“Demang, shoir tinib ketdi”. O‘zbekiston Qahramoni Erkin Vohidov she’rlaridan namunalar

O‘zbekiston xalq shoiri, O‘zbekiston Qahramoni Erkin Vohidov o‘z she’rlarida millat dardini ochiq ayta olgan, yuksak tuyg‘ular haqida kuylagan, ayni vaqtda, faqat o‘zigagina xos hazil-mutoyiba bilan jamiyat hayotidagi muammolarga oyna tutgan.

Quyida Erkin Vohidovning ba’zi she’rlari bilan tanishishingiz mumkin (she’rlar “Ziyouz.com” saytidan olindi).
Qulluq qil demasman.
Yurt tuprog‘in o‘p,
Unga qullar emas, fidolar kerak.
Uning senu mendek shoirlari ko‘p,
Buyuk elga endi daholar kerak.
Qaddingni baland tut,
Bo‘lma serta’zim,
Cho‘qqi bo‘lolmasang, mahkam qoya bo‘l,
Pillapoya bo‘ldim senga, azizim,
Sen ham gal kelganda pillapoya bo‘l.
***
— Orol o‘layotir,
Sir o‘layotir,
O‘layotir zahardan tuproq.
Shoir bunga qarshi ne qilayotir?
— Shoir daftarida kattakon so‘roq.
U faqat qichqirar:
Bundoq bo‘lmaydi.
Alam bilan yosh to‘kar, biroq
Uning ko‘zyoshidan Orol to‘lmaydi,
Faqatgina yer bo‘lar sho‘rroq...
“Yorab, qandoq kunga qoldik, bu nechuk savdo?
Odamlarda na shafqat bor, na mehru vafo.
Yigitlarda odob yo‘qdir, qizlar hayosiz,
Xotin zoti kun o‘tkazmas bir mojarosiz.
Qo‘yib bersa el bir-birin o‘yar ko‘zini,
Ovboshilar esa faqat o‘ylar o‘zini...
Dunyo oxir, birodarlar, yo‘q endi hayot.
Kuni kecha tamom bo‘ldi oxirgi mamont...”.
Qadim ajdod o‘kinch bilan cho‘kib soyaga,
Bu so‘zlarni cho‘kich bilan yozdi qoyaga.
Garchi shuncha mag‘rur tursa ham,
Piyolaga egilar choynak.
Shunday ekan, manmanlik nechun,
Kibru havo nimaga kerak?
Kamtarin bo‘l, hatto bir qadam
O‘tma g‘urur ostonasidan.
Piyolani inson shuning-chun
O‘par doim peshonasidan.
Qaro qoshing, qalam qoshing,
Qiyiq qayrilma qoshing, qiz.
Qilur qatlima qasd qayrab —
Qilich qotil qaroshing, qiz.
Qafasda qalb qushin qiynab,
Qanot qoqmoqqa qo‘ymaysan.
Qarab qo‘ygil qiyo,
Qalbimni qizdirsin quyoshing, qiz.
Keksa qarag‘ayning
Ildizin ochib,
Tortdilar qo‘sh arqon solib belidan.
Lekin u tuproqqa panjasin sanchib,
Sira qo‘zg‘almasdi
Ungan yeridan...
Nihoyat, gurs etib yerga quladi,
Butab, so‘ng ko‘tarib ketdilar,
biroq — U o‘z panjasida olib jo‘nadi
Yashagan yeridan Bir siqim tuproq.
Tilak qadrin bilar odamlar,
Yaxshi niyat qilar odamlar.
Do‘stga tungi orom oldidan
Xayrli kech tilar odamlar.
Xayrli kech — hikmatli istak,
Bu istakni buyurmish yurak.
Xayrli kech — farahli tuning
Osoyishta, tinch bo‘lsin, demak.
Yer yuzida yashagan inson
Mayliga, u qayerlik bo‘lsin,
Tinch mehnatda kunlari shodon,
Kechalari xayrli bo‘lsin.
To tirikdirki tabiat,
To quyosh sochgayki nur,
Uch egiz bordir tushuncha,
Uch bu so‘z yondosh bo‘lur:
Mohiru mehru mahorat,
Olimu ilmu amal,
Oshiqu ishqu mashaqqat,
Shoiru she’ru shuur.
Bir oy bo‘ldi,
Takror-takror
Men bir xil tush ko‘raman,
Tushlarimda mudrab yurgan
El ichida yuraman.
Ular bilan
Men ham mudrab,
Asta qadam sudrayman.
“Bu — tush”, - deyman,
“Uyg‘on!”, - deyman,
Uyg‘onolmay mudrayman.
Har tun shu hol,
Falak bergan
Bu ne balo, qiynoqdir?!
Ey, Xudoyim,
Ey, Xudoyim,
Kecha buncha uzoqdir!
O‘zbek Navoiyni o‘qimay qo‘ysa,
Oltin boshning kalla bo‘lgani shudir.
Bedil qolib Demyan Bedniyni suysa,
Qora sochning malla bo‘lgani shudir.
O‘zbek Navoiyni o‘qimay qo‘ysa,
Dod demoqqa palla bo‘lgani shudir.
Ma’rifatdan ayru o‘ynasa, kulsa,
Aza chog‘i yalla bo‘lgani shudir.
O‘zbek Navoiyni o‘qimay qo‘ysa,
Aldangani, alla bo‘lgani shudir.
Yulg‘ich aziz bo‘lib, bilgich xor bo‘lsa,
Paytavaning salla bo‘lgani shudir.
