O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi choragidagi ijrosi to‘g‘risidagi hisoboti haqida

O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi choragi yakunlari bo‘yicha ijrosi “2021-yil uchun O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjeti to‘g‘risida”gi Qonun va COVID-19 pandemiyasi tufayli yuzaga kelgan global iqtisodiy inqiroz oqibatlarini bartaraf etishga qaratilgan.
 Dunyo iqtisodiyoti pasayishi natijasida mamlakatda yalpi ichki mahsulot (keyingi o‘rinlarda “YIM” deb yuritiladi) hajmi joriy qiymatda 128 trln 600 mln so‘mni yoki o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 103 foizni tashkil etgan.
 Iqtisodiy o‘sish sanoatda 3,8 foizni, qurilishda 0,5 foizni, qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligida 3,1 foizni hamda xizmatlar sohasida 2,8 foizni tashkil etgan.
 Inflatsiya darajasi yillik nisbatda 10,9 foizni tashkil qilib, o‘tgan yilning mos davriga (13,6 foiz) nisbatan 2,7 bandga sekinlashgan. Bunda oziq-ovqat mahsulotlari yillik inflatsiya ko‘rsatkichi 5,9 foizga, nooziq-ovqat mahsulotlari 3,1 foizga, xizmatlar esa 1,9 foizga oshgan.
 Tashqi savdo aylanmasi o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 11,6 foizga kamayib, 7 mln 100 ming AQSh dollarini tashkil etgan. 
 Davlat budjeti daromadlari 33 trln 900 mln so‘mni, xarajatlari esa 34 trln 100 mln so‘mni tashkil etib, Davlat budjeti taqchilligi 188 mlrd 200 mln so‘mni yoki YIMga nisbatan 0,1 foizni tashkil etgan va prognoz darajasida bajarilgan.
 Budjetga soliq qarzdorligi qariyb 2 trln 200 mlrd so‘mni tashkil etib, yil boshiga nisbatan 679 mlrd 500 mln so‘mga oshgan.
 Qarzning asosiy o‘sishi Qashqadaryo, Samarqand, Toshkent viloyatlari va Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri kelgan.
 Budjetga ortiqcha to‘lovlar yil boshiga nisbatan 36 mlrd 100 mln so‘mga o‘sib, 186 mlrd 9 mln so‘mni tashkil etgan. 
 Davlat budjeti xarajatlari tarkibida ijtimoiy xarajatlar miqdori 18 trln 200 mlrd so‘mni yoki jami xarajatlarning 53,3 foizini tashkil etgan.
 Davlat budjetida yuzaga kelgan 188 mlrd 200 mln so‘mlik taqchillik xalqaro moliya institutlaridan budjetni qo‘llab-quvvatlash uchun jalb qilingan mablag‘lar hisobiga qoplangan.
 Mahalliy budjetlar daromadlari 7 trln 911 mlrd so‘mga yoki rejaga nisbatan 116,3 foizga ijro etilgan.
 Birinchi chorakda daromadlar rejasining oshirib bajarilgan qismi hisobidan mahalliy budjetlarga qo‘shimcha 1 trln 110 mlrd so‘m manba shakllantirilgan.
 Budjet jarayonining ochiqligini ta’minlash maqsadida rasmiy veb-saytlarda ma’lumotlarni joylashtirish tartibi to‘g‘risida tasdiqlangan nizomga binoan, barcha darajadagi budjet mablag‘larini taqsimlovchilar, mahalliy davlat hokimiyati organlari, davlat maqsadli jamg‘armalarini taqsimlovchilar hamda Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasining ijro etuvchi direksiyasi tomonidan rasmiy veb-saytlarda ma’lumotlarni joylashtirib borish tartibi, muddati va shakllari belgilangan. 
 Hisobot davrida 2 ta vazirlik va 1 ta qo‘mita tomonidan (5%) tegishli ma’lumotlar rasmiy veb-saytlarda joylashtirilgan (Moliya, Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirliklari, Davlat statistika qo‘mitasi), 31 ta vazirlik va idorada (51%) ma’lumotlar qisman joylashtirilgan bo‘lsa, 27 ta (44%) vazirlik va idorada ma’lumotlar umuman joylashtirilmagan. 
 Davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarini olib qo‘yishda amaldagi qonunchilik talablariga rioya etilmasligi natijasida yetkazilgan zararni budjetdan qoplashda ham noqonuniy xarajatlar yuzaga kelib, bu kompensatsiya to‘lovlaridan qarzdorlikning yuqori miqdorda saqlanib qolishiga (hisobot davrida 130 mlrd 700 mln so‘m) hamda jismoniy va yuridik shaxslarning e’tirozlariga sabab bo‘lmoqda.
