O‘ZBEKISTON PAXTANI QAYTA IShLASh VA PAXTA MAHSULOTLARINI SOTISh DAVLAT-AKSIONERLIK UYuShMASI (“O‘ZDAVPAXTASANOATSOTISh”)NING USTAVINI TASDIQLASh TO‘G‘RISIDA

Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 O‘zbekiston paxtani qayta ishlash va paxta mahsulotlarini sotish davlat-aksionerlik uyushmasi “O‘zdavpaxtasanoatsotish”ning ilova qilinayotgan Ustavi tasdiqlansin.
 1. O‘zbekiston paxtani qayta ishlash va paxta mahsulotini sotish davlat-aksionerlik uyushmasi “O‘zdavpaxtasanoatsotish”, keyingi o‘rinlarda uyushma deb ataladi, yuridik shaxs huquqiga ega bo‘lgan xo‘jalik uyushmasi hisoblanadi hamda paxtani qayta ishlash va paxta mahsulotini sotish hududiy davlat-aksionerlik birlashmalarini (keyingi o‘rinlarda — hududiy birlashmalar), paxta xomashyosi xarid qilish, uni qayta ishlash, paxta mahsuloti va kanop sotishni ta’minlovchi mulkchilikning barcha shakllaridagi korxonalar va tashkilotlarni ixtiyoriy ravishda birlashtiradi.
 Uyushma u tashkil etilishi munosabati bilan tugatilgan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi “Uzglavlegsnabsbit” va “O‘zbek paxta sanoati” respublika ishlab chiqarish birlashmasining huquqiy vorisi hisoblanadi.
 Hududiy birlashmalarning ustavlari ularning ta’sis konferensiyalari tomonidan tasdiqlanadi.
 Uyushma a’zolari o‘z xo‘jalik mustaqilliklarini, yuridik shaxs huquqlarini saqlab qoladilar, o‘z faoliyatlarida “O‘zbekiston Respublikasidagi korxonalar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga, O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlariga va ushbu Ustavga amal qiladilar.
 2. Uyushma yuridik shaxs hisoblanadi, o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining boshqa qarorlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlariga, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari va farmoyishlariga va ushbu Ustavga amal qiladi.
 Uyushma O‘zbekiston Respublikasi bank muassasalarida o‘zining hisob-kitob, valyuta va boshqa schyotlariga, o‘z mulkiga, mustaqil va yig‘ma balanslariga ega bo‘ladi.
 Uyushma O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga hisobot beradi. 
 3. Uyushma hududiy birlashmalar orqali o‘z tarkibiga kiruvchi korxonalar va tashkilotlarning davlat mulkini boshqaradi, Davlat korxonalari va tashkilotlarini belgilangan tartibda tashkil etadi, qayta tashkil etadi va tugatadi. 
 Uyushma amaldagi qonun hujjatlari bo‘yicha jazo choralari qo‘llanishi mumkin bo‘lgan o‘ziga qarashli mulk bilan o‘z majburiyatlari bo‘yicha javob beradi.
 Davlat, uning idoralari va tashkilotlari uyushma majburiyatlari bo‘yicha javob bermaganidek uyushma ham davlat va uning idoralari majburiyatlari bo‘yicha javob bermaydi.
 Uyushma o‘z a’zolari majburiyatlari bo‘yicha javob bermaganidek uning a’zolari ham uyushma majburiyatlari bo‘yicha javob bermaydilar.
 4. Hududiy birlashmalar, korxonalar bilan uyushma o‘rtasidagi munosabatlar Ta’sis shartnomasi va ushbu Ustavga binoan huquq hamda vakolatlarning bir qismini uyushma boshqaruv organlariga berish asosida quriladi. Uyushma a’zolari o‘rtasidagi munosabatlar shartnoma asosida quriladi.
 5. Uyushma O‘zbekiston Respublikasi gerbi tasviri tushirilgan hamda o‘z nomi o‘zbek va rus tillarida yozilgan muhrga, shuningdek uyushma emblemasi tasvirlangan muhrga ega bo‘ladi.
 Uyushmaning manzili: O‘zbekiston Respublikasi, 700100, Toshkent shahri, Shota Rustaveli ko‘chasi, 8a-uy.
 6. Jahon andozalari talablariga javob beradigan paxta va kanop mahsulotlari yetishtirish va sotishda respublika xalq xo‘jaligining ehtiyojlarini qondirish uyushma faoliyatining maqsadi hisoblanadi.
