Birinchi guruhga o‘simlik yog‘ini yetkazib berish, qabul qilish, saqlash va berib yuborish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnomani tasdiqlash haqida

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 9-martdagi 113-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2004-yil, 10-son, 118-modda) bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qo‘mitasi to‘g‘risida nizomga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qo‘mitasi qaror qiladi: 
 1. Birinchi guruhga o‘simlik yog‘ini yetkazib berish, qabul qilish, saqlash va berib yuborish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur qaror O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi lozim hamda u rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
 1. Mazkur Yo‘riqnoma birinchi guruhga o‘simlik yog‘ini (bundan buyon matnda yog‘ deb yuritiladi) yetkazib berish, qabul qilish, saqlash va berib yuborish tartibini belgilaydi.
 2. Mazkur Yo‘riqnoma talablari O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat zaxiralarini boshqarish qo‘mitasi (bundan buyon matnda Qo‘mita deb yuritiladi) tizimidagi tashkilotlar hamda birinchi guruh moddiy boyliklarini uzoq muddat mas’ul saqlashga qabul qiladigan boshqa tashkilotlar uchun majburiydir. 
 3. Yog‘ni yetkazib berish Qo‘mita, yetkazib beruvchi tashkilotlar va mas’ul saqlashni amalga oshiruvchi tashkilotlar o‘rtasida tuziladigan shartnomalar asosida amalga oshiriladi.
 4. Etkazib beriladigan har bir yog‘ partiyasiga muvofiqlik sertifikati, sanitariya-epidemiologik xulosa yoki ularning belgilangan tartibda tasdiqlangan nusxalari ilova qilinishi lozim.
 5. Uzoq muddat saqlash uchun kungaboqar, paxta, soya, zig‘ir, kunjut, kokos, zaytun, xantal, kashnich, tung, yer yong‘oq yog‘lari yetkazib beriladi. Mazkur yog‘lar normativ hujjat talablariga to‘liq javob berishi lozim. 
 6. Yog‘ maxsus jihozlangan yog‘ saqlash uchastkalarida saqlanishi lozim. Yog‘ saqlash uchastkalarida rezervuar parki, mahsulot-nasos bo‘linmasi, to‘kish-quyish estakadasi, GSS-100 m³ gorizontal silindrik sig‘imi (bundan buyon matnda tozalash idishi deb yuritiladi), texnologik mahsulot quvurlari va tarozixona bo‘lishi lozim.
 7. Yog‘ saqlanadigan joylarning texnologik va sanitariya jihozlari yog‘ni qabul qilish va berib yuborish bo‘yicha barcha jarayonlar belgilangan muddatda bajarilishini, qabul qilish, saqlash va bir joydan boshqa joyga olib quyishda yog‘ning sifati va miqdori to‘liq saqlanishini ta’minlashi lozim.
 Yog‘ni qabul qilish, saqlash va berib yuborish vaqtida yog‘ yo‘qotilishining oldini olish uchun mazkur Yo‘riqnomaning 1-ilovasida keltirilgan choralar ko‘rilishi lozim.
 8. Yog‘ og‘irligini aniqlaydigan o‘lchash vositalari “O‘zstandart” agentligi tomonidan tasdiqlangan nomenklaturaga muvofiq belgilangan muddatda metrologiya tekshiruvidan o‘tkazilishi, qiyoslanishi lozim. 
 9. Yog‘ saqlash uchastkalari uchun rezervuarlar parki kommunikatsiyasi, mahsulot-nasos bo‘linmasi, rezervuarlarga berilgan raqamlarni ko‘rsatgan holda estakadalar, nasoslar, tozalash idishi, to‘kish-quyish tirgaklari, pastki to‘kish qurilmasi, mahsulot quvurlari va zadvijkalarning texnologik xaritasi ishlab chiqiladi.
 10. Asbob-uskunaning har bir elementiga moy bo‘yoq bilan texnologik xaritadagi uning mos tartib raqami yozib qo‘yilishi kerak. Texnologik xaritada yog‘ harakati bo‘ylab bajariladigan har bir jarayon uchun ochilishi kerak bo‘lgan barcha zadvijkalarning raqamlari ko‘rsatiladi. Qabul qilishda yog‘ni tsisternada, berib yuborishda rezervuarda isitish chizmasida yog‘ni isitish bo‘yicha barcha jarayonlar tartibi va ketma-ketligi batafsil bayon qilinadi.
 Kommunikatsiyalarning texnologik chizmasi, texnologik xarita va yog‘ni isitish chizmasi tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanishi va saqlash uchastkasining tegishli yig‘majildida saqlanishi lozim. Kommunikatsiyalarning texnologik chizmasi nasos bo‘linmasi va saqlash uchastkasida osib qo‘yilishi lozim. 
 11. Quyilish chegarasiga qarab mahsulot hajmini aniqlash imkoni bo‘lishi uchun har bir rezervuar, tozalash idishlariga belgilangan tartibda kalibrlash jadvali tuzilishi lozim. Utorli burchagi darajasida o‘lchash ishlari olib borilayotganda rezervuardagi mahsulot hajmini aniq bilish uchun rezervuar ostida o‘lchash lyuki qarshisida 500 x 500 mm o‘lchamda gorizontal maydoncha o‘rnatilishi lozim. Kalibrlash jadvali tuzilayotganda rezervuar ostidagi konus hajmi inobatga olinishi va yog‘ hajmidan rezervuar ichidagi yog‘ni isitish uskunasi hajmi chiqarib tashlanishi lozim. 
 12. Rezervuarlar kalibrlanayotganda, balandlik trafareti, ya’ni vertikal bo‘yicha rezervuar ostidagi maydonchadan o‘lchash lyukining tepa chetigacha bo‘lgan masofa aniqlanadi. 
 Har oy rezervuar bo‘shaganda va rezervuardagi mahsulot miqdori aniqlanayotganda balandlik trafareti ko‘rsatkichi tekshiriladi.
 Balandlik trafareti ko‘rsatkichlari va yog‘ quyilgandagi tepa chegara bo‘yoq bilan gidravlik klapan korpusi yoki yorug‘lik lyuki qopqog‘iga yozib qo‘yilishi lozim.
 13. Kalibrlash jadvali asosida yoz mavsumida yog‘ hajmi kengayishini inobatga olgan holda yog‘ning qancha miqdorda quyilishi hisoblab chiqariladi va yog‘ni rezervuarga quyish tepa chegarasi aniqlanadi.
 Kalibrlash jadvali bo‘yicha rezervuarga yog‘ni quyish me’yori bo‘yicha rezervuar maksimal hajmining har 1 m3 ga 0,9 tonna yog‘ quyiladi. 
 Masalan, kalibrlash jadvali bo‘yicha rezervuar hajmi konus hajmi bilan birga 1066 m3 ni tashkil etadi, dyemak, rezervuarga: 1066 m³ × 0,9 t/m³ = 959,4 tonna yog‘ quyish mumkin. Bunda, rezervuarning silindrik qismiga yog‘ning harorat ta’sirida kengayishini va rezervuar notekis cho‘kishi mumkinligini hisobga olib oxirigacha quyilmagan yog‘ hajmi 15-20 sm ni tashkil etadi.
 14. Imkon bo‘lsa, yog‘ quyish joyining atrofi tikanakli simli devor bilan o‘raladi va qo‘riqlash signalizatsiyasi o‘rnatiladi. Mahsulot-nasos bo‘linmasining eshiklariga zamonaviy avtomatik qo‘riqlash signalizatsiyasi datchiklari o‘rnatilishi, datchiklar tashkilotning dispetcherlik pulti va elektromagnit hisoblagichga ulanishi lozim. 
 15. Avariya bo‘lishi mumkinligini inobatga olib, yog‘ saqlash joyida maksimal hajmli bitta zaxira rezervuar qoldiriladi. Yog‘ zaxira rezervuarga quyilishidan oldin tuynuk lyuk ochiladi hamda rezervuarning texnik va sanitar holati tekshiriladi. Yog‘ zaxira rezervuarga quyilgandan keyin bu to‘g‘risida dalolatnoma tuziladi. Foydalanish jarayonida zaxira rezervuarlar vaqti-vaqti bilan almashtirib turiladi.
 16. Yong‘in yuzaga kelgan taqdirda uning oqibatlarini bartaraf etish uchun zarur asbob-uskunalar, materiallar, ehtiyot qismlar, ko‘chma nasoslar, truba, bochka va boshqa idishlar tayyor turishi lozim. Zaxira asbob-uskunalar rezervuar parkida, nasos bo‘linmasi va estakada yonida saqlanishi lozim. Har oy zaxira asbob-uskunalarning butunligi tekshiriladi, bu to‘g‘risida mazkur Yo‘riqnomaning 2-ilovasiga muvofiq Rezervuarlar va mahsulot quvurlarining texnik holatini hisobga olish jurnaliga (Z-30-sonli shakl) tegishli yozuvlar kiritiladi. Turli avariya holatlariga tayyor turish va tezkor choralar ko‘rish uchun tashkilotlarda har oy texnika xavfsizligi bo‘yicha o‘quv mashqlari o‘tkazilib turiladi.
 17. Rezervuar parki, nasos bo‘linmasi va estakadadagi barcha zadvijkalar, tozalash idishi, jo‘mraklar, kranlar plombalangan bo‘lishi va yopiq holda turishi lozim. Rezervuar parkida quvurlarning flanetsli birikkan joylari, zadvijkalar, tuynuk va yorug‘lik lyuklarining bolt bilan birikkan joylariga, kompensatorlarga tunukadan yoki brezent matodan g‘ilof kiydirish yoki plombalash zarur.
 18. Rezervuar yog‘ quyishga tayyorlanayotganda albatta uning texnik va sanitar holati tekshirilishi lozim.
 Rezervuarning uzoq muddat saqlash uchun mahsulot quyishga tayyorligi mazkur Yo‘riqnomaning 3-ilovasiga muvofiq Rezervuarning yog‘ni qabul qilishga tayyorligini belgilovchi dalolatnoma (Z-31-sonli shakl) bilan rasmiylashtiriladi.
 Yog‘ni quyishdan ikki kun oldin tuynuk lyuk ochilishi va ikkinchi bor rezervuarning texnik va sanitar holati tekshirilishi, bu haqida oldin tuzilgan dalolatnomaga tegishli yozuv kiritilishi lozim. 
 19. Yog‘ni qabul qilish yoki berib yuborishdan oldin yog‘ saqlash joyidagi barcha inshootlar, mahsulot-nasos bo‘linmasi, estakada, tozalash idishi, quvurlar, vagon tarozilari, yog‘ni isitish uskunalarining texnik va sanitar holati tashkilot rahbariyati tomonidan tashkil etilgan komissiya tomonidan tekshirilishi lozim. Tekshiruv natijalari dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi.
