title: iste’mol
  – 
  uy xo’jaliklari joriy daromadlarining o’sib boruvchi funktsiyasi
text: iste’mol –
  uy xo’jaliklari joriy daromadlarining o’sib boruvchi funktsiyasi hisoblanadi:
  )
  (
  Y f C
  .
  Iste’mol funktsiyasini grafik ko’rinishida ham tasvirlash mumkin (16.1-chizma).
  Bunda tik o’qqa iste’mol sarflari, yotiq o’qqa esa aholi ixtiyoridagi daromad miqdori
  joylashtiriladi.
  16.1-chizma Iste’mol funktsiyasining grafikdagi tasviri F
  C E
  2
  V C = C(Y)
  E
  0
  C
  0
  E
  1
  0 Y
  1
  Y
  Har ikkala o’q o’rtasidan 45
  ostida o’tuvchi 0F to’g’ri chiziq iste’mol sarflari va
  ixtiyordagi (sof) daromadning miqdoran tengligini ifodalaydi. 0Y o’qidagi har qanday
  daromad miqdorini ifodalovchi ushbu chiziqda joylashgan nuqta 0C o’qning tegishli
  miqdordagi iste’mol sarfiga teng bo’ladi. Boshqacha aytganda, uy xo’jaligi sof
  daromadning barcha hajmini to’liq iste’molga sarflaydi. Biroq, bunday tenglik amalda
  doimo ham ro’y beravermaydi. Iste’mol sarflari miqdori ba’zida joriy sof daromadlar
  miqdoridan past bo’lishi, ba’zida esa oshib ketishi ham mumkin. Shuning uchun
  iste’mol egri chizig’i
  C sof daromad 0F chizig’iga mos tushmay, unga nisbatan
  ma’lum darajada og’adi. Har ikkala chiziqning o’zaro kesishgan V nuqtasi
  «0 darajadagi jamg’arma» ni anglatadi. Bu nuqtaning chap tomonida iste’mol sarflari
  daromad miqdoridan yuqori bo’lib, bu
  manfiy jamg’arma deb ataladi.
  Shuni ham ta’kidlash lozimki, real hayotda iste’molning ma’lum qismi daromad
  hajmiga bog’liq bo’lmaydi. Masalan, biron-bir shaxsning daromadi kutilmaganda juda
  past darajaga tushib qolishi mumkin. Biroq, bu shaxs, daromadi bunga imkon
  bermagan taqdirda ham, ma’lum darajada ovqatlanish, kiyinish va boshqa zarur
  iste’mol xarajatlarini amalga oshirishga majbur. U mazkur sarflarni yo oldingi davrda
  jamg’arilgan daromadlari hisobiga, yoki o’zgalardan qarz olish hisobiga qoplashi
  317
  mumkin. Iqtisodiy adabiyotlarda iste’mol sarflarining bu darajasi