O‘zbekiston Respublikasi va Xitoy Xalq Respublikasining har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini yanada chuqurlashtirish toʻgʻrisida qoʻshma bayonoti

18.05.2017
Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpinning taklifiga binoan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2017-yil 11-13-may kunlari davlat tashrifi bilan Xitoy Xalq Respublikasida boʻldi.
Ikki davlat rahbarlari iliq va doʻstona muhitda muzokaralar oʻtkazdilar, diplomatik munosabatlar oʻrnatilganidan soʻng oʻtgan 25-yil mobaynida O‘zbekiston Respublikasi va Xitoy Xalq Respublikasi (keyingi oʻrinlarda – «Tomonlar») oʻrtasida hamkorlikda erishilgan muhim yutuqlarga yuqori baho berdilar, ikki tomonlama munosabatlar hamda bir-birlarini qiziqtirgan xalqaro va mintaqaviy masalalar boʻyicha atroflicha fikr almashdilar, ular yuzasidan keng konsensusga erishdilar. 


Tomonlar O‘zbekiston Respublikasi bilan Xitoy Xalq Respublikasi oʻrtasida doʻstlik va hamkorlik toʻgʻrisida 2013-yil 9-sentabrda imzolangan Shartnoma va O‘zbekiston Respublikasi bilan Xitoy Xalq Respublikasi oʻrtasida 2016-yil 22-iyunda imzolangan Qoʻshma bayonotga, shuningdek, boshqa ikki tomonlama shartnoma va bitimlarga, siyosiy ishonch va oʻzaro manfaatli hamkorlikni mustahkamlashga, umumiy taraqqiyot, yuksalish va milliy tiklanishga erishish uchun birgalikda izchil sa’y-harakat qilishga yana bir bor oʻzaro sodiqliklarini e’tirof etadilar hamda quyidagilarni bayon qiladilar:
Tomonlar oʻzaro ishonch, hamkorlik va manfaatdorlikka asoslangan har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarini chuqurlashtirish niyatlari toʻgʻrisida yakdillik bilan bayon etdilar. Tomonlar oʻzaro siyosiy ishonch O‘zbekiston – Xitoy har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarining muhim asosi ekanligini qayd etdilar. Tomonlar davlat suvereniteti, xavfsizlik va hududiy yaxlitlik kabi ikki mamlakat xalqlari tub manfaatlari bilan bogʻliq masalalar boʻyicha bir-birlarini qoʻllab-quvvatlashni davom ettiradilar. 


Tomonlar oʻz hududlarida uchinchi davlatlar yoki har qanday tashkilotlar yoxud guruhlarning boshqa Tomon davlat suvereniteti, xavfsizligi hamda hududiy yaxlitligiga putur yetkazadigan faoliyat olib borishiga yoʻl qoʻymaydilar. 


Tomonlar xalqaro masalalarda va ikki tomonlama munosabatlarda Birlashgan Millatlar Tashkiloti Nizomi va xalqaro huquqning umume’tirof etilgan normalariga qat’iy rioya qilishlarini, teng huquqlilik, oʻzaro anglashuv va bir-birlarining manfaatlarini hisobga olish prinsiplari asosida hamkorlikni qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirishlarini bayon qiladilar. 


Xitoy tomoni O‘zbekiston Respublikasining mustaqillikka erishilgandan soʻng oʻtgan 26-yil mobaynida rivojlanishdagi ulkan muvaffaqiyatlarini yuqori baholaydi, O‘zbekistonning oʻz ichki shart-sharoitlariga binoan mustaqil tanlagan taraqqiyot yoʻlini qat’iy qoʻllab-quvvatlaydi, shuningdek, O‘zbekiston hukumati tomonidan ichki barqarorlikni ta’minlash va turgʻun ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotni ilgari surish uchun olib borilayotgan barcha sa’y-harakatlarni qat’iy qoʻllab-quvvatlaydi. 