 7. Quyidagilar uyushmaning asosiy vazifalari hisoblanadi:
 paxta xomashyosini xarid qilish, saqlash va sanoat yo‘li bilan qayta ishlashda, paxta tolasi va boshqa paxta mahsulotlari yetishtirishda yagona ilmiy-texnika siyosati o‘tkazishni ta’minlash, jahon andozalari talablariga javob beradigan paxta tolasi va boshqa paxta mahsulotlari ishlab chiqarishni ta’minlaydigan progressiv, kam xarajatli texnologiyani ishlab chiqish va joriy etish, paxta xomashyosini tayyorlash, saqlash va uni qayta ishlashda nobudgarchilikni eng kam darajaga tushirish;
 ishlab chiqarilayotgan mahsulot va uning qoldiqlari bo‘yicha puxta hisobga olish va hisobotni yuritish;
 respublika Hukumati tasdiqlagan tartibga muvofiq mustaqil sotish uchun xo‘jaliklar ixtiyorida qoldiriladigan paxta tolasi hajmini belgilash;
 xo‘jaliklar bilan tuzilgan shartnomalarga muvofiq hududiy birlashmalar tomonidan paxta va kanop tayyorlanishini nazorat qilish;
 Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan kvotalar bo‘yicha respublika va boshqa davlatlarning iste’molchilariga paxta tolasi va chigit yetkazib berish, O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar vazirligining litsenziyalari asosida paxta tolasini eksport uchun yetkazib berish, to‘g‘ridan to‘g‘rishartnomalar bo‘yicha paxtani qayta ishlashdan olinadigan qo‘shimcha mahsulotlar — momiq, o‘lik paxta, kalta momiq, shuningdek kanop tolasi yetkazib berishni mustaqil amalga oshirish;
 paxta mahsulotlari resurslariga bo‘lgan ehtiyojni o‘rganish, O‘zbekiston Respublikasi Istiqbolni belgilash va statistika davlat qo‘mitasi bilan birgalikda, ishlab chiqarish chiqindilari bo‘yicha esa — mustaqil ravishda, paxta mahsulotlari yetkazib berishni rivojlantirish istiqbollarini, balanslarni ishlab chiqish, paxta mahsulotlari va kanop tolasi ishlab chiqarish topshiriqlarini belgilash va ularni respublikaning o‘zida va uning tashqarisida sotish;
 chigitdan foydalanishning belgilangan tartibiga muvofiq uni respublika paxtakor xo‘jaliklariga va yog‘-moy korxonalariga sotish;
 tuzilgan shartnomalar va bitimlarga muvofiq mahsulot yetkazib beruvchilar va iste’molchilar bilan paxta mahsulotlari uchun markazlashtirilgan hisob-kitoblarni amalga oshirish;
 respublika xalq xo‘jaligining barcha tarmoqlari korxonalarini davlat buyurtmasi hajmida paxta mahsulotlari va kanop tolasi bilan to‘liq ta’minlash bilan bog‘liq bo‘lgan istiqboldagi va joriy masalalarni hal qilish;
 mahsulot yetkazib beruvchilar va iste’molchilar bilan paxta mahsulotlari yetkazib berishga shartnoma va bitimlar tuzish;
 respublika paxtakor xo‘jaliklari va paxta zavodlari ishlab chiqargan paxta mahsulotlarini sotishni tashkil etish, mahsulot yetkazib beruvchilar va iste’molchilar bilan jo‘natilgan mahsulot uchun hisob-kitob qilish;
 paxta mahsulotlari, kanop tolasini ulgurji sotish bo‘yicha respublikalararo kimoshdi savdolari va yarmarkalar tashkil etish va o‘tkazish, ularda respublika manfaatlarini himoya qilish;
 birja bitishuvlari bo‘yicha paxta mahsulotlari yetkazib berish masalalarida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtiruvchi viloyat uyushmalari, respublika birjalari, savdo uylari, shuningdek boshqa davlatlarning birja va savdo uylari bilan mustahkam o‘zaro hamkorlik qilishni ta’minlash;
 tuzilgan shartnomalar, mintaqalararo va mintaqaviy bitimlar asosida paxta mahsulotlarini jo‘natish bo‘yicha shartnoma majburiyatlarining bajarilishini nazorat qilish;
 bozor infrastrukturasini rivojlantirish bo‘yicha tadbirlar ishlab chiqish va amalga oshirish, xorijiy firmalar bilan qo‘shma korxonalar, kichik korxonalar, lizing kompaniyalari tuzish va ular faoliyatini muvofiqlashtirish;
 asosiy va aylanma fondlar, xomashyo, moddiy va moliyaviy resurslardan samarali foydalanish, mehnat unumdorligini oshirish va xo‘jalik hisobi daromadini ko‘paytirish;
 ijtimoiy sohani kompleks rivojlantirish, mehnat jamoalarining tashabbus va tadbirkorlik ko‘rsatishlari uchun sharoit yaratish, xo‘jalik mustaqilligini rivojlantirish, mehnatga qarab haq to‘lash va ijtimoiy adolat prinsiplarini izchil amalga oshirish.
