AKADEMIK LITSEYLAR, KASB-HUNAR KOLLEJLARI VA UMUM-TA’LIM MAKTABLARI O‘QUVChILARINING UMUMTA’LIM FANLARI BO‘YIChA RESPUBLIKA OLIMPIADALARINI O‘TKAZISh VA XALQARO FAN OLIMPIADALARI IShTIROKChILARINI TANLASh TO‘G‘RISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 13-oktabrdagi “O‘zbekiston iqtidorli yoshlarini taqdirlash va moddiy rag‘batlantirish to‘g‘risida”gi 226-sonli qaroriga muvofiq Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi, Xalq ta’limi vazirligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi qaror qiladi:
 1. “Akademik litseylar, kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktablari o‘quvchilarining umumta’lim fanlari bo‘yicha Respublika olimpiadalarini o‘tkazish va xalqaro fan olimpiadalari ishtirokchilarini tanlash to‘g‘risidagi nizom” ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur qaror O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan kundan boshlab o‘n kundan keyin kuchga kiradi.
 Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida” va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to‘g‘risida”gi qonunlari, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 13-oktabrdagi “O‘zbekiston iqtidorli yoshlarini taqdirlash va moddiy rag‘batlantirish to‘g‘risida”gi 226-sonli qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2008-y., 42-son, 422-modda) muvofiq akademik litseylar, kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktablari o‘quvchilarining umumta’lim fanlari bo‘yicha olimpiadalarni tashkil etish va o‘tkazish hamda xalqaro fan olimpiadalari ishtirokchilarini tanlash tartibini belgilaydi. 
 1. Quyidagilar o‘quvchi yoshlar o‘rtasida fan olimpiadalarini o‘tkazishning asosiy maqsad va vazifalari hisoblanadi: 
 a) o‘quvchi yoshlarning iste’dodi va ijodiy qobiliyatini namoyon qilish;
 b) o‘quvchilarda o‘zlari tanlagan fanlar va ixtisosliklarni chuqur o‘rganishga qiziqishlarini oshirish;
 v) o‘quvchilarning kelajakdagi kasblarni to‘g‘ri tanlashiga ko‘maklashish.
 2. Fan olimpiadalarining vazifalari quyidagilar hisoblanadi:
 a) O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida” va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi to‘g‘risida”gi qonunlari hamda ushbu Nizom talablari asosida ta’lim muassasalaridagi o‘quv-tarbiya jarayonining zamonaviy talablar darajasida bo‘lishini ta’minlash, fan o‘qituvchilarining pedagogik mahoratini oshirish, qobiliyatli va iste’dodli o‘quvchilarni aniqlash hamda tarbiyalashga qaratilgan ijodiy izlanishlari va mehnatini ro‘yobga chiqarish;
 b) qobiliyatli o‘quvchilarni aniqlash, rag‘batlantirish va kamolotga yetkazish jarayonida ta’lim muassasasi, ota-onalar va jamoatchilikning o‘zaro hamkorligini kuchaytirish;
 v) fan olimpiadalarining g‘oliblari orasidan xalqaro fan olimpiadalarida mamlakatimiz sharafini munosib himoya qiladigan o‘quvchilarni aniqlash.
 3. Respublika (fan) olimpiadalari har yili akademik litseylar, kasb-hunar kollejlarining 1, 2, 3-kurs o‘quvchilari va umumta’lim maktablarining IX, X, XI sinflari (majburiy 12 yillik ta’limga to‘liq o‘tilgungacha) hamda IX sinflar o‘quvchilari (majburiy 12 yillik ta’limga to‘liq o‘tilgandan keyin) o‘rtasida o‘tkaziladi. 
 4. Fan olimpiadalari to‘rt bosqichda o‘tkaziladi: 
 a) 1-bosqich — o‘qish joyi bo‘yicha;
 b) 2-bosqich — tuman, shuningdek hududi tumanlarga bo‘linmagan shahar bo‘yicha;
 v) 3-bosqich — viloyat bo‘yicha, shu jumladan, Qoraqalpog‘iston Respublikasida va Toshkent shahrida;
 g) 4-bosqich — respublika bo‘yicha.
 5. Fan olimpiadasining birinchi bosqichida umumta’lim maktablari va akademik litseylar, kasb-hunar kollejlarining barcha o‘quvchilari ishtirok etishlari mumkin. Navbatdagi bosqichlarda esa faqat oldingi bosqichlarda I, II, III o‘rinni egallab, g‘olib bo‘lganlar qatnashadilar. 
