O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining esdalik pul belgilarini tayyorlash, sotish va qaytarib xarid qilib olish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida

O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi qaror qiladi:
 1. “O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining esdalik pul belgilarini tayyorlash, sotish va qaytarib xarid qilib olish tartibi to‘g‘risidagi nizom” ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur qaror rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
 Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) tomonidan muhim sanalarga oid hamda numizmatika va kolleksiyalash maqsadlarida pul belgilarini, shuningdek qimmatbaho metallardan tayyorlangan pul belgilarini (bundan buyon matnda esdalik pul belgilari deb yuritiladi) tayyorlash, sotish va qaytarib xarid qilib olish tartibini belgilaydi.
 1. Esdalik pul belgilari muomaladagi banknotalar va tangalar kabi O‘zbekiston Respublikasi hududida nominal qiymatga ega naqd pul shaklidagi qonuniy to‘lov vositasi hamda nominal qiymatidan yuqori baholanuvchi numizmatika, kolleksiyalash, investitsiya va jamg‘arish obyektlari sifatida muomalada bo‘lishi mumkin.
 2. Esdalik pul belgilarini sotish va qaytarib xarid qilib olish narxlari ommaviy axborot vositalarida hamda Markaziy bankning rasmiy veb-saytida e’lon qilinadi.
 Markaziy bankning rasmiy veb-saytida muomalaga chiqariladigan esdalik pul belgilarini sotadigan va qaytarib xarid qilib oladigan Markaziy bankning hududiy bosh boshqarmalari va tijorat bank filiallari (bundan buyon matnda shoxobcha deb yuritiladi) to‘g‘risidagi ma’lumotlar e’lon qilinib boriladi.
 Markaziy bank qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilarini sotish va qaytarib xarid qilib olish narxlarini shakllantirishda qo‘llaniladigan qimmatbaho metall narxini har haftada kamida bir marta milliy valyutada ushbu Nizomning 1-ilovasiga muvofiq belgilaydi va o‘zining rasmiy veb-saytida e’lon qiladi.
 3. Markaziy bank tomonidan banknota va tangalar ko‘rinishidagi, turli xil xomashyolardan, jumladan qimmatbaho va boshqa metallardan tayyorlangan, ahamiyatga molik turli mavzularga bag‘ishlangan, cheklangan miqdorda esdalik pul belgilari muomalaga chiqariladi.
 4. Muomalaga chiqariladigan esdalik pul belgilarini tayyorlashda inson salomatligi uchun xavfsiz bo‘lgan xom-ashyolardan foydalaniladi.
 5. Esdalik pul belgilari dizaynida quyidagi elementlar aks ettirilishi mumkin:
 muqaddas qadamjolar va tarixiy obidalar, zamonaviy me’morchilik obyektlari tasvirlari;
 buyuk siymolar ijodi va faoliyatiga bag‘ishlangan tasvirlar, portretlar va haykallar suratlari;
 milliy an’analar va qadriyatlarga doir tasvirlar;
 zamonaviy davrning muhim voqealarini, jahon tarixi, umumjahon madaniyati va qadriyatlarini ifoda etuvchi tasvirlar.
 6. Esdalik pul belgilarining mavzusi, adadi, nominali, texnik xususiyatlari, xomashyosi, metali va qotishmalari turi, ularning asillik darajasi, zarb etish sifati va muomalaga chiqarish sanasi Markaziy bank boshqaruvi tomonidan belgilanadi.
 7. Qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilari shoxobchalar tomonidan bevosita jismoniy va yuridik shaxslarga sotiladi.
 Esdalik pul belgilarini sotish va ularni yetkazib berish ishlari buyurtmachilar bilan tuzilgan shartnomalarga muvofiq amalga oshiriladi.
 8. Qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilarini sotish narxi Markaziy bank tomonidan har haftada kamida bir marta qimmatbaho metall narxi va Markaziy bank boshqaruvi tomonidan tasdiqlanadigan marjaga asosan ushbu Nizomning 2-ilovasiga muvofiq belgilanadi.
 9. Qimmatbaho metallardan tayyorlanmagan esdalik pul belgilari muomaladagi (sirkulatsion) pul belgilari bilan bir qatorda naqd puldagi hisob-kitoblarda o‘z nominal qiymati bo‘yicha qabul qilinadigan oylik ish haqi, pensiya, nafaqa, omonat va boshqa to‘lovlar orqali muomalaga chiqariladi.
 10. Norezidentlar tomonidan respublika hududiga tashrif buyurmasdan esdalik pul belgilarini sotib olish onlayn tarzda (Markaziy bankning yoki boshqa tegishli bankning rasmiy veb-sayti orqali murojaat qilish yo‘li bilan) amalga oshirilishi mumkin.
 Bunda esdalik pul belgilarini sotish narxi to‘lov amalga oshiriladigan kundagi Markaziy bank tomonidan belgilangan valyutalarni rasmiy ayirboshlash kursi yetkazib berish (pochta) xarajatlarini hisobga olgan holda, xorijiy valyutaning so‘mga nisbatan kursiga muvofiq xorijiy valyuta ekvivalentida ko‘rsatiladi.
 Shoxobchalarning tegishli hisobvarag‘iga norezidentlar tomonidan amalga oshirilgan to‘lov mablag‘lari kelib tushgandan so‘ng, esdalik pul belgilari pochta orqali yuboriladi.
