title: Asosiy tayanch tushunchalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti
text: 330
  Unumli iste’mol – ishlab chiqarish jarayonida ishlab chiqarish vositalari va ishchi
  kuchidan foydalanish.
  Iste’mol sarflari – aholi daromadlarining tirikchilik ne’matlari va xizmatlar uchun
  ishlatiladigan qismi.
  Jamg’arish – aholi, korxona (firma) va davlat joriy daromadlarining kelajakdagi
  ehtiyojlarini qondirish va foizli daromad olish maqsadida to’plab borilishi.
  Iste’molga o’rtacha moyillik – shaxsiy daromadning iste’molga ketadigan ulushi.
  Jamg’arishga o’rtacha moyillik – shaxsiy daromadning jamg’arishga ketadigan
  ulushi.
  Iste’molga keyingi qo’shilgan moyillik – daromad hajmining o’zgarishi natijasida
  iste’mol sarflari hajmining o’zgarishi darajasi.
  Jamg’arishga keyingi qo’shilgan moyillik – daromad hajmining o’zgarishi
  natijasida jamg’arish hajmining o’zgarishi darajasi.
  Iqtisodiy jamg’arish – milliy daromadning bir
  qismining asosiy va aylanma
  kapitallarni, shuningdek, ehtiyot va zahiralarni ko’paytirish uchun sarflanib borishi.
  Jamg’arish normasi – jamg’arish summasining milliy daromadga nisbatining
  foizdagi ifodasi.
  Investitsiya – ishlab chiqarishni va xizmat ko’rsatish
  sohalarini kengaytirishga,
  ya’ni asosiy va aylanma kapitalga pul shaklidagi qo’yilma.
  Investitsiyalar samaradorligi – milliy daromad (foyda) o’sgan qismining
  investitsion sarflar summasiga nisbatining foizdagi ifodasi.
  Takrorlash uchun savol va topshiriqlar:
  1. Iste’mol, jamg’arma va investitsiyalarning iqtisodiy
  mazmunini qisqacha
  ta’riflang.
  2. Iste’mol va jamg’armaning miqdorini aniqlovchi asosiy omillarini sanab
  ko’rsating.
  3. Iste’mol va jamg’arma funktsiyalarining
  grafikdagi tasvirini chizib, ularga
  shartli raqamlar qo’llagan holda tushuntiring.
  4. Manfiy va musbat (ijobiy) jamg’arma nima va ularning grafikdagi joylashishi
  qanday bo’ladi?
  5. Jamg’arish normasi qanday aniqlanadi? Unga qanday omillar ta’sir ko’rsatadi?
  6. Iste’molga va jamg’armaga o’rtacha moyillik deganda nimani tushunasiz?
  Iste’mol va jamg’armaga qo’shilgan moyillik qanday aniqlanadi?
  7. Investitsiyalarga sarflarning darajasini qanday omillar belgilab beradi?
  Ularning qisqacha tavsifini bering.
  8. Yalpi investitsiya va amortizatsiya nisbati o’zgarishining iqtisodiyotga ta’siri
  qanday?
  9. Jamg’arma va investitsiya o’rtasidagi muvozanatning
  klassik modelining
  mohiyatini tushuntirib bering.
  10. Jamg’arma va investitsiya o’rtasidagi muvozanatning keynscha modelining
  331
  mohiyatini hamda klassik modeldan farqini tushuntirib bering.