TIJORAT BANKLARI, KREDIT UYuShMALARI VA MIKROKREDIT TAShKILOTLARI TOMONIDAN BUDJETGA SOLIQLARNI HISOBLASh VA TO‘LASh TARTIBI TO‘G‘RISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, O‘zbekiston Respublikasining “Davlat soliq xizmati to‘g‘risida”gi, “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi, “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi, “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi, “Kredit uyushmalari to‘g‘risida”gi va “Mikrokredit tashkilotlari to‘g‘risida”gi qonunlariga muvofiq qaror qilamiz:
 1. Tijorat banklari, kredit uyushmalari va mikrokredit tashkilotlari tomonidan budjetga soliqlarni hisoblash va to‘lash tartibi to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Davlat soliq qo‘mitasi va Markaziy banki Boshqaruvining 2005-yil 25-apreldagi “Tijorat banklari va kredit uyushmalari tomonidan budjetga soliqlarni hisoblash va to‘lash tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 42, 2005-36, 261-V-son qarori (2005-yil 16-iyun, ro‘yxat raqami 1480 — O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2005-yil, 23-24-son, 175-modda) o‘z kuchini yo‘qotgan deb topilsin.
 3. Mazkur qaror O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan kundan o‘n kundan keyin kuchga kiradi.
 Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, O‘zbekiston Respublikasining “Davlat soliq xizmati to‘g‘risida”, “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”, “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”, “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”, “Kredit uyushmalari to‘g‘risida” va “Mikrokredit tashkilotlari to‘g‘risida”gi qonunlariga muvofiq, tijorat banklari, kredit uyushmalari va mikrokredit tashkilotlari tomonidan budjetga soliqlarning ayrim turlarini hisoblab chiqarish va budjetga to‘lashning o‘ziga xos xususiyatlarini belgilab beradi.
 1. Soliqlarni to‘lovchilar bo‘lib mulkida, xo‘jalik yuritishida yoki operativ boshqaruvida mol-mulki bo‘lgan va o‘z majburiyatlari bo‘yicha ushbu mol-mulk bilan javob beradigan, shuningdek, mustaqil balans va hisob raqamiga ega bo‘lgan tijorat banklari va ularning filiallari, kredit uyushmalari va ularning filiallari, mikrokredit tashkilotlari va ularning filiallari (keyingi o‘rinlarda — kredit tashkilotlari) hisoblanadi.
 2. Soliqlar hamda davlat maqsadli jamg‘armalari va budjetdan tashqari Maktab ta’limi jamg‘armasiga majburiy ajramatlarni hisoblab chiqarish va to‘lash umumbelgilangan tartibda mazkur Nizomda ko‘zda tutilgan xususiyatlarni hisobga olgan holda amalga oshiriladi.
 3. Soliqlarni hisoblash uchun kredit tashkilotlarining daromadlari va xarajatlari to‘lov vaqti hamda pulning kelib tushishi sanasidan qat’iy nazar, ular qaysi davrga taalluqli bo‘lsa, o‘sha hisobot davrida aks ettiriladi va quyidagilarga bo‘linadi:
 Kredit tashkilotlarining daromadlari: 
 a) hisoblangan foizli daromadlar.
 O‘zbekiston Respublikasi kafolati ostida berilgan kreditlar, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qaroriga asosan foizlarni to‘lash bo‘yicha imtiyozli muddat berilgan kreditlar bo‘yicha foizli daromadlar shartnomaga asosan olish muddati yetib kelmagunicha kredit tashkilotining soliqqa tortiluvchi daromadi sifatida ko‘rilmaydi.
 b) foizsiz daromadlar, jumladan:
 vositachilik haqi va xizmatlar uchun to‘lovlardan olingan daromadlar;
 xorijiy valyutalardagi foyda;
 boshqa foizsiz daromadlar.
 Kredit tashkilotlarining xarajatlari:
 a) hisoblangan foizli xarajatlar.
 O‘zbekiston Respublikasi kafolati ostida olingan kredit resurslari va O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori asosida berilgan imtiyozli kreditlar bo‘yicha foizli xarajatlar, shartnomaga asosan to‘lov muddati yetib kelmagunicha kredit tashkilotining xarajati sifatida ko‘rilmaydi.
 b) foizsiz xarajatlar, jumladan:
 vositachilik xarajatlari va xizmatlar uchun qilingan xarajatlar;
 xorijiy valyutalarda ko‘rilgan zararlar;
 tijorat operatsiyalaridan ko‘rilgan zararlar;
 investitsiyalardan ko‘rilgan zararlar;
 boshqa foizsiz xarajatlar;
 v) kreditlar bo‘yicha ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararlarni baholash;
 g) foyda va zararlar to‘g‘risidagi hisobotda aks ettiriladigan operatsion xarajatlar:
 ish haqi va xodimlar uchun qilingan boshqa xarajatlar;
 ijara va ta’minot xarajatlari;
 xizmat safari va transport xarajatlari;
 ma’muriy xarajatlar;
 reprezentatsiya va xayriya;
 eskirish xarajatlari;
 sug‘urta, soliqlar va boshqa xarajatlar;
 ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararlarni baholash (kreditlar bo‘yicha ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararlarni baholash bundan mustasno).
