Elektr energiyasi va tabiiy gazdan foydalanish tartibini takomillashtirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Elektr energiyasi va tabiiy gaz yetkazib berish hamda iste’mol qilish sohasida to‘lov intizomini yanada mustahkamlash, shuningdek ijro ishi yuritish tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2017-yil 29-maydagi PF-5059-son Farmoniga hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida” 2017-yil 30-maydagi PQ-3016-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Quyidagilar:
 Elektr energiyasidan foydalanish qoidalari 1-ilovaga muvofiq; 
 Tabiiy gazdan foydalanish qoidalari 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Belgilab qo‘yilsinki: 
 maishiy iste’molchilarga elektr energiyasi va tabiiy gaz iste’molini hisobga olish zamonaviy uskunalarini xarid qilish, o‘rnatish, ro‘yxatdan o‘tkazish, davriy davlat qiyoslovi va plombalash tegishli ravishda hududiy elektr tarmoqlari korxonalari va gaz ta’minoti tashkilotlari mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi;
 maishiy iste’molchilarning elektr energiyasi va tabiiy gaz iste’molini hisobga olish uskunalarining davriy davlat qiyoslovidan o‘z vaqtida va sifatli o‘tkazilishini tashkil qilish bo‘yicha javobgarlik tegishli ravishda hududiy elektr tarmoqlari korxonalari va gaz ta’minoti tashkilotlariga yuklatiladi;
 tadbirkorlik subyektlarini elektr va gaz tarmoqlariga foydalanishga tayyor holda ulash ularning xohishiga ko‘ra amalga oshiriladi.
 3. “O‘zbekneftgaz” AJ, “O‘ztransgaz” AJ, “O‘zbekenergo” AJ, “O‘zdavneftgazinspeksiya” DI va “O‘zdavenergonazorat” DI O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahri hokimliklari bilan birgalikda ushbu qaror bilan tasdiqlangan elektr energiyasi va tabiiy gazdan foydalanish qoidalarining ommaviy axborot vositalarida keng yoritilishini tashkil etsin.
 4. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi “O‘zbekenergo” AJ bilan birgalikda ushbu qaror bilan tasdiqlangan Elektr energiyasidan foydalanish qoidalariga muvofiq iste’molchilarning tarif guruhlari optimallashuvini hisobga olgan holda, elektr energiyasi uchun yangi tariflarni bir oy muddatda tasdiqlasin.
 5. O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining 3-ilovaga muvofiq ayrim qarorlari o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
 6. “O‘zdavneftgazinspeksiya” DI, “O‘zdavenergonazorat” DI “O‘zbekneftgaz” AJ, “O‘ztransgaz” AJ, “O‘zbekenergo” AJ, manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda o‘zlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar.
 7. Ushbu qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari — “O‘zbekneftgaz” AJ boshqaruvi raisi A.S. Sultanov, “O‘zbekenergo” AJ boshqaruvi raisi U.M. Mustafoyev, “O‘ztransgaz” AJ boshqaruvi raisi A.S. Mustafayev, “O‘zdavneftgazinspeksiya” DI boshlig‘i N.T. Agzamov va “O‘zdavenergonazorat” DI boshlig‘i D.O. Isaqulov zimmasiga yuklansin.
 1. Ushbu Qoidalar O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksiga, “Elektr energetika to‘g‘risida”, “Energiyadan oqilona foydalanish to‘g‘risida”, “Xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi to‘g‘risida”, “Tabiiy monopoliyalar to‘g‘risida”, “Iste’molchilar huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq elektr energiyasini yetkazib berish hamda iste’mol qilish sohasidagi munosabatlarni tartibga soladi. 
 2. Ushbu Qoidalar hududiy elektr tarmoqlari korxonalari, elektr energiya iste’molchilari, iste’molchilardan elektr energiyasi uchun to‘lovni yig‘ish funksiyasini bajaruvchi xususiy operatorlar, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Majburiy ijro byurosi (keyingi o‘rinlarda Byuro deb ataladi) tomonidan bajarish uchun majburiy hisoblanadi.