 20. Yog‘ni saqlash omborxonalarida qabul qilish va berib yuborishda yog‘ og‘irligini aniqlash uchun vagon va avtomobil tarozilari o‘rnatilishi lozim. 
 Yog‘ quyilgan tsisternalarni tortishdan oldin vagon tarozilarining texnik holati tekshirilishi kerak. Tarozi platformasiga tsisternalarni keltirish, ularni mustahkamlash va tortish qoidalariga rioya qilish lozim. 
 Yog‘ni nosoz tarozilarda, shuningdek tekshirish va plombalash muddati o‘tgan tarozilarda tortish man etiladi. 
 21. Yog‘ni qabul qilish va berib yuborishga mas’ul xodimlar yog‘ saqlash joyidagi obyektlar qanday joylashganini, quvurlar chizmasini, zadvijkalar qayerda joylashganini va nima uchun xizmat qilishini yaxshi bilishlari lozim. 
 22. Kamida bir oyda bir marta rezervuar parki marzalarining yomg‘ir quvuridagi qulflash moslamalari (o‘zi yopiladigan qopqoqlar, zadvijkalar) holati tekshirilishi lozim. Bunda marzalardagi suv qulflash moslamasi orqali faqat xodimlar nazorati ostida oqiziladi.
 23. Yog‘ temir yo‘l va avtomobil transportida yuklarni tashish qoidalari talablariga muvofiq tashiladi.
 24. Yog‘ “O‘simlik yog‘i” degan yozuvli maxsus yangi temir yo‘l tsisternalarida, shuningdek oldin foydalanilgan, yuvilgan va yaxshilab bug‘langan, yog‘ quyish uchun toza holda berilgan, yot hidlar bo‘lmagan tsisternalarda tashiladi.
 25. Yog‘ quyish uchun ajratilgan temir yo‘l tsisternalari va avtotsisternalar sinchiklab ko‘zdan kechiriladi. Sisternalarni ko‘zdan kechirayotganda tsisternaning qozoni va qopqog‘ining holati va tozaligiga, pastki to‘kish moslamasi, lyuk ishga yaroqliligiga, lyukni yopish va plombalash moslamalari borligiga va ishga yaroqliligiga, tsisterna qozoni sathidagi belgi va yozuvlar holatiga alohida e’tibor beriladi.
 Yog‘ni quyish uchun quyish moslamasi, ichki narvoni, qalpoqlari va gaykalari ishga yaroqsiz, qozoni teshik, plomba urish uchun qopqog‘ida teshiklari bo‘lmagan, shuningdek rezina qistirmalarsiz tsisternalardan foydalanish man etiladi.
 26. Yaroqsiz tsisternaga quyish oqibatida yog‘ning aynishi yoki sifati buzilishi uchun javobgarlik yog‘ni yetkazib beruvchi tashkilot zimmasiga yuklatiladi.
 27. Yuk ko‘tarish quvvati 60 tonna va undan ko‘p bo‘lgan tsisternalarga yog‘ ustki segment chizig‘igacha quyiladi, yuk ko‘tarish quvvati 60 tonnadan kam bo‘lgan tsisternalarga qopqoq balandligining yarmigacha, lekin tsisternaning yuk ko‘tarish quvvatidan oshirmasdan quyiladi.
 28. Yog‘ni yetkazib berish va qabul qilish shartnoma asosida qonunchilik hujjatlari va mazkur Yo‘riqnomaga muvofiq amalga oshiriladi.
 29. Yog‘ yetkazib berilganda uni to‘kishdan oldin tsisternaning holati texnik ko‘rikdan o‘tkazilishi, buragich va plombalar borligi, ularning holati tekshirilishi, tsisternalarning raqami yuk xatlarida ko‘rsatilgan raqamlarga mosligi tekshirilishi lozim. Sisternalarning texnik holati, plombalarning borligi va yaroqliligi moddiy javobgar shaxslar tomonidan yetkazib beruvchi tashkilot vakillari ishtirokida tekshiriladi. 
 30. Temir yo‘l tsisternalarida keltirilgan yog‘ yetkazib beruvchi tashkilot vakili ishtirokida vagon tarozisida tortilishi lozim.
 Netto og‘irlik brutto og‘irlikdan idish og‘irligini ayirish orqali aniqlanadi. Idish og‘irligi yog‘ to‘kib olinib, to‘liq tozalangandan keyin bo‘sh tsisternani vagon tarozisida tortish orqali aniqlanadi. 
 Sisternalarni vagon tarozida tortish natijalari mazkur Yo‘riqnomaning 4-ilovasiga muvofiq Yog‘ni tortish qaydnomasiga (Z-32-sonli shakl) qayd qilinadi, ushbu qaydnoma mazkur Yo‘riqnomaning 5-ilovasiga muvofiq Yog‘ni qabul qilish dalolatnomasini (Z-33-sonli shakl) tuzish uchun asos bo‘ladi.
 31. Jo‘natilgan stansiyada aniqlangan yog‘ massasi bilan yo‘lda aniqlangan yoki kelib tushgan stansiyada aniqlangan massa o‘rtasidagi tafovut:
 massa kamomadi — mazkur yuk og‘irligi tabiiy yo‘qotish normasidan va netto massani aniqlash natijalaridagi chegaraviy tafovutdan oshmasa;
 massa ortiqchaligi — massa nettoni aniqlash natijalaridagi chegaraviy tafovutdan oshmasa, yog‘ massasi to‘g‘ri deb topiladi. 