 4. Kredit tashkilotlari uchun soliq solish obyekti bo‘lib mazkur Nizomning 1, 2 va 3-ilovalariga muvofiq 02041S-son shakldagi “Foyda va zararlar to‘g‘risidagi hisobot”ga muvofiq jami daromadlar va chegirmalar o‘rtasidagi farq sifatida hisoblangan va mazkur Nizomning 4-ilovasiga muvofiq soliq solish bazasiga kiritiladigan xarajatlar summasiga tuzatilgan foyda hisoblanadi.
 Soliq solish maqsadida asosiy vositalar obyektlari va nomoddiy aktivlarning chiqib ketishida mazkur asosiy vositalar obyektlari va nomoddiy aktivlarning qo‘shimcha baholash summasining ushbu asosiy vositalar obyektlari va nomoddiy aktivlarning ilgarigi arzonlashtirishlar summasidan oshgan qismi foizsiz daromadlar tarkibiga kiritiladi.
 5. Tijorat banklarining soliq solinadigan daromadi (foydasi) jismoniy shaxslarning muddatli omonatlari, plastik kartochkalar bo‘yicha omonatlari va joylashtirilgan jamg‘arma sertifikatlari hajmlarining ko‘paygan summasiga, mazkur mablag‘larning yuqorida ko‘rsatilgan omonatlar bo‘yicha foiz stavkalarini oshirishga maqsadli yo‘naltirilishi sharti bilan kamaytiriladi. 
 Bunda jismoniy shaxslarning muddatli omonatlari, plastik kartochkalar bo‘yicha omonatlari va joylashtirilgan jamg‘arma sertifikatlari hajmining ko‘payishini hisoblab chiqarish uchun bazis davri sifatida hisobot yilining boshi qabul qilinadi va ko‘payish 20406, 20606, 22618 va 23604 hisobvaraqlar bo‘yicha hisobot davri (chorak, yarim yil, 9 oy, yil) boshi va oxirining farqi sifatida aniqlanadi.
 Mazkur imtiyozni qo‘llash uchun tijorat banklari ko‘payish summasini yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan omonatlar bo‘yicha foiz stavkalarini oshirish uchun maqsadli foydalanilgan holda alohida hisob raqamda aks ettirishi kerak. 
 Daromad (foyda) solig‘i hisob-kitobiga mazkur Nizomning 5-ilovasiga muvofiq Jismoniy shaxslarning muddatli omonatlari, plastik kartochkalar bo‘yicha omonatlari va joylashtirilgan jamg‘arma sertifikatlari hajmining ko‘payishi hisobiga imtiyozlarni qo‘llash hisob-kitobi ma’lumotnomasi ilova qilinadi. Jismoniy shaxslarning muddatli omonatlari, plastik kartochkalar bo‘yicha omonatlari va joylashtirilgan jamg‘arma sertifikatlari hajmining ko‘payishi hisobiga imtiyozlarni qo‘llashga doir shartli misol mazkur Nizomning 6-ilovasida keltirilgan. 
 6. Vakolatli banklar uchun jalb etiladigan bo‘sh valyuta mablag‘larini Birlashgan barqarorlashtirish jamg‘armasiga yo‘naltirishda olinadigan marja summasiga soliq solinadigan daromadlar (foyda) kamaytiriladi.
 7. Tijorat banklarning Imtiyozli kredit berish jamg‘armasining resurslarini oshirishga yo‘naltiradigan va Jamg‘armaning kreditlari hisobiga olingan daromadlari Imtiyozli kredit berish jamg‘armasi tashkil etilgan paytdan boshlab 5 yil muddatga daromad (foyda) solig‘idan ozod qilinadi.
 8. O‘stirmaslik maqomini olgan kredit bo‘yicha hisoblab yozilgan foizlar O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan tartibga muvofiq daromadlar hisobvarag‘idan hisobdan chiqariladi. 
 9. Kredit tashkilotlari Daromad (foyda) solig‘i hisob-kitobini davlat soliq xizmati organlariga qonunchilikda belgilangan shakl bo‘yicha taqdim etadilar. Hisob-kitobga 02041S-son shakldagi “Foyda va zararlar to‘g‘risidagi hisobot” ilova qilinishi lozim.
 10. Daromad (foyda) solig‘i bo‘yicha budjet bilan hisob-kitoblarning buxgalteriya hisobi “Hisoblangan daromad soliqlari — to‘lanadigan” balans hisobvaraqda (tijorat banklari va mikrokredit tashkilotlari uchun 22502 balans hisobvaraqda, kredit uyushmalari uchun 22416 balans hisobvaraqda) “Daromad (foyda) solig‘i” alohida shaxsiy hisobvaraqda yuritiladi. 
