Sirdaryo viloyatida joylashgan “Sardoba suv ombori” to‘g‘onida yuzaga kelgan favqulodda hodisa oqibatlarini bartaraf etish bo‘yicha kechiktirib bo‘lmaydigan chora-tadbirlar to‘g‘risida

2020-yil 1-may kuni Sirdaryo viloyatida esgan kuchli shamol va yog‘ingarchiliklar oqibatida tabiiy ofat yuz berdi. Natijada Sirdaryo viloyatining Sardoba tumani hududidagi “Sardoba suv ombori” to‘g‘onidan suv toshib, Sardoba, Oqoltin va Mirzaobod tumanlaridagi bir qancha aholi punktlari, ijtimoiy soha obyektlari, qishloq xo‘jaligi ekinlari, shu jumladan, g‘alla, paxta maydonlari va boshqa ekinlar jiddiy talafot ko‘rdi. 
 Yuz bergan favqulodda hodisa oqibatlarini zudlik bilan bartaraf etish, avariya-tiklash, qurilish-ta’mirlash ishlarini olib borish, qishloq xo‘jaligi ekinlarini tez kunlarda qayta joylashtirish va ekishni, zarar ko‘rgan aholiga har tomonlama tezkor amaliy yordam ko‘rsatish hamda hodisa sabablarini chuqur o‘rganish va kelgusida bunday holatlarning oldini olish bo‘yicha amaliy takliflarni ishlab chiqish maqsadida:
 1. Sirdaryo viloyatidagi “Sardoba suv ombori” to‘g‘onidan suv toshishi oqibatlarini bartaraf etish va hodisa sabablarini o‘rganish bo‘yicha Hukumat komissiyasi (keyingi o‘rinlarda — Hukumat komissiyasi) ilovaga muvofiq tarkibda tashkil etilsin. 
 2. Hukumat komissiyasi (A. Aripov) zimmasiga quyidagi vazifalar yuklansin:
 “Sardoba suv ombori” to‘g‘onidan suv toshishi oqibatida iqtisodiyot tarmoqlarida, birinchi navbatda, qishloq xo‘jaligi, yo‘l-transport va irrigatsiya tizimlari, ijtimoiy soha, aholi uy-joy fondi, noturar joy binolariga yetkazilgan zarar va yo‘qotishlar miqdorini aniqlash va baholash; 
 suv toshqini oqibatida evakuatsiya qilingan va zarar ko‘rgan fuqarolarga amaliy ko‘mak ko‘rsatish, vaqtincha turar joy, oziq-ovqat, tibbiy-psixologik yordam va boshqa zarur sharoitlarni yaratish;
 suv toshishi oqibatlarini tezkorlik bilan bartaraf etish, ijtimoiy-iqtisodiy, muhandislik-transport kommunikatsiyalari, qishloq xo‘jaligi va irrigatsiya infratuzilmasi hamda boshqa hayotiy muhim obyektlar va tizimlarni, uy-joy va kommunal xo‘jaligini tiklash va ishchanlik holatiga keltirish;
 qurilish-tiklash ishlariga zarur bo‘ladigan barcha turdagi qurilish materiallarining miqdorini aniqlash va ularni respublikaning turli hududlaridagi ishlab chiqarish korxonalaridan kerakli hajmda yetkazilishini ta’minlash;
 qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishida yetkazilgan zararlar, ekin maydonlaridagi yo‘qotishlar va nobudgarchiliklar o‘rnini qoplash, irrigatsiya va melioratsiya tarmoqlarini tiklash choralarini ko‘rish;
 tez kunlarda nobud bo‘lgan ekin maydonlarini to‘liq o‘rganib chiqib, qisqa muddatlarda boshqa turdagi qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ekishni tashkil etish, zarar ko‘rganqishloq xo‘jaligi obyektlarinitiklash bo‘yicha zarur chora-tadbirlarni belgilash; 
 “Sardoba suv ombori” to‘g‘onidan suv toshishiga olib kelgan sabablarni har tomonlama chuqur va atroflicha o‘rganish hamda kelgusida bunday holatlarning respublika miqyosida oldini olish bo‘yicha amaliy takliflarni ishlab chiqish;
 respublikamizning boshqa hududlarida joylashgan gidrotexnika inshootlari jismoniy xavfsizligi, yaxlitligi va butligini doimiy monitoring qilish, o‘z vaqtida nazorat-profilaktika tadbirlarini tashkil etish, suv omborlari va to‘g‘onlarga tutash hududlar va aholi punktlarida istiqomat qilayotgan fuqarolarni favqulodda vaziyat yuzaga kelishi xavfi haqida xabardor etish tizimini takomillashtirish yuzasidan aniq choralar ko‘rish; 
 suv omborlari va to‘g‘onlardan suv toshishi davrida mutasaddi vazirlik va idoralar, huquqni muhofaza qiluvchi organlar va favqulodda xizmatlar, mahalliy davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, jamoat tashkilotlarining xatti-harakatlar algoritmi va o‘zaro hamkorligining samarali mexanizmlarini yaratish. 
