title: Ombordagi mahsulot - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \
text: hollarda tayyor mahsulot sotishning sof qiymatidan arzon baholanishi mumkin:
  6. Zahiralarni sotish narxi arzonlashganda;
  7. Zahiralarga zarar yetganda;
  8. Zahiralar to‘la va qisman eskirganda.
  Korxonalarda mahsulotning reja va haqiqiy tannarxini hisobot davri yakunida tartibga
  solish kerak. Haqiqiy tannarx hisobot davri oxirida aniqlanadi. Reja tannarx esa oldindan
  belgilanadi. Hisobot davri oxirida haqiqiy tannarx reja tannarxdan kam yoki ko‘p bo‘lishi mumkin.
  Tayyor mahsulotlar qaysi hisobvaraqlarda hisobga olingan bo‘lsa, og‘ishishlar ham shu
  hisobvaraqlarda tejalgan bo‘lsa - qizil storno usulida, ortiqcha xarajat bo‘lsa – oddiy siyohda aks
  ettiriladi.
  Tayyor mahsulot harakati hisobini to‘g‘ri tashkil qilish korxona tomonidan ishlab
  chiqiladigan buyum turlari nomining ro‘yxati - nomenklaturasidan foydalanish katta ahamiyatga
  ega. Uni tuzish asosida tayyor mahsulotni turkumlash, ya’ni ushbu korxonada ishlab
  chiqariladigan bir mahsulot turini boshqa mahsulotdan ajratib turuvchi ma’lum belgilari yotadi.
  Nomenklatura ro‘yxatini tuzishda asos qilib quyidagi belgilar olinadi: model, fason, artikul, marka
  va hokazo. Har bir mahsulot turiga nomenklatura raqami biriktiriladi va u har xil sonlardan iborat
  bo‘ladi. Mahsulot nomenklaturasidan (ro‘yxatdan) korxonaning quyidagi xizmatlarida
  foydalaniladi:
  • dispetcherlik xizmat turi mahsulot ishlab chiqarish grafigining bajarilishini nazorat
  qiladi;
  • tsexlar ishlab chiqarilgan mahsulot assortimentini qilishda, omborga tayyor mahsulotni
  topshirishda yuk xati yozish uchun foydalanadi;
  • marketing bo‘limi - jo‘natish bo‘limi shartnomalarini bajarish imkoniyatlarini nazorat
  qilish uchun;
  buxgalteriya - tayyor mahsulotning analitik hisobini yuritishda umumiy ma’lumotlar va
  hisobotlar tuzish uchun foydalaniladi.