O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari bo‘yicha vakilining (ombudsmanning) 2009-yildagi faoliyati to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qaror qiladi:
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari bo‘yicha vakilining (ombudsmanning) 2009-yildagi faoliyati to‘g‘risidagi hisoboti tasdiqlansin.
 Jahon iqtisodiy inqirozi avj olganiga qaramay, 2009-yil O‘zbekistonda inson huquqlarini ta’minlash sohasida muhim bosqich bo‘ldi. Mamlakatda partiyaviy tamoyillar va muqobillik asosida ikki palatali parlament va mahalliy hokimiyat vakillik organlariga saylovlar muvaffaqiyatli o‘tdi va bu o‘z navbatida fuqarolarning saylov huquqlarini ta’minlanishining ustuvorligini yana bir bor tasdiqladi. Sud-huquq tizimini takomillashtirish va isloh qilish jarayoni davom etdi, bunda urg‘u odil sudlovni amalga oshirish va sud qarorlarini ijro etish masalalarini hal qilishga qaratildi. Hammabop va kafolatli huquqiy yordamni ta’minlash sohasida islohotlar yanada rivojlantirildi, buning natijasida yangi institut, ya’ni mintaqaviy tuzilmalariga ega bo‘lgan Advokatlar palatasi shakllantirildi. Mamlakat parlamenti tomonidan jamoatchilik sektorini liberallashtirish jarayonlariga ta’sir ko‘rsatish, ijro etuvchi hokimiyat organlarining iqtisodiy va ishlab chiqarish sohalaridagi boshqaruvchilik mavqeyi hissasini kamaytirish imkoniyatini sezilarli darajada kengaytiruvchi qonunlar qabul qilindi. Bolalar huquqlarini himoya qilish masalalarida jiddiy sa’y-harakatlar amalga oshirildi. Xalq farovonligini oshirish, aholining munosib yashash sharoitlarini va bandligini ta’minlash, korrupsiyaning har qanday ko‘rinishlariga, transmilliy traffik va odam savdosiga qarshi kurash, ayollar huquqlarini rag‘batlantirish, gender tengligini ta’minlash sohalaridagi ishlar davom ettirildi. Inson huquqlariga oid xalqaro standartlar normalarini milliy qonun hujjatlariga singdirish faol amalga oshirildi, aholining huquqiy madaniyati va savodxonligini oshirish borasida ko‘plab tadbirlar o‘tkazildi. Ana shu barcha jarayonlar inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlar, shu jumladan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili faoliyatida o‘z aksini topdi. 
 O‘zbekistonda inson va fuqarolarning konstitutsiyaviy huquq va erkinliklarini himoya qilishga ko‘maklashish bo‘yicha Parlament ombudsmanining faoliyati to‘g‘risidagi yillik hisobot “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq tayyorlandi. Ikki palatali parlamentga taqdim etilayotgan ushbu beshinchi hisobot fuqarolarning turli toifadagi huquqlari monitoringlari yakunlariga, Ombudsmanga yakka tartibda va jamoa tomonidan jo‘natilgan murojaatlar bo‘yicha tahliliga, milliy va xorijiy hamkorlar hamda fuqarolik jamiyati institutlari bilan amalga oshirilgan axborot almashuviga asoslanadi. 
 Inson huquqlari bo‘yicha mustaqil milliy institut sifatida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari bo‘yicha vakilining (ombudsmanning) ish faoliyatida 2009-yil muhim bosqich bo‘lib, huquqiy davlat qurayotgan, milliy qonunchiligi hamda huquqni qo‘llash amaliyoti yanada rivojlanayotgan mamlakatimizning demokratik tanloviga asoslangan fuqarolar huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishni ta’minlovchi muassasalar faoliyatining umum e’tirof etilgan prinsiplariga rioya etilishining yaqqol tasdig‘i bo‘ldi. Shu bilan bir vaqtda davlat tomonidan Ombudsmanga e’tibor kuchaytirildi va uning faoliyati qo‘llab-quvvatlandi. Chunonchi, 2009-yilning aprelida uning vakolatlarini sezilarli ravishda kengaytirgan “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilindi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi qabul qilinganligining 60 yilligiga bag‘ishlangan tadbirlar dasturi to‘g‘risida”gi Farmoni, parlament palatalari Kengashlarining “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) Kotibiyati faoliyatini takomillashtirish to‘g‘risida”gi Qo‘shma qarori hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlarni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari kompleksi to‘g‘risida”gi qarori asosida Ombudsman institutining moddiy hamda resurs bazasi shakllantirildi va mustahkamlandi. 
 O‘n besh yillik faoliyati mobaynida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Ombudsmani huquqiy davlat barpo etish sharoitlarida fuqarolik jamiyatining tarkibiy qismiga aylanib, huquqni himoya qilish tuzilmalari tizimidagi o‘z o‘rnini mustahkamladi. 
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili davlat hokimiyatining qonunchilik, ijro va sud organlari, fuqarolik jamiyati institutlari, xalqaro tashkilotlar bilan o‘zaro hamkorlikni chuqurlashtirish va kengaytirishga qaratilgan o‘z faoliyatini inson huquqlari sohasidagi amaldagi qonun hujjatlarining huquqni qo‘llash amaliyotini birgalikda monitoring qilish, davlat organlari va huquqni muhofaza qilish tuzilmalari mansabdor shaxslarining huquqiy madaniyatini oshirish bo‘yicha faoliyatni takomillashtirish hamda inson huquqlarini rag‘batlantirish va himoya qilish masalalari borasida inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlar bilan hamkorlikni mustahkamlash yo‘li bilan ham amalga oshirdi. 
 Ombudsmanning inson huquqlari sohasidagi qonun hujjatlarini takomillashtirishga ko‘maklashish hamda uni xalqaro huquq normalari va prinsiplariga muvofiqlashtirish bo‘yicha faoliyati “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq qonun loyihalarini huquqiy ekspertizadan o‘tkazish va xulosalar tayyorlash; qonunchilik tashabbusi huquqi subyektlariga qonunlar qabul qilish yoki amaldagi qonunlarga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida takliflar kiritish; inson huquqlarining turli toifalariga va ularni himoya qilish mexanizmlariga taalluqli qonun loyihalarini tayyorlash; parlament palatalari, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi majlislarida ishtirok etish va ma’ruza qilish; Inson huquqlari bo‘yicha vakilning yillik hisobotlarida qonun hujjatlarini takomillashtirish bo‘yicha tavsiyalarni taqdim etish; inson huquqlariga oid xalqaro shartnomalarni ratifikatsiya qilish to‘g‘risidagi takliflarni tayyorlashni o‘z ichiga olgan yo‘nalishlar bo‘yicha amalga oshirildi. 
 O‘tgan hisobot davrida Inson huquqlari bo‘yicha vakil instituti tomonidan parlament qo‘mitalari, hukumat, vazirliklar va idoralar tomonidan tayyorlagan qator qonun loyihalarining inson huquqlari sohasida xalqaro standartlariga muvofiqlashtirish yuzasidan huquqiy ekspertiza o‘tkazildi.
 Inson huquqlari bo‘yicha vakil tomonidan “Erkin iqtisodiy zonalar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish haqida”gi, “Yong‘in xavfsizligi to‘g‘risida”gi, “Bepul huquqiy yordam to‘g‘risida”gi, “O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksiga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi, “O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 256-moddasiga o‘zgartish va qo‘shimcha kiritish to‘g‘risida”gi, “Soliq to‘g‘risidagi qonun hujjatlari takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonunlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish haqida”gi qonun loyihalari yuzasidan takliflar berildi.
 Taqdim etilgan qonun loyihalari iqtisodiyotni yanada erkinlashtirishni ta’minlashga hamda mamlakat fuqarolarining munosib yashash sharoitlari uchun ijtimoiy-iqtisodiy huquqlarini ta’minlashni yanada kuchaytirishga qaratilganligi Inson huquqlari bo‘yicha vakil tomonidan ta’kidlab o‘tildi. 
 Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Milliy markazi tomonidan “Bepul huquqiy yordam to‘g‘risida”gi Qonun loyihasi o‘z vaqtida ishlab chiqildi. Qonun loyihasi qator ilg‘or yangiliklarni qamrab olgan bo‘lib, ular orasida birinchi navbatda ham davlatga qarashli huquqiy yordam ko‘rsatish markazlari, ham advokaturaning huquqiy yordam ko‘rsatuvchi subyektlar doirasiga kiritilishini; huquqiy yordam ko‘rsatish tizimiga notijorat tashkilotlari hamda oliy o‘quv yurtlarining yuridik klinikalari resurslari jalb etilishini; axborot berish va og‘zaki maslahatlar berish tarzida, shuningdek huquqiy hujjatlar tuzish va sudda fuqarolarning manfaatlarini himoya qilish yo‘li bilan bepul huquqiy yordamni tashkil etish va ko‘rsatishni ta’kidlab o‘tish lozim. Inson huquqlari bo‘yicha vakil instituti mazkur qonun loyihasi ustida ishlash jarayonida faol ishtirok etdi. 
