Surxondaryodagi namunaviy uylar egalari nimadan norozi?

Joriy yil 19-may kuni Surxondaryo viloyatida, ayniqsa, Boysunda kuchli yomg‘ir yog‘di. Oqibatda tumanning Mustaqillik mahallasida bunyod etilgan namunaviy loyihalar asosidagi zamonaviy uy-joylar turli darajada talafot ko‘rdi. Bu haqda O‘zA xabar bermoqda.

— Boysun tog‘li joy bo‘lgani bois bahorda ham, yozda ham kutilmaganda osmonda bulut paydo bo‘lib, sharros yomg‘ir yo do‘l yog‘ishi hech gap emas, – deydi mazkur mahallada yashovchi Fayzulla Normamatov.  — Osmonga bulut chiqsa, bolalarimiz bilan yuragimizni hovuchlab o‘tiradigan bo‘lib qolganmiz. Ishqilib, uyimiz yonidan o‘tadigan sel o‘zanidan toshib ketmasin, deya xavotirda turamiz. Ishoning, uyimizni birinchi marta sel bosayotgani yo‘q. Devor va shiftlardagi yoriqlar o‘sha sellarning ta’siri. Avval ham bahorda shunga o‘xshash hodisalar yuz bergan. Biroq, bu yilgi yog‘ingarchilik bizni juda shoshirib qo‘ydi. O‘zanidan toshgan sel pishqirib, uy ichigacha kirib keldi. Bino cho‘kib, xonalardagi yoriqlar kengaydi. Qo‘shimcha imoratlarga ham katta zarar yetdi. Ekinlar loyqa ostida qoldi. “Jiguli” mashinamni sotib, ko‘rilgan zararni qopladim. Endi sel suvi yo‘lini o‘zgartirishni so‘rab, tuman va viloyat hokimligiga, boshqa mutasaddi tashkilotlarga murojaat qilayapmiz. Buning iloji bor, deb o‘ylayman. Lekin natija bo‘lmayapti. Quruq va’dadan boshqa biron chora ko‘rilmayapti. Iqlim yildan-yilga o‘zgarib borayotgani sababli tabiiy ofatdan jiddiy xavotirdamiz. Zamonaviy uyda xotirjam yashaymiz, deb o‘ylagandik, lekin bunday bo‘lmadi, to‘g‘risi, xursand emasmiz. Yaxshiyam sel toshqini kunduzi bo‘ldi, mabodo tun bo‘lganida bormi, xudo asrasin! Murojaatlarimiz bilan biz faqat o‘zimizning emas, sel yo‘li bo‘ylab yashayotgan barcha aholi xavfsizligini nazarda tutmoqdamiz.

Bundan 8 yil muqaddam barpo etilgan zamonaviy loyiha asosidagi 50 ta namunaviy uy Mustaqillik mahallasi hududidan o‘tgan R-105 yo‘lining o‘ng tomonidan o‘tuvchi katta sel yo‘li atrofida qad rostlagan. Bu selgadan tog‘li tuman markazida yig‘ilgan yomg‘ir va do‘l suvlari oqadi. Fuqaro Fayzullo Normamatov va Dilorom Alimovalar istiqomat qilayotgan besh xonali namunaviy uylar orqasidan o‘tgan yo‘lga beton quvurlar yotqizilib, ko‘prik qurilgan. Sel ko‘p kelganda suv quvurga sig‘may, ana shu yo‘ldan toshib, uch-to‘rt metr chamasi pastlikda joylashgan namunaviy uylarni bosib qolmoqda, turar joylarga jiddiy zarar yetkazmoqda. Bu zamonaviy uylarda yashayotgan fuqarolarning haqli e’tiroziga sabab bo‘layotir.
Zamonaviy massivda istiqomat qilayotgan X. Saidov, K. Shodiyev, B. To‘rayev, B. Umarov kabi 10 ga yaqin fuqaroning uyi bu yilgi tabiiy ofatdan turli darajada zarar ko‘rgan. Ular kelgusida sel toshqinining oldini olish hamda tabiiy ofatga barham berishda yordam so‘rab, tuman, viloyat hokimligi, viloyat favqulodda vaziyatlar boshqarmasi va boshqa mutasaddi idoralarga murojaat qilgan.

Boysun tumani hokimi o‘rinbosari Sh. Normo‘minov bu yilgi sel oqibati va kelgusida uning oldini olish borasida amalga oshirilayotgan ishlar xususida shunday dedi:
Shu kuni sel olgan ko‘prikni borib ko‘rganimizda bu yerda na bir quruvchi va na bir texnika bor edi. Odamlarning aytishicha, sel toshqinidan keyin bu yerlarga quruvchi zoti kelgan emas.

Tog‘li tumandagi zamonaviy massivda barpo etilgan namunaviy uylar bilan bog‘liq bu muammo yuzasidan viloyat favqulodda vaziyatlar boshqarmasi mutasaddilari fikri bildirdi.
—Boysunda yuz bergan tabiiy ofatni atroflicha o‘rganib, tuman hokimligiga, tuman prokuraturasiga tegishli taklif va xulosalar berilgan, — deydi viloyat favqulodda vaziyatlar boshqarmasi boshlig‘i o‘rinbosari M. Xo‘jayev. — Bundan bir necha yil avval Sariosiyo tumanidagi Fozilko‘chdi massivida qurilgan namunaviy uylar bilan ham xuddi shunday holat yuz bergan edi. O‘shanda tabiiy ofat o‘zani o‘zgartirilib, kelgusida yuz berishi mumkin bo‘lgan talafotlarning oldi olindi.