O‘zbekiston tomoni «yagona Xitoy» siyosati olib borilishini qat’iy qoʻllab-quvvatlaydi, Xitoy Xalq Respublikasi hukumati butun Xitoyni ifodalovchi yagona qonuniy hukumatligini, Tayvan va Tibet esa Xitoy hududining ajralmas qismi ekanligini yana bir bor bayon qiladi. O‘zbekiston tomoni har qanday shakldagi «Tayvan mustaqilligi»ga qarshi chiqadi, Tayvan boʻgʻozi ikki tomoni oʻrtasidagi munosabatlarning tinch rivojlanishi hamda mamlakatni tinch yoʻl bilan birlashtirish maqsadida Xitoy hukumati tomonidan olib borilayotgan barcha sa’y-harakatlarni qoʻllab-quvvatlaydi.
Tomonlar amaliy hamkorlik O‘zbekiston – Xitoy har tomonlama strategik sheriklik munosabatlarining muhim tarkibiy qismi hisoblanishini yakdillik bilan qayd etadilar. 


Tomonlar amaldagi ikki tomonlama hujjatlarni va birgalikda kelishilgan loyihalarni har tomonlama keng koʻlamda tatbiq qilishni, «Bir makon, bir yoʻl» doirasida savdo-iqtisodiy, investitsiyaviy, moliyaviy-texnikaviy, transport-kommunikatsiyaviy va qishloq xoʻjaligi kabi sohalarda, shuningdek, sanoat parklarini yaratishda va boshqa ustuvor yoʻnalishlarda hamkorlikni chuqurlashtirishni davom ettiradilar. 


Tomonlar oʻzaro savdodagi mavjud keng imkoniyatlar va salohiyatdan toʻlaqonli foydalanish zaruratini qayd etdilar hamda oʻzaro savdo hajmini yanada oshirib borishlarini bildirdilar. O‘zbekiston tomoni oʻzaro manfaatdorlik asosida, shuningdek, Uzoq muddatli savdo toʻgʻrisida 2009-yil 14-oktabrda imzolangan Bitimni amalga oshirish doirasida qishloq xoʻjaligi mahsuloti, tabiiy resurslar va energoyoqilgʻi kabi tovarlarni Xitoy Xalq Respublikasiga yetkazib berishga tayyorligini bildirdi. 


Tomonlar 2016-yilning iyun oyida Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpinning O‘zbekiston Respublikasiga davlat tashrifi mobaynida erishilgan kelishuvlarni izchil amalga oshirishni davom ettiradilar. 


Tomonlar O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi bilan Xitoy Xalq Respublikasi Tijorat vazirligi oʻrtasida investitsiyaviy hamkorlik toʻgʻrisida Anglashuv memorandumi doirasida energetika, gidroenergetika, kimyo tarmoqlarida, irrigatsiya va melioratsiya, qurilish materiallari sanoati sohalarida hamda transport infratuzilmasini rivojlantirish boʻyicha istiqbolli investitsiyaviy loyihalarni moliyalashtirishda Xitoy Eksport-import banki va Xitoy davlat taraqqiyot banki ishtirokini qoʻllab-quvvatlaydilar. 


Tomonlar iqtisodiy-texnikaviy hamkorlikni mustahkamlashni, O‘zbekistonda sogʻliqni saqlash, ta’lim, yerlarning meliorativ holatini yaxshilash, atrof-muhitni muhofaza qilish, madaniyat va turizmni rivojlantirish va boshqa sohalarda loyihalarni amalga oshirishni davom ettirishga kelishib oldilar. 


Tomonlar infratuzilma, kichik va oʻrta gidroelektrostansiyalarni qurish sohalarida hamkorlikni chuqurlashtiradilar. 


Xitoy tomoni sanoatni texnologik modernizatsiya va diversifikatsiya qilish boʻyicha O‘zbekiston tomoni amalga oshirayotgan faol siyosatni qoʻllab-quvvatlashini bildirdi. 


O‘zbekiston tomoni O‘zbekiston Respublikasida Xitoyning yetakchi kompaniyalari ishtirokida qoʻshma investitsiyaviy loyihalarni amalga oshirish uchun barcha zarur shart-sharoitlarni yaratish va koʻmaklashishga tayyorligini e’tirof etdi. 


Tomonlar Xomashyo bilan bogʻliq boʻlmagan va yuqori texnologiyali sohalarda hamkorlik qilish dasturi qoidalarini amalda tatbiq qilish doirasida O‘zbekiston Respublikasi hududida, eng avvalo, «Jizzax» erkin iqtisodiy zonasida tayyor mahsulotlarni ishlab chiqarish boʻyicha yuqori texnologiyali qoʻshma korxonalar yaratish orqali investitsiyaviy hamkorlikni rivojlantirishga kelishib oldilar. 