 “Ta’lim to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining ijrosi bo‘yicha monitoring o‘tkazilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Amaldagi qonun hujjatlari monitoringi institutining so‘roviga ko‘ra qonun hujjatlarini takomillashtirishga oid faoliyatni amalga oshirish doirasida ta’lim olishga bo‘lgan huquqni ta’minlash bo‘yicha o‘tkazilgan monitoring tadqiqotlari natijalari asosida Inson huquqlari bo‘yicha vakil tomonidan ta’lim to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritishga doir takliflar taqdim etildi. 
 Inson huquqlari bo‘yicha vakil va O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi o‘rtasida hamkorlik to‘g‘risidagi bitimga muvofiq Inson huquqlari bo‘yicha vakil o‘tkazilayotgan tadbirlarda faol ishtirok etmoqda. Masalan, Konstitutsiyaviy sud taklifiga ko‘ra Ombudsman instituti vakillari “Xususiy korxona to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 24-moddasini sharhlash masalasi bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudining majlisida ishtirok etdilar. 
 Ombudsman instituti inson huquqlari bo‘yicha milliy institut sifatida O‘zbekiston Respublikasining inson huquqlari sohasidagi majburiyatlarini bajarishga ko‘maklashish uchun da’vat etilganligini inobatga olib, Inson huquqlari bo‘yicha vakil Universal davriy tahlil doirasida O‘zbekiston Respublikasi Milliy ma’ruzasining ko‘rib chiqilishi natijalari yuzasidan BMTning Inson huquqlari bo‘yicha Kengashi tavsiyalarini bajarish borasida Milliy harakat rejasining loyihasi ustida olib borilgan ishlarda faol ishtirok etdi.
 Inson huquqlari bo‘yicha vakilning qonun hujjatlarini takomillashtirishga ko‘maklashish bo‘yicha faoliyatining samaradorligi ko‘p jihatdan uning parlament palatalari qo‘mitalari, Oliy Majlis Senati a’zolari bilan hamda fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlari va qonuniy manfaatlarini ta’minlash to‘g‘risidagi qonun loyihalarini takomillashtirishga oid Ombudsman takliflarini parlament muhokamasiga kiritish huquqiga ega bo‘lgan qonunchilik tashabbusi huquqi subyektlari bo‘lgan Qonunchilik palatasi deputatlari bilan o‘zaro hamkorligiga bog‘liqdir.
 Shuni ta’kidlash kerakki, parlamentning quyi palatasi bilan hamkorlik faqat qonun loyihalarining huquqiy ekspertizasini o‘tkazishga, balki nazorat-tahlil faoliyatida ishtirok etishga, inson huquqlari sohasidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi monitoringlari yakunlari bo‘yicha axborot almashishga, inson huquqlari masalalariga bag‘ishlangan konferensiyalar, seminarlar, davra suhbatlarini tashkil etish va o‘tkazishga ham qaratilgandir. 
 Masalan, Inson huquqlari bo‘yicha vakil huzuridagi Insonning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklariga rioya etilishi bo‘yicha komissiya, Ekspert kengashi a’zolari, Kotibiyat xodimlari O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Qonunchilik va sud-huquq masalalari qo‘mitasi tomonidan — qonun loyihalari ekspertizasini o‘tkazish masalalari bo‘yicha; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Xalqaro ishlar va parlamentlararo aloqalar qo‘mitasi tomonidan — parlamentga saylovlar bo‘yicha; O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Demokratik institutlar, nodavlat tashkilotlar va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari qo‘mitasi tomonidan — bola huquqlarini himoya qilish masalalari bo‘yicha o‘tkazilgan konferensiya va seminarlarda faol ishtirok etdilar. 
 Parlamentning nazorat-tahlil faoliyati doirasida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Xalqaro ishlar va parlamentlararo aloqalar qo‘mitasi tomonidan BMTning Qiynoqlarga solishga va muomalada bo‘lish va jazolashning boshqa shafqatsiz, g‘ayriinsoniy yoki qadr-qimmatni tahqirlovchi turlariga qarshi konvensiyasi normalarining Navoiy viloyati huquqni muhofaza qilish organlari tomonidan bajarilishi o‘rganildi. Xalqaro standartlarning implementatsiyasiga doir ahvolni o‘rganish maqsadida mazkur ishga Ombudsmanning Navoiy viloyati bo‘yicha mintaqaviy vakili jalb etildi. 
 Parlamentning yuqori palatasi va parlament Ombudsmani o‘rtasidagi muloqotda Ombudsman va uni vakillarining O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligi kuni munosabati bilan har yili e’lon qilinadigan amnistiyasi to‘g‘risidagi hujjatlarini amalga oshirishda ishtirok etishi alohida o‘rin tutadi.O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2009-yil 28-avgustda qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligi e’lon qilinganligining o‘n sakkiz yilligi munosabati bilan amnistiya to‘g‘risida”gi 661-I-sonli qaroriga muvofiq oshkoralik va ochiq-oydinlikni ta’minlash, amnistiya aktini qo‘llashda huquqbuzarliklarga yo‘l qo‘ymaslik maqsadida aktni qo‘llash tartib-taomili mobaynida keng jamoatchilik nazoratini amalga oshirish zaruriyati nazarda tutiladi. Amnistiya aktlarini amalga oshirish maqsadida respublika mintaqalari darajasida hududiy komissiyalar, shuningdek jamoatchilik nazoratini ta’minlash bo‘yicha ishchi guruhlari tashkil etilgan. Ishchi guruhlari tarkibiga Inson huquqlari bo‘yicha vakilning mintaqaviy vakillarining kiritilganligi Ombudsman instituti uchun muhim yutuq hisoblanadi.
 2009-yilda Inson huquqlari bo‘yicha vakil O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Tashqi siyosat masalalari qo‘mitasi bilan o‘zaro hamkorlikni davom ettirdi. O‘zbekiston Respublikasining xalqaro majburiyatlari bajarilishini nazorat qilish doirasida Qo‘mita tomonidan Ishga qabul qilish uchun eng kichik yosh to‘g‘risidagi konvensiyaning (Jeneva, 1973-yil 26-iyun) bajarilishi bo‘yicha ahvol o‘rganildi. 
 Sud ishlarini yuritish sohasida inson huquqlarini joriy etish va himoya qilishni samarali ta’minlash maqsadida Inson huquqlari bo‘yicha vakil O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi bilan amaliy hamkorlikni yanada chuqurlashtirdi. Sud hokimiyatining oliy organi tomonidan Oliy sud Plenumi qarorlari loyihalarini Ombudsmanga jo‘natish o‘zaro hamkorlikning yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Mazkur hujjatlarni o‘rganar ekan, Ombudsman instituti qabul qilinayotgan qarorlarning inson huquqlari sohasidagi xalqaro standartlarga muvofiqligi masalasiga alohida e’tiborni qaratadi. Inson huquqlari bo‘yicha vakilning ekspertizasiga O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Odam savdosi to‘g‘risidagi ishlar bo‘yicha sud amaliyoti haqida”gi, “Jinoyat ishlari bo‘yicha protsessual xarajatlarni undirish to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini qo‘llash bo‘yicha sud amaliyoti haqida”gi, “Fuqarolik ishlari bo‘yicha sud xarajatlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini qo‘llash amaliyoti haqida”gi hamda “O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Buyruq chiqarish ishlarini yuritishni tartibga soluvchi qonun hujjatlarini qo‘llash bilan bog‘liq ba’zi masalalar to‘g‘risida”gi qaroriga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish haqida”gi qarorlari taqdim etildi. 
 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 1-mayda qabul qilingan Farmoni bilan tasdiqlangan Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi qabul qilinganligining 60 yilligiga bag‘ishlangan tadbirlar dasturining 2.1-bandini bajarish bo‘yicha o‘zaro hamkorlik doirasida Inson huquqlari bo‘yicha vakil tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi bilan hamkorlikda “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) to‘g‘risida”gi va “Fuqarolarning murojaatlari to‘g‘risida”gi qonunlarning sud organlarida ijro etilishiga doir monitoring tashkil etildi. 
 2008-yil 1-mayda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi qabul qilinganligining 60 yilligiga bag‘ishlangan tadbirlar dasturi to‘g‘risida”gi Farmoni qabul qilinishi bilan inson huquqlarini himoya qilish bo‘yicha milliy institutlarni mustahkamlash borasida faol ishlar amalga oshirildi. 
 2009-yil 20-aprelda “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) faoliyati takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi Qonunning qabul qilinishi Ombudsman institutining rivojlanishida muhim davr bo‘ldi. Qonunning asosiy maqsadi, birinchidan, milliy qonun hujjatlarini inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlar faoliyatiga taalluqli xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish; ikkinchidan, “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) to‘g‘risida”gi Qonun normalarining ijrosi bo‘yicha huquqni qo‘llash amaliyotini takomillashtirish; uchinchidan, Ombudsman instituti bilan davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, sudlar va huquqni muhofaza qilish organlari o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlikni kuchaytirishdan iboratdir.
