IONLAShTIRUVChI NURLANISh MANBALARI AYLANIShINI DAVLAT TOMONIDAN HISOBGA OLISh VA NAZORAT QILISh TIZIMINI TAShKIL ETISh QOIDALARINI TASDIQLASh HAQIDA

“Radiatsiyaviy xavfsizlik to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 22-moddasini, “Chiqindilar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 10-moddasini amalga oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Ionlashtiruvchi nurlanish manbalari aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tizimini tashkil etish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. “Sanoatkontexnazorat” davlat inspeksiyasi uch oy muddatda radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar aylanishi, shuningdek yadroviy materiallar aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tartibi to‘g‘risidagi nizomni ishlab chiqsin va tasdiqlash uchun belgilangan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritsin, bunda ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini davlat hisobi va nazoratiga qo‘yish mezonlarini, ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini ularning potensial radiatsiyaviy xavfliligi bo‘yicha toifalarini aniqlashni nazarda tutsin. 
 3. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari:
 uch oy muddatda o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini ushbu qaror talablariga muvofiqlashtirsinlar;
 yuridik shaxslar, shu jumladan idoraviy mansub tashkilotlar va jismoniy shaxslarning ushbu Qoidalar talablariga rioya qilishi bo‘yicha zarur chora-tadbirlarni ko‘rsinlar.
 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari E.R.Shaismatov zimmasiga yuklansin. 
 1. “Davlat sanitariya nazorati”, “Radiatsiyaviy xavfsizlik to‘g‘risida”, “Chiqindilar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq ushbu Qoidalar ionlashtiruvchi nurlanish manbalari – yadroviy materiallar, radioaktiv moddalar, ularning tarkibidagi radioaktiv manbalar va radioaktiv chiqindilar aylanishini davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish tizimini (keyingi o‘rinlarda INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimi deb ataladi) tashkil etish tartibini belgilaydi.
 2. Qoidalar INM qazib olish, ishlab chiqarish, hosil qilish, qayta ishlash, ulardan foydalanish, ularni saqlash, ularga xizmat ko‘rsatish, ularni tashish, shu jumladan ularning O‘zbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali olib o‘tilishi, utillashtirilishi, zararsizlantirilishi va ko‘mib tashlanishi sohasidagi faoliyatni amalga oshiruvchi INM aylanishi subyektlari, shuningdek INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimining vakolatli davlat organlari uchun majburiydir.
 3. Ushbu Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
 ionlashtiruvchi nurlanish — radioaktiv parchalanishda, yadroviy evrilishlarda, moddadagi zaryadlangan zarralar harakatining sekinlashuvida hosil bo‘ladigan hamda muhit bilan o‘zaro ta’sir etish chog‘ida har xil qutbli ionlarni hosil qiladigan nurlanish; 
 ionlashtiruvchi nurlanish manbai (INM) — o‘zidan ionlashtiruvchi nurlanish chiqaruvchi yoki chiqarishga qodir bo‘lgan qurilma va (yoki) radioaktiv modda, yadroviy materiallar; 
 INM aylanishi subyektlari — O‘zbekiston Respublikasi hududida qonunchilikda belgilangan tartibda ionlashtiruvchi nurlanish manbalarini qazib olish, ishlab chiqarish, hosil qilish, qayta ishlash, ulardan foydalanish, ularni saqlash, ularga xizmat ko‘rsatish, ularni tashish, shu jumladan ularning O‘zbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali olib o‘tilishi, zararsizlantirilishi va ko‘mib tashlanishi bo‘yicha INM aylanishi sohasidagi faoliyatni amalga oshiradigan yuridik shaxslar; 
 yadroviy materiallar — tarkibida yadro moddalari mavjud bo‘lgan yoki bo‘linadigan (parchalanadigan) yadro moddalari ishlab chiqarishga qodir bo‘lgan, shuningdek tarkibida yadro materiallari bo‘lmagan yoki yadro materiallari ishlab chiqarishga qodir bo‘lmagan, biroq yadro ichidagi energiyasi portlab ajralib chiqilishiga (yadro portlashi) mo‘ljallangan qurilmalarda foydalanilishi mumkin bo‘lgan materiallar; 
 radioaktiv manba — tarkibida yadroviy materiallar yoki radioaktiv moddalar bo‘lgan ionlashtiruvchi nurlanish manbai;
 radioaktiv moddalar — tarkibida belgilangan radiatsiyaviy xavfsizlik normalari va qoidalarining eng kam qiymatidan ortiq aktivlikdagi radionuklidlar bo‘lgan har qanday agregat holatidagi yadroviy materiallarga tegishli bo‘lmagan moddalar;
 radioaktiv chiqindilar — keyinchalik foydalanish uchun mo‘ljallanmagan, tarkibidagi radionuklidlarning aktivlik darajasi qonunchilikda belgilangan ko‘rsatkichlardan yuqori bo‘lgan har qanday agregat holatidagi moddalar.
