Prezident ichki ishlar organlari vakillari bilan soha islohotlarini muhokama qildi

17.08.2017
17-avgust kuni Toshkentda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev raisligida ichki ishlar organlari tizimida olib borilayotgan ishlarning ahvoli, muammolar va kelgusidagi vazifalarga bagʻishlangan videoselektor yigʻilishi boʻlib oʻtdi.


Unda Oliy Majlis palatalari rahbarlari, Bosh vazir va uning oʻrinbosarlari, Prezidentning davlat maslahatchilari, qator vazirlik idoralar rahbarlari, shuningdek, videoselektor orqali Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimlari, ularning yoshlar va xotin-qizlar masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari, jamoat tashkilotlari, ichki ishlar organlarning tarkibiy boʻlinmalari mutasaddilari ishtirok etdi.


Yigʻilishda ichki ishlar organlari tizimida olib borilayotgan ishlarning ahvoli, muammolar va kelgusidagi vazifalar muhokama qilindi.


Aholining tinch va osoyishta hayot kechirishini ta’minlash, jinoyatchilik va huquqbuzarliklarga qarshi kurashish, jamoat tartibi va xavfsizligini saqlash masalalari Prezidentimiz tomonidan olib borilayotgan davlat siyosatida eng muhim va ustuvor oʻrin egallaydi. Darhaqiqat, bu masala bugun yurtimizda barcha ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi, mamlakatimizni modernizatsiya qilish va yangilashning eng asosiy sharti va garovidir. Shuning uchun ham davlatimiz rahbari tomonidan ichki ishlar tizimini tubdan isloh qilish, uning faoliyati samaradorligini zamonaviy bosqichga koʻtarishdek gʻoyat murakkab vazifa doimiy ravishda kun tartibiga qoʻyib kelinmoqda.


O‘tgan qisqa davr mobaynida, ayniqsa, huquqbuzarliklarning oldini olish va profilaktika sohasida keng koʻlamli ishlar amalga oshirildi. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar faoliyatida yangi ish uslublari joriy etildi va bu sohada yaxlit huquqiy tizim yaratildi.


Profilaktik tadbirlar samaradorligini oshirish maqsadida joylarda turli boʻgʻindagi hokimlar va shahar ichki ishlar boʻlimlari rahbarlarining yoshlar masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari lavozimlari joriy etildi.


Bu sohada parlament va jamoatchilik nazorati kuchaytirildi. Senat va mahalliy kengashlarda mas’ul shaxslarning hisobotlarini tanqidiy muhokama qilish, ular faoliyatini baholash boʻyicha yangi tizim yaratildi.


Huquqbuzarliklar profilaktikasi va jinoyatchilikka qarshi kurashish hamda Voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha boʻyicha respublika idoralararo komissiyalari tashkil etildi.


Eng muhimi, har payshanba “Huquqbuzarliklar profilaktikasi kuni” etib belgilanib, haftaning shu kunida amalga oshirilishi lozim boʻlgan tadbirlar qat’iy, aniq va tizimli ravishda oʻtkazib kelinmoqda.


Natijada jinoyatchilik kamaymoqda. Xususan, joriy yilning 7 oyida, oʻtgan yilning shu davriga nisbatan jinoyat sodir etish holatlari 4600 taga kamaydi. Jumladan, qasddan odam oʻldirish 72 taga, qasddan ogʻir tan jarohati yetkazish 75 taga, bosqinchilik 81 taga, bezorilik 401 taga kamaydi.


Eng muhimi, voyaga yetmagan shaxslar tomonidan jinoyat sodir etish 12,8 foiz, ayollar jinoyatchiligi 3,84 foiz kamayishiga erishildi.


Mahallalarda jinoyatchilik va huquqbuzarliklarning oldini olish boʻyicha jamoatchilik institutlari bilan birgalikda olib borilgan keng qamrovli profilaktik tadbirlari natijasida 1765 ta mahallada jinoyat sodir etilishiga yoʻl qoʻyilmadi.


Sohaga axborot-kommunikatsiya texnologiyalari keng joriy etilmoqda. Jamoat joylarida oʻrnatilgan 114 mingdan ortiq videokuzatuv moslamalaridan foydalangan holda Toshkent shahri, Andijon, Namangan, Fargʻona, Qashqadaryo va Toshkent viloyatlarida qariyb 10 minga yaqin jinoyatlar fosh etildi.


Shu bilan birga, tahlillar ayrim hududlarda ishlar xoʻjakoʻrsinga, faqat qogʻoz uchun bajarilayotganini, buning oqibatida vaziyat ijobiy tomonga oʻzgarmayotganini koʻrsatmoqda. Hamma joyda ham profilaktik tadbirlar samaradorligi yetarli darajada ta’minlanayotgani yoʻq.


Davlatimiz rahbari Ichki ishlar vazirligi rahbariyati faqat sodir etilgan jinoyatlar va ularning ochilish darajasi haqida axborot berish bilan cheklanib qolayotganini, hududlarda oʻtkazilgan profilaktik tadbirlar, ularning samaradorligini tanqidiy tahlil qilish, joylarda ichki ishlar organlari faoliyatini muntazam muvofiqlashtirib borish kabi masalalarga jiddiy e’tibor bermayotganini koʻrsatib oʻtdi.


Vazirlik tizimida yechimini kutayogan boshqa muammolar ham yoʻq emas.


Prezidentimiz ta’kidlaganidek, ayrim hududlarda huquqbuzarliklar profilaktikasi va jinoyatlarni barvaqt aniqlash ishlari qoniqarli emas. Masalan, respublikamiz boʻyicha jinoyatchilik koʻrsatkichlari kamaygan, lekin Samarqand viloyatida oshib ketgan. Buxoro, Navoiy, Fargʻona viloyatlari va Qoraqalpogʻiston Respublikasida xotin-qizlar tomonidan jinoyat sodir etish holatlari koʻpaygan.


Shu bilan birga, koʻp bor ta’kidlanganiga qaramasdan, joylarda profilaktika masalasiga yetarlicha e’tibor berilmayapti. Masalan, Samarqand viloyatida sodir etilgan 49 ta qotillikdan 14 tasi, Jizzax viloyatida 10 tadan 4 tasi, Navoiy viloyatida 10 tadan 3 tasi, Qashqadaryoda 30 tadan 6 tasining oldini olish uchun toʻliq imkoniyatlar mavjud boʻlgan – mahalla faollari va profilaktika inspektorlari muayyan jinoyat ehtimolidan boxabar boʻlsa-da, biror chora koʻrmagan.


Bu borada yana bir muhim masala – huquqbuzarliklar va jinoyatchilikning oldini olish faqat ichki ishlar organining vazifasi degan eskicha qarashdan voz kechilmagani bilan bogʻliqdir. Xususan, sodir etilgan ogʻir jinoyatlarning har beshinchisiga oilaviy turmush munosabatlari sabab boʻlgan. Vaholanki, mahallalar, xotin-qizlar qoʻmitalari oilaviy kelishmovchiliklarni oʻrganib, oʻz vaqtida bartaraf etishi mumkin edi, dedi davlatimiz rahbari.


Shu munosabat bilan “Mahalla” fondi, “Nuroniy” jamgʻarmasi, Xotin-qizlar qoʻmitasi, Yoshlar ittifoqi rahbarlariga tegishli xulosa chiqarib, hamkorlikda oilaviy nizolar, qoʻshnilar oʻrtasida kelishmovchiliklar va shu kabi boshqa mojarolarning tub sabablarini aniqlash, ularning yechimini topish, tomonlarni yarashtirish yuzasidan zarur choralar koʻrish vazifasi topshirildi.


Majlisda ta’kidlanganidek, jazoni ijro etish muassasalaridan ozod qilingan shaxslar bilan profilaktik tadbirlar oʻtkazish, ma’muriy nazorat yuritish ham muhim ahamiyat kasb etadi. Lekin bu boradagi ishlarda ham ayrim oqsoqliklar koʻzga tashlanmoqda. Mamlakat boʻyicha 12 minga yaqin ma’muriy nazorat oʻrnatilishi mumkin boʻlgan shaxslardan 6377 nafariga bunday chora koʻrilmagan. Holbuki, mana shunday chora ularning ertaga yana jinoyatchilik va huquqbuzarlik yoʻliga kirib ketmasligiga kafolat boʻlib xizmat qiladi. Har bir sudlangan shaxsni ijtimoiy qoʻllab-quvvatlash orqali ularning davlat va jamiyatga dushman emas, doʻst boʻlishini ta’minlashimiz shart. Bunday shaxslarni ijtimoiy hayotga moslashtirish, ish bilan ta’minlashga alohida e’tibor berish kerak.


Davlatimiz rahbari xalqaro terrorizm, diniy ekstremizm, jamiyatda, ayniqsa, yoshlar orasida yot gʻoyalar tarqalishi kabi xavf-xatar va tahdidlar mutasaddi idoralar tomonidan oʻz vaqtida ularning oldini olish va chek qoʻyishga doir keskin chora-tadbirlar koʻrishni talab etayotganini ta’kidladi.