Tomonlar investitsiyaviy iqlimni takomillashtirish, investitsiyalarni qabul qiluvchi davlat qonunchiligiga muvofiq xorijiy investorlarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish uchun sa’y-harakatlarni amalga oshiradilar. 


Tomonlar ishlab chiqarish tuzilmalarini birgalikda transformatsiya va modernizatsiya qilish maqsadida zamonaviy yuqori texnologiyali va ekologik toza ishlab chiqarishlar va asbob-uskunalar boʻyicha hamkorlikni rivojlantirishning muhimligini qayd etdilar. 


Xitoy tomoni O‘zbekistonda erkin iqtisodiy va kichik sanoat zonalarini yaratishni qoʻllab-quvvatlaydi hamda ular hududida, eng avvalo, mahalliy mineral va xomashyo resurslarini chuqur qayta ishlash asosida yuqori qoʻshilgan qiymatli mahsulotlarni tayyorlash boʻyicha qoʻshma ishlab chiqarishlarni tashkil qilishga Xitoy korxonalarini ragʻbatlantiradi. 


Tomonlar transport sohasida mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlash hamda ikkala mamlakatni birlashtiradigan temir yoʻl, avtomobil yoʻllari va havo transporti yoʻlaklarini ilgari surish boʻyicha sa’y-harakatlarni davom ettirishning muhim ahamiyatini ta’kidladilar. 


Tomonlar ushbu tashrif davomida O‘zbekiston Respublikasi Hukumati bilan Xitoy Xalq Respublikasi Hukumati oʻrtasida Xalqaro avtomobil qatnovi toʻgʻrisida bitimning imzolanishini olqishladilar. Mazkur Bitimni amalga oshirish va milliy tashuvchilar faoliyati hamda mavjud tranzit salohiyatidan samarali foydalanish uchun qulay shart-sharoitlar yaratish ikki davlat oʻrtasidagi tashqi savdo aloqalarini kengaytirish va mustahkamlashga koʻmaklashadi. 


Tomonlar O‘zbekiston Respublikasi va Xitoy Xalq Respublikasini birlashtiradigan samarali temir yoʻl yoʻlagini yaratish hamda «O‘zbekiston – Qirgʻiziston – Xitoy» temir yoʻl qurilishi loyihasi boʻyicha maslahatlashuvlarni jadallashtirish zaruratini qayd etdilar. 


Tomonlar Hamkorlik boʻyicha O‘zbekiston – Xitoy hukumatlararo qoʻmitasi va uning kichik qoʻmitalarining ikki tomonlama amaliy hamkorlikni chuqurlashtirishdagi muvofiqlashtiruvchi va ragʻbatlantiruvchi rolini yuqori baholaydilar hamda ularning yigʻilishlarini muntazam oʻtkazib borishni davom ettirishga kelishib oldilar.
Tomonlar «uch yovuz kuch», narkotiklarning noqonuniy muomalasi, kiberjinoyatchilik va transchegaraviy uyushgan jinoyatchilik ikki mamlakat hamda mintaqaning xavfsizligi va barqarorligiga jiddiy tahdid hisoblanishini yakdillik bilan e’tirof etadilar. Mazkur tahdidlarga qarshi kurashish uchun Tomonlar huquqni muhofaza qilish va xavfsizlik sohalarida hamkorlik, mutasaddi idoralar oʻrtasida almashinuv, shuningdek, tezkor axborotdan birgalikda foydalanishni kengaytiradilar. 


Tomonlar ikki mamlakat huquqni muhofaza qiluvchi organlari va xavfsizlik xizmatlarining qoʻshma antiterror treninglarini oʻtkazishni davom ettiradilar, barqarorlikni saqlash va favqulodda vaziyatlarda harakat qilish maqsadida qoʻshma faoliyatlari salohiyatini oshirib boradilar. 


Tomonlar tabiiy xususiyatli favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni bartaraf qilish sohasida hamkorlikni rivojlantiradilar, shuningdek, ushbu sohaga yangi axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy qilishga koʻmaklashadilar. 


