O‘zbekiston Respublikasining referendumida xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlardan qatnashadigan kuzatuvchilar to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida

“O‘zbekiston Respublikasining referendumi to‘g‘risida”gi Qonunning 18-moddasiga hamda O‘zbekiston Respublikasi Saylov kodeksining 16-moddasiga muvofiq, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi qaror qiladi:
 1. O‘zbekiston Respublikasining referendumida xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlardan qatnashadigan kuzatuvchilar to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining “O‘zbekiston Respublikasining referendumida qatnashadigan xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlarning kuzatuvchilari to‘g‘risidagi nizom haqida” 2001-yil 27-dekabrdagi 150-son qarori o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
 3. Mazkur qaror O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasining rasmiy veb-saytida e’lon qilinsin.
 4. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi raisining o‘rinbosari B. Kuchkarov zimmasiga yuklansin.
 Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining referendumi to‘g‘risida”gi Qonunining 8 va 9-moddalari, shuningdek referendumlarni tashkil etish va o‘tkazish borasidagi xalqaro huquqning umum e’tirof etilgan qoidalariga muvofiq ishlab chiqilgan bo‘lib, O‘zbekiston Respublikasining referendumida (bundan buyon matnda referendum deb yuritiladi) xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilar faoliyati tartibini belgilaydi. 
 1. Xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlardan kuzatuvchilarning (bundan buyon matnda xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilar deb yuritiladi) faoliyati “O‘zbekiston Respublikasining referendumi to‘g‘risida”gi Qonun, O‘zbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi (bundan buyon matnda MSK deb yuritiladi) qarorlari hamda ushbu Nizom bilan, shuningdek umum e’tirof etilgan xalqaro standartlar va xalqaro tashkilotlarning O‘zbekiston Respublikasi qo‘shilgan hujjatlari bilan tartibga solinadi.
 2. “O‘zbekiston Respublikasining referendumi to‘g‘risida”gi Qonunga muvofiq referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazishga doir barcha tadbirlarda xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilar qatnashish huquqiga ega.
 3. Referendum tayinlash to‘g‘risidagi qaror e’lon qilinganidan keyin MSK xorijiy davlatlar saylov organlari va xalqaro tashkilotlarga O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi orqali taklifnoma yuboradi.
 O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi o‘z tashabbusiga ko‘ra yoki davlat hokimiyati organlari, vazirliklar, idoralar, ilmiy-tadqiqot institutlari, boshqa tashkilot va muassasalar takliflariga ko‘ra referendumga xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilarni taklif etadi.
 Xorijiy davlatlar va xalqaro tashkilotlar ham referendumda xorijiy (xalqaro) kuzatuvchi sifatida ishtirok etish istagini izhor etib, O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga murojaat etishi mumkin.
 4. Referendumda xorijiy (xalqaro) kuzatuvchi sifatida ishtirok etish uchun taklif etilgan, shuningdek bunday istakni izhor etgan xorijiy davlatlar, xalqaro tashkilotlar o‘z kuzatuvchilarining ro‘yxati, shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari nusxalari, elektron foto suratlari (jpeg formatda, kamida 100 KV, 600x600rx) hamda ushbu Nizomning 1-ilovasiga muvofiq anketalarni O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga taqdim qiladi.
 5. Xorijiy davlatlar, xalqaro tashkilotlar tegishli hujjatlarni ovoz berish kunidan kamida o‘n kun oldin taqdim etishi lozim. 
 6. O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tegishli xorijiy davlatlar, xalqaro tashkilotlar kuzatuvchilarining hujjatlarini ilova qilgan holda MSKga taqdimnoma kiritadi. MSK besh kunlik muddatda xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilarni akkreditatsiya qilish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.
 Akkreditatsiya qilingan xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilarning ro‘yxati MSKning rasmiy veb-saytida e’lon qilinadi.