 Soliqni hisoblashda quyidagi o‘tkazmalar amalga oshiriladi: 
 tijorat banklari va mikrokredit tashkilotlari bo‘yicha:
 Debet 56902 “Daromad solig‘ini baholash”;
 Kredit 22502 “Hisoblangan daromad (foyda) soliqlari — to‘lanadigan”.
 Kredit uyushmalari bo‘yicha:
 Debet 56902 “Daromad solig‘ini baholash”;
 Kredit 22416 “Hisoblangan daromad (foyda) soliqlari — to‘lanadigan”.
 Amalda to‘langanda quyidagi o‘tkazmalar amalga oshiriladi:
 tijorat banklari bo‘yicha:
 Debet 22502 “Hisoblangan daromad (foyda) soliqlari — to‘lanadigan”;
 Kredit 10301 “O‘zRMB vakillik hisob raqamidan olinadigan — Nostro” yoki Davlat soliq inspeksiyasining hisobvarag‘i.
 Kredit uyushmalari bo‘yicha:
 Debet 22416 “Hisoblangan daromad (foyda) soliqlari — to‘lanadigan”;
 Kredit 10503 “Banklarda joylashtirilgan talab qilib olinguncha depozitlar”.
 Mikrokredit tashkilotlari bo‘yicha:
 Debet 22502 “Hisoblangan daromad (foyda) soliqlari — to‘lanadigan”;
 Kredit 10503 “Banklarda joylashtirilgan talab qilib olinguncha depozitlar”.
 11. Kredit tashkilotlari uchun soliq solish obyekti bo‘lib, qonunchilikka muvofiq qo‘shimcha qiymat solig‘i solinadigan aylanmalar hisoblanadi. 
 Tovarlar, xizmatlar (ishlar)ni sotish bo‘yicha soliq solish obyektining miqdori sotilgan tovarlar, ko‘rsatilgan xizmatlar (ishlar) qiymati asosida, shartnomada aks ettirilgan qo‘llanilgan narxlar va tariflardan kelib chiqib, ularga qo‘shilgan qiymat solig‘ini kiritmasdan belgilanadi.
 12. Qo‘shilgan qiymat solig‘i bo‘yicha budjet bilan hisob-kitoblarning buxgalteriya hisobi “Hisoblangan boshqa soliqlar” balans hisobvaraqda (tijorat banklari va mikrokredit tashkilotlari uchun 22504 balans hisobvarag‘i, kredit uyushmalari uchun 22422 balans hisobvarag‘i) “Qo‘shilgan qiymat solig‘i” alohida shaxsiy hisobvaraqda yuritiladi. 
 Soliqni hisoblashda quyidagi o‘tkazmalar amalga oshiriladi:
 tijorat banklari va mikrokredit tashkilotlari bo‘yicha:
 Debet 56714 “Soliqlar (daromad solig‘idan boshqa) va litsenziyalar” yoki 29896 “Boshqa majburiyatlar” (yoki asosiy vositalar sotilganda boshqa tegishli hisobvaraq);
 Kredit 22504 “Hisoblangan boshqa soliqlar — to‘lanadigan”.
 Kredit uyushmalari bo‘yicha:
 Debet 56714 “Soliqlar (daromad solig‘idan tashqari) va litsenziyalar” yoki 29896 “Boshqa majburiyatlar” (yoki asosiy vositalar sotilganda boshqa tegishli hisobvaraq);
 Kredit 22422 “Hisoblangan boshqa soliqlar — to‘lanadigan”.
 Amalda to‘langanda quyidagi o‘tkazmalar amalga oshiriladi:
 tijorat banklari bo‘yicha:
 Debet 22504 “Hisoblangan boshqa soliqlar — to‘lanadigan”;
 Kredit 10301 “O‘zRMB vakillik hisobraqamidan olinadigan — Nostro” yoki Davlat soliq inspeksiyasining hisobvarag‘i.
 Kredit uyushmalari bo‘yicha:
 Debet 22422 “Hisoblangan boshqa soliqlar — to‘lanadigan”;
 Kredit 10503 “Banklarda joylashtirilgan talab qilib olinguncha depozitlar”.
 Mikrokredit tashkilotlari bo‘yicha:
 Debet 22504 “Hisoblangan boshqa soliqlar — to‘lanadigan”;
 Kredit 10503 “Banklarda joylashtirilgan talab qilib olinguncha depozitlar”.