 3. Ushbu Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
 energiya ta’minoti bo‘yicha avariya broni — iste’molchilar faoliyati qisman yoki to‘liq to‘xtatilgan holda uskunalarni saqlash, insonlar hayotining xavfsizligini ta’minlash, avariya va qo‘riqlash yoritgichlari, shamollatish, suv haydash, suv ta’minoti, isitish, yong‘in xavfsizligi vositalari uchun zarur bo‘lgan elektr quvvatining eng kam miqdordagi darajasi yoki elektr energiyasi hajmi;
 avariya rejimi — elektr energetika obyektlarining ishlash texnologik parametrlarining yagona elektr energetika tizimi ishonchli ishlashining izdan chiqishiga va iste’molchilarga elektr energiyasini yetkazib berish cheklanishiga olib kelishi mumkin bo‘lgan yo‘l qo‘yib bo‘lmaydigan tarzda chetga chiqishi;
 blok-stansiyalar — iste’molchilarning yagona elektr energetika tizimiga bevosita yoki iste’molchilar tarmog‘i orqali ulangan hamda operativ-dispetcherlik boshqaruvi tizimiga kiradigan elektr stansiyalari;
 elektr tarmog‘ining balans bo‘yicha mansublik chegarasi — elektr tarmog‘ining balans bo‘yicha mansubligi bilan aniqlanadigan, hududiy elektr tarmoqlari korxonasi va iste’molchi o‘rtasidagi elektr tarmog‘ining bo‘linish nuqtasi;
 elektr ta’minoti shartnomasi — hududiy elektr tarmoqlari korxonasiga iste’molchida kerakli uskunalar va elektr energiyasi iste’molini hisobga olish priborlari mavjud bo‘lgan taqdirda, unga elektr tarmog‘i orqali elektr energiyasi yetkazib berish majburiyatini yuklaydigan, iste’molchiga esa elektr energiyasi haqini to‘lash, shuningdek, elektr energiyasi iste’molining shartnomada nazarda tutilgan rejimiga rioya qilish, o‘z tasarrufida bo‘lgan elektr tarmoqlarini ekspluatatsiya qilish xavfsizligini hamda elektr energiyasi iste’moli bilan bog‘liq bo‘lgan o‘zi foydalanadigan uskunalar va asboblarning soz holatda bo‘lishini ta’minlashga doir chora-tadbirlarni bajarish majburiyatini yuklaydigan bitim;
 elektr energiyasi (quvvati) iste’molining shartnomadagi miqdori — elektr ta’minoti shartnomasida belgilangan va tegishli hisob-kitob davrida texnik shartlarga ko‘ra ruxsat etilgan quvvat, elektr qurilmalaridan foydalanilgan ish soatlar soni va ish kunlar miqdorlaridan kelib chiqqan holda hisoblangan elektr energiyasi (aktiv, reaktiv) miqdori; 
 yagona elektr energetika tizimi — elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi, magistral elektr tarmoqlari, hududiy elektr tarmoqlari va ularni tezkor-dispetcherlik boshqarish korxonalari;
 elektr energiyasi sifati — elektr energiyasi parametrlarining davlat standartlari bo‘yicha belgilangan talablarga muvofiqligi;
 elektr energiyasini hisobga olishni nazorat qilish asbobi — nazorat qilish uchun foydalaniladigan va ko‘rsatkichlari asosida alohida sexlar, texnologik liniyalar, ko‘p energiya sarflaydigan uskunalar va boshqa uskunalarning elektr energiyasi sarfini aniqlash imkonini beradigan hisoblash asbobi;
 yetarli miqdorda yetkazib berilmagan elektr energiyasi (kam yetkazib berish) — energiya ta’minotidagi tanaffus, shu jumladan uzib qo‘yish va cheklash vaqtida iste’molchi to‘liq olmagan elektr energiyasi miqdori;
 elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlari — elektr energiyasini uzatish va yetkazib berishni amalga oshirish uchun mo‘ljallangan elektr energiyasi uzatish liniyalari, transformator podstansiyalari, taqsimlash punktlari;
 cheklash — shartnomada nazarda tutilgan tadbirlarni amalga oshirish oqibatida muayyan vaqt oralig‘i davomida, shuningdek, hududiy elektr tarmoqlari korxonalarining elektr tarmoqlarida fors-major holatlar tufayli paydo bo‘lgan avariya rejimlari vaqtida iste’molchiga shartnomada belgilangan elektr energiyasini yetkazib berish miqdorining kamayishi;
 elektr energiyasi ta’minotidagi tanaffus (uzib qo‘yish) — iste’molchiga elektr energiyasi yetkazib berishni to‘xtatish, avtomatika qurilmalarining muvaffaqiyatli ishlashi tufayli yoki elektr energiyasi iste’mol qilishning cheklanishiga olib kelmaydigan, bir vaqtning o‘zida bir nechta liniyalar bo‘yicha elektr energiyasi oluvchi iste’molchilar uchun bitta yoki bir nechta elektr energiyasi yetkazib berish liniyalarining uzib qo‘yilishi tufayli sodir bo‘ladigan tanaffuslar bundan mustasno;
 rejali uzib qo‘yish — agar elektr ta’minoti shartnomasida boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, hududiy elektr tarmoqlari korxonasining elektr qurilmalarini rejali–ogohlantirish ta’mirlash jadvali bo‘yicha ta’mirlash yoki profilaktika qilish davrida iste’molchilarni oldindan (kamida 3 sutka oldin) ogohlantirgan holda iste’molchiga elektr energiyasi berishni to‘liq yoki qisman to‘xtatish;
 to‘lov hujjati — to‘lov tizimining qoidalari bilan belgilangan tarkibga, rekvizitlar formatiga ega bo‘lgan hamda elektron to‘lovni amalga oshirish uchun zarur axborotni o‘z ichiga olgan, elektron raqamli imzo bilan tasdiqlangan to‘lov talabnomasi, to‘lov topshiriqnomasi yoki elektron to‘lov hujjati bo‘lib, uning asosida hududiy elektr tarmoqlari korxonasining hisob-kitob raqamiga pul mablag‘lari o‘tkaziladi, shuningdek, to‘lovni naqd pulda to‘lash imkonini beradigan bildirishnoma. Elektron to‘lov hujjatlari orqali naqd pulsiz hisob-kitoblarni amalga oshirishda ularning elektron to‘lovni amalga oshirish uchun zarur rekvizitlarni saqlagan holda qog‘ozdagi shakli ham ta’minlanishi kerak;