 Yuk og‘irligining tabiiy yo‘qotish normalarini yukning netto og‘irligidan kelib chiqib hisoblash hamda eng ko‘p uchraydigan holatlar uchun netto og‘irlikni aniqlash natijalaridagi chegaraviy tafovut ko‘rsatkichlari mazkur Yo‘riqnomaning 6-ilovasida keltirilgan.
 32. Yog‘ kamomadi me’yordan oshib ketgan taqdirda qabul qiluvchi tashkilot bu haqda dalolatnoma tuzishi va shu dalolatnoma asosida temir yo‘l transporti tashkiloti va yetkazib beruvchi tashkilotga talabnoma bildirishi lozim.
 33. Yog‘ning brutto og‘irligi aniqlangandan so‘ng tsisterna estakadaga o‘tkaziladi, shu erda komissiya yetkazib beruvchi tashkilotning vakili ishtirokida lyukni ochadi va normativ hujjat talablariga muvofiq mutanosiblikni inobatga olgan holda tsisternadagi yog‘ning ustki, o‘rta va pastki qatlamidan 1:3:1 nisbatda nuqtali namuna oladi.
 Nuqtali namunalar toza idishga (sirlangan) quyiladi, qo‘shib yuborilgan namunalar yaxshilab aralashtiriladi va besh dona toza, quruq shisha idishga quyiladi, shulardan to‘rttasi nizoli holat uchun namuna hisoblanadi, bittasi esa sifatini aniqlash uchun tashkilot laboratoriyasiga yoki boshqa mustaqil laboratoriyaga yuboriladi.
 34. Tashkilot laboratoriyasi mudiri normativ hujjatlarga muvofiq yog‘ning sifatini organoleptik (mazasi, hidi, rangi) tekshiruvdan o‘tkazadi va laboratoriya tahlillarini amalga oshiradi hamda olingan ma’lumotlarni yetkazib beruvchi tashkilotning mahsulot sifati to‘g‘risidagi hujjatlarida ko‘rsatilgan ko‘rsatkichlar va normativ hujjatlardagi me’yorlar bilan taqqoslaydi. Shundan so‘ng, laboratoriya mudiri yog‘ni tsisternadan to‘kib olishga ruxsat beradi. Saqlash uchastkasida yuritiladigan ishchi jurnaliga yog‘ni to‘kib olishga ruxsat berilgan sana, tsisterna va yuk xati raqami, mahsulot nomi, uning navi, tsisternadagi yog‘ to‘kib olinishi kerak bo‘lgan rezervuar raqami kiritiladi va laboratoriya mudiri hamda saqlash uchastkasi boshlig‘i tomonidan imzolanadi . 
 35. Yog‘ni to‘kib olishdan oldin tsisterna ikkala tomondan tormoz boshmog‘i bilan mahkamlanishi lozim.
 Yog‘ tsisternadan pastki to‘kish moslamalari yordamida to‘kib olinadi. Bunda pastki to‘kish moslamalarining tsisternaga ishonchli va germetik tarzda ulanganiga alohida e’tibor berish kerak. Pastki to‘kish moslamasi nosoz bo‘lsa yoki yog‘ pastki to‘kish moslamasi bo‘lmagan tsisternada keltirilsa, ustki to‘kish moslamasidan foydalaniladi. 
 36. To‘kish-quyish jarayonlarini olib borishda yog‘ning havo yog‘inlari bilan ifloslanishiga yo‘l qo‘ymaslik maqsadida tsisterna og‘zini brezent g‘ilof bilan yopish lozim. To‘kish-quyish jarayoni vaqtida to‘kish-quyish gofro-shlangining og‘ziga g‘ilof kiydirib qo‘yish lozim.
 37. Yog‘ni tsisternadan muayyan rezervuarga quyish uchun har bir quvur turi uchun alohida tasdiqlangan texnologik xaritaga qat’iy rioya qilish lozim.
 Mahsulot-nasos bo‘linmasida yuritiladigan ishchi jurnalga quyidagi ma’lumotlar kiritilishi lozim: yog‘ kelib tushgan sana, jarayon nomi, tsisternalari, rezervuarlar, quvurlar, ochilishi kerak bo‘lgan qulflar raqamlari, yog‘ tsisternadan rezervuargacha yetib kelguncha joylashgan qulflarni ochgan va yopgan saqlash uchastkasi boshliqlari yoki ularning o‘rinbosarlari va ijrochilarning imzolari.
 38. Nasosni ishga tushirishdan oldin moddiy javobgar shaxslar yog‘ tsisternadan rezervuarga yetib kelguncha joylashgan qulflarning holatini tekshirishlari, rezervuardagi o‘lchash lyukini ochishlari lozim. 
 Yilning sovuq faslida kelgan tsisternalardagi qotib qolgan yog‘ni to‘kib olish uchun uni tasdiqlangan isitish chizmasi bo‘yicha suyuq holga kelguncha isitish zarur.
 To‘kib olishni tezlatish uchun tsisternadagi yog‘ni xuddi shu turdagi 60 °S gacha isitilgan mahsulot bilan yuvib tushirish tavsiya etiladi. 
 39. Yog‘ tsisternadan to‘kib olinib, nasos to‘xtatilgandan so‘ng pastki to‘kish moslamasi faqat tsisterna tozalanib, yog‘ quvurga oqib ketgandan so‘ng ajratib olinadi, yog‘ qoldiqlari qo‘l bilan sidirib olinadi.
 40. Rezervuarlar normativ-texnik hujjatlarga muvofiq chegaraviy-maksimal darajagacha to‘ldiriladi. Oldin bitta rezervuarni to‘ldirish, undan keyingina ikkinchisiga o‘tish lozim.
 41. Yog‘ quyilayotganda rezervuar toshib ketmasligi uchun rezervuarni to‘ldirish uchun mahsulot belgilangan chiziqqacha quyilishini diqqat bilan kuzatib turish lozim.
 42. Moddiy javobgar shaxslar tomonidan mazkur Yo‘riqnomaning 7-ilovasiga muvofiq Mahsulotlar mavjudligi, harakati va o‘lchovlari kitobi (Z-25-sonli shakl) yuritiladi. Unda har bir rezervuar va tozalash idishiga alohida shaxsiy varaq ochiladi.
 43. Ish kuni boshlanganda yog‘ni tsisternadan rezervuarga to‘kib olishdan oldin yog‘ quyish balandligi darajasi, ya’ni rezervuar tubidagi maydonchadan yog‘ sathigacha bo‘lgan masofa millimetrda aniqlanadi. Mahsulot tsisternadan to‘kib olinganidan so‘ng ish kunining oxirida rezervuarga yog‘ qanday balandlikkacha quyilgani yana bir bor aniqlanadi va bu ma’lumotlar kitobda qayd etilishi lozim.
 44. Har bir tsisternadan qabul qilib olingan yog‘ miqdori qabul qilish dalolatnomasi asosida Mahsulotlar mavjudligi, harakati va o‘lchovlari kitobi (Z-25-sonli shakl)dagi rezervuarning shaxsiy varag‘ida qayd qilinadi. 
 45. Rezervuardagi yog‘ning miqdori qabul qilish vaqtida rezervuar butunlay to‘lganidan keyin, shuningdek saqlash jarayonida bir oyda bir marta kalibrlash jadvali bo‘yicha aniqlanadi.
 46. O‘lchash natijalariga ko‘ra mavjud yog‘ miqdori mazkur Yo‘riqnomaning 8-ilovasiga muvofiq Rezervuarni o‘lchash natijalari to‘g‘risida dalolatnoma (Z-34-sonli shakl) bilan rasmiylashtiriladi. 
 47. Mahsulotlar mavjudligi, harakati va o‘lchovlari kitobidagi rezervuarning shaxsiy varag‘iga yog‘ning o‘lchash paytidagi harorati, 20 ºS dagi zichligi, rezervuarni to‘ldirish me’yori (tonnada), rezervuar tubining notekisligi, korpusi og‘ishi, eng yuqori to‘ldirish chizig‘i, yog‘ning turi va navi yoziladi.
 Har to‘ldirishdan keyin rezervuar tubi notekisligini va korpusi og‘ishini inobatga olgan holda ta’mirlanishi zarur, olingan ma’lumotlar Mahsulotlar mavjudligi, harakati va o‘lchovlari kitobiga kiritiladi.
 48. Yog‘ni qabul qilish tugagandan so‘ng nasos bilan rezervuar orasidagi quvur ichidagi yog‘ni naviga qarab tozalash idishiga to‘kish zarur. To‘lib borgani sari tozalash idishidagi yog‘ saqlash uchun rezurvuarga tortib olinadi, yog‘ning miqdori Mahsulotlar mavjudligi, harakati va o‘lchovlari kitobidagi shaxsiy varaqqa yozib qo‘yiladi.
 49. Turli yog‘larning aralashib ketishiga yo‘l qo‘ymaslik maqsadida har bir rezervuar parkida qo‘shimcha yog‘ tozalash idishi bo‘lishi lozim. Bu sig‘imga mahsulot-nasos bo‘linmasi bilan rezevuarlar orasidagi quvurlar ichida qolgan yog‘lar solinadi. To‘lib borgan sari tozalash idishidagi tozalangan yog‘lar rezervuarga tortib olinadi. O‘lchash natijalarida tozalash idishi tubida aniqlangan qaytmas cho‘kma ham hisobga kiritilishi lozim. 
 Rezervuarlarning sanitar holatini komissiya nazoratidan o‘tkazish paytida qo‘shimcha yog‘ tozalash idishining sanitariya holati ham tekshiriladi. Tozalash idishi har 2 yilda tozalab turilishi shart. 
 50. Tashkilotga sifat ko‘rsatkichlariga nomuvofiq bo‘lgan yog‘ keltirilgan taqdirda, u qabul qilinmaydi va yetkazib beruvchi tashkilotning vakili ishtirokida ikki nusxada yaroqsizga chiqarish dalolatnomasi tuziladi. Dalolatnomaning bir nusxasi yetkazib beruvchi tashkilotning vakiliga topshiriladi.
 51. Yaroqsiz deb topilgan yog‘ yetkazib beruvchi tashkilotga qaytarilishi kerak. Yaroqsiz yog‘ni qaytarish bo‘yicha qilingan barcha xarajatlar shartnomaga muvofiq yetkazib beruvchi tashkilot zimmasiga tushadi.
 52. Tashish va tortib olish vaqtidagi yog‘ning tabiiy yo‘qotishlari hisobdan chiqariladi.
 53. Qabul qilish yoki berib yuborish vaqtida tsisternadan namunalar olishda mazkur Yo‘riqnomaning 9-ilovasiga muvofiq Sisternalardan namuna olish dalolatnomasi (Z-35-sonli shakl) rasmiylashtiriladi.
 54. Nizoli holat uchun namuna solingan shisha idishlar og‘zi tiqin bilan bekitilishi, tiqin usti pergament yoki qalin mato bilan yoki polietilen bilan qoplanishi hamda pishiq ip bilan bog‘lanib, yelimlanishi lozim.