 13. Soliq solish bazasini aniqlash uchun har oyning birinchi sanasidagi debet qoldiqlari kredit tashkilotlarining quyidagi balans hisobvaraqlarida hisobga olinadi:
 tijorat banklari bo‘yicha:
 16505 Tugallanmagan qurilish (belgilangan muddatlarda qurib bitkazilmagan qurilish obyektlari qismiga) 
 16509 Bankning imoratlari — Binolar va boshqa imoratlar;
 16515 Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi;
 16529 Transport vositalari;
 16535 Mebel, moslama va jihozlar;
 16549 Boshqalarga operatsion ijaraga berilgan asosiy vositalar;
 16561 Ombordagi asosiy vositalar bo‘yicha (me’yoriy muddatlarda o‘rnatilmagan asbob-uskunalar qismiga); 
 16601 Nomoddiy aktivlar;
 16617 Gudvill;
 16700 Bankning boshqa xususiy mulklari (16713 hisobvarag‘idan tashqari).
 Kredit uyushmalari bo‘yicha:
 16505 Tugallanmagan qurilish (belgilangan muddatlarda qurib bitkazilmagan qurilish obyektlari qismiga) 
 16509 Binolar va boshqa imoratlar;
 16515 Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi;
 16529 Transport vositalari;
 16535 Mebel, moslama va jihozlar;
 16541 Nomoddiy aktivlar;
 16549 Ijaraga berilgan asosiy vositalar;
 16700 Ko‘chmas mulk va boshqa xususiy mulk (16707 hisobvarag‘idan tashqari);
 19923 Ombordagi asosiy vositalar (me’yoriy muddatlarda o‘rnatilmagan asbob-uskunalar qismiga).
 Mikrokredit tashkilotlari bo‘yicha:
 16505 Tugallanmagan qurilish (belgilangan muddatlarda qurib bitkazilmagan qurilish obyektlari qismiga) 
 16509 Mikrokredit tashkilotining binolari va boshqa inshootlari; 
 16515 Obyektlarni ijaraga olish va uni takomillashtirish huquqi;
 16529 Transport vositalari;
 16535 Mebel, moslama va jihozlar;
 16549 Boshqalarga operatsion ijaraga berilgan asosiy vositalar;
 16561 Ombordagi asosiy vositalar (me’yoriy muddatlarda o‘rnatilmagan asbob-uskunalar qismiga);
 16601 Nomoddiy aktivlar;
 16617 Gudvill; 
 16700 Ko‘chmas mulk va boshqa xususiy mulk (16707 hisobvarag‘idan tashqari).
 14. Kredit tashkiloti tomonidan qarzni qoplash uchun sotish maqsadida undirib olingan mol-mulkka (garovga olingan mol-mulkka) soliq solinmaydi va ushbu mol-mulkka amortizatsiya ajratmalar hisoblanmaydi. 
 Mazkur norma ushbu mol-mulkni kredit tashkiloti tomonidan o‘z ehtiyojlari uchun ishlatilgan hollarga qo‘llanilmaydi. 
 15. Yuridik shaxslarning mol-mulk solig‘i hisob-kitobiga majburiy ilovalar bo‘lib, mol-mulkning o‘rtacha yillik qoldiq qiymatining hisob-kitobi va soliq solinmaydigan mol-mulklar ro‘yxati hisoblanadi.
 16. Mol-mulk solig‘i kredit tashkilotlarining hisobot davridagi operatsion xarajatlarda hisobga olinadi. Mol-mulk solig‘i bo‘yicha budjet bilan hisob-kitoblarning buxgalteriya hisobi “Hisoblangan boshqa soliqlar va litsenziyalar” balans hisobvarag‘ida (tijorat banklari va mikrokredit tashkilotlari uchun 22504 balans hisobvarag‘i, kredit uyushmalari uchun 22422 balans hisobvarag‘i) “Mol-mulk solig‘i” alohida shaxsiy hisobvaraqda yuritiladi. 
 17. Soliqni hisoblashda quyidagi o‘tkazmalar amalga oshiriladi:
 tijorat banklari va mikrokredit tashkilotlari bo‘yicha:
 Debet 56714 “Soliqlar (daromad solig‘idan tashqari) va litsenziyalar”;
 Kredit 22504 “Hisoblangan boshqa soliqlar — to‘lanadigan”.
 Kredit uyushmalari bo‘yicha:
 Debet 56714 “Soliqlar (daromad solig‘idan tashqari)”;
 Kredit 22422 “Hisoblangan boshqa soliqlar — to‘lanadigan”.
 Amalda to‘langanda quyidagi o‘tkazmalar amalga oshiriladi:
 tijorat banklari bo‘yicha:
 Debet 22504 “Hisoblangan boshqa soliqlar — to‘lanadigan”;
 Kredit 10301 “O‘zRMB vakillik hisob raqamidan olinadigan — Nostro” yoki Davlat soliq inspeksiyasining hisobvarag‘i.
 Kredit uyushmalari bo‘yicha:
 Debet 22422 “Hisoblangan boshqa soliqlar — to‘lanadigan”;
 Kredit 10503 “Banklarda joylashtirilgan talab qilib olinguncha depozitlar”.
 Mikrokredit tashkilotlari bo‘yicha:
 Debet 22504 “Hisoblangan boshqa soliqlar — to‘lanadigan”; 
 Kredit 10503 “Banklarda joylashtirilgan talab qilib olinguncha depozitlar”.
 18. Qonunchilikka muvofiq mikrofirma va kichik korxona toifasiga kiruvchi kredit tashkilotlari soliq solishning yagona soliq to‘lovi to‘lashni nazarda tutuvchi soddalashtirilgan tartibini qonunchilikda ko‘zda tutilgan tartibda qo‘llashga haqlidir. 