 elektr energiyasi iste’molchisi (iste’molchi) — elektr ta’minoti shartnomasiga muvofiq ishlab chiqarish va (yoki) maishiy ehtiyojlar uchun elektr energiyasidan foydalanuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;
 hududiy elektr tarmoqlari korxonasi — viloyat, shahar, iqtisodiy zona (sanoat zonasi) doirasida elektr ta’minoti shartnomasi asosida iste’molchilarga elektr energiyasini sotish va taqsimlash huquqiga ega bo‘lgan yuridik shaxs;
 elektr energiyasini qabul qilgich (elektr qabul qilgich) — elektr energiyasini qabul qilish va undan foydalanish uchun mo‘ljallangan qurilma yoki asbob;
 iste’molchining ulangan quvvati — iste’molchining elektr energiyasini (bevosita elektr qabul qilgichlarni ta’minlaydigan) ishchi kuchlanishga aylantiruvchi transformatorlarining va 1000 V dan yuqori kuchlanishli elektr dvigatellarining elektr tarmoqlariga ulangan jami quvvati. Iste’molchilarning elektr qurilmalari tarmoq transformatorlardan yoki hududiy elektr tarmoqlari korxonasining past kuchlanishli tarmoqlaridan ta’minlanganda, iste’molchining ulangan quvvati uchun foydalanishga ruxsat etilgan quvvat qabul qilinadi, uning miqdori hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan belgilanadi hamda elektr ta’minoti shartnomasida ko‘rsatiladi;
 hisob-kitob davri — elektr energiyasi iste’molining sarfi (hajmi) aniqlanishi, iste’mol qilingan elektr energiyasi uchun iste’molchi va hududiy elektr tarmoqlari korxonasi o‘rtasida o‘zaro hisob-kitob qilinishi kerak bo‘lgan vaqt davri (oy); 
 Elektr energiyasini hisobga olish pribori — elektr energiyasi sarfini hisobga olish pribori (keyingi o‘rinlarda hisobga olish pribori deb ataladi) bo‘lib, iste’mol qilingan elektr energiyasining haq to‘lanishi lozim bo‘lgan hajmi uning ko‘rsatkichlari asosida aniqlanadi; 
 tizim operatori — yagona elektr energetika tizimi, magistral elektr tarmoqlari faoliyatining texnologik rejimini tezkor-dispetcherlik boshqaruvini, shuningdek, uning boshqa davlatlar elektr energetika tizimlari bilan o‘zaro hamkorligini ta’minlovchi vakolatli tuzilma; 
 subiste’molchi — hududiy elektr tarmoqlari korxonasi roziligi bilan boshqa iste’molchining elektr tarmoqlariga bevosita ulangan va u bilan elektr ta’minoti yuzasidan shartnoma tuzgan iste’molchi. Elektr energiyasi subiste’molchiga berilganda, iste’molchi mazkur Qoidalarga rioya qilish bo‘yicha javobgar bo‘ladi;
 elektr ta’minotining texnologik broni — texnologik jarayonni, ishlab chiqarish siklini tugallash uchun zarur bo‘lgan elektr energiyasi yoki quvvati hajmi;
 hisobga olish nuqtasi — elektr ta’minoti sxemasidagi nuqta, unda o‘lchash asbobi (yoki hisobga olish tizimi) yordamida elektr energiyasi sarfining hajmi aniqlanadi; 
 elektr ta’minoti korxonasi — hududiy elektr tarmoqlari korxonasining tuman, shahar, iqtisodiy zona (sanoat zonasi) doirasida elektr energiyasini taqsimlash va sotishni amalga oshiruvchi bo‘linmasi;
 elektr qurilmasi — elektr energiyasini ishlab chiqarish, transformatsiya qilish, uzatish, taqsimlash hamda uni energiyaning boshqa turiga aylantirish uchun mo‘ljallangan mashinalar, apparatlar, elektr uzatish liniyalari va yordamchi uskunalar yig‘indisi (ular o‘rnatilgan inshootlar va binolar bilan birga);
 elektr energiyasini hisobga olishni nazorat qilish asbobini ulash sxemasini tekshirish (tekshirish) — Byuro va (yoki) hududiy elektr tarmoqlari korxonasining xodimi tomonidan iste’molchining instrumental usul bilan elektr energiyasi iste’molini hisobga olishni nazorat qilish asbobi va o‘lchov transformatorlarining ulanish sxemasi to‘g‘riligini tekshirish hamda bir vaqtning o‘zida belgilangan namunadagi dalolatnoma rasmiylashtirilib, keyinchalik uni axborot dasturiy kompleksining tegishli reyestriga kiritish;
 ko‘rsatkichlarni nazorat tartibida tekshirish (aylanib chiqish) — Byuroning vakolatli shaxsi tomonidan elektr energiyasini hisobga olishni hisob-kitob qilish asboblaridan elektr energiyasining haqiqiy sarfi ko‘rsatkichlarini olish va elektr energiyasini hisobga olish asboblari, o‘lchov transformatorlari, ularning ulash sxemalari va o‘rnatilgan plombalarning butligini ko‘zdan kechirish;
 reaktiv energiyaning iqtisodiy qiymati — reaktiv energiyaning eng maqbul qiymati bo‘lib, uning oshib ketishi elektr energiya sifatining yomonlashuviga va elektr ta’minoti korxonasi tarmoqlarida energiya yo‘qotish ortishiga olib keladi.
 maishiy iste’molchilar — elektr energiyasidan maishiy ehtiyojlar uchun foydalanuvchi aholi (uy egaligi/kvartiralar xonalari va hududini yoritish, elektr-maishiy va boshqa asboblardan foydalanish, ovqat tayyorlash, isitish va issiq suv ta’minoti).
 4. Iste’mol qilingan elektr energiyasini hisobga olish uchun “O‘zstandart” agentligi yoki O‘zbekiston Respublikasining o‘lchov vositasi turini tasdiqlash to‘g‘risidagi sertifikatiga ega bo‘lgan hududiy bo‘linmalar tomonidan ro‘yxatdan o‘tkazilgan Elektr energiyasini hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimiga (EHNAT) mos keladigan hisobga olish asboblari qo‘llaniladi.
