O`g`irlikda ayblangan kelin kassasiya sudi majlisida oqlandi

Far­­g`ona shahrida yashovchi Umida Abdullaeva bundan 4 yil muqaddam Komil Abdullaevga turmushga chiqqanida kunlardan bir kun qaynonasi va erining qarindoshlari tomonidan o`g`irlikda gumonlanishi va ayblanishini qayoq­dan bilibdi, deysiz?
Ammo baxtsizlikni qarangki, oxir-oqibat shunday bo`ldi. Ya`ni avvaliga ov­sini, so`ng qaynonasi, ke­yinchalik esa, boshqa qarindoshlarining tilla taqinchoqlari yo`qolgach, Umidadan gumonsirashdi. Natijada Farg`ona shahar ich­ki ishlar bo`limi tomonidan unga nisbatan jinoyat ishi qo`zg`atilib, tergov harakatlari olib borilgan. Biroq tergov faqat bir maqsadga — U. Abdullaevani ayblashga qaratilgan. Oxir-oqibat jinoyat ishlari bo`yicha Far­g`ona shahar sudining 2019 yil 10 iyundagi hukmiga binoan, Umida Abdullaeva Jinoyat kodeksining 169-moddasi 3-qismi «a» bandi bilan aybdor deb topilgan. Sud hukmida qayd etilishicha, 2016 yil oktyabr oyida ovsini Go`zal Karimovaning yotoqxonasidan bir dona 560 000 so`mlik ayollar tilla uzugi, 2016 yil 23 dekabr kuni qaynonasi Jamila Toshpo`latovaning yotog`idan bir dona 1 200 000 so`mlik tilla uzuk va 100 000 so`mlik erkaklar kumush uzugi, 2016 yil 28 dekabr kuni esa, tikuvchi Madina Boboevaning uyidan 1 800 000 so`mlik tilla uzuk, 2017 yil 1 mart kuni qa­rindoshi Dil­noza Toshma­to­vaning yotoqxonasidan sirg`a, turli uzuklar, baldoq, bilakuzuk singari 12 140 000 so`mlik tilla taqinchoqlar, 2017 yil may oyida yana 2 nafar qarindoshi — Muqaddas Mirzaolimovaning uyidan 12 280 000 so`m­lik tilla taqinchoqlar hamda Nazira Abdullaevaning yotog`idan 5 240 000 so`mlik uzuk, baldoq, tilla zanjir kabi qimmatbaho buyumlar yo`qoladi.
Qaynonasi va qa­rindoshlari bularning barchasi uchun Umidani o`g`irlikda ayblashadi. Binobarin, sud unga nisbatan 5 yil muddatga ozodlikdan mahrum etish jazosi tayinlab, Jinoyat­ kodeksining 72-moddasiga binoan, hukm shartli hisoblanib, U. Abdullaeva sud zalida qamoqdan ozod etilgan. Ammo…
Ammo Umida sodir etilgan o`g`irlik yoki tilla taqinchoqlarning yo`qolishiga umuman daxli yo`q ekani, tergov organi va sud tomonidan asossiz ayblanganini ma`lum qildi hamda oq­lov huk­mi chiqarishni so`rab, kassasiya shikoyati bilan murojaat qildi.
Jinoyat ishini kassasiya ins­tansiyasida ko`rish jarayonida tergov organi va birinchi bosqich­ sudi tomonidan Jinoyat-prosessual kodeksining hamda Oliy sud Plenumining tegishli qarori talablari buzilgani aniqlandi. Ya`ni sud jinoyat sodir etilishida kim aybdorligi va u bilan bog`liq barcha holatlarni tekshirmasdan, ish bo`yicha isbotlanishi lozim bo`lgan ho­lat­larni sinchkovlik bilan, har tomonlama, to`­liq va xolisona tekshirib chiqmasdan ayolni asossiz ravishda ayblagan. Xususan, jinoyat ishida Umidaning onasi Oyshaxon Mo`minovaning tushuntirish xati mavjud. Boyaqish ona o`z tushuntirishida tilla taqinchoqlarni qizi o`g`irlagani va ularni shahar markazidagi tillo bozorida sotib, ehtiyoji uchun ishlatib yuborganini ma`lum qi­lib, o`g`irlangan taqinchoqlarning bahosini to`lashga va`da bergan. Bi­roq O. Mo`minova sud majlisida erkak qudasi «Agar milisiyaga xabar bersak, qizingizni qa­mab urishadi» degan gapidan qo`r­qib tushuntirish xati yozib berganini bildirgan.