 3. Hukumat komissiyasi (A. Aripov) quyidagilarni ta’minlasin:
 Sirdaryo viloyatining suv bosgan Sardoba, Oqoltin va Mirzaobod tumanlarida boshqaruv organlari va sektor rahbarlarining sutkalik navbatchiligini tashkil etish; 
 mutasaddi vazirlik, idora va boshqa tashkilotlar bilan birgalikda Sirdaryo viloyatining Sardoba, Oqoltin va Mirzaobod tumanlarida yetkazilgan zarar va yo‘qotishlar ko‘lamini hamda ajratiladigan moliyaviy mablag‘larni inobatga olgan holda favqulodda hodisa oqibatlarini bartaraf etish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar dasturini ishlab chiqib, amalga oshirish;
 suv bosgan hududlardan evakuatsiya qilingan fuqarolarni vaqtinchalik yashash manzillariga joylashtirish, ularni oziq-ovqat va dori vositalari, zarur gigiyenik vositalar bilan ta’minlash, tibbiy-psixologik yordam ko‘rsatish ishlarini tashkil etish;
 O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan evakuatsiya qilingan aholining tibbiy ko‘rikdan o‘tkazilishi, ularning vaqtinchalik yashash manzillarida sanitar-epidemiologik tadbirlarni o‘tkazish.
 4. O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi (N. Yo‘ldoshev), Ichki ishlar vazirligi (Sh. Sobirov), Milliy gvardiyasi (R. Djurayev) mutasaddi vazirlik va idoralar bilan birgalikda quyidagi zarur choralarni ko‘rsin:
 yashash joylaridan boshqa hududlarga evakuatsiya qilingan aholini uzluksiz zarur oziq-ovqat mahsulotlari, shaxsiy himoya va gigiyena vositalari, yotoq anjomlari, shuningdek, kuniga uch mahal issiq ovqat bilan ta’minlash;
 Sirdaryo viloyatining suv bosgan tumanlarida xavfli hududlar qurshab olinishi, blok-postlar, nazorat-o‘tkazish punktlari va patrullik xizmatini tashkil etish, ushbu hududlarda jinoyatchilikning oldini olish va yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash; 
 aholi orasida yolg‘on, noto‘g‘ri ma’lumot va xabarlar hamda sarosima kayfiyat tarqalishining oldini olish.
 5. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi (T. Ishmetov) uch kun muddatda yuz bergan favqulodda hodisa oqibatlarini bartaraf etish, shu jumladan hodisa oqibatida jabrlanganlar va ularning oila a’zolariga moddiy yordam ko‘rsatish ishlariga O‘zbekiston Respublikasi respublika budjeti parametrlarida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti topshiriqlariga muvofiq hududlarni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish uchun ko‘zda tutilgan mablag‘lar hisobidan Sirdaryo viloyati mahalliy budjetiga dastlab 100 milliard so‘m miqdorida mablag‘ ajratsin. 