 11. Qimmatbaho metallardan tayyorlanmagan esdalik pul belgilari muomaladagi (sirkulatsion) pul belgilari bilan bir qatorda naqd puldagi hisob-kitoblarda o‘z nominal qiymati bo‘yicha shoxobchalar orqali qabul qilinishi va muomaladagi pul belgilariga ayirboshlab berilishi mumkin.
 Qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilarini qaytarib xarid qilib olish narxi ushbu esdalik pul belgilari topshirilgan kundagi qimmatbaho metall narxi va ushbu narxga qo‘llaniladigan Markaziy bank boshqaruvi tomonidan tasdiqlanadigan chegirmaga asosan Markaziy bank tomonidan mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq belgilanadi.
 12. Shoxobchalar tomonidan qaytarib xarid qilib olingan qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilari ularning asillik darajasini aniqlash maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Davlat asillik darajasini belgilash palatasi (bundan buyon matnda Asillik palatasi deb yuritiladi) tomonidan texnik ekspertizadan (qimmatbaho metallarning miqdoriy xususiyatlarini aniqlashda, yaxlitligini buzish orqali, ya’ni undan qirqish, parmalash yo‘li bilan namuna olib yoki olmasdan tadqiqot qilish) o‘tkaziladi.
 Qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilarining asillik darajasini aniqlash maqsadida o‘tkaziladigan texnik ekspertiza uchun to‘lov Markaziy bank va Asillik palatasi o‘rtasida tuzilgan shartnoma asosida amalga oshiriladi hamda esdalik pul belgilari egalaridan undirilmaydi.
 13. Qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilarini qaytarib xarid qilib olishda jismoniy shaxs yoki yuridik shaxs vakilining shaxsini tasdiqlovchi hujjati asosida mazkur Nizomning 4-ilovasiga muvofiq esdalik pul belgilarini qaytarib xarid qilib olish to‘g‘risida dalolatnoma (bundan buyon matnda dalolatnoma deb yuritiladi) rasmiylashtiriladi.
 14. Dalolatnoma uch nusxada tuziladi, birinchi nusxasi shoxobchaga, ikkinchi nusxasi esdalik pul belgisi egasiga, uchinchi nusxasi esdalik pul belgisi bilan birga Asillik palatasi tomonidan texnik ekspertizadan o‘tkazish uchun Markaziy bankning mas’ul vakiliga (bundan buyon matnda mas’ul vakil deb yuritiladi) beriladi.
 15. Dalolatnoma rasmiylashtirilgandan so‘ng yetti ish kunidan kechiktirmasdan qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilari mas’ul vakil tomonidan Asillik palatasiga texnik ekspertizadan o‘tkazish uchun taqdim qilinishi lozim.
 16. Asillik palatasi dalolatnoma va esdalik pul belgilarini qabul qilib olganidan so‘ng, yetti ish kunidan kechiktirmasdan mas’ul vakilga texnik ekspertiza yakunlanganligi haqidagi xabar beradi.
 17. Markaziy bank Asillik palatasining texnik ekspertiza o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi dalolatnomasini olganidan so‘ng, qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilarini qaytarib xarid qilib olgan shoxobcha orqali uning egasi bilan hisob-kitoblarni ikki ish kunidan oshmagan muddatda amalga oshiradi.
 18. Qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilari ularning texnik xususiyatlarini tasdiqlovchi asillik sertifikati bilan birga muomalaga chiqariladi. Asillik sertifikati identifikatsiya seriya raqamiga ega bo‘ladi.
 19. Asillik sertifikati yo‘qolgan yoki yaroqsiz holga kelgan taqdirda yangisiga almashtirib berilmaydi hamda ushbu sertifikatga tegishli bo‘lgan esdalik pul belgilari mazkur Nizomga muvofiq shoxobchalar tomonidan qayta xarid qilib olinadi.
 20. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.
 21. Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Davlat asillik darajasini belgilash palatasi bilan kelishilgan.
 1 gramm sof qimmatbaho metallning bahosi quyidagi formula asosida hisoblanadi:
 PG/UZS = ((PW / Y) * ECB) verguldan so‘ng ikki xonaga qadar yaxlitlanadi, bunda:
 PG/UZS — bir gramm qimmatbaho metall uchun so‘mdagi narx;
 PW — London qimmatbaho metallar assotsiatsiyasi fiksing narxi (doll./tr.uns.);
 Y — bir troy unsiyasining metrik grammdagi ekvivalenti (1 troy unsiyasi = 31,1035 gramm);
 ECB — 1 AQSh dollari uchun O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankning so‘mga nisbatan o‘rnatilgan kursi.
 O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilarini sotish narxi quyidagi formula asosida hisoblanadi:
 Σ — O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilari uchun so‘mda to‘lanadigan qiymat;
 V — O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilarining grammdagi og‘irligi;
 PG/UZS — bir gramm qimmatbaho metall uchun so‘mdagi narx;
 M — O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi tomonidan tasdiqlangan marja miqdori (foizda).
 O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilarining qaytarib xarid qilib olish narxi quyidagi formula asosida hisoblanadi:
 Σ — O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilari uchun so‘mda to‘lanadigan qiymat;
 V — O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining qimmatbaho metallardan tayyorlangan esdalik pul belgilarining grammdagi og‘irligi;
 PG/UZS — bir gramm qimmatbaho metall uchun so‘mdagi narx;
 D — O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvi tomonidan tasdiqlangan chegirma miqdori (foizda).