title: Ishlab chiqarish miqyosining o’sishidan doimiy ravishda olinuvchi samara
text: 235
  Ishlab chiqarish miqyosining kengayib borishi chuqur ixtisoslashuv tufayli
  boshqarish bo’yicha mutaxassislar mehnatidan ancha yaxshi foydalanish imkoniyatini
  beradi. Bu oxir oqibatda samaradorlikning oshishi va mahsulot birligiga ishlab
  chiqarish xarajatlarining kamayishiga olib keladi.
  3. Foydaning mazmuni. Foyda normasi va massasi
  Korxonalarning faoliyatiga baho berishda sotilgan mahsulotlarning hajmi, ularga
  qilingan sarf-xarajatlar va foyda tushunchalaridan keng foydalaniladi.
  Korxonalarda tovar va xizmatlarni sotishdan olingan mablag’lar ularning pul
  tushumlari yoki pul daromadlari deyiladi.
  Aytaylik, korxonada bir oy davomida 100 ming dona «A» mahsuloti ishlab
  chiqarildi. Har bir mahsulotning narxi 1000 so’m. Agar barcha mahsulotlar sotilgan
  taqdirda, korxonaning bir oylik pul tushumi 100 mln. so’m (100000 × 1000) ga teng
  bo’ladi.
  Biroq, korxonaning pul tushumlari uning faoliyatining samaradorligiga baho bera
  olmaydi. Chunki, bu pul tushumlari qanday xarajatlar evaziga olinganligi aks
  ettirmaydi. Shunga ko’ra, pul tushumlarining xarajatlardan ajratib olingan qismi – foyda
  muhim o’rin tutadi.
  Korxona pul daromadlaridan barcha xarajatlar chiqarib tashlangandan
  keyin qolgan qismi foyda deb yuritiladi.
  Ayrim adabiyotlarda bu
  iqtisodiy foyda
  deb
  ham yuritiladi.
  Bizning misolimizdagi korxonada «A» mahsulotni ishlab chiqarishning bir oylik
  xarajatlari 60 mln. so’mni tashkil etgan bo’lsin. U holda, korxonaning bir oylik foydasi
  40 mln. so’m (100 mln. – 60 mln.) ga teng bo’ladi.
  Foydaning tarkib topishi ikki bosqichdan o’tadi: