Jismoniy va yuridik shaxslarning mulk huquqlari kafolatlarini ta’minlash hamda yer uchastkalarini olib qo‘yish va kompensatsiya berish tartibini takomillashtirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Fuqarolar va tadbirkorlik subyektlarining mulk huquqi kafolatlanishini so‘zsiz ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2019-yil 3-avgustdagi F-5491-son farmoyishiga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Belgilansinki:
 a) davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkasi yoki uning bir qismini olib qo‘yish yer egasining roziligi bilan hamda yerdan foydalanuvchi va ijarachi bilan kelishgan holda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari qarorlariga binoan amalga oshiriladi; 
 b) Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimliklarining olib qo‘yilayotgan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektini buzib tashlash to‘g‘risidagi qarori adliya organlarining ijobiy xulosasi mavjud bo‘lgandagina qabul qilinadi;
 v) yer uchastkasini olib qo‘yish tashabbuskori hamda olib qo‘yilayotgan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektining mulkdori o‘rtasida tuziladigan erni olib qo‘yish munosabati bilan kompensatsiya berish to‘g‘risidagi kelishuv majburiy tarzda notarial tasdiqlanadi; 
 g) ko‘chmas mulk obyektini buzib tashlash to‘g‘risidagi qarorni qabul qilishga olib qo‘yilayotgan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyekti mulkdoriga kelishuvda, nizo mavjud bo‘lgan hollarda esa sud qarorida, belgilangan kompensatsiya to‘liq taqdim etilgandan so‘ng yo‘l qo‘yiladi;
 d) Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va hokimliklarning yer uchastkalarini ajratib berish to‘g‘risida avval qabul qilingan qarorini bekor qilish yoki unga o‘zgartirish kiritish, shu jumladan, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, hokimliklar yoki boshqa davlat organi tomonidan ma’muriy tartib-taomillarga rioya etilmaganligi sababli bekor qilish yoki unga o‘zgartirish kiritish yo‘li bilan yer uchastkalarini olib qo‘yish taqiqlanadi.
 2. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tuzilmasida boshqaruv xodimlarining belgilangan cheklangan umumiy soni doirasida 2 ta shtat birligidan iborat Yer uchastkalari olib qo‘yilishi va kompensatsiya berish ishlarini muvofiqlashtirish sho‘basi (keyingi o‘rinlarda Sho‘ba deb ataladi) tashkil etilsin.
 Zarur hollarda tuman (shahar) hokimliklari tuzilmasida boshqaruv xodimlarining belgilangan cheklangan umumiy soni doirasida yer uchastkalari olib qo‘yilishi va kompensatsiya berish ishlari bo‘yicha bosh mutaxassis (keyingi o‘rinlarda bosh mutaxassis deb ataladi) lavozimi Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining qarori bilan kiritiladi.
 3. Quyidagilar Sho‘ba hamda bosh mutaxassisning asosiy vazifalari etib belgilansin:
 buziladigan ko‘chmas mulk obyektlari mulkdorlariga kompensatsiya berish uchun yetarli resurslar (mablag‘lar, yer uchastkasi va boshqa mulk) mavjudligini o‘rganish;
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlariga kiritish uchun bo‘lajak qurilish obyektining loyiha hujjatlarini taqdimot materiallari shaklida tayyorlash;
 olib qo‘yilishi rejalashtirilayotgan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektlari mulkdorlari bilan ochiq muhokamani tashkil etish;
 yer uchastkasi olib qo‘yilishi tashabbuskori va ko‘chmas mulk obyektlari mulkdorlari o‘rtasida tuzilgan, kompensatsiya miqdori, turi va berish muddati nazarda tutilgan kelishuvlar hisobini yuritish;
 kompensatsiyalar o‘z vaqtida va to‘liq berilishining doimiy monitoringini olib borish;
 yer uchastkalari olib qo‘yilishi, kompensatsiya berilishi, ko‘chmas mulk obyektlari buzilishi, shuningdek, olib qo‘yilgan yer uchastkasida olib borilayotgan qurilish-montaj ishlari haqida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga ma’lumotlar kiritib borish.
 4. Yer uchastkalari olib qo‘yilishi va olib qo‘yilayotgan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektlari mulkdorlariga kompensatsiya berish tartibi to‘g‘risidagi nizom 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 5. Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 26-dekabrdagi 1047-son qarori bilan tasdiqlangan Davlat va jamiyat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qo‘yilishi munosabati bilan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash bo‘yicha markazlashtirilgan jamg‘armalar mablag‘larini shakllantirish va ulardan foydalanish tartibi to‘g‘risidagi nizomga 2-ilovaga muvofiq qo‘shimchalar kiritilsin.
 6. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
 7. Ushbu qaror 1-bandining “a” kichik bandi va 4 — 6-bandlari 2020-yil 1-yanvardan e’tiboran kuchga kiradi.
 8. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi o‘rinbosari — transport vaziri A.J. Ramatov hamda O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari — moliya vaziri J.A. Qo‘chqorov zimmasiga yuklansin.
 1. Ushbu Nizom jismoniy shaxslarga (yakka tartibdagi tadbirkor, O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi, chet el fuqarosi va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar) va yuridik shaxslarga (tadbirkorlik subyektlari, nodavlat tashkilotlar) egalik qilish, doimiy foydalanish yoki vaqtinchalik foydalanish huquqi bilan tegishli bo‘lgan yer uchastkasi yoki uning bir qismi davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yilishi hamda ushbu yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektlari mulkdorlariga kompensatsiya berish tartibini belgilaydi.
 Ushbu Nizom jismoniy va yuridik shaxslarga mulk huquqi asosida tegishli bo‘lgan yer uchastkalariga nisbatan tatbiq etilmaydi.
