ARXEOLOGIYA MEROSI OBYEKTLARINI MUHOFAZA QILISh VA ULARDAN FOYDALANISh TO‘G‘RISIDA

Ushbu Qonunning maqsadi arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
 Arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.
 Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.
 Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
 arxeolog — tegishli oliy ma’lumotga ega bo‘lgan tadqiqotchi;
 Arxeologiya ashyolari davlat katalogi — har bir arxeologiya ashyosi to‘g‘risidagi asosiy ma’lumotlar mavjud bo‘lgan hisobga olish hujjati;
 arxeologiya ashyosi — arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini amalga oshirishda yoki xo‘jalik va o‘zgacha faoliyat jarayonida aniqlangan, shuningdek tasodifan topilgan (xazina) va identifikatsiyalashdan o‘tkazilgan moddiy qoldiq;
 arxeologiya yodgorligi — Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga kiritilgan arxeologiya obyekti;
 arxeologiya merosi obyektlari — arxeologiya obyektlari va arxeologiya ashyolari majmui;
 arxeologiya nazorati — arxeologiya tadqiqotining arxeologiya obyektini saqlash maqsadida amalga oshiriladigan va arxeologiya obyekti hududining chegaralarida yer qazish, yer tuzish, qurilish, melioratsiya, xo‘jalik, yo‘lsozlik ishlarini va boshqa ishlarni bajarishda madaniy meros obyektlarini saqlash talablariga rioya qilinishi ustidan nazorat o‘rnatiladigan turi;
 arxeologiya obyekti — inson faoliyatining barcha ko‘rinishlariga taalluqli hamda saqlanish holatidan qat’i nazar arxeologik, antropologik, etnografik qimmatga yoki o‘zga tarixiy, ilmiy, badiiy, madaniy qimmatga ega bo‘lgan joy, inshoot (asar), imorat, majmua (ansambl), ularning bo‘laklari, ular bilan bog‘liq hududlar;
 arxeologiya tadqiqoti — arxeologiya obyektlari, arxeologiya yodgorliklari va arxeologiya ashyolarini o‘rganish orqali yangi bilimlarni egallash maqsadida amalga oshiriladigan faoliyat;
 arxeologiya qazishmalari — arxeologiya tadqiqotining arxeologiya obyektida qazishma ishlarini qo‘llagan holda madaniy qatlamlar, me’moriy va boshqa moddiy qoldiqlarni o‘rganish maqsadida amalga oshiriladigan turi;
 arxeologiya qidiruvlari — arxeologiya tadqiqotining arxeologiya obyekti madaniy qatlamining yemirilishi bilan bog‘liq bo‘lmagan (madaniy qatlam qalinligini aniqlash uchun cheklangan qazishmadan tashqari) va arxeologiya obyektini aniqlash, xaritalashtirish, uning chegaralarini belgilash, izohlash, tekshirish, shuningdek ilgari aniqlangan arxeologiya obyekti to‘g‘risida zamonaviy ma’lumotlarni olish maqsadida amalga oshiriladigan turi;
 ilmiy hisobot — ochiq varaq va ruxsatnomaga muvofiq amalga oshirilgan arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratining natijalari to‘g‘risida to‘liq ma’lumot beruvchi hujjat;
 ochiq varaq — arxeologning professional darajasini tasdiqlovchi va unga arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini amalga oshirish huquqini beruvchi hujjat;
 ruxsatnoma — ochiq varaq olgan arxeologga arxeologiya obyektida arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini amalga oshirish huquqini beruvchi hujjat.
 Arxeologiya merosi obyektlariga bo‘lgan mulk huquqi davlatga tegishlidir.
 Arxeologiya ashyolari operativ boshqarish huquqi asosida fan, madaniyat va ta’lim muassasalariga biriktirib qo‘yilishi mumkin.
 Arxeologiya merosi obyektlari moddiy madaniy meros obyektlari sirasiga kiradi.
 O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
 arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yo‘nalishlarini amalga oshiradi;
 arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish va arxeologiya tadqiqotlarini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha davlat dasturlarini tasdiqlaydi;
 Arxeologiya ashyolari davlat katalogi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlaydi;
 arxeologiya ashyolarini Arxeologiya ashyolari davlat katalogida ro‘yxatdan o‘tkazish tartibini belgilaydi;
 arxeologiya ashyolarini davlatga topshirish hamda ularni fan, madaniyat va ta’lim muassasalariga biriktirib qo‘yish tartibini belgilaydi;
 fan, madaniyat va ta’lim muassasalariga biriktirib qo‘yilgan arxeologiya ashyolaridan foydalanish tartibini belgilaydi;
 arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi maxsus vakolatli muassasani (bundan buyon matnda maxsus vakolatli muassasa deb yuritiladi) belgilaydi;
 xalqaro arxeologiya tadqiqotlarini tashkil etish tartibini belgilaydi.