 G‘oliblar 76 — 100 ball to‘plagan o‘quvchilar orasidan aniqlanadi.
 6. Birinchi bosqichda akademik litseylar va umumta’lim maktablarining chuqurlashtirilgan fanlar bo‘yicha I o‘rinni egallagan o‘quvchilari olimpiadaning II bosqichida qatnashmasdan to‘g‘ridan to‘g‘ri 3-bosqichida qatnashadilar.
 7. Fan olimpiadalarining barcha bosqichlarida g‘oliblar ham fanlar bo‘yicha, ham kurslar (sinflar) bo‘yicha alohida-alohida aniqlanadi.
 8. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 13-oktabrdagi “O‘zbekiston iqtidorli yoshlarini taqdirlash va moddiy rag‘batlantirish to‘g‘risida”gi 226-sonli qaroriga muvofiq fan olimpiadalarini tashkil etish va o‘tkazish uchun mas’uliyat tegishli ravishda akademik litseylar, kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktablari, O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining O‘rta maxsus kasb-hunar ta’limi markazi hamda Xalq ta’limi vazirligi hududiy bo‘linmalari rahbarlari zimmasiga yuklanadi.
 Yakunlovchi — to‘rtinchi bosqich bo‘yicha — majburiy 12 yillik ta’limga to‘liq o‘tilgungacha O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markaziga, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markaziga va Xalq ta’limi vazirligiga, majburiy 12 yillik ta’limga o‘tilgandan keyin esa O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markaziga hamda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markaziga yuklanadi. 
 9. Fan olimpiadalarini o‘tkazish bo‘yicha butun tadbirlar kompleksini bajarish uchun O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi, Xalq ta’limi vazirligi hamda ularning hududiy bo‘linmalari o‘z buyruqlari bilan tashkiliy qo‘mitalar, hakamlar hay’atlari, apellatsiya komissiyalari va boshqa tuzilmalarni tashkil etadilar.
 10. Tashkiliy qo‘mitalar fan olimpiadasiga tayyorgarlik ko‘rish hamda ularni o‘tkazishda yagona ilmiy-uslubiy yondashuvni ta’minlaydilar, hakamlar hay’atlari, apellatsiya komissiyalari tarkibini shakllantiradilar va tasdiqlaydilar, testlar va sinov topshiriqlarini tayyorlashni tashkil etadilar, baholash mezonlarini va yakunlar chiqarish tartibini tasdiqlaydilar.
 11. Fan olimpiadalarining barcha bosqichlarida tashkiliy qo‘mita, hay’at a’zolarining farzandlari, hay’at a’zolarining o‘quvchilari yoki yaqin qarindoshlari ishtirok etayotgan bo‘lsa, ushbu shaxslar tashkiliy qo‘mita qarori asosida tashkiliy qo‘mita yoki hay’at a’zolari tarkibidan chiqariladi.
 12. O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi va Xalq ta’limi vazirligi fan olimpiadalarining barcha bosqichlarini, 4-bosqichini o‘tkazishda esa Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi bilan hamkorlikda tasdiqlangan mezonlar hamda oshkoralik tamoyillari asosida o‘tkazish chora-tadbirlarini belgilaydilar va amalga oshiradilar.
 13. O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi va Xalq ta’limi vazirligi fan olimpiadalarining barcha bosqichlari uchun ishlab chiqilgan test topshiriqlari, yozma va amaliy ishlarni Davlat ta’lim standartlari va o‘quv dasturlariga mazmunan mos kelishini hamda murakkabligiga qo‘yiladigan talablarning oliy ta’lim muassasalariga qabul qilinadigan abituriyentlar bilimlari darajasiga muvofiq bo‘lishini ta’minlaydi.
 14. Ko‘zi ojizlar maxsus maktab-internatlari o‘quvchilari orasida ona tili va adabiyot, matematika fanlaridan olimpiada Brayl usulidagi yozuv asosida o‘tkaziladi. Topshiriqlar tashkiliy qo‘mita tasdiqlagan ijodiy guruhlar tomonidan ishlab chiqiladi, maxfiyligi ta’minlanadi hamda qatnashchilar ko‘rsatgan natijalar baholash mezonlari asosida baholanadi.
 15. Fan olimpiadalari g‘oliblarining yoki boshqa qatnashchilarning ishlarini o‘zga jamoa rahbarlari, ishtirokchilar va ularning ota-onalariga ko‘rsatish qat’iyan man qilinadi. 
