“O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING AYRIM QONUN HUJJATLARIGA O‘ZGARTIShLAR KIRITISh TO‘G‘RISIDA”GI QONUN LOYIHASINI OLIY MAJLISGA KO‘RIB ChIQISh UChUN TAQDIM ETISh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi Rais B. Eshonov, sudyalar B. Mirboboyev, G‘. Abdumajidov, G. Pirjonov va S. Hakimovalardan iborat tarkibda, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 82-moddasi va “O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi to‘g‘risida”gi Qonunning 10-moddasiga amal qilgan holda, “O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartishlar kiritish to‘g‘risida”gi Qonun loyihasini Oliy Majlisga ko‘rib chiqish uchun taqdim etish haqidagi ishni ochiq sud majlisida ko‘rdi.
 Ishni ko‘rishga Konstitutsiyaviy sud sudyalari B. Mirboboyev, G‘. Abdumajidov va G. Pirjonovlarning O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 240-, Fuqarolik protsessual kodeksining 86- va Xo‘jalik protsessual kodeksining 47-moddalaridagi ekspertning xulosa berishdan bo‘yin tovlashi uchun javobgarligiga oid qismiga o‘zgartishlar kiritish zarur deb hisoblab “O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi to‘g‘risida”gi Qonunning 19-moddasiga muvofiq ko‘rsatgan tashabbusi asos bo‘ldi.
 Ma’ruzachi sudya G‘. Abdumajidovning axborotini, mutaxassislar O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti devoni Qonunchilik va sud hokimiyati organlari bilan aloqalar bo‘yicha ekspertlar guruhining rahbari Y. Nazarov, O‘zbekiston Respublikasi adliya vazirining birinchi o‘rinbosari G‘. Rahimov, O‘zbekiston Respublikasi Oliy xo‘jalik sudining o‘rinbosari M. Azimov, O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Raisining o‘rinbosari, Harbiy hay’at raisi X. Usmonov, O‘zbekiston Respublikasi prokuraturasi sudlarda jinoyat ishlarini ko‘rishda prokuror vakolatini ta’minlash boshqarmasining boshlig‘i A. Solihov, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi huzuridagi Amaldagi qonun hujjatlari monitoringi instituti direktorining o‘rinbosari M. Gasanov va O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi H. Sulaymonova nomidagi Respublika ilmiy-tadqiqot kriminalistika markazi direktori S. Otaxo‘jayevning fikrlarini eshitib, ish materiallarini tekshirib chiqib, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi aniqladi: 
 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 29-moddasida har kim fikrlash, so‘z va e’tiqod erkinligi huquqiga ega ekanligi mustahkamlab qo‘yilgan. Bu qoidaga binoan har qanday shaxs o‘z fikrini bildirishda erkindir. Uni o‘z fikrini bildirishga majburlash mumkin emas.
 2. Protsessual qonun hujjatlari sudlov ishlari bo‘yicha ekspert ishtirokini nazarda tutadi. Jumladan, ekspert jinoyat, fuqarolik, xo‘jalik hamda ma’muriy huquqbuzarliklari bo‘yicha surishtiruv, dastlabki tergov va sudda ko‘rib chiqish jarayonida taklif qilinishi mumkin. Ekspert zimmasiga maxsus bilimlarni talab etadigan masalalar bo‘yicha xulosa berish majburiyati yuklatiladi. Sud amaliyotida ekspertning xulosa berishni rad etganligi yoki bu ishdan bo‘yin tovlaganligi hollari kam. Bu uchun javobgarlik O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 240-moddasida nazarda tutiladi, shuningdek bu holat Fuqarolik protsessual kodeksining 86-, Xo‘jalik protsessual kodeksining 47- va Jinoyat-protsessual kodeksining 68-moddalarida ko‘rsatib o‘tilgan.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 240-moddasiga binoan ekspertning xulosa berishni rad etishi yoki bu ishdan bo‘yin tovlashi, buning sabablari qanday bo‘lishidan qat’iy nazar, eng kam oylik ish haqining yigirma besh baravarigacha miqdorda jarima solishga yoki uch oygacha bo‘lgan muddatga qamoq bilan jazolashga sabab bo‘ladi. Ekspert vazifasini bajarishni rad etish turli sabablar oqibatida yuzaga kelishi mumkin: qarindoshlik, do‘stlik-dushmanlik, xizmatga oid va boshqa munosabatlar, ekspertning tekshirishlarni muvaffaqiyatli o‘tkazishga ishonchsizligi, bandligi, mehnat haqining ozligi, kimningdir g‘ayri-qonuniy ta’siri, kasbiy obro‘yiga putur etish xavfi va boshqalar. Shaxs bunday rad etishning haqiqiy sabablarini tushuntirishga majbur emas.
 4. Qonun hujjatlariga muvofiq ekspert sifatida surishtiruvchi, tergovchi yoki sud tomonidan ekspertiza muassasalarining, boshqa davlat korxonalari, muassasalari va tashkilotlarning mutaxassislari yoki har qanday boshqa bilimdon shaxslar tayinlanishi mumkin. Hatto ekspert sifatida fikr bildirish xizmat vazifasi hisoblangan shaxs ham ekspertizani bajarishni rad etishi mumkin. Bunday rad etishning oqibatlari Mehnat kodeksining 100-moddasida nazarda tutilgan choralarni qo‘llashdangina iborat bo‘lishi mumkin, ya’ni xodim bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishdan jiddiyroq chora qo‘llanilmasligi lozim.
 Yuqorida bayon qilinganlarga asoslanib va “O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi to‘g‘risida”gi Qonunning 25- va 26-moddalariga amal qilgan holda, Konstitutsiyaviy sud qaror qildi: 
 Qonunchilik tashabbusi tartibida quyidagi qonun hujjatlariga o‘zgartishlar kiritilsin:
 1. O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 240-moddasining sarlavhasi va birinchi qismining birinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “240-modda. Guvoh yoki jabrlanuvchining ko‘rsatuv berishdan bo‘yin tovlashi
 Surishtiruv olib borish, dastlabki tergov vaqtida yoki sudda guvoh yoki jabrlanuvchining ko‘rsatuv berishdan bo‘yin tovlashi —”.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik protsessual kodeksi 86-moddasining uchinchi qismi, O‘zbekiston Respublikasi Xo‘jalik protsessual kodeksi 47-moddasining to‘rtinchi qismi va O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksi 68-moddasining to‘rtinchi qismi quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
 “Ekspert bila turib yolg‘on xulosa berganlik uchun jinoiy javobgarlikka tortiladi”.