Pensiya, nafaqa va boshqa to‘lovlardan chegirma qilish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnomani tasdiqlash haqida

O‘zbekiston Respublikasining “Fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti to‘g‘risida”gi Qonuniga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2009-yil 30-dekabrdagi PF-4161-son “Fuqarolarning pensiya ta’minoti tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoniga va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2009-yil 30-dekabrdagi PQ-1252-son “O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasining tashkiliy tuzilmasini shakllantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:
 1. Pensiya, nafaqa va boshqa to‘lovlardan chegirma qilish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur buyruq rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
 Mazkur Yo‘riqnoma O‘zbekiston Respublikasining “Fuqarolarning davlat pensiya ta’minoti to‘g‘risida”gi Qonunining 65-moddasi va Fuqarolik kodeksining 1030-moddasi hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2009-yil 30-dekabrdagi PF-4161-son “Fuqarolarning pensiya ta’minoti tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoniga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi tuman (shahar) bo‘limlari (bundan buyon matnda Pensiya jamg‘armasi bo‘limi deb yuritiladi) tomonidan pensiya, nafaqa va boshqa to‘lovlardan chegirmalarni amalga oshirish tartibini belgilaydi.
 1. Pensiya, nafaqa va boshqa to‘lovlardan chegirmalar:
 sudning hal qiluv qarorlari, ajrimlari, qarorlari va hukmlari (mulkiy undirishlar borasida), notarial idoralarning ijro varaqalari hamda O‘zbekiston Respublikasining qonunchilik hujjatlariga muvofiq ijrosi sud hal qiluv qarorlarini ijro etish uchun belgilangan tartibda amalga oshiriladigan boshqa hal qiluv qarorlari va qarorlar asosida;
 Pensiya jamg‘armasi bo‘limining qaroriga binoan — pensioner yoki nafaqa oluvchiga uning tomonidan qilingan suiiste’molliklar oqibatida (qasddan noto‘g‘ri hujjatlarni taqdim etish, boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasi tayinlangan oila a’zolari tarkibidagi o‘zgarishlar haqida ma’lumotlar taqdim etmaslik natijasida) yoxud hisoblashdagi yoki boshqa texnik xato oqibatida pensiya, nafaqa va boshqa to‘lovlar miqdoridan ortiqcha pullar to‘langan taqdirda qilinishi mumkin.
 2. Pensiya, nafaqa va boshqa to‘lovlardan mazkur Yo‘riqnomaning 1-bandida ko‘rsatib o‘tilganidan tashqari boshqa hech qanday chegirmalar qilish mumkin emas.
 3. Mazkur Yo‘riqnomaning 1-bandida ko‘rsatib o‘tilgan asoslar bo‘yicha chegirmalar pensiya, nafaqa va boshqa to‘lovlar (bundan buyon matnda pensiya va nafaqalar deb yuritiladi) to‘lanishi lozim bo‘lgan pulning 50 foizidan ortiq bo‘lmagan miqdorda amalga oshiriladi.
 Pensioner yoki nafaqa oluvchi qarzdorlikni qoplash uchun uning yozma arizasiga muvofiq pensiya va nafaqalar summalarini ko‘proq miqdorda, shu jumladan to‘liq miqdorda yo‘naltirish huquqiga ega. Pensioner yoki nafaqa oluvchining yozma arizasida u tomonidan belgilangan foiz ko‘rinishidagi miqdor yoki qat’iy summa ko‘rsatiladi.
 Pensioner yoki nafaqa oluvchi yangi yozma ariza taqdim etish orqali qarzdorlikni qoplashga yo‘naltirilayotgan summalar miqdorini o‘zgartirishi mumkin.
 4. Pensiya va nafaqalardan chegirmalar pensiya va nafaqa to‘lash uchun qaydnomalarni shakllantirishda o‘tgan oyning 25-sanasiga qadar kelib tushgan (qabul qilingan) ijro hujjatlari yoki Pensiya jamg‘armasi bo‘limi tomonidan qabul qilingan qaror bo‘yicha amalga oshiriladi.