 2. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
 yer uchastkasi (yer uchastkasining bir qismi) — yer fondining muayyan chegaraga, qayd etilgan maydonga, joylashish manziliga ega bo‘lgan, u erda joylashgan turar va noturar ko‘chmas mulk obyektlari mulkdorlariga belgilangan tartibda egalik qilish, doimiy foydalanish yoki vaqtinchalik foydalanishga berilgan, shu jumladan, ko‘p kvartirali uylar bilan band bo‘lgan qismi;
 davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarini olib qo‘yish — ushbu turda yer uchastkasini olib qo‘yishga faqat quyidagi maqsadlarda yo‘l qo‘yiladi:
 mudofaa va davlat xavfsizligi, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar ehtiyojlari, erkin iqtisodiy zonalarni tashkil qilish va ularning faoliyat yuritishi uchun yerlarni berish;
 xalqaro shartnomalardan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarish;
 foydali qazilmalar konlarini aniqlash va qazib chiqarish; 
 avtomobil yo‘llari va temir yo‘llar, aeroportlar, aerodromlar, aeronavigatsiya obyektlari va aviatexnika markazlari, temir yo‘l transporti obyektlari, ko‘priklar, metropolitenlar, tunnellar, energetika tizimi obyektlari va elektr uzatish tarmoqlari, aloqa tarmoqlari, kosmik faoliyat obyektlari, magistral quvurlar, muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlarini qurish (rekonstruksiya qilish);
 aholi punktlari bosh rejalarini O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari hisobiga obyektlar qurish qismida ijro etish, shuningdek, qonunlar va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti qarorlarida to‘g‘ridan to‘g‘ri nazarda tutilgan boshqa hollar;
 tashabbuskor — yer uchastkasini davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yish tashabbusi bilan chiqqan Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklari;
 ko‘p kvartirali uy — tutashgan yer uchastkasiga yoxud ushbu uyda umumiy foydalaniladigan binoga mustaqil chiqish joylariga ega bo‘lgan, uy-joy qonunchiligiga muvofiq umumiy mulk elementlarini o‘z ichiga olgan ikki va undan ortiq kvartiralar jamlanmasi;
 yopiq qurilgan turarjoy binolari (taunxauslar) — alohida yer uchastkasida joylashgan, umumiy hudud va chiqish joyiga ega, yondosh blok (bloklar)ga o‘tish joyi mavjud bo‘lmagan, umumiy devor (devorlar)ga ega, xar biri bitta oila yashashi uchun mo‘ljallangan bir nechta bloklardan iborat uch qavatdan yuqori bo‘lmagan (mansarda bilan) ko‘p kvartirali uylar turi;
 yakka tartibdagi uy-joy — bir yer uchastkasida joylashgan, doimiy yashash, dam olish va shaxsiy xo‘jalikni yuritishga mo‘ljallangan, yer ustidagi qavatlari uch qavatdan oshmagan (mansarda yer ustidagi qavat hisoblanadi), qo‘shimcha foydalanishda bo‘lgan xonalar va imoratlardan iborat, yordamchi-xo‘jalik imoratlari va hovlidagi inshootlar tegishli bo‘lgan bir yoki bir nechta turar joylar tarkibidagi yakka tartibdagi qurilish obyekti;
 ko‘chmas mulk obyektlari — olib qo‘yilayotgan yer uchastkasida joylashgan turar joy va noturar joy, ishlab chiqarish va boshqa bino va inshootlar va ko‘p yillik ekinlar;
 mulkdor — huquqni belgilovchi hujjatlar asosida ko‘chmas mulk obyektiga nisbatan mulk huquqiga ega bo‘lgan jismoniy va yuridik shaxs;
 kelishmovchiliklar bayonnomasi — mulkdor bilan kompensatsiya miqdori, turi va berish muddati bo‘yicha kelishuvga erishilmagan taqdirda tashabbuskor tomonidan tuziladigan va u bilan mulkdor birgalikda imzolanadigan hujjat;
 Kelishuv — tomonlarning roziligi bilan kompensatsiya miqdori, turi va berish muddati, shuningdek, boshqa shartlarni nazarda tutuvchi tashabbuskor va mulkdor o‘rtasida tuzilgan, notarial tartibda tasdiqlangan yozma shakldagi shartnoma;
 adliya organlari — Qoraqalpog‘iston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari, tuman (shahar) adliya bo‘limlari.
 3. Yer uchastkasi yoki uning bir qismi (keyingi o‘rinlarda yer uchastkasi deb ataladi) davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yilishi Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari (keyingi o‘rinlarda — tegishli xalq deputatlari Kengashlari) qaroriga binoan amalga oshiriladi.
 Ko‘chmas mulk obyektini buzib tashlash to‘g‘risidagi qaror Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimlari tomonidan Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashlarining yer uchastkasi olib qo‘yilishi to‘g‘risidagi qarori asosida tashabbuskor hamda mulkdor o‘rtasida Kelishuv tuzilganidan hamda Kelishuvda nazarda tutilgan kompensatsiya berilganidan so‘ng qabul qilinadi, qurilayotgan ko‘chmas mulkni kompensatsiya sifatida berish hollari bundan mustasno.
 Ko‘chmas mulk obyektini buzib tashlash to‘g‘risidagi qaror loyihasi adliya organlari tomonidan ko‘rib chiqilishi va tegishli xulosa berilishi lozim.
 4. Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yilgan yer uchastkalari davlat organlari, muassasalari, korxonalari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlariga Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlarining qarori bilan doimiy foydalanish huquqi asosida ajratiladi, ushbu yer uchastkalarini boshqacha tarzda va boshqa shaxslarga ajratish taqiqlanadi. 
 5. Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalari olib qo‘yilishida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklari tomonidan birinchi navbatda eskirgan va avariya holatidagi uy-joy fondi obyektlari, shu jumladan, foydalanilmayotgan obyektlar (madaniy meros toifasiga kiradigan obyektlardan tashqari) bilan band bo‘lgan yer uchastkalaridan, shuningdek, ijtimoiy-iqtisodiy obyektlar qurilishiga ehtiyoji bor bo‘lgan joylardan tanlab olinadi.
