title: Xizmat ko‘rsatish sathi haqida kelishuv
text: 252
  kuchaygan sharoitda mijozlarni jalb etish va saqlab qolish uchun juda
  kuchli vosita hisoblanadi. Foydalanuvchilarning so‗rovidan
  aniqlanishi
  bo‗yicha, bunday kelishuvning natijaviy imkoniyatlari ta‘minlovchining
  xizmatlarini tanlashda muhim omillardan biridir. Qisqa qilib aytganda
  SLAning ma‘nosi shundan iboratki, xizmatlarni ta‘minlovchi va mijozlar
  orasidagi
  shartnomada,
  ta‘minlovchi
  tomonidan
  bajarilishi
  kafolatlanadigan xizmat ko‗rsatish sifatiga QoS (Quality of Service)
  bo‗lgan ma‘lum bir talablar o‗rnatiladi.
  Agar shu kafolatlar
  bajarilmasa, xizmatlarni ta‘minlovchiga nisbatan
  jarima solinadi. Boshqa tomondan, kafolatlangan sifatni bergan
  ta‘minlovchi o‗zining xizmatlarining narxini
  oshirish imkoniga ega
  bo‗ladi.
  Xalqaro tashkilotlar xujjatlari va ta’riflar. Xizmat ko‗rsatish sathi
  bo‗yicha kelishuv xalqaro tashkilotlarning bir qator xujjatlarida ko‗rib
  chiqiladi:
  - ITU-T (XEAI-T) E.860 tavsiyasi, ―Framework of a Service Level
  Agreement‖, 2002y. va E.801 ―Framework for Service Quality
  Agreement‖,1996 y.;
  - ETSI - qo‗llanmasi EG. 202 009-3 ―User Group;
  Quality of
  telecom services; Part 3: Template for Service Level Agreements (SLA)‖,
  2002 y.;
  - Frame Relay Forum - FRF. 13 ―Service Level Definitions
  Implementation Agreement‖, 1998 y.; TeleManagement Forum (TMF) -
  GB917 ―SLA Management Handbook‖, 2001 y.
  Bu ro‗yxatlarning ichida eng birinchi ITU-T E.801 yaratilgan. Unga
  ―Xizmat ko‗rsatish sathi haqida kelishuv‖ (Service Quality Agreement,
  SQA) kiritilgan va u o‗zaro bog‗langan operatorlar yoki xizmatlarni
  ta‘minlovchilar orasida, oxirgi foydalanuvchilar
  va boshqa talabgorlarni
  qoniqtirish uchun monitoringning rasmiy dasturlarini kiritish, o‗lchash va
  me‘yorlarni o‗rnatish haqida.
  Frame Relay Forum o‗zining FRF.13 tavsilotli ro‗yxatida, kadrlarni
  retranslyatsiya xizmati sifat parametrlarini o‗rnatdi va bu parametrlar SLA
  da qo‗llanilishi mumkin. Rasman bu xalqaro xujjatlarda birinchi marta
  ko‗rsatib o‗tilgan. So‗ngra TMF GB917 ma‘lumotnomasida
  va ITU-T
  E.860 tavsiyasi ishlab chiqildi.
  E.860 tavsiyasida xizmat ko‗rsatish sifati haqida yangi tushunchalar
  yuzaga keldi (SQA, boshqa nomi QoS Agreement): hozirda u xizmat
  ko‗rsatish sifatiga tegishli bo‗lgan SLA ning qismi kabi qaraladi. Shuning
  uchun ham E.860 tavsiyasida bu ta‘rif aniqlashtirilgan va QoS deb atalgan.
  253
  QoS - bu ta‘minlovchidan foydalanuvchiga taqdim etilgan xizmat
  ko‗rsatish darajasiga moslik va ular orasidagi kelishuv.
  Differensiallashgan xizmatlar (Differentiated
  Services, DiffServ)
  modelida qo‗llaniladigan yana bir yaqin tushuncha bor, IETF – tavsilotli
  ro‗yxatidagi xizmat ko‗rsatish sathi (Service Level Specification, SLS).
  Birgalikda xizmat ko‗rsatishni aniqlaydigan bu parametrlar majmuasi
  va ularning qiymati, DiffServ domenida trafiklar oqimiga taqdim etiladi.
  DiffServ modelida QoS ni ta‘minlash uchun qo‗llaniladigan SLS,
  SLAning bir qismi bo‗lishi mukin.
  Mijozlar bilan o‗zaro bog‗lanishdan
  tashqari, u chekkadan bu
  chekkaga
  xizmatlarni
  taqdim
  etishda
  qatnashadigan
  xizmatlarni
  ta‘minlovchilar orasidagi o‗zaro bog‗lanish ham muhim ahamiyatga ega
  bo‗lishi mumkin.
  Bir necha ta‘minlovchilar mavjud bo‗lgan holda xizmat ko‗rsatish
  sifatini ta‘minlash juda murakkab bo‗lib qoladi. Bu muammoni yechishga
  oxirgi foydalanuvchi oldida yagona javobgarlik (one-stop responsibility)
  deb ataluvchi tushuncha yordam beradi. Boshqa ta‘minlovchilarning
  xizmatlarini qo‗llash 3.3-rasmda ko‗rsatilgan.