 5. Bir nafar pensioner yoki nafaqa oluvchiga nisbatan bir nechta ijro hujjatlari kelib tushganda pensiya va nafaqalardan chegirmalar O‘zbekiston Respublikasining “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish to‘g‘risida”gi Qonunining 80-moddasiga muvofiq navbat tartibida amalga oshiriladi.
 Bunda mazkur Yo‘riqnomaning 1-bandi uchinchi xatboshisida ko‘rsatilgan asoslar bo‘yicha pensiya va nafaqalardan chegirmalar Pensiya jamg‘armasiga to‘lanadigan talablar hisoblanib, birinchi navbatda qanoatlantiriladi.
 O‘zbekiston Respublikasining “Sud hujjatlari va boshqa organlar hujjatlarini ijro etish to‘g‘risida”gi Qonunining 79-moddasi ikkinchi qismiga asosan har bir keyingi navbatdagi talablar o‘zidan oldingi navbatdagi talablar to‘liq qondirilgandan keyin qanoatlantiriladi.
 Undirilgan summa bir navbatdagi barcha talablarni to‘la qanoatlantirish uchun yetarli bo‘lmasa, ular har bir undiruvchiga tegishli summaga mutanosib ravishda qanoatlantiriladi.
 1-misol.
 Pensiya jamg‘armasi bo‘limiga pensionerning kommunal to‘lovlar bo‘yicha qarzdorligini qoplashga doir ijro hujjati kelib tushdi. Shu bilan birga Pensiya jamg‘armasi bo‘limi tomonidan uning qaroriga muvofiq pensiyadan pensioner tomonidan qasddan noto‘g‘ri hujjatlarni taqdim etish oqibatida ortiqcha to‘langan summalar bo‘yicha yuzaga kelgan qarzdorlikni qoplash uchun pensiya summasining 30 foiz miqdorida chegirma amalga oshirilib kelinmoqda. Bu holatda Pensiya jamg‘armasi bo‘limining qarori asosida Pensiya jamg‘armasiga to‘lanadigan talablar birinchi navbat talabi, kommunal to‘lovlardan qarzdorlik esa beshinchi navbat talabi ekanligini hisobga olgan holda, tegishlicha Pensiya jamg‘armasi bo‘limi qarori asosida chegirmalar pensiya summasining 30 foiz miqdorida, ijro hujjati bo‘yicha esa 20 foiz miqdorida amalga oshiriladi.
 2-misol.
 Pensiya jamg‘armasi bo‘limiga birinchi navbat talabi hisoblangan ikki farzand uchun alimentlar undirish bo‘yicha pensiyadan chegirma qilish yuzasidan ijro hujjati kelib tushdi. Mazkur holatda pensiyadan chegirma quyidagi tartibda taqsimlanadi: ijro hujjati bo‘yicha chegirma pensiya summasining 33 foiz miqdorida, Pensiya jamg‘armasi bo‘limi qarori asosida esa 17 foiz miqdorida.
 6. Mazkur Yo‘riqnomaning 1-bandi ikkinchi xatboshisida ko‘rsatilgan asos bo‘yicha pensiya va nafaqalardan chegirmalar qilish to‘g‘risida hujjatlar vakolatli organlar tomonidan bevosita pensioner yoki nafaqa oluvchi hisobda turgan Pensiya jamg‘armasi bo‘limiga chegirma qilish va chegirib qolingan summalarni qarzdor hisobidan undiruvchiga ko‘chirib berish qarori ilova qilingan xat bilan yuboriladi.
 Ko‘rsatib o‘tilgan hujjatlar, shuningdek axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda ham yuborilishi mumkin.
 7. Pensiya va nafaqalardan chegirma qilish to‘g‘risida Pensiya jamg‘armasi bo‘limiga kelib tushgan hujjatlar Pensiya jamg‘armasi bo‘limi Pensiya, nafaqa va boshqa to‘lovlarni tayinlash (qayta hisoblash) va boshqa to‘lovlarni tashkil qilish sho‘basi (bundan buyon matnda sho‘ba deb yuritiladi) mas’ul xodimi tomonidan ko‘rib chiqiladi va ijroga qabul qilinadi.