 6. Yer uchastkasini davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yish va kompensatsiya berish ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq sxema bo‘yicha amalga oshiriladi;
 Hududni rivojlantirish va arxitektura qiyofasini yaxshilashga qaratilgan investitsiya loyihalarini amalga oshirish ushbu Nizomga 3-ilovaga muvofiq sxema bo‘yicha amalga oshiriladi.
 7. Yer uchastkasi davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yilishiga asos mavjud bo‘lgan taqdirda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklari tomonidan eskirgan va avariya holatidagi uy-joy fondi obyektlari, shu jumladan foydalanilmayotgan obyektlar bilan band bo‘lgan yer uchastkalari aniqlanadi, agar aniqlanmasa — boshqa yer uchastkalari tanlanib, tegishli taqdimot materiallari tayyorlanadi.
 Taqdimot materiallari tayyorlangan kundan so‘ng bir ish kuni mobaynida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklari tomonidan tegishli hulosa va boshqa ma’lumotlarni olish uchun qurilish bo‘limlari va yer tuzish va ko‘chmas mulk kadastri davlat korxonasining tuman (shahar) filiallariga so‘rov yuboriladi.
 So‘rov tushgan kundan boshlab besh ish kuni mobaynida:
 qurilish bo‘limlari qurilish obyektlarining loyiha hujjatlarini ushbu hududni rivojlantirish va qurilishni rejalashtirish bo‘yicha tasdiqlangan shaharsozlik hujjatlariga (ular mavjud bo‘lmaganda belgilangan tartibda taqdim etilgan tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun beriladigan yer uchastkalarini joylashtirish sxemalariga) muvofiqli yuzasidan hulosa va boshqa ma’lumotlarni tayyorlaydi va Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklariga yuboradi;
 yer tuzish va ko‘chmas mulk kadastri davlat korxonasining tuman (shahar) filiallari ushbu yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektlarining to‘liq ro‘yxatini va ular haqidagi boshqa ma’lumotlarni tayyorlaydi hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklariga yuboradi.
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklari tegishli hulosalar va boshqa ma’lumotlar olingan kundan boshlab besh ish kuni mobaynida mulkdorlarga beriladigan kompensatsiyaning dastlabki miqdorini aniqlaydi.
 8. Quyidagi hollarda qurilishi rejalashtirilayotgan obyektlar bo‘yicha taqdimot materiallarini tayyorlash talab etilmaydi:
 mudofaa va davlat xavfsizligi uchun yerlarni taqdim etish;
 xalqaro shartnomalardan kelib chiqadigan majburiyatlarni bajarish;
 foydali qazilmalar konlarini aniqlash va qazib chiqarish.
 9. Yer uchastkasini davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yilishida taqdimot materiallari Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 26-dekabrdagi 1047-son qarori bilan tashkil etilgan tegishli Davlat va jamiyat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qo‘yilishi munosabati bilan jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash bo‘yicha markazlashtirilgan jamg‘arma kuzatuv kengashi (keyingi o‘rinlarda Kuzatuv kengashi deb ataladi) bilan kelishilishi lozim.
 Kuzatuv kengashi qabul qilingan qaror haqida uch ish kuni mobaynida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklarini yozma ravishda xabardor qiladi.
 10. Kuzatuv kengashining yozma roziligi olinganidan so‘ng Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklari ikki ish kunida taqdimot materiallarini Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashiga yer uchastkasi olib qo‘yilishi munosabati bilan foyda va xarajatlarni baholash masalasini ko‘rib chiqish uchun yuboradi.
 Kuzatuv kengashining yozma roziligi olinmasdan turib taqdimot materiallarini Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashiga kiritish taqiqlanadi.
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashi taqdimot materiallari va boshqa hujjatlarni ushbu Nizomning 22 — 27-bandlarida nazarda tutilgan tartibda ko‘rib chiqadi.
 16. Aholi punktlari bosh rejalarining budjetdan tashqari mablag‘lar hisobiga obyektlarni qurish qismini ijro etish doirasida hududni rivojlantirish va arxitektura qiyofasini yaxshilashga qaratilgan investitsiya loyihalarini amalga oshirish birinchi navbatda bevosita tegishli hududda joylashgan ko‘chmas mulk obyektlari mulkdoriga taklif etiladi.
 Bunda, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklari tomonidan turar joy va noturar joy, ishlab chiqarish hamda boshqa bino va inshootlarning tashqi ko‘rinishiga qo‘yilgan talablar bo‘yicha loyiha hujjatlari hamda ular bo‘yicha taqdimot materiallari tayyorlanadi. Tayyorlangan hujjat va materiallar Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashiga ushbu investitsiya loyihasini amalga oshirish munosabati bilan foyda va xarajatlarni baholash uchun yuboriladi.
 Mulkdorlarga umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llarini, shaharlar va boshqa aholi punktlarining ko‘chalarini, muxandislik-kommunikatsiya tarmoqlarini yaxshilash majburiyatini yuklash taqiqlanadi.
 Hududni rivojlantirish va arxitektura qiyofasini yaxshilashga qaratilgan investitsiya loyihalari bevosita mulkdor tomonidan amalga oshirilgan taqdirda yer uchastkasi olib qo‘yilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
 17. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashi tomonidan taqdimot materiallari va boshqa hujjatlar ushbu Nizomning 22 ― 27-bandlarida nazarda tutilgan tartibda ko‘rib chiqadi.
 Hududni rivojlantirish va arxitektura qiyofasini yaxshilashga qaratilgan investitsiya loyihalarini amalga oshirish to‘g‘risidagi qaror Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashi tomonidan qabul qilinadi. Ushbu qaror qabul qilingan kundan boshlab bir ish kuni mobaynida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklariga yuboriladi. 
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklari ushbu qarorni u kelib tushgan kundan boshlab bir ish kuni mobaynida turar joy va noturar joy, ishlab chiqarish hamda boshqa bino va inshootlarning tashqi ko‘rinishiga qo‘yilgan talablar bo‘yicha loyiha hujjatlarini ilova qilgan holda mulkdorlarga yetkazilishini ta’minlaydi.