 8. Uyushma o‘ziga yuklatilgan vazifalarga muvofiq;
 uyushmani iqtisodiy va ijtimoiy rivojlantirishning istiqbol rejalarini ishlab chiqadi, ishlab chiqarishning joriy rejalarini belgilaydi va umumlashtiradi hamda ularning bajarilishi natijalarini tahlil qiladi;
 yagona ilmiy-texnika siyosatini ishlab chiqish va joriy etishni, ishlab chiqarishni tashkil etishning texnik darajasini doimiy ravishda oshirishni, texnologik jarayonlarni takomillashtirishni, yuqori sifatli mahsulot ishlab chiqarishni ta’minlaydi;
 ilmiy tadqiqot institutlari, loyiha-konstruktorlik va texnologik tashkilotlar bilan birgalikda yangi texnika va ilg‘or texnologiyani yaratish, o‘zlashtirish va joriy etish ishlarini tashkil etadi;
 paxta va kanop mahsulotlari sifatini yaxshilashga qaratilgan tarmoq davlat andozalari va texnik shartlarining joriy etilishini va ularga rioya etilishini nazorat qilishni ta’minlaydi, ixtirochilik va ratsionalizatorlik faoliyatini takomillashtirish ishlarini tashkil etadi va olib boradi;
 kapital mablag‘lardan samarali foydalanishni va yangi ishlab chiqarish quvvatlari hamda omborlarning o‘z vaqtida ishga tushirilishini ta’minlaydi;
 korxonalar, binolar, inshootlar qurilishi, ularni kengaytirish, qayta qurish va texnika bilan jihozlash uchun loyiha-smeta hujjatlarining o‘z vaqtida tayyorlanishini ta’minlaydi;
 belgilangan tartibda mavjud nizomga muvofiq smeta qiymatiga ko‘ra korxonalar, binolar va inshootlarni qurish, kengaytirish, qayta qurish, texnika bilan qayta jihozlashga loyiha-smeta hujjatlari va sarvaraq ro‘yxatlari ekspertizasi o‘tkazilishini, tasdiqlanishini va qayta tasdiqlanishini ta’minlaydi;
 bitkazilgan qurilish obyektlarini foydalanishga topshirish bo‘yicha davlat qabul komissiyalarini belgilangan tartibda tayinlaydi;
 hududiy birlashmalarning buyurtmanomalari asosida mahsulotlarni temir yo‘l va avtomobil transportida tashish bo‘yicha oylik yil choraklari bo‘yicha va yillik rejalarni tuzadi va ularni temir yo‘l va avtomobil transporti tashkilotlariga taqdim etadi;
 dorilangan urug‘lik chigitni tayyorlash va uni paxtakor xo‘jaliklarga sotishni ta’minlaydi;
 tashqi iqtisodiy faoliyatni valyuta bilan o‘zini o‘zi qoplash prinsipi asosida tashkil etadi va amalga oshiradi;
 kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash yagona tizimini tashkil qiladi, kasbga o‘qitishning iqtisodiy o‘quv bilan birga olib borilishini ta’minlaydi;
 davlat buyurtmasi bo‘yicha paxta, kanop va ulardan respublika paxta va kanop zavodlari ishlab chiqargan mahsulotlarni xarid qilishni amalga oshiradi;
 O‘zbekiston Respublikasi Istiqbolni belgilash va statistika davlat qo‘mitasining O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan balanslariga muvofiq davlat buyurtmasi bo‘yicha respublika korxonalariga, boshqa davlatlar korxonalariga davlatlararo bitimlar bo‘yicha paxta mahsulotiga fondlarni taqsimlaydi;
 bozor konyunkturasi va belgilangan limitlarni hisobga olgan holda paxta tolasi, momiq va boshqa turdagi mahsulotlarni ishlab chiqarish va yetkazib berishga buyurtmalar berish tizimini takomillashtiradi;
 biriktirilgan nomenklatura bo‘yicha to‘liq hajmda marketing ishini olib boradi;
 belgilangan tartibda respublikaning o‘ziga, boshqa davlatlarga va eksportga paxta tolasi, boshqa paxta mahsulotlari va kanop tolasi yetkazib berish bo‘yicha shartnomalar va bitimlar tuzadi;
 tuzilgan shartnomalar va bitimlarga muvofiq paxta mahsulotlari yetkazib berishni va ular uchun hisob-kitob qilishni amalga oshiradi bevosita paxtakor xo‘jaliklar, paxta zavodlari va yog‘-moy kombinatlari o‘rtasida amalga oshiriladigan chigit uchun hisob-kitoblardan tashqari;
 Markaziy Osiyo davlatlari va Ozarbayjon bilan paxta mahsulotlari bo‘yicha narx siyosatini muvofiqlashtirishni ta’minlaydi;