 8. Mas’ul xodim bir ish kuni davomida ijro hujjatida ko‘rsatilgan pensioner yoki nafaqa oluvchining familiyasi, ismi, otasining ismini, shuningdek ijro hujjati va talabnomadagi yashash manzili va summani o‘zaro solishtiradi.
 Ijro hujjatini ijro uchun qabul qilish imkoniyati bo‘lmagan holatda Pensiya jamg‘armasi bo‘limi boshlig‘i ijro hujjatini rasmiylashtirgan vakolatli organga sababini (ijro hujjatini rasmiylashtirganda xatolikni aniqlaganda, chegirmalarni ko‘chirib o‘tkazish uchun undiruvchi haqida to‘liqsiz ma’lumot mavjud bo‘lganda, ijro qilish joyi bo‘yicha ijro hujjati taqdim etilmaganda) ko‘rsatgan holda hujjatlarni uch ish kuni davomida qaytaradi.
 9. Chegirmalarni ko‘chirib berish ijro hujjatiga talabnomada ko‘rsatilgan manzil asosida amalga oshiriladi. Chegirib qolingan summalar undiruvchiga ko‘chirib berish xarajatlarini hisobga olgan holda qarzdor hisobidan amalga oshiriladi. Pul o‘tkazmalarini ko‘chirib o‘tish uchun haq pensiya, nafaqa, kompensatsiya va boshqa to‘lovlarni to‘lash xizmatlari uchun Pensiya jamg‘armasi Kuzatuv kengashi tomonidan tasdiqlanadigan tarif bo‘yicha undiriladi.
 10. Pensiya va nafaqalardan chegirmalar pensioner yoki nafaqa oluvchiga uning tomonidan qilingan suiiste’molliklar oqibatida (qasddan noto‘g‘ri hujjatlarni taqdim etish, boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasi tayinlangan oila a’zolari tarkibidagi o‘zgarishlar haqida ma’lumotlar taqdim etmaslik natijasida) yoxud hisoblashdagi yoki boshqa texnik xato oqibatida ortiqcha to‘langan summalar bo‘yicha Pensiya jamg‘armasi bo‘limi pensiya tayinlash komissiyasi (bundan buyon matnda komissiya deb yuritiladi) qarori asosida amalga oshiriladi.
 Komissiya qarori loyihasi Pensiya jamg‘armasi bo‘limi sho‘basi tomonidan mazkur Yo‘riqnomaning ilovasiga muvofiq shakl bo‘yicha tayyorlanadi va rasmiylashtiriladi, unda summalarni to‘lovchi (pensioner yoki nafaqa oluvchi), ortiqcha to‘lashning sababi va davri, chegirmaning har oylik summasi yoki foizi ko‘rsatiladi.
 11. Suiiste’mollik deganda pensioner yoki nafaqa oluvchining pensiya va nafaqalar summalarini ortiqcha olishga qaratilgan harakatlari tushuniladi.
 Hisoblashdagi xato deb pensiya va nafaqalarni hisoblashdagi arifmetik harakatlar (qo‘shish, ayrish, bo‘lish, ko‘paytirish) bilan bog‘liq xato, Pensiya jamg‘armasining axborot tizimiga ma’lumotlarni kiritishdagi mexanik xato, shuningdek, Pensiya jamg‘armasining axborot tizimidagi buzilish oqibatidagi xato tushuniladi.
