title: Sirdaryo ekoturistik rayoni - 0 ‘z b e k ist 0n respublikasi olïy ya g ‘rta m âxsus ta’lim yazirligi
text: Sirdaryo ekoturistik rayoni
  asosan Sirdaryoning havzasini to‘liq
  egallaydi. Bu daryo havzasida saqlanib qolingan to £qayzor va
  172
  qamishzorlarda asosan baliqchilik, qisman sholicíiiJiJc va qishiovchi
  qusblar ekoturistik obyektlar bo‘îib xizmat qilishi mumkin.
  Shuningdek, bu ekoturistik rayonda mahalliy ekosafari turistik
  marshrutlarini ham tashki] qiiishning katta imkoniyatlari bor.
  CMrchiq-OIiaragaroii ekotarisiik rayonida Choiqol tog‘-o ‘rmon
  Biosfera tabiat qo£riqxonasi va Ugom-Chotqol miffiy parkining
  hududîari joylashgan. Bu ikkala muhim ekoturistik obyektiaming
  tavsiflari keltirildi. Bu ekoturistik rayonmnghududiarida ekoturistik
  infratuzilmalar yaratishning xalqaro talablarii darajalaridagi
  inshootlari qurilmoqda va mahalliy, xalqaro ekoturistlami qabul
  qilish boshlangan.
  Farg'ona ekotiîristli rayoisming maydoni butun Farg'ona
  vodiysinmg bududlarini qamrab oladi. Bu vodiy tabiatining
  betakrorligi,
  maftunkorligi
  va
  turli-tumanligi
  qadimdan
  dunyoga m a’lum. Aslida, insoniyat taraqqiyotining eng yuqori
  cho£qqilariga asos solgan Buyuk ipak yo‘lining ochilishi ham
  ana shu Farg£onamizning tabiafi va uning mehnatkash, ijodkor
  xalqi bolgan. Bu ekoturistik rayonda ekologik turizmni ham
  va turizmdagi barcha turlam i ham rivojlaniirishning juda katta
  salohiyatlari va imkoniyatlari bor.
  13.2. Ekotwristik rayonSarda ekoiarizmiiii ri voj Í aniirishdagi
  vazifalar
  O‘zbekistonning ekoturistik rayonlari xaritasining ishlab
  chiqilishi ham mamlakatimizda ekoturizmni rivojiantirishdagi
  jiddiy tadqiqoilardan hisoblanadi. Shu bilan birga bu ekoturistik
  rayonlarda ekoturizmni rivojlantirishda quyidagi muarnmo va
  masalalami hal qilishga to£g£ri keladi:
  1. Ekoturistik rayondagi ekoturizm resurslaridan ekoturizmni
  rivojlantirishda foydalanishning huquqiy-me’yorlarini ishlab chiqish.
  2. Ekoturistik rayonda turizmda foydalanish mumkin bo'igan
  barcha resurslarning ro‘yxatini tuzish va ta ’rif-tavsiflarini
  tayyorlash.
  173
  3. Ekotaristik rayondagi ekoturizm resurslarining ro'yxatini
  tuzish va ta’rif-tavsiflarini tayyorlash.
  4. Ekoturistik rayonda ekoturizmni rivojlantirish yo‘nalishlarini,
  imkoniyatlarini, ilmiy, amaliy va tashkiliy jihatlardan ishlab
  chiqish.
  5. Ekoturistik rayonning ekoturistik resurslari reklamalarini
  ishlab chiqish.
  6
  . Ekoturistik rayondagi ekoturizm resurslariga ekoturistik
  ekskursiya va ekoturistik marshrutlar ishlab chiqish.
  7. Ekoturistik rayonda ekoturizmni rivojlantixishning tashkiliy,
  ekologik va iqtisodiy tizimlarini ishlab chiqish.
  8
  . Ekoturistik rayonda aholini ekoturizm sohasiga tayyorlashda
  bepul o‘qitish va ekoturizm tadbirkorligi markazlarini tashkil
  qilish.
  9. Ekoturistik rayonda ekoturizmni rivojlantirishning hududiy
  dasturlari va strategik rejalarini ishlab chiqish.