 19. Mazkur Nizomning 3-bandining “a” va “b” kichik bandlarida ko‘rsatilgan kredit tashkilotlarining daromadlari soliq solish obyekti bo‘lib hisoblanadi.
 20. Kredit tashkilotlari hisoblashning to‘g‘riligiga, hisob-kitoblarning o‘z vaqtida taqdim etilishiga, berilgan soliq imtiyozlari natijasida bo‘shagan mablag‘lardan maqsadli foydalanishlariga hamda soliq va boshqa majburiy to‘lovlarni to‘lashga qonunchilikka muvofiq mas’uldirlar. 
 21. Mazkur Nizomni to‘g‘ri qo‘llash ustidan nazorat O‘zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, O‘zbekiston Respublikasining “Davlat soliq xizmati to‘g‘risida”gi Qonuni va O‘zbekiston Respublikasining boshqa normativ-huquqiy hujjatlariga muvofiq davlat soliq xizmati organlari tomonidan amalga oshiriladi.
 1. Rag‘batlantiruvchi tusdagi to‘lovlar, shu jumladan: 
 a) vaqtincha mehnat layoqatini yo‘qotgan taqdirda qonun hujjatlari bilan belgilangan haqiqiy ish haqi miqdorigacha qo‘shimcha haq;
 b) ayrim tarmoqlar xodimlariga bepul ko‘rsatiladigan kommunal xizmatlar, beriladigan ovqatlar, mahsulotlar qiymati, xodimlarga bepul beriladigan uy-joy haqini to‘lash xarajatlari (bepul berilmagan uy-joy, ko‘rsatilmagan kommunal xizmatlar va shu kabilar uchun pul kompensatsiyasi summasi);
 v) jamoa shartnomasi bo‘yicha xodimlarga qo‘shimcha ravishda (qonunchilikda nazarda tutilgandan ortiqcha) berilgan ta’tillar, ular bo‘yicha kompensatsiya to‘lovlari;
 g) xodimlarga beriladigan mahsulotlar (ishlar, xizmatlar) yoki umumiy ovqatlanish uchun yordamchi xo‘jaliklar tayyorlaydigan mahsulotlar narxlari bo‘yicha tafovutlar;
 d) qonunchilikda nazarda tutilgan normalardan ortiqcha xizmat safarlari bilan bog‘liq to‘lovlar;
 e) tegishli vakolatli organlar qarorlarisiz to‘lanadigan, ishlab chiqarishdagi shikastlanishlar tufayli mehnat qilish layoqatini yo‘qotishlar bilan bog‘liq nafaqalar;
 j) xizmatlar qiymatini to‘lash hamda professional boshqaruvchi kompaniyalar, davlatning ishonchli vakillari va ishonchli boshqaruvchilarning mukofotlari bo‘yicha xarajatlar;
 z) xodimlarga bayram va muhim sana bilan bog‘liq rag‘batlantiruvchi bir marta beriladigan mukofotlar; 
 i) xodimlarga tovarlar, mahsulotlar va boshqa narsalarni bepul berish yoki xodimlar uchun ishlar, xizmatlarni bajarish;
 k) xodimlar xarajatlarini to‘lash (ovqatlanishga, yo‘l haqiga, davolanish va dam olishga, ekskursiyalarga va sayohatlarga yo‘llanmalarga, sport seksiyalarida, to‘garaklarda, klublardagi mashg‘ulotlarga, madaniy-ko‘ngilochar va jismoniy tarbiya (sport) tadbirlariga qatnashishga, obunaga va xodimlarning shaxsiy iste’mol tovarlariga hamda boshqa shu kabilarga to‘lovlarga);
 l) pensiyalarga ustamalar, pensiyaga chiqayotgan mehnat faxriylariga bir yo‘la to‘lanadigan nafaqalar;
 m) xodimlarga to‘lanadigan moddiy yordam, xodimning jarohatlanishi yoki boshqa tarzda sog‘lig‘iga shikast yetkazilishi va xodim oila a’zolarining vafoti munosabati bilan beriladigan moddiy yordamdan tashqari.
 2. Nodavlat pensiya jamg‘armalariga ajratmalar.
 3. Sug‘urtaning ixtiyoriy turlari bo‘yicha qonun hujjatlarida belgilangan normalardan ortiqcha ajratmalar, mol-mulkni sug‘urta qilish va hayotni uzoq muddatli sug‘urta qilish bo‘yicha sug‘urta mukofotlari bundan mustasno. 
 4. Qonunchilikda belgilangan normativ va normalardan ortiqcha vakillik xarajatlari.
 5. Yuqori organlar hamda yuridik shaxslar birlashmalari: vazirliklar, idoralar, uyushmalar, konsernlar va boshqa xarajatlariga ajratmalar.
 6. Umumiy ovqatlanish korxonalari uchun bepul binolar berish xarajatlari, ularga kommunal xizmatlar ko‘rsatish qiymatini to‘lash va boshqalar.