 Hukumat komissiyasi favqulodda hodisa oqibatlarini o‘rganish natijalariga ko‘ra, zaruratga qarab, Sirdaryo viloyatiga qo‘shimcha mablag‘lar ajratish bo‘yicha taklif kiritsin.
 6. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi (O‘. Barnoyev) mutasaddi vazirlik va idoralar hamda tuman hokimliklari bilan birgalikda bir hafta muddatda qishloq xo‘jaligi ekinlariga, jumladan g‘alla, paxta, meva-sabzavot va boshqa ekin turlari bo‘yicha zarar yetkazilgan maydonlarni aniqlab, har bir tuman kesimida bajariladigan chora-tadbirlarni ishlab chiqsin hamda tezkor tarzda amalga oshirilishini ta’minlasin.
 7. O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligi (A. Sultanov) besh kun muddatda ishlab chiqarish, ijtimoiy soha va aholini elektr energiyasi va tabiiy gaz bilan uzluksiz ta’minlash, shuningdek, avariya-tiklash ishlariga, zaruriyatga qarab, respublikaning boshqa hududlaridan kuch-vosita va maxsus texnikalarni jalb etish choralarini ko‘rsin.
 8. O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi (B. Qurbonov) favqulodda hodisa yuz bergan hududlarda muhandislik, qidiruv-qutqaruv va boshqa shoshilinch ishlarni bajarish, zarar ko‘rgan odamlarning hayot faoliyatini birinchi navbatda ta’minlash, muhim obyekt va tizimlarning ishchanligini tezkorlik bilan tiklash ishlariga harbiy qism va muassasalarining harbiy xizmatchilari hamda maxsus texnikalarini jalb qilsin.
 9. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi (Sh. Sobirov) Milliy gvardiya (R. Djurayev) bilan birgalikda:
 Sirdaryo viloyati hududida favqulodda hodisa oqibatlarini bartaraf etish ishlarini amalga oshirish jarayonida jamoat tartibini saqlash, fuqarolar xavfsizligini hamda jismoniy va yuridik shaxslar turar joylari, bino-inshootlari hamda mol-mulki muhofaza qilinishini ta’minlash choralarini ko‘rsin; 
 ta’mirlash-qayta tiklash brigadalari va maxsus xizmatlar transport vositalarining to‘siqsiz harakatlanishini ta’minlasin, zarur hollarda belgilangan yo‘nalishlarda Yo‘l-patrul xizmati kuchlari yordamida ularning kuzatuvini tashkil etsin, transport ta’minoti va muayyan hududni qamrab olish bo‘yicha amaliy yordam ko‘rsatsin;
 Sirdaryo va Jizzax viloyatlari hokimliklari bilan birgalikda evakuatsiya qilingan aholi to‘g‘risida ularning ismi-sharifi, yashash manzili va boshqa shaxsiy ma’lumotlari aks etgan aniq ro‘yxatni shakllantirsin.
 10. O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi (T. Xudaybergenov, A. Qo‘ldoshev):
 favqulodda hodisa oqibatida saqlanib qolayotgan tahdid va xavflarni oldindan aniqlash hamda bartaraf etish, aholi turar-joylari, ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyatga ega bo‘lgan obyektlarda yong‘inlar kelib chiqishining oldini olish, moddiy yo‘qotishlarni kamaytirishga qaratilgan va boshqa kechiktirib bo‘lmaydigan ishlarni tashkil etsin; 
 Sog‘liqni saqlash vazirligi bilan birgalikda suv bosgan hududlarning, ayniqsa mozorlar, kanalizatsiya va tozalash inshootlari, epizootiyadan xavfli obyektlarning sanitar-epidemiologik holatini baholash, suv bilan ta’minlash tizimlarini tekshirish va ichimlik suvini yetkazish, fuqarolar evakuatsiya qilingan aholi punktlarida sanitar-gigiyenik tadbirlar, shu jumladan tozalash, boshqa zarur dezinfeksiya va maxsus tadbirlarni amalga oshirsin.