 7. Quyidagi hollarda xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilarni akkreditatsiya qilish rad etilishi mumkin:
 akkreditatsiya uchun taqdim etilgan hujjatlar ushbu Nizom talablariga javob bermasa;
 hujjatlar ushbu Nizomda belgilangan muddatdan kech taqdim qilinsa;
 xorijiy (xalqaro) kuzatuvchining yoki uning nomzodini ko‘rsatgan tashkilotning faoliyati milliy qonunchilikka zid bo‘lsa yoki O‘zbekiston Respublikasining suvereniteti, xavfsizligi va milliy manfaatlariga xavf solsa.
 8. MSK akkreditatsiya qilingan xorijiy (xalqaro) kuzatuvchiga ushbu Nizomning 2-ilovasidagi namunaga muvofiq mandat beradi.
 Mandat xorijiy (xalqaro) kuzatuvchi referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish davrida o‘z faoliyatini amalga oshirishi uchun asos hisoblanadi.
 9. Xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilar o‘z vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga ega:
 referendum o‘tkazuvchi komissiyalarning majlislarida hozir bo‘lish;
 referendum uchastkasida hozir bo‘lish, tayyorgarlik ishlarining borishini, yashirin ovoz berish kabinalarining yoki xonalarining joylashtirilishini va ovoz berish qutilarining muhrlanishini, fuqarolarning ro‘yxatga olinishini, ovoz berish byulletenlarining ularga berilishini kuzatish;
 ovoz berish kuni ovoz berish jarayonini kuzatish;
 muddatidan oldin ovoz berishni o‘tkazish vaqti va joyi haqida xabardor bo‘lish hamda ushbu jarayonni kuzatish;
 fuqaroning turgan joyida uning ruxsati bilan ovoz berishi jarayonini, yashirin ovoz berish prinsipini buzmagan holda kuzatish;
 ovozlarni sanab chiqishda va referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining ovoz berish yakunlari to‘g‘risidagi bayonnomasini tuzishda hozir bo‘lish;
 ovoz berish natijalari to‘g‘risidagi hujjatlarning tegishli referendum o‘tkazuvchi komissiya tomonidan tasdiqlangan ko‘chirma nusxalarini so‘rash va olish;
 kuzatuv olib borish davomida o‘zi yollagan tarjimon hamrohligida bo‘lish; 
 referendum o‘tkazuvchi komissiyalarning faoliyatiga hamda ovoz berish jarayoniga xalaqit bermasdan va ovoz berishning yashirinligini buzmasdan foto, video, audio yozuvlarni amalga oshirish (qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylari, harbiy qismlar, davolash muassasalari bundan mustasno);
 kuzatuv natijalari bo‘yicha ommaviy axborot vositalari vakillariga murojaat qilish;
 tashviqot belgilari bo‘lmagan, familiyasi, ismi va otasining ismi, o‘zi vakillik qilayotgan tashkilotning nomi ko‘rsatilgan ko‘krak nishonlarini taqish;
 referendum o‘tkazuvchi okrug komissiyasi tomonidan uchastka komissiyalaridan ovozlarni sanab chiqish natijalari to‘g‘risidagi bayonnomalarni qabul qilib olish hamda okrug bo‘yicha ovoz berish yakunlarini aniqlash jarayonida hozir bo‘lish;
 harbiy qismlarda, qamoqda saqlash va ozodlikdan mahrum etish joylarida tuzilgan referendum uchastkalariga borishi haqida kamida uch kun oldin tegishli uchastka komissiyasini belgilangan tartibda xabardor qilish;
 agar referendum uchastkasida referendumga oid milliy qonunchilik va xalqaro normalar talablari buzilishiga yo‘l qo‘yilgan deb hisoblash uchun asoslar bo‘lsa, o‘z kuzatuvlari to‘g‘risida ushbu uchastka komissiyasi a’zolariga ularning ishiga aralashmagan holda ma’lum qilish, shuningdek yuqori turuvchi referendum o‘tkazuvchi komissiyalarga xabar berish;
 referendum to‘g‘risidagi qonunchilik hujjatlari haqida hamda referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uning o‘tkazilishi bo‘yicha o‘z fikrini bayon qilish.
 Xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlardan ham foydalanadi.