 16. Fan olimpiadalari jarayonida o‘rnatilgan tartib-qoidalarga rioya qilmagan o‘quvchilar hakamlar hay’ati qarori bilan olimpiadadan chetlashtiriladi. Bu haqda tuzilgan dalolatnoma hakamlar hay’ati raisi va a’zolari tomonidan imzolanadi.
 17. Fan olimpiadasining birinchi bosqichini o‘tkazish mas’uliyati akademik litsey, kasb-hunar kollejlari va umumta’lim maktablari direktorlari zimmasiga yuklanadi. 
 18. Birinchi bosqichda umumta’lim maktablarining 9 — 11-sinf o‘quvchilari va akademik litseylar, kasb-hunar kollejlarining 1 — 3-kurs o‘quvchilari uchun topshiriqlar ta’lim muassasasi tashkiliy qo‘mitasi tomonidan tayyorlanadi. 
 19. Olimpiadaning birinchi bosqichida umumta’lim maktablari va akademik litseylar, kasb-hunar kollejlarining barcha o‘quvchilari ishtirok etishlari mumkin.
 20. Fan olimpiadalarining birinchi bosqichi natijalari ta’lim muassasasining pedagogik kengashlarida muhokama etiladi va olimpiada o‘tkazilgan fanlardan I, II, III o‘rinni egallagan g‘oliblarning tuman olimpiadasida qatnashishi to‘g‘risida qaror qabul qilinadi.
 21. Fan olimpiadasining ikkinchi bosqichini o‘tkazish mas’uliyati O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi hududiy boshqarmasi va tuman (shahar) xalq ta’limi bo‘limi rahbarlarining zimmasiga yuklanadi. 
 22. Ikkinchi bosqich uchun test, yozma va amaliy ishlar viloyat tashkiliy qo‘mitasi tomonidan tayyorlanib, maxfiyligi ta’minlangan holda o‘tkaziladigan kuni maxsus vakillar tomonidan yetkaziladi.
 23. Fan olimpiadasining ikkinchi bosqichi yakunlari hududiy o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi boshqarmalari va Qoraqalpog‘iston Respublikasi xalq ta’limi vazirligi, Toshkent shahar va viloyatlar xalq ta’limi boshqarmalari kengashlarida ko‘rib chiqiladi, III bosqichda ishtirok etuvchi o‘quvchilar ro‘yxati tasdiqlanadi. 
 24. Fan olimpiadalarining uchinchi bosqichini tashkil etish O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi hamda Xalq ta’limi vazirligining hududiy bo‘linmalari rahbarlari zimmasiga yuklanadi.
 25. Fanlardan yozma ish variantlari, testlar hamda amaliy ishlar O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi va Xalq ta’limi vazirligi huzuridagi Respublika ta’lim markazi tomonidan malakali mutaxassislar jalb qilingan holda ko‘p variantlilik asosida hamda maxfiyligi ta’minlangan holda tayyorlanadi. 
 26. Tayyorlangan topshiriqlar O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi va Xalq ta’limi vazirligi huzuridagi Respublika ta’lim markazi tomonidan tavsiya qilingan ekspert guruhlari tomonidan birgalikda ekspertiza qilinadi. 
 Tanlab olingan topshiriqlar tashkiliy qo‘mitaning ikki mutaxassis bo‘lmagan vakili tomonidan konvertlarga solinib, Xalq ta’limi vazirligi huzuridagi Respublika ta’lim markazi va O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazining muhri qo‘yiladi. Muhrlangan konvertlar viloyatlarga O‘rta maxsus kasb-hunar ta’lim markazi va Xalq ta’limi vazirligining mas’ul xodimlari tomonidan yetkaziladi.
 27. Fan olimpiadasining uchinchi bosqichi yozma ish, test va amaliy ishlar respublikaning barcha hududlarida hamda Toshkent shahrida bir kunda va bir vaqtda o‘tkaziladi. 
 28. Uchinchi bosqichda qatnashgan o‘quvchilar tomonidan bajarilgan ishlar viloyat tashkiliy qo‘mitasi tomonidan tahlil etiladi. Fanlar bo‘yicha g‘olib bo‘lgan o‘quvchilarning bajargan test topshiriqlari, yozma ish va amaliy ishlari hamda tavsiya etilgan boshqa hujjatlar xatosiz rasmiylashtirilgan holda olimpiada tugagan kunning ertasiga viloyat tashkiliy qo‘mitasi raisi yoki mas’ul kotibi tomonidan respublika tashkiliy qo‘mitasining vakiliga shaxsan topshiriladi. 