 Texnik xato deb Pensiya jamg‘armasining axborot tizimiga ma’lumotlarni noto‘g‘ri kiritish bilan bog‘liq xato e’tirof etiladi. Bunday xato deb, shuningdek pensiya ta’minotiga oid imtiyozlarni qo‘llashda noto‘g‘ri sharhlash (uslubiy kitob, qo‘llanma va ko‘rsatma xatlar foydalangan holda), pensiya hisoblash uchun qo‘llaniladigan ish haqini qayta hisoblashda koeffitsiyentlarni noto‘g‘ri tanlash, pensiya va nafaqalarni hisoblash uchun boshlang‘ich ma’lumotlarni noto‘g‘ri ko‘rsatish, pensiya va nafaqalarni ikki marotaba o‘tkazib yuborish, bir davr uchun bir nechta asoslarga ko‘ra to‘lashni amalga oshirish va qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hisob-kitob qoidalariga rioya etmaslik ham tushuniladi.
 12. Komissiya qarori asosida chegirmalar quyidagi miqdorlarda amalga oshiriladi:
 hisoblashdagi yoki boshqa texnik xato oqibatida — 10 foiz;
 qasddan noto‘g‘ri hujjatlarni taqdim etish, boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasi yoki nafaqasi tayinlangan oila a’zolari tarkibidagi o‘zgarishlar haqida ma’lumotlar taqdim etmaslik natijasida — 30 foiz;
 pensiyani hisoblashning bazaviy miqdorining ikki barobaridan kam miqdorda pensiya yoki nafaqa oluvchi shaxslar bo‘yicha — 5 foiz (mazkur bandning uchinchi xatboshisida ko‘rsatib o‘tilgan holatlardan tashqari).
 Chegirma miqdori sud qarori bilan belgilangan holatlarda, chegirma sud qarorida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
 13. Pensioner yoki nafaqa oluvchi Pensiya jamg‘armasi bo‘limining ortiqcha to‘langan pensiya yoki nafaqa summasini ushlab qolish to‘g‘risidagi qaroridan norozi bo‘lgan taqdirda, sudga murojaat qilishi mumkin. 
 Tayinlanganiga va qayta hisoblanganiga (pensioner yoki nafaqa oluvchi tomonidan taqdim etilgan qo‘shimcha hujjatlarga asosan) uch yil va undan ortiq vaqt o‘tgan pensiya va nafaqa ishlariga Pensiya jamg‘armasi bo‘limi tomonidan ortiqcha to‘langan pensiya yoki nafaqa summasini ushlab qolish to‘g‘risida qaror qabul qilinishiga yo‘l qo‘yilmaydi. 
 Sudga murojaat qilinganda, chegirma qilish to‘g‘risidagi komissiya qarori to‘xtatib turiladi.
 14. Pensiya (nafaqa)dan ortiqcha to‘langan summalar bo‘yicha qarzdorlik mavjud bo‘lganda pensiya va nafaqalardan chegirmalar pensioner (nafaqa oluvchi) vafoti munosabati bilan olinmay qolgan pensiya va nafaqalar summalari, shuningdek ijtimoiy (pensiya) ta’minoti to‘g‘risida xalqaro shartnomalar tuzilmagan O‘zbekiston Respublikasi tashqarisidagi davlatga doimiy yashash uchun jo‘nab ketishgacha olti oy avval beriladigan pensiya summalaridan ham amalga oshiriladi.
 15. Qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan holatlarda pensiya va nafaqalar to‘lash to‘xtatilganda qolgan qarz sud tartibida undiriladi.
 16. Pensiya jamg‘armasi bo‘limi sho‘basi mazkur Yo‘riqnomaning 1-bandida ko‘rsatilgan asoslar bo‘yicha amalga oshirilayotgan pensiya va nafaqalardan chegirmalarni pensiya va nafaqalardan chegirma qilish to‘g‘risida qaror qabul qilgan vakolatli organning ko‘rsatmasi bo‘lmasa kamaytirish yoki ko‘paytirish, shuningdek to‘xtatib turish huquqiga ega emas.
 17. Barcha chegirmalarni hisoblab chiqarishda qayta hisoblashlarda aniqlangan pensiya va nafaqalar qo‘shimchalari summalari ham kiritilishi lozim. Agar, pensiya yoki nafaqa miqdori kamaytirilsa, to‘langan summalar joriy oyda chegirma qilinishida hisobga olinishi mumkin emas.
 3-misol.