 11. O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi (Sh. Sadikov) o‘n kun muddatda Sirdaryo viloyatining suv bosgan Sardoba, Oqoltin va Mirzaobod tumanlarida aloqa vositalari, Internet tarmoqlari hamda texnik qurilmalarga yetkazilgan zararni aniqlash va barchasini ishchi holatga keltirish, uzilgan aloqa kabellari va nosoz holga kelgan mobil aloqa baza stansiya antennalarini qayta tiklash hamda ularning uzluksiz ishlashini ta’minlash choralarini ko‘rsin. 
 12. Favqulodda hodisa natijasida uy-joylariga jiddiy ziyon yetkazilgan aholini ijtimoiy muhofaza qilish maqsadida:
 a) Hukumat komissiyasi (A. Aripov), O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Sirdaryo viloyati hokimligi qayd etilgan tumanlarda 2020-2021-yillar davomida ko‘p qavatli uy-joylarni muhandislik-transport kommunikatsiyalari bilan birga qurish (keyingi o‘rinlarda — ko‘p qavatli uy-joylar) bo‘yicha besh kun ichida taklif kiritsin; 
 b) O‘zbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qo‘mitasi ikki hafta muddatda ko‘p qavatli uy-joylar qurish uchun yer uchastkalarini tanlasin va ularni ajratish bo‘yicha materiallarni tegishli vazirlik va idoralar bilan belgilangan tartibda kelishsin;
 v) O‘zbekiston Respublikasi Qurilish vazirligi:
 Sirdaryo viloyati hokimligi (G‘. Mirzayev) bilan birgalikda ikki hafta muddatda ko‘p qavatli uy-joylar qurilishi uchun malakali pudrat tashkilotlari o‘rtasida tanlov o‘tkazsin va tanlov g‘oliblari bilan ko‘p qavatli uy-joylarni qurish bo‘yicha shartnoma imzolasin;
 ko‘p qavatli uy-joylar va muhandislik-transport kommunikatsiyalari qurilishida qurilish-montaj ishlari va loyiha yechimlarining bajarilishi sifati, shuningdek, shaharsozlik normalari va qoidalariga rioya etilishi ustidan davlat arxitektura-qurilish nazorati yuritilishini ta’minlasin;
 g) Sirdaryo viloyati hokimligi uy-joylariga suv toshqini oqibatida jiddiy ziyon yetkazilgan fuqarolar ro‘yxatini tuzsin va ularga qurilgan ko‘p qavatli uy-joylarda xonadonlarni beg‘araz ajratish choralarini ko‘rsin. 
 13. Belgilansinki, ko‘p qavatli uy-joylarni qurish bilan bog‘liq xarajatlar Davlat budjeti mablag‘lari va boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi ko‘p qavatli uy-joylarni qurish uchun qo‘shimcha manbalarni, xususan, O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti va davlat maqsadli jamg‘armalari mablag‘larini, shu jumladan budjetni qo‘llab-quvvatlash uchun jalb qilinadigan xalqaro moliya institutlari va xorijiy hukumat moliya tashkilotlarining kreditlari va qonun bilan taqiqlanmagan boshqa manbalarni jalb qilsin. 
 14. Hukumat komissiyasi (A. Aripov, G‘. Mirzayev) o‘n kun muddatda:
 suv bosgan Sardoba, Oqoltin va Mirzaobod tumanlari aholisiga qulay shart-sharoitlar yaratish, aholi punktlarini yanada obod va ko‘rkam qilish maqsadida madaniy-maishiy hamda boshqa ijtimoiy obyektlar qurilishi bo‘yicha; 
 Suv xo‘jaligi vazirligi (Sh. Xamrayev) va Qurilish vazirligi bilan birgalikda “Sardoba suv ombori” faoliyatini tiklash, to‘g‘on orqali suv massasi sizib chiqishini bartaraf etish va suv omborining o‘pirilgan qismini rekonstruksiya qilish bo‘yicha chora-tadbirlar rejasini ishlab chiqsin.