 4. Quyidagilar INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimining maqsadlari hisoblanadi: 
 INMning mavjud miqdorini aniqlash;
 INM nobudgarchiligi, ulardan ruxsat berilmagan foydalanish va ularni talon-toroj qilishning oldini olishni ta’minlash;
 INMning mavjudligi va joyi o‘zgarishi to‘g‘risida belgilangan tartibda xolisona va ishonchli axborot taqdim etish.
 5. Quyidagilar barcha darajalarda INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimining asosiy vazifalari hisoblanadi: 
 INMning milliy reyestrini shakllantirish uchun ma’lumotlarni rasmiylashtirgan holda INMni davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilishni yuritishni tashkil etish; 
 INM nobudgarchiligi, ulardan ruxsat berilmagan foydalanish va ularning o‘g‘irlanishini aniqlash;
 INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimi faoliyat ko‘rsatishini ta’minlaydigan normativ va metodik hujjatlarni, shu jumladan INMning miqdori, aktivligi va radionuklid tarkibini aniqlash metodikasini ishlab chiqish;
 zamonaviy kompyuter texnologiyalari negizida INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimini yagona dasturiy va axborot bilan ta’minlashni tashkil etish; 
 radiatsiyaviy vaziyatni nazorat qilishning yagona davlat avtomatlashtirilgan tizimi, atrof muhit radiatsiyaviy monitoringining davlat tizimi, favqulodda vaziyatlar davlat tizimi bilan o‘zaro hamkorlik qilish; 
 O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari doirasida axborot ayirboshlashni tashkil etish.
 6. INMni davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish mezonlariga javob beradigan INM davlat tomonidan hisobga olinishi va nazorat qilinishi kerak.
 7. INMni davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish mezonlari, shartlari va tartibi, shuningdek potensial radioatsiyaviy xavfsizlik asosida kategoriyalar bo‘yicha INMni tasniflash qonunchilikka muvofiq belgilanadi. 
 8. INM kategoriyalari hisobga olish va nazorat qilish tartib-qoidalari va usullarini aniqlashga tabaqalashtirib yondashishni ta’minlash maqsadida belgilanadi. 
 9. INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimi vakolatli davlat organlarini, muhandislik-texnik vositalarini va INM aylanishi sohasidagi faoliyatni tartibga soladigan normativ-huquqiy hujjatlarni o‘z ichiga oladigan respublika, idoraviy va mintaqaviy darajalarga bo‘linadi.
 10. Quyidagilar:
 respublika darajasida — O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi;
 idoraviy darajada — INM aylanishi subyektlari hisoblangan davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari hamda O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi;
 mintaqaviy darajada — Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimining vakolatli davlat organlari hisoblanadi.