 mulkchilik shaklidan qat’i nazar, boshqa davlatlarning ta’minot-sotish, tijorat-vositachi tashkilotlari, birlashmalari va korxonalari va chet el firmalari bilan bevosita aloqa o‘rnatadi;
 shartnoma asosida mulkchilikning har qanday shaklidagi birlashmalar va uyushmalar tarkibiga kiradi, turli yo‘nalishdagi birjalar va aksionerlik jamiyatlarining muassisi yoki hammuassisi, a’zosi paychisi bo‘ladi, boshqa davlatlarda sho‘ba savdo-vositachilik firmalari, banklar, vakolatxonalar tashkil etadi; 
 ishlab chiqarish samaradorligining, daromadning oshishiga olib keluvchi xo‘jalik hisobini, shartnoma, moliya va hisob-kitob intizomini mustahkamlaydi;
 o‘z moddiy-texnika bazasi rivojlanishi va mustahkamlanishini, asosiy fondlar, mehnat, moddiy va moliyaviy resurslardan foydalanishni yaxshilashni ta’minlaydi;
 mehnatni va boshqarishni ilmiy tashkil etishni joriy etadi, zamonaviy hisoblash texnikasini qo‘llagan holda avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimini yaratadi;
 shartnoma asosida uyushma tizimi uchun malakali kadrlar tanlash masalalarini hal qiladi;
 kimoshdi savdolari, ulgurji yarmarkalar, shartnomalar tuzish bo‘yicha kampaniyalarning qanday borayotganligi haqidagi materiallarni umumlashtiradi, tahlil qiladi va ularning natijalarini yakunlaydi;
 resurslar balanslarini hamda ulgurji yarmarkalar va kimoshdi savdolarini o‘tkazishning istiqboldagi dasturlarini ishlab chiqish va shartnomalar tuzish uchun paxtakor xo‘jaliklar va paxta zavodlaridan zarur materiallarni oladi;
 belgilangan muddatlarda mahsulot tayyorlovchilar va iste’molchilarga mahsulot jo‘natishga ruxsatnoma hisoblanuvchi va qo‘shimcha ravishda litsenziya berishni talab qilmaydigan naryadlar beradi;
 transport tashkilotlari bilan birgalikda mahsulot yetkazib beruvchilarning shartnomalar bo‘yicha respublika ichki, mintaqalararo va jahon bozoriga mahsulot yetkazib berish bo‘yicha majburiyatlarida belgilangan hajmlarda muddatlar va yo‘nalishlar bo‘yicha mahsulot tashish uchun yuk jo‘natuvchi korxonalar bergan buyurtmalarni muvofiqlashtiradi va tartibga soladi;
 belgilangan tartibda markazlashtirilgan moddiy rag‘batlantirish jamg‘armalari tashkil etadi hamda ulardan samarali foydalanishni ta’minlaydi;
 pul va moddiy boyliklar saqlanishini, yetkazilgan zarar qoplanishini, tejamkorlik rejimiga rioya qilinishini ta’minlaydi;
 buyurtmalar va uzoq muddatli shartnomalar asosida to‘g‘ridan to‘g‘riuzoq muddatli aloqalarni faol kengaytirgan holda mahsulot yetkazib beruvchilar va iste’molchilar o‘rtasidagi mavjud aloqalarni takomillashtiradi hamda oqilona xo‘jalik aloqalarini tashkil etish chora-tadbirlarini amalga oshiradi;
 paxta mahsuloti yetkazib beruvchilardan paxta mahsuloti yetkazib berish, uning tushishi, sarflanishi va qoldiqlari, shu jumladan, xo‘jaliklar tasarrufida bo‘lgan va ular o‘z ixtiyori bilan sotadigan mahsulotlar bo‘yicha ham nazarda tutilgan statistik hisobotni oladi;
 paxta va kanopni qabul qilish, quritish, tozalash, tashish, saqlash va qayta ishlash, mahsulot sotish, davlat ehtiyojlari uchun yetkazib beriladigan paxta tolasi uchun hisob-kitob qilish masalalari bo‘yicha, mulkchilik shaklidan qat’i nazar, respublika hududida joylashgan barcha korxonalar va tashkilotlar bajarishi shart bo‘lgan uslubiy qo‘llanmalar, yo‘riqnomalar va normativ hujjatlarni ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;
 iste’mol xususiyatlari, sifat ko‘rsatkichlari va raqobatga qobilligi yuqori, eng avvalo, eksportga jo‘natish uchun yaroqli bo‘lgan tola olishga imkon beruvchi g‘o‘zaning yangi istiqbolli navlarini yaratishga qaratilgan muhandislik-texnik tadbirlarni ishlab chiqishda va o‘tkazishda qatnashadi;
 O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq respublika davlat budjetiga tegishli to‘lovlar, shu jumladan, valyuta ajratmalari o‘tkazilishini ta’minlaydi.