 7. Xodimlarning ixtiyoriy sug‘urtasiga va ishlab chiqarish jarayoni bilan bog‘liq bo‘lmagan ixtiyoriy sug‘urtaning boshqa turlariga qonun hujjatlarida belgilangan normalardan ortiqcha xarajatlar, mol-mulkni sug‘urta qilish va hayotni uzoq muddatli sug‘urta qilish bo‘yicha sug‘urta mukofotlari xarajatlari bundan mustasno. 
 8. Kredit tashkilotlari sohasiga to‘g‘ri kelmaydigan kasblar bo‘yicha kadrlar tayyorlash xarajatlari.
 9. Loyihalardagi va qurilish-montaj ishlaridagi kamchiliklarni, shuningdek obyekt yonidagi omborga tashib keltirilgungacha sodir bo‘lgan buzilishlar va deformatsiyalarni bartaraf etish bo‘yicha xarajatlar, zanglashdan himoya qilishdagi kamchiliklar oqibatida tekshirib ko‘rish (asbob-uskunalarni qismlarga ajratish) bo‘yicha xarajatlar va shu kabi boshqa xarajatlar yetkazib berish va ishlarni bajarish shartlarini buzgan yuridik shaxslar hisobiga, ushbu xarajatlarni kamchiliklar, buzilishlar yoki nobudgarchiliklar uchun javobgar yetkazib beruvchi yoki boshqa xo‘jalik yurituvchi subyektlar hisobiga undirish mumkin bo‘lmagan miqdorda qoplanadi. 
 10. Qatnashchilardan (mulkdorlardan) birining tashabbusi bo‘yicha amalga oshirilgan auditorlik xizmatlari uchun to‘lov.
 11. O‘z xizmat ko‘rsatuvchi ishlab chiqarishlari va xo‘jaliklariga sarflangan xarajatlardan ko‘rilgan zararlar.
 12. Xodimlarning ishlab chiqarish jarayonida bevosita qatnashishi bilan bog‘liq bo‘lmagan salomatlikni muhofaza qilish va dam olishni tashkil qilish tadbirlari xarajatlari.
 13. Mahsulot ishlab chiqarish (shaharlar va shaharchalarni obodonlashtirish, qishloq xo‘jaligiga yordam ko‘rsatish va boshqa ish turlari) bilan bog‘liq bo‘lmagan ishlar (xizmatlar)ni bajarishga xo‘jalik yurituvchi subyektlar tomonidan sarflangan xarajatlar.
 14. Ekologiya, sog‘lomlashtirish va boshqa xayriya jamg‘armalariga (agar ular yuridik shaxslar sifatida ro‘yxatdan o‘tkazilgan bo‘lsa), madaniyat, xalq ta’limi, sog‘liqni saqlash, ijtimoiy ta’minot, jismoniy tarbiya va sport korxonalari, muassasalari va tashkilotlariga badallar.
 15. Sud xarajatlari.
 16. Aybdorlari aniqlanmagan o‘g‘irliklardan yoki aybdor tomon hisobidan zarur summani undirish mumkin bo‘lmagan hollarda ko‘rilgan zararlar.
 17. Kredit tashkilotlarining asosiy vositalari va boshqa mol-mulki (aktivlari)ning chiqib ketishi (balansdan chiqarilish)dan ko‘rilgan zararlar, ular tomonidan uch yildan ortiq ishlatilgan asosiy vositalarni sotishdan ko‘rilgan zararlar bundan mustasno. 
 18. Xo‘jalik shartnomalari shartlarining, shu jumladan, mahsulot yetkazib beruvchilar va debitorlar aybi bilan buzilganligi uchun belgilangan yoki e’tirof etilgan jarimalar, penyalar, neustoykalar va boshqa xil sanksiyalar, shuningdek, yetkazilgan zararlarni to‘lash bo‘yicha xarajatlar.
 19. Soliq qonunchiligi va boshqa qonunchilikni buzganlik uchun jarima va penyalar. 
 20. To‘langan boshqa jarimalar.
 21. Boshqa operatsion xarajatlar.
 21. Boshqa operatsion xarajatlar.
 23. Qimmatli qog‘ozlarni sotishda yuzaga kelgan zararlar. 
 24. Qimmatli qog‘ozlar qiymatini muddatidan oldin to‘lash munosabati bilan vujudga kelgan diskont, agar u budjetdan qarzlarni to‘lash bilan bog‘liq bo‘lmasa.
 Quyida keltirilgan xarajatlarning moddalari kredit tashkilotlarining moliyaviy hisobotlarida davr xarajatlar sifatida hisobga olinadi. Biroq ular soliq solish maqsadlari uchun ularni soliq solinadigan bazaga kiritish uchun foydaga qaytadan hisobga olinadi, so‘ngra esa ushbu xarajatlarning butun foydali muddati davomida yoki 10 yil mobaynida, ushbu muddatlardan qaysi birining (vaqtlar bo‘yicha tafovutlarning) qisqa bo‘lishiga qarab, keyinchalik chiqarib tashlanadi.