 Joriy oyda pensionerga to‘lanishi lozim bo‘lgan pensiya va nafaqa summasi 500 000 so‘mni tashkil etadi. Ushbu pensiya yig‘majildi bo‘yicha 25 foiz miqdorida aliment chegirib qolinmoqda.
 Pensiya miqdorini qayta hisoblash natijasida o‘tgan oylar uchun 1 200 000 so‘m miqdorida to‘lanmay qolgan pensiya aniqlandi. Ushbu holatda alimentlarni olinmay qolgan summalarni hisobga olgan holda ya’ni 1 700 000 (500 000 + 1 200 000) so‘mdan aniqlash lozim bo‘ladi. Shunday qilib, chegirib qolinadigan alimentlar summasi 425 000 so‘mni, pensionerga to‘langan summa esa 1 275 000 so‘mni tashkil etadi.
 4-misol.
 Joriy oyda pensionerga to‘lanishi lozim bo‘lgan pensiya va nafaqa summasi 500 000 so‘mni tashkil etadi. Ushbu pensiya yig‘majildi bo‘yicha 25 foizi miqdorida aliment chegirib qelinmoqda. Pensiya (nafaqa)ni qayta hisoblash asosida Pensiya jamg‘armasi bo‘limi komissiyasi qaroriga asosan 100 000 so‘m miqdorida ortiqcha to‘langan summa aniqlandi.
 Ushbu holatda chegirma qilingan aliment summasi 500 000 so‘mdan 25 foizni ya’ni 125 000 so‘mni tashkil etadi. Qolgan 375 000 (500 000 — 125 000) so‘mdan ortiqcha to‘langan summa 100 000 so‘m chegirib qolinadi. Shunday qilib pensionerga 275 000 so‘m to‘lanadi. 
 18. Ijro hujjatlari qat’iy hisobda turuvchi hujjatlar hisoblanadi va Pensiya (ijtimoiy nafaqa)dan chegirmalar to‘g‘risida ijro hujjatlarini ro‘yxatga olish kitobida ro‘yxatga olinadi.
 19. Pensionerning yoki nafaqa oluvchining yashash joyi O‘zbekiston Respublikasi hududi doirasida o‘zgarganligi to‘g‘risida ma’lumot olinganda Pensiya jamg‘armasi bo‘limi sho‘basi pensiya yig‘majildini unda ortiqcha to‘langan pensiya va nafaqalarning qoldiq summasini ko‘rsatgan holda pensionerning yoki nafaqa oluvchining yangi yashash joyi bo‘yicha Pensiya jamg‘armasi bo‘limiga yuboradi.
 Ijro hujjati nusxasi pensionerning yoki nafaqa oluvchining avvalgi yashash joyi bo‘yicha Pensiya jamg‘armasi bo‘limida qoladi, asl nusxasi esa pensionerning yoki nafaqa oluvchining yangi yashash joyini ko‘rsatgan holda ijro hujjatini yuborgan tegishli organga qaytariladi.
 20. Agar pensioner yoki nafaqa oluvchi O‘zbekiston Respublikasidan tashqarisiga doimiy yashash uchun ketganda ijro hujjati hujjatni qaytarish sababini ko‘rsatgan holda ilova qilingan xat bilan sudning topshirig‘iga asosan ijro hujjati hisobga olingan joy bo‘yicha uni yuborgan tegishli organga, u mavjud bo‘lmaganda esa ijro hujjatini yozib bergan sudga yuboriladi.
 Pensiya jamg‘armasi bo‘limi sho‘basi tomonidan pensiya va nafaqalardan chegirmalar qilish masalalari bo‘yicha yuqorida ko‘rsatilgan manzillarga yuboriladigan xatlar nusxalari sud organlari bilan yozishmalar yig‘majildiga tikib boriladi.