 18. Hududni rivojlantirish va arxitektura qiyofasini yaxshilashga qaratilgan investitsiya loyihalari mulkdorlarning o‘z mablag‘lari, kreditlar va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa mablag‘lar hisobiga amalga oshiriladi.
 19. Mulkdorlar tomonidan hududni rivojlantirish va arxitektura qiyofasini yaxshilashga qaratilgan investitsiya loyihalari qurilish (rekonstruksiya) obyektining loyiha hujjatlarida nazarda tutilgan, biroq Kelishuv imzolangan kundan boshlab ikki yildan oshmagan muddatlarda amalga oshiriladi.
 20. Ushbu Nizomning 19-bandida nazarda tutilgan muddatlarga rioya qilmaslik qurilishi tugallanmagan obyektlar hamda qurilishi tugallanmagan obyektlar joylashgan yer uchun belgilangan tartibda mol-mulkka solinadigan soliq hamda yer solig‘ining oshirilgan stavkalari qo‘llanilishiga olib keladi.
 21. Mulkdorlar tomonidan hududni rivojlantirish va arxitektura qiyofasini yaxshilashga qaratilgan investitsiya loyihalarini amalga oshirishdan bosh tortilgan taqdirda tashabbuskor tomonidan Kelishmovchiliklar bayonnomasi tuziladi va mulkdor bilan birgalikda imzolanadi. Kelishmovchiliklar bayonnomasini imzolashdan bosh tortilgan taqdirda, bosh tortish sabablari ko‘rsatilgan holda dalolatnoma tuziladi.
 Kelishmovchiliklar bayonnomasi (dalolatnoma) imzolanganidan so‘ng Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklari majburiyat yuklash haqida sudga ariza bilan murojaat qilishga haqli.
 22. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining majlisi qonunchilikda nazarda tutilgan tartibda chaqiriladi va o‘tkaziladi.
 23. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining majlisida quyidagi masalalar ko‘rib chiqilishi shart:
 taqdimot materiallari muayyan hududdagi fuqarolarning uy-joy va maishiy sharoitlarini yaxshilash, shuningdek, hudud aholisining aksariyat qismining fikrini hisobga olgan holda infratuzilmani rivojlantirish va ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyatga ega obyektlarni qurishga yo‘naltirilganligi;
 birinchi navbatda eskirgan va avariya holatidagi uy-joy fondi obyektlari, shu jumladan, foydalanilmayotgan obyektlar (madaniy meros toifasiga kiradigan obyektlardan tashqari) bilan band bo‘lgan yer uchastkalari aniqlanganligi, agar aniqlanmagan bo‘lsa — boshqa yer uchastkalari tanlanganligi.
 24. Ochiq muhokamani o‘tkazishga faqat Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashlari tomonidan ochiq muhokamani o‘tkazish to‘g‘risida qaror qabul qilingandan keyin yo‘l qo‘yiladi.
 25. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining ochiq muhokamani o‘tkazish to‘g‘risidagi qarori qonunchilikda belgilangan tartibda qabul qilinadi.
 26. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining ochiq muhokamani o‘tkazishni rad etish to‘g‘risidagi qarori qabul qilingan taqdimot materiallari ushbu qaror qabul qilingan kundan boshlab bir oy muddat mobaynida qayta ko‘rib chiqilib, takroran kiritilishi mumkin.
 Takroran kiritilgan taqdimot materialari umumiy tartibda ko‘rib chiqiladi.
 Ochiq muhokamani o‘tkazishni rad etish to‘g‘risidagi qaror takroran qabul qilingan taqdirda taqdimot materiallari keyinchalik ko‘rib chiqilmaydi.
 27. Ochiq muhokamani o‘tkazishni rad etish to‘g‘risidagi qaror quyidagi hollarda qabul qilinadi:
 uy-joy fondining eskirgan va avariya holatida bo‘lgan obyektlar, shu jumladan, foydalanilmayotgan obyektlar (madaniy meros obyektlaridan tashqari) bilan band bo‘lgan yer mavjud bo‘lsa;
 loyiha yer uchastkasi olib qo‘yilishi maqsadlariga to‘g‘ri kelmasa;
 taklif etilayotgan loyiha bo‘yicha zarar foydadan oshib ketgan bo‘lsa;
 Kuzatuv kengashining roziligi bo‘lmaganda (yer uchastkasi davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yilsa).
 Ochiq muhokama Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining majlislarida yetarli darajada ovoz to‘planmagan taqdirda ham o‘tkazilmaydi.
 28. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining ochiq muhokamani o‘tkazish to‘g‘risidagi qarori u qabul qilingan kundan so‘ng bir ish kuni mobaynida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklariga yuboriladi.
 Ushbu qaror Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklarining rasmiy saytlarida, shuningdek, ommaviy axborot vositalarida kelib tushgan kundan keyingi ish kuni e’lon qilinishi shart.
 29. Ochiq muhokama Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining ochiq muhokamani o‘tkazish to‘g‘risidagi qarori qabul qilingan kundan boshlab yigirma kun mobaynida o‘tkaziladi.
 Ushbu muddat buzilgan taqdirda taqdimot materiallari Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashi tomonidan umumiy tartibda qayta ko‘rib chiqilishi lozim.
 30. Olib qo‘yilishi rejalashtirilayotgan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektlari mulkdorlariga ochiq muhokama o‘tkazish sanasi va joyi ko‘rsatilgan xabarnoma Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining ochiq muhokamani o‘tkazish to‘g‘risidagi qarori qabul qilingan kundan boshlab ikki kun mobaynida, biroq ochiq muhokama o‘tkaziladigan kundan kamida yetti kun oldin tashabbuskor tomonidan yozma ravishda yuboriladi.
 31. Mulkdorlarni ochiq muhokama o‘tkazish sanasi va joyi haqida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklarining rasmiy saytlarida, ommaviy axborot vositalarida hamda Internet jahon axborot tarmog‘ida xar kuni e’lon berish orqali xabardor qilishga yo‘l qo‘yiladi.