Tergov jarayonidagi tushuntirish xatida Umida Abdullaevaning o`zi ham buni tan olgan. Lekin hujjatlarda undan tushuntirish xati olgan xodimning ism-sharifi, sanasi ko`rsatilmagan. Qolaversa, U. Abdullae­va lotin alifbosida tahsil olgani hol­da tushuntirish xatini ki­rill alifbosida yozgan. Shuningdek, M. Siddiqjonov va D. Siddiqjonovalar faqat bir marta Umidadan oq ko`z­­­­li uzuk, ni­koh uzu­gi sotib olishganini ter­govchining ko`r­satmasi bilan yozishgani, sudlanuvchi tilla taqinchoqni tortishib-talashib, qattiq savdolashib sotgani, odatda, o`g`­rilar tilla buyumlarni tortishmay sotib ketishi ha­qida guvohlik berishgan. Buning ustiga xo`jayini Komil Abdullaev ham U. Abdullaeva tillafurushlarga o`g`irlangan tilla ziraklarni emas, balki onasiga tegishli oq ko`zli uzukni sotgani, o`sha paytda uning yonida turganini ma`lum qilgan.
Bundan tashqari tergov jarayo­nida Umidadan 600 AQSh dollari va 1 500 000 so`m daliliy ashyo sifatida olingani, bular sotilgan tillo taqinchoqlarning puli ekanligi bayonnomada aks ettirilgan.
Ayblanuvchi esa, onasi Rossiyada ishlayotgan payt­da o`zi­ga 800 AQSh dollari yuborganini bildirgan. Biroq O`zbekiston Respublikasi Markaziy bankining Farg`ona vi­loyat­ bosh bosh­qarmasi 2017 yil 31 martga qa­dar U. Abdullaeva nomiga Rossiya Federasiyasidan 800 AQSh dollari yuborilmagani haqida 10-31/620-sonli ma`lumotnoma bergan. Umida esa, pullar 2017 yil aprel oyida yuborilganini, uni «Trastbank» XAB Farg`o­na filiali orqali ol­ganini ma`lum qilgan. Shu bois, kassasiya sudlov hay`ati bank filia­liga so`rovnoma yuborgan. «Trast­bank» XAB Farg`ona filialining 2019 yil 12 sen­tyabr­dagi 01-05/348-sonli ma`lumotnomasida Umida Abdullaeva nomiga 2017 yil 21 aprelda Rossiya Federasiyasidan 800 AQSh dollari kelib tushgani bildirilgan.
Oliy Sud Plenumining 2018 yil 24 avgustdagi «Dalillar maqbulligiga oid jinoyat-prosessual­ qonuni normalarini qo`llashning ayrim masalalari to`g`risida»gi qarori 9-bandida jabrlanuvchi, guvohning faraz, taxmin, mish-mishlarga asoslangan ko`rsatmalari, shunigdek, jabr­lanuvchi, guvoh o`zining xabardorligi manbasini aytib bera olmagan yoki aytishni xohlamagan hollarda bu dalil maqbul emas deb topilishi haqida tu­shuntirish berilgan.
Bunday ho­latda esa, shaxsni o`g`irlik ji­noya­ti bilan ayblab bo`lmaydi. Ana shu asoslarga tayangan sud ji­noyat ishlari bo`yicha Farg`ona sha­har sudining 2019 yil 10 iyundagi hukmini bekor qi­lib, Umida Abdullaevani ayb­siz deb topdi va oqlov huk­mi chiqardi.
Natijada tuhmatga uchrab, o`g`irlikda ayb­langan kelinning yuzi yorug` bo`ldi.
Mazkur maqolani tayyorlash ja­­­rayonida Umida Abdullaeva bi­lan suhbatlashdik.
— Menga qilingan nohaqlik tufayli juda ko`p azob chekdim. Onamning esa, qon bosimi osha­di­gan bo`lib qoldi. Biroq qaynona-qaynotam kelinlik seplarimni ham to`liq qaytarib bermadi. Shularni inobatga olib, 2020 yil 11 fevral ku­ni moddiy va ma`­naviy zararni undirish yuzasidan fuqarolik ishlari bo`yicha Farg`ona tumanlararo sudiga da`vo ariza kiritdim, — deydi u.
Albatta, sud uning da`vo arizasini qonuniy tartibda ko`rib chiqadi.
Shuni alohida ta`kidlash lozimki, davlatimiz rahbarining tashabbusi bilan bu boradagi ez­gu ishlar ko`lami 2020 yil­­da yanada kengayadi. Zero, fuqarolarning huquq va erkinliklarini himoya qi­lish sudlar faoliyatining bosh mezonidir.
Rahmatjon ARAPOV,jinoyat ishlari bo`yichaFarg`ona viloyatisudining sudyasi,
Xurshid SULTONOV,jurnalist