 Qonunda amaldagi jinoyat-protsessual va jinoyat-ijro, bojxona to‘g‘risidagi qonun hujjatlarida Ombudsmanning vakolatlarini mustahkamlab qo‘yish nazarda tutilgan. 
 Qonun bilan “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Reglamenti to‘g‘risida”gi va “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Reglamenti to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga Inson huquqlari bo‘yicha vakilning o‘rinbosari lavozimiga saylash tartibini tartibga solishga qaratilgan o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritildi. 
 Normativ-huquqiy hujjatlarni yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan Qonunga muvofiqlashtirish to‘g‘risidagi Hukumat qarori loyihasini ishlab chiqish Ombudsman to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini takomillashtirishga doir ishlarning muhim yo‘nalishi bo‘ldi. 2009-yil 27-oktabrda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida”gi 283-sonli qarori qabul qilindi. Xususan, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1995-yil 6-yanvarda qabul qilgan “O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining chet elga borishlari tartibini va O‘zbekiston Respublikasining diplomatik pasporti to‘g‘risidagi Nizomni tasdiqlash haqida”gi 8-sonli qarorining Ombudsman xodimlarining xorijga chiqishi tartibini belgilovchi qismiga qo‘shimchalar kiritildi. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 11-martda qabul qilingan 133-sonli qarori bilan tasdiqlangan xodimlarning davlat yoki jamoat vazifalarini bajarishi, shuningdek ularning jamiyat manfaatlariga doir harakatlar qilishi bilan bog‘liq kafolatli to‘lovlarni to‘lash tartibi Inson huquqlari bo‘yicha vakil huzuridagi Insonning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklariga rioya etilishi bo‘yicha komissiya faoliyatida ishtirok etish bilan bog‘liq to‘lovlar to‘lashni kafolatlovchi norma bilan to‘ldirildi. 
 O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 27-yanvarda qabul qilingan 24-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Xizmat turar joylari olish huquqiga ega bo‘lgan shaxslar ro‘yxati”ga Inson huquqlari bo‘yicha vakil Kotibiyati xodimlariga xizmat turar-joylari olish imkoniyatini beruvchi qo‘shimcha kiritildi.
 Qonunlarni takomillashtirish va xalqaro huquq normalariga muvofiqlashtirish jarayoni O‘zbekistonda demokratik jarayonlarning yanada taraqqiy etishiga hamda fuqarolik jamiyatining rivojlanishiga xizmat qiladi. 
 Inson huquqlari bo‘yicha vakil faoliyatining strategik yo‘nalishlaridan biri qonun hujjatlariga rioya etilishini monitoring qilishdan iboratdir. Bunday monitoring esa inson huquqlari sohasidagi qonun hujjatlarini qiyosiy tahlil qilish, fuqarolarning Inson huquqlari bo‘yicha vakilga kelib tushadigan murojaatlarini umumlashtirish, davlat organlari va mansabdor shaxslarning huquqni qo‘llash amaliyotini o‘rganish asosida amalga oshiriladi. 
 Monitoringning inson huquqlarini himoya qilishning ta’sirchan omili sifatidagi o‘rnini inobatga olib, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 1-maydagi Farmoni bilan tasdiqlangan Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi qabul qilinganligining 60 yilligiga bag‘ishlangan tadbirlar dasturining 2.1-bandini bajarish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bilan birgalikda hisobot yilida “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) to‘g‘risida”gi va “Fuqarolarning murojaatlari to‘g‘risida”gi qonunlarning sudlar, huquqni muhofaza qilish organlari va sog‘liqni saqlash tizimi organlarida ijro etilishi bilan bog‘liq huquqni qo‘llash amaliyotini o‘rgandi. 
 Monitoring o‘tkazish uchun Inson huquqlari bo‘yicha vakil Kotibiyati xodimlari, Ombudsmanning Toshkent shahri va respublika viloyatlari bo‘yicha mintaqaviy vakillarining Ekspert kengashi a’zolari, O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Monitoring markazi, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi vakillaridan iborat tarkibdagi ishchi guruh tashkil etildi.
 Monitoring tadqiqotlari Toshkent shahrining jinoyat ishlari bo‘yicha sudlari va fuqarolik ishlari bo‘yicha tumanlararo sudlarini, shuningdek tanlov usulida respublikaning viloyat, tuman va shahar sudlarini qamrab oldi. Fuqarolarning sud organlariga murojaat qilish huquqiga rioya etilishi bo‘yicha sudlar faoliyatini o‘rganish monitoringning asosiy yo‘nalishi bo‘ldi. 
 O‘tkazilgan monitoring yakunlariga ko‘ra fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilishi to‘g‘risidagi murojaatlarining yuzaga kelishi sabablari va shartlarini qamrab olgan tahliliy ma’lumotlar tayyorlandi, shuningdek sud organlariga murojaat qilish to‘g‘risidagi qonun hujjatlarining huquqni qo‘llash amaliyoti bilan bog‘liq kamchiliklar va qiyinchiliklar aniqlandi. Ularni bartaraf etish yo‘llari to‘g‘risida aniq takliflar ishlab chiqildi, shuningdek ushbu takliflar amalga oshirilgan taqdirda kutiladigan natijalar xususida istiqbolli baholar berildi.
 Monitoring natijalari fuqarolarning sud organlariga murojaat qilish huquqini ta’minlash sohasida sud organlari faoliyatiga ta’sir ko‘rsatuvchi quyidagi asosiy muammolarni aniqlash imkonini berdi:
 fuqarolarning murojaatlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini amalga oshirishning samarali mexanizmiga sud organlari tomonidan yetarlicha e’tibor qaratilmasligi;
 fuqarolarni shaxsan qabul qilishni tashkil etish va yuritishga yetarlicha e’tibor qaratilmasligi, fuqarolar uchun axborotning yetarli emasligi, ish yuritishni olib borish tartibiga rioya qilinmasligi;
 protsessual qonun hujjatlari bilan bog‘liq bo‘lmagan arizalar va shikoyatlarda bayon etilgan masalalarning tezkorlik bilan va o‘z vaqtida hal etilmasligi;
 fuqarolarning murojaatlari bilan bog‘liq ishlar sud organlari rahbarlari tomonidan yetarlicha nazorat qilinmayotganligi, sud organlariga kelib tushayotgan arizalar va shikoyatlarni umumlashtirish hamda tahlil qilishga yetarlicha e’tibor qaratilmayotganligi. 
 Fuqarolarning murojaatlari bilan bog‘liq ishlar bo‘yicha sud organlari faoliyatini takomillashtirish maqsadida Inson huquqlari bo‘yicha vakil tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudiga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi huzuridagi Sud qonunchiligini demokratlashtirish va liberallashtirish hamda sud tizimining mustaqilligini ta’minlash bo‘yicha tadqiqot markaziga, O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Yuristlar malakasini oshirish markaziga tavsiyalar taqdim etildi.
 Inson hamda fuqaroning huquq va erkinliklari buzilganligi to‘g‘risidagi fuqarolar shikoyatlari va murojaatlarini ko‘rib chiqish hamda ushbu huquq va erkinliklarni tiklash chora-tadbirlarini ko‘rish O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili faoliyatining hal qiluvchi yo‘nalishidir. 
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili fuqarolarning o‘z huquq va erkinliklarini himoya qilishning boshqa huquqiy vositalaridan foydalanib bo‘lganidan keyingi shikoyatlarini qabul qilish va ko‘rib chiqishga da’vat etilgan, inson huquqlarini himoya qilishning suddan tashqari organidir.
 Inson huquqlari bo‘yicha vakilning fuqarolar murojaatlarini ko‘rib chiqishga doir faoliyati “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) to‘g‘risida”gi va “Fuqarolarning murojaatlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga asosan tashkil etildi. Bu ish asosan Inson huquqlari bo‘yicha vakil Kotibiyatiga pochta orqali, Vakil va Kotibiyat xodimlarining shaxsiy qabuliga hamda mamlakat mintaqalarida inson huquqlari sohasidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi bo‘yicha o‘tkazilgan monitoringlar jarayonida kelib tushgan murojaatlarni ko‘rib chiqish asosida olib borilmoqda. 
 O‘zbekiston fuqarolari, fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar va chet el fuqarolarining shikoyatlarini hal etish, shuningdek ularning buzilgan huquqlarini tiklashga ko‘maklashish Ombudsman tomonidan davlat organlari, shu jumladan sudlar va huquqni muhofaza qilish organlari bilan o‘zaro hamkorlikda amalga oshirilmoqda.
 Fuqarolarning davlat organlariga murojaat qilishga bo‘lgan o‘z konstitutsiyaviy huquqlaridan foydalangan holda Ombudsmanga yo‘llayotgan shikoyatlari yildan yilga ko‘payib bormoqda. Hisobot yilida Inson huquqlari bo‘yicha vakilga 10409 ta murojaat tushdi, shundan Ombudsmanning bosh ofisiga 7394 ta, mintaqaviy vakillarga 1294 ta shikoyat va arizalar tushgan. 