 O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari J. Qo‘chqorov va Moliya vazirligi (T. Ishmetov) mazkur qurilish ishlarini moliyalashtirish yuzasidan taklif kiritsin.
 15. Hukumat komissiyasi (A. Aripov): 
 O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi (A. Shodmonov) bilan birgalikda favqulodda hodisa oqibatlarini bartaraf etish ishlarini tashkil etish va amalga oshirish davomida hamda evakuatsiya qilingan aholining vaqtincha yashash joylarida va o‘z uylariga qaytgan aholi tomonidan koronavirus infeksiyasi tarqalishi munosabati bilan joriy qilingan karantin qoidalariga qat’iy rioya etilishini, ularni maxsus shaxsiy himoya vositalari, zarur tibbiy buyumlar va dori vositalari bilan ta’minlasin;
 bir oy muddatda Sirdaryo viloyatida joylashgan “Sardoba suv ombori” to‘g‘onidan suv toshishi sabablari, to‘g‘onning loyihalashtirilishi sifati hamda qurilishi me’yorlari va qoidalariga rioya etilishi, suv omboridan foydalanish va obyektni boshqarish samaradorligi bahosi va boshqa yondosh masalalar, aniqlangan muammo va kamchiliklar to‘g‘risida, shuningdek kelgusida bunday hodisalarning takrorlanmasligi bo‘yicha aniq va asoslantirilgan takliflarni o‘z ichiga olgan yakuniy xulosani O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga kiritsin; 
 uch oy muddatda respublikada faoliyat ko‘rsatayotgan gidrotexnika inshootlari, shu jumladan suv omborlari va to‘g‘onlar, energetika, transport, aloqa va boshqa hayotiy muhim hamda strategik infratuzilma obyektlari va tizimlarining hududlar kesimida maxsus ishchi guruhlarini tashkil etgan holda to‘liq tekshirilishi va har tomonlama taftishdan o‘tkazilishi, aniqlangan xato va kamchiliklarning tezkorlik bilan bartaraf etilishini ta’minlasin.
 16. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklarining Sirdaryo viloyatida suv toshqini oqibatida zarar ko‘rgan hududlarda avariya-tiklash, qurilish-ta’mirlash ishlarini olib borish, qishloq xo‘jaligi ekinlarini tez kunlarda qayta joylashtirish va ekishni, evakuatsiya qilingan va zarar ko‘rgan aholiga har tomonlama tezkor amaliy yordam ko‘rsatish maqsadida qurilish materiallari, oziq-ovqat mahsulotlari, dori vositalari va moliyaviy yordamni o‘z ichiga olgan “Madad karvonlari”ni Sirdaryo viloyatiga yuborish haqidagi tashabbuslari qo‘llab-quvvatlansin.
 17. O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi:
 Sirdaryo viloyatida suv toshishi oqibatlarini bartaraf etish va zarar ko‘rgan aholiga yordam ko‘rsatish bo‘yicha Hukumat tomonidan amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar haqida keng jamoatchilikni ommaviy axborot vositalari va faol ijtimoiy tarmoqlar orqali muntazam xabardor etib borilishini ta’minlasin; 
 bir kun muddatda Sirdaryo viloyatida suv toshishi munosabati bilan aholidan kelib tushayotgan murojaatlarni doimiy va uzluksiz ravishda qabul qilish, fuqarolarga zarur tushuntirish ishlarini tashkil etish maqsadida tunu-kun ishlaydigan qisqa raqamli telefon liniyasini tashkil etsin.
 18. Mazkur farmoyish ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N. Aripov va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbari Z.Sh. Nizomiddinov zimmasiga yuklansin.