IKKINChI JAHON URUShI NOGIRONLARIGA VA HALOK BO‘LGAN HARBIY XIZMATChI UChUN BOQUVChISINI YO‘QOTGANLIK MUNOSABATI BILAN NAFAQA OLAYOTGAN OILALARGA UY-JOY MAYDONI VA KOMMUNAL XIZMATLAR HAQINI TO‘LAShDA IMTIYOZLAR BERIShNI TARTIBGA SOLUVChI AYRIM HUQUQI

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi Rais B. Eshonov, sudyalar O. Ernazarov, G‘. Abdumajidov va G. Pirjanovdan iborat tarkibda,
 O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining taraf sifatidagi vakili D. Erg‘oziyevaning ishtirokida,
 O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 109-moddasi birinchi qismining 1-bandiga va “O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 1-moddasiga amal qilgan holda,
 Ikkinchi jahon urushi nogironlariga va halok bo‘lgan harbiy xizmatchi uchun boquvchisini yo‘qotganlik munosabati bilan nafaqa olayotgan oilalarga uy-joy maydoni va kommunal xizmatlar haqini to‘lashda imtiyozlar berishni tartibga soluvchi ayrim huquqiy normalarning Konstitutsiyaga qanchalik mosligini tekshirish to‘g‘risidagi ishni ochiq sud majlisida ko‘rib chiqdi.
 Fuqarolarning oshirilgan (imtiyozli) ijtimoiy himoyaga loyiq ko‘rsatib o‘tilgan toifalari tomonidan uy-joy maydoni va kommunal xizmatlar haqini to‘lashga doir ayrim huquqiy normalarning noaniqligi va qarama-qarshiligini hamda ana shu normalarning Konstitutsiyaga qanchalik mosligini tekshirish maqsadga muvofiqligini qayd etgan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti devoni Nazorat inspeksiyasining murojaati munosabati bilan, “O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi to‘g‘risida”gi Qonunning 19-moddasiga binoan, Konstitutsiyaviy sudning sudyalari O. Ernazarov, G‘. Abdumajidov va G. Pirjanov tomonidan ko‘rsatilgan tashabbus masalani ko‘rib chiqishga asos bo‘ldi.
 Ma’ruzachi sudya G‘. Abdumajidovning axborotini, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi vakilining tushuntirishini, mutaxassislarning fikrini eshitib, ish materiallarini tekshirib chiqib, Konstitutsiyaviy sud quyidagilarni aniqladi: 
 1. O‘zbekiston Ministrlar Sovetining 1981-yil 7-iyuldagi 544-sonli qarori bilan tasdiqlangan Nizomga muvofiq ikkinchi jahon urushi nogironlari va halok bo‘lgan harbiy xizmatchi uchun boquvchisini yo‘qotganlik munosabati bilan nafaqa olayotgan oilalar uy-joy maydoni 9 kv. metrli norma doirasida 50% miqdorida, 15 kv. metrgacha bo‘lgan ortiqcha maydon uchun bir hissali miqdorda kvartira haqi to‘lashlari lozim edi. Bunda kvartira haqining pasaytirilgan miqdori ishchi va xizmatchilarga oila egallab turgan butun uy-joy maydoni uchun oilaning har bir a’zosiga belgilangan 9 kv. metrli maydon doirasidagi stavkalar bo‘yicha hisoblanishi kerak edi.
 2. O‘zbekiston Oliy Soveti Prezidiumining 1983-yil 19-dekabrdagi Uy-joy kodeksini amalga kiritish tartibi to‘g‘risidagi Farmoni bilan respublika hukumatiga o‘z qarorlarini mazkur Kodeksga muvofiq holga keltirish topshirilgan. Xususan, uy-joy maydoni normasi 10 kv. metr hajmida belgilanishi lozim edi, ammo bunday qilinmagan.
