title: semestr o’quv materiallari - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi
text: Pessaria- tilsimon
  Dezinfeksiyalovchi- mikrobiologik ta’sirni bartaraf etuvchi
  Reja:
  1. Shamdorilarning qo’llanilishi va ularning zamonaviy tabobatdagi ahamiyati.
  2.Shamchalar ta’rifi –tasnifi
  3.Shamchalarni afzalliklari va kamchiliklari
  4.Asoslar va ularga qo’yilgan
  talablar
  Shamchalar deb, xona haroratida qattiq, lekin inson
  tanasi haroratida eriydigan, tana
  bo’shliqlariga kiritiladigan dozalangan dori shakliga aytiladi. Tana bo’shliqlarining ko’rinishi va
  xususiyatlariga qarab suppozitoriylar turlicha geometrik shakl va o’lchamlarda bo’ladi.
  Shamchalar quyidagi turlarga bo’linadi: rektal (suppositoria rectalia), vaginal (suppositoria
  vaginalia) shamcha va tayoqchalar (bacilli). Rektal suppozitoriylar to’g’ri ichakka kiritish uchun,
  vaginali ayollar qiniga va tayoqchalar siydik chiqarish yo’llariga hamda boshqa kanallarga
  (bachadon kanali, ingichka kanallarga kiritish uchun hamda eshitish yo’llariga)
  kiritish uchun
  mo’ljallangan. Shamchalar insoniyatga qadimdan ma’lum. Rektal shamchalar haqida birinchi
  marta eramizdan avvalgi 2600 yilda eslatib o’tilgan.
  Rektal shamchalar bilan bir qatorda qadimgi manbalarda, masalan: Ebers papirusida vaginal
  shamchalar to’g’risida ham ma’lumot berilgan. Bizga etib kelgan qo’l yozmalarning
  guvohlik
  berishicha, Messopotamiya va Misrliklar turli xil jonivorlardan, o’simliklar kukunlaridan, asaldan
  va boshqa narsalardan tayyorlangan shamdorilarni qo’llashgan.
  So’nggi o’n yil ichida shamchalar safi barcha Evropa mamlakatlari va AQSHda keskin ortdi.
  Ularning dori-darmon shaklidagi obro’si o’sib bormoqda. Ayniqsa, uning sanoatda ishlab
  chiqarilishining o’zlashtirilishi va bu dori turlarining butun organizmga ta’sir qiladigan xillarining
  yaratilishi, ularning keng ko’lamda ishlatilishiga sabab bo’ldi.
  Shamchalarning korxonalarda
  ishlab chiqarilishi standart qoliplarda Gorkiy va Xabarovsk shaharlaridagi ixtisoslashtirilgan yirik
  farmatsevtika zavodlarida amalga oshiriladi.(1-rasm).