 29. Uchinchi bosqichda avvalgi o‘quv yilida fan olimpiadasining viloyat bosqichida birinchi o‘rinni egallagan 10-sinf o‘quvchilari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining 2-kurs o‘quvchilari ham to‘g‘ridan to‘g‘ri ishtirok etadilar.
 30. Qoraqalpog‘iston Respublikasida qoraqalpoq tili va adabiyoti fani bo‘yicha o‘tkaziladigan uchinchi bosqich olimpiadasida 76 va undan yuqori ball to‘plab, I, II, III o‘rinlarni egallagan g‘oliblar yakunlovchi IV bosqich sinovlaridan ozod etiladi va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 13-oktabrdagi “O‘zbekiston iqtidorli yoshlarini taqdirlash va moddiy rag‘batlantirish to‘g‘risida”gi 226-sonli qarorida belgilangan fan olimpiada g‘oliblariga beriladigan imtiyozlardan to‘liq foydalanadilar. 
 31. Qoraqalpoq tili va adabiyoti fani bo‘yicha 3-bosqich olimpiada topshiriqlarini tayyorlash mas’uliyati Qoraqalpog‘iston Respublikasi O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi boshqarmasi hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi zimmasiga yuklatiladi.
 32. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi, Toshkent shahar va viloyatlar xalq ta’limi boshqarmalari, O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazining hududiy boshqarmalari olimpiadaning uchinchi bosqichida g‘olib bo‘lgan o‘quvchilarni 4-bosqichga uyushqoqlik bilan tayyorlash maqsadida barcha tashkiliy chora-tadbirlarni ko‘radi.
 33. Uchinchi bosqich olimpiadasida I, II, III o‘rinni egallab, g‘olib bo‘lgan 3-kurs (11-sinf) o‘quvchilari IV bosqichda qatnashadilar. 
 G‘oliblar 76 — 100 ball to‘plagan o‘quvchilar orasidan aniqlanadi.
 34. Fan olimpiadasining 4-bosqichidagi test sinovlari Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Davlat test markazi tomonidan, amaliy ishlar O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi va Xalq ta’limi vazirligi huzuridagi Respublika ta’lim markazi tomonidan malakali mutaxassislarni jalb qilgan holda ko‘p variantlilik asosida hamda maxfiyligini ta’minlagan holda tayyorlanadi.
 35. Respublika fan olimpiadalari o‘tkaziladigan joyga ishtirokchilarni olib kelish va olib ketish, ularning yashash va yo‘llarda harakatlanish xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha barcha tashkiliy chora-tadbirlar mas’uliyati O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi va Xalq ta’limi vazirligining hududiy bo‘linmalari rahbarlari zimmasiga yuklatiladi.
 36. Respublika fan olimpiadalarining to‘rtinchi bosqichida fanlardan 76 va undan yuqori ball to‘plab, I, II, III o‘rinlarni egallagan umumta’lim maktablarining 11-sinf hamda o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining 3-kurs o‘quvchilari O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 13-oktabrdagi “O‘zbekiston iqtidorli yoshlarini taqdirlash va moddiy rag‘batlantirish to‘g‘risida”gi 226-sonli qaroriga binoan oliy o‘quv yurtlariga test sinovlarsiz hamda qo‘shimcha imtihonlarsiz kirish imtiyoziga ega bo‘ladilar.
 37. Xalqaro fan olimpiadalarida ishtirok etuvchi o‘quvchilarni tanlash O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi va Xalq ta’limi vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.
 38. Respublika fan olimpiadasining III bosqichida umumta’lim fanlardan 1 — 5-o‘rinlarni egallagan akademik litsey va kasb-hunar kollejlarining 2, 3-kurs o‘quvchilari hamda umumiy o‘rta ta’lim muassasasining 10, 11-sinf o‘quvchilari xalqaro fan olimpiadasida qatnashish uchun tanlovda ishtirok etadilar.
 39. Tanlov ikki bosqichda o‘tkaziladi.
 40. Tanlovning birinchi bosqichida I, II, III o‘rinlarni egallagan o‘quvchilar keyingi bosqichda ishtirok etadilar.
 41. Tanlov o‘tkazish joyi va muddati O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi va Xalq ta’limi vazirligi tomonidan belgilanadi.
 42. O‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi va Xalq ta’limi vazirligi tavsiya qilgan ekspert guruhi tomonidan tanlovda qatnashgan o‘quvchilarning yozma ishlari tekshiriladi va g‘oliblar aniqlanadi.
