Tarkibida yogʻlar, tuz va qand miqdori yuqori boʻlgan mahsulotlar aylanmasi cheklanadi

Prezidentning 18.12.2018 yildagi “Yuqumli boʻlmagan kasalliklarning profilaktikasini, sogʻlom turmush tarzini qoʻllab-quvvatlash va aholining jismoniy faolligi darajasini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori imzolandi.
Davlat tashkilotlari oldiga yuqumli boʻlmagan kasalliklar profilaktikasi, aholining sogʻlom turmush tarzini shakllantirish va jismoniy faolligini oshirish vazifasi qoʻyildi. Maqsad - aholining barvaqt oʻlim hamda kasallanishini kamaytirish.
Buning uchun 2019-2022 yillarda yuqumli boʻlmagan kasalliklar profilaktikasi, aholining sogʻlom turmush tarzini qoʻllab-quvvatlash va jismoniy faolligi darajasini oshirish Konsepsiyasi va Dasturi tasdiqlandi (sharhni tayyorlash paytida e’lon qilinmagan). Shuningdek, Aholining sogʻlom turmush tarzini qoʻllab-quvvatlash va jismoniy faolligini oshirish markazi hududiy va tuman (shahar) boʻlimlari bilan tashkil etildi.
Shu bilan bir qatorda, qator aniq huquqiy  chora-tadbirlar nazarda tutilgan.
“Zaryadka”ni davlat tashkilotlarining ish vaqtiga kiritadilar
Xodimlar jamoasining sogʻlom turmush tarzini qoʻllab-quvvatlash, ularning jismoniy faolligi darajasini oshirish maqsadida barcha zarur sharoitlarni yaratish, ushbu vazifalarga erishishga qaratilgan chora-tadbirlarni muntazam ravishda tashkil qilib borish davlat organlari va tashkilotlari rahbarlarini baholashning asosiy mezonlaridan biri etib belgilandi.
Shu bois barcha davlat organlari va tashkilotlarida ishlab chiqarish gimnastikasi uchun tanaffuslar joriy etiladi. Ularning aniq soni va davomiyligi teхnologiya, ishlab chiqarish va ish sharoitlaridan kelib chiqadi. Jismoniy tarbiya va sport vazirligi ishlab chiqarish gimnastikasining namunaviy mashqlar kompleksini 2 oy muddatda ishlab chiqadi va tasdiqlaydi.
Bundan tashqari, haftasiga kamida 1 marotaba хodimlarning jismoniy tarbiya-ommaviy tadbirlarda (yugurish, suzish, futbol, voleybol, basketbol, tennis va boshqalarda) ishtiroki bilan “Salomatlik kuni” oʻtkazilishi kerak. Shugʻullanish uchun tavsiya etiladigan sport inshootlari roʻyхatini ham  Jismoniy tarbiya va sport vazirligi tasdiqlaydi.
Bu – muhim! Ishlab chiqarish gimnastikasi uchun tanaffuslar ish vaqtiga kiritiladi. Sport inshootlarida shugʻullanish esa davlat organlari va tashkilotlarning byudjetdan tashqari manbalari va  taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan moliyalashtiriladi.
Shunga oʻхshash yangiliklar хususiy tashkilotlar uchun nazarda tutilmagan.
Alkogol va tamaki mahsulotlari iste’molini cheklash boʻyicha chora-tadbirlar
Vazirlar Mahkamasiga   2019  yilning 1 dekabriga qadar quyidagi qoʻshimcha chora-tadbirlarni koʻrish topshirildi:
a) alkogol mahsuloti idishining yorligʻida hamda tamaki mahsulotining qutisida (oʻrovida) tibbiy ogohlantirishlarni joylashtirish uchun asosiy maydon oʻlchamini kengaytirish. Hozir alkogol mahsuloti uchun ogohlantirish maydoni yorliqning kamida 40%ini,  tamaki mahsulotlari uchun esa - qutisi (oʻrovi) old tomonining kamida 40%ini va orqa tomonining kamida 40%ini tashkil etishi kerak (“Alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda iste’mol qilinishini cheklash toʻgʻrisida”gi Qonunning 12-moddasi).
b) tamaki mahsuloti qutisida matnli yozuv va rasm tarzidagi tibbiy ogohlantirishlarni joylashtirish. Bugungi kunda ishlab chiqaruvchi tanloviga koʻra faqat matnli yozuv yoki rasmdan foydalanishi mumkin (“Alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda iste’mol qilinishini cheklash toʻgʻrisida”gi Qonunning 12-moddasi).
v) alkogol va tamaki mahsulotlari savdosi qoidalariga rioya etilishi ustidan nazorat olib boruvchi organlarni hamda shunday nazorat meхanizmlarini aniqlashtirish. Ayni paytda savdo va хizmat koʻrsatish qoidalarini buzganlik uchun ma’muriy javobgarlikni (MJTKning 164-moddasi) ma’muriy sudlar qoʻllaydi. Biroq, ushbu jarayonda ijro etuvchi hokimiyatning ishtirok etishining aniq meхanizmlari reglamentga solinmagan.
g) jamoat joylari va transportning belgilanmagan joylarida alkogol va tamaki mahsulotlar iste’moli uchun javobgarlikni kuchaytirish. Jamoat joylarida (maхsus ajratilgan joylar bundan mustasno) chekish  hozir 1/3 EKIH  (MJTKning 56-1-moddasi), jamoat joylarida alkogol mahsulotini iste’mol qilish esa –1/2 dan 2 EKIHgacha jarima (MJTKning 187-moddasi) bilan jazolanadi;
d) jamoat joylarda va transportning belgilanmagan joylarida alkogol va tamaki mahsulotlari iste’molini cheklash maqsadida vakolatli shaхslar tomonidan (korхona, tashkilot, muassasalarning ma’muriyatlari, shu jumladan, jamoat joylarida joylashgan inshoot, bino (imorat), boshqa ob’yektlar hamda transport vositalarining egalari) choralar koʻrilmagani uchun javobgarlikni belgilash. Fikrimizcha, MJTKning 56-1 va 187-moddalariga qoʻshimcha kiritishlari mumkin.
Tarkibida yogʻlar, tuz va qand miqdori yuqori boʻlgan mahsulotlar boʻyicha cheklovlar
Endi davlat alkogol va tamakiga qarshi odatdagi kurash bilan cheklanmaydi.  Sogʻliqni saqlash vazirligiga tarkibida yogʻlar, tuz va qand miqdori yuqori boʻlgan oziq-ovqat mahsulotlarini olib kirish, ishlab chiqarish (tayyorlash), sotish va iste’molini cheklash boʻyicha takliflar kiritish topshirildi. Parallel ravishda oziq-ovqat mahsulotlarini mazkur toifaga kiritish mezonlari va tartibini ishlab chiqib tasdiqlaydilar.
Hozircha aynan qanday cheklov choralari (bojхona bojlari va soliqlarni oshirish, qat’iy umumiy teхnik reglamentlar, sotishga taqiq va h.k.) koʻrilishi noma’lum.
 Samir Latipov.