El komil bo‘lmasa yurt emas ulug‘,
Beqadr mahalla bo‘lgani shudir.
Qalb to‘la nur xalqning rizqi ham to‘lug‘,
Ombor to‘la g‘alla bo‘lgani shudir.
O‘zbek o‘zligini anglasa bekam,
Uning “Barakalla” bo‘lgani shudir.
Olamga Navoiy nasliman degan
Ovozi baralla bo‘lgani shudir.
Parvoz chog‘i tayyoraning dilbar kelini
Ko‘k toqini bizga taxti Sulaymon qildi.
Lekin e’lon o‘qiganda o‘zbek tilini
Davlat tili bo‘lganiga pushaymon qildi.
— Shoir, nega ko‘nmasdan
She’rdan kelgan boylikka,
Ertayu kech tinmasdan
Ishlayapsan oylikka?
— Chunki oylik hamxona
Yordek sodiq oshnodir.
Qalamhaqi — jonona
Qizlardek bevafodir.
Agar do‘sting bilan
teng ko‘rsang baham,
Shodlik teng ko‘payar,
teng bo‘linar g‘am.
So‘zlaganda oqil
dilingga jo qil,
Ammo o‘z dardingga
o‘zing davo qil.
Qo‘rquvning ko‘zi katta,
Yuragi kichik bo‘lur,
Qo‘rquv zo‘r kelgan yurtda
Arslonlar kuchuk bo‘lur.
Men she’r yozsam,
O‘qisam uni,
Tinglaganlar qarsak chalmasa.
Biror kimsa biror so‘zini
Yodida ham saqlab qolmasa.
Faqat bittagina bo‘z o‘g‘lon
Uyga qaytgach, yig‘lasa to‘lib.
Yig‘lab-yig‘lab tong bo‘zargan on
Uyg‘onsa u Alpomish bo‘lib.
Qalin puli — uch ming. Ming — qizi uchun,
Yana ming — sandig‘i, kiygizi uchun.
Xo‘sh, yana ming nega? Har lahza senga
Sanchib turadigan bigizi uchun.
Bizlar arra tortmoqdamiz,
Arramizning tishi yo‘q.
Nega arrang tishi yo‘q, deb
So‘raydigan kishi yo‘q.
Chunki bizlar anoyimas,
Pishib ketgan ko‘zimiz.
Arra tushgan o‘sha shoxda
O‘ltiribmiz o‘zimiz.
Tunda tramvayda sarxush o‘spirin
Tinmay haydovchiga yolvorar edi.
Ana u ko‘chaga yuz qadam kiring,
Uyim o‘sha yerda, jon aka, derdi.
Bu — tramvay, derdi haydovchi xunob,
Temir iz bor, chetga qandoq buraman?
Yigit qulog‘iga kirmasdi javob,
— Besh so‘m oling, mayli, o‘n so‘m beraman...
U sarxush yigitga o‘xshaydi ko‘ngil,
Orzulari parvoz etar qaydadir.
Talpinma, ey ko‘ngil,
Sen gapga ko‘ngil!
Axir makonimiz tramvaydadir.
Ayol xatosidan kulgan xatodir,
Tortishgan undan ham ulkan xatodir.
Ayol hech bir bahsda yengilmas tilsim,
Uni faqat sevib qilurlar taslim.
Gar hakim o‘salga tasallo bergay,
So‘zi yolg‘on bo‘lsa, Olloh kechirgay.
Ayrilgan do‘stlarni qovushtirgan zot
Aldasa, tadbiri gunohdan ozod.
Xunuk xotiningga ayt, yuzing — oftob,
Bu asli yolg‘onmas, gunohmas, savob.
Rostu yolg‘onlarning hisobi bordir,
U dunyo, bu dunyo javobi bordir.
Yolg‘onchi olamda gunohimiz ko‘p,
Kechiruvchi tanho parvardigordir.
Jahonda yolg‘on bor lekin eng yomon —
Elni jaholatga boshlagan yolg‘on.
U xalq yuragiga otilgan o‘qdir,
Unga ikki olammag‘firat yo‘qdir.
Betavfiq rahbarni so‘kkanim uchun
Uch yil yotar bo‘lsam yotganim bo‘lsin,
Uning yo‘q obro‘sin to‘kkanim uchun
To‘lov bersam borim sotganim bo‘lsin.
Xalqimga qadringni bil desam agar,
Kurash, haqni oshkor qil desam agar,
Bu qutqu atalsa davlatga zarar
Qancha azob bo‘lsa tortganim bo‘lsin.
Amaldor der esa, tuzum — men o‘zim,
Farmon farmonimdir, so‘z mening so‘zim,
Men bunday tuzumdan o‘girib yuzim
Tamom jinoyatga botganim bo‘lsin.
Tiflisda xalq uzra tank yuborgan zot
Sha’nin qilar bo‘lsa qonun ehtiyot,
O‘sha zot kommunist bo‘lsa, men, hayhot,
Firqa daftarimni otganim bo‘lsin...
1989
Demang, shoir tinib ketdi,
Siyosatga inib ketdi.
Va yo aytmangki, mo‘rt toldek,
Shamollarda sinib ketdi.
Siz, ey lutf bahrida g‘avvos,
U sizni sog‘inib ketdi.
Demang, shoir jimib ketdi,
G‘azal yozmay tinib ketdi.
Tinib ketsa, bilingizki,
Yog‘och otga minib ketdi.