 Byuro iste’molchilar bilan birgalikda iste’mol qilingan elektr energiyasining amaldagi miqdorini aniqlash uchun ulardagi elektr energiyasini hisobga olish asboblari (maishiy iste’molchilardan tashqari) ko‘rsatkichlarini har oyda yozib olishi va zarur bo‘lganda elektr energiyasini hisobga olish asboblarini ulash sxemasini tekshirib ko‘rishi kerak. Iste’molchi tomonidan elektr energiyasi sarfi to‘g‘risida hududiy elektr tarmoqlari korxonasi va Byuroga belgilangan shakl bo‘yicha o‘z qo‘li bilan, faksimil, elektron yoki pochta aloqasi orqali taqdim etilgan hisobot yuridik shaxslar hamda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy shaxslar uchun iste’mol qilingan elektr energiyasining amaldagi hajmini aniqlash uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.
 EHNATning joriy etilishi munosabati bilan iste’molchilarning hisobga olish asboblaridagi ko‘rsatkichlar avtomatlashtirilgan tizimning texnik parametrlariga muvofiq, biroq bir oyda kamida bir marta yoki iste’molchining buyurtmasi bo‘yicha yozib olinadi.
 Hududiy elektr tarmoqlari korxonalari shaxsiy hisobraqam va hisobga olish asboblarining holati haqida batafsil ma’lumotlar doimiy asosda shakllantirilishini va idoralararo elektron hamkorlik qilish tizimiga real vaqt rejimida yuborilishini ta’minlaydi. 
 5. Iste’molchi o‘ziga tegishli elektr tarmoqlariga kuchlanishi 1000 V gacha bo‘lgan qo‘shimcha elektr qurilmalarini ruxsat etilgan quvvat miqdori darajasida ulashi mumkin (elektr energiyasini isitish va issiq suv ta’minoti uchun qo‘llashdan tashqari).
 6. Elektr energiyasini ishlab chiqarish, uzatish, taqsimlash, iste’mol qilish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlar, texnik qoidalar va me’yorlar talablariga rioya qilinishi yuzasidan davlat nazorati qonun hujjatlariga muvofiq O‘zenergoinspeksiya tomonidan amalga oshiriladi.
 7. Elektr energiyasining isrof qilib sarflanishi va iste’molchi elektr qurilmalarining avariya xavfini tug‘diradigan yoki odamlar hayotiga xavf soladigan qoniqarsiz texnik holati aniqlanganda, “O‘zenergoinspeksiya” elektr energiyasi yetkazib berishni qonun hujjatlarida belgilangan tartibda to‘xtatib qo‘yish huquqiga ega. 
 “O‘zenergoinspeksiya” tomonidan iste’molchida energiyadan nooqilona foydalanganlik, elektr energiyasini tejash bo‘yicha tashkiliy-texnik tadbirlarni bajarmaslik holatlari aniqlangan taqdirda (imzolangan dalolatnomaga muvofiq), hududiy elektr tarmoqlari korxonasi elektr energiyasidan nooqilona foydalanish bo‘yicha aniqlangan holatlardan kelib chiqqan holda energiya iste’molining shartnomadagi miqdorini kamaytirishga haqlidir.
 8. Hududiy elektr tarmoqlari korxonalariga elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlaridagi avariyalarning oldini olish va bartaraf etish yoki odamlar xavfsizligini ta’minlash ishlari bilan bog‘liq kechiktirib bo‘lmaydigan chora-tadbirlarni amalga oshirish zarur bo‘lganda, iste’molchi bilan kelishmasdan va uni ogohlantirmasdan, biroq uni darhol xabardor qilgan holda elektr energiyasini uzatishni uzib qo‘yish yoki cheklashga ruxsat etiladi. 
 9. Obyektning elektr ta’minoti loyihasida ko‘zda tutilgan o‘zaro zahiralanuvchi manbalarni avtomatik ishga tushirish yoki asosiy manbani qayta avtomatik tiklash vaqtida elektr energiyasining uzib qo‘yilishi (sabablaridan qat’i nazar) elektr ta’minotida tanaffus deb hisoblanmaydi.
 10. Vakolatli davlat organlari maxsus qoidalar bo‘yicha foydalaniladigan elektr qurilmalarini qonun hujjatlariga muvofiq energetika nazoratidan o‘tkazadi. 
 11. Davlat energetika nazoratining amalga oshirilishi iste’molchilarni foydalanilayotgan elektr tarmoqlari, asboblar va uskunalarning zarur texnik holati va xavfsizligi ta’minlanishi, elektr energiyasi iste’molining belgilangan rejimiga rioya etilishi uchun javobgarlikdan, shuningdek, elektr energiyasidan foydalanish paytida paydo bo‘ladigan avariyalar, yong‘inlar, elektr energiyasini hisobga olish asboblarining nosozliklari va boshqa qoida buzarliklar to‘g‘risida hududiy elektr tarmoqlari tashkilotlarini darhol xabardor qilish majburiyatidan ozod qilmaydi.
 12. Elektr tarmoqlari, asboblar va uskunalarning texnik holatiga va ularni ekspluatatsiya qilishga qo‘yiladigan talablar, shuningdek, ularga rioya etilishini nazorat qilish tartibi elektr energetika sohasidagi qonun hujjatlari bilan belgilanadi.