Tomonlar ikki mamlakat mudofaa idoralari hamkorligi natijalarini ijobiy baholaydilar, barcha darajalarda aloqalarni mustahkamlashda davom etadilar, yaqin harbiy va harbiy-texnikaviy hamkorlikni qoʻllab-quvvatlaydilar.
O‘zbekiston va Xitoy Ipak yoʻlidagi qadimiy sivilizatsiyalarga ega mamlakatlar hisoblangan holda, uning ruhini rivojlantirish uchun hamjihatlikda sa’y-harakatlarini amalga oshiradilar, O‘zbekiston va Xitoy sivilizatsiyalari mevalari ikki mamlakat xalqlariga yanada koʻproq foyda keltirishi uchun gumanitar almashinuvni chuqurlashtiradilar, madaniy merosni asrash boʻyicha hamkorlikni mustahkamlaydilar hamda madaniy an’analar va innovatsiyalarni qoʻllab-quvvatlaydilar va saqlab qoladilar. 


Tomonlar madaniyat, ta’lim, fan, sport, turizm kabi sohalarda hamkorlikni kengaytirishni davom ettiradilar, shuningdek, ommaviy axborot vositalari, ilmiy muassasalar, doʻstlik jamiyatlari, badiiy jamoalar oʻrtasida doʻstona almashinuvni mustahkamlaydilar, Konfutsiy institutining O‘zbekistondagi filiali faoliyatini birgalikda boshqaradilar. 


Tomonlar qadimiy Xiva shahridagi me’moriy yodgorliklarni restavratsiya qilish va qayta tiklash ishlarini yuqori baholadilar hamda arxeologiya, madaniy boyliklarni asrash va restavratsiya qilish, shuningdek, mutaxassislarni kasbiy tayyorlash sohalarida hamkorlikni rivojlantirishda davom etadilar. 


Tomonlar turizm sohasida ikki tomonlama hamkorlik salohiyatini toʻlaqonli amalga oshirish, O‘zbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi bilan Xitoy Xalq Respublikasi Turizm ishlari boʻyicha davlat boshqarmasi oʻrtasida almashinuv va hamkorlikni qoʻllab-quvvatlash, Tomonlarning turistik korxonalarini oʻzaro turistlar almashinuvini oshirishga ragʻbatlantirish niyatidalar.
Tomonlar ikki mamlakat mintaqalari va birodar shaharlari oʻrtasida almashinuv va hamkorlikni rivojlantiradilar, O‘zbekistan Respublikasining Buxoro viloyati Buxoro shahri bilan Xitoy Xalq Respublikasining Xenan provinsiyasi Loyan shahri oʻrtasida birodarlik aloqalarining oʻrnatilishi va rivojlanishini olqishlaydilar.
Tomonlar xalqaro masalalar boʻyicha oʻzaro qoʻllab-quvvatlash va muvofiqlashtirish ikki mamlakat oʻrtasidagi strategik ishonchning yuqori darajasini namoyon etishini ta’kidladilar. 


Tomonlar BMT va ShHT kabi koʻp tomonlama tuzilmalar doirasida bir-birlarini qoʻllab-quvvatlash va hamkorlikni mustahkamlash, muhim xalqaro va mintaqaviy masalalar boʻyicha oʻz vaqtida fikr almashish, pozitsiyalarni muvofiqlashtirish, global va mintaqaviy tahdidlarga qarshi birgalikda harakat qilishni davom ettiradilar. 


Tomonlar Markaziy Osiyo mintaqasida tinchlik, barqarorlik va taraqqiyotni qoʻllab-quvvatlash mintaqa mamlakatlari va umuman butun dunyo uchun muhim ahamiyat kasb etishini yakdillik bilan e’tirof etadilar. Xalqaro hamjamiyat Markaziy Osiyo mintaqasining tarixiy-madaniy an’analarini toʻliq hurmat qilishi, birgalikda mintaqaning rivojlanishi va taraqqiy etishiga hissa qoʻshishi lozim. Tomonlar Markaziy Osiyo masalalari boʻyicha uzviy muvofiqlashuvni qoʻllab-quvvatlashga, mintaqada O‘zbekiston va Xitoy manfaatlarini hamjihatlikda himoya qilishga tayyordirlar. 


O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpinga O‘zbekiston delegatsiyasiga koʻrsatilgan samimiy doʻstona qabul uchun minnatdorlik bildirdi hamda XXR Raisi Si Szinpinni ikkala tomon uchun qulay boʻlgan vaqtda O‘zbekistonda davlat tashrifi bilan boʻlishga taklif qildi.
Ўзбекистон Республикаси Президенти
Шавкат Мирзиёев
Xitoy Xalq Respublikasi Raisi 

			Si Szinpin
Pekin, 2017-yil 12-may