O‘zbekiston – Turkiya: hamkorlikning yangi imkoniyatlari

18.11.2016
Avval xabar qilinganidek, 17-noyabr kuni Turkiya Respublikasi Prezidenti Rejep Tayyip Erdoʻgʻon Samarqand shahriga tashrif buyurdi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti vazifasini bajaruvchi Shavkat Mirziyoyev va Turkiya Respublikasi Prezidenti Rejep Tayyip Erdoʻgʻon 18-noyabr kuni Hazrati Hizr majmuiga tashrif buyurib, O‘zbekiston Respublikasining Birinchi Prezidenti qabrini ziyorat qildi va Islom Karimov xotirasiga hurmat bajo keltirdilar. Islom Karimov ruhi pokiga Qur’on tilovat qilindi. 


Shundan soʻng Samarqand shahridagi Forumlar majmuasida O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti vazifasini bajaruvchi Shavkat Mirziyoyev bilan Turkiya Respublikasi Prezidenti Rejep Tayyip Erdoʻgʻon oʻrtasida muzokara boʻlib oʻtdi. 


Shavkat Mirziyoyev Birinchi Prezidentimiz Islom Karimov vafoti munosabati bilan samimiy hamdardlik yoʻllagani uchun Turkiya Prezidentiga minnatdorlik bildirdi. Rejep Erdoʻgʻon Samarqandga tashrif buyurib, Yurtboshimizning yorqin xotirasiga hurmat bajo keltirgani O‘zbekiston xalqiga yuksak ehtirom ifodasidir. 


Ushbu tashrif Turkiyada O‘zbekiston bilan munosabatlarni rivojlantirishga katta ahamiyat berilishidan dalolat ekani qayd qilindi. 


Ta’kidlash joizki, Turkiya O‘zbekiston mustaqilligini birinchilar qatorida tan olgan. 


O‘zbek va turk xalqlari koʻp asrlik umumiy tarix, yagona til va din, mushtarak qadriyatlar va oʻxshash urf-odatlar bilan bir-biriga chambarchas bogʻlangan. 


Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston Turkiyaga oʻzining muhim va uzoq muddatli hamkori sifatida qarashini, xalqlarimiz oʻrtasidagi doʻstlik rishtalarini mustahkamlash, hamkorlikni oʻzaro ishonch tamoyillari asosida rivojlantirish tarafdori ekanini qayd etdi. 


Rejep Erdoʻgʻon Turkiya O‘zbekistonni Markaziy Osiyodagi ustuvor sherik deb bilishini, mamlakatimizning ijtimoiy-siyosiy barqarorligi va iqtisodiy taraqqiyoti izchil davom etishiga ishonchi komil ekanini alohida ta’kidladi. 


Ikki mamlakatning bugungi munosabatlari O‘zbekiston va Turkiyaning imkoniyat va salohiyatiga mos emasligi, ushbu uchrashuv hamkorlikning yangi sahifalarini ochish masalalari yuzasidan batafsil fikr almashish uchun qulay imkoniyat ekani qayd etildi. 


Muzokarada O‘zbekiston bilan Turkiya oʻrtasidagi oʻzaro ishonch muhitini mustahkamlash masalasi muhokama qilinib, tashqi siyosat mahkamalari oʻrtasida muntazam maslahatlashuvlar tashkil qilish, xalqaro tashkilotlar doirasida bir-birini qoʻllab-quvvatlash toʻgʻrisida fikr almashildi. 


O‘zbekiston Islom hamkorlik tashkiloti faoliyati doirasida Samarqandda Imom Buxoriy xalqaro tadqiqotlar markazini ta’sis etish taklifini ilgari surdi. Tomonlar IHTning Turkiyadagi Islom tarixi, san’ati va madaniyati tadqiqotlari markazi bu tashabbusni qoʻllab-quvvatlaganidan mamnuniyat izhor qildilar. 


Suhbat chogʻida savdo-iqtisodiy hamkorlik masalalari ham atroflicha muhokama qilindi. 


Turkiya O‘zbekistonning an’anaviy va muhim savdo sheriklaridan biridir. 2015-yilda oʻzaro savdo hajmi 1,2 milliard AQSh dollarini tashkil etdi. Bu boradagi oʻsish sur’atlari joriy yilda ham saqlanib qolishi kutilmoqda. Lekin tomonlar qayd qilganidek, bu raqamlar mamlakatlarimiz salohiyatini aks ettirmaydi. Bu miqdorni yaqin yillar ichida 2-3-marta oshirish uchun yetarli imkoniyatlar mavjudligi ta’kidlandi. 


