O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurorining prokuratura organlarining 2021-yildagi faoliyati to‘g‘risidagi hisoboti haqida

O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurorining prokuratura organlarining 2021-yildagi faoliyati to‘g‘risidagi hisobotini eshitib, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati prokuratura organlari tomonidan muayyan ishlar amalga oshirilganligini qayd etadi.
 Hisobot davrida prokuratura organlari tomonidan iqtisodiy sohadagi qonunchilik ijrosi ustidan nazorat yo‘nalishida muayyan ishlar amalga oshirilganligi natijasida “Obod qishloq”, “Obod mahalla” va boshqa dasturlarga kiritilgan loyihalar uchun rejalashtirilgan mablag‘lardan 1,5 trln so‘mi tejab qolingan.
 Bundan tashqari, 23 mlrd so‘mlik sifatsiz ishlar va 31 mlrd so‘mlik qo‘shib yozish holatlari barvaqt aniqlanib, joyida bartaraf etilgan.
 Tadbirkorlik faoliyati subyektlarini qo‘llab-quvvatlash, ularning faoliyat yuritishiga to‘siq bo‘layotgan omillarni bartaraf etish maqsadida 29 mingdan ortiq tadbirkor va investorlarga, shu jumladan, 481 nafariga bino, 3 532 nafariga er, 1 496 nafariga litsenziya va ruxsatnomalar hamda 9 243 nafariga kredit berilishida amaliy yordam berilgan.
 Natijada 16 871 ta yangi tadbirkorlik subyekti tashkil etilib, 28 124 ta yangi ish o‘rni yaratilishi ta’minlangan hamda 14 749 nafar tadbirkorning buzilgan huquqlari tiklangan.
 Ijtimoiy sohadagi qonunchilik ijrosi ustidan nazorat yo‘nalishida aholini ijtimoiy muhofaza qilish, bandligini ta’minlash va ehtiyojmand oilalarni qo‘llab-quvvatlash masalalariga alohida e’tibor qaratilgan.
 Xususan, 4 187 nafar fuqaroga 7 mlrd so‘mlik kechiktirilgan ish haqi va boshqa to‘lovlar undirib berilgan, shuningdek, 29 mlrd so‘mlik ish haqi va unga tenglashtirilgan to‘lovlar talon-toroj qilinganligi aniqlanib, tegishli choralar ko‘rilgan.
 Aholi bandligini ta’minlash maqsadida 170 mingga yaqin fuqaro, jumladan, 46 802 nafar yoshlar va 34 804 nafar xotin-qizlar prokurorlar ko‘magi bilan ishga joylashtirilgan.
 Prokurorlar sektorlarida yashovchi 152 598 ta oilaga har tomonlama ko‘mak berilgan hamda 146 365 ta oila mahalliy Kengashlar qarorlari asosida ehtiyojmand oilalar ro‘yxatidan chiqarilgan. Shuningdek, voyaga yetmaganlarning huquqiy himoyasi ta’minlanib, 126 359 nafarining buzilgan huquqlari tiklangan.
 Jinoyatchilik va huquqbuzarlikka qarshi kurashish, tergov va tezkor-qidiruv faoliyatida shaxsni tahqirlash, qiynoqlarning oldini olish bo‘yicha choralar ko‘rilgan. Birgina qiynoqqa solish holatlari yuzasidan 21 ta jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, 28 nafar shaxs jinoiy javobgarlikka tortilgan.
 Korrupsiya bilan bog‘liq holatlar yuzasidan 2 345 ta jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, 2 804 nafar mansabdor shaxs jinoiy javobgarlikka tortilgan hamda jinoyat oqibatida yetkazilgan 715 mlrd so‘mlik zararning tergovda undirilishi ta’minlangan.
 Hisobot yilida sudlar tomonidan ko‘rilgan 72 891 ta ishda prokuror ishtiroki ta’minlanib, 2 383 ta ish bo‘yicha chiqargan sudlarning noqonuniy qarorlari prokurorlar protestlari asosida qonunlarga muvofiqlashtirilgan.
 Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari bilan ishlash masalasiga ham alohida e’tibor qaratilib, kelib tushgan murojaatlarning 269 906 tasi bevosita prokuratura organlarida hal qilingan hamda 312 386 nafar fuqaro qabul qilinib, muammolarini hal etish choralari ko‘rilgan.
 Faoliyat oshkoraligini ta’minlash maqsadida xalq deputatlari mahalliy Kengashlari va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlariga qonuniylik ahvoli haqida 934 ta axborot kiritilgan, 136 338 ta targ‘ibot tadbiri o‘tkazilgan.
 Amalga oshirilgan ishlar bilan birga ayrim sohalarda ta’sirchan prokuror nazoratini o‘rnatish talab etiladi.
 Mamlakatda qulay biznes muhitini yaratish, tadbirkorlikni rivojlantirish, shuningdek, xorijiy investitsiyalarni keng jalb qilishga oid qonunchilik ijrosini ta’minlashdagi kamchiliklarga to‘liq barham berilmagan.
 Xususan, hisobot yilida turli muammolar sababli 46 985 ta tadbirkorlik subyekti o‘z faoliyatini tugatgan bo‘lsa, 10 258 tasi faoliyatini turli sabablarga ko‘ra to‘xtatgan. Bu esa, tadbirkorlik faoliyatiga to‘siq bo‘layotgan muammolar hanuzgacha saqlanib qolayotganligini ko‘rsatmoqda.
 Aholi sog‘lig‘ini saqlash, ularning reproduktiv salomatligini, onalik va bolalikni muhofaza qilish yo‘nalishlaridagi kamchiliklar oqibatida onalar o‘limi yuqoriligicha qolgan bo‘lsa, yuqumli kasalliklar va go‘daklar o‘limi sezilarli darajada oshgan.
 Jumladan, onalar o‘limi soni 130 tani tashkil etib, bu ko‘rsatkich asosan Xorazm viloyatida 3 taga va Buxoro viloyatida 5 taga ortgan.
 2021-yilda respublika bo‘yicha yuqumli kasalliklar soni 106 414 taga (519 223 — 625 637), go‘daklar o‘limi esa 160 taga (7 054-7 214) ko‘paygan.
 Xotin-qizlar va yoshlarni qo‘llab-quvvatlashga doir vazifalar ijrosi yetarli darajada ta’minlanmaganligi oqibatida respublika bo‘yicha 750 050 nafar yoshlar hamda 856 595 nafar xotin-qizlarning bandligi ta’minlanmagan. Ishsizlik va boshqa omillar natijasida 27 931 nafar yoshlar hamda 9 759 nafar xotin-qizlar tomonidan jinoyat sodir etilgan.
 Jinoyatchilikka qarshi kurashish, tezkor-qidiruv, surishtiruv va dastlabki tergov faoliyatini yuritishdagi kamchiliklarga ham to‘la barham berilmagan.
 Xususan, respublika bo‘yicha 111 082 ta jinoyatlar ro‘yxatga olingan bo‘lib, ularning 78 193 tasi yoki 70,3 foizi oldi olinishi mumkin bo‘lgan jinoyatlar bo‘lgan.
 Profilaktika qilinishi lozim bo‘lgan jinoyatlar ulushi Farg‘ona viloyatida 82,3 foizni, Toshkent shahrida 75,6 foizni va Buxoro viloyatida 71,3 foizni tashkil etgan.
 Respublika bo‘yicha jinoyat ishi doirasida qidiruvda bo‘lgan shaxslarning 62 foizi ushlanmagan, shuningdek, noaniq sharoitda sodir etilgan jinoyatlarning 25,9 foizi fosh etilmagan.
 Jumladan, qidiruvdagilarni ushlash ishlari Namangan (ushlash ko‘rsatkichi 32,9 %), Samarqand (27,2 %), Xorazm (26,5 %) va Andijon (23,3 %) viloyatlarida talab darajasida tashkil qilinmagan.
