Xorijiy investorlar Xitoyni tark etmoqda

Shanxay shimolida qurilishi yakunlanishi kerak bo‘lgan uy-joylar lokdaun sababli o‘z vaqtida tugallanmadi, deb yozadi The Economist.

Lokdaun shunchalik kuchli ediki, shahar bo‘ylab yo‘l to‘siqlari va politsiya nazorat punktlari paydo bo‘ldi. Ishchilar, qurilish materiallari va savdo agentlari qurilish maydonchalariga yetib bora olmadilar.
Qurilishga mas’ul firmaning uy-joylarni oldindan sotishi aprel oyida o‘tgan yilga nisbatan 80 foizdan ko‘proqqa kamaydi.
Xitoydagi mulk inqirozi yangilik emas. Ammo xorijiy investorlarning keng ko‘lamli siyosiy falokatdan xavotirlari kuchaymoqda.
Uy-joy bozoridagi jiddiy tanazzul va Si Szinpinning koronavirusga qarshi murosasiz siyosati xorij fondlari rahbarlarini Xitoy iqtisodiyotni boshqarishda pragmatik yondashuvini yo‘qotyaptimi, degan savolga olib kelgan so‘nggi jumboqlardan biridir.
Si Xitoyni Omikron variantidan xalos qilish uchun uzoq muddat lokdaunlardan foydalanishni talab qilishi va Rossiyaning Ukrainadagi “maxsus operatsiya”sini qo‘llab-quvvatlashi iqtisodiy va geosiyosiy voqelikni e’tiborsiz qoldiradigan mafkuraviy izlanishlar sifatida qaralmoqda.
Bir yildan sal ko‘proq vaqt ichida janob Si siyosati global bozorlarga jiddiy ta’sir ko‘rsatdi. Ular Gonkong va Nyu-Yorkda ro‘yxatga olingan Xitoy aksiyalaridan 2 trln dollar yo‘qotdilar.
2022-yilning dastlabki uch oyida chet elliklar tomonidan yuandagi moliyaviy aktivlarning qiymati 1 trln yuanga (150 mlrd dollar) pasaydi, bu tarixdagi eng katta pasayishdir.
Ko‘pgina xorijiy sarmoyadorlar so‘nggi yillarda Xitoyga nisbatan juda ishtiyoqmand bo‘lib, xavf-xatarlarga e’tibor bermaslikni afzal ko‘rishdi, — deydi Aberdinlik aktivlar menejeri Xyu Yang.
Xitoyda jadallik bilan kengayib borayotgan gigant aktivlar menejeri BlackRock 9-may kuni Xitoy aksiyalariga nisbatan 6-12 oy davomida o‘z nuqtai nazarini “arzimas”dan “neytral”ga o‘zgartirganini aytdi.
Bu asosan iqtisodiy manzaraning yomonligi bilan bog‘liq, lekin ayni paytda Xitoyning Rossiya bilan aloqalarini aks ettiradi.
Bu qimmatli qog‘ozlar va obligatsiyalarning chet elga sotilishiga yordam berdi. Yuandagi obligatsiyalarning sotilishiga Amerikadagi zaif valyuta va yuqori foiz stavkalari ham sabab bo‘ldi.
Yilning dastlabki uch oyida Xitoyda xorijiy aksiyalarning qiymati qariyb 20 foizga yoki taxminan 755 mlrd yuanga tushdi.
Ammo xorijiy investorlar ham o‘z ta’sirini kamaytiradi. Xitoy fond bozoridagi xorijiy aksiyalarning ulushi 2021-oxiridagi 4,3 foizdan mart oyida 4 foizdan sal pastga tushdi.
Gavekal tadqiqot guruhi joriy yilda jami xorijiy zaxiralar taxminan 2 foizga tushganini hisoblab chiqdi.
Yillar davomida tartibga soluvchilar uzoq muddatli investorlarni va ularning Xitoyga bo‘lgan sadoqatini mukofotlash uchun ehtiyotkorlik bilan belgilangan islohotlardan foydalanganlar.
Aprel oyida ahvol yomonlashganida, ular aktiv boshqaruvchilarni jalb qilish maqsadida uzoq kutilgan shaxsiy pensiya islohotlarini amalga oshirishga muvaffaq bo‘lishdi.
Ko‘pgina investorlar 2022-yilni kelajakdagi siyosat yo‘nalishi uchun mezon sifatida ko‘rishadi. Optimistik prognozga ko‘ra, mafkuraning bu qorong‘i davri, siyosiy noto‘g‘ri qadamlar va sekin o‘sish partiyaning kuzgi qurultoyiga tayyorgarlikning bir qismidir.
Bunga Xitoyda o‘nlab yillar davomida ishlagan ko‘plab investitsiya menejerlari kiradi. Global banklar 20 yildan beri investorlarga Xitoy bozori bir tomonlama ekanligini aytib keladi.
19-may kuni ta’lim, uy-joy, mehnat va farovonlikdagi siyosiy notinchliklar kelgusi yillar davomida davom etishi haqida ogohlantirildi.
Xorijiy sarmoyadorlar Xitoy siyosatidagi o‘zgarishlarning ahamiyatini darhol anglamadilar. Tez orada hamma narsa normal holatga qaytishi dargumon, — deydi T. Rou Praysning sarmoya bo‘yicha menejeri Nikolas Shmidt.
Mamlakatda o‘nlab yillar davomida ishlayotgan ko‘plab guruhlar yangi xodimlarni yollashda davom etmoqda.
Kelgusi oylardagi mumkin bo‘lgan natijalardan biri bu Xitoydan tashqaridagi investorlar va mamlakat ichida yirik va o‘sib borayotgan vakolatxonalari bo‘lgan investorlar o‘rtasidagi tafovut, — deydi iif vakili Jin Ma.
Bundan farqli o‘laroq, Gonkong orqali quruqlikdagi bozorga kirish imkoniyatiga ega bo‘lgan investorlar o‘z risklarini kamaytirishda davom etishlari mumkin.