Hozirgi kunda O‘zbekistonda Turkiyaning 500 ga yaqin firma va kompaniyalari faoliyat yuritmoqda. Mamlakatimiz iqtisodiyotiga jalb qilingan Turkiya sarmoyasi hajmi 1 milliard dollardan oshadi. 


Suhbat chogʻida ushbu tashrif ikki mamlakat ishbilarmon doiralari oʻrtasidagi oʻzaro manfaatli hamkorlikka yangi sur’at baxsh etishiga ishonch bildirildi. 


Tomonlar qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini yetishtirish va chuqur qayta ishlash, oziq-ovqat mahsulotlarini saqlash, qadoqlash, qayta ishlash va eksport qilish boʻyicha majmualar barpo etishga, toʻqimachilik va terini qayta ishlash sanoatida zamonaviy qoʻshma korxonalar yaratishga, xususan, birgalikda paxta tolasi va teri xomashyosini chuqur qayta ishlash orqali tayyor brendli mahsulotlarni tashqi bozorlarga chiqarishni yoʻlga qoʻyish, farmatsevtika sohasida hamkorlikka oid yangi loyihalar tuzish va amalga oshirish masalalarini koʻrib chiqdilar. Buning uchun Samarqand viloyatida barpo etiladigan “Urgut” erkin iqtisodiy zonasida ulkan imkoniyatlar mavjud ekani ta’kidlandi. 


Turkiyaning yetakchi turistik kompaniyalarini jalb etgan holda O‘zbekistonda sayyohlik infratuzilmasini yanada rivojlantirish, Samarqand, Buxoro, Xorazm va Toshkent viloyatlarida xalqaro talablarga mos zamonaviy sayyohlik majmualari barpo etish masalalari muhokama qilindi. 


Transport kommunikatsiyalariga ham alohida e’tibor qaratildi. “Boku – Axalkalaki – Qars” temir yoʻlining ishga tushirilishi ikki mamlakatni bir-biri bilan bogʻlaydigan toʻgʻridan-toʻgʻri transport yoʻlagini yaratishdek strategik ahamiyatga ega masalani hal etishda, binobarin, savdo-iqtisodiy aloqalarni rivojlantirishda muhim omil boʻlishi qayd etildi. 


Muhokama qilingan masalalardan kelib chiqqan holda, O‘zbekiston va Turkiyaning oʻz oldiga qoʻyayotgan maqsadlariga erishish uchun kelasi yil boshida Toshkent shahrida Hukumatlararo qoʻshma komissiyaning navbatdagi majlisini oʻtkazishga, uning doirasida O‘zbekiston – Turkiya sarmoyaviy forumini tashkil qilishga kelishib olindi. 


Davlatlararo munosabatlarda madaniy-gumanitar hamkorlik alohida oʻrin tutadi. Tomonlar bu boradagi sheriklikni rivojlantirish masalalarini muhokama qildi. 


Shavkat Mirziyoyev va Rejep Erdoʻgʻon ushbu uchrashuv davomida erishilgan kelishuvlar ikki tomonlama munosabatlarni yangi bosqichga koʻtarib, oʻzaro manfaatli sohalarda hamkorlikning yangi sahifasini ochishga xizmat qilishiga qat’iy ishonch bildirdilar. 


Kunning ikkinchi yarmida oliy martabali mehmon Imom Buxoriy va Imom Moturidiy yodgorlik majmualari, Amir Temur maqbarasini ziyorat qildi, Registon maydonini koʻzdan kechirdi. 


Rejep Erdoʻgʻon istiqlol yillarida Prezident Islom Karimov rahnamoligida bu ezgu maskanlar tubdan qayta ta’mirlanib, mutlaqo yangi qiyofa kasb etganini alohida ta’kidladi. O‘zbekiston ajdodlarimizning boy ma’naviy merosini tiklash, oʻrganish va dunyoga tanitishda yuksak natijalarga erishayotganini qayd etdi. 


Shu bilan Turkiya Respublikasi Prezidenti Rejep Tayyip Erdoʻgʻonning mamlakatimizga tashrifi yakuniga yetdi.