 14. Respublikada elektr energiyasi iste’molining prognozi hududiy elektr tarmoqlari korxonalari tomonidan iqtisodiy rivojlanish, aholi sonining o‘sishi va uy-joy qurilishini hisobga olgan holda har bir iste’molchi bilan tuzilgan elektr ta’minoti shartnomalarida ko‘rsatilgan ehtiyoj miqdorlari asosida aniqlanadi.
 15. Elektr energetika obyektlarining ichki tarmoq elektr energiyasi iste’molining prognozi (korxonalarning elektr energiyasi ishlab chiqarish bo‘yicha o‘zining va ishlab chiqarish ehtiyojlari, belgilangan tartibda tasdiqlangan elektr energiyasini elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlariga uzatish bo‘yicha elektr energiyasining texnologik sarfi) har yili 1-oktabrgacha umumlashtiriladi hamda kelgusi yil uchun elektr energiyasi ishlab chiqarish va iste’mol qilish balansi tarkibiga kiritiladi.
 16. Elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi korxona har yili 1-oktabrgacha O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligi (keyingi o‘rinlarda Energetika vazirligi deb ataladi), “O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ va “Issiqlik elektr stansiyalari” AJga kelgusi yilga elektr energiyasi ishlab chiqarish bo‘yicha mavjud quvvat va prognoz to‘g‘risida ma’lum qiladi. 
 17. “O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ, “O‘zbekgidroenergo” AJ va “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ bilan birgalikda choraklar bo‘yicha bo‘lib chiqqan holda, kelgusi yilgi elektr energiyasi ishlab chiqarilishi va iste’mol qilinishi balansining prognoz ko‘rsatkichlarini shakllantiradi va joriy yilning 15-oktabrigacha uni O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va sanoat vazirligiga taqdim etish uchun Energetika vazirligiga kiritadi. 
 “O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ, “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ, “O‘zbekgidroenergo” AJ va “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlangan elektr energiyasi ishlab chiqarish va iste’mol qilish balansining prognoz ko‘rsatkichlariga muvofiq o‘z tasarruflaridagi tashkilotlarga elektr energiyasi ishlab chiqarilishi va iste’mol qilinishining choraklarga taqsimlangan ko‘rsatkichlarini prognoz yil uchun belgilangan muddatlarda yetkazadilar.
 18. Elektr energiyasi bir vaqtning o‘zida ishlab chiqarilishi va iste’mol qilinishi bilan tavsiflanadigan alohida tovar turi sifatida, hududiy elektr tarmoqlari korxonasi va energiya qurilmalari shu tashkilot tarmog‘iga bevosita ulangan iste’molchi o‘rtasida tuzilgan elektr ta’minoti shartnomasi asosida mazkur Qoidalarga muvofiq yetkazib beriladi.
 Yuridik shaxsning nomi o‘zgarganda yoki elektr qurilmalar mulkdori almashganda iste’mol qilinadigan quvvat va (yoki) elektr ta’minotining ishonchlilik toifasi o‘zgarmasa, hududiy elektr tarmoqlari korxonasi va iste’molchi — elektr qurilmalarining huquqiy vorisi o‘rtasida elektr ta’minoti shartnomasi ommaviy oferta asosida elektr ta’minoti shartnomasini kelishish (qabul qilish) va uni axborot-kommunikatsiya tizimlari orqali yangi mulkdor tomonidan tasdiqlash yo‘li bilan tuziladi.
 19. Hududiy elektr tarmoqlari korxonasi va iste’molchi o‘rtasidagi elektr ta’minoti shartnomasi elektr ta’minotining namunaviy shartnomasiga muvofiq tayyorlangan shaklda tuziladi. 
 Elektr ta’minotining namunaviy shartnomasi “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ tomonidan ishlab chiqiladi, “O‘zenergoinspeksiya”, O‘zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo‘mitasi bilan kelishiladi va Energetika vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.
 20. Elektr ta’minoti shartnomasi 2 nusxada tuziladi. Bir nusxasi iste’molchiga taqdim etiladi, ikkinchisi hududiy elektr tarmoqlari korxonasida qoladi.
 21. Subiste’molchilar iste’molchilar bilan elektr ta’minoti shartnomasini hududiy elektr tarmoqlari korxonalari roziligiga asosan tuzadi.
 22. Subiste’molchilarga o‘z tarmoqlari orqali elektr energiyasini yetkazib beruvchi iste’molchilar subiste’molchilarning elektr energiyasi iste’molini hisobga olgan holda, hududiy elektr tarmoqlari korxonasi bilan elektr energiyasining umumiy (jami) miqdori bo‘yicha elektr ta’minoti shartnomasini tuzadi.
 23. Elektr energiyasi iste’molchilari, shu jumladan xususiy uy-joylarda yashovchilar, obyektlarni loyihalashtirish va ishga tushirishdan avval elektr qurilmalarining yangi yoki qo‘shimcha quvvatlarini hududiy elektr tarmoqlari korxonalarining elektr tarmoqlariga ulash uchun texnik shartlarni olishga majburdirlar.
 Texnik shartlarsiz elektr qurilmalarning elektr ta’minotini loyihalashtirish, qurilish-montaj ishlarini amalga oshirish va hududiy elektr tarmoqlari korxonalarining elektr tarmoqlariga ulash taqiqlanadi.
 Hududiy elektr tarmoqlari korxonalarining elektr tarmoqlariga ulanish uchun texnik shartlarning bajarilishi barcha iste’molchilar, loyihalash, qurilish-montaj va ishga tushirish-sozlash tashkilotlari uchun majburiy hisoblanadi. 