 Fosh etilmagan jinoyatlar esa, Toshkent shahri va Toshkent viloyatida 33,4 foizni, Andijon viloyatida 31,8 foizni, Farg‘ona viloyatida 27,8 foizni tashkil etib, yuqoriligicha qolmoqda.
 Bu esa, sohadagi faoliyatni tashkil etishda avvalo, barcha davlat idoralari va keng jamoatchilik o‘rtasida hamkorlikni yanada kuchaytirish, shu orqali jinoyatlarning barvaqt oldini olish, umuman, jinoyatchilikka qarshi kurashish ishlarini samarali muvofiqlashtirishga ustuvor ahamiyat qaratishni talab etadi.
 2021-yilda 416 ta jinoyat ishi sudlar tomonidan Jinoyat protsessual kodeksining 416 va 417-moddalariga asosan qo‘shimcha protsessual harakatlar uchun qaytarilishi tergov sifatini va xodimlarning mas’uliyatini yanada oshirishni taqozo etadi.
 Sudlarda prokuror ishtirokini ta’minlash sohasida ham ayrim kamchiliklar kuzatilmoqda.
 Xususan, jinoyat ishlar bo‘yicha sudlarning hukm va ajrimlaridagi xatoliklarni apellatsiya bosqichida bartaraf etish borasidagi choralar yetarli emasligi sababli 2 548 nafar shaxslarga oid sud qarorlari kassatsiya bosqichida taraflar shikoyatiga ko‘ra qonunga muvofiqlashtirilgan.
 Qayd etilgan holatlar fuqarolarning shaxsiy, siyosiy, ijtimoiy va iqtisodiy huquqlarini kafolatli ta’minlash, tadbirkorlik subyektlarining huquq va qonuniy manfaatlarini samarali himoya qilish, huquqbuzarliklar profilaktikasi hamda jinoyatchilikka qarshi kurashishga qaratilgan faoliyatni yanada kuchaytirish borasida ta’sirchan chora-tadbirlar ko‘rish zarurligini ko‘rsatadi.
 Yuqoridagilarga asosan “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati to‘g‘risida”gi Konstitutsiyaviy qonunning 9-moddasiga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qaror qiladi:
 1. O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokurorining prokuratura organlarining 2021-yildagi faoliyati to‘g‘risidagi hisoboti tasdiqlansin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi (N. Yo‘ldoshev):
 davlat dasturlarini o‘z vaqtida, to‘liq va sifatli amalga oshirish, mablag‘larning maqsadli va samarali sarflanishini, shuningdek, davlat idoralari tomonidan davlat xaridlarini amalga oshirishda belgilangan qonunchilik talablariga qat’iy rioya etilishini ta’minlasin;
 mamlakatda qulay biznes va investitsiya muhitini yaxshilash, eksport hajmini oshirish, tadbirkorlik subyektlarini, shu jumladan, investorlarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, ularning faoliyatiga noqonuniy va asossiz aralashuvlarning oldini olishga qaratilgan barcha choralarni ko‘rsin;
 tadbirkorlik faoliyatiga to‘sqinlik qilish bilan bog‘liq qonun buzilishi holatlariga o‘z vaqtida va keskin munosabat bildirib borsin;
 ijtimoiy sohada qonunchilik ijrosi ustidan nazoratni ta’minlashda aholining sog‘lig‘ini saqlash, ehtiyojmand oilalarni qo‘llab-quvvatlash, xotin-qizlar va yoshlar huquqlarini himoya qilish hamda ularning bandligini ta’minlashga alohida e’tibor qaratsin;
 sektorlardagi ishlarni “Temir daftar”, “Ayollar daftari”, “Yoshlar daftari” kabi mexanizmlar asosida jadallashtirish, uyma-uy yurish va aholi muammolarini hal qilish bo‘yicha tadbirlarni tizimli davom ettirsin;
 voyaga yetmaganlarning ta’lim-tarbiyasi, sog‘lig‘i va ijtimoiy himoyasini ta’minlash hamda davlat xususiy sherikchilik asosidagi muassasalarni tashkil etish bo‘yicha belgilangan vazifalar ijrosi ustidan nazoratni yanada kuchaytirsin;
 ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilishga oid qonunchilik hujjatlari, shu jumladan, “Yashil makon” umummilliy loyihasini tatbiq etishga doir vazifalar ijrosini ta’minlashda qat’iy nazorat o‘rnatsin;
 agrar sohani rivojlantirish hamda ushbu sohaga ajratilgan mablag‘lar talon-toroj qilinishining oldini olish va mavjud muammolarni bartaraf etish choralarini ko‘rsin;
 yer uchastkalaridan oqilona va maqsadli foydalanilishini ta’minlash, ularni muhofaza qilish, yangi yerlarni o‘zlashtirish hamda qayta muomalaga kiritish borasida nazorat tadbirlarini yanada kuchaytirsin;
 jinoyatchilikka qarshi kurashish ishlarini tashkil etishda vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralari, shuningdek, nodavlat notijorat tashkilotlari hamda keng jamoatchilik bilan hamkorlikni yanada kuchaytirib, huquqni muhofaza qiluvchi organlar faoliyatini samarali muvofiqlashtirsin;
 tezkor-qidiruv, tergovga qadar tekshiruv, surishtiruv va tergov ustidan samarali nazoratni tashkil etib, tergov sifatiga alohida e’tibor qaratsin;
 qiynoqqa solish va boshqa shafqatsiz, g‘ayriinsoniy yoki qadr-qimmatni kamsituvchi muomala hamda jazo turlari qo‘llanishi holatlariga barham berishning qat’iy choralarini ko‘rsin;
 sodir etilgan korrupsiya bilan bog‘liq jinoyatlarning kelib chiqish sabab va shart-sharoitlarini o‘rganib, ularni bartaraf qilish yuzasidan tegishli takliflarni O‘zbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish milliy kengashiga kiritsin;
 prokuratura organlari faoliyatining ochiqligini ta’minlash maqsadida keng jamoatchilik, shu jumladan, ommaviy axborot vositalari bilan yaqin hamkorlikni ta’minlashga qaratilgan tadbirlarni davom ettirsin;
 har chorakda ushbu Qarorning 2-bandi ijrosi yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatiga axborot taqdim etib borsin.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi (P. Bobojonov):
 bir oy muddatda Mahalla va nuroniylarni qo‘llab-quvvatlash vazirligi bilan birgalikda sodir etilgan jinoyatlarni hududlar kesimida tahlil qilib, jinoyatchilik ko‘paygan mahallalarda jinoyatchilikning oldini olishga qaratilgan yo‘l xaritasini ishlab chiqsin;
 doimiy ravishda Oila va xotin-qizlar davlat qo‘mitasi, Yoshlar ishlari agentligi, tegishli vazirlik, davlat qo‘mitalari va idoralar hamda nodavlat notijorat tashkilotlar bilan hamkorlikda xotin-qizlar va yoshlar o‘rtasida jinoyatchilikning oldini olish yuzasidan olib borilayotgan ishlarni yanada jadallashtirsin;
 doimiy ravishda javobgarlikning muqarrarligini ta’minlash maqsadida qidiruvdagi shaxslarni ushlash hamda fosh etilmagan jinoyatlar bo‘yicha tezkor-qidiruv tadbirlarini jadallashtirib, ularni qisqa muddatda fosh etilishiga alohida e’tibor qaratsin.
 4. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlariga:
 tegishliligi bo‘yicha xalq deputatlari mahalliy Kengashlariga prokuratura organlari tomonidan taqdim etilgan qonuniylik hamda jinoyatchilikka qarshi kurashishning holati to‘g‘risidagi hisobotlarni chuqur o‘rgangan holda muhokama qilish;
 aholini uzoq yillardan buyon qiynab kelayotgan muammolarini prokuratura organlarini jalb qilgan holda ko‘rib chiqish tavsiya etilsin.
 5. Mazkur Qaror ijro etilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Sud-huquq masalalari va korrupsiyaga qarshi kurashish qo‘mitasining raisi N. Umarov zimmasiga yuklansin.
 6. Ushbu Qaror qabul qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.