 Inson huquqlari bo‘yicha vakilning markaziy ofisi va uning mintaqaviy vakillariga kelib tushgan murojaatlar o‘tgan yilga nisbatan 1,3 barobar ortgan. Ko‘rsatib o‘tilgan ma’lumotlar aholining inson huquqlarini himoya qilishning suddan tashqari mexanizmlariga bo‘lgan umumiy ishonchi oshib borayotganidan dalolat beradi. 
 Fuqarolarning shikoyatlarida ko‘tarilgan muammolarni o‘rganish shaxsiy va fuqarolik huquqlarini ta’minlash masalalariga oid murojaatlar soni oshganligini ko‘rsatmoqda. Ijtimoiy-iqtisodiy huquqlarni ta’minlashga doir murojaatlar soni ham ancha o‘sgan.
 Ombudsmanning markaziy ofisiga eng ko‘p murojaatlar hamon Toshkent shahri, Surxondaryo, Qashqadaryo va Toshkent viloyatlaridan kelib tushmoqda.
 Hisobot davrida fuqarolar huquqlarini himoya qilish masalalari yuzasidan chet ellik fuqarolar va xorijiy davlatlarning ombudsmanlaridan olingan murojaatlar soni sezilarli darajada o‘sdi. Bunday murojaatlarning asosiy qismi MDH davlatlaridan kelib tushdi. Masalan, fuqarolar huquqlarini himoya qilish bo‘yicha Rossiya Federatsiyasi Inson huquqlari bo‘yicha vakilidan — 5 ta murojaat, Saratov viloyati Inson huquqlari bo‘yicha vakilidan — 3 ta, Irkutsk viloyati Inson huquqlari bo‘yicha vakilidan — 2 ta, Penza, Sverdlov viloyatlari va Oltoy o‘lkasi Inson huquqlari bo‘yicha vakillaridan esa — 1 tadan murojaat kelib tushdi. Fuqarolarning buzilgan huquqlarini tiklashni so‘rab Qirg‘iziston Respublikasi Inson huquqlari bo‘yicha vakili hamda Qozog‘iston Respublikasi Inson huquqlari bo‘yicha Milliy markazi ham o‘z murojaatlarini yuborishgan. 
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakiliga jazoni ijro etish muassasalaridagi mahkumlardan shikoyat va arizalar doimiy ravishda kelib tushmoqda. Masalan, 2007-yilda Inson huquqlari bo‘yicha vakilga 19 nafar mahkum murojaat qilgan bo‘lsa, 2008-yilda — 69 nafar, 2009-yilda esa — 48 nafar mahkum murojaat qilgan. Bu esa murojaatlar soni 1,4 barobarga kamayganligidan dalolat bermoqda. Ozodlikdan mahrum etish joylarida jazoni o‘tayotgan 15 nafar ayol Ombudsmanga o‘z huquqlarini tiklashni so‘rab murojaat qilgan. Hisobot yilida mahkumlardan tushgan murojaatlarning umumiy sonidan 31 tasi nazoratga olindi, 4 ta holatda sudlanganlarning huquqlari tiklangan. 
 Ombudsman Kotibiyatida fuqarolarni qabul qilish tasdiqlangan jadvalga muvofiq Inson huquqlari bo‘yicha vakil, Insonning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklariga rioya etilishi bo‘yicha komissiya a’zolari, Kotibiyat xodimlari hamda Ombudsman ekspertlari tomonidan amalga oshirildi. 1178 ta murojaat qabul qilindi. Keyingi vaqtda elektron pochta orqali murojaatlarni qabul qilib olish amaliyoti keng qo‘llanilmoqda. 
 Yil davomida Inson huquqlari bo‘yicha vakilning 22 ta shaxsiy qabuli o‘tkazilib, ularda 336 nafar fuqaro qabul qilindi. 213 ta murojaat nazoratga olindi va hal etish uchun tegishli idoralarga jo‘natildi, qolgan fuqarolarga tushuntirishlar berildi.
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili tomonidan 2009-yil davomida 8 ta xulosa tayyorlandi, ulardan 6 tasi O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudiga, 1 tasi O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasiga, 1 tasi esa O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligiga yuborildi.
 Hisobot yilida fuqarolarning erkinlik va shaxsiy daxlsizlik huquqlarini ta’minlashga doir murojaatlar soni oshdi. Shu bilan birga, 2009-yilda qamoqqa olish va ozodlikdan mahrum qilish holatlaridan norozilik bo‘yicha shikoyatlarning ko‘rsatkichi sezilarli darajada o‘sdi. Fuqarolarning odil sudlovga bo‘lgan huquqni ta’minlash bilan bog‘liq murojaatlari soni ham oshdi. Murojaatlarning katta qismini uy-joy-kommunal xizmatlar bilan ta’minlashga doir shikoyat va arizalar tashkil etdi. Fuqarolarning mahalliy davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari mansabdor shaxslarining xatti-harakatlari va qarorlaridan norozilik to‘g‘risidagi shikoyatlari ko‘paydi. 
 Inson huquqlari bo‘yicha vakilga kelib tushayotgan murojaatlar soni yildan-yilga o‘sib borishini ushbu institut aholining barcha toifalari uchun ochiq ekanligi, fuqarolar duch kelayotgan obyektiv qiyinchiliklar va ularning o‘z huquqlarini himoya qilishga bo‘lgan intilishlari bilan izohlash mumkin. Shu munosabat bilan ularga amaldagi qonun hujjatlarining normalari tushuntirildi va qo‘yilgan masalalarni hal etish yuzasidan tavsiyalar berildi.
 Hisobot davrida Ombudsmanga kelib tushgan 933 ta shikoyat bo‘yicha murojaat qiluvchilarga ularning buzilgan huquqlarini himoya qilishning huquqiy vositalaridan foydalanish shakllari va usullari to‘g‘risida ma’lumotlar berildi, 205 nafar fuqaro “Ishonch telefoni” xizmatidan foydalandi.
 Shu bilan birga, 568 nafar murojaat qiluvchi murojaatlarining “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq kelmasligi sababli asoslantirilgan rad javobini oldi.
 Hisobot davrida inson huquqlarining turli toifalari bo‘yicha fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilganligi holatlarini o‘z ichiga olgan 3515 ta shikoyat Ombudsman tomonidan nazoratga olindi.
 2009-yilda Ombudsmanning mintaqaviy vakillari tomonidan fuqarolarning 1294 ta murojaati ko‘rib chiqildi, aksari hollarda fuqarolarning buzilgan huquqlari tiklandi, arz qiluvchilarga o‘z huquqlarini himoya qilish usullari va vositalari tushuntirildi. Bundan tashqari, Ombudsman mintaqaviy vakillarga shikoyatlarni hal qilish, nazorat vazifalarini amalga oshirish, tekshiruvlar o‘tkazish va inson huquqlariga rioya etilishiga doir xolis axborot olish uchun fuqarolarning muayyan shikoyatlari yuzasidan 403 ta topshiriq berdi, shundan 389 tasini nazoratga oldi.
 395 ta murojaat, ularda bayon etilgan dalillarni o‘rganish va fuqarolarning huquqlari buzilishi bo‘yicha aniqlangan dalillar yuzasidan xulosalar berish uchun Ekspert kengashi a’zolariga topshirildi. 
 Inson huquqlari bo‘yicha vakilning mansabdor shaxslar va tashkilotlarga yuborayotgan so‘rovnomalari shikoyatlarni ko‘rib chiqishda muhim axborot manbai hisoblanadi. Masalan, Ombudsman tomonidan nazoratga olingan 3515 ta murojaatda bayon qilingan dalillar tekshirilib, hisobot davrida 55 ta turli davlat organlari va tashkilotlariga 204 ta so‘rovnoma yuborildi. Murojaatlarda ko‘tarilgan masalalarning o‘ziga xosligi shundaki, ular aksariyat hollarda bir necha vazirlik yoki idoralardan bir vaqtning o‘zida axborot yig‘ishni talab etadi. 
 O‘tgan yil Inson huquqlari bo‘yicha vakilning davlat hokimiyati va boshqaruvining turli organlari, huquqni muhofaza qilish organlari hamda sudlar bilan fuqarolarning buzilgan huquqlarini tiklash borasidagi hamkorligi samarali va foydali ekanligini tasdiqlovchi ko‘plab misollarni yuzaga chiqardi. 
 Ombudsmanning nazorat tartibidagi so‘rovlariga kelgan javoblarni umumlashtirish va tahlil qilish shundan dalolat bermoqdaki, fuqarolarning 452 ta shikoyatida keltirilgan faktlar va dalillar asosli deb e’tirof etildi hamda fuqarolarning buzilgan huquqlari va qonuniy manfaatlarini tiklash yuzasidan mansabdor shaxslar tomonidan choralar ko‘rildi. 