 24. Kuchlanishi 1000 V va undan yuqori bo‘lgan transformatorlar yoki dvigatellarning yangi yoki qo‘shimcha quvvatlarini ulash, hududiy elektr tarmoqlari korxonalarining tarmoq transformatorlariga past kuchlanishli qurilmalarning yangi quvvatini ulash yoki ularning ruxsat berilgan quvvatini oshirish uchun texnik shartlar hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan iste’molchi-buyurtmachidan (quruvchidan) yoki uning topshirig‘i bo‘yicha bosh loyihalash tashkilotidan buyurtma olingandan so‘ng bir oy muddatda belgilangan tartibda beriladi.
 Tadbirkorlik subyektlariga texnik shartlar Davlat xizmatlari markazlari tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda beriladi. Bunda iste’molchilarning xohishiga ko‘ra, ularni elektr tarmoqlariga “tayyor holda” ulash mumkin.
 Iste’molchilar uchun texnik shartlar to‘lov undirmasdan beriladi.
 25. Iste’molchi texnik shartlarni olish bo‘yicha buyurtmanomada loyihalashtirilayotgan obyektni tavsiflovchi quyidagi ma’lumotlarni qisqacha shaklda ko‘rsatadi: yuklama miqdori, iste’molchining elektr ta’minoti ishonchliligi bo‘yicha toifasi, joylashgan joyi (aholi punkti bilan bog‘liq kartografiya materiali), obyektni loyihalashtirish va qurish muddatlari. 
 26. Elektr qurilmalarning qo‘shimcha quvvati ulaganda, zaxira elektr ta’minotini talab etadigan toifaga o‘tish munosabati bilan elektr qurilmalarining elektr ta’minoti ishonchliligi bo‘yicha toifasi o‘zgarganda hamda tashqi elektr ta’minoti sxemasi o‘zgargan taqdirda, iste’molchi qo‘shimcha texnik shartlar olishga majburdir.
 Belgilangan quvvat texnik shartlar va elektr ta’minoti shartnomasida belgilangan miqdordan oshirib yuborilganda, Byuro yoki uning talabnomasiga ko‘ra hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan qo‘shimcha ulangan quvvat uzib qo‘yiladi.
 Bunda iste’molchi tomonidan iste’mol qilishga ruxsat etilgan quvvatning oshirilishi tufayli avariya holati yuzaga kelganda va/yoki hududiy elektr tarmoqlari korxonalarining elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlariga zarar yetkazilganda, iste’molchidan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda yetkazilgan haqiqiy zarar summasi ham undiriladi.
 27. Elektr qurilmalari iste’molchining elektr tarmoqlaridan quvvat oladigan subiste’molchilar texnik shartlarni hududiy elektr tarmoqlari korxonasining ruxsati bilan iste’molchilardan oladi va elektr ta’minoti loyihasini “O‘zenergoinspeksiya” va iste’molchi bilan kelishadi.
 Agar, subiste’molchining yuklamasi ortishi sababli iste’molchining tashqi elektr ta’minoti sxemasini o‘zgartirish yoki hududiy elektr tarmoqlari korxonasi bilan tuzilgan elektr ta’minoti shartnomasida qayd etilgan transformatorlar va yuqori voltli dvigatellar quvvatini ko‘paytirish talab etilsa, iste’molchi yuklamani ko‘paytirish bo‘yicha texnik shartlarni hududiy elektr tarmoqlari korxonasidan oladi. 
 28. Obyektni hududiy elektr tarmoqlariga ulashning texnik shartlari eng yaqin elektr tarmoq xo‘jaligi obyektlari tomonidan ularning bandlik darajasi hisobga olingan holda beriladi va ushbu shartlarda quyidagilar ko‘rsatiladi: 
 elektr qurilmalarning iste’mol qilishga ruxsat etilgan hamda qaytadan ulanadigan va/yoki qo‘shimcha hisoblab chiqilgan quvvati;
 ulanish nuqtasi (podstansiya, elektr stansiyasi yoki elektr energiyasini uzatish liniyasi), obyektni ta’minlovchi havo va kabel liniyalari tashkil etiladigan kuchlanish, alohida holatlarda tashqi elektr energiyasi ta’minoti sxemasi variantlarini ishlab chiqish zarurati ko‘rsatiladi;
 yangi iste’molchining ulanishi tufayli mavjud tarmoqni kuchaytirish bo‘yicha asoslangan talablar (simlar kesimlarini oshirish, transformatorlar quvvatini almashtirish yoki ko‘paytirish, zaxira yacheykalari barpo etish va shu kabilar);
 qisqa tutashish toklarining hisoblangan miqdori, releli himoya, avtomatika, aloqa, izolatsiya va o‘ta kuchlanishdan himoyaga qo‘yiladigan talablar;
 50 kVt va undan yuqori iste’mol qilishga ruxsat etilgan iste’molchilar uchun reaktiv quvvat o‘rnini to‘ldirishga qo‘yiladigan talablar;
 elektr energiyasini hisobga olish bo‘yicha qo‘yiladigan talablar;
 davlat standartlariga muvofiq tok qabul qilgichlar yonida barqarorlashtiruvchi qurilmalar va elektr energiyasi sifatini nazorat qiluvchi asboblar o‘rnatilishiga qo‘yiladigan talablar;
 iste’molchi yuklamasi sutkalik jadvalini tartibga solish bo‘yicha talablar;
 elektr qurilmalarining namunaviy loyihalarini qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar;
 iste’molchining hududiy elektr tarmoqlari ta’minlovchi liniyalari ulanadigan elektr qurilmalariga qo‘yiladigan o‘ziga xos talablar (yagona elektr energetika tizimida quvvat tanqisligi paydo bo‘lganda bunday tok qabul qilgichlarning elektr ta’minotini saqlash maqsadida zahira energiya manbaining, kuchlanish beriladigan joylarni avtomatik himoya qilishning zarurligi, ta’minlovchi liniyalarning parallel ishlashiga yo‘l qo‘yilishi, ayrim zahira ta’minlovchi liniyalarga yuklamalarni ajratish va boshqalar);
 korxona, bino, inshootlar loyihasida (ishchi loyihasida) elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilishni tashkil etish bo‘yicha loyiha yechimlarini ishlab chiqish to‘g‘risidagi talablar;
 iste’molchi tarmog‘iga ulanadigan subiste’molchilar ro‘yxati (ularning yuklamalari va elektr energiyasi iste’moli to‘g‘risidagi asosiy istiqbol ma’lumotlarini ko‘rsatgan holda);
 ishlarni loyihalash va bajarishning amaldagi me’yorlarini hisobga olgan holda, texnik shartlarning belgilangan amal qilish muddati. 