 Pensionerning davlat oldida u tomonidan sodir etilgan suiiste’molliklar (qasddan noto‘g‘ri ma’lumotlar mavjud bo‘lgan hujjatlar taqdim etilishi, boquvchisini yo‘qotganlik pensiyasi tayinlangan oila a’zolari tarkibidagi o‘zgarishlar to‘g‘risida ma’lumotlar taqdim etilmasligi) natijasida pensiyalar summasining ortiqcha to‘lanishi bo‘yicha qarzdorligi mavjud bo‘lganda pensiyaga oid hujjatlar yig‘majildi yetkazilgan zarar to‘liq qoplangandan so‘ng beriladi.
 21. Ijro hujjati bo‘yicha undirilishni tamomlanishi (ko‘rsatilgan summaning to‘liq undirilishi, ijro hujjatini yuborgan organ tomonidan qaytarib olinishi yoki sud tomonidan belgilangan muddat bo‘yicha alimentlarning undirilishi) yuzasidan Pensiya jamg‘armasi bo‘limi sho‘basi mas’ul xodimi pensionerning yoki nafaqa oluvchining Pensiya jamg‘armasining axborot tizimi orqali amalga oshirilgan chegirmalarning to‘g‘riligini tekshiradi. 
 Pensiya jamg‘armasi bo‘limi sho‘basi mas’ul xodimi Pensiya jamg‘armasining axborot tizimidagi ma’lumotlar asosida pensioner yoki nafaqa oluvchidan chegirma qilingan summa va amalga oshirilgan undirishlar to‘g‘risida ijro hujjatini yuborgan sud yoki boshqa organga ma’lumot xatini tayyorlaydi va Pensiya jamg‘armasi bo‘limi sho‘ba mudiriga tekshirish uchun taqdim etadi. 
 Pensiya jamg‘armasi bo‘limi sho‘ba mudiri chegirmalar yopilishining asosliligini va hujjatlarning to‘g‘ri rasmiylashtirilganligini tekshiradi. 
 Ijro hujjati Pensiya jamg‘armasi bo‘limi boshlig‘i imzosi va Pensiya jamg‘armasi bo‘limi muhri bilan tasdiqlanadi hamda mas’ul xodimga qaytariladi.
 22. Undirish to‘liq amalga oshirilgan ijro hujjatlari ijro hujjatini yuborgan tegishli organga qaytariladi.
 Sud tomonidan ijro hujjatlarini qaytarish bo‘yicha boshqacha tartib belgilangan bo‘lsa, qaytarish sud ko‘rsatmasiga asosan amalga oshiriladi.
 Ijro hujjati qaytarib olingan holatda esa uni qaytarib olish to‘g‘risida qaror qabul qilgan vakolatli organga qaytariladi.
 23. Pensiya va nafaqalarni to‘lash quyidagi sabablarga ko‘ra to‘xtatib turilganda (to‘xtatilganda):
 pensiya (nafaqa) tayinlash shartlari qayta ko‘rilganda — ijro hujjati (ariza) Pensiya jamg‘armasi bo‘limi sho‘basida to‘lov uchun yangi hujjat kelib tushgunga qadar saqlanadi;
 pensiya va nafaqa to‘lash to‘xtatilganda (pensioner yoki nafaqa oluvchi vafoti, tayinlangan pensiya (nafaqa)ga huquqi yo‘qolganda, O‘zbekiston Respublikasidan tashqariga doimiy yashash uchun ketganda) — Pensiya jamg‘armasi bo‘limi sho‘basi ijro hujjatini uni yuborgan organga qaytaradi;
 nogironlik pensiyasi va nafaqasini to‘lash muddati tugaganda — ijro hujjati (agar uning amal qilish muddati tugamagan bo‘lsa) Pensiya jamg‘armasi bo‘limi sho‘basida pensiya (nafaqa) to‘lash uchun yangi hujjat kelgunga qadar saqlanadi.
 Agar nogironlik pensiyasi va nafaqasini to‘lash muddati tugagan kundan boshlab ikki oy ichida yangi hujjat qabul qilinmasa, Pensiya jamg‘armasi bo‘limi sho‘basi ijro hujjatini uni yuborgan organga qaytaradi.
 24. Mazkur Yo‘riqnoma talablarini buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.