 Mahalliy budjetlarda kompensatsiya to‘lovlari bo‘yicha 164 mlrd 800 mln so‘m qo‘shimcha qarzdorliklar yuzaga kelgan.
 Davlat moliyaviy nazorati tadbirlari natijasida budjet mablag‘laridan foydalanishda 211 mlrd 200 mln so‘mlik moliyaviy xato-kamchiliklarga yo‘l qo‘yilganligi aniqlangan. 
 Xalq ta’limi, Maktabgacha ta’lim, Uy-joy kommunal xizmat ko‘rsatish, Sog‘liqni saqlash vazirliklari va “Yagona buyurtmachi xizmati” injiniring kompaniyalari tizimida budjet mablag‘larini ishlatishda (23 mlrd so‘mdan — 43 mlrd 300 mln so‘mgacha) qonun buzilishi holatlariga yo‘l qo‘yilgan.
 Hududlar kesimida qariyb 105,0 mlrd so‘mlik (Sirdaryo, Jizzax, Andijon viloyatlari va Qoraqalpog‘iston Respublikasida 20 mlrd so‘mdan — 40 mlrd so‘mgacha) noqonuniy xarajatlarga yo‘l qo‘yilgan.
 O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi choragidagi ijrosi to‘g‘risidagi axborotini eshitib va muhokama qilib, “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Reglamenti to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 3210-moddasiga asosan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qaror qiladi:
 1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi choragidagi ijrosi to‘g‘risidagi hisoboti ma’lumot uchun qabul qilinsin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
 Vazirlar Mahkamasi Rayosatida O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi chorakdagi ijrosi holatini, budjetga boqimonda qarzlar va ortiqcha to‘lovlarning hosil bo‘lishi hamda ajratilgan mablag‘larning noqonuniy, maqsadsiz ishlatilishiga yo‘l qo‘ygan vazirlik, idoralar, mahalliy davlat hokimiyati organlari rahbarlarining javobgarlik masalasini ko‘rib chiqsin;
 davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarini olib qo‘yishda noqonuniy harakatlarga barham berish hamda jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararlar uchun kompensatsiya to‘lovlari yuzaga kelishi hamda qoplanishini tahlil qilish asosida budjet mablag‘larining maqsadsiz sarflanishiga yo‘l qo‘ymaslik bo‘yicha ta’sirchan choralar ko‘rsin;
 budjet shaffofligini ta’minlashdagi muammoli hududlarni aniqlab, natijalarini budjet ochiqligi bo‘yicha hududlar reytingiga kiritib borish;
 ushbu Qaror ijrosi yuzasidan umumiy nazorat o‘rnatsin hamda amalga oshirilgan ishlar bo‘yicha 2021-yilning 1-avgust kuniga qadar Oliy Majlis Senatiga umumlashtirilgan axborot taqdim etsin.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi hamda Davlat soliq qo‘mitasi bilan birgalikda:
 iqtisodiy o‘sish sur’atlarini oshirishdagi ustuvor yo‘nalishlarni belgilash orqali budjetga soliq to‘lovlari manbalarini kengaytirish, hisoblangan soliqlarning to‘liq undirilishini ta’minlash, boqimonda qarzlar va ortiqcha to‘lovlarni kamaytirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqib bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin; 
 Davlat budjetida ko‘zda tutilgan xarajatlarni muddatida moliyalashtirish va ajratilgan budjet mablag‘laridan maqsadli, samarali foydalanish bo‘yicha dastlabki hamda joriy nazorat olib borishning ta’sirchan choralarini ko‘rsin;
 budjet mablag‘larini taqsimlashda tuman (shahar)lar budjetlari qo‘shimcha manbalarining kamida 10 foizini, 2021-yil 1-iyuldan esa kamida 30 foizini jamoatchilik fikri asosida shakllantirilgan tadbirlarga yo‘naltirish ishlarini samarali tashkil etish va natijalarini veb-saytlarda e’lon qilib borish bo‘yicha moliya organlari rahbar xodimlari mas’uliyatini oshirsin;
 budjet jarayonining shaffofligini ta’minlash maqsadida hisobotlarni birinchi darajali budjet taqsimlovchilarning barcha xarajatlari asosida shakllantirish hamda xalqaro standartlarga muvofiq tayyorlash choralarini ko‘rsin;
 moliyaviy intizomni mustahkamlash maqsadida noqonuniy xarajatlarga yo‘l qo‘yayotgan vazirlik va idoralar hisobchilari uchun alohida o‘qishlar tashkil etsin;
 ushbu bandning ijrosi bo‘yicha 2021-yilning 5-avgustiga qadar Oliy Majlis Senatiga batafsil axborot kiritsin.