 1. Kreditlarga doir ehtimoliy yo‘qotishlar bo‘yicha zaxiralarga O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan me’yorlardan ortiqcha qilingan ajratmalar. 
 2. Boshqa aktivlar bo‘yicha ehtimoliy yo‘qotishlarga qarshi zaxiralarga ajratmalar.
 3. Boshqaruv tizimlari va vositalarini yaratish hamda takomillashtirish bo‘yicha xarajatlar.
 4. Jadallashtirilgan usul bilan hisoblangan amortizatsiya summasi va belgilangan normalar bo‘yicha hisoblangan amortizatsiya summasi o‘rtasidagi farq:
 a) asosiy vositalar bo‘yicha — soliq to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga muvofiq;
 b) nomoddiy aktivlar bo‘yicha — boshlang‘ich qiymatidan va foydali ishlatish muddatidan kelib chiqqan holda kredit tashkilotlari tomonidan hisoblab chiqilgan normalarga muvofiq.
 5. Filial faoliyatini boshlashga tayyorlash ustidan texnik nazorat guruhini ta’minlash.
 6. Yangi ochilayotgan filialda ishlash uchun kadrlarni tayyorlash xarajatlari.
 7. Asbob-uskunalarni yetkazib bergan zavodlar yoki ularning topshirig‘iga binoan ixtisoslashtirilgan xo‘jalik yurituvchi subyektlar tomonidan amalga oshiriladigan shefmontaj xarajatlari. 
 Ma’lumot uchun:
 1. Bazaviy foiz stavkasi (030-satr) hisobot davrida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2000-yil 21-martdagi PF-2564-son Farmoniga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining amaldagi oylik qayta moliyalash stavkasining 75 foizi miqdorida belgilanadi. Agar hisobot davri mobaynida bazaviy foiz stavkasi o‘zgarsa, unda hisob-kitob qilishda ushbu hisobot davrida oxirgi qabul qilingan bazaviy foiz stavkasi olinadi. Bo‘shagan mablag‘larning jismoniy shaxslarning jalb qilingan muddatli omonatlari bo‘yicha foiz stavkalarini oshirishga maqsadli yo‘naltirilganligini tasdig‘i bo‘lib, foiz stavkalarining mutlaq oshishini emas, balki bazaviy foiz stavkaga nisbatan omonatlar bo‘yicha foizlar oshishining ko‘payganligi hisoblanadi. 
 2. Hisobot davri uchun jismoniy shaxslarning muddatli omonatlari, plastik kartochkalar bo‘yicha omonatlari va joylashtirilgan jamg‘arma sertifikatlari hajmining o‘rtacha summasi (20406, 20606, 22618, 23604 balans hisobvaraqlari saldosi) quyidagicha aniqlanadi: 
 chorak uchun: (1.01.2007/2 + 1.02 + 1.03 + 1.04.2007/2) / 3;
 yarim yil uchun: (1.01.2007/2 + 1.02 +.....+ 1.06 + 1.07.2007/2) / 6;
 9 oy uchun: (1.01.2007/2 + 1.02 +.....+ 1.09 + 1.10.2007/2) / 9;
 yil uchun: (1.01.2007/2 + 1.02 +.....+ 1.12 + 1.01.2008/2) / 12.
 3. Agarda 090-satrdagi summa:
 020-satrdagi summadan katta bo‘lsa, 100-satrga 020-satrdagi summa qo‘yiladi;
 020-satrdagi summadan kichik bo‘lsa, 100-satrga 090-satrdagi summa qo‘yiladi.
 4. Soliq imtiyozlari berilishi natijasida bo‘shagan va jismoniy shaxslarning jalb qilingan muddatli omonatlari bo‘yicha foiz stavkalarini oshirishga yo‘naltirilgan mablag‘lar summasi “Omonatlarning ko‘payishi hisobiga bo‘shagan mablag‘lar” nomli alohida hisobvaraqda aks ettirilishi lozim.
 1. Jismoniy shaxslarning muddatli omonatlari, plastik kartochkalar bo‘yicha omonatlari va joylashtirilgan jamg‘arma sertifikatlari hajmi summasi:
 hisobot davri boshiga 1000 ming so‘mni tashkil etgan (0101-satr);
 hisobot davri oxiriga 1920 ming so‘mni tashkil etgan (0102-satr);
 ko‘payish esa 920 ming so‘mni tashkil etgan (020-satr).