 29. Korxonalar, binolar, inshootlar, ularning navbatlari yoki alohida ishlab chiqarishlarning texnik shartlarga muvofiq ishlab chiqilgan elektr ta’minoti loyihalari (ishchi loyihalari) qonunchilikda belgilangan tartibda hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan ko‘rib chiqilishi va “O‘zenergoinspeksiya” bilan kelishilishi kerak.
 30. Iste’molchilarning yuklamalarini ulash bilan bog‘liq yangi elektr qurilmalarini va elektr tarmog‘i xo‘jaligining obyektlarini loyihalash va qurish, ishlab turganlarini kengaytirish va rekonstruksiya qilish iste’molchilarning mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi.
 31. Iste’molchi, unda texnik imkoniyat mavjud bo‘lsa, hududiy elektr tarmoqlari korxonasining talabi bo‘yicha o‘z elektr tarmoqlariga boshqa iste’molchilarning elektr qurilmalarini ulashi shart. 
 Iste’molchi hududiy elektr tarmoqlari korxonasining talabi bo‘yicha o‘z elektr tarmoqlariga tadbirkorlik subyektlarining savdo avtomatlarini ulashlari shart.
 32. Iste’molchilarning elektr qurilmalari ekspluatatsiya qilishga tayyorligini aniqlash va ularga kuchlanish berish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 
 Iste’molchilarning quvvati 20 kVtdan yuqori bo‘lgan elektr qurilmalari yagona elektr energetika tizimi elektr tarmoqlariga ularning ekspluatatsiya qilishga tayyorligi aniqlanmasdan va “O‘zenergoinspeksiya” tomonidan Iste’molchilarning elektr qurilmalarini elektr tarmoqlariga ulash to‘g‘risidagi dalolatnoma imzolanmasdan ulanganligi aniqlanganda, ushbu elektr qurilmalar qoidabuzarliklar bartaraf etilgunicha va mazkur buzilishlarga yo‘l qo‘ygan shaxslarga nisbatan tegishli choralar ko‘rilgunicha elektr tarmoqlaridan darhol uziladi. 
 33. Iste’molchilarning quvvati 20 kVtdan yuqori bo‘lgan yangi yoki rekonstruksiya qilingan elektr qurilmalariga kuchlanish berish “O‘zenergoinspeksiya” tomonidan ularning ekspluatatsiya qilishga tayyorligi aniqlangani, tekshirilgan sxemalar va hisobga olish priborlari plombalangandan keyin, shuningdek, elektr ta’minoti shartnomasi tuzilganidan so‘ng amalga oshiriladi. 
 Iste’molchilarning quvvati 20 kVtdan yuqori bo‘lgan yangi yoki rekonstruksiya qilingan elektr qurilmalariga kuchlanish berish ushbu bandning birinchi xatboshida nazarda tutilgan tartibda “O‘zenergoinspeksiya”ning ishtirokisiz amalga oshiriladi. 
 Bunda tadbirkorlik subyektlarining elektr qurilmalari elektr tarmoqlariga qonun hujjatlarida bilan belgilangan tartibda ulanadi. 
 34. Iste’molchilarning elektr qurilmalari ekspluatatsiya qilishga tayyorligini aniqlaydigan “O‘zenergoinspeksiya” va uning hududiy bo‘limlari, shuningdek, hududiy elektr tarmoqlari korxonalari ekspluatatsiya qilish jarayonida ularning normal ishlashi uchun javobgar bo‘lmaydi.
 36. Elektr uskunalarining holati, foydalanilishi va ularga xizmat ko‘rsatilishi yuzasidan iste’molchilar bilan hududiy elektr tarmoqlari korxonasi o‘rtasidagi javobgarlik darajasi elektr uskunalarining balans bo‘yicha mansubligi bilan belgilanadi va elektr ta’minoti shartnomasiga ilova qilinadigan elektr tarmoqlarining balans bo‘yicha mansubligini va tomonlarning ekspluatatsiya qilish bo‘yicha javobgarligini chegaralash dalolatnomasida qayd etiladi.
 Elektr tarmoqlarining balans bo‘yicha mansubligini va tomonlarning foydalanish javobgarligini chegaralash dalolatnomasi hududiy elektr tarmoqlari korxonasi va iste’molchi vakillari tomonidan imzolanadi.