 43. G‘oliblarni aniqlashda o‘quvchilarning nazariy va amaliy bilimlarini masalalar yechishga tatbiq etish qobiliyatlari, topshiriqlarning original yechimlarini topishlari, yozma javoblarni to‘la bayon etishi va ilmiy xulosalar chiqarishi e’tiborga olinadi.
 44. Fan olimpiadalarining barcha bosqichlarini o‘tkazish uchun har bir fan bo‘yicha 5 — 7 kishidan iborat hakamlar hay’ati tarkibi tuziladi va tashkiliy qo‘mitalar tomonidan tasdiqlanadi. 
 45. Hakamlar hay’ati quyidagi vazifalarni bajaradi:
 a) fan olimpiadalari ishtirokchilari tomonidan bajarilgan ishlarni tasdiqlangan baholash mezonlari asosida tekshiradi va baholaydi;
 b) fanlar bo‘yicha g‘oliblarni aniqlaydi;
 v) fan olimpiadalari yakunlari yuzasidan belgilangan tartibda qaror matnlarini tayyorlaydi va rasmiylashtiradi;
 g) fan olimpiadalari natijalarini olimpiada qatnashchilari va jamoa rahbarlari ishtirokida e’lon qiladi;
 d) o‘tkazilgan olimpiada natijalari haqida tashkiliy qo‘mitaga batafsil hisobot beradi va zarur hujjatlarni taqdim etadi.
 46. Hakamlar hay’ati tarkibiga tavsiya qilingan a’zolar olimpiadaning faqat bitta (tuman ( shahar), viloyat yoki respublika) bosqichida ishtirok etadilar.
 47. Har bir fan bo‘yicha tuzilgan hakamlar hay’ati a’zolari o‘zlari orasidan fan raisini saylaydilar. 
 48. Hakamlar hay’ati raisi va a’zolari uzluksiz ravishda ikki yildan ortiq olimpiada hakamlari tarkibiga kiritilmaydi.
 49. Fan olimpiadasining barcha bosqichlarida olimpiada jarayonini boshqarish, tashkiliy ishlarni bajarish, adolat tamoyillariga amal qilinishini ta’minlash maqsadida tashkiliy qo‘mita tomonidan qur’a tashlash (olimpiada o‘tkazilishidan oldin) yo‘li bilan olimpiada o‘tkazilayotgan xonalarga auditoriya rahbari va nazoratchi tayinlanadi.
 50. Auditoriya rahbarlari quyidagi vazifalarni bajaradi:
 a) tegishli fan bo‘yicha hakamlar hay’ati a’zolarini olimpiada hujjatlari bilan tanishtiradi;
 b) fan olimpiadasi jarayonida o‘rnatilgan tartib-qoidalarga amal qilmagan o‘quvchilarni dalolatnoma tuzib, hakamlar hay’atiga topshiradi;
 v) test, yozma ish, amaliy ishlarni shifrlab tekshirish uchun hakamlar hay’atiga topshiradi;
 g) hakamlar tomonidan tekshirilgan ishlarni shifr bo‘yicha ro‘yxatini tuzadi va g‘oliblarni aniqlash uchun hay’atga taqdim etadi.
 51. Hakamlar hay’ati tarkibiga kirmagan bittadan fan mutaxassislaridan iborat apellatsiya komissiyasi tuziladi. 
 52. Tashkiliy qo‘mitaning raisi bevosita apellatsiya komissiyasi raisi hisoblanadi.
 53. Apellatsiya komissiyasi tomonidan olimpiada qatnashchilarining shikoyatlari va arizalari olimpiada o‘tkazilgan kunning o‘zida qabul qilinadi va ko‘rib chiqiladi. 
 54. Fan olimpiadalari qatnashchilarining arizalari apellatsiya komissiyasi raisi, o‘quvchi va hakamlar hay’ati a’zolari ishtirokida apellatsiya komissiyasi a’zosi tomonidan ko‘rib chiqiladi. 
 55. Apellatsiyaga fan olimpiadalari qatnashchilarining faqatgina o‘zlari tomonidan bajarilgan ishlari bo‘yicha arizalari ko‘rib chiqish uchun qabul qilinadi.
 56. Apellatsiya komissiyasi zaruriyat bo‘lganda, hakamlar hay’ati qarorini bekor qilish va ularga o‘zgartirishlar kiritish huquqiga ega.