E’tirozlardan so‘ng: Soliqlarda qanday o‘zgarishlar bo‘ladi?

2022 yilda soliq siyosatiga kiritilgan o‘zgartirishlar tadbirkorlar va ekspertlarning tanqidlariga sabab bo‘ldi. Tanqidlar, asosan, DSQning E-aktiv, soliq xavfi bo‘yicha tahlil-tahlika dasturi va mol-mulkning har bir kvadrat metri uchun belgilangan minimal miqdor tufayli soliqlar oshib ketishiga qaratildi.
Shundan so‘ng, DSQ raisi Sherzod Qudbiyev OAV bilan uchrashdi va anjumanda asosiy e’tibor Soliq qo‘mitasining pozitsiyasi to‘g‘riligini isbotlashga qaratildi.
Anjumandan keyin esa savollar kamayish o‘rniga yanada ortdi, e’tirozlar ham to‘xtab qolmadi. OAV va jamoatchilik, mustaqil ekspertlar tadbirkorlar muammolariga e’tibor qaratdi.
O‘tgan hafta oxirida Savdo-sanoat palatasida Moliya vazirligi va Soliq qo‘mitasi mas’ullari tadbirkorlar va mutaxassislar bilan uchrashdi. Uchrashuvdan keyin iqtisodchi Yuliy Yusupov mutasaddilar soliq ma’murchiligiga kiritilgan o‘zgartirishlarga tuzatishlar kiritishga va’da berganini ma’lum qildi.
Qariyb 15 kun davom etgan bahslardan keyin hukumat biznes tomonga qadam tashladi.
27 yanvar kuni Moliya vazirligi va DSQning axborot xati e’lon qilindi.
Axborot xatidan anglashiladiki, tadbirkorlarga bir qator yengilliklar berilmoqda. Biz o‘zgarishlar yuzasidan qisqacha sharh beramiz.
E-aktiv'da nimalar o‘zgaradi?
E-aktiv. Bu ko‘plab buxgalterlarning e’tirozlariga sabab bo‘lgandi.
Sababi 2022 yil 1 yanvardan QQS to‘lovchilar va ustav jamg‘armasida davlat ulushi 50 foizdan ko‘p bo‘lgan yuridik shaxslar uchun asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va tovar-moddiy resurslarni hisobga olish hamda o‘z ustav fondini shakllantirish va kamaytirish bilan bog‘liq barcha operatsiyalarni DSQning E-aktiv avtomatlashtirilgan axborot tizimida aks ettirish majburiy bo‘lgandi.
Buxgalterlar onlayn rejimda hisobotlarni dasturga kiritish imkonsizligidan shikoyat qilishdi, hatto Savdo-sanoat palatasi ushbu yangi tartibga qarshiligiga qaramay, DSQ tizimni yangi yildan boshlab joriy qildi.
DSQ 2022 yil 1 iyulgacha E-aktiv'dan lozim darajada foydalanmaganlik uchun soliq to‘lovchilarga ta’sir choralari ko‘rilmasligini ma’lum qilgan edi.
Kun.uz bilan suhbatda soliq maslahatchisi Murod Muhammadjonov E-aktiv dasturini “ko‘r-ko‘rona ko‘chirilgan, biznesga ortiqcha yuk bo‘ladigan” tizim deya baholagandi.
“Shaxsiy fikrim, E-aktiv – soliq to‘lovchilarni jarima qilish uchun qo‘shimcha manba xolos, boshqa hech narsa emas. E-aktiv'dan soliq organi hech qanday natija ololmaydi, foydasi nolga teng, ortiqcha kuch va xarajat talab qiladigan narsa xolos.
Soliq qo‘mitasi shuncha narsani tadbirkorlarning bo‘yniga yuklagandan ko‘ra, soliq organidagi bazaga qo‘shimcha bojxonada keladigan 2-3 dona raqam (masalan, mahsulot nomi va o‘lchov birligi) kiritsa bo‘ldi, butun E-aktiv qila oladigan ishni bitta odam ko‘rib tura oladi”, — degandi mutaxassis.
Bugungi axborot xatida esa javobgarlik choralari 2022 yil 1 sentyabrga qadar qo‘llanmasligi aytilgan.
Shuningdek, tadbirkorlik sub’yektlarini E-aktiv'ga jalb qilish 2022 yilda bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.
2022 yil 1 apreldan dasturdan majburiy foydalanish to‘g‘risidagi talab faqat 4 toifadagi tovarlarga tatbiq qilinadi, bular: sement, shisha, yog‘och va paxta.
Dasturni tajribadagi 4 toifa tovarlar bo‘yicha qo‘llash natijalaridan kelib chiqib, tovarlar ro‘yxati Davlat soliq qo‘mitasi tomonidan bosqichma-bosqich kengaytiriladi.
Bunda, dasturni barcha toifadagi tovarlarga joriy etishni 2023 yil 4 chorakda yakunlash rejalashtirilmoqda.
2022 yil yakuniga qadar soliq to‘lovchilarning vakillari va ekspertlar bilan birgalikda tovar va xizmatlarning katalogini to‘liq shakllantirish, sodda va foydalanish uchun qulay shaklda ularning bazaviy shartli birliklarini aniqlash maqsadida tarmoqlar bo‘yicha ishchi guruhlar tuziladi.
QQS to‘lovchilarining tahlika-tahlil avtomatlashtirilgan tizimi bo‘yicha ham e’tirozlar inobatga olinib, soliq to‘lovchilarning ayrim soliq xavfi mezonlarini qo‘llashi 2023 yil 1 yanvarga qadar to‘xtatib turiladigan bo‘ldi. Bular:
Ushbu mezonlar yirik soliq to‘lovchilarga va QQS to‘lovchisi sifatida yangi ro‘yxatdan o‘tayotgan soliq to‘lovchilarga nisbatan to‘xtatilmaydi.
Mol-mulk solig‘i bo‘yicha yangi tartibga ham o‘zgartirishlar kiritildi
Moliya vazirligi va DSQ soliq miqdorining keskin oshishi tufayli yuzaga kelgan e’tirozlardan keyin, asosiy 3ta yengillikni e’lon qildi:
1.    Soliq to‘lovchi tomonidan 2020-2021 yillarda o‘tkazilgan mustaqil baholash natijalari soliq bazasini aniqlash uchun qabul qilinadi.
2.    Suv haydash minoralari, rezervuarlar, soyabonlar, beton maydonchalar va devorlar (bordyurlar) hamda boshqa shunga o‘xshash obektlar bo‘yicha soliq bazasini 2021 yildagi tartibga o‘xshash aniqlash tartibi saqlab qolinadi.
3.    Baholovchilar bilan hamkorlikda ish olib borish jarayonida eng kam qiymat tatbiq qilinmaydigan ko‘chmas mulk obektlarining ro‘yxati to‘ldiriladi.
Kun.uz tadbirkorlik sub’yektlarining soliq ma’murchiligiga kiritilgan o‘zgartirishlar va e’lon qilingan yengilliklardan keyingi fikr-mulohazalarini kuzatib, mavjud vaziyatni xolis yoritib boradi.
Madina Ochilova tayyorladi.
Montaj ustasi – Abduqodir To‘lqinov.