 9. Uyushma uyushma a’zolari o‘z mablag‘larining butun qo‘yilgan ulushi miqdoriga aksiyalar chiqaradi. Har bir aksiyaning qiymati kamida 1000 so‘mni tashkil etadi.
 Aksioner tomonidan sotib olingan har bir aksiya unga bir ovoz berish huquqini beradi.
 Chiqarilgan aksiyalarning umumiy sonidan 49 foizi egasining nomi yozilgan aksiyalar, 51 foizi esa (nazorat paketi) aksiya ko‘rsatuvchiga beriladigan aksiyalar bo‘lib hisoblanadi.
 Aksiyalarning nazorat paketi O‘zbekiston Respublikasining mulki bo‘lib hisoblanadi va xususiy shaxslarga sotilmaydi.
 10. Uyushma a’zolaridan har birining qo‘lida, davlatdan tashqari, uyushma barcha aksiyalarining o‘n foizidan ortig‘i jamlanishi mumkin emas.
 11. Uyushma o‘ziga berilgan mulkka egalik qilish, foydalanish va uni tasarruf etish huquqini o‘z faoliyatining maqsadi va vazifalariga hamda mulkning vazifasiga muvofiq amalga oshiradi.
 12. Uyushma faoliyatini amalga oshirish uchun uyushma a’zolarining o‘z mablag‘lari ko‘rinishidagi pay badallari miqdorida ustav fondi tashkil etiladi.
 Ustav fondiga muassislar tomonidan mablag‘lar uyushma Kengashi belgilaydigan miqdorlar va ulushlarda qo‘yiladi, Kengash ustav fondini ko‘paytirishi yoki kamaytirishi mumkin.
 Uyushmaning mulki va mablag‘i uning to‘liq ixtiyorida bo‘ladi va u musodara qilinmaydi.
 Uyushma o‘ziga tegishli mulkdan O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan har qanday xo‘jalik va boshqa xil faoliyatni amalga oshirish uchun foydalanishi mumkin.
 13. Ishtirokchi-korxonalarning mulki uyushma mulki hisoblanmaydi, korxonalar ixtiyoriy ravishda uyushmaga bergan mulklar bundan mustasno.
 14. Uyushma boshqaruvi va uning ishchi apparati uyushma mablag‘lari, shu jumladan, uning ishtirokchilarining daromadlaridan ajratmalar hisobiga hosil bo‘ladigan mablag‘lar hisobidan saqlanadi.
 15. Ajratmalarning miqdorlari, hosil bo‘lgan fondlar va zaxiralarni yo‘naltirish hamda ulardan foydalanish tartibini uyushma Kengashi belgilaydi.
 16. O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan majburiy soliqlar va to‘lovlar to‘langanidan keyin daromadning qolgan qismi quyidagicha taqsimlanadi:
 markazlashgan, zaxira va sug‘urta fondlariga ajratmalar uchun — 15 foiz;
 o‘z korxonalarini ishlab chiqarish-texnika va ijtimoiy rivojlantirishga yo‘naltiriladigan jamg‘arma fondiga — 35 foiz;
 aksiyalar bo‘yicha bank foizi depozitlari to‘lovlari darajasidan kam bo‘lmagan dividendlarni to‘lashga.
 17. Aksionerlarga dividendlar uyushma balansi bo‘yicha taftish komissiyasining xulosasidan va hisobot e’lon qilinganidan keyin yil yakunlari bo‘yicha to‘lanadi.