 Namunalarga quyidagi ma’lumotlar kiritilgan etiketkalar yopishtiriladi: 
 ishlab chiqargan tashkilot nomi;
 qabul qiluvchi tashkilotning nomi;
 mahsulot nomi, turi va navi;
 partiya raqami va og‘irligi;
 ishlab chiqarilgan sana;
 namuna olgan shaxslarning familiyasi, ismi va otasining ismi;
 normativ hujjat nomi.
 55. Nizoli holat uchun namunalarni saqlash joyidan olish va ularni rezervuarga quyishda mazkur Yo‘riqnomaning 10-ilovasiga muvofiq Nizoli holat uchun namunalarni saqlashni bekor qilish haqida dalolatnoma (Z-36-sonli shakl) tuziladi. Barcha nizoli holat uchun namunalar mazkur Yo‘riqnomaning 11-ilovasiga muvofiq Nizoli holat uchun namunalarni ro‘yxatga olish kitobiga (Z-37-sonli shakl) qayd qilinadi.
 56. Nizoli holat uchun namunalarni laboratoriyaga topshirish va yog‘ saqlash joyiga qaytarish yuk xati asosida amalga oshiriladi.
 57. Nizoli holat uchun namunalar laboratoriyadagi maxsus javonlarda laboratoriya plombasi bilan saqlanadi.
 Namunalar quruq, salqin va qorong‘i joyda 30 kun davomida yoki mahsulot sifatini baholashda nizolar yuzaga kelgan bo‘lsa, yakuniy qaror qabul qilingunga qadar saqlanadi.
 58. Yog‘ning gidrolitik parchalanishi va havodagi kisloroddan oksidlanishi oqibatida sifati pasayishining oldini olish uchun yog‘ni qabul qilishdan oldin rezervuar eski yog‘ qoldiqlaridan, ayniqsa oksidlanish mahsulidan, cho‘kindilardan butunlay tozalanishi, rezervuar butkul germetik holga keltirilishi (havo almashinishini kamaytirish uchun), rezervuar havo olish klapanlari bilan ta’minlanishi, rezervuarni maksimal darajada to‘ldirish, saqlash jarayonida yog‘ning sifat ko‘rsatkichlarining o‘zgarish sur’ati diqqat bilan nazorat qilinishi lozim. 
 59. Yog‘ni saqlash jarayonida uning sifatini doimiy ravishda tekshirib turish, saqlash shartlari va muddatlariga rioya qilish lozim.
 60. Har chorakda har bir rezervuardagi yog‘ning organoleptik ko‘rsatkichlarini (ta’mi, hidi, rangi, tiniqligi) tekshirish va laboratoriya tahlilini o‘tkazish orqali yog‘ning fizikaviy-kimyoviy ko‘rsatkichlari — kislota soni, tarkibidagi namlik va uchuvchan moddalarini kuzatib borish lozim. Harorat minusga tushib, yog‘ qotib qolganda uning sifati tekshirilmaydi. Rezervuardan namuna olish mazkur Yo‘riqnomaning 33-bandiga muvofiq amalga oshiriladi. 
 61. Navbatdagi sifat tekshiruvi yog‘ning sifati normativ hujjat talablariga javob berishini ko‘rsatsa va shu bilan birga kislota soni oshgani (normativ hujjatlardagi me’yorlar doirasida bo‘lsa-da) va boshqa ko‘rsatkichlar o‘zgargani aniqlansa, mazkur rezervuardagi yog‘ alohida nazorat ostiga olinadi va tegishli qaror qabul qilingandan so‘ng birinchi navbatda berib yuboriladi.
 62. Saqlash davrida sig‘imlarning texnik holatini diqqat bilan nazorat qilish, rezervuarlar tubi va korpusidagi ingichka joylarni, zadvijka va quvurlardagi flanetsli ulanish joylarini, yog‘ning bir rezervuardan ikkinchisiga zich yopilmagan zadvijkalar orqali oqib o‘tishini diqqat bilan nazorat qilish, ehtimoldagi avariya oqibatlarini bartaraf etish va yog‘ni yig‘ib olishga tayyorlash lozim. 
 63. Saqlash jarayonida yog‘ miqdori saqlanishini nazorat qilish quyidagi hollarda amalga oshiriladi:
 saqlash uchastkasi boshlig‘i (uning o‘rinbosari) tomonidan — ikki marta smena boshi va oxirida;
 muhandis-mexanik tomonidan — kamida bir oyda ikki marta;
 rahbar (rahbar o‘rinbosari) yoki bosh muhandis tomonidan — kamida bir oyda ikki marta.
 64. Bir kunda bir marta o‘lchash lyukining tepa chetidan yog‘ sathigacha 1 mm. aniqlikda mahsulotni quyish balandligi, rezervuar tubidagi nazorat trubkasi orqali yog‘ oqayotganini aniqlash natijalari, topilgan kamchiliklarni bartaraf etish bo‘yicha takliflar saqlash uchastkasida yuritiladigan Rezervuarlar va mahsulot quvurlarining texnik holatini hisobga olish jurnalida (Z-30-sonli shakl) qayd etilishi lozim. 
 65. Qishda harorat keskin o‘zgarib turadigan paytda, shuningdek bahorda qor eriydigan paytda rezervuar, quvur, zadvijka, nasoslarning texnik holati sutkada muntazam nazorat qilib boriladi. 
