title: Narxning mazmuni va uning vazifalari
text: 183
  Alohida tovarlarga qilingan mehnat sarflari turlicha bo’lib, ulardan ayrimlari
  ijtimoiy mehnat sarfi sifatida to’liq tan olinsa, boshqasi qisman tan olinadi, uchinchisi
  esa umuman tan olinmasligi mumkin. Bundan ko’rinib turibdiki, bozordagi mavjud
  narxlarga mehnat sarflari yoki qiymatning aynan o’zi deb qarash noto’g’ridir. Chunki
  unga mehnat sarfidan boshqa omillar ham ta’sir qilib, natijada narx qiymatdan past
  yoki yuqori bo’lishi mumkin.
  Jumladan, o’zgarib turuvchi talab va taklif ta’siri ostida biror tovarning bozor narxi
  tebranib, uning qiymatidan u yoki bu tomonga farqlanishi mumkin. Raqobat ham
  qiymat – narx nisbatiga xuddi talab va taklif kabi ta’sir ko’rsatadi. Bu yerda shuni
  ta’kidlash lozimki, xaridor u yoki bu tovarni sotib olishda, nafaqat uning qancha
  turishini, balki mazkur tovarning iste’mol xususiyatlari o’zining ehtiyoji va didiga
  qanchalik mos kelishini, ya’ni uning nafliligini ham hisobga oladi.
  Tovarning xarid qilinishi uning alohida olingan bir kishi uchun emas, balki
  jamiyat uchun nafliligini va shu bilan birga ijtimoiy qiymatini ham tan olishni
  bildiradi. Shu sababli, «ijtimoiy naflilik» tushunchasining o’zi biror tovar (xizmat)
  ning jamiyat uchun nafliligi, qadr-qimmatga egaligini ko’rsatadi. Shu mulohazalardan
  kelib chiqib aytish mumkinki,