 18. Mulkchilik shaklidan qat’i nazar, ustav fondiga o‘z hissalarini moddiy yoki pul shaklida qo‘shgan, uyushma Ustavini tan olgan va uyushma vazifalariga muvofiq ishlab chiqarish-xo‘jalik va boshqa faoliyatni amalga oshirish majburiyatlarini o‘z zimmalariga olgan hududiy birlashmalar, korxonalar, tashkilotlar, shu jumladan, xorijiy korxonalar va tashkilotlar uyushma ishtirokchilari bo‘lishlari mumkin.
 19. Uyushma ishtirokchilari quyidagi huquqlarga ega:
 uyushma aksiyalarini ustuvor tartibda va imtiyozli shartlarda sotib olish;
 uyushmaning rahbar organlariga o‘zlarining faoliyatlari masalalari bo‘yicha takliflarni ko‘rib chiqish uchun kiritish va bu masalalar uyushma rahbar organlari majlislarida muhokama qilinayotganda ishtirok etish;
 yuqori natijalarga erishish hamda uyushma va korxonalarning iqtisodiy foyda olishlari maqsadida uyushma Kengashining roziligiga ko‘ra o‘z imkoniyatlari va mulkining bir qismi bilan boshqa xo‘jalik hamda birlashmalarda ishtirok etish;
 maqsadli dasturlar uchun qo‘yilgan qo‘shimcha badallarga, predmetli (maqsadli) faoliyat uchun tuzilgan shartnomalarga muvofiq badallarga mutanosib ravishda daromad olish;
 tuzilgan shartnomalardan ortiqcha ishlab chiqarilgan mahsulotni savdo birjasida sotish yoki uyushma boshqaruvi bilan kelishib zarur asbob-uskunaga, xomashyo, moddiy resurslarga shartnoma narxlarida barter asosida ayirboshlash;
 xomashyo va materiallar yetkazib beruvchilar bilan hamda ulgurji va savdo tashkilotlari bilan hisob-kitob qilishda limitlangan chek daftarchalaridagi hisob-kitob cheklaridan foydalanish;
 uyushma Kengashida uning ko‘rib chiqishi uchun kiritilgan masalalar muhokamasida teng shartlarda ishtirok etish;
 o‘z korxonasini rivojlantirish uchun uyushmaning ilmiy-texnik ishlanmalaridan, mahsulotlaridan, uyushma korxonalari va tashkilotlari ko‘rsatadigan xizmatlardan birinchi navbatda foydalanish;
 o‘z firma belgisida uyushma emblemasidan foydalanish, o‘zining firma blanklari va muhrlarida uyushmaga qarashliligini ko‘rsatish;
 mehnat jamoasining qaroriga asosan, tuzilgan shartnomalarga muvofiq uyushmaning boshqa ishtirokchilari oldidagi majburiyatlarni saqlagan holda, uyushma tarkibidan chiqish.
 20. Uyushma ishtirokchilarining majburiyatlari:
 uyushma Ustaviga rioya qilish, uning rahbar organlari qarorlarini bajarish;
 o‘z moliya-xo‘jalik va boshqa faoliyatlarini uyushma vazifalariga muvofiq, umuman uyushmani rivojlantirish va iqtisodiy manfaatdorligini uyg‘unlashtirishni ta’minlangan holda, amalga oshirish;
 uyushma Kengashi tomonidan belgilangan moliya fondlariga badallarni belgilangan muddatlarda to‘lash.
 21. Uyushma ishtirokchilari qonun hujjatlari bilan belgilangan tartibda quyidagilar uchun javob beradilar:
 o‘z zimmasiga olgan shartnoma majburiyatlarini bajarmaganliklari uchun;
 umuman uyushmaga zarar keltirgan o‘z harakatlari uchun;
 Kengash va boshqaruv qarorlarini bajarmaganliklari natijasida sheriklarga yetkazilgan zarar uchun;
 ishtirokchilarga shartnoma majburiyatlari sifatida biriktirib qo‘yilgan mahsulotlarga aholi va umuman xalq xo‘jaligining ehtiyojlari qondirilmagani uchun.
 22. Uyushma ishtirokchilari rahbarlari, Kengash a’zolari moddiy zarar ko‘rishga olib keluvchi o‘z qarorlari uchun intizomiy va moddiy javob beradilar.
 23. Uyushma demokratik asosda boshqariladi. Uyushmaning rahbar organi — uyushma Kengashi va boshqaruvi hisoblanadi.
 Boshqaruvning yuqori organi uyushma Kengashidir. Kengash tarkibiga hal qiluvchi ovoz berish huquqi bilan hududiy birlashmalar, yirik korxona rahbarlari, uyushma ta’sischilari, shuningdek uyushma apparati tarkibiy bo‘linmalarining rahbarlari kiradilar.
