title: FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
text: 296
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  KOMMUNIKATIV KOMPITENTLIKNI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY VA
  USLUBIY ASOSLARI
  Sulaymanov Anvar Abdaliyevich
  JDPU Ta’lim muassasalarning boshqaruvi magistranti
  Kamolov Meliboy
  JDPU iqtisod fanlari nomzodi
  Universitet davrida bo‘lajak mutaxassisni shakllantirishning muhim shartlaridan biri uning
  universitetning maxsus tashkil etilgan o‘quv muhitida kasbiy tayyorgarligidir. Uni
  qurish va
  amalga oshirishning asosiy tamoyillari amaliy mazmunni o‘quv materialiga integratsiya qilish,
  o‘quv jarayonini faoliyatga asoslangan va amaliyotga yo‘naltirilgan qurish, kommunikativ
  kompetentsiyani rivojlantirishdir.
  Kommunikativ kompetentsiya ijtimoiy kasblar bo‘yicha
  mutaxassislarning kasbiy
  kompetentsiyasining ajralmas qismi bo‘lgan asosiy toifalarga kiradi. Kommunikativ
  kompetentsiya gumanitar universitetlar bitiruvchilari uchun zarur bo‘lgan ko‘nikmalar ro‘yxatiga
  kiritilgan bo‘lib, ta'lim standartlarida ta'limning eng muhim tarkibiy qismlaridan biri sifatida qayd
  etilgan.
  Universitet davrida bo‘lajak mutaxassisning kommunikativ kompetentsiyasini
  rivojlantirishning psixologik mexanizmi - bu muloqot uchun motivatsiyaning paydo bo‘lishiga va
  to‘planishiga yordam beradigan interaktiv dialogik ta'lim mazmuni asosida qurilgan talabalarning
  maxsus o‘quv va kasbiy faoliyatidir.
  Shunga qaramay, hozirgi vaqtda oliy o‘quv yurtlari, shu jumladan gumanitar yo‘nalishdagi
  universitetlar, kasbiy ta'limning psixologik tarkibiy qismiga etarlicha e'tibor bermayaptilar, garchi
  o‘qitish samaradorligi o‘quv jarayonini ajralmas psixologik va psixologik omil sifatida tashkil
  etishga bog‘liq. pedagogik faoliyat yaqqol namoyon bo‘ladi.
  Shubhasiz, nutq va fikrlashning
  individual xususiyatlari, moslashuvchan qobiliyatlari, shaxslararo o‘zaro ta'sir qilish qobiliyatlari
  (bularning barchasi kommunikativ kompetentsiyaning tarkibiy qismlari) kabi psixologik omillarni
  hisobga olgan holda, gumanitar fanlar talabalarining ta'lim faoliyatini tashkil etish va usullarini
  yanada aniqroq tartibga solishga imkon beradi.
  Umuman olganda, nafaqat kasbiy, balki shaxsiy sohadagi munosabatlar ham kommunikativ
  kompetentsiyaning rivojlanish darajasiga bog‘liq. Muloqot hayotning asosiy tarkibiy qismidir
  Shaxs va kommunikativ kompetentsiya muloqot muvaffaqiyatining asosiy omilidir. Shuning
  uchun talabalik davrida kommunikativ kompetentsiyani rivojlantirish juda muhimdir.
  Biroq, bugungi kungacha o‘quvchilarning ko‘pchiligi hayotiy tajriba va ilmiy bilimlardan
  foydalangan holda o‘z nuqtai nazarini bahsli, ko‘p qirrali tarzda
  ifoda eta olmasligi dolzarb
  muammolardan biri hisoblanadi. Ko‘pincha, bu kelajakdagi mutaxassisning nutqi, ongi yoki so‘z
  boyligini rivojlantirish bilan bog‘liq emas, balki munozaralarda qatnashish tajribasining
  etishmasligi bilan izohlanadi [3]. Bu kamchilik,
  bizningcha, zamonaviy ishchiga qo‘yiladigan
  talablarning nihoyatda yuqori ekanligi bilan yanada kuchaydi. U nafaqat o‘z pozitsiyasini to‘g‘ri
  bayon eta olishi, balki muloqotning tashkilotchisi va ishtirokchisi sifatida ishonchli,
  yorqin va
  o‘ziga xos bo‘lishi kerak.
  Shunday qilib, biz gumanitar fanlar talabalari kasbiy faoliyatining asosiy xususiyati sifatida
  kommunikativ kompetentsiyani yanada rivojlantirish zarurligini aytishimiz mumkin.
  Kommunikativ kompetentsiyani rivojlantirish ikki tomonlama jarayonni o‘z ichiga oladi: bir
  tomondan, qandaydir yangi bilim, ko‘nikma va malakalarni egallash; boshqa tomondan, tuzatish,
  ularning allaqachon o‘rnatilgan shakllarini o‘zgartirish. Shuning uchun kommunikativ
  kompetentsiyani rivojlantirish sub'ekt-sub'ekt - aloqaning mahsuldor,
  shaxsiy tomonlarini va
  sub'ekt-ob'ektni - reproduktiv, operatsion tarkibiy qismlarni rivojlantirishga qaratilgan barcha
  vositalar to‘plamidan foydalanishni o‘z ichiga oladi.