 Shuni ta’kidlash kerakki, Ombudsmanning prokuratura organlari bilan o‘zaro hamkorligi tufayli hisobot yilida Inson huquqlari bo‘yicha vakil tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasiga 1054 ta nazoratga olingan murojaat jo‘natildi, shundan 170 tasi ijobiy hal etildi. 
 Mahalliy davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tomonidan Inson huquqlari bo‘yicha vakil nazoratiga olingan 358 ta murojaat ko‘rib chiqildi va shundan 44 tasi ijobiy hal etildi. 
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudiga fuqarolarning nazoratga olingan 112 ta murojaati yuborildi, shundan 10 ta holatda fuqarolarning buzilgan huquqlari tiklandi.
 Keyingi paytda hal etilishi bevosita mahalliy hokimiyat organlari vakolatiga kiruvchi va markaziy organlarning to‘g‘ridan to‘g‘ri aralashuvini talab etmaydigan, aholining turli va eng muhim muammolari bo‘yicha respublikaning barcha mintaqalaridan kelib tushayotgan arizalar va shikoyatlar oqimi ko‘paydi. 
 Yana shuni ham ta’kidlash kerakki, Inson huquqlari bo‘yicha vakil ayrim shikoyatlarni ko‘rib chiqish uchun qabul qilib olishga yetarli asoslarga ega bo‘lmaganligi sababli ularni zarur tavsiyalar bilan vakolatli organlarga yuboradi.
 Kelib tushgan murojaatlarning tahlili shuni ko‘rsatmoqdaki, qator vazirliklar, idoralar, mahalliy hokimiyat organlari ishida fuqarolarning arizalari va shikoyatlarini har tomonlama xolisona va o‘z vaqtida tekshirish talablarining buzilishi hollari uchramoqda, fuqarolarning asosli murojaatlariga nisbatan sansalorlik, e’tiborsizlik, to‘ralarcha rasmiyatchilik bilan munosabatda bo‘lish hollariga chek qo‘yilmayapti. Muayyan shikoyat bo‘yicha maxsus tashkil etilgan komissiyalar xatlarning mualliflari bilan uchrashmasligi, muammoni yuzaki va bir tomonlama o‘rganishi hollari kuzatilmoqda. 
 Xatlarning mualliflari o‘zlarining dastlabki murojaatlariga javoblar bo‘lmaganligini, murojaatda ko‘tarilgan masalalarga rasman yuzaki, to‘liq bo‘lmagan javoblar berilganligini, shuningdek ijro etuvchi hokimiyat va mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish organlarining ayrim rahbarlari qabuliga kirishning imkoniyati yo‘qligini ko‘rsatishmoqda. 
 Ana shu kamchiliklarning barchasi fuqarolarning adolatli e’tirozlariga sabab bo‘lib, ularni Ombudsmanga, boshqa davlat organlariga takroriy murojaat qilishga majbur etmoqda.
 2009-yilda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakiliga (ombudsmanga) kelib tushgan murojaatlarning tizimli tahlili inson huquqlari va erkinliklari buzilishiga olib keluvchi sabablarni bartaraf etishga qaratilgan tadbirlar quyidagi ishlar amalga oshirilgan taqdirdagina samarali bo‘lishini ko‘rsatmoqda:
 parlament nazoratining barcha shakllarini kuchaytirish, shu jumladan inson huquqlari to‘g‘risidagi xalqaro normalarni milliy qonunchilikka tatbiq etish mexanizmini huquqiy tartibga solish sohasida, davlat apparati mansabdor shaxslarining huquqni qo‘llash faoliyatida, ayniqsa sud ishlarini yuritishda nazoratni kuchaytirish; 
 davlat organlari, shu jumladan sudlar va huquqni muhofaza qiluvchi tuzilmalar faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini olib borishda fuqarolik jamiyati institutlari ishtirokini huquqiy jihatdan ta’minlashdagi kamchiliklarni bartaraf etish;
 fuqarolarning murojaatlari va Ombudsman to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun mansabdor shaxslarning talabchanligi va javobgarligini oshirish, fuqarolarning murojaatlarini ko‘rib chiqish bo‘yicha idoraviy nazoratni kuchaytirish;
 fuqarolarning huquqiy savodxonligini oshirish sohasida davlat organlari va ijtimoiy sektor faoliyatini muvofiqlashtirishni ta’minlash, jamiyatdagi huquqiy madaniyatning yagona tizimi sifatida keng ko‘lamli huquqiy ta’lim tizimini rivojlantirish. 
 O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi inson hamda fuqaroning huquq va erkinliklari tengligini, shuningdek ushbu huquq va erkinliklar mamlakatning butun hududida davlat tomonidan himoya qilinishini kafolatlaydi. Ravshanki, konstitutsiyaviy normalarda O‘zbekistonning barcha ma’muriy tuzilmalarida inson huquq va erkinliklari bir xilda himoya qilinishi ko‘zda tutilgan. Amaliyotda esa, huquq va manfaatlarni ta’minlash masalalari har doim ham to‘liq amalga oshirilavermaydi. Bu, ehtimol, davlat va jamiyat qurilishidagi islohotlar hamma joyda ham bir xil tezlikda ketmayotganligi, alohida hollarda boshqaruvning zamonaviy shakllarini faol joriy qilishda konservatizmning uchrab turishi, ba’zida o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatida jamoatchilik nazoratini amalga oshirish bo‘yicha depsinish kuzatilayotganligi, bir qator NNT va OAVlar har doim ham joylardagi davlat hokimiyati organlari bilan ijtimoiy hamkorlik bo‘yicha tashabbuslar bilan chiqmayotganligi hollari bilan bog‘liqdir. 
 Shuni ta’kidlab o‘tish joizki, Inson huquqlari bo‘yicha vakil instituti o‘z mintaqaviy tuzilmalari bilan birga O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A. Karimov tashabbusiga ko‘ra inson huquq va erkinliklarini davlat tomonidan himoya qilish tizimining tarkibiy qismi, davlat hokimiyati organlarining huquqni qo‘llash amaliyotini takomillashtirishdagi faol ishtirokchi sifatida tashkil etilgan edi. 
 Hisobot yilida Ombudsmanning mintaqaviy vakillari tomonidan fuqarolarning qabullarda, uchrashuvlarda, shu jumladan sayyor uchrashuvlarida, pochta orqali olingan 1294 ta murojaati o‘rganildi. Kelib tushgan murojaatlarning asosiy qismi o‘z yechimini topdi, qolganlari bo‘yicha huquqlarni himoya qilish bo‘yicha maslahat va tavsiyalar berildi.
 “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) to‘g‘risida”gi va “Fuqarolarning murojaatlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunlarining davlat organlari faoliyatida, xususan sudlar, ichki ishlar organlari, hokimliklar va sog‘liqni saqlash tizimidagi ijrosi yuzasidan butun mamlakat bo‘ylab o‘tkazilgan monitoring tadqiqoti mintaqaviy vakillar hamda ularning ekspertlar guruhlari, Ombudsmanning hamkor tashkilotlar bilan o‘zaro hamkorlik qilish bo‘yicha mintaqaviy ishchi guruhlari a’zolarining faol ishtirokida amalga oshirildi.
 Ombudsmanning mintaqaviy vakillari O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2009-yil 28-avgustdagi “O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligi e’lon qilinganligining o‘n sakkiz yilligi munosabati bilan amnistiya to‘g‘risida”gi 661-I-sonli qarorini amalga tatbiq etish bo‘yicha ishchi guruhining faoliyatida ishtirok etdilar. Mintaqaviy vakillar va ularning ekspertlar guruhi a’zolari Ichki ishlar vazirligi Jazoni ijro etish bosh boshqarmasi tizimidagi muassasalarga tashrif buyurdilar, amnistiyani qo‘llashga oid ishlarni ko‘rish bo‘yicha sud majlislarida ishtirok etdilar.
 Korrupsiya va odam savdosiga qarshi kurashish bo‘yicha xalqaro hujjatlarga qo‘shilish ushbu jarayonda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili instituti va, ayniqsa, uning mintaqaviy vakillarining faol ishtirokini oldindan belgilab berdi.
 2008-yil 17-aprelda qabul qilingan “Odam savdosiga qarshi kurashish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 9-iyulda qabul qilingan “Odam savdosiga qarshi kurashish samaradorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 911-sonli qarori, mahalliy davlat hokimiyati organlarining ular asosida qabul qilingan me’yoriy hujjatlar ijrosi bo‘yicha qator tadbirlar o‘tkazildi. Jizzax viloyati bo‘yicha mintaqaviy vakil O.Do‘smatov va uning ekspertlar guruhi a’zolari viloyat ichki ishlar tuzilmalari va xotin-qizlar qo‘mitasi bilan birgalikda viloyat markazida va ko‘plab tumanlarda savol-javob tarzida bir qator uchrashuvlar o‘tkazdilar. Sirdaryo viloyati bo‘yicha mintaqaviy vakil R. Turdiyev prokuratura organlari bilan birgalikda kollej va litseylarda ta’lim olayotgan yoshlar o‘rtasida ushbu yo‘nalish bo‘yicha suhbatlar o‘tkazgan bo‘lsa, Toshkent va Namangan viloyati bo‘yicha mintaqaviy vakillar esa adliya organlari bilan birgalikda mahallalarda ushbu sohada faoliyat olib bordilar. Qashqadaryo viloyati bo‘yicha mintaqaviy vakil va uning ekspertlar guruhi a’zolari viloyat ro‘znomalarida odam savdosiga qarshi kurashning jihatlari bo‘yicha o‘ndan ortiq chiqishlar qildilar, sog‘liqni saqlash organlari bilan birgalikda 7 ta davra suhbatlari, aholi bilan 243 ta uchrashuv o‘tkazdilar hamda tashkilotlar, o‘quv yurtlari va fuqarolar yig‘inlarida 100 dan ortiq ma’ruzalar qildilar.