 3. O‘zbekiston Prezidentining 1990-yil 7-maydagi ikkinchi jahon urushi nogironlari va qatnashchilariga, baynalmilalchi jangchilarga va halok bo‘lgan harbiy xizmatchilarning oilalariga ikkinchi jahon urushidagi g‘alabaning 45 yilligi bayram qilinishi munosabati bilan qo‘shimcha imtiyozlar berish to‘g‘risidagi 4-sonli Farmoni chiqarilib, fuqarolarning qayd etilgan toifalari 1990-yil 1-iyuldan boshlab kvartira haqi to‘lashdan to‘liq ozod qilingandan keyin ham kommunal xizmat xodimlari yuqorida aytilgan Nizomga amal qilaverganlar.
 4. MDH mamlakatlarining hukumatlari tomonidan 1994-yil 15-aprelda tuzilgan ikkinchi jahon urushi qatnashchilari va nogironlari, boshqa davlatlarning hududidagi jangovar harakatlarning qatnashchilari, halok bo‘lgan harbiy xizmatchilarning oilalari uchun imtiyozlar va kafolatlarni o‘zaro tan olish to‘g‘risidagi Bitimga binoan ularga kvartira haqining 50 foizi miqdoridagi imtiyoz belgilangan, ayni vaqtda MDH mamlakatlari bu imtiyozni yanada ko‘paytirishlari mumkinligi ta’kidlangan.
 5. Mazkur masala Konstitutsiyaviy sudning 1996-yil 23-dekabrdagi majlisida ko‘rilganda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining vakili L.A. Krutsova va Kommunal xizmat ko‘rsatish vaziri V.K. Mixaylov hozirda fuqarolarning ko‘rsatilgan toifalariga imtiyozlar berishga doir yangi qoidalar ishlab chiqilayotganini ma’lum qilib, ishni ko‘rib chiqishni keyinga qoldirishni iltimos qilgan edilar. Biroq bu qoidalar hanuzgacha qabul qilinmadi va mazkur masalaga oid 1981-yilgi Nizom o‘z kuchini yo‘qotgan deb topilgani yo‘q.
 6. Inson-davlat munosabatlarida ustunlik insonga, uning huquq va manfaatlariga tegishli bo‘lishi to‘g‘risidagi konstitutsiyaviy tamoyildan kelib chiqqan holda, O‘zbekiston Prezidentining 1990-yil 7-maydagi Farmonining talablarini bajarish muqarrarligi shubhasizdir.
 Vujudga kelgan vaziyat, toki ushbu masalani qonun yo‘li bilan tartibga solishdagi bo‘shliqni bartaraf etish uchun Vazirlar Mahkamasi imkoni boricha qisqa muddatda, lekin ikki oydan kechiktirmay, yuqorida aytib o‘tilgan imtiyozlarni berishga doir mavjud qoidalarni qayta ko‘rib chiqishini talab qiladi.
 “O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi to‘g‘risida”gi Qonunning 25, 26 va 27-moddalariga amal qilgan holda, Konstitutsiyaviy sud qaror qildi: 
 1. O‘zbekiston Ministrlar Sovetining 1981-yil 7-iyulda qabul qilingan 544-sonli qarori bilan tasdiqlangan ikkinchi jahon urushi nogironlariga va halok bo‘lgan harbiy xizmatchi uchun boquvchisini yo‘qotganlik munosabati bilan nafaqa olayotgan oilalarga uy-joy maydoni va kommunal xizmatlar haqini to‘lashda, shuningdek ikkinchi jahon urushi nogironlariga yo‘lovchilar tashish transportida yurishda imtiyozlar berish tartibi to‘g‘risidagi Nizom konstitutsiyaga xilof deb topilsin.
 2. Ushbu qaror qat’iy, uning ustidan shikoyatga o‘rin yo‘q va u “Xalq so‘zi” va “Narodnoye slovo” gazetalarida e’lon qilingan paytdan kuchga kiradi.