 O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
 O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi:
 arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish, ulardan foydalanish va arxeologiya tadqiqotlarini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha davlat dasturlarini ishlab chiqishda ishtirok etadi;
 arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish, saqlash va ulardan foydalanish ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi;
 arxeologiya ashyolarini hisobga olish va saqlash tartibini belgilaydi;
 Arxeologiya ashyolari davlat katalogini yuritadi;
 arxeologiya ashyolarini Arxeologiya ashyolari davlat katalogida ro‘yxatdan o‘tkazadi;
 Arxeologiya ashyolari davlat katalogida ro‘yxatdan o‘tkazilgan arxeologiya ashyolarini tasarrufdan chiqarish to‘g‘risida qaror qabul qiladi;
 ruxsatnoma berish tartibi va shartlarini belgilaydi;
 ruxsatnoma beradi;
 berilgan har bir ruxsatnoma bo‘yicha ilmiy hisobot qabul qiladi;
 ilmiy hisobotlarni yig‘adi va ularning idoraviy arxivda saqlanishini ta’minlaydi. 
 O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
 Maxsus vakolatli muassasa:
 fan, madaniyat va ta’lim muassasalarida amalga oshiriladigan arxeologiya tadqiqotlarini muvofiqlashtiradi;
 arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini amalga oshirish tartibini tasdiqlaydi;
 arxeologiya obyektlarida maxsus asbob-uskunalardan foydalanish tartibi va shartlarini tasdiqlaydi;
 arxeologiya obyektlarida maxsus asbob-uskunalardan foydalanish uchun maxsus ruxsatnoma beradi;
 o‘ziga biriktirib qo‘yilgan arxeologiya ashyolari hisobga olinishi va saqlanishini ta’minlaydi;
 ilmiy hisobotni tuzish, ekspertizadan o‘tkazish va undan foydalanish tartibini tasdiqlaydi;
 ochiq varaq berish tartibi va shartlarini, uning shakllari namunalarini tasdiqlaydi;
 ochiq varaq beradi;
 berilgan har bir ochiq varaq bo‘yicha ilmiy hisobot qabul qiladi;
 ilmiy hisobotlarni yig‘adi va ularning idoraviy arxivda saqlanishini ta’minlaydi; 
 arxeologiya merosi obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasini o‘tkazishda qatnashadi.
 Maxsus vakolatli muassasa qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
 Mahalliy davlat hokimiyati organlari o‘z hududlari doirasida:
 arxeologiya merosi obyektlari lozim darajada muhofaza qilinishi va saqlanishi uchun shart-sharoitlarni ta’minlaydi;
 arxeologiya merosi obyektlarining but saqlanishi holati ustidan davlat nazoratini amalga oshiradi;
 ochiq varaq va ruxsatnoma olgan arxeologga arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini tashkil etishda yordam beradi;
 er qazish, yer tuzish, qurilish, melioratsiya, xo‘jalik, yo‘lsozlik ishlari va boshqa ishlar uchun yer uchastkalari ajratilishini loyihalashtirishda arxeologiya obyektlarini saqlash talablariga rioya qilinishini qonun hujjatlariga muvofiq ta’minlaydi;
 fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlarini va fuqarolarni arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish, saqlash hamda targ‘ib qilishga doir tadbirlar o‘tkazishga ixtiyoriy asosda jalb etadi.
 Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
 Arxeologiya obyektlarining davlat tomonidan muhofaza qilinishini ta’minlash va ulardan foydalanish madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.
 Arxeologiya obyektini Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastriga kiritish madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.
 Arxeologiya yodgorligini Moddiy madaniy meros obyektlarining davlat kadastridan chiqarish uning uzil-kesil arxeologiya tadqiqotidan keyingina madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.
 Arxeologiya ashyolarini davlat hisobiga olishga ularni aniqlash, batafsil tavsifi bilan ularning ro‘yxatini tuzish, ilmiy va madaniy qimmatini aniqlash, ilmiy hisobot taqdim etish, arxeologiya ashyolarini Arxeologiya ashyolari davlat katalogida ro‘yxatdan o‘tkazish, fan, madaniyat va ta’lim muassasalariga biriktirib qo‘yilgan arxeologiya ashyolarini hisobga olish kiradi.