Joylarda koʻplab chora-tadbirlar, dasturlar qabul qilingan, biroq ularning salmoqli qismining ijrosi qogʻozda qolib ketmoqda.


Uzoq muddat xorijda boʻlib kelgan shaxslar bilan ish olib borishga alohida e’tibor qaratishimiz zarur. 2017-yilda 67 mingdan ortiq yurtdoshlarimiz chet eldan qaytib kelgani aniqlangan. Joylardagi rahbarlar oʻz vaqtida bunday shaxslar chet elda ish izlab sarson boʻlishining oldini olish maqsadida ularga har tomonlama koʻmak berishi, oʻz uyida, farzandlari bagʻrida hayot kechirishi uchun munosib sharoit yaratishda yaqindan yordam koʻrsatishi lozim edi. Hozirgi kunda xorijdan qaytib kelgan koʻplab fuqarolarimiz ishga joylashtirilmagani mutasaddi tashkilotlar tomonidan bu masalaga yetarlicha ahamiyat berilmayotganini koʻrsatadi.


Davlatimiz rahbari voyaga yetmaganlar orasida nojoʻya va jinoiy xatti-harakatlarning oldini olish, ularning huquq va erkinliklari, qonuniy manfaatlari himoya qilinishini ta’minlash, qonunga hurmat, huquqiy madaniyatni shakllantirish ishlari susi bajarilayotganini qayd etdi.


Bu sohada hali-hanuz nazorat va huquqbuzarliklar profilaktikasini amalga oshiruvchi organlar faoliyati yagona maqsadga yunaltirilmagan. Bola uchun maktabda – maktab, uyda – ota-ona, mahallada – faollar javobgar, degan eskicha qarash yoʻqolmagan.


Aksariyat hududlarda uyushmagan yoshlar bilan ishlash ham rahbarlar nazoratidan chetda turipti. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahri, Jizzax, Namangan, Andijon, Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarida uyushmagan yoshlar tomonidan jinoyat sodir etish koʻrsatkichlari yuqoriligicha qolmoqda.


Shu munosabat bilan Vazirlar Mahkamasi va Ichki ishlar vazirligiga barcha boʻgʻindagi hokimlar va ichki ishlar organlari boshliqlarining yoshlar masalalari boʻyicha oʻrinbosarlari faoliyatini tanqidiy tahlil qilib, tegishli takliflar kiritish vazifasi topshirildi.


Majlisda jinoyatlarni fosh etish, jinoyatchilarni topish va ushlash borasidagi ishlar tanqid qilindi. Bugungi kunda 3186 ta jinoyat fosh etilmagan, qidiruv e’lon qilingan 15958 jinoyatchidan atigi 5250 nafari ushlangan. Ularning erkinlikda yurib qaytadan jinoyatga qoʻl urmasligiga hech kim kafolat bera olmaydi. Shu bois Bosh prokuratura, Ichki ishlar vazirligi, Milliy xavfsizlik xizmati, Oliy sud tegishli tashkilotlar bilan birgalikda bu sohada ichki ishlar organlari tomonidan amalga oshirilayotgan ishlarni tanqidiy tahlil qilib, axborot berishi belgilandi.


Prezident Shavkat Mirziyoyev qayd etganidek, barcha kamchiliklar avvalo zamirida ichki ishlar organlarida kadrlar tanlash, joy-joyiga qoʻyish, qayta tayyorlash boʻyicha ishlar ahvolining qoniqarsizligi bilan bogʻliq. Joriy yilda ichki ishlar organlari xodimlariga nisbatan 223 ta jinoyat ishi qoʻzgʻatilgani, 462 xodim intizomiy jazoga tortilgani buning yaqqol tasdigʻidir.


Shu bilan birga ichki ishlar organlari xodimlari sodir etgan jinoyatlar yashirish, roʻyxatga olmaslik holatlari kuzatilmoqda. Bu qogʻozda jinoyat koʻrsatkichlarini sun’iy ravishda pasaytirishga, oʻz xodimlarini himoyalashga urinishdan boshqa narsa emas.