 32. Ochiq muhokama tashabbuskor tomonidan tashkil etiladi.
 Ochiq muhokama ommaviy axborot vositalari ishtirokida o‘tkazilishi va ularning ishtiroki tashabbuskor tomonidan ta’minlanishi shart.
 33. Ochiq muhokama davomida tashabbuskor mulkdorlarni ushbu yer uchastkasida loyihani amalga oshirish shartlari, maqsad va istiqbollari bilan tanishtirishi hamda ularning fikrlarini eshitishi shart.
 Zarur hollarda taqdimot materiallari mulkdorlarning takliflari asosida takomillashtirilishi mumkin.
 Ochiq muhokama yakuni bo‘yicha bayonnoma rasmiylashtiriladi va u tashabbuskor hamda barcha mulkdorlar tomonidan imzolanadi. Imzolashdan bosh tortilgan taqdirda buning sabablari ko‘rsatilgan holda dalolatnoma rasmiylashtiriladi.
 Bayonnomada investitsiya loyihalari ushbu hududda amalga oshirilishiga rozilik bergan yoki qarshi bo‘lgan mulkdorlar ko‘rsatilishi shart.
 Bayonnoma Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklarining rasmiy saytlarida rasmiylashtirilgan kundan keyingi ish kuni e’lon qilinishi lozim.
 Ochiq muhokama davomida investitsiya loyihasini amalga oshirish rejalashtirilgan yer uchastkasida investitsiya loyihasi amalga oshirilishiga bitta mulkdor qarshi bo‘lgan taqdirda ham mazkur hududda ushbu investitsiya loyihasini amalga oshirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 34. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashlari tomonidan:
 yer uchastkasi davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yilishi, shuningdek, hududni rivojlantirish va arxitektura qiyofasini yaxshilashga qaratilgan investitsiya loyihalarini amalga oshirish to‘g‘risidagi qaror qabul qilinishiga — ochiq muhokama o‘tkazilib, foyda va xarajatlar to‘liq baholangandan so‘ng;
 35. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining yer uchastkasi olib qo‘yilishi to‘g‘risidagi qarorida quyidagilar ko‘rsatilishi shart:
 olib qo‘yilayotgan yer uchastkasining geografik koordinatlari;
 yer uchastkasi olib qo‘yilishining asoslari va maqsadlari;
 buzib tashlanishi kerak bo‘lgan ko‘chmas mulk egalari va obyektlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar;
 olib qo‘yilayotgan yer uchastkasida qurilishi lozim bo‘lgan obyektlar haqidagi ma’lumotlar;
 yer uchastkasining olib qo‘yilishi munosabati bilan mulkdorlarga kompensatsiya berish, shu jumladan, yer uchastkasi olib qo‘yilishi bilan bog‘liq boshqa masalalar.
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining yer uchastkasi olib qo‘yilishi to‘g‘risidagi qarori Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar yoki tuman (shahar)lar hokimliklarining rasmiy saytida, shuningdek, ommaviy axborot vositalarida e’lon qilinishi shart.
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining yer uchastkasi olib qo‘yilishi to‘g‘risidagi qarori yuzasidan sud tartibida shikoyat qilinishi mumkin.
 36. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashi tomonidan davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkasi olib qo‘yilishi to‘g‘risida qaror qabul qilingandan so‘ng Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar yoki tuman (shahar)lar hokimliklari mulkdorlar bilan kelishish ishlarini amalga oshiradi. 
 Kelishuvga erishilgach Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari hamda mulkdor ikki tomonlama Kelishuv imzolanib, notarial tartibda tasdiqlanadi.
 38. Kompensatsiya miqdori, turlari va berish muddati Kelishuvda nazarda tutiladi.
 Kelishuvni imzolagan mulkdor ushbu Nizomda belgilangan tartibda yer uchastkasining olib qo‘yilishiga va unda joylashgan ko‘chmas mulk obyektining buzib tashlanishiga rozilik bergan deb hisoblanadi.
 Kelishuv notarial tasdiqlanganidan keyin Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan hisobga olinishi lozim.
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari kompensatsiya o‘z vaqtida va to‘liq, shu jumladan, investor tomonidan o‘z vaqtida va to‘liq to‘lanishini kafolatlaydi.
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari mahalliy budjetining qo‘shimcha mablag‘larining sarflanishida kompensatsiya to‘lab berish ustuvor xarajat hisoblanadi.
 39. Olib qo‘yiladigan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektlarini boshqa shaxsga o‘tkazishga Kelishuv imzolanganidan so‘ng tashabbuskorning yozma rozilik xati mavjud bo‘lgan taqdirda yoki Kelishuv (Kelishuvda nazarda tutilgan tartibda, taraflarning roziligi bilan yoki sud tartibida) bekor qilingan hollarda yo‘l qo‘yiladi.
 Buzib tashlanadigan ko‘chmas mulk obyektini sotib olgan mulkdor mazkur Nizomga muvofiq tuzilgan Kelishuvdan kelib chiquvchi avvalgi mulkdorning huquq va majburiyatlari bo‘yicha huquqiy voris hisoblanadi.
 40. Hududni rivojlantirish va arxitektura qiyofasini yaxshilashga qaratilgan investitsiya loyihalari amalga oshiriladigan turar va noturar joylarning, ishlab chiqarish va boshqa inshootlarning manzilli ro‘yxati Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining qarori bilan tasdiqlanadi.
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining hududni rivojlantirish va arxitektura qiyofasini yaxshilashga qaratilgan investitsiya loyihalarini amalga oshirish haqidagi qarori u qabul qilingandan so‘ng bir ish kunida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimliklariga yuboriladi.
 Ushbu qaror Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimliklarning rasmiy saytlarida va ommaviy axborot vositalarida kelib tushgan kundan keyingi ish kuni e’lon qilinishi shart.