 Arxeologiya ashyolarini saqlash ularning but saqlanishini ta’minlash uchun moddiy va huquqiy shart-sharoitlar yaratilishini nazarda tutadi.
 Fan, madaniyat va ta’lim muassasalariga biriktirib qo‘yilgan arxeologiya ashyolarini hisobga olish va saqlash O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi belgilagan tartibda amalga oshiriladi.
 Arxeologiya ashyolari davlat katalogini O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi yuritadi.
 Yuridik shaxslarning arxeologiya ashyolariga bo‘lgan fuqarolik huquq va majburiyatlarini belgilash, o‘zgartirishga yoki bekor qilishga qaratilgan harakatlari mazkur harakatlar Arxeologiya ashyolari davlat katalogida ro‘yxatdan o‘tkazilganidan keyingina amalga oshiriladi.
 Arxeologiya ashyolarini Arxeologiya ashyolari davlat katalogida ro‘yxatdan o‘tkazish O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.
 Arxeologiya ashyolari davlat katalogida ro‘yxatdan o‘tkazilgan arxeologiya ashyolarini tasarrufdan chiqarish mumkin emas, ularning yo‘qolishi, yemirilishi yoki boshqa arxeologiya ashyolariga ayirboshlanishi hollari bundan mustasno.
 Arxeologiya ashyolari davlat katalogida ro‘yxatdan o‘tkazilgan arxeologiya ashyolarini ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda tasarrufdan chiqarish to‘g‘risidagi qaror O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan qabul qilinadi.
 Arxeologiya ashyolari ularni O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda keyinchalik fan, madaniyat va ta’lim muassasalariga biriktirib qo‘yish uchun davlatga topshirilishi kerak.
 Ochiq varaq va ruxsatnoma olgan arxeolog arxeologiya ashyolari davlatga topshirilishiga qadar ularning but saqlanishini ta’minlashi lozim.
 Arxeologiya ashyolari davlatga topshirilganidan keyin ochiq varaq va ruxsatnoma olgan arxeologga topshirilganlik faktini tasdiqlovchi hujjat beriladi.
 Arxeologiya ashyolarini fan, madaniyat va ta’lim muassasalariga biriktirib qo‘yish to‘g‘risida qaror qabul qilinayotganda, mazkur muassasalarda moddiy-texnika bazasining, shu jumladan, xona yoki xonalar, saqlash uchun zarur asbob-uskunalar, muhofaza vositalari hamda yong‘inga qarshi vositalarning mavjud bo‘lishi majburiy shart hisoblanadi.
 Arxeologiya ashyolari ular aniqlangan joyda qoldirilgan taqdirda, ochiq varaq va ruxsatnoma olgan arxeolog madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvini amalga oshiruvchi tegishli organ bilan birgalikda mazkur ashyolarni konservatsiyalash chora-tadbirlarini ko‘rishlari lozim. Bunda mazkur arxeologiya ashyolari tavsiflanishi, suratga olinishi va ilmiy hisobotda ko‘rsatib o‘tilishi kerak.
 Fan, madaniyat va ta’lim muassasalariga biriktirib qo‘yilgan arxeologiya ashyolaridan foydalanishga faqat quyidagi maqsadlarda yo‘l qo‘yiladi:
 ilmiy, madaniy, ta’lim va ma’rifiy faoliyat;
 arxeologiya ashyolarini e’lon qilish.
 Fan, madaniyat va ta’lim muassasalariga biriktirib qo‘yilgan arxeologiya ashyolaridan foydalanish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
 Arxeologiya ashyolarini asrash chora-tadbirlari konservatsiyalash, ta’mirlash va rekonstruksiya qilish ishlarini o‘z ichiga oladi.
 Arxeologiya ashyosini konservatsiyalash — arxeologiya ashyosini mavjud ko‘rinishida asrash va uning holati yomonlashuvining oldini olish maqsadida amalga oshiriladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar hamda ishlab chiqarish ishlari majmui.
 Arxeologiya ashyosini ta’mirlash — arxeologiya ashyosining tarixiy va estetik qimmatini aniqlash hamda saqlab qolish va uning but saqlanishini ta’minlash maqsadida amalga oshiriladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar hamda ishlab chiqarish ishlari majmui.