 Andijon, Jizzax, Qashqadaryo, Navoiy va Toshkent viloyatlari hamda Toshkent shahridagi o‘quv yurtlarida yoshlar bilan o‘tkazilgan uchrashuvlar axborot-ma’rifiy ahamiyat kasb etdi (M. Xo‘jamberdiyev, O. Do‘smatov, M. Normurodov, N. Xo‘jaqulov, L. G‘ofurova va N. Nasimov). Namangan va Samarqand viloyatlarida jazoni o‘taganlarning jamiyatda o‘z o‘rnini topishga yordam berish masalalari qizg‘in muhokama qilindi (O. Nuritdinov va A. Abdusalomov).
 OAV imkoniyatlaridan faol foydalanildi. Andijon va Qashqadaryo viloyatlari bo‘yicha mintaqaviy vakillar, senatorlar M. Xo‘jamberdiyev va M. Normurodov mahalliy televideniye orqali chiqish qilishdi; Sirdaryo va Xorazm viloyatlari bo‘yicha mintaqaviy vakillar R. Turdiyev va M. Yusupov radio eshittirishlarda ishtirok etishdi; Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Andijon, Qashqadaryo va Surxondaryo (M. Tilovov) viloyatlari bo‘yicha vakillar matbuot sahifalarida o‘zlarining ko‘plab maqolalarini e’lon qildilar.
 Ta’kidlab o‘tish joizki, Ombudsmanning mintaqaviy vakillari O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili institutining xalqaro faoliyatiga faol jalb etilmoqda.
 Masalan, Xorazm viloyatida mintaqaviy vakil M.Yusupovning EXHTning DIIHB missiyasi rahbari bilan uchrashuvi bo‘lib o‘tdi. Elchi Iolanda Brunyetti bilan bo‘lgan uchrashuvning maqsadi O‘zbekistonda hokimiyat vakillik organlariga saylovlar davrida fuqarolarning siyosiy huquqlarini ta’minlash masalalarini ushbu mintaqa misolida muhokama qilishdan iborat bo‘ldi.
 Toshkent shahri bo‘yicha mintaqaviy vakil vazifasini bajaruvchi N.Nasimov Ombudsman tomonidan AQSh Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisining o‘rinbosari Jorj Krolni, shuningdek BMTTDning Bratislava mintaqaviy markazining inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlar samaradorligini baholash bo‘yicha vakili R. Karverni qabul qilishda ishtirok etdi.
 Qashqadaryo viloyati bo‘yicha mintaqaviy vakil M.Normurodov O‘zbekiston parlamenti ombudsmani delegatsiyasi tarkibida Stokgolm shahrida Shvetsiya Ombudsman institutining 200 yilligiga bag‘ishlangan 9-xalqaro konferensiya ishida ishtirok etdi, Namangan (A. Nuritdinov), Sirdaryo (R. Turdiyev) viloyatlari va Toshkent shahri (N. Nasimov) bo‘yicha mintaqaviy vakillar O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili delegatsiyasi tarkibida EXHTning O‘zbekistondagi loyihalari Koordinatori ko‘magi bilan tashkil etilgan tajriba almashish doirasida Bolgariya va Finlyandiyaga tashrif buyurishdi.
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari bo‘yicha vakilining mintaqaviy vakillari hokimiyat va xalq o‘zaro aloqada bo‘lishining maqbul shakli sifatida, aholining keng qatlami manfaatlarini ta’minlab berish va himoya qilish uchun parlamentdan fuqarolik jamiyati institutiga berilgan universal mexanizm sifatida o‘zini to‘liq oqladi. Ombudsman mintaqaviy tuzilmalari faoliyatining milliy tajribasi xorijiy davlatlardagi inson huquqlarini himoya qiluvchi yangi institutlar uchun namuna bo‘lib, demokratik davlat qurishning o‘n yillik davri mobaynida sinovdan o‘tib, hurmat va taqlid qilishga sazovor bo‘lmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili mintaqaviy vakillarining Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi va viloyatlar xalq deputatlari Kengashlariga taqdim etayotgan hisobotlari davlat hokimiyatining vakillik va ijro etuvchi tarmoqlariga inson huquqlarini ta’minlash sohasidagi ahvol xususida to‘liqroq ma’lumot yetkazadigan muhim umummilliy amaliyot elementiga aylandi.
 Inson huquqlari va erkinliklari, ularni ta’minlashning shakl va usullari bo‘yicha aholining huquqiy savodxonligini oshirish O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari bo‘yicha vakili faoliyatining eng muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qoldi. BMT tomonidan Inson huquqlari sohasida xalqaro ta’lim yili deb e’lon qilingan yil davomida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili axborot-ma’rifiy yo‘nalishda tadbirlar o‘tkazdi, shuningdek o‘z hamkorlari tomonidan o‘tkazilgan tadbirlarda faol ishtirok etdi.
 O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 1-mayda qabul qilingan “Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi qabul qilinganligining 60 yilligiga bag‘ishlangan tadbirlar dasturi to‘g‘risida”gi PF-3994-sonli Farmoni hamda uning asosida ishlab chiqilgan dasturlar va rejalar hisobot yilida ham dolzarb bo‘lib qoldi, shuning uchun ham barcha ma’rifiy ishlar shular asosiga qurildi.
 Jamoatchilik nazorati fuqarolar huquqlari va qonuniy manfaatlarini ta’minlash bo‘yicha davlat siyosatini amalga oshirishning ta’sirchan mexanizmi bo‘lib qolmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining o‘n to‘qqizinchi sessiyasida O‘zbekiston davlat Mustaqilligining 18 yilligi sharafiga amnistiya e’lon qilish va uni qo‘llash to‘g‘risida qaror qabul qilindi. Uni amalga oshirishda senatorlar va mahalliy Kengashlar deputatlaridan tashqari O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari bo‘yicha vakilining (ombudsmanning) mintaqaviy vakillari ham faol ishtirok etdilar. Ko‘rsatib o‘tilgan tadbirlarda ishtirok etish mamlakatda o‘tkazilayotgan jinoyatga oid davlat siyosatini liberallashtirish va insonparvarlashtirish bo‘yicha islohotlarning natijasi bo‘ldi hamda inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlarning obro‘si oshib borayotganligidan dalolat beradi. Parlament yuqori palatasining Qonunchilik va sud-huquq masalalari bo‘yicha qo‘mitasining tashabbusi bilan 2009-yilning 16-sentabrida Ombudsman ofisida amnistiya aktini qo‘llash bo‘yicha ishchi guruhlari rahbarlari — Senat a’zolari, Inson huquqlari bo‘yicha vakilning mintaqaviy vakillari, Oliy sud, Bosh prokuratura, O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining Jazoni ijro etish bosh boshqarmasi, boshqa idoralar, jamoat tashkilotlari hamda OAV vakillari ishtirokida o‘tkazilgan seminar-kengash ko‘rsatib o‘tilgan qarorning samarali bajarilishiga bag‘ishlandi. 
 2009-yilning avgustida EXHTning O‘zbekistondagi loyihalari Koordinatorining tasdiqlangan “O‘zbekiston Respublikasi Ombudsmani institutini rivojlantirishga yanada ko‘maklashish” loyihasi doirasida Ombudsmanning mintaqaviy vakillari, ekspert va ishchi guruhlari a’zolarining faoliyatini takomillashtirish maqsadida “Ombudsman instituti faoliyatini takomillashtirish masalalari: xalqaro standartlar” mavzuida inson huquqlari bo‘yicha ikkinchi Yozgi maktab mashg‘ulotlari o‘tkazildi. Yozgi maktab mashg‘ulotlari Bolgariya Ombudsmani xodimi X.Xalachev ishtirokida tashkil etildi. Maktabning asosiy maqsadi faoliyatning xorijiy tajribasi bilan tanishish, fuqarolar murojaatlarini ko‘rib chiqish sohasidagi faoliyatni takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalarni ishlab chiqish, muammolarni aniqlash hamda Ombudsmanning sudlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar, mahalliy davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari bilan o‘zaro hamkorligini takomillashtirish mexanizmlarini aniqlab olish, shuningdek Ombudsmanning mintaqaviy vakillari faoliyati samaradorligini oshirishga qaratilgan tavsiyalarni tayyorlash, faoliyatda yangi ish shakllarini amaliyotga kiritish, shu jumladan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2008-yil 1-mayda qabul qilingan “Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi qabul qilinganligining 60 yilligiga bag‘ishlangan chora-tadbirlar dasturi to‘g‘risida”gi Farmoni qoidalarini amalga oshirishdan iborat bo‘ldi. 
