title: “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
text: |
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 420
  “Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
  takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
  JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
  06.12.2022
  hayotiy vazifalarni yechishda qanchalik foydalana olish qobiliyatini baholashdir. Ushbu sinov har
  uch yilda bir marotaba o‘tkaziladi. Testda faqat 15 yoshdagi o‘smirlar ishtirok etadi. Maktabdagi
  ta'lim sifatini monitoring qilishga qaratilgan PISA dasturi asosiy uch yo‘nalishda: o‘qish,
  matematika va ijtimoiy fanlar savodxonligi bo‘yicha olib boriladi.
  Birgina 2015 yilning o‘zida 70 dan ortiq davlatlar PISA xalqaro dasturi sinovida ishtirok
  etgan. Umuman olganda, PISA dasturi davlatlarning ta'lim sohasidagi siyosatiga sezilarli darajada
  ta'sir o‘tkazadi. Har bir davlat o‘tkazilgan tadqiqot natijalari asosida o‘zining ta'lim sohasidagi
  kuchli va kuchsiz tomonlarini xolisona aniqlab, boshqa davlatlarga nisbatan mavqeini ko‘radi
  hamda ta'lim muassasalarida o‘quv jarayonini takomillashtirishda o‘z yo‘nalishlarini va
  strategiyasini belgilab oladi.
  PISA fanlarga oid bilimlarni, shuningdek,o‘quvchilarning shu bilimlarni hatto notanish
  kontekstda ham ijodiy qo‘llash qobiliyatini baholaydi. Shuningdek, bu dastur 16 yoshdan 65
  yoshgacha bo‘lgan insonlar o‘rtasida o‘qish savodxonligi, matematik savodxonlik hamda axborot
  kommunikatsiya texnologiyasi (AKT) sohasidagi bilimlarni o‘lchaydigan PIAAC dasturi bilan
  chambarchas bog‘liq.
  PISA tadqiqotlari har bir mamlakatga o‘zining kuchli va zaif tomonlarini dunyo ta'lim tizimi
  bilan qiyoslash imkonini beradi. Shuningdek, xorijiy investitsiyalarni jalb etadi, ya'ni investorlar
  mamlakatda bilimli, malakali kadrlar bormi, degan savolga bu tadqiqot natijalari orqali javob
  topadi.
  2021 yildagi PISA tadqiqotida matematik savodxonlik darajasini tekshirish ustuvorlik kasb
  etgan. Bunda PISA tadqiqotiga tayyorgarlik ko‘rish uchun matematik savodxonlik yo‘nalishi
  bo‘yicha smartfondan foydalanish, daraja xossalarining go‘zalligi, xarid qilish qarori, navigatsiya
  kabi topshiriqlarni bajarib, shug‘ullanish kerak bo‘lgan edi.
  PISA xalqaro baholash dasturi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018 yil
  8 dekabrdagi 997-sonli qarori bilan amaliyotga tatbiq etildi va O‘zbekiston Respublikasi mazkur
  baholash dasturida ilk marta 2022 yilda ishtirok etdi. Mazkur dastur 2000 yildan buyon xalqaro
  pedagogik amaliyotga tatbiq etilgan. O‘zbekiston Respublikasida 2019–2022 yillarda tanlab
  olingan tayanch maktab o‘quvchilarining baholash dasturiga ishtirok etishining tashkiliy-metodik
  bosqichi amalga oshirildi. Bu borada jahon tajribasi qanday?
  Estoniya
  Estoniya PISA-2015 tadqiqotida matematika, o‘qish va tabiiy fanlar savodxonligi bo‘yicha
  eng yuqori reytingga ega bo‘lgan o‘nta mamlakatning biri edi.
  Bu muvaffaqiyat uchun kichkina boltiqbo‘yi davlati “yangi Finlyandiya” deya atala
  boshlandi. Chunonchi, 2015 yilda Estoniya matematika va tabiiy fanlar bo‘yicha Finlyandiyadan
  o‘zib ketdi. Finlyandiyalik ekspertlar 1990 yillardagi ta'lim islohotlari masalalari bo‘yicha
  estoniyalik hamkasblariga maslahatlar berdi. Darhaqiqat, bu mamlakatlar muvaffaqiyatida
  qandaydir umumiylik bor: Har ikki mamlakatda, ongli ravishda qilingan niyat bo‘ladimi yoki
  madaniy xususiyatmi, ta'limdagi tenglik katta qadriyat sifatida tan olinadi. Bu yaxshi ta'minlangan
  yoki kam ta'minlangan oilalardan chiqqan bolalarning natijalaridagi minimal tafovutlar bilan
  tasdiqlanadi.
  Estoniyada ijtimoiy-iqtisodiy omillarning ta'siri boshqa mamlakatlarga qaraganda ancha
  past. Bu jihatdan Estoniya o‘quvchilarning ijtimoiy-iqtisodiy maqomi va ularning natijalari
  orasidagi bog‘liqlik ancha ochiq bo‘lgan Avstriya, Fransiya va Germaniya kabi mamlakatlarga
  qaraganda Kanada, Gonkong va Norvegiyaga yaqinroqdir.
  PISA-2015 natijalari yuzasidan alohida e'tiborga molik omil, bu – maksimal darajaga
  erishgan o‘quvchilar soni emas, 3 muhim yo‘nalishning har birida past ko‘rsatkichlarga ega
  o‘quvchilar sonining kamligi.
  Majburiy ta'lim 7 yoshdan boshlanadi, 3-4 yoshli bolalarning katta qismi davlat
  bog‘chalariga boradi. Bitta tarbiyachiga to‘g‘ri keladigan tarbiyalanuvchilar sonining nisbati
  iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti reytingi bo‘yicha o‘rtachaning yarmini tashkil etadi.
  |
  | |