title: Rentabellik ko‘rsatkichlari, ularning turlari va ta’sir etuvchi
text: 397
  pasayish tendensiyasi hosil bo‘lgan. Korxonada faqatgina qarz
  mablag‘lari rentabelligi 3,85 foizga o‘sishi kuzatilgan xolos. Korxona
  ma’muriyati rentabellik ko‘rsatkichlarini yaxshilash choralarini ko‘rishi
  lozim bo‘ladi. Aks holda korxonaning moliyaviy
  holati tang ahvolga
  tushib qolishi mumkin.
  Daromadlilik yoki balans aktivining xarajatliligi; xususiy va qarz
  kapitali; sof aktiv,
  investitsiya, sotish, xarajat va boshqa ko‘rsatkich-
  lardan foydalanishni umumlashtiruvchi sifat ko‘rsatkichlari daromad,
  xarajat va moliyaviy natijalarga asoslangan holda hisob-kitob ishlari
  amalga oshiriladi. Yuqorida nomlari keltirilgan daromadlilik (d) ko‘rsat-
  kichlarini hisoblash uchun jami daromad summalari, umumiy aktiv
  qiymati, sof aktiv, xususiy kapital va qarz kapitaliga nisbatan aniqlanadi.
  Daromad
  ‘
  ;
  ‘
  аktiv
  Davr bo yicha jami daromad
  d
  Bаlans aktivlarining o rtacha qiymati
  А
  =
  =
  å
  Daromad
  ‘
  ;
  ‘
  sa
  Davr bo yicha jami daromad
  d
  Sof aktivning o rtacha qiymati
  SA
  =
  =
  å
  Daromad
  ‘
  d
  ;
  ‘
  xk
  Davr bo yicha jami daromad
  Хususiy kapitalning o rtacha qiymati
  XK
  =
  =
  å
  Daromad
  ‘
  .
  ‘
  kk
  Davr bo yicha jami daromad
  d
  Qarz kapitalning o rtacha qiymati
  KK
  =
  =
  å
  Daromadlilik ko‘rsatkichlarini sotish hajmining har so‘miga, ishlab
  chiqarish
  tannarxiga
  hamda
  daromadlilikni
  umumlashtiruvchi
  ko‘rsatkich –korxonaning jami daromadlarini, uning xarajatlariga nisbat
  ko‘rinishida ham aniqlash mumkin.
  ‘
  .
  ‘
  daromad
  Davr bo yicha daromad
  d
  Davr bo yicha xarajat
  =
  å
  å
  Jami daromad summasining jami xarajatdan yuqori bo‘lishi
  korxonaning sof foydasini ifodalaydi.
  R sof foyda = Σ Daromad – Σ Xarajat.
  Bu ko‘rsatkichlarni aksi bo‘yicha ham hisob-kitob
  ishlarini amalga
  oshirish tavsiya etiladi.
  398
  ‘
  .
  ‘
  хаrаjаt
  Davr bo yicha xarajat
  d
  Davr bo yicha daromad
  =
  å
  å
  Jami xarajatlarni jami daromaddan yuqori bo‘lishi korxona faoliya-
  tini zarar bilan yakunlaganligini ifodalaydi. Daromadlilikning umumiy
  ko‘rsatkichlari qatori korxona daromadi va xarajatlari bo‘yicha yakka
  koeffitsiyentlarini ham aniqlash maqsadga muvofiqdir.
  – sotishdan ko‘rilgan daromadning jami daromaddagi ulushi:
  ‘
  ‘
  ;
  daromad
  Davr bo yicha sotishdan ko rilgan daromad
  d
  Korxonaning jami daromadi
  =
  å
  – sotilgan mahsulot tannarxini jami xarajatdagi ulushi:
  ;
  хarajat
  Sotilgan mahsulot tannarxi
  d
  Korxonaning jami xarajati
  =
  å
  – jami to‘liq xarajatni sotishdan kelgan tushumdagi ulushi:
  Sotishdan kelgan tushumning har so‘miga to‘g‘ri keladigan xarajat
  .
  Sotilgan mahsulot tannarxi
  Sotishdan kelgan tushum
  =
  Daromadlar moliyaviy hisobotlarni tayyorlash va taqdim etishning
  konseptual asosiga va «Asosiy xo‘jalik faoliyatidan olinadigan daromad-
  lar» nomli 2-son
  BHMSda belgilanishicha, hisobot davri mobaynida
  aktivlarning ko‘payishi yoki majburiyatlarining qisqarishi ko‘rinishida
  iqtisodiy foydaning ko‘payishidir,
  ular o‘z kapitalining ko‘payishiga