 66. Yog‘ saqlash joyini aylanib chiqish tartibi tashkilot rahbariyati tomonidan belgilanadi. Yog‘ saqlash joyida aylanib chiqishni qayd qilish jurnali yuritiladi, unga quyidagi ma’lumotlar kiritiladi: aylanib chiqish kuni, boshlangan va tugagan vaqt, tashqaridagi havo harorati, aylanib chiqishda ishtirok etgan shaxsning imzosi.
 67. Moddiy javobgar shaxslar tomonidan laboratoriya va buxgalteriya xodimlari ishtirokida oyiga bir marta oyning birinchi kuni holatiga rezervuarlar va boshqa idishlarda yog‘ borligi ustidan nazorat amalga oshiriladi. Rezervuarlar va tozalash idishlaridagi yog‘ni o‘lchash natijalari Mahsulotlar mavjudligi, harakati va o‘lchovlari kitobining (Z-25-son shakl) tegishli grafalarida aks ettiriladi. Yog‘ qotib turgan paytda o‘lchash ishlari o‘tkazilmaydi.
 68. Yog‘ning hisob-kitobi mazkur Yo‘riqnomaning 8-ilovasiga muvofiq Rezervuarni o‘lchash natijalari to‘g‘risidagi dalolatnoma (Z-34-sonli shakl) bilan rasmiylashtiriladi va tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi. 
 69. Rezervuarga quyish vaqtida aniqlangan yog‘ miqdori va nazorat tekshiruvi natijasida olingan ma’lumotlar qiyoslanganda o‘lchash vaqtida yo‘l qo‘yilishi mumkin bo‘lgan xatolikdan (rezervuardagi yog‘ning ± 0,2% miqdorida) oshadigan tafovut aniqlansa, barcha rezervuar va tozalash idishlaridagi yog‘ miqdori takroran o‘lchab chiqilishi va tafovut sababi aniqlanishi lozim.
 70. O‘lchash paytida yo‘l qo‘yilishi mumkin bo‘lgan xatolik (± 0,2%) chegarasida aniqlangan, shuningdek bu xatolikdan oshadigan ortiqchalik va kamomadlar Mahsulotlar mavjudligi, harakati va o‘lchovlari kitobining (Z-25-sonli shakl) 10 va 11-grafalarida qayd qilinadi, buxgalteriya va omborxona hisobida bu ma’lumotlar aks ettirilmaydi. 
 71. Saqlash jarayonida yog‘ni nasos bilan tortib olish man etiladi. Ayrim hollarda (avariya va yong‘in) tashkilot rahbariga (uning o‘rinbosariga) naryad asosida yog‘ni zaxiradagi rezervuarga nasos bilan tortib olish huquqi beriladi. Ushbu jarayonlar Mahsulotlar mavjudligi, harakati va o‘lchovlari kitobida (Z-25-sonli shakl) ro‘yxatga olinib, Rezervuarlar va mahsulot quvurlarining texnik holatini hisobga olish jurnaliga (Z-30-sonli shakl) qayd qilinadi. 
 72. Ishlab chiqarish zarurati yuzaga kelgan taqdirda faqat Qo‘mitaning ruxsati bilangina yog‘ni bir rezervuardan ikkinchisiga ko‘chirish mumkin, buning uchun jarayonlar belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi. Yog‘ni boshqa rezervuarga ko‘chirish sababi bir sutka muddat ichida Qo‘mitaga ma’lum qilinadi. 
 73. Yog‘ni saqlash bo‘yicha quyidagi muddatlar belgilangan: 
 barcha turdagi tozalangan yog‘lar uchun — 1 yil;
 oliy va birinchi nav tozalanmagan va gidratlangan kungaboqar yog‘i uchun — 2 yil.
 Yog‘ issiqlikdan himoyalangan va chuqurda joylashgan rezervuarlarda saqlanadigan bo‘lsa, saqlash muddatlari yog‘ning turi va naviga qarab bir yilga oshadi.
 Yog‘ni saqlash muddati yog‘ ishlab chiqarilgan chorakdan boshlab hisoblanadi.
 74. Uzoq muddat saqlash uchun topshirilgan yog‘ saqlash muddati tugashiga 2 oy qolganda yangisiga almashtiriladi.
 Laboratoriya tahlili natijalari yog‘ning sifat ko‘rsatkichlari yomonlashgani va mazkur mahsulot uchun normativ hujjatlarda ko‘rsatilgan me’yorning chegaraviy qiymatiga yetganini ko‘rsatsa, yog‘ belgilangan saqlash muddatidan oldin yangisiga almashtiriladi.
 75. Yog‘ni berib yuborish Qo‘mita tomonidan beriladigan naryadlar asosida birinchi navbatda sifat holatini va ishlab chiqarish muddatini inobatga olgan holda amalga oshiriladi.
 76. Laboratoriya mudiri yog‘larni rezervuarlardan chiqarib olishdan 10 kun avval namuna olish moslamasi yordamida rezervuardan 5 ta namuna oladi, shu jumladan: pastki, o‘rta va tepa qatlamdan 1:3:1 nisbatda. Bunda yog‘ning harorati 0,5 °S gacha bo‘lgan aniqlik bilan namuna olish moslamasida aniqlanadi, so‘ng barcha namunalar bitta idishga quyiladi, aralashtirilgandan keyin laboratoriya sinovlarini o‘tkazish uchun oldindan yuvilgan bitta shisha idishga 500 sm³ yog‘ quyiladi.