  10.
  Ekoturistik
  rayonlardagi
  ekoturizm
  resurlarida
  (obyektlarida) ekturistik infratuzilmalar yaratishga kirishish.
  11. Respublikamizdagi viloyatlar o ‘zlarining ijtimoiy va
  iqtisodiy rivojlantirish dasturlariga ekoturizmni rivojlantirish
  dasturlarini ham qo'shishi.
  O‘zbekistonnmg
  ekoturistik
  rayonlarida
  ekoturizmni
  rivojlantirislmi turizmda qisqa muddatlarda hal qilinadigan
  masalalar qatoriga kiritib bo'lmaydi. Chunki, yuqorida keltirilgan
  vazifalar mukammal ilmiy tadqiqotlami o'tkazishni va tashkiliy-
  iqtisodiy tizimlarni ishlab chiqishni talab qiladi. Shuning uchun ham
  ekoturizm mutaxassislari dastlabki bosqichda mamlakatimizning
  viloyatlarida ekoturizmni rivojlantirish muammolarini o'iganishni
  boshlashlari lozim bo‘ladi. Bu yocnalishda dastlabki natijalar
  yuzaga (Navoiy viloyati b o ‘yicha) chiqdi54.
  Bu holatning asosiy sababi birinchidan, Ö ‘zbekistonda hali
  majmuali tumi, majmuali turm ahsulotlarai ishlab chiqaruvchi
  54 blomova R. A. Ekologik turizmni rivojlantirish muammolari. Toshkent: «Iqtisodiyot»,
  2014. 131-b.
  174
  malakali turoperatorlaming juda kamligi hisoblanadi. Ikkinchidan,
  turoperatorlarimiz
  respublikamizning
  tabiiy
  geografiyasini,
  tabiiy mintaqalarning biologik xilma-xillik resurslarini yaxshi
  bilishmaydi. Uchinchidan, viloyatlardagi turistik resurslarning
  rayonlashtirilmaganligidir. Shu sababli turoperatorlar turistik
  resurslarning umumiy ro£yxati
  bilangina ishlashadi,
  yoki
  viloyatiarda faqat ancha ommaviylashgan turistik obyektlargagina
  turmahsulot, turistik marshnitlar ishlab chiqishmoqda.
  ichki turizmda ham, ayniqsa xalqaro turizmda bunday,
  ya’ni har bir turistik obyektdan individual usulda foydalanish
  davridan o ‘tdik. Bu davming turistik mahsuloti eskirdi. Hozir
  xalqaro turizmni rivojiantirish uchun yangi va faqat yangi turistik
  mahsulotlar ishlab chiqishimiz talab qilinmoqda.
  Turistik resurslardan majmuali foydalanishning mazmuni
  shundaki, tajribali turoperator bir turistik obyektni ko‘rishga kelgan
  turist yoki turistlarni qo£shni turistik obyekt yoki turistik hududga
  qiziqtirishning uddasidan chiqishi lozim. Yevropa, Amerika va
  Xitoy davlatlaridagi turoperatorlar shu usulda ishlashadi. Shuning
  uchun ham biz viloyatdagi ekoturistik-rekreatsion resurslardan
  turizmda foydalanish uchun bu resurslami viloyat bo‘yicha
  rayonlashtkish bugungi turizm rivojining dolzarb talablaridan deb
  hisoblaymiz.
  Turistik rayonlashtirishda ko‘plab tadqiqotchilar hududlaming
  turizmga yaroqliligi, turistik resurslarning jozibadorligini asos qilib
  turizm tizimini hududiy va mintaqaviy loyihalashtirishni taklif
  qihshgan. Turistik hududiy birliklarda rayoni ashtiri Iganda tahlil
  obyekti qilib (asos qilib) geografiik joylashishni, tabiiy sharoitini,
  biologik resurslarini, etnik, madaniy, tarixiy va tarixiy-madaniy
  resurslarini (arxitekiura obidalari, o £ziga xos a n ’anaviy madaniyati,
  muzeylari, madaniy m arkadari), turizm industriyasining madaniy-
  texnik resurslarini, hududning ijtimoiy-iqtisodiy va zamonaviy
  ekologik holatiga bahoni, ekologik ijtimoiy-iqtisodiy bashoratiarni
  asos qilib oladi.