 2. Bazaviy foiz stavkasi (BFS) 0,9 % ni (030-satr) tashkil etgan bo‘lib, quyidagi formula bilan aniqlanadi:
 BFS = hisobot sanasiga MB qayta moliyalash stavkasi x 75 % = 1,2 % x 75 % = 0,9 % 
 3. Hisobot davriga hisoblab chiqarilgan foiz stavkasi (HFS) 2,8 % ni (060-satr) tashkil etadi va quyidagi formula bilan hisoblanadi:
 HFS = (FX/ OO‘S) x 100 %/ hisobot davridagi oylar soni = (491/1460) x 100 %/12 = 2,8 %, bunda:
 FX — hisobot davri oxirida 50606, 51106 va 54204 balans hisobvaraqlarida aks ettirilgan jismoniy shaxslarning muddatli omonatlari, plastik kartochkalar bo‘yicha omonatlari va joylashtirilgan jamg‘arma sertifikatlari hajmi bo‘yicha foizli xarajatlar summasi; 
 OO‘S — jismoniy shaxslarning muddatli omonatlari, plastik kartochkalar bo‘yicha omonatlari va joylashtirilgan jamg‘arma sertifikatlari hajmining o‘rtacha summasi (20406, 20606, 22618, 23604 balans hisobvaraqlari saldosi), u quyidagicha aniqlanadi:
 chorak uchun: (1.01.2007/2 + 1.02 + 1.03 + 1.04.2007/2) / 3;
 yarim yil uchun: (1.01.2007/2 + 1.02 +.....+ 1.06+1.07.2007/2) / 6;
 9 oy uchun: (1.01.2007/2 + 1.02 +.....+ 1.09+1.10.2007/2) / 9;
 yil uchun: (1.01.2007/2 + 1.02 +.....+ 1.12+1.01.2008/2) / 12.
 4. Foiz stavkasining ko‘payishi (FSO‘) 1,9 % ni (070-satr) tashkil etdi va quyidagi formula asosida hisoblandi: 
 FSO‘ = HFS — BFS = 2,8% – 0,9% = 1,9 %
 5. Jismoniy shaxslarning muddatli omonatlari, plastik kartochkalar bo‘yicha omonatlari va joylashtirilgan jamg‘arma sertifikatlari bo‘yicha foiz stavkasini oshirishga qilingan xarajatlar summasi (FSOX) 332,9 ming so‘mni (080-satr) tashkil qiladi va quyidagi formula asosida hisoblanadi:
 FSOX = FSO‘ x OO‘S x hisobot davridagi oylar soni = 1,9 % x 1460 x 12 = 332,9 ming so‘m. 
 6. Foiz stavkasini oshirish uchun qilingan haqiqatdagi xarajatlardan kelib chiqib hisoblab chiqarilgan soliq solinadigan baza (HSB) 1958,2 ming so‘mga (090-satr) teng, u quyidagi formula orqali hisoblandi:
 HSB = FSOX x 100 / daromad (foyda) solig‘i stavkasi = 332,9 ming so‘m x 100 / 17 = 1958, 2 ming so‘m. 
 7. Soliq solinadigan daromadning (foydaning) kamayish summasi quyidagi tartibda aniqlanadi. Agarda 090-satrdagi summa:
 020-satrdagi summadan katta bo‘lsa, 100-satrga 020-satrdagi summa qo‘yiladi;
 020-satrdagi summadan kichik bo‘lsa, 100-satrga 090-satrdagi summa qo‘yiladi.
 Foiz stavkasini oshirish uchun qilingan haqiqatdagi xarajatlardan kelib chiqib hisoblab chiqarilgan soliq solinadigan daromad (foyda) summasi (090-satr) jismoniy shaxslarning muddatli omonatlari, plastik kartochkalar bo‘yicha omonatlari va joylashtirilgan jamg‘arma sertifikatlari hajmining ko‘payish summasidan (020-satr) katta, ya’ni 1958,2 > 920. Mos ravishda, bo‘shagan mablag‘larni (ko‘payish summasiga to‘g‘ri keluvchi daromad (foyda) solig‘i summasi, ya’ni 156,4 ming so‘m = 920 x 17/100 ) yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan omonatlar bo‘yicha foizlarni oshirishga maqsadli yo‘naltirish sharti bilan, soliq solinadigan daromad (foyda) 920 ming so‘mga kamaytiriladi. 
 Boshqa holatda, foiz stavkasini oshirishga qilingan xarajatlar summasi (FSOX) 10 ming so‘m bo‘lganda (080 — satr) foiz stavkasini oshirish uchun qilingan haqiqatdagi xarajatlardan kelib chiqib hisoblab chiqarilgan soliq solinadigan daromad (foyda) summasi (090-satr) jismoniy shaxslarning muddatli omonatlari, plastik kartochkalar bo‘yicha omonatlari va joylashtirilgan jamg‘arma sertifikatlari hajmining ko‘payish summasidan (020-satr) kichik bo‘lsa, ya’ni 705,9 < 920. Mos ravishda, bo‘shagan mablag‘larni (ko‘payish summasiga to‘g‘ri keluvchi daromad (foyda) solig‘i sumasi, ya’ni 120 ming so‘m = 705,9 x 17 / 100 ) yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan omonatlar bo‘yicha foizlarni oshirishga maqsadli yo‘naltirish sharti bilan soliq solinadigan daromad (foyda) 705,9 ming so‘mga kamaytiriladi.