 Sog‘liqni saqlash tizimidagi islohotlarga ko‘maklashish maqsadida Inson huquqlari bo‘yicha vakil tomonidan Butunjahon sog‘liqni saqlash tashkilotining (BSST) vakolatxonasi bilan hamkorlikda 2009-yil mobaynida mamlakatning barcha mintaqalarida “Sog‘liqni saqlash va inson huquqlari” mavzuida seminarlar sikli o‘tkazildi. So‘zga chiqishlar va qizg‘in bahs-munozaralar davomida tadbirlar ishtirokchilari mamlakatimizda fuqarolar sog‘lig‘ini saqlash tizimida, huquqni muhofaza qilishda olib borilayotgan islohotlarning borishi hamda Ombudsmanning ichki ishlar va sog‘liqni saqlash organlari, BSST vakolatxonasi va Ichki ishlar vazirligining Jazoni ijro etish bosh boshqarmasi bilan hamkorlik to‘g‘risidagi bitimlarning amalga oshirilishi bilan tanishdilar. Xalqaro tashkilotlarning vakillari o‘z chiqishlarida O‘zbekistonda jinoyat huquqi sohasidagi rasmiy siyosatning liberallashtirilishi, huquqiy demokratik davlat qurilishi, jahon inqirozi sharoitlarida fuqarolar manfaatlarini so‘zsiz ta’minlash borasidagi ijobiy tendensiyalarni qayd etib o‘tdilar. Hamkor tuzilmalar va xorijiy tashkilotlar missiyalarining vakillari tomonidan har bir fuqaro uchun bunday dolzarb va hayotiy muhim bo‘lgan malakali tibbiy yordam olishga bo‘lgan huquqni ta’minlash sohasida konstruktiv hamkorlik davom ettirilajagi ishonch bilan aytib o‘tildi. 
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) va O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi o‘rtasidagi Bitimni amalga oshirish doirasida mamlakatning barcha burchaklaridan, prokuraturaning quyi organlaridan malakasini oshirishga kelgan Oliy kurslarning tinglovchilari bilan mashg‘ulotlar olib borildi. Parlament Ombudsmani tomonidan o‘tkazilgan master-klass mashg‘ulotlari prokuratura organlarining yosh xodimlariga nafaqat birinchi shaxsdan, ya’ni Ombudsmanning o‘zidan axborotlar olish, balki unga hayotiy dolzarb savollarni berish, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili faoliyati to‘g‘risidagi videomateriallarni ko‘rish imkoniyatini berdi. Bunday shakldagi mashg‘ulotlar Ombudsman, Insonning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklariga rioya etilishi bo‘yicha komissiya a’zolari hamda Kotibiyat xodimlari tomonidan O‘zbekiston Milliy universitetida, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetida, Toshkent davlat yuridik institutida, yuristlar va kasaba uyushmalari faollarining malakasini oshirish markazlarida hamda maxsus o‘quv yurtlarida ham o‘tkazildi. 
 Parlament Ombudsmani faoliyatining asosiy tamoyillariga, shu jumladan oshkoralik va har bir inson uchun ochiqlik tamoyillariga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili ofisida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasining “Xalqaro munosabatlar” va “Xalqaro iqtisodiy munosabatlar” fakultetlari tinglovchilari uchun sayyor mashg‘ulot o‘tkazildi. Qayd etish kerakki, Inson huquqlari bo‘yicha vakil instituti tashkil topganidan buyon u aholining barcha qatlamlari huquqiy ongini oshirishda o‘quv muassasalari bilan faol hamkorlik qilib kelmoqda.
 EXHT loyihalari Koordinatori bilan hamkorlikda “Ombudsmanning huquqni muhofaza qiluvchi va sud organlari bilan o‘zaro hamkorligi” mavzuidagi seminarlar sudlar va huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari uchun Buxoro, Guliston, Namangan, Nukus, Samarqand, Farg‘ona va Termiz shaharlarida davom ettirildi. Bahs va munozaralar davomida seminarlar ishtirokchilari Ombudsman institutining sud va huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan o‘zaro hamkorligi mexanizmlarini takomillashtirish masalalarini muhokama qildilar, “Dunyo ombudsmanlari” to‘plamining taqdimoti o‘tkazildi.
 “Dunyo ombudsmanlari” to‘plamining ikkinchi nashri ingliz tilida ommaviy tarqatish uchun tayyorlangan bo‘lib, unda Oliy Majlis Ombudsmanining xorijiy hamkorlari, inson huquqlarini himoya qiluvchi boshqa institutlar faoliyati to‘g‘risidagi ma’lumotlar, shuningdek inson huquqlari bo‘yicha mamlakatimizdagi muassasalarning rahbarlari va vakillarining maqolalari o‘rin olgan. Mazkur to‘plamni asosan xorijda, shu jumladan SD-versiya ko‘rinishida tarqatish ko‘zda tutilmoqda, shuningdek u Internet tarmog‘idagi veb-saytga ham joylashtiriladi. 
 Hisobot yilida Inson huquqlari bo‘yicha vakil instituti to‘g‘risida intervyular, ocherklar, axborotlar, press-relizlar ko‘rinishida 140 tadan ortiq maqola ro‘znomalarda, jurnallarda chop etildi, respublika va mahalliy darajadagi radio va televideniyelarda, Internet tarmog‘ida e’lon qilindi.
 Ombudsman instituti oshkoralik va ochiqlikni o‘z faoliyatining ustuvorliklari sifatida e’tirof etib, butun hisobot davrida fuqarolik jamiyatining muhim elementi bo‘lgan ommaviy axborot vositalari bilan faol hamkorlik olib bordi. Oliy Majlisning Inson huquqlari bo‘yicha vakili tomonidan hisobot davrida o‘tkazilgan barcha ommaviy tadbirlarida markaziy va mintaqaviy ommaviy axborot vositalarining vakillari ishtirok etdilar. Ombudsman hamda Insonning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklariga rioya etilishi bo‘yicha komissiya a’zosining “Inson huquqlari jurnalist nigohida” milliy tanlovining natijalarini e’lon qilishdagi faol ishtiroki buning tasdig‘i bo‘ldi. 
 Ombudsman institutining hamkor tashkilotlar bilan birgalikda amalga oshirgan ushbu yo‘nalishdagi faoliyatining pirovard natijasi mamlakat fuqarolarining, ayniqsa yoshlarning O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonun hujjatlarida kafolatlangan huquqlari va erkinliklari to‘g‘risida, o‘z huquqlarini himoya qilish usullari va shakllari to‘g‘risida, huquqlarining buzilishini bartaraf qilish to‘g‘risida xabardorligini yanada oshirishdan iborat bo‘ldi. 
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili inson huquqlarini himoya qilish sohasida mamlakatning davlat organlari hamda xorijiy davlatlarning xuddi shunday institutlari, xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik olib bormoqda, xalqaro forumlar ishida ishtirok etmoqda, “O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 1-moddasiga muvofiq, keyinchalik milliy qonunchilikka tatbiq qilish maqsadida xalqaro konvensiya va shartnomalarga qo‘shilish jarayonlariga yordam ko‘rsatmoqda.
 2009-yilning 30-oktabridan 6-noyabrigacha bo‘lgan davrda 15 mamlakatdan 23 a’zoni o‘zida birlashtirgan Osiyo Ombudsmanlari Assotsiatsiyasi (OOA) Assambleyasi ishida va OOAning “Boshqaruvni isloh qilish va yaxshilash jarayonida Ombudsmanning roli” mavzuidagi XI konferensiyasi ishida ishtirok etish doirasida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) delegatsiyasining Tailandga tashrifi bo‘lib o‘tdi. Konferensiyada 40 dan ortiq nutq va ma’ruzalar, shu jumladan Tailand Qirolligi bosh vazirining chiqishi, XOI (Xalqaro ombudsman instituti) prezidentining ma’ruzasi, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari bo‘yicha vakilining “O‘zbekiston Ombudsmanining inson huquqlarini himoya qilishdagi o‘rni” mavzuidagi ma’ruzasi tinglandi. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari bo‘yicha vakilining mazkur ma’ruzasi o‘zbek zaminida huquqiy davlat qurilishi va demokratik saylovlar, davlat organlari va jamoatchilik tuzilmalarining mamlakat fuqarolari manfaatlarini himoya qilishdagi sa’y-harakatlari, davlat boshlig‘i tashabbusi bilan tashkil etilgan parlament Ombudsmani institutining faoliyati to‘g‘risida to‘liqroq ma’lumot yetkazib berish imkoniyatini berdi. Ushbu ma’ruza ijobiy taassurot qoldirganligi konferensiya doirasidagi savol-javoblar, munozaralar va boshqa muloqotlar jarayonida ko‘rinib turdi. 