Sohada kadrlar masalasini samarali hal qilish maqsadida davlatimiz rahbarining tashabbusi bilan Ichki ishlar akademiyasiga oʻqishga kirish uchun test sinovlari bekor qilinib, yangi tartib belgilandi. Unga koʻra, Ichki ishlar vazirligining oliy ta’lim muassasalariga nomzodlarni maqsadli tayyorlaydigan akademik litseylar tashkil etiladi. 2020-yildan boshlab tinglovchilar oʻqishga mana shu litseylar bitiruvchilari va ichki ishlar organlari xodimlari orasidan suhbat va kasbiy tanlov asosida qabul qilinadi.


Ish faoliyati samarali boʻlishi uchun sharoit ham yetarli boʻlishi kerak, albatta. Shu ma’noda, ichki ishlar organlari xodimlari, birinchi navbatda profilaktika inspektorlariga xizmat va yashash sharoitlarini yaxshilash, ularni oʻzlari xizmat qilayotgan hududda uy-joy bilan ta’minlash boʻyicha keng koʻlamli tadbirlar amalga oshirilayotgani e’tiborga molik. Ammo joylarda bu boradagi topshiriqlar ijrosi sust ketyapti.


Davlatimiz rahbari tegishli mutasaddilarga bu ishlarni faollashtirish yuzasidan topshiriq va koʻrsatmalar berdi.


Qayd etilganidek, hududlarda ichki ishlar organlari faoliyatida kamchiliklar yuzaga kelib, uzoq muddat yechilmayotganida ma’lum ma’noda tuman va shahar prokurorlarining ham aybi bor. Prokuraturaning asosiy vazifalaridan biri ichki ishlar organlari qonunlarni qanday ijro etayotganini nazorat qilish, jinoyatchilikka qarshi kurashishda ular bilan faoliyatni muvofiqlashtirishdan iborat. Lekin ayrim prokuratura xodimlari tanish-bilishchilik tufayli bu vazifani vijdonan ado etmayapti. Bir soʻz bilan aytganda, ichki ishlar organlari faoliyati ustidan prokuror nazorati yetarli darajada oʻrnatilmagan.


Shu munosabat bilan Bosh prokuratura rahbariyatiga ichki ishlar organlari faoliyati ustidan samarali prokuror nazorati oʻrnatish va prokurorlarning shaxsiy mas’uliyatini oshirishni ta’minlash vazifasi topshirildi.


Davlatimiz rahbari ichki ishlar organlari faoliyatini takomillashtirishda tizimni isloh qilishga keng jamoatchilikni jalb qilish muhim ahamiyatga ega ekanini alohida ta’kidladi.


Ichki ishlar organlarini isloh qilish jarayonida Oliy Majlis Senati yanada faollik bilan ishlashi zarur. Majlisda koʻtarilgan kamchiliklar Senat bu sohadagi ishlarni yangi bosqichga koʻtarishi lozimligini koʻrsatmoqda.


Tuman va shahar ichki ishlar organlari rahbarlarining oʻrinbosarlariga hududlarni oʻzaro taqsimlab olgan holda faoliyat koʻrsatish vazifasi topshirilgan. Lekin joylarda taqsimlash koʻr-koʻrona amalga oshirilgan.


Senat bu sohadagi ishlarning samarasini oshirish, ichki ishlar tizimini eng namunali sohaga aylantirish boʻyicha tegishli vazirliklar bilan zarur chora-tadbirlarni amalga oshirishi lozim. Xususan, ichki ishlar vaziri va uning oʻrinbosarlari hisobotini tinglash va tegishli qarorlar qabul qilishga yanada jiddiy yondashish zarur. Quyi boʻgʻinda esa joylardagi ichki ishlar organlari rahbarlari mahalliy xalq deputatlari kengashlariga hisobot berishini yanada samarali tashkil etishga koʻmaklashish kerak.


Davlatimiz rahbari odamlar oʻzini qiynayotgan muammolarni hal qilish uchun toʻla ishonch bilan, avvalambor, ichki ishlar idoralariga, profilaktika inspektorlariga murojaat qilishiga, har bir xodimda oʻz himoyachisini koʻrishiga erishish zarurligini ta’kidladi. Shundagina ichki ishlar organlari xalq oʻrtasida munosib obroʻ-e’tibor qozonadi.


Majlisda Ichki ishlar vazirligi va Bosh prokuratura mutasaddilarining hisobotlari tinglandi.


Soʻzga chiqqanlar Ichki ishlar vazirligi va uning hududiy boʻlinmalari muhokomadan oʻziga tegishli xulosa chiqarib olib, majlisda koʻtarilgan va sohadagi mavjud boshqa kamchiliklarni bartaraf etish yoʻlida astoydil sa’y-harakat qilishlarini ta’kidladilar.