 Uyushma Kengashining majlislari, uning Raisi tomonidan zaruriyatga ko‘ra, lekin bir yilda kamida ikki marta chaqiriladi. Kengashning navbatdan tashqari majlislari uyushma a’zolarining kamida uchdan bir qismining talabiga ko‘ra chaqiriladi.
 Uyushma Kengashining hujjatlari ochiq ovoz berish yo‘li bilan qabul qilinadi va qarorlar bilan rasmiylashtiriladi. Kengashning har bir a’zosi bir ovoz berish huquqiga ega. Ovozlar teng bo‘lganda Raisning ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.
 Uyushma Kengashi majlislarida quyidagi masalalar ko‘rib chiqiladi:
 uyushma faoliyatining dastur va rejalarini ishlab chiqish va ularni amalga oshirish;
 uyushma fondlari va zaxiralarini shakllantirish hamda ulardan foydalanish tartibi;
 uyushma xarajatlari va daromadlari smetalarini, ish haqi, lavozim maoshlari fondini, xo‘jalik faoliyati natijalari uchun mukofotlash va moddiy rag‘batlantirish tizimini tasdiqlash;
 uyushma a’zolarining qo‘shimcha badallarini maqsadli ishlab chiqarish, moddiy-texnika, investitsiya, ijtimoiy va tabiatni muhofaza qilish dasturlarini mablag‘ bilan ta’minlash uchun jalb qilish;
 yangi a’zolarni qabul qilish va uyushma a’zolarini uning tarkibidan chiqarish;
 apparat tuzilmasi va xodimlari sonini, fondni va lavozim maoshlarini, xo‘jalik faoliyatining natijalari uchun mukofotlash va moddiy rag‘batlantirish tizimlarini, uyushma boshqaruvi va apparatiga sarflanadigan xarajatlarni tasdiqlash;
 shuningdek:
 boshqaruv, Kengash ishchi komissiyalari ishlari to‘g‘risida ularning hisobotlari eshitiladi va tegishli qarorlar qabul qilinadi;
 boshqaruv qarorlari yuzasidan tushgan shikoyatlar va uning faoliyatiga taalluqli boshqa masalalar muhokama qilinadi;
 uyushma faoliyatini to‘xtatish to‘g‘risida qaror qabul qilinadi.
 Uyushma Kengashi boshqaruv raisi, uning o‘rinbosari va a’zolarini besh yil muddatga saylaydi. Kengashga uning qarori bilan ularni muddatidan oldin chaqirib olish huquqi beriladi. Kengash raisi bir vaqtning o‘zida boshqaruv raisi hisoblanadi va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi. Uyushma boshqaruvi raisining o‘rinbosarlari belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
 24. Boshqaruv uyushma faoliyatiga rahbarlik qiladi va uyushma zimmasiga yuklatilgan vazifalarning bajarilishi uchun javob beradi.
 Boshqaruv majlislari rais tomonidan zaruriyatga ko‘ra, lekin oyida kamida bir marta chaqiriladi. Boshqaruv qarorlari ochiq ovoz berish yo‘li bilan qabul qilinadi. Ovozlar teng bo‘lib qolganda boshqaruv raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi. Boshqaruv hujjatlari qarorlar yoki buyruqlar ko‘rinishida bo‘lib, ularni bajarish uyushma a’zolarining hammasi uchun majburiydir.
 Uyushma boshqaruvi:
 Kengash qarorlarining bajarilishini ta’minlaydi; 
 Kengashda ko‘rib chiqilishi kerak bo‘lgan barcha masalalarni oldindan ishlab chiqadi;
 uyushma faoliyatining istiqbolda rivojlanishini, dasturlarini va rejalarini ishlab chiqishni tashkil etadi va ularni amalga oshirish yuzasidan chora-tadbirlar ko‘radi;
 uyushma nomidan bankdan kredit olish uchun qarorlar qabul qiladi;
 uyushmani boshqarish va uning tashkiliy tuzilmasini takomillashtirish yuzasidan takliflar tayyorlaydi va ularni uyushma Kengashining tasdiqlashi uchun kiritadi;
 uyushma tarkibiga kiruvchi hududiy birlashmalar, korxonalar va tashkilotlarning xo‘jalik faoliyati masalalarini ko‘rib chiqadi;
 ilmiy-texnika kengashini tashkil etadi va uning soni hamda shaxsiy tarkibini belgilaydi.
 25. Boshqaruv raisi boshqaruv va apparat faoliyatiga rahbarlik qiladi, uyushmaga yuklangan vazifalarning bajarilishi uchun javob beradi, boshqaruv a’zolari o‘rtasida vazifalarni taqsimlaydi va ularning vakolatlarini belgilaydi.