  Y anabir muhirni ekoturistik rayon ichidagi ekoturistik hududlar
  175
  bix-biriga chegaradoshligi, bir ekoturistik bududdan iktónchi
  bix ekoturistik hududga o‘tishi rnumkrnligi ham hisobga olindi.
  Shuning uchun ham, biznimg xulosalarimiz bo'yicha bir ekoturistik
  rayon ichidagi ekoturistik hududlardan majmuah foydaianish
  imkoniyatlari yuqori darajada bo‘ladi (masalan,
  9
  ‘rm onlardan suv
  havzalariga, ulardan ijtimoiy-madaniy resurslarga va boshq.).
  Tayanch sosz va iboralar: rayonlashtirish, mintaqaviy turizm,
  tabiiy landshaftlar, ekoturistik rayon, biologik xilma-xiilik.
  Mavznni o‘zlashtirish l>o‘yicfea savol va topshirii|lar:
  1.
  O'zbekistonni
  ekoturistik
  rayonlashtirishda
  qanday
  vazifalami hai qilish kerak?
  2
  .
  O'zbekisiomiJ
  ekoturistik
  rayonlashtirishda.
  qanday
  takliflaringiz bqr?
  3. 0 £zbekistonning ekoturistik rayonlari nimalarga asoslanib
  ishlab chiqñgan?
  4. Siz yashayotgan manzil qaysi ekoturistik rayonda ekoturizmni
  rivojlantirishda nimalarga e3tibor berish kerak?
  5. Qaysi ekoturistik rayomlarida ekoturizmning asosiy resurslari
  joylashgan?
  6
  .
  0
  ‘zbekistonning ekoturistik rayonlarini amaliy darslarda
  gapirib bering.
  7. 0 ‘zbekistonning ekoturistik rayonlaridagi asosiy ekoturistik
  resurslar bo‘yicha ko£rgazmali materiallar tayyorlang.
  8
  . Mavzu matnidagi xalqaro ekologik ramzni ta ’riflang.
  176
  14-mavzii. EKOLOGIK TURIZM NING TABIATGA TA’SIRI
  Reja;
  14.1. Ekoturizmning tabiatga to ‘g‘ridan to ‘g‘ri ta’siii.
  14.2. Ekoturizmning tabiatga yonlama ta ’siri.
  14.1. Ekoturiziimmg tabiatga Í
  06
  g'4ridam to‘g‘ri ta ’siri
  Ekoturizmning
  tabiatga
  ta ’siri
  yo£nalishida mamlakatimiz ekoturizmizda
  ilmiy-tadqiqotlar
  boshlangan
  emas.
  Um uman
  ekoturizm
  haqidagi
  ilmiy-
  tadqiqotiaming aksariyat qismini rossiyalik
  olimlarning
  ilmiy
  adabiyotlaridan
  o £rgana.yapmiz va hozircha ekoturizmda
  quruq, iimiy-amaliy, lajribaviy jihatlardan
  asoslanmagan tavsiyalami yozmoqdamiz.
  Lekin, Rossiyadagi ekoturizmning darg'alari ham ekoturizmning
  tabiatga ta ’sirini ilmiy-amaliy tajribasiz,“shunday b o ‘lsa kerak”
  m a’nosida yozishmoqda55.56.57.58. Biz ham bu ilmiy muhitdan ilmiy
  tadqiqotlarsiz chiqaolmaymiz. Shuning uchun ham bu mavzuda
  ekoturizmning tabiatga ta ’sirini asosan rossiyalik mutaxassislaming
  xulosalari bo'yicha keltiramiz. Ilmiy adabiyotlarda ekoturizmning
  tabiatga ta £sirini izohlashni ikki davrga bo lish mum kin:
  1. 0 ‘tgan asrning 70-yillaridan asr oxirigacha b o lg a n davr.
  2. XX asroing hozirgi davri.
  |