 11. O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi o‘z vakolatlari doirasida:
 
 respublika darajasida INMni davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilishni; 
 INMning milliy reyestri yuritilishini;
 INMni davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilishni ta’minlash masalalari bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar ishlab chiqilishi va belgilangan tartibda tasdiqlanishini;
 davlat tomonidan hisobga olinadigan va nazorat qilinadigan INM ro‘yxati belgilangan tartibda ishlab chiqilishini;
 manfaatdor vazirliklar, idoralar va tashkilotlar bilan birgalikda INM davlat tomonidan hisobga olinishi va nazoratga qo‘yilishi mezonlari, shartlari va tartiblari ishlab chiqilishini, shuningdek INMning potensial radiatsiyaviy xavfsizligi asosida ularning kategoriyalari aniqlanishini; 
 INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimini yaratish, uning faoliyat ko‘rsatishi, uni metodik ta’minlash va takomillashtirish bilan bog‘liq tadbirlar amalga oshirilishini;
 respublika darajasida INM davlat tomonidan hisobga olinishi va nazorat qilinishi uchun ma’lumotlar to‘planishini, uning tizimlashtirilishi va tahlil qilinishini;
 manfaatdor davlat organlari bilan birgalikda INMni davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilish normalari va qoidalari ishlab chiqilishini;
 INMni hisobga olish va nazorat qilish shakllari ishlab chiqilishi va belgilangan tartibda tasdiqlanishini;
 INM mavjudligi va uning joyi o‘zgarishi to‘g‘risidagi axborot belgilangan tartibda taqdim etilishini ta’minlaydi.
 12. INM aylanishi subyektlari hisoblangan davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari hamda O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi o‘z vakolatlari doirasida:
 idoraviy darajada INM davlat tomonidan hisobga olinishi va nazorat qilinishini; 
 INM davlat tomonidan hisobga olinishi va nazorat qilinishi masalalari bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda qatnashishni; 
 INM davlat tomonidan hisobga olinishi va nazorat qilinishi uchun idoraviy mansub tashkilotlar bo‘yicha axborot to‘planishi, tahlil qilinishi, tizimlashtirilishi va qayta ishlanishini; 
 INMni hisobga olish va nazorat qilish to‘g‘risidagi axborot O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasiga taqdim etilishini; 
 INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimini yaratish, uning faoliyat ko‘rsatishi va takomillashtirilishi sohasida ilmiy, metodik va texnik ishlanmalarni o‘tkazishda qatnashishni ta’minlaydi. 
 13. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari o‘z vakolatlari doirasida:
 ushbu Qoidalarning 12-bandida nazarda tutilmagan INM aylanishini mintaqaviy darajada davlat tomonidan hisobga olish va nazorat qilishni; 
 INM aylanishini hisobga olish va nazorat qilish to‘g‘risidagi axborot O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasiga taqdim etilishini;
 radiatsiyaviy xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha tadbirlar samaradorligi tahlil qilinishini; 
 INM aylanishi subyektlari tomonidan belgilanadigan radiatsiyaviy obyektlar uchun kuzatish zonalarini, uning o‘lchami va chegaralarini kelishishni; 
 fuqarolarni va atrof muhitni radiatsiya avariyasi va uning oqibatlaridan himoya qilish tadbirlari rejasi kelishilishini; 
 INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimini shakllantirishda, uning faoliyat ko‘rsatishini qo‘llab-quvvatlash va takomillashtirishda qatnashishni ta’minlaydi.
 14. INM aylanishi subyektlari:
 INM bilan bog‘liq ishlarning xavfsizligi va ularning saqlanishini ta’minlaydi;
 INM ichki hisobga olinishini amalga oshiradi;
 INM fizik himoya qilinishini ta’minlaydi;
 INMni hisobga olish va nazorat qilish to‘g‘risidagi axborotni O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasiga taqdim etadi;
 keyinchalik qo‘llash nazarda tutilmagan INM bunday INMni utillashtirish, zararsizlantirish yoki ko‘mib tashlash bo‘yicha faoliyatni amalga oshirish vakolatiga ega bo‘lgan ixtisoslashtirilgan tashkilotga o‘z vaqtida berilishini ta’minlaydi;
 o‘qitilgan, malaka talablariga javob beradigan va tibbiy nuqtai nazardan nuqsonlari bo‘lmagan shaxslarni bevosita INM bilan ishlashga qo‘yadi;
 belgilangan tartibda axborotning maxfiyligini ta’minlaydi; 
 INM aylanishi bilan bog‘liq faoliyatni amalga oshiradigan shaxslarni zarur himoya vositalari va radiatsiya nazorati bilan ta’minlaydi;
 INM bilan bog‘liq rejalashtirilayotgan bitimlar to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasini o‘z vaqtida xabardor qiladi; 
 INMning noqonuniy aylanishi holatlari to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasiga, O‘zbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmatining tegishli hududiy organiga (keyingi o‘rinlarda sanitariya-epidemiologiya xizmati deb yuritiladi) va huquqni muhofaza qilish organlariga ma’lum qiladi.
 15. INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimini tashkil etishda: 
 INM aylanishi subyektlarining ishlab chiqarish xususiyatlari hisobga olinadi, hisobga olish va nazorat qilishning mavjud mexanizmlaridan, shuningdek INM tavsiflarini o‘lchash uchun usullar va texnik vositalardan foydalaniladi;
 respublika, idoraviy va mintaqaviy darajalarda INMni hisobga olish va nazorat qilish bo‘yicha axborot manbalaridan foydalanishning cheklangan tartibi nazarda tutiladi; 
 INM tavsifini aniqlash uchun zamonaviy ilmiy-texnik usullar ishlab chiqilishi va ulardan foydalanish ta’minlanadi;
 INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimining vakolatli davlat organlarini zamonaviy dasturiy ta’minlash va zarur texnik vositalar bilan jihozlash chora-tadbirlari amalga oshiriladi; 
 INMning har bir birligi ustidan nazorat qilishning boshlang‘ich va oxirgi vaqtini aniqlash bo‘yicha talablar belgilanadi;
 taqdim etilayotgan axborotning birxillashtirilgan formati va hajmi qo‘llaniladi;
 hisobga olish hujjatlarini yuritish, davriy hisobot va hisobot ma’lumotlari tahlili, yangi hisobot hujjatlari taqdim etish asosida hisobga olish ma’lumotlariga faqat hisobga olish hujjatlariga yangi yozuv kiritish yo‘li bilan tuzatish kiritish imkoniyati ta’minlanadi; 
 INM tarkibi va miqdorini (aktivligini) o‘lchash natijalari asosida (ularning parametrlarini aniqlashning hisoblab chiqish usullarini qo‘llash yo‘l qo‘yilgan hollar bundan mustasno), shuningdek INMni hisobga olish va nazorat qilishda o‘lchash vositalariga qo‘yiladigan talablar asosida INMni hisobga olish va nazorat qilish nazarda tutiladi; 
 INM qazib olish, ishlab chiqarish, hosil qilish qayta ishlash, ulardan foydalanish, ularni saqlash, ularga xizmat ko‘rsatish, ularni tashish, shu jumladan ularning O‘zbekiston Respublikasi bojxona chegarasi orqali olib o‘tilishi, utillashtirilishi, zararsizlantirilishi va ko‘mib tashlanishi shartlari to‘g‘risida xabardor qilish ta’minlanadi. 
 INMni hisobga olish va nazorat qilishni tashkil etishga va yuritishga qo‘yiladigan talablar belgilanadi; 
 INM aylanishi subyekti tomonidan INM olingan taqdirda u to‘g‘risidagi ma’lumotlar tekshiriladi; 
 INM yo‘qotilgan, ulardan ruxsatsiz foydalanilgan yoki u o‘g‘irlangan hollarda INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimi vakolatli davlat organlarini hamda huquqni muhofaza qilish organlarini xabardor qilish tartibi tartibga solinadi; 
 INM mavjudligi va aktivligi tavsifini aniqlash maqsadida INM aylanishi subyektlarida dastlabki xatlov o‘tkazilishi ta’minlanadi;
 xalqaro shartnomalar doirasida hamkorlikni amalga oshirish imkoni nazarda tutiladi.
 16. Hisobga olish va nazorat qilish tizimi INMning eng radiatsiyaviy xavfli kategoriyasidan boshlab bosqichma-bosqich amalga kiritiladi.
 17. O‘z faoliyatida INMdan foydalanadigan INM aylanishi subyektlari moliyaviy-moddiy va ma’muriy resurslarga, shuningdek INM aylanishida xavfsizlikni ta’minlash uchun zarur bo‘lgan texnik vositalarga ega bo‘lishi kerak.
 18. INM O‘zbekiston Respublikasining davlat chegarasi orqali olib o‘tilganda O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasi qonunchilikka muvofiq INMni hisobga oladi va nazorat qiladi va 15 kun muddatda INM to‘g‘risidagi axborotni O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasiga taqdim etadi. 
 19. O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi o‘z vakolatlari doirasida har chorakda hisobot davri tamom bo‘lgandan keyin 20-kunda belgilangan tartibda hisobga olish va nazorat qilishning tasdiqlangan shakli bo‘yicha yadroviy material eksporti va importi to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasiga axborot taqdim etadi.
 20. Sanitariya-epidemiologiya xizmati tegishli hududiy organining INM aylanishi bilan bog‘liq bo‘lgan tashkilotlar obyektlarining sanitariya-gigiyena xavfi to‘g‘risidagi xulosasi mavjud bo‘lgan taqdirda INM aylanishi subyektlari tomonidan INM olinishi va berilishiga belgilangan tartibda O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi tomonidan ruxsat beriladi.
 
 INM aylanishi subyektlari INM olinishi va berilishi to‘g‘risida hisobga olish va nazorat qilishning tasdiqlangan shakllari bo‘yicha 10 kun muddatda O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasini va Sanitariya-epidemiologiya xizmatining tegishli hududiy organini xabardor qiladi. 
 21. INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimida hisobga olish birliklari axboroti hajmi, hisobot ma’lumotlari INM tipiga, ularning kategoriyasiga qarab aniqlanadi va O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi tomonidan tasdiqlanadigan shakllarda aks ettiriladi. 
 22. Noqonuniy aylanishdan olib qo‘yilgan INM qonunchilikka muvofiq ularning qonuniy egasiga qaytarilishi yoki utilizatsiya qilinishi (ko‘mib tashlanishi) kerak. 
 INMni noqonuniy aylanishdan olib qo‘yishda ularni vaqtincha saqlash, hisobga qo‘yish, fizik himoya qilish, shuningdek qonuniy egasini xabardor qilish yoki qonunchilikda belgilangan tartibda utillashtirish (ko‘mib tashlash) ta’minlanadi.
 23. O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi quyidagi masalalar: 
 
 yadroviy material, radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilar aholiga va atrof muhitga ta’sir ko‘rsatishining oldini olish bo‘yicha - Favqulodda vaziyatlar vazirligi va hokimliklar bilan birgalikda qo‘shma tadbirlarni ishlab chiqish; 
 Ichki ishlar vazirligi va Davlat xavfsizlik xizmati bilan birgalikda - yo‘qotilgan radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilarni izlashni yoki topilgan radioaktiv moddalar va radioaktiv chiqindilarning kelib chiqishini aniqlashni tashkil etish;
 O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi va hokimliklar bilan birgalikda — radiatsiyaviy vaziyatini nazorat qilishning yagona davlat avtomatlashtirilgan tizimini, atrof muhit, INMni saqlash va ko‘mish punktlari, ifloslangan radionuklidli hududlarning radiatsiyaviy monitoringi davlat tizimini amalga oshirish; 
 Favqulodda vaziyatlar vazirligi bilan birgalikda — INM aylanishida sodir bo‘lgan avariyalar bilan bog‘liq favqulodda vaziyatlarning oldini olish va tugatish yagona tizimini tashkil etish;
 manfaatdor davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlari, shuningdek boshqa tashkilotlar bilan axborot ayirboshlash bo‘yicha — o‘zaro hamkorlik to‘g‘risidagi bitimlar vositasida amalga oshiriladigan INMni hisobga olish va nazorat qilish davlat tizimini yaratish va uning faoliyat ko‘rsatishida boshqa davlat organlari va tashkilotlari bilan birgalikdagi faoliyatni amalga oshiradi.
 24. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi, O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi, Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmati va Ichki ishlar vazirligi o‘z vakolatlari doirasida INMni hisobga olish va nazorat qilish tizimi faoliyat ko‘rsatishida tabiatni muhofaza qilish, radiatsiya, yadro, texnik va yong‘in xavfsizligi sohasida davlat tomonidan tartibga solishni ta’minlaydilar.
 25. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi va Davlat xavfsizlik xizmati noqonuniy xatti-harakatlarni aniqlash, oldini olish, INM yashirin sotilishi, tarqatilishi va foydalanilishiga barham berish bo‘yicha tegishli tadbirlarni amalga oshiradilar.
 26. Ushbu Qoidalar buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilikka muvofiq javob beradilar.