Deputat Shohista Turg‘unova: “Temir daftar”dan chiqarish shunchalik osonmi?

“Temir daftar” orqali yuzlab, minglab oilalar qo‘llab-quvvatlanmoqda, daromadini oshirmoqda, ish boshlamoqda. Niyat katta, niyat ezgu! Lekin joylarga chiqib, mahalla oralab, daftarni varaqlasangiz, ko‘p narsalarga ko‘zingiz tushadi. Biz yaqinda joylarda daftar bilan bog‘liq ishlarni o‘rgandik. Ro‘yxatdagi odamlar sharoitini quloq bilan eshitib, ko‘z bilan ko‘rib o‘rganganimizda daftar bilan bog‘liq ishlar har doim ham shaffof va adolatli emasligiga amin bo‘ldik.
“Temir daftar” nima maqsadda tashkil etilganini anglamagan rahbarlarni ko‘rib yoqa ushlaysan kishi. Shunday mutasaddi tashkilotlar rahbarlari borki, daftarga shunchaki statistika uchun qarab kelmoqda yoki ehtiyojmand oilalarni daftardan tezroq chiqarish maqsadida, har xil nayranglarni ishlatib kelishmoqda. Ma’lum bo‘ldiki, har bir oilaga individual tarzda yondashilmagan. Sektorlarda oilalar qaysi mezonlar asosida ro‘yxatga kiritilganligi to‘g‘risida ma’lumotlar ham mavjud emas. Mahalla fuqarolar yig‘inlari tomonidan taqdim etilgan ro‘yxat sektor mas’ullari tomonidan o‘rganilmagan holda qabul qilingan.

Natijada kambag‘allikning oldini olish bo‘yicha aniq tadbirlar belgilanmagan. Bandligi ta’minlangani uchun ro‘yxatdan chiqarilgan ayrim fuqarolar jamoat ishlariga vaqtincha jalb etilgan, xolos. Ishga joylashtirilgan fuqaro o‘z xohishi bilan mehnat shartnomasini bekor qilgan, deya vaj ko‘rsatilib, soxta ishga joylashtirish bo‘yicha ma’lumotnomalar taqdim etilgan holatlar hali yo‘q emas. Fuqarolarning “temir daftar”dan chiqarishga asos qilib ko‘rsatilgan rozilik xatlari kompyuterda bir xil shablonda yozib soxtalashtirilgan. Achinarlisi, fuqarolardan olingan rozilik xatlari asos qilib ko‘rsatilgan bo‘lsada, aslida “vaqtincha chiqarib turilishi ta’kidlangani uchun roziman”, degan mazmunda ro‘yxatdan chiqarilgan.

Xalq deputatlari tuman kengashi sessiyalarida deputatlarga “temir daftar”ga kiritilgan ayrim oilalar turmush darajasi yaxshilangani tufayli rasmiylashtirilgan dalolatnomalar havola etilgan. Aksariyat hollarda ko‘plab oilalar turmush darajasidan qat’i nazar, parranda yoki bir bosh qoramol berilgani, “Saxovat va ko‘mak” doirasida oziq-ovqat mahsulotlari yetkazilgani uchungina mazkur daftardan chiqarib yuborilgan. Yana bir ko‘ngilni xira qiladigan masala, ayrim oilalarni daftar ro‘yxatidan chiqarishga tuzilgan dalolatnomalarda oila tomorqadan 2 million so‘m daromad olayotgani, homiylar tomonidan amaliy yordamlar ko‘rsatilgani qayd etilgan hamda fuqaroning rozilik xati orqali ushbu daftardan chiqarilgan. Fuqaroning oilaviy sharoitini o‘rganganimizda esa tomorqasida ekin maydoni mavjud emasligi, rozilik xatini o‘z qo‘li bilan yozmaganligi aniqlandi.

Yana bir muhim jihat, bu yildan “temir daftar”dagi oilalarning farzandlariga OTMga kirganda, birinchi yil uchun kontrakt puli to‘lab beriladigan bo‘ldi. Ehtiyojmand oilalar farzandlarini qo‘llab-quvvatlash yaxshi taklif, albatta. Lekin ushbu yangilik joylarda korrupsiya holatlarini ham keltirib chiqarishi, tanish-bilishchilik holatlari ko‘payishiga olib kelishi mumkin. Demak, qat’iy nazorat o‘rnatish, vijdonan ishlash kerak bo‘ladi.
O‘tkazilgan o‘rganish yakunlaridan kelib chiqqan holda, Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligining “temir daftar” yuritilishi hamda ijtimoiy ahvoli og‘ir oilalarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha olib borilayotgan ishlar holati to‘g‘risidagi hisobotini parlamentdagi XDP fraksiyasi majlisida eshitish rejalashtirildi.
Ushbu material O‘zbekiston Xalq demokratik partiyasi matbuot xizmati tomonidan taqdim etilgan.