 Boshqaruv raisi:
 o‘z vakolati doirasiga kiradigan masalalar yuzasidan buyruqlar, farmoyishlar, yo‘riqnomalar va boshqa aktlar chiqaradi;
 respublikaning qonun hujjatlari va normativ hujjatlarining, uyushma Kengashi va o‘z qarorlarining bajarilishini nazorat qilishni ta’minlaydi;
 istalgan respublika va boshqa davlatlarning yuridik hamda jismoniy shaxslari bilan munosabatlarda uyushma nomidan ish ko‘radi va uning nomidan bitimlar, shartnomalar tuzadi va shartnomalar tuzishga ishonch qog‘ozlari beradi;
 uyushma apparatining shtat jadvalini, uning tarkibiy bo‘linmalari haqidagi nizomlarni, hududiy birlashmalar rahbarlarini mukofotlashning barcha tizimlari bo‘yicha mukofotlarni tasdiqlaydi;
 uyushma apparati xodimlarini lavozimga tayinlaydi va ularni bo‘shatadi, lavozim maoshlarini va ularga qo‘shimchalarni belgilaydi, apparat xodimlarini rag‘batlantiradi va ularga nisbatan jazo choralari qo‘llaydi;
 hududiy birlashmalar (ularning tavsiyasiga ko‘ra) va “O‘zdavpaxtasanoatsotish” uyushmasi davlat korxonalarining rahbarlarini tayinlaydi, ular bilan shartnomalar, bitimlar tuzadi, shartnomaga muvofiq ularni egallab turgan lavozimlaridan bo‘shatadi;
 hududiy birlashmalar va “O‘zdavpaxtasanoatsotish” uyushmasi taftish komissiyalari tarkiblarini tasdiqlaydi;
 belgilangan tartibda saylov o‘tkazilgunga qadar uyushma boshqaruvi va hududiy birlashmalar raisi o‘rinbosarlari vazifasini bajaruvchilarni tayinlaydi;
 davlat korxonalari va uyushma huzurida tashkil etiladigan tuzilmalarning ustavlarini tasdiqlaydi, ularga o‘zgarishlar va qo‘shimchalar kiritadi;
 ishonchnomalar beradi, pul mablag‘lari va moddiy boyliklar olish uchun hisob-kitoblarni va to‘lov hujjatlarini imzolaydi;
 uyushmaning rahbar organlari tomonidan o‘zining zimmasiga yuklatilgan boshqa vazifalarni bajaradi.
 26. Kundalik rahbarlik vazifalarini amalga oshirish, Kengash va boshqaruv ishini ta’minlash, umumxo‘jalik vazifalarini bajarish uchun uyushmada ishchi apparati tuziladi.
 27. Uyushma tezkor va buxgalterlik hisobini amalga oshiradi, statistika hisoboti yuritadi.
 Belgilangan tartibda moliya-xo‘jalik faoliyatining barcha turlari bo‘yicha hisobot taqdim etadi, hisobot va balanslarning ishonchliligini ta’minlaydi.
 28. Uyushma amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq o‘z tarkibiga kiruvchi hududiy birlashmalar, korxonalar moliya-xo‘jalik faoliyati kompleks taftishdan o‘tkazilishini ta’minlaydi.
 29. Uyushmaning taftish komissiyasi O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlari, uyushma Ustavi, materiallar va moliyaviy resurslardan foydalanish tartibi, moliya va shartnoma intizomi, shuningdek uyushma a’zolarining takliflari, mehnatkashlarning ariza va shikoyatlari bo‘yicha qabul qilingan qarorlarning o‘z vaqtida bajarilishi ustidan nazorat o‘rnatishni amalga oshiradi.
 30. Uyushmaning taftish komissiyasiga taftish komissiyasining raisi rahbarlik qiladi.
 31. Taftish komissiyasining raisi uyushma Kengashi tomonidan 5 yil muddatga saylanadi.
 32. Taftish komissiyasi uyushma Kengashi oldida hisob beradi va o‘z ishining natijalari haqida boshqaruvga axborot beradi.
 33. Uyushmaning mansabdor shaxslari davlat hisobotini buzib ko‘rsatganliklari uchun respublika qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.
 34. Uyushma faoliyati uyushmaning vakolatli vakillari yig‘ilishining, sud, xo‘jalik sudining qarorlariga muvofiq, uyushma to‘liq singan hollarda va O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hollarda tugatilishi mumkin.
 35. Uyushmani tugatish O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.