title: Grantlar, subsidiyalar hamda kelgusi davr xarajatlari va to‘lovlari rezervini hisobga
text: Grant (subsidiya) deganda xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarga
  ular belgilangan shartlarni
  bajarganlarida iќtisodiyotni rivojlantirishni raYobatlantirish maќsadida davlat yoki xalќaro xorijiy
  tashkilotlar tomonidan ko‘rsatiladigan pul yoki natura ko‘rinishidagi yordam tushuniladi.
  Shu bilan birgalikda subsidiya va grantlar turli nodavlat, xalќaro tashkilotlar va jamYoarmalar
  tomonidan ma’lum dasturlarni amalga oshirish uchun korxonalar tomonidan taќdim etilishi mumkin.
  Grant va subsidiyalar ќuyidagi hisobvaraќlarda hisobga olinadi:
  8810-«Grantlar»;
  8820-«Subsidiyalar».
  Mazkur hisobvaraќlarda o‘z sarmoyasiga kiritiluvchi hamda korxona faoliyatini moliyalash manbai
  sifatida ko‘rib chiќiladigan ajratilgan grant va subsidiyalarning mavjudligi va harakati to‘g‘risidagi
  ma’lumotlar hisobga olinadi.
  Pul shaklida olingan grantlar ќuyidagicha aks ettiriladi:
  D-t 5110, 5210-«Pul mablag‘lari»hisobvaraќlari
  K-t 8810-«Grantlar».
  Grantlar hisobiga ustav kapitalining ortishi ќuyidagicha aks ettiriladi:
  D-t 8810-«Grantlar»
  K-t 8310, 8320, 8330 Ustav kapitalini hisobga olish hisobvaraќlari.
  Grant ajratgan tashkilotning grant summasini korxona ustav sarmoyasiga
  badal sifatida kiritish
  haќidagi ќarori zarur. Ustav kapitalining oshishiga hamda yangi muassis paydo bo‘lishiga barcha
  muassislarning roziligi ham kerak va ta’sis hujjatlarini ќayta ro‘yxatdan o‘tkazish lozim:
  D-t 8810-«Grantlar»
  K-t 8530-«Tekinga olingan mol-mulk».
  Subsidiyani olish shakli uni hisobda aks ettirish tartibiga ta’sir etmaydi. Aktivlarga tegishli davlat
  subsidiyalari ќuyidagicha aks ettiriladi:
  aktivning foydali xizmat muddati davomida daromad sifatida tan olinadigan maќsadli tushumlar
  sifatida;
  kelib tushgan aktivning balans ќiymatini kamaytiradi hamda amortizatsiyalanadigan aktivdan
  foydali foydalanish muddati davomida hisoblanadigan eskirishni ќisќartirish yo‘li bilan moliyaviy
  natijalar to‘g‘risidagi hisobotda aks ettiriladi.
  Shuningdek, 8800-«Maќsadli tushumlar» guruhida ќuyidagi hisobvaraќlar ochilgan:
  8830-«A’zolik badallari»
  8840-«Maќsadli foydalaniladigan soliќ imtiyozlari».
  8830-«A’zolik badallari» hisobvarag‘ida ta’sis hujjatlari bilan belgilangan jamiyat a’zolarining
  a’zolik badallari aks ettiriladi. A’zolik badallarining tushumi 8830-«A’zolik badallari» hisobvarag‘i
  krediti bo‘yicha pul mablag‘larini hisobga olish hisobvaraќlari bilan
  korrespondentsiyada aks
  ettiriladi.
  Soliќ solishdan ozod etish natijasida bo‘shagan mablag‘lar summalarini maќsadli vazifalarni
  bajarishga yo‘naltirishning hisobi 8840-«Maќsadli foydalaniladigan soliќ imtiyozlari»
  hisobvarag‘ida amalga oshiriladi.
  Byudjetga to‘lovlar bo‘yicha (turlari bo‘yicha) ќarzlarni hisobga olish hisobvaraќlari bo‘shagan
  mablag‘lar summasiga debetlanadi, 8840-«Maќsadli foydalaniladigan soliќ imtiyozlari» hisobvarag‘
  kreditlanadi. Soliќ solishdan ozod etish natijasida bo‘shagan mablag‘lar summalari imtiyozli davr
  ko‘rsatilgan taќdirda –
  imtiyozli davr tugagach, ќolgan hollarda esa - har yili 8840-«Maќsadli
  foydalaniladigan soliќ imtiyozlari» hisobvarag‘ debetidan 8530-«Bepul olingan mol-mulk»
  hisobvarag‘ kreditiga hisobdan chiќariladi.
  8910-«Kelgusi davr xarajatlari va to‘lovlar rezervi» hisobvarag‘ bir maromda xarajat va to‘lovlarni
  ishlab chiќarish yoki muomala xarajatlariga kiritish yo‘li bilan belgilangan tartibda rezerv ќilingan
  summalar holati va harakati to‘g‘risidagi ma’lumotlarni jamlash uchun ќo‘llaniladi.
  Xususan, ushbu hisobvaraќda asosiy vositalarni ta’mirlash bo‘yicha kelgusi xarajatlar summasini aks
  ettirish mumkin. Rezervning hosil bo‘lishi:
  D-t 2010, 2110, 2310, 2510 Ishlab chiќarish xarajatlari hisobvaraќlari
  K-t 8910-«Kelgusi davr xarajatlari va to‘lovlar rezervi».
  Buxgalteriya hisobi xalќaro standartlariga muvofiќ bunday rezervni tashkil ќilish tavsiya ќilinmaydi,
  chunki korxona uni tashkil etishda o‘z hisobotida amalga oshirilmagan xarajatlarni aks ettiradi va
  foydani kamaytiradi.
  Tijorat korxonalari, agar hisob siyosatida bu aks ettirilgan bo‘lsa, faќat
  sof foyda hisobiga rezerv
  tashkil etishlari mumkin. Ishlab chiќarish ehtiyojlari uchun rezervdan foydalanishda soliќ solinadigan
  baza mazkur xarajatlar summasiga kamaytiriladi.
  Ishlab chiќarish xarajatlari hisobiga rezerv tashkil ќilish O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi
  bilan kelishilgan holda, asosan mavsumiy ishlaydigan korxonalar uchun ruxsat etiladi.
  Korxonalarda tashkil etilgan ushbu rezervlardan asosiy vositalar ta’mir ќilinayotganda va boshќa
  maќsadlarda foydalanilishi mumkin.
  Ilgari tashkil etilgan rezerv hisobidan asosiy vositani kapital ta’mir ќilish uchun materiallar sarflansa,
  ќuyidagicha provodka beriladi:
  D-t 8910-«Kelgusi davr xarajatlari va to‘lovlar rezervi»
  K-t 1010-«Xom-ashyo va materiallar».
  Ilgari rezerv ќilingan summalar bo‘yicha hisob-kitob hisobvaraќlaridan xarajatlar to‘lansa,
  ќuyidagicha Єzuv ќilinadi:
  D-t 8910-«Kelgusi davr xarajatlari va to‘lovlar rezervi»
  K-t 5110-«Hisob-kitob schyoti».