 Laboratoriyada yog‘ning organoleptik ko‘rsatkichlari va tahlil o‘tkazish yo‘li bilan uning fizikaviy-kimyoviy ko‘rsatkichlari: kislota soni, namligi va uchuvchan moddalar, yog‘ga aloqasi bo‘lmagan aralashmalar, tarkibida fosfor bo‘lgan moddalar va yog‘ zichligi aniqlanadi.
 77. Yog‘ni quyish uchun ajratilgan temir yo‘l tsisternalari va avtotsisternalar laboratoriya va saqlash uchastkasi xodimlari tomonidan sinchiklab ko‘zdan kechiriladi. Bunda tsisternadagi pastki to‘kish moslamasining texnik holatini diqqat bilan tekshirish lozim.
 78. Yog‘ tsisternaga quyilayotganda saqlash uchastkasi xodimlaridan biri tsisterna to‘lishini kuzatib turadi, boshqasi nasosni o‘chirish moslamasi yonida turadi. Bunda tsisternani belgilangan balandlikkacha to‘ldirish yakuniy bosqichga yetganda yog‘ni me’yordan ortiq quyib yuborilishiga yo‘l qo‘ymaslikka alohida e’tibor berish lozim. Rezervuardan yog‘ to‘kib olinayotganda o‘lchash lyuki ochiq turadi.
 79. Laboratoriya tomonidan har bir tsisternadagi yog‘ uchun muvofiqlik sertifikati va sanitariya-epidemiologik xulosasining tasdiqlangan nusxalari beriladi. 
 80. Yog‘ tsisternaga quyilib, mazkur Yo‘riqnomaning 33-bandiga muvofiq namunalar olingandan so‘ng, qopqoq lyukiga rezina qistirma qo‘yish, lyuk qopqog‘ini zich yopish va simli buragichni o‘rab qo‘yish hamda tsisternani plombalash lozim. 
 81. Yog‘ bitta rezervuardan quyib jo‘natiladi. Bitta rezervuardagi yog‘ to‘liq berib yuborilmasdan ikkinchi rezervuardagi yog‘ni quyib jo‘natish man etiladi. 
 82. Rezervuar bo‘shagandan so‘ng xavfsizlik texnikasi, yong‘in xavfsizligi va sanitariya talablariga rioya etgan holda uni yog‘ qoldiqlaridan yaxshilab tozalash lozim. 5–10 kun o‘tgandan keyin yog‘ qoldiqlarini tozalash qaytariladi. Tozalangan rezervuardagi barcha lyuk va zadvijkalar yopilishi va plombalanishi lozim.
 83. Yog‘ rezervuardan to‘kib olingandan so‘ng, nasos yordamida yog‘ni boshqa idishga quyishdagi tabiiy yo‘qotish hisoblab chiqilishi lozim. Ushbu hisob-kitob asosida har bir rezervuar bo‘yicha mazkur Yo‘riqnomaning 12-ilovasiga muvofiq Rezervuarni tozalashdagi inventarizatsiya natijalari to‘g‘risida dalolatnoma (Z-38-sonli shakl) ikki nusxada rasmiylashtiriladi va uch kun ichida Qo‘mitaga uning bir nusxasi yuboriladi. Yog‘ni boshqa sig‘imga quyishdagi tabiiy yo‘qotishni hisobdan chiqarishga har bir rezervuar bo‘shatilgandan so‘ng tozalash dalolatnomasi tuzish orqali yo‘l qo‘yiladi. Tozalash dalolatnomasi tasdiqlangandan keyin tabiiy yo‘qotish normalari va quyish jarayonidagi amaldagi tabiiy yo‘qotishga asoslanib yog‘ kamomadi hisobdan chiqariladi. 
 84. Rezervuarni tozalashdagi inventarizatsiya natijalari to‘g‘risida dalolatnoma tuzilishidan oldin rezervuar qayta to‘ldiriladigan bo‘lsa, yog‘ kamomadi mazkur rezervuarning Mahsulotlar mavjudligi, harakati va o‘lchovlari kitobining (Z-25-sonli shakl) shaxsiy varag‘ida hisobda turishda davom etadi. 
 85. Agar yog‘ berib yuborilayotganda ayrim rezervuarlarda ortiqcha yog‘ miqdori aniqlansa, tozalash dalolatnomasi bo‘yicha ular kirim qilinishi, naryad bo‘yicha berib yuborilishi, Mahsulotlar mavjudligi, harakati va o‘lchovlari kitobi (Z-25-sonli shakl) bo‘yicha chiqim qilinishi lozim. 
 Jamlama dalolatnoma tuzilayotganda ayrim rezervuarlarda aniqlangan kamomad boshqa rezervuarlarda topilib, kirim qilingan ortiqcha yog‘ va quyish jarayonidagi tabiiy yo‘qotish normalari bilan yopiladi.
 86. Mazkur Yo‘riqnoma O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi, O‘zbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi, Oziq-ovqat sanoati korxonalari uyushmasi, “O‘zbekiston temir yo‘llari” Davlat aksiyadorlik kompaniyasi hamda O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi bilan kelishilgan.
 Temir yo‘l tsisternasi orqali tashilganda o‘simlik yog‘ining tabiiy yo‘qotish normasi: yuk og‘irligiga nisbatan — 0,02 foiz. 
 Quyilganda yog‘ning tabiiy yo‘qotish normalari: 
 tsisternadan rezervuarga yuk og‘irligiga nisbatan — 0,0095 foiz.
 rezervuardan tsisternaga yuk og‘irligiga nisbatan — 0,0095 foiz.