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining hududni rivojlantirish va arxitektura qiyofasini yaxshilashga qaratilgan investitsiya loyihalarini amalga oshirish haqidagi qarori yuzasidan sud tartibida shikoyat qilinishi mumkin.
 41. Quyidagilar kompensatsiya qilib beriladi:
 a) olib qo‘yilgan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektlarining bozor qiymati;
 b) olib qo‘yilgan yer uchastkasiga bo‘lgan huquqning bozor qiymati;
 v) ko‘chirish, shu jumladan, boshqa ko‘chmas mulk obyektini vaqtinchalik olish bilan bog‘liq xarajatlar;
 g) jismoniy va yuridik shaxslarning boy berilgan foydasi;
 d) qonunchilikda yoki Kelishuvda nazarda tutilgan boshqa xarajatlar va zararlar.
 O‘zboshimchalik bilan qurilgan uy-joy, ishlab chiqarish va boshqa binolar va inshootlarning qiymati ham qoplanishi lozim.
 42. Beriladigan kompensatsiya turlari:
 a) pul mablag‘lari;
 b) boshqa ko‘chmas mulk obyektini mulk qilib berish;
 g) Kelishuvda nazarda tutilgan kompensatsiyaning boshqa turlari.
 Tomonlarning kelishuviga binoan mulkdorga ko‘chmas mulkni baholash qiymatini hisobga olgan holda kompensatsiyaning bir necha turlari berilishi mumkin.
 Buzib tashlangan ko‘chmas mulk o‘rniga yangi qurilayotgan ko‘chmas mulk obyekti berish muddati boshqa ko‘chmas mulk obyekti vaqtincha foydalanishga berilgan kundan boshlab 24 oydan oshmasligi kerak. Agar ko‘rsatilgan muddatda yangi ko‘chmas mulk obyekti berilmasa, tashabbuskor mulkdorga har bir kechiktirilgan kun uchun 0,01 foiz miqdorida jarima to‘laydi. Bunda jarima miqdori buzib tashlangan ko‘chmas mulk obyekti qiymatining 50 foizidan oshib ketmasligi lozim.
 Kompensatsiya sifatida mulk taqdim etilishi nazarda tutilgan Kelishuv qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi lozim.
 43. Yer uchastkalari davlat va jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yilganda, kompensatsiya Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Toshkent shahar, viloyatlar yoki tuman (shahar) hokimliklari tomonidan tegishli markazlashtirilgan jamg‘arma mablag‘lari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga beriladi.
 44. Bitta mahalla yoki ko‘chada yashovchi mulkdorlar va ularning oila a’zolariga qulay shart-sharoitlar yaratish maqsadida, mulkdorlarga tashabbuskor bilan kelishgan holda bitta mahalla yoki ko‘chada joylashgan yangi uylar (bitta ko‘p qavatli uydagi kvartiralar) berilishi mumkin.
 45. Kompensatsiya quyidagi tartibda beriladi:
 a) pul mablag‘larini mulkdorning tegishli bank (depozit) hisob raqamiga o‘tkazish yo‘li bilan;
 b) ko‘p kvartirali uy yoki blokirovka qilingan uy (taunxaus) egallab turgan yer uchastkasi olib qo‘yilgan taqdirda — tomonlarning kelishuviga ko‘ra mulkdorga o‘sha yoki boshqa tumanda (shaharda) joylashgan maydon avvalgi kvartiraning maydonidan kichik bo‘lmagan kvartira mulk qilib beriladi.
 Kvartira mulkdorning xohishiga ko‘ra olib qo‘yilgan yer uchastkasida qurilayotgan ko‘p kvartirali uydan yoki blokirovka qilingan uydan (taunxaus) berilishi mumkin. Bunday holda, mulkdorga ushbu kvartira topshirilgunga qadar u va uning oila a’zolariga tashabbuskor hisobidan vaqtinchalik ijaraga turar joy beriladi;
 v) noturarjoy obyekti egallab turgan yer uchastkasi olib qo‘yilgan taqdirda — tomonlarning kelishuviga ko‘ra mulkdorga o‘sha yoki boshqa tumanda (shaharda) joylashgan maydoni avvalgi noturar joy obyektining umumiy maydonidan kichik bo‘lmagan noturar joy obyekti mulk qilib beriladi.
 Noturarjoy obyekti olib qo‘yilgan yer uchastkasida qurilayotgan obyektdan berilgan taqdirda mulkdorga ushbu noturar joy obyekti topshirilgunga qadar, tashabbuskor hisobidan ijaraga vaqtinchalik noturar joy obyekti beriladi;
 g) yakka tartibdagi (shu jumladan, qurilishi tugallanmagan lekin belgilangan tartibda davlat ro‘yxatidan o‘tgan) uy-joy bilan band bo‘lgan yer uchastkasi olib qo‘yilgan taqdirda — tomonlarning kelishuviga ko‘ra mulkdoriga o‘sha yoki boshqa tumanda (shaharda) joylashgan yer va uy-joy maydoni avvalgisidan kichik bo‘lmagan, sharoitlari kam bo‘lmagan darajadagi yakka tartibdagi uy-joy mulk qilib beriladi;
 d) egalik qilish, doimiy foydalanish yoki vaqtinchalik foydalanish huquqida tegishli bo‘lgan yer uchastkasi olib qo‘yilgan taqdirda — ushbu huquq egasiga olib qo‘yilayotgan yer uchastkasiga bo‘lgan huquqning bozor qiymati to‘lab beriladi.
 Mulkdorga ko‘chirish, shu jumladan, boshqa ko‘chmas mulk obyektini vaqtinchalik olish bilan bog‘liq xarajatlar, boy berilgan foyda, shuningdek, qonunchilikda yoki Kelishuvda nazarda tutilgan boshqa xarajatlar va zararlar kompensatsiya qilib berilishi kerak.
 46. Umumiy mulk ishtirokchilari bo‘lgan shaxslar tomonidan kompensatsiya ularning umumiy mulkdagi ulushiga mos ravishda tanlanadi.