 Arxeologiya ashyosini rekonstruksiya qilish — butunlay yoki qisman shikastlangan arxeologiya ashyosini tiklash bo‘yicha uning saqlanib qolgan asl bo‘laklarini imkon boricha aniqlashtirish maqsadida, biroq kiritilgan to‘ldirishlar yaqqol bilinib turadigan tarzda amalga oshiriladigan ilmiy va ilmiy-texnik tadqiqotlar hamda ishlab chiqarish ishlari majmui.
 Arxeologiya ashyosini konservatsiyalash, ta’mirlash va rekonstruksiya qilish ishlari mazkur arxeologiya ashyosi biriktirib qo‘yilgan fan, madaniyat va ta’lim muassasasi ma’muriyatining qarori asosida amalga oshiriladi.
 Arxeologiya ashyolari O‘zbekiston Respublikasidan olib chiqilishi mumkin emas, ushbu moddaning ikkinchi qismida nazarda tutilgan hol bundan mustasno.
 Arxeologiya ashyolarini O‘zbekiston Respublikasi hududidan tashqariga vaqtincha olib chiqish qonunda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
 Arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazorati o‘z ta’sis hujjatlarida arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini amalga oshirish nazarda tutilgan davlat muassasalari hamda tashkilotlari tomonidangina maxsus vakolatli muassasa belgilagan tartibda amalga oshiriladi. Ular ishlarning sifatli bajarilishi, ilmiy hisobotning o‘z vaqtida taqdim etilishi va sifati uchun javobgar bo‘ladi.
 Arxeologda ochiq varaq va ruxsatnoma mavjud bo‘lgandagina arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini amalga oshirishga yo‘l qo‘yiladi. U arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratiga bevosita rahbarlik qilishi shart.
 Arxeologiya obyektida qazishmalarni o‘zboshimchalik bilan amalga oshirish taqiqlanadi. Bunday harakat davomida qo‘lga kiritilgan arxeologiya ashyolari davlat mulkiga topshirilishi kerak.
 Arxeologiya qazishmalarini rejalashtirishda ustuvorlikka rioya qilinishi lozim bo‘lib, bunday ustuvorlikka muvofiq arxeologiya qazishmalari, avvalo, tabiiy yemirilish va qonun hujjatlariga muvofiq har qanday boshqa harakatlar hamda holatlar xavf tug‘dirayotgan arxeologiya obyektlarida yoki arxeologiya yodgorliklarida amalga oshiriladi.
 Ochiq varaq berish tartibi va shartlari, uning shakllari namunalari maxsus vakolatli muassasa tomonidan tasdiqlanadi.
 Ruxsatnoma berish tartibi va shartlari O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi tomonidan belgilanadi.
 Arxeologiya tadqiqotlarining xususiyatiga qarab ochiq varaq quyidagi shakllarga ega bo‘ladi:
 arxeologiya qazishmalarini amalga oshirish huquqini beruvchi 1-shakl;
 uncha katta bo‘lmagan maydonlarni (bir arxeologiya obyektida 20 kv. metrgacha) qazib ochgan holda arxeologiya qidiruvlarini amalga oshirish va arxeologiya merosi obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasini o‘tkazish hamda arxeologiya nazoratini amalga oshirish doirasida yer uchastkalarini tadqiq etish huquqini beruvchi 2-shakl;
 arxeologiya obyektida biron-bir yer qazish ishlarini bajarmagan holda, arxeologiya qidiruvlarini amalga oshirish (bundan ochilib qolgan joylarda cheklangan tozalash ishlari mustasno) huquqini beruvchi 3-shakl;
 er qazish, qurilish ishlari chog‘ida yemirilayotgan yoki avariya holatida bo‘lgan arxeologiya obyektida uning yemirilishi xavfini bartaraf etish maqsadidagi muhofaza-qutqaruv qazishmalarini amalga oshirish huquqini beruvchi 4-shakl.
 1 va 4-shakllar bo‘yicha ochiq varaqlar muayyan arxeologiya obyektlarida arxeologiya qazishmalarini amalga oshirish uchun beriladi.
 2 va 3-shakllar bo‘yicha ochiq varaqlar O‘zbekiston Respublikasining tegishli ma’muriy-hududiy birligi va zarur bo‘lgan hollarda, muayyan arxeologiya obyekti ko‘rsatilgan holda, arxeologiya qidiruvlarini amalga oshirish uchun beriladi.
 Berilgan sanasidan qat’i nazar, ochiq varaqning amal qilish muddati kalendar yilning so‘nggi kunida tugaydi.
