xo‗jalikka xom-ashyo bahosining 90 foizi
  to‗lanadi.
  Xom-ashyoning xarid narxlarida 90 foiz miqdordagi to‗lov miqdorini
  aniqlash uchun №PK – 17 qabul kvitansiyasining tegishli qatoridagi «Pul»
  (summa) degan bandga kasr shaklida yoziladi:
  - kasr suratiga – paxta xom-ashyosining 100 foiz xarid narxlaridagi bahosi;
  - maxrajiga – hisoblab chiqilgan pul miqdorining xo‗jalikka to‗lanadigan 90
  foizi.
  Tola chiqishi hisobga olingan holdagi paxta xom-ashyosining bahosi qabul
  qilingan har bir seleksion va sanoat navi xom-ashyosi bo‗yicha
  quyidagi formula
  bilan hisoblanadi:
  ;
  100
  Вв
  Мк
  Ц
  C
  (3.8)
  Bunda, S – mazkur seleksion va sanoat navi paxta xom-ashyosining
  bahosi, so‗m;
  S – amaldagi xarid narxi, 1 tonna uchun so‗m;
  Mk – qayta ishlash paytida paxta xom-ashyosidan olingan
  tolaning haqikiy konditsion vazni, tonna;
  Vv – bitim –shartnomada ko‗rsatilgan me‘yoriy tola
  chiqishi, %.
  Xo‗jalik bilan tola chiqishi ham hisobga olingan holda paxta xom-
  ashyosining topshirilgani uchun uzil–kesil hisob-kitob qilishda sotilgan barcha
  seleksion va sanoat navlari xom-ashyoning tola chiqishi ham hisobga olingan
  98
  holdagi bahosi bilan birinchi bosqichda amalda unga to‗langan pul o‗rtasidagi farq
  ham to‗lanishi kerak.
  Agar tola chiqishi ham hisobga olingan holda paxta xom-ashyosining
  umumiy bahosi preyskurant bo‗yicha xarid narxlaridagi
  baholash miqdoriga teng
  bo‗lsa, u holda xo‗jalikka to‗lanmagan (10 foiz miqdordagi) pul o‗tkazib beriladi.
  Agarda tola chiqishi ham hisobga olingan holdagi paxta xom-ashyosining
  bahosi amaldagi xarid narxlarida baholanganligidan ham oshib ketsa, xo‗jalikka
  to‗lanmagan 10 foiz miqdordagi mablaQ, shuningdek tolasi me‘yordan yuqori
  darajada chiqqan paxtaning xo‗jaliklar va paxta zavodlari o‗rtasida 60 va 40
  foizdan taqsimlanadigan (hisobiy) qiymatining tegishli qismi xo‗jalik
  hisobiga
  o‗tkaziladi.
  Agar paxtaning tola chiqishi ham hisobga olingan bahosi amaldagi xarid
  narxlariga ko‗ra baholanganidan kam, ammo amalda to‗langan pul miqdoridan
  ko‗p bo‗lsa, u holda paxtaning preyskurantidagi xarid narxlari bo‗yicha bahosi
  bilan tola chiqishi hisobga olingandagi bahosi o‗rtasidagi farq xo‗jalik
  va paxta
  zavodiga teng miqdorda tegishli bo‗ladi.