 47. Olib qo‘yilishi rejalashtirilayotgan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektlari mulkdorlarining 75 foizidan yozma rozilik olinganda (Kelishuv tuzilganda), biroq qolgan mulkdorlarning roziligini olish imkoni bo‘lmaganda (Kelishuvga erishilmaganda) tashabbuskor ularning ko‘chmas mulk obyektlari bo‘yicha beriladigan kompensatsiya miqdori, turlari va muddatini belgilash to‘g‘risidagi da’vo bilan sudga murojaat qilishga haqli.
 48. Olib qo‘yilishi rejalashtirilgan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektining mulkdori (agar turar joy bo‘lsa, shuningdek, ushbu manzilda ro‘yxatdan o‘tgan oila a’zolari) bo‘lmagan taqdirda, tashabbuskor ularni izlash uchun barcha zarur choralarni ko‘radi.
 Agar bir yil mobaynida mulkdorni izlab topish imkoni bo‘lmasa, investor Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar yoki tumanlar (shahar) hokimliklariga ushbu ko‘chmas mulk obyektini egasiz deb e’tirof etish va ushbu ko‘chmas mulk obyektini davlat mulkiga o‘tkazish to‘g‘risidagi ariza bilan sudga murojaat qilishi so‘rab murojaat qilishi mumkin.
 49. Ko‘chmas mulk obyektini egasiz deb e’tirof etish va ushbu ko‘chmas mulk obyektini davlat mulkiga o‘tkazish to‘g‘risidagi ariza bilan sudga murojaat etish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
 50. Buzib tashlanishi lozim bo‘lgan ko‘chmas mulkni baholash yer uchastkasi olib qo‘yilishi to‘g‘risida qaror qabul qilingandan keyin va Kelishuv tuzilgunga qadar O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
 Ko‘chmas mulkni baholash baholovchi tashkilotlar tomonidan tashabbuskor hisobiga amalga oshiriladi.
 Baholash natijalaridan taraflar norozi bo‘lgan taqdirda, qonunchilikka muvofiq baholash to‘g‘risidagi hisobotning ishonchliligi bo‘yicha ekspertiza o‘tkaziladi. Ekspertiza bilan bog‘liq harajatlar baholash natijalaridan norozi bo‘lgan tarafning mablag‘lari hisobidan qoplanadi.
 Baholovchi tashkilot shartnoma bajarilmaganligi yoki lozim darajada bajarilmaganligi natijasida buyurtmachiga yetkazilgan zarar uchun javobgar bo‘ladi. Buyurtmachiga yetkazilgan zarar, shu jumladan boy berilgan foyda, baholovchi tashkilot tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda qoplanishi kerak.
 51. Tashabbuskorning mulkiy javobgarligi qonunda belgilangan tartibda sug‘urtalanishi mumkin.
 52. Mulkdor Kelishuv tuzilgandan so‘ng vafot etib qolgan taqdirda, Kelishuv bo‘yicha huquq va majburiyatlar uning merosxo‘rlariga ulushlariga mutanosib ravishda o‘tadi.
 Mulkdor Kelishuv tuzilgunga qadar vafot etib qolgan bo‘lsa, rozilikni olish hamda Kelishuv tuzish bo‘yicha muzokaralar uning merosxo‘rlari bilan umumiy asoslarda olib boriladi. Merosxo‘rlarning doirasi va har birining merosdagi ulushi merosga bo‘lgan huquq to‘g‘risidagi guvohnoma asosida, nizo yuzaga kelgan taqdirda — sud tomonidan belgilanadi.
 53. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimliklari berilgan kompensatsiyalar hisobini yuritadi. 
 54. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari:
 Kelishuvda nazarda tutilgan kompensatsiya o‘z vaqtida va to‘liq taqdim etilishini doimiy ravishda monitoring qilib boradi;
 yer uchastkalarining olib qo‘yilishi, kompensatsiya berilishi, ko‘chmas mulk obyektlarining buzib tashlanishi, shuningdek, olib qo‘yilgan yer uchastkalarida olib borilayotgan qurilish-montaj ishlari haqida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga axborot berib boradi.
 55. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimliklari tomonidan olib qo‘yilayotgan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektlarini buzib tashlash to‘g‘risida qaror loyihasi barcha mulkdorlarga tegishli kompensatsiya berilganidan keyin, shuningdek, turar va noturar joylar, ishlab chiqarish hamda boshqa bino va inshootlar amalda to‘liq bo‘shatib qo‘yilganidan so‘ng ikki ish kuni mobaynida tayyorlanadi.
 Ushbu qaror loyihasi adliya organlari tomonidan ko‘rib chiqilishi shart. Qaror loyihasini ko‘rib chiqishda adliya organlari tomonidan zarur hollarda boshqa tegishli hujjatlar talab qilib olinishi mumkin. Qaror loyihasini ko‘rib chiqish va natijasi bo‘yicha xulosa berish muddati ikki ish kunidan oshmasligi lozim.
 56. Ko‘chmas mulk obyektini buzib tashlash to‘g‘risidagi qarorni qabul qilishga adliya organlarining ijobiy xulosasi mavjud bo‘lgandagina yo‘l qo‘yiladi.
 57. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimlarining olib qo‘yilayotgan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektlarini buzib tashlash to‘g‘risidagi qarorida quyidagilar aks ettirilishi lozim:
 mazkur yer uchastkasi olib qo‘yilishi to‘g‘risida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashining qarori rekvizitlari;
 buzib tashlanishi lozim bo‘lgan ko‘chmas mulk obyektlarining manzilli ro‘yxati;
 buzib tashlanishi lozim bo‘lgan ko‘chmas mulk obyektlarining mulkdorlariga kompensatsiya to‘liq berilganligini tasdiqlovchi ma’lumot;
 har bir ko‘chmas mulk obyektining buzib tashlanishi boshlanish sanasi va buzib tashlash muddatlari;
 shaharsozlik normalari va qoidalariga rioya qilinishi bo‘yicha talablar.