 Osiyo Ombudsmanlari Assotsiatsiyasi Assambleyasi 2009-yilning 5-noyabridagi majlisida Markaziy Osiyo davlatlari o‘rtasida birinchi bo‘lib O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakilini hal qiluvchi ovoz berish huquqi bilan ushbu Tashkilotning a’zoligiga qabul qilish to‘g‘risida qaror qabul qildi. 
 Mamlakat rahbariyatining O‘zbekiston fuqarolarining huquq va manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha siyosiy irodasi, bu sohadagi O‘zbekiston davlat siyosatining targ‘ib qilinishi natijasi o‘laroq, EXHTning O‘zbekistondagi loyihalari Koordinatorining moliyaviy ko‘magi bilan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili delegatsiyasi Shvetsiya Ombudsman institutining 200 yilligiga bag‘ishlangan, ombudsmanlarning 9-xalqaro konferensiyasi ishida ishtirok etish imkoniyatiga ega bo‘ldi. Konferensiya tashkilotchilari XOI, Shvetsiya Qirolligi Riksdagi (parlament) va Ombudsmanidir. Konferensiya ishida dunyoning 85 mamlakatidan ombudsman delegatsiyalari, Shvetsiyaning rasmiy shaxslari, xalqaro tashkilotlar vakillari ishtirok etdi.
 Konferensiya seminar majlislarida O‘zbekiston Ombudsmani faoliyati to‘g‘risida ma’lumot taqdim qilindi. Shu bilan birga O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi qabul qilinganligining 60-yilligiga bag‘ishlangan tadbirlar dasturi to‘g‘risida”gi Farmonining amalga oshirilishi, Ombudsman to‘g‘risida qabul qilingan yangi qonun hujjatlari, Ombudsmanning amaliy faoliyati, xususan, Ichki ishlar vazirligi bilan hamkorlik, penitensiar ombudsmanlarni tashkil qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida axborot taqdim etildi. O‘zbekiston davlat boshlig‘ining huquqni muhofaza qiluvchi organlar faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini kuchaytirishga doir tashabbuslari to‘g‘risidagi axborot katta qiziqish o‘yg‘otdi. 
 Avstriya, Ispaniya, Fransiya, Slovakiya, Namibiya, Ozarbayjon, Ukraina, Shvetsiya, Pokiston, shuningdek Yevropa Ittifoqi ombudsmanlari va XOI rahbariyati bilan uchrashuvlar o‘tkazildi va axborot almashindi.
 Hisobot yilida BMTning O‘zbekistondagi missiyasi bilan o‘zaro hamkorlikning yangi bosqichi boshlandi. Inson huquqlarini qo‘llab-quvvatlash va O‘zbekistondagi huquqiy islohotlarga yordam ko‘rsatishda hamkorlik qilish masalalarini muhokama qilish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) BMTTDning O‘zbekistondagi vakolatxonasi boshlig‘i Anita Nirodini qabul qildi.
 Ushbu muloqotning davomi sifatida 2009-yil noyabr oyining oxirlarida Jeneva (Shveysariya) shahrida BMTTDning Yevropa va MDH mamlakatlari bo‘yicha Bratislava Mintaqaviy Markazi Inson huquqlari bo‘yicha Oliy Komissar (IHOK) ofisi bilan hamkorlikda “Inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlarning roli va BMTning inson huquqlariga doir mexanizmlari bilan hamkorlik: Universal davriy sharh, Shartnomaviy organlar va Maxsus tartib-taomillar” mavzuida xalqaro seminar o‘tkazildi. 
 Inson huquqlari bo‘yicha mamlakatimiz milliy institutlari vakillariga Universal davriy sharh (UDSh) doirasida Milliy ma’ruzani ko‘rib chiqish yakunlari yuzasidan inson huquqlari bo‘yicha BMT Kengashi bergan tavsiyalarni amalga oshirishga doir Milliy harakatlar rejasini tayyorlash, qabul qilish va ijro etish bo‘yicha O‘zbekiston tajribasi to‘g‘risida so‘zlab berish imkoniyati berildi.
 Ombudsmanning milliy hamkorlar bilan hamkorligini chuqurlashtirish va aloqalarni mustahkamlash uchun 9 — 12-dekabr kunlari BMTTDning inson huquqlari bo‘yicha milliy institutlarning samaradorligini baholash missiyasi vakili Richard Karverning (Oksford, Buyuk Britaniya) tashrifi bo‘lib o‘tdi. Tashrif davomida u Ombudsman, Fuqarolarning konstitutsiyaviy huquq va erkinliklariga amal qilish bo‘yicha komissiyasi a’zolari, Ekspert kengashi va O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili kotibiyati xodimlari, shu bilan birga uning milliy hamkor tashkilotlari, ayrim NNTlar va mamlakatimizda akkreditatsiyadan o‘tgan xalqaro tashkilotlar vakillari bilan uchrashdi. R. Karver Inson huquqlari Xalqaro kuni munosabati bilan Ombudsman instituti tomonidan hamkor tashkilotlar va bir qator xalqaro tashkilotlar ishtirokida o‘tkazilgan “Fuqarolarning murojaatlari to‘g‘risida”gi va “Fuqarolarning huquqlari va erkinliklarini buzadigan xatti-harakatlar va qarorlar ustidan sudga shikoyat qilish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga asosan huquqni muxofaza qiluvchi organlar tomonidan murojaatlarni ko‘rib chiqish tartibi” mavzuidagi davra suhbatida ishtirok etdi. 
 Yil davomida Butunjahon Sog‘liqni Saqlash Tashkilotining (BSSTning) O‘zbekistondagi vakolatxonasi boshlig‘i Mishel Tayad bilan bir necha bor uchrashuvlar o‘tkazildi. Bu uchrashuvlarda Mishel Tayad BSSTning mintaqaviy shtab-kvartirasida birgalikda amalga oshirilgan ishlar va tadbirlar to‘g‘risidagi ijobiy fikrlar haqida axborot berib, amaliy munosabatlarni davom ettirishga tayyor ekanligini bildirib o‘tar ekan, sog‘liqni saqlash va inson huquqlari muammolariga bag‘ishlangan seminarlar Markaziy Osiyo mintaqasida faqat O‘zbekistonda o‘tkazilganligini ta’kidladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Inson huquqlari bo‘yicha vakili (ombudsman) BMTTDning gender masalalari bo‘yicha eksperti Nadiya Taxerni qabul qildi. Nadiya Taxer parlament Ombudsmani faoliyatining asosiy yo‘nalishlari, mamlakat hududida olib borilayotgan ayollar huquqlari bo‘yicha monitoring, BMTTDning O‘zbekistondagi vakolatxonasi va boshqa xalqaro tashkilotlar bilan olib borilayotgan hamkorlik bilan tanishib chiqdi. N. Taxer o‘zining mamlakatimizga tashrifidan maqsadi to‘g‘risida axborot berdi va hamkorlik istiqbollari, mamlakatdagi gender siyosati, ayollar huquqlarini ta’minlashda Ombudsman institutining ishtiroki, BMTTD tomonidan ishlab chiqilayotgan ushbu mavzudagi loyihada ombudsmanning ishtirok etish imkoniyatlari to‘g‘risida bir qancha savollar berdi.
 2009-yil 8-sentabrda Demokratik institutlar va inson huquqlari bo‘yicha byuro (DIIHB/EXHT) direktori Yanez Lenarchich Inson huquqlari bo‘yicha vakil ishtirokida Oliy Majlis Qonunchilik palatasi Spikeri D. Toshmuhamedova qabulida bo‘ldi. O‘zbekiston tomonidan uchrashuvda ishtirok etuvchilar parlamentning quyi palatasi, Ombudsman instituti faoliyati, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisiga bo‘lg‘usi saylovlar to‘g‘risida axborot taqdim etdilar.
 O‘zbekiston Respublikasining EHXT maqomi ostidagi hududda joylashganligi, DIIHB/EXHTning obro‘yi va xalqaro hamjamiyatda inson huquqlarini ta’minlashdagi ta’siri, davlatimizning demokratiya yo‘lini tanlaganligi va muloqot muhitini qo‘llab-quvvatlashi e’tiborga olingan holda Ombudsman Kotibiyatining ikki vakili — M. Usmonov va T. Motornyuk Bishkek shahrida bo‘lib o‘tgan “Markaziy Osiyo mamlakatlarida birlashmalar erkinligi” mavzuida o‘tkazilgan mintaqaviy davra suhbatida ishtirok etdilar va ma’ruza qildilar. Oliy Majlis Ombudsmani vakillari mamlakatimizda fuqarolik institutlarining rivojlanishi, jamiyat hayoti va davlatni boshqarishda siyosiy partiyalar o‘rnining o‘sib borishi, ijtimoiy yo‘nalishdagi NNTlar uchun berilgan imtiyozlar, ijtimoiy sektor uchun moslashuvchan soliq tizimi, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlariga berilgan hokimiyat vakolatlar