title: Foydalanilgan adabiyotlar - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta
text: 521
  quvnoq, muayyan raqs, qo‘shiq, multimedia, shakl, tavsilot, sub’ektiv, obyektiv,
  axborot, dastur, qo‘llanma, musiqaviy idrok, hissiy rivojlanish.
  Yangilanayotgan yurtimiz kelajak poydevorlari o‘sib ulg`ayar ekan, ularning
  porloq kelajagini qurishda ta`lim tarbiyaning o‘rni beqiyos. O‘zbekiston
  Respublikasing birinchi prezidenti I.A.Karimov “Yuksak ma’naviyat – yengilmas
  kuch” asarida …..musiqa san`ati navqiron avlodimizning yuksak ma`naviyat
  ruhida kamol topishida boshqa san`at turiga qaraganda ko‘proq va kuchliroq ta`sir
  ko‘rsatmoqda – deb ta`kidlaydi. Mamlakatimiz poydevori maktabgacha yoshdagi
  bolalarga musiqa
  har tomonlama yordam berishi, tevarak atrofni obrozli
  emotsional idrok etishi, va bola xarakterining shakillanishiga ta`sir ko‘rsatadi.
  Bolalarda musiqaviy idrokni o‘stirmay, ularni musiqaga mehr-muhabbatini yetarli
  darajada qiziqtirmay turib, har tomonlama jismoniy boy, ma`naviy va qat`iy
  axloqiy sifatlarni tarbiyalab bo‘lmaydi. Bola qanchalik tanish yoqimli musiqa
  asarlarni tinglasa shunchalik u musiqaviy faoliyatda
  aktiv hamda aniq maqsadga
  qaralgan holda ishtrok etadi. Musiqaning bola hissiyoti va intilishi, mazmuniga va
  his etishiga kata ta`sirini hsobga olganda, haqqoniy va voqeylini to‘g`ri aks
  ettirgan musiqali asardan o‘rinli foydalanis alohida o‘rin tutadi. Har bir bola
  musiqaning qaysi yo‘nalishni o‘rganishdan qat`iy nazar uning yosh xususiyatlarini,
  psixologik rivojini musiqa rahbari nazarda tutishi lozim.
  Musiqa bolanining hissiy rivojlanishga va nutq funkiyalarining faolligini
  oshirishga yordam beradi. Bolalarda musiqa tinglash, kuylash, bolalardagi
  qo‘rquv hayajon singari xislatlarni yoqotadi va o‘ziga bo‘lgan ishonchni ortishiga
  sabab bo‘laoladi. Bolalarni musiqiy faolligini rivojlantirishga qo‘shiq kuylash,
  oxangni to‘g`ri idrok etish qobilyatni shakillantirish
  va musiqaga mos ritmik
  harakatlar bajarish bolalarda kayfiyatni a`lo darada bo‘lishi pedagogni musiqiy
  maxorati alohida o‘rin tutadi. Yosh bolalarni musiqiy tarbiyalashning eg muxim
  vazifasi- bu musiqiylikning yetakchi tarkibiy qismini tahkil etish musiqa bilan
  xissiy axamiyatga ega bo‘lishdir. Maktabgacha tarbiya yoshida bolalar samimiy va
  522
  beg`ubor bo‘lishi bilan birga ularda ba`zibir sabablarga ko‘ra uchraydigan streslar
  sabab bola faoliyatlar davomida ishtiyoqsizlik e`tiborsiz bo‘lishi mumkin. Bunday
  xollarda yaxshi o‘ynoqi qo‘shiq unining kayfiyatini a`lo bo‘lishi va asab
  tizimlariga ham ijobiy ta`sir ko‘rsatadi. Musiqa bolalarni xotirasini yaxshilashga,
  ularni asab tizimini faoliyatini rag`batlantirishga va estetik
  didni shakillanishiga
  yordam beradi. Bolalarda qo‘shiq kuylash jarayonida ularda nutqiy buzilishni
  oldini olish va ishonchsizlikni yoqolishiga yordam beradi. Musiqaga kichik
  yoshlikdan uyg`ongan qiziqish kishining keying musiqiy rivojiga kuchli ta`sir
  ko‘rsatadi. Shnga ko‘ra musiqani idrok etishning vazifasi va mazmunini aniqlash
  muhimdir. Bular shaxsning har tomonlama rivoji jumladan estetik tarbiyasi
  vazifalari bilan bog`liq umumiy maqsadlar bilan belgilanadi. Ma`lumki bunday
  vazifalar bolalarni musiqa soxasiga
  faoliyatlarga jalb etish, badiiy musiqaga
  nisbattan estetik idrok etishniva emotsional o‘zlshtirishnirivojlantirish, muhabbatni
  tarbiyalash, musiqiy qobilyatlarni rivojlantirish kerak. Ibn Sino ham musiqaning
  hissiy ta`siri kuchni e`tirof etgan holda uni o‘zining meditsina kitoblarida aks
  ettirgan hamda ruhiy kasalliklarni davolashda shifo dasturi sifatida tavsiya qilgan
  “Tib qonuni” asarida bir o‘rinda musiqaning ruhiy ta`sir kuchiga baho berib,
  go‘dakning tarbiyasidagi ahamiyatini shunday ta`riflaganlar: “Go‘dakning
  tanasi
  chiniqishi uchun ikki narsa zarur: biri uni asta qimirlatib tebratish, ikkinchisi
  onaning qo‘shig`I yaniy allasidir. Birinchisi tanasiga, ikkinchisi-ruhiga tegishlidir.
  Demak, kelajakga munosib yosh avlodlarni tarbiyalashda musiqaning ham
  munosib o‘rni borliugi ayni haqiqat, bolani estetik tarbiyalashdek sharafli ishni
  to‘g`ri yo‘lga qo‘yish pedagoglar zimmasiga kata mas’uliyat yuklaydi.