 Shaharsozlik normalari va qoidalariga rioya qilinishi ustidan nazorat qurilish sohasidagi vakolatli davlat organi tomonidan qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
 58. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimining ko‘chmas mulk obyektini buzib tashlash haqidagi qarori u qabul qilingan kundan boshlab bir ish kuni mobaynida:
 Ko‘chmas mulk obyektlariga bo‘lgan huquqlar davlat reyestriga tegishli yozuv kiritish uchun yer tuzish va ko‘chmas mulk kadastri davlat korxonasining tuman (shahar) filiallariga;
 tegishli soliq va boshqa majburiy to‘lovlar bo‘yicha qayta hisob-kitob qilish uchun tuman (shahar) davlat soliq inspeksiyalariga yuboriladi;
 o‘zlarining rasmiy saytlari va ommaviy axborot vositalarida e’lon qiladi.
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar yoki tuman (shahar) hokimining ko‘chmas mulk obyektini buzib tashlash to‘g‘risida qabul qilgan qarori ko‘chmas mulk obyektiga nisbatan mulk huquqi va boshqa ashyoviy huquqlarning tugatilishiga asos bo‘ladi.
 59. Muxandislik-kommunikatsiya tarmoqlaridan uzishga Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent tuman (shahar) hokimlarining ko‘chmas mulk obyektlarini buzib tashlash to‘g‘risidagi qarori qabul qilinganidan so‘ng belgilangan tartibda ishlab chiqilgan texnik shartlarga asosan yo‘l qo‘yiladi.
 60. Ko‘chmas mulk obyektini buzib tashlash tashabbuskor tomonidan o‘z mablag‘lari hisobiga bevosita yoki pudratchi tashkilotni yollagan holda amalga oshiriladi. Mulkdor tashabbuskor bilan kelishgan holda o‘z mablag‘lari hisobiga ko‘chmas mulk obyektini o‘z hisobidan buzib tashlashi va qurilish materiallarini olib chiqib ketishi mumkin.
 61. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashlari tomonidan yer uchastkasini olib qo‘yilishi yohud olib qo‘yilishini rad etilishi hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar va Toshkent tuman (shahar) hokimlarining ko‘chmas mulk obyektlarini buzib tashlash to‘g‘risidagi qarorlari ustidan sud tartibida shikoyat qilinishi mumkin.
 62. Mulkdor va tashabbuskor o‘rtasida yuzaga keladigan nizo bo‘yicha kelishuvga erishilmagan taqdirda — ushbu nizo sud tartibida ko‘rib chiqiladi.
 63. Nizo kelib chiqqan taqdirda, ushbu nizo bo‘yicha sudning qarori qonuniy kuchga kirgunga qadar yer uchastkasi olib qo‘yilishi to‘g‘risidagi qaror hamda olib qo‘yilayotgan yer uchastkasida joylashgan ko‘chmas mulk obyektlarini buzib tashlash to‘g‘risidagi qaror qabul qilinishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
 64. Ushbu Nizom talablariga rioya etilmagan holda yer uchastkalari olib qo‘yilishiga hamda ko‘chmas mulk obyektlari buzib tashlanishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
 65. Ushbu Nizom talablarini buzganlikda aybdor shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.
 66. Yer uchastkalari olib qo‘yilishi, ko‘chmas mulk obyektlarini buzib tashlash, fuqarolarni ko‘chirish, shuningdek, kompensatsiyalar berishda qonun talablari ijrosini nazorat qilish prokuratura organlari tomonidan amalga oshiriladi.
 67. Jismoniy va yuridik shaxslarga davlat organi (mansabdor shaxs)ning noqonuniy ma’muriy hujjati qabul qilinishi oqibatida yetkazilgan zarar davlat tomonidan, birinchi navbatda tegishli organlarning budjetdan tashqari mablag‘lari hisobiga qoplanadi, keyinchalik aybdor shaxsdan regress tartibida undirib olinadi.
 1. 6-bandga quyidagi mazmundagi beshinchi xatboshi qo‘shilsin:
 “qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan”.
 2. Quyidagi mazmundagi 121-band qo‘shilsin:
 “121. Etkazilgan zararlarni qoplash hududiy jamg‘armalar mablag‘lari hisobidan jamg‘armalar kuzatuv kengashlarining qarorlariga asosan tegishli ravishda mablag‘ kelib tushgan tuman va shaharlarga ajratiladi, zarur hollarda hududiy kuzatuv kengashi qarori asosida boshqa tuman va shaharlarga yetkazilgan zararlarni qoplash uchun yo‘naltiriladi.”.
 1. Vazirlar Mahkamasining “Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qo‘yilishi munosabati bilan fuqarolarga va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlarni qoplash tartibi to‘g‘risida nizomni tasdiqlash haqida” 2006-yil 29-may 97-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QT, 2006-y., 5-son, 37-modda).
 2. Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga o‘zgartirishlar kiritish to‘g‘risida (O‘zbekiston Respublikasining 2010-yil 17-sentabrdagi “Baholash faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartishlar kiritish to‘g‘risida”gi O‘RQ-257-sonli qonuni)” 2010-yil 9-noyabrdagi 248-son qaroriga ilovaning 12-bandi (O‘zbekiston Respublikasi QT, 2010-y., 44-45-son, 385-modda).
 3. Vazirlar Mahkamasining “Shaharsozlik faoliyatini amalga oshirish hamda qishloq xo‘jaligiga oid bo‘lmagan boshqa ehtiyojlar uchun yer uchastkalari berish tartibini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2011-yil 25-maydagi 146-son qaroriga 3-ilovaning 2-bo‘limi (O‘zbekiston Respublikasi QT, 2011-y., 20-21-son, 204-modda).
 4. Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida (O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasida investitsiya muhitini tubdan yaxshilash chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2018-yil 1-avgustdagi PF-5495-son Farmoni)” 2018-yil 27-noyabrdagi 963-son qaroriga ilovaning 4-bandi.