 10. Xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilarning majburiyatlari:
 o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, qonunlariga, jumladan O‘zbekistonda bo‘lish qoidalariga, referendumni tashkil etish va o‘tkazish borasidagi xalqaro huquqning umum e’tirof etilgan norma va prinsiplariga amal qilish;
 referendum ustidan xalqaro kuzatuvni amalga oshirish borasidagi o‘z vazifalarini xolislik, siyosiy betaraflik prinsiplariga amal qilgan holda bajarish, referendum o‘tkazuvchi komissiyalar, davlat organlari, mansabdor shaxslar, referendum ishtirokchilariga nisbatan qanday bo‘lmasin biron-bir tarzda afzallik bildirishdan voz kechish;
 barcha darajadagi referendum o‘tkazuvchi komissiyalarga, davlat hokimiyati va boshqaruv organlariga hamda boshqa tashkilotlarga kirganida MSK tomonidan berilgan mandatni shaxsini tasdiqlovchi hujjat bilan birgalikda ko‘rsatish;
 o‘z xulosalarini o‘tkazilgan kuzatuv va haqiqiy materiallar bilan asoslantirish.
 11. Xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilarga quyidagilar man etiladi:
 ovoz beruvchi ovoz berish byulleteniga o‘z belgisini qo‘yayotgan paytda ovoz berish kabinasida yoki xonasida bo‘lish; 
 ovoz beruvchilarga ta’sir o‘tkazish, biron-bir tashviqot materiali yoki adabiyoti tarqatish;
 ovoz beruvchilardan ular qanday ovoz berganliklarini surishtirish yoki ularga ovoz berish byulleteniga belgi qo‘yishda biron-bir tarzda yordam ko‘rsatish; 
 referendum o‘tkazuvchi uchastka komissiyasining faoliyatiga, shu jumladan ovoz berish qutilarini muhrlash, ularni ochish, ovozlarni sanab chiqish chog‘ida aralashish;
 referendum kuni va ovoz berish boshlanishidan bir kun oldin jamoatchilik fikri so‘rovlari natijalarini, referendum natijalari prognozlarini, o‘tkazilayotgan referendum bilan bog‘liq boshqa tadqiqotlarni e’lon qilish.
 Xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilarning referendumga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish bilan bog‘liq bo‘lmagan tadbirlarda ishtirok etishi MSK tomonidan oldindan kelishilgan holda amalga oshiriladi.
 12. Xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilarning vakolat muddati ularga mandat berilgan kundan boshlanadi va referendum yakunlari rasman e’lon qilingan kuni tugaydi.
 13. Xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilar O‘zbekiston Respublikasi hududida bo‘lishi vaqtida O‘zbekiston Respublikasi himoyasi ostida bo‘ladilar va ularning qonun hujjatlarida belgilangan huquq va erkinliklari ta’minlanadi.
 14. O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi, MSK, referendum o‘tkazuvchi okrug va uchastka komissiyalari o‘z vakolatlari doirasida xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilar faoliyatiga ko‘maklashadi.
 15. Referendum o‘tkazuvchi komissiyalar xorijiy (xalqaro) kuzatuvchini mandati va shaxsini tasdiqlovchi hujjatiga asosan ro‘yxatga olgandan keyin unga o‘z vakolatlarini to‘laqonli hamda to‘sqinliksiz amalga oshirishi uchun sharoit yaratib beradi. 
 16. Xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilar o‘z faoliyatlarini mustaqil ravishda amalga oshiradilar.
 17. Xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilar mazkur Nizomda belgilangan o‘z vakolatlari doirasidan chetga chiquvchi faoliyatni amalga oshirishga, shuningdek referendumga tayyorgarlik ko‘rish, uni o‘tkazish va referendumni kuzatish bilan bog‘liq bo‘lmagan faoliyat bilan shug‘ullanishda o‘z maqomidan foydalanishga haqli emas.
 18. Agar xorijiy (xalqaro) kuzatuvchi O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarining talablarini, xalqaro huquqning umum e’tirof etilgan qoidalari va normalarini buzsa, MSK xorijiy (xalqaro) kuzatuvchi vakolatlarini muddatidan ilgari tugatishi mumkin.
 19. Xorijiy (xalqaro) kuzatuvchilarning huquqlarini buzgan shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladilar.