O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QONUN HUJJATLARINI TAYYORLASh, MUHOKAMA QILISh VA ULARNING BAJARILIShI USTIDAN NAZORATNI TAShKIL ETISh QOIDALARINI TASDIQLASh TO‘G‘RISIDA

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati qaror qiladi:
 1. O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarini tayyorlash, muhokama qilish va ularning bajarilishi ustidan nazoratni tashkil etish Qoidalari tasdiqlansin (ilova qilinadi).
 2. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining komissiyalari, qo‘mitalari, Kotibiyati, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasi, respublika vazirliklari va idoralari qonun hujjatlarining loyihalarini ishlab chiqish chog‘ida ushbu Qoidalarning talablari qat’iy bajarilishini ta’minlasinlar.
 1-modda. Qoidalarning vazifalari
 Ushbu Qoidalar qonun loyihasi taklif etish huquqiga ega bo‘lgan idoralar, tashkilotlar va shaxslar tomonidan O‘zbekiston Respublikasining qonun loyihalarini, shuningdek normativ xarakterdagi O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qarorlarining, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati qarorlarining loyihalarini tayyorlash tartibini belgilab beradi.
 Ushbu Qoidalar O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi, uning Rayosati, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining topshirig‘iga yoki tavsiyasiga binoan yoxud o‘z tashabbusi bilan qonun hujjatlari loyihalarini tayyorlovchi O‘zbekiston Respublikasining vazirliklari, davlat qo‘mitalari hamda idoralari, boshqa davlat va jamoat idoralarining faoliyatiga ham taalluqlidir.
 2-modda. O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari loyihalarini tayyorlashning demokratik asoslari
 O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari loyihalari oshkoralik, jamoat fikrini o‘rganish va hisobga olish asosida, O‘zbekiston Respublikasi xalq deputatlarining, O‘zbekiston Respublikasi hamda Qoraqalpog‘iston Respublikasi davlat va jamoat idoralarining, xalq deputatlari mahalliy sovetlarining, mehnat jamoalari va jamoatchilikning faol ishtirokida tayyorlanadi. Loyihalarni tayyorlash ishiga ilmiy muassasalar, olimlar, mutaxassislar va xalq xo‘jaligi tegishli tarmoqlarining yuridik xizmatlari jalb etiladi.
 O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarining loyihalari qonunda belgilangan tartibga muvofiq, xalq muhokamasiga qo‘yilishi mumkin.
 3-modda. Loyihalar respublika qonunlarining qoidalariga va O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq bo‘lishini ta’minlash
 O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarining loyihalarini tayyorlash chog‘ida O‘zbekiston Respublikasi va Qoraqalpog‘iston Respublikasining vakolatlarini alohida-alohida qilib belgilab qo‘yish, O‘zbekiston Respublikasi Kengashi va uning Rayosatining vakolatlari, Respublika qonunchiligining sistemasi va qoidalari, shuningdek O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari hisobga olinadi.
 4-modda. Loyihalarning sifatli bo‘lishini ta’minlash
 O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarining loyihalari ustida ishlayotgan davlat va jamoat idoralari ushbu Qoidalarning talablariga muvofiq loyihaning sifatli va o‘z vaqtida tayyorlanishini ta’minlashlari shart.
 Loyiha har tomonlama asoslangan bo‘lishi, jamiyatning talab ehtiyojlaridan kelib chiqishi, shaxs va davlatning manfaatlarini mumkin qadar to‘laroq aks ettirishi kerak. Loyihalarda davlat va jamoat korxonalari, muassasalari va tashkilotlarining, mansabdor shaxslar va fuqarolarning huquq hamda vazifalari, normativ ko‘rsatmalarni buzganlik uchun javobgarlik choralari aniq nazarda tutilgan bo‘lishi kerak.
 5-modda. Qonunlarning samaradorligini o‘rganish 
 O‘zbekiston Respublikasining vazirliklari, davlat qo‘mitalari va idoralari o‘zlariga topshirilgan tarmoq yoki boshqaruv sohasida, jamoat birlashmalarining respublika idoralari o‘zlarining ustav vazifalariga muvofiq qonunlarni ko‘llash tajribasini va ularning samaradorligini o‘rganishni tashkil etadilar, zarurat paydo bo‘lganida esa qonun loyihalarini takomillashtirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadilar.
 6-modda. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosatining loyihalarni tayyorlash borasidagi ishlarni tashkil etish bilan bog‘liq faoliyati 
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Rayosati O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari loyihalarini tayyorlash borasidagi ishlarni tashkil etish munosabati bilan:
 1) O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Ish tartibiga muvofiq loyihalarni tayyorlash borasidagi ishlarning rejalashtirilishini tashkil etadi, rejalar bajarilishi ustidan umumiy nazoratni amalga oshiradi;
 2) O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qo‘mitalari va komissiyalariga, davlat va jamoat idoralariga loyihalarni ishlab chiqish to‘g‘risida topshiriq hamda tavsiyalar beradi; qonun hujjatlarining loyihalariga doir konsepsiyalarni qarab chiqadi; qo‘mitalar va komissiyalar, davlat va jamoat idoralarining loyihalarni tayyorlashning borishiga doir axborotlarini tinglaydi;
 3) O‘zbekiston Respublikasi xalq deputatlariga qonun loyihalarini tayyorlash borasidagi ishda zarur yordam va ko‘mak beradi;
 4) qonunga muvofiq loyihalarni xalq muhokamasiga qo‘yadi;
 5) loyihalarni dastlabki tarzda yoxud qo‘shimcha tarzda qarab chiqishi uchun O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining tegishli qo‘mitalari va komissiyalariga va ayni bir vaqtda Qonunchilik, qonuniylik va huquq-tartibot masalalari qo‘mitasiga topshiradi, bunda xulosa tayyorlash uchun bosh qo‘mita yoki komissiyani belgilaydi;
 6) davlat va jamoat idoralarining amaldagi qonunlarni ko‘llash tajribasi va ularning samaradorligi, ularni takomillashtirishga doir ishlar to‘g‘risidagi axborotlarini tinglaydi; 
 7) O‘zbekiston Respublikasi xalq deputatlarini O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining muhokamasiga kiritiladigan qonun hujjatlari loyihalari bilan, loyihalarga doir boshqa zarur materiallar bilan o‘z vaqtida ta’minlanishini nazorat qiladi; deputatlardan olingan mulohazalar va takliflarni tegishli qo‘mitalar va komissiyalarga yoxud qonun hujjatining loyihasini kiritgan idoraga topshiradi;
 8) ushbu Qoidalarning talablari buzilgan taqdirda qonun hujjati loyihasini muhokamaga kiritgan idoraga qaytaradi;
 9) zarur hollarda qonun hujjatlari loyihalarini tayyorlash bo‘yicha tanlov e’lon qiladi;
 10) loyihalarning tayyorlanishi tashkil etilishi munosabati bilan boshqa vakolatlarini amalga oshiradi. 
 7-modda. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qo‘mitalari va komissiyalarining loyihalarni tayyorlash borasidagi faoliyati
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining qo‘mitalari va komissiyalari loyihalarni tayyorlash munosabati bilan:
 1) o‘z tashabbusiga ko‘ra qonun hujjatlarining loyihalarini ishlab chiqadilar va ularni Respublika Oliy Kengashining muhokamasiga kiritadilar;
 2) Oliy Kengash Rayosati yoki Oliy Kengash rahbariyati bilan kelishib, loyihalar tayyorlash yoki ularni dastlabki tarzda qarab chiqish uchun maxsus komissiyalar yoxud ishchi guruhlari tuzadilar;
 3) Qoraqalpog‘iston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosati, xalq deputatlari mahalliy Sovetlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasi, Respublikaning davlat va jamoat idoralari, O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi hamda boshqa ilmiy muassasalarning loyiha bo‘yicha fikrini so‘raydilar; 
 4) loyihalar bo‘yicha tushgan takliflarni umumlashtiradilar va qarab chiqadilar. 
 8-modda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining loyihalar tayyorlash bilan bog‘liq faoliyati
 O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasi loyihalarni tayyorlash munosabati bilan:
 1) o‘z tashabbusi yoxud O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi yoki uning Rayosati topshirig‘iga binoan qonun hujjatlari loyihalarini tayyorlaydi;
 2) Respublika vazirliklari, davlat qo‘mitalari va idoralariga loyihalar tayyorlash to‘g‘risida topshiriqlar beradi, loyihalarni tayyorlashga doir ishlarni birlashtirib va yo‘naltirib turadi; 
 3) Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, O‘zbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qo‘mitalari va idoralari, boshqa davlat va jamoat idoralarining O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarining loyihalari bo‘yicha fikrini so‘raydi;
 4) O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Rayosatiga loyihani xalq muhokamasiga qo‘yish maqsadga muvofiq yoki muvofiq emasligi to‘g‘risidagi tavsiyalarni kiritadi;
 5) taqriz olish uchun O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari loyihalarini Respublika Fanlar akademiyasi va boshqa ilmiy muassasalarga jo‘natiladi;
 6) O‘zbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qo‘mitalari va idoralarining O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonunlarini qo‘llash tajribasi va bu qonunlar samaradorligini o‘rganish natijalari to‘g‘risidagi axborotlarini tinglaydi. 
 9-modda. O‘zbekiston Respublikasi xalq deputatining loyihalarni tayyorlash bilan bog‘liq faoliyati
 O‘zbekiston Respublikasining xalq deputati loyihalarni tayyorlash munosabati bilan:
 1) O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashiga, O‘zbekiston Respublikasi Kengashining Rayosati yoki Oliy Kengashning qo‘mitalari va komissiyalariga loyihalar tayyorlash to‘g‘risida takliflar kiritishi mumkin;
 2) loyihani tayyorlash chog‘ida tegishli davlat va jamoat idoralariga yordam so‘rab murojaat qilishga haqlidir (bu idoralar loyihani, boshqa zarur hujjatlarni ishlab chiqishda, axborot va ma’lumotnoma materiallarini olishda yordam ko‘rsatishlari shart);
 3) O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Rayosati yoxud Oliy Kengashning qo‘mitalari va komissiyalari loyihalar tayyorlash uchun tuzadigan komissiyalar va ishchi guruhlarining ishida qatnashadi;
 4) qonunlarni takomillashtirish masalalari xususida saylovchilardan o‘ziga tushgan takliflarni umumlashtiradi, bu takliflarni o‘z ishida hisobga oladi yoki O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Rayosati yoxud O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga ma’lum qiladi;
 5) saylovchilarni loyihalar ustidagi ishlarning borishidan xabardor qiladi.
 10-modda. O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligining loyihalar tayyorlash bilan bog‘liq faoliyati 
 O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi loyihalarni tayyorlash munosabati bilan:
 1) yuqori idoralarning topshirig‘iga binoan va o‘z tashabbusi bilan O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarining loyihalarini tayyorlaydi, boshqa davlat va jamoat idoralari bilan birgalikda loyihalarni tayyorlashda ishtirok etadi;
 2) O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosatining yoxud O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasining topshirig‘iga, komissiyalar va qo‘mitalarning so‘rovlariga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarining loyihalari yuzasidan yuridik xulosalar beradi;
 3) topshiriqlarga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari loyihalarini tayyorlayotgan O‘zbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qo‘mitalari va idoralarining ishini muvofiqlashtiradi; O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari loyihalarini, jumladan o‘z kuchini yo‘qotgan qonun hujjatlarining ro‘yxatini tayyorlayotgan davlat va jamoat idoralariga metodik yordam ko‘rsatadi;
 4) zarur hollarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosatini, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasini O‘zbekiston Respublikasining yangi qonun hujjati qo‘llanilishi munosabati bilan normativ hujjatlar loyihalarini ishlab chiqish masalalari yuzasidan xabardor qiladi.
 11-modda. “Loyihalarni tayyorlash bo‘yicha komissiyalar yoki ishchi guruhlari tuzish 
 O‘zbekiston Respublikasining qonun hujjati loyihasi ustida ishlash uchun tayyorlov komissiyalari, ishchi va tahrir guruhlari tuzilishi mumkin.
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi, uning Rayosati yoki Oliy Kengash qo‘mitalari va komissiyalari tuzadigan tayyorlov komissiyalari tarkibiga O‘zbekiston Respublikasi xalq deputatlari, davlat, jamoat va boshqa idoralar hamda tashkilotlarning, ilmiy muassasalarning vakillari, boshqa mutaxassislar, Oliy Kengash Kotibiyati va xalq deputatlari mahalliy Sovetlarining xodimlari kiritiladi.
 O‘zbekiston Respublikasining qonun hujjati loyihasini tayyorlash ishlarini tashkil etish mas’uliyati yuklatilgan davlat yoki jamoat idorasi loyihani tayyorlashda ishtirok etayotgan idoralarning, boshqa manfaatdor davlat va jamoat idoralarining, mehnat jamoalari va ilmiy muassasalarining vakillaridan, mutaxassislar va olimlardan iborat komissiya tuzishi mumkin.
 Loyihani tayyorlayotgan komissiya yoki idoralar (idora) loyiha ustida ish boshlangunga qadar loyihaning konsepsiyasini ishlab chiqadi, maqsadini, tatbiq etiladigan sohasini, tuzilishini, tayyorlanayotgan hujjatning qonunchilik tizimida tutadigan o‘rnini aniqlab oladi.
 Loyihalarni tayyorlayotgan idoralarning iltimosiga ko‘ra vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralar, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar loyihadagi o‘zlariga daxldor bo‘lgan ayrim masalalar bo‘yicha xulosalar beradilar, maslahat berish uchun mutaxassislar ajratadilar, loyiha ishlab chiqilishi davomida yuzaga keladigan muammolar yuzasidan zarur materiallar taqdim etadilar. 
 12-modda. Loyihani tayyorlash chog‘ida qonunlarni qo‘llash tajribasi va jamoat fikrini o‘rganish 
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining qo‘mitalari va komissiyalari davlat va jamoat idoralari qonun hujjati loyihasini tayyorlash chog‘ida:
 1) loyiha mavzusi bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonunlarini qo‘llash tajribasini o‘rganadilar va hisobga oladilar, jamiyatning huquqiy tartibga solishga bo‘lgan ehtiyojini, qonunlarning samarador bo‘lishiga ta’sir etuvchi sabablar va shart-sharoitlarni aniqlaydilar;
 2) qonunlarni takomillashtirishga doir davlat idoralari va jamoat tashkilotlarining, mehnat jamoalari va fuqarolarning takliflarini, ommaviy axborot vositalarining materiallarini, ilmiy muassasalar, olimlar va mutaxassislarning tavsiyalarini, jamoat fikrini o‘rganuvchi boshqa vositalarning ma’lumotlarini umumlashtiradilar hamda ulardan foydalanadilar;
 3) boshqa davlatlardagi qonun bilan tartibga solish tajribasini hisobga oladilar.
 13-modda. O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatining turini aniqlash
 Tartibga solinayotgan munosabatlarning saviyasi va xususiyatiga qarab qonun hujjatining loyihasi O‘zbekiston Respublikasi qonunining, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qarorining yoki O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengash Rayosati qarorining loyihasi shaklida tayyorlanadi.
 14-modda. Loyihani kelishib olish
 Loyiha uni tayyorlashni tashkil etish uchun mas’ul idora tomonidan O‘zbekiston Respublikasining manfaatdor davlat va jamoat idoralariga, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Oliy Kengashining Rayosatiga, xalq deputatlari mahalliy Sovetlariga, ilmiy muassasalarga taqriz berish uchun yuborilishi mumkin, ular loyiha yuzasidan o‘z taklif va mulohazalarini ma’lum qiladilar.
 Loyihani dastlabki tarzda muhokama etish chog‘ida bildirilgan taklif mulohazalar yoki bu loyiha yuzasidan taqrizda bayon etilgan fikrlar keyinchalik loyiha ustida ish olib borilganda qarab chiqiladi va umumlashtiriladi. 
 15-modda. Tayyorlangan loyihani asoslash 
 O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatining loyihasini kiritish bilan bir vaqtda uni qabul qilish zaruratini hamda ko‘llashdan mo‘ljallanayotgan natijalar asoslab beriladi, loyiha kelishib olingan davlat va jamoat idoralari sanab o‘tiladi. Amalga oshirish uchun qo‘shimcha moddiy va boshqa xil sarf-xarajatlar talab qilinadigan loyihalarni taqdim etganda moliya –iqtisodiy asoslar ilova etiladi.
 Loyihani tayyorlashda qatnashgan va bu loyihaga e’tirozi bo‘lgan davlat yoki jamoat idorasining rahbari o‘zi rozi bo‘lmagan qoidalarning mohiyati yuzasidan fikrini asosli ravishda bayon etadi. 
 16-modda. Qonun hujjati qabul qilish bilan bog‘liq bo‘lgan O‘zbekiston Respublikasi normativ hujjatlarining loyihalarini ishlab chiqish
 O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatining loyihasini tayyorlash hamda uni ko‘llash uchun zarur normativ hujjatlarning loyihalarini (amalga kiritish tartibi to‘g‘risidagi hujjatlar, hukumat va idoralarning normativ hujjatlari va h.k.), ilgari qabul qilingan qonun hujjatlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish yoki ular o‘z kuchini yo‘qotgan deb topish to‘g‘risidagi takliflarni ishlab chiqish odatda ayni bir vaqtning o‘zida amalga oshiriladi. Bu normativ hujjatlar yangi qonun hujjati bilan bir vaqt, yoki uni amalga kiritguncha yoxud tasdiqlanganidan keyin mumkin qadar qisqa muddat ichida qabul qilinadi.
 Yangi hujjat qabul qilinishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlariga o‘zgartishlar kiritish va bu hujjatlarni o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblash to‘g‘risidagi takliflar ana shu hujjat loyihasining matniga norma yo‘sinida kiritiladi, shuningdek yangi hujjatga ilova tariqasida rasmiylashtirilishi ham mumkin. Qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risidagi takliflarni tayyorlash ancha vaqt talab etadigan hollarda ushbu masala yuzasidan alohida qonun hujjati qabul qilinadi. O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatiga ancha o‘zgartish yoki qo‘shimchalar kiritish zarur bo‘lgan taqdirda bu hujjatning yangi tahrirdagi loyihasi tayyorlanishi mumkin.
 17-modda. Qonun hujjati loyihasini xolis ekspertizadan o‘tkazish
 Qonun hujjatlarining loyihalari zarur hollarda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosatining qarori bilan ekspertlar hukmiga havola etilishi kerak. Qo‘mitada komissiyada loyiha ustidagi ishlar tugallanib barcha manfaatdor tashkilotlardan fikr olinganidan, qo‘mitalarda, komissiyalarda loyiha kelishilgan va muhokama etilganidan, uni matbuotda e’lon qilib, bo‘lib o‘tgan muhokama yakunlari chiqarilganidan keyingina ekspertiza o‘tkaziladi.
 Qonun loyihalarini ekspertizadan o‘tkazishga mazkur qonun loyihasini ishlab chiqishda qatnashmagan va loyiha yuzasidan fikr bermagan olimlar, amaliyotchi xodimlar, boshqa shaxslardan, shu jumladan mamlakatning boshqa mintaqalarida yashayotgan va ishlayotgan kishilardan iborat yuqori malakali mutaxassislar jalb etiladi.
 Loyihani ekspertiza qilish natijalari bo‘yicha ekspertlar guruhi o‘zining tegishli xulosasini beradi.
 Ekspertiza xulosalariga rozi bo‘lmagan taqdirda qonun loyihasini ko‘rib chiqqan qo‘mita, komissiya O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Rayosati majlisida va Oliy Kengashda o‘z nuqtai nazarini himoya etishi mumkin. 
 Tayyorlangan qonun loyihasi o‘z yo‘nalishi, mazmuni, shakli, boshqa sifat ko‘rsatkichlari jihatidan uni ishlab chiquvchilar oldiga qo‘yilgan vazifalarga javob berolmaydi deb topilgan taqdirda Oliy Kengash Rayosati mazkur qonun loyihasini tayyorlash yuzasidan tuzilgan ishchi guruhini tarqatib yuborish to‘g‘risida va bunday guruhni yangi tarkibda tuzish haqida qaror qabul qilishi mumkin.
 18-modda. Qonunni tajriba tariqasida qo‘llash 
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Rayosati o‘z tashabbusi bilan yoki qonun loyihasini taklif etish huquqiga ega bo‘lgan idoralar, tashkilotlar va shaxslarning taklifiga ko‘ra qonunning samaradorligini o‘rganish maqsadida yangi qonunni ayrim hududda yoki xalq xo‘jaligining biron tarmog‘ida tajriba tariqasida vaqtincha joriy etish to‘g‘risidagi masalani hal etishi mumkin. Shunday hollarda Oliy Kengash Rayosati bu tajribani o‘tkazishi tegishli davlat idoralariga topshiradi.
 Tajriba natijalarini hisobga olgan holda tegishli qonun hujjatining loyihasi tayyorlanadi.
 19-modda. Loyihaning mazmuni va tuzilishi
 O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatining loyihasida normativ ko‘rsatmalar modda shaklida bayon etiladi. O‘zbekiston Respublikasi kodekslari va boshqa qonunlarining moddalariga odatda sarlavha qo‘yiladi. Bir moddaga bitta yoki bir-biriga o‘zaro chambarchas bog‘liq bir nechta ko‘rsatma jamlanadi.
 O‘zbekiston Respublikasining yirik qonun hujjatlari loyihalari bo‘lim va boblarga, moddalar esa qism va bandlarga bo‘linadi. Loyihaning bo‘limlari, boblari, moddalari, moddalarning qism va bandlari loyiha mavzui mantiqan rivojlanib borishini ta’minlaydigan darajada izchil joylashtiriladi.
 O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatining maqsadi va uni chiqarish sabablarini tushuntirish uchun normativ ko‘rsatmalarni bayon etishdan oldin kirish qismi (muqaddima) berilishi mumkin.
 O‘zbekiston Respublikasining qonun hujjati loyihasidagi qoidalar aniq va ravshan bo‘lishi lozim. Loyihada ishlatilgan tushuncha va atamalarni turlicha sharhlash imkoniyatlarini istisno etish uchun amaldagi qonunlarda qabul etilgan ma’noga muvofiq yagona shaklda qo‘llaniladi; zarur hollarda esa maxsus atamalar va tushunchalarning qisqacha ta’rifi berib o‘tiladi, umum tomonidan qabul qilingan qisqartmalar qo‘llaniladi va boshqa qisqartmalarga tushunchalar berib ketiladi.
 Loyiha mantida amaldagi qonun hujjatlariga havola etishga istisno tariqasidagina yo‘l qo‘yiladi.
 Davlat va jamoat idoralari qonun loyihasi ustidagi ishlarni tugallash bosqichida uning matni umumiy tahrir etilishini hamda qonun matnini avtomatlashtirilgan axborot sistemalariga kiritish uchun belgilangan talablarga rioya etilishini ta’minlaydi.
 20-modda. Loyihaga ilova qilinadigan ma’lumotlar
 O‘zbekiston Respublikasining qonun hujjati loyihasida quyidagi ma’lumotlar bo‘lishi shart: hujjatning turi — O‘zbekiston Respublikasining Qonuni, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining qarori, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Rayosatining qarori ekanligi ko‘rsatilishi, uning asosiy mazmunini aks ettiruvchi sarlavhasi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi Raisining imzosi. 
 O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatining loyihasida zarur hollarda uni amalga kiritishning muddati va tartibi ko‘rsatiladi. 
 21-modda. Loyihalarni kiritish 
 Qonun loyihalarini taklif etish tashabbusi huquqiga ega bo‘lgan idoralar, tashkilotlar va shaxslar O‘zbekiston Respublikasi qonunlarining va boshqa qonun hujjatlarining loyihalarini O‘zbekiston Respublikasining Oliy Kengashi muhokamasiga kiritadi yoki O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Ish tartibiga muvofiq ularni O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Rayosatiga taqdim etadi.
 Vazirliklar, davlat qo‘mitalari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Vazirlar Mahkamasiga qarashli boshqa idoralar tomonidan topshiriqqa muvofiq, shuningdek o‘z tashabbusi bilan tayyorlangan O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarining loyihalari, agar loyiha tayyorlash to‘g‘risidagi topshiriqda boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, Vazirlar Mahkamasi muhokamasiga taqdim etiladi.
 O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatining loyihasi dastlabki suratda qarab chiqish natijalarini hisobga olgan holda, shuningdek ushbu Qoidalarning talablari buzilgan taqdirda tegishli vazirlikka, davlat qo‘mitasiga yoki idoraga qayta ishlash uchun qaytarilishi mumkin. 
 22-modda. Qonun loyihalarini dastlabki tayyorlashning yakunlovchi bosqichlari 
 Tayyorlanishi poyoniga yetkazilgan qonun loyihasi ishchi guruh tomonidan uni ishlab chiqishda ishtirok etgan bosh qo‘mita va boshqa qo‘mitalar hamda komissiyalarning yalpi majlisi muhokamasiga kiritiladi. Zarur hollarda bunday muhokama Oliy Kengashning barcha qo‘mitalari va komissiyalari yoki ular vakillarining qo‘shma majlisida o‘tkazilishi mumkin.
 Oliy Kengash Rayosati bosh qo‘mita va xolis ekspert guruhi ma’ruzasi asosida qonun loyihasi muhokamasini Oliy Kengash sessiyasining kun tartibiga kiritishni O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashiga tavsiya etish haqida yoki loyiha ustidagi ishlarni davom ettirish yoxud loyihani rad etish to‘g‘risida qaror qabul qiladi.
 O‘zbekiston Respublikasining Oliy Kengashiga qonun loyihasi muhokamasini sessiya kun tartibiga kiritishni tavsiya etish haqida qaror qabul qilish bilan bir vaqtda Rayosat Oliy Kengash sessiyasida qonun loyihasini taqdim etadigan ma’ruzachi masalasini ham hal etadi.
 23-modda. O‘zbekiston Respublikasi xalq deputatlarining qonun loyihasini muhokama etishi 
 Qonun hujjati loyihasini ma’qullash to‘g‘risida Rayosat qaror qabul qilganidan keyin O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining sessiyasi ochilgunga qadar bo‘lgan davrda qo‘mitalar va komissiyalar Kotibiyat bilan hamkorlikda Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlarga borib O‘zbekiston Respublikasi xalq deputatlari loyihalarni muhokama qilishini kuyidagi tartibda tashkil etadilar:
 1) Qoraqalpog‘iston Respublikasi yoki viloyatga borgandan keyin loyiha ko‘paytiriladi va tanishib chiqish uchun O‘zbekiston Respublikasi xalq deputatlariga, xalq deputatlari mahalliy Sovetlarining rahbarlariga, zarur hollarda esa boshqa muassasalarning rahbarlari va mutaxassislariga topshiriladi;
 2) Qoraqalpog‘iston Respublikasidan yoki muayyan viloyatdan saylangan O‘zbekiston Respublikasi xalq deputatlari bilan uchrashuv o‘tkaziladi, uchrashuvga manfaatdor mansabdor shaxslar ham taklif etiladi.
 Qo‘mita, komissiya a’zosi yig‘ilganlarni qonun hujjati loyihasining asosiy g‘oyasi bilan, undan ko‘zlangan maqsadlar, amaldagi qonunlardan farq qiluvchi yangi qoidalar bilan, shuningdek qonun loyihasini tayyorlash vaqtida amalga oshirilgan ishlar va loyihani tayyorlagan qatnashchilar bilan tanishtiradi. Deputatlar huzurida so‘zlanadigan ma’ruzaning qaydlarini bosh qo‘mita va Kotibiyatning tegishli bo‘limi tayyorlaydi.
 Yig‘ilganlar loyiha bilan chuqur tanishishga, unga nisbatan o‘z munosabatlarini aniqlashga, qonun qabul etilganidan so‘ng uni amalga oshirish uchun qanday choralar ko‘rish lozimligi to‘g‘risida o‘ylab ko‘rishga chaqiriladi;
 3) 2-3 kunlik tanaffus e’lon qilinadi. O‘zbekiston Respublikasi xalq deputatlari shu vaqt ichida saylovchilar bilan uchrashadilar, mehnat jamoalarida bo‘lib, aholiga loyiha to‘g‘risida, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashida uning muhokama etilishi haqida axborot berib, bildirilgan fikr va mulohazalarni hisobga oladilar;
 4) tanaffusdan so‘ng Qoraqalpog‘iston Respublikasi Oliy Kengashining, xalq deputatlari viloyat, Toshkent shahar Sovetlarining raislari qonun hujjatining loyihasini muhokama qilishni tashkil etadi. Muhokama chog‘ida tushgan barcha taklif va mulohazalar sinchiklab o‘rganiladi va hisobga olinadi;
 5) loyiha yuzasidan tushgan taklif va mulohazalar Kotibiyat xodimlari tomonidan umumlashtiriladi va jadvalga tushiriladi. Viloyatdan qaytilganidan so‘ng jadval bosh qo‘mitaga topshiriladi, bu qo‘mitada har bir taklif tahlil etilib, tegishli qaror qabul qilinadi. Keyinchalik bu material sessiya qatnashchilarining e’tiboriga yetkaziladi.
 24-modda. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashida qonun hujjatlarining loyihalarini muhokama etish
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashiga kiritilgan qonun hujjatlarining loyihalari O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Ish tartibi qoidalariga muvofiq muhokama qilinadi.
 25-modda. Qonunlarni e’lon qilish va ularni ijrochilarga yetkazish
 O‘zbekiston Respublikasining qonunlariga muvofiq O‘zbekiston Respublikasining qonunlari, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining boshqa hujjatlari ular qabul etilganidan keyin hammaning e’tiboriga yetkazish uchun o‘zbek, rus tillarida, Qoraqalpog‘iston Respublikasi uchun esa qoraqalpoq tilida respublika matbuotida e’lon qilinadi, televideniye va radio orqali o‘qib eshittiriladi. 
 Qonun matni bilan bir vaqtda qonunni amalga kiritish tartibi to‘g‘risidagi qaror ham e’lon qilinadi. 
 Qonunlar va boshqa normativ hujjatlarning e’lon qilinishi ularni qo‘llashning muqarrar sharti hisoblanadi.
 Oliy Kengash Kotibiyatining tegishli bo‘linmalari Oliy Kengash qabul qilingan qonunlarning va boshqa hujjatlarning matnlarini ommaviy axborot vositalarida vaqtida e’lon qilish va ijrochilarga yetkazish choralarini ko‘radilar.
 Qo‘mitalar, komissiyalar, Kotibiyat bo‘limlari zarur hollarda qonunlarning asosiy qoidalari hamda ularni bajarishning amaliy choralarini vazirliklar, idoralar, konsernlar, uyushmalar, xalq deputatlari mahalliy Sovetlarining, boshqa tashkilotlar xodimlarining tegishli toifalari o‘rtasida tushuntirilishini, shuningdek qabul qilingan qonunlarni tushuntirish maqsadida xalq deputatlari, mutaxassislar, olimlarning matbuotda, televideniye va radioda chiqishlarini uyushtiradilar.
 26-modda. Nazoratni amalga oshirish
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining qo‘mitalari va komissiyalari, Kotibiyat bo‘limlari qonun hujjati loyihasining uzil-kesil nusxasi bilan bir vaqtda Oliy Kengash Rayosatiga qonun hujjati qabul etilganidan so‘ng uning ijrosini tashkil etish tadbirlari rejasini ham taqdim etadilar.
 Qonun ijrosi ustidan nazoratni qo‘mita, komissiya tarkibiga kiruvchi xalq deputatlari, shu jumladan Oliy Kengashda doimiy asosda ishlamaydigan xalq deputatlari, shuningdek Kotibiyatning tegishli bo‘limlari amalga oshiradilar.
 Qo‘mita, komissiya qonunning amalga oshirilishini nazorat qilib borishni qo‘mita, komissiya a’zolaridan shu maqsadda maxsus tuzilgan guruhga topshirishi mumkin. 
 27-modda. Nazoratni amalga oshirishning shakl va usullari
 Xalq deputatlari va Kotibiyat xodimlari nazoratni amalga oshirish asnosida xalq deputatlari mahalliy Sovetlarining, boshqa davlat idoralari va yuridik shaxslarning qonun hujjatini qo‘llashga doir, shuningdek uning mazmunidan kelib chiquvchi topshiriqlar ijrosiga oid faoliyatini o‘rganadilar, bu ishda mavjud bo‘lgan kamchiliklarni aniqlaydilar va hisobga oladilar, ularni bartaraf etish choralarini ko‘radilar.
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qo‘mitalari, komissiyalari, Kotibiyatining bo‘limlari qonun hujjatlarini amaliyotda qo‘llash va uning samaradorligi to‘g‘risida davlat va jamoat idoralaridan axborot talab qilishlari mumkin. 
 28-modda. Qonun hujjatlari ijrosini o‘rganish yakunlaridan foydalanish
 Qonunlarning ijrosi qanday borayotganligiga taalluqli masalalarni o‘rganish yakunlari, davlat idoralarining ma’lumotlari, shuningdek tegishli tavsiyanomalar qo‘mita, komissiyaning amaliy ishida foydalaniladi va O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Rayosati, qo‘mitasi yoki komissiyasi muhokamasiga kiritilishi mumkin. Zarur hollarda respublika qonunlarini takomillashtirishga doir takliflar tayyorlanadi.