 Ochiq varaq va ruxsatnoma olgan arxeolog:
 arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini ochiq varaqda belgilangan doirada amalga oshirish;
 arxeologiya obyektining yemirilishiga olib kelayotgan har qanday harakatlarni to‘xtatish talabi bilan mahalliy davlat hokimiyati organlari va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlariga murojaat qilish;
 o‘zi aniqlagan arxeologiya ashyolarining arxeologiya tadqiqoti va ilmiy ekspertizasini o‘tkazish huquqiga ega bo‘ladi.
 Ochiq varaq va ruxsatnoma olgan arxeolog qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi mumkin.
 Ochiq varaq va ruxsatnoma olgan arxeolog:
 ruxsatnomani madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvini amalga oshiruvchi tegishli organda ro‘yxatdan o‘tkazishi;
 arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini ochiq varaqda belgilangan doirada amalga oshirish tartibiga rioya qilishi;
 arxeologiya qidiruvlari va arxeologiya nazoratini amalga oshirishda arxeologiya obyektida aniqlangan yemirilishlar to‘g‘risida madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvini amalga oshiruvchi tegishli organga bir haftalik muddatda yozma shaklda xabar berishi;
 arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini amalga oshirishda aniqlangan ilgari noma’lum bo‘lgan arxeologiya obyektlari va arxeologiya ashyolari to‘g‘risida madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvini amalga oshiruvchi tegishli organga yozma shaklda xabar berishi;
 batafsil tavsifi (materiali, o‘lchamlari, sanasi va boshqalar) bilan har bir arxeologiya ashyosining ro‘yxatini tuzishi;
 arxeologiya obyektining birlamchi konservatsiyasi va but saqlanishini ta’minlashi;
 arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini amalga oshirishda aniqlangan arxeologiya ashyolarini O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda davlatga topshirishi;
 ochiq varaqning amal qilish muddati tugaganidan so‘ng, biroq kelgusi kalendar yilning birinchi choragi tugashidan kechiktirmasdan tegishincha O‘zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligiga hamda maxsus vakolatli muassasaga ilmiy hisobot taqdim etishi shart.
 Ochiq varaq va ruxsatnoma olgan arxeolog zimmasida qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.
 Arxeologiya obyektlarida maxsus asbob-uskunalardan foydalanishga maxsus vakolatli muassasa tomonidan berilgan maxsus ruxsatnoma mavjud bo‘lgandagina yo‘l qo‘yiladi.
 Arxeologiya obyektlarida maxsus asbob-uskunalardan foydalanish tartibi va shartlari maxsus vakolatli muassasa tomonidan tasdiqlanadi.
 Fan, madaniyat va ta’lim muassasalariga biriktirib qo‘yilgan arxeologiya ashyolarining arxeologiya tadqiqoti O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
 Ilmiy hisobotda arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini amalga oshirishda aniqlangan va (yoki) tadqiq etilgan arxeologiya merosi obyektlari to‘g‘risidagi to‘liq ma’lumotlar matn va chizma ko‘rinishida taqdim qilinishi kerak.
 Ilmiy hisobotga arxeologiya ashyosi davlatga topshirilganligini tasdiqlovchi hujjat ilova qilinishi lozim.
 Ilmiy hisobot muddatsiz saqlanishi lozim.
 Ilmiy hisobotning rasmiylashtirilishi, mazmuni va ilovasiga, uni taqdim etish muddatiga doir talablar, shuningdek ilmiy hisobotni ekspertizadan o‘tkazish tartibi maxsus vakolatli muassasa tomonidan tasdiqlanadi.
 O‘zbekiston Respublikasi hududidagi arxeologiya tadqiqotlari to‘g‘risida tegishli hujjatlarga ega bo‘lgan yuridik shaxslar maxsus vakolatli muassasaning yozma so‘roviga ko‘ra mazkur hujjatlarning asl yoki ko‘chirma nusxalarini taqdim etishi shart.
 Ochiq varaq va ruxsatnoma olgan arxeologning ilmiy hisobotga bo‘lgan mualliflik huquqi qonun hujjatlariga muvofiq ta’minlanadi.
 Arxeologiya merosi obyektlarini davlat tomonidan muhofaza qilish va ulardan foydalanishni, shuningdek arxeologiya qidiruvlari, arxeologiya qazishmalari va arxeologiya nazoratini moliyalashtirish O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablag‘lari va qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
 Arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi xalqaro hamkorlik O‘zbekiston Respublikasining qonun hujjatlari va xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi.
 Arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish sohasidagi nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.
 Arxeologiya merosi obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi: 
 hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
 davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta’minlasin.
 Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.