 4. O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi hamda tegishli budjet mablag‘larini taqsimlovchilar O‘zbekiston Respublikasi investitsiya dasturlarida Davlat budjeti mablag‘lari hisobidan moliyalashtiriladigan obyektlar ro‘yxatini hamda loyiha qiymati va uning ijrosi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni doimiy ravishda o‘z rasmiy veb-saytlariga joylashtirib borishni ta’minlasin.
 5. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi, Maktabgacha ta’lim, Sog‘liqni saqlash va Uy-joy kommunal xizmat ko‘rsatish vazirliklari bir oy muddatda budjet mablag‘larining maqsadsiz, noqonuniy sarflanishi holatlari bilan bog‘liq so‘ngi uch yillik faoliyatini tahlil qilgan holda xato-kamchiliklarning kelib chiqish sabablarini, unga mas’ul xodimlar javobgarligini aniqlab, bu kabi kamchiliklarga yo‘l qo‘ymaslik yuzasidan taklif ishlab chiqsin va Vazirlar Mahkamasiga kiritsin. 
 6. O‘zbekiston Respublikasi Hisob palatasi barcha darajadagi budjet mablag‘larini taqsimlovchilar, mahalliy davlat hokimiyati organlari, davlat maqsadli jamg‘armalarini taqsimlovchilar hamda Tiklanish va taraqqiyot jamg‘armasining ijro etuvchi direksiyasi tomonidan ma’lumotlarning rasmiy veb-saytlarda joylashtirish holatini o‘rganib, natijasi bo‘yicha 2021-yilning yakuni bilan Oliy Majlis Senatiga ma’lumot kiritib borsin.
 7. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, viloyatlar, Toshkent shahar hamda tumanlar va shaharlar hokimlari:
 Davlat budjeti mablag‘laridan foydalanishda yo‘l qo‘yilgan moliyaviy xatolarga e’tibor qaratsin hamda kelgusida bu kabi salbiy holatlarning oldini olish bo‘yicha aniq chora-tadbirlar belgilasin;
 davlat va jamoat ehtiyojlari uchun yer uchastkalarining olib qo‘yilishi hamda buzilgan turar joylar uchun kompensatsiya to‘lovlari bo‘yicha jismoniy yoki yuridik shaxslarga yetkazilgan zarar miqdorini qoplash bo‘yicha yuzaga kelgan qarzdorlikni mahalliy budjetlarning qo‘shimcha manbalari yoki investorlar hisobidan bartaraf etish choralarini ko‘rib natijasi bo‘yicha joriy yilning 5-avgustiga qadar Moliya vazirligiga axborot kiritsin;
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi va xalq deputatlari Kengashlarining qarorlari asosida mahalliy budjetlar qo‘shimcha mablag‘larining kamida 10 foizi, 2021-yil 1-iyuldan esa kamida 30 foizining fuqarolar tomonidan bildirilgan takliflar asosida shakllantirilgan tadbirlarga yo‘naltirilishini ta’minlasin;
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi respublika budjeti, viloyatlar, Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar budjetlarining qo‘shimcha manbalari hisobidan xarid qilingan tovar hamda xizmatlar, qurilish-ta’mirlash ishlari olib borilayotgan obyektlar ro‘yxati va qurilish-ta’mirlash ishlarining moliyalashtirilishi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni rasmiy veb-saytlarida joylashtirib borsin.
 8. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar hamda tumanlar va shaharlar Kengashlariga:
 moliyalashtirish manbasi aniq bo‘lmagan tadbirlar uchun mablag‘ ajratish holatlariga barham berish yuzasidan tegishli choralar ko‘rib borish;
 mahalliy budjet daromadlarining belgilangan prognoz ko‘rsatkichlari bajarilishini ta’minlash, hududning iqtisodiy o‘sish nuqtalarini inobatga olgan holda qo‘shimcha manbalarni aniqlash, soliq qarzlarini qisqartirish, ortiqcha to‘lovlarga yo‘l qo‘ymaslik borasida amalga oshirilayotgan ishlar bo‘yicha har chorak yakuni bilan xalq deputatlari Kengashida moliya va soliq idoralari rahbarlarining hisobotlarini eshitib borish tavsiya etilsin.
 9. Senatning Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi Boyovut, Bo‘ston, Olot, To‘raqo‘rg‘on, Qarshi tumanlarida va Kattaqo‘rg‘on shahrida 2020 — 2022-yillarda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish va kambag‘allikni qisqartirish chora-tadbirlari dasturlari hamda tegishli qarorlar ijrosi yuzasidan o‘rganishlar o‘tkazib, natijasini 2021-yilning iyun oyida va kelgusida ish rejaga muvofiq qo‘mita majlislarida muhokama qilib borsin. 
 10. Ushbu Qarorning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi (E. Gadoyev) zimmasiga yuklansin.
 11. Ushbu Qaror qabul qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.