 Kuchlanishi 1000 V va undan yuqori bo‘lgan elektr qurilmalarining holati va ularga xizmat ko‘rsatish yuzasidan javobgarlik chegaralari: 
 yopiq taqsimlash qurilmalarining tashqi tomonidan elektr uzatish havo liniyasining o‘tish izolyatori ulangan joyda va simning ochiq taqsimlash qurilmalari izolyatorlari portal tizmasining taranglovchi qisqichidan chiqish joyida;
 elektr uzatishning ta’minlovchi yoki chiquvchi liniyalarining kabel yoki havodagi kirish simlari ulangan joylarida belgilanadi. Bunda oldingi jumlada keltirilgan ulanmalarning holati uchun podstansiyadan foydalanuvchi korxona javob beradi. 
 Turli iste’molchilarga tegishli, tarmoqlangan simlarga (yopiq yoki ajratgichlar orqali) ega bo‘lgan kuchlanishi 1000 V va undan yuqori bo‘lgan elektr uzatish liniyalarining holati va ularga xizmat ko‘rsatish yuzasidan javobgarlikning bo‘linish chegarasi asosiy liniyaning tarmoqlanish amalga oshirilgan tayanch nuqtasida belgilanadi. Tarmoqlangan simlarni ulovchi qisqichlarning holati uchun javobgarlik asosiy elektr uzatish liniya egasiga yuklatiladi.
 Kuchlanishi 1000 V bo‘lgan elektr qurilmalarining holati va ularga xizmat ko‘rsatish uchun iste’molchi va hududiy elektr tarmoqlari korxonasi o‘rtasidagi javobgarlik chegarasi:
 havodagi tarmoqlanishda — bino yoki quvur tayanchida o‘rnatilgan birinchi izolyatorlarda;
 kabel bilan kiritishda — binoga kirish joyida ta’minlovchi kabelning ulanish joylarida belgilanadi.
 Bunda xususiy uy-joy mulkdorlari shirkatlariga, muassasalarga va boshqa ishlab chiqarish bilan shug‘ullanmaydigan iste’molchilarga tegishli uylardagi elektr tarmog‘ining balans bo‘yicha mansublik chegarasidagi ulanmalarning holati uchun hududiy elektr tarmoqlari korxonasi javob beradi. Elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilish xususiyatlariga ko‘ra, javobgarlikning boshqa asoslangan chegaralari ham belgilanishi mumkin.
 37. Iste’molchi o‘z tasarrufidagi elektr qurilmalarning texnik holati va elektr xavfsizligi, Iste’molchilar elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilishda xavfsizlik texnikasi qoidalariga rioya etilishi, elektr energiyasining oqilona sarflanishi, elektr energiyasi iste’molining belgilangan rejimlari bajarilishi, elektr energiyasi sifatining ta’minlanishi, shuningdek Byuro va “O‘zdavenergonazorat” inspeksiyasi ko‘rsatmalarining o‘z vaqtida bajarilishi uchun javob beradi.
 38. Elektr stansiyalari va tarmoqlarini texnik ekspluatatsiya qilish qoidalarida va Iste’molchilarning elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilishda xavfsizlik texnikasi qoidalarida hisobga olinmagan ishlab chiqarishning va elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilishning o‘ziga xos (yer osti, portlash xavfi bo‘lgan ishlab chiqarishlar, elektr tortish kuchi va boshqa) shartlari mavjud bo‘lganda, iste’molchilar ushbu elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilish va ularga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha maxsus yo‘riqnomalarga ega bo‘lishlari shart.
 39. Maishiy iste’molchilar tomonidan o‘z maishiy ehtiyojlari uchun montaj qilingan kuchlanishi 1000 V dan yuqori kuchlanishdagi elektr tarmoqlari (elektr energiyasi uzatish liniyalari, transformator punktlari (keyingi o‘rinlarda TP deb ataladi) va boshqalar) foydalanishga topshirilishidan oldin texnik xizmat ko‘rsatish uchun alohida shartnoma bo‘yicha belgilangan tartibda elektr ta’minoti korxonalariga berilishi kerak.
 Iste’molchi tomonidan texnik xizmat ko‘rsatish shartnomasi bekor qilinganda yoki texnik xizmat uchun o‘z vaqtida to‘lov o‘tkazilmaganda, ushbu elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlariga elektr energiyani yetkazib berish to‘xtatiladi.
 40. Maishiy iste’molchi tomonidan o‘z ehtiyojlari uchun kuchlanishi 1000 V dan yuqori elektr tarmoqlari montaj qilingan hollarda:
 elektr energiyasini hisobga olish pribori TPning 0,4 kV li taqsimlash qurilmasida o‘rnatiladi;
 elektr tarmoqlari maishiy iste’molchining uyga egalik qilish hududidan tashqarida joylashtiriladi.
 41. Maishiy iste’molchi 1000 V dan yuqori kuchlanishdagi elektr tarmoqlariga ega bo‘lgan holda, maishiy iste’molchiga tegishli bo‘lgan 1000 V dan yuqori kuchlanishli elektr tarmoqlaridagi (liniyalar, TP) elektr energiyaning texnologik yo‘qotishlari hisob-kitob yo‘li bilan aniqlanadi va uning iste’moliga qo‘shiladi hamda bu haqida elektr ta’minoti shartnomasida tegishli yozuv qayd etiladi.
 42. Maishiy iste’molchilarga 1000 V gacha kuchlanishdagi bitta fiderdan zahira manba sifatida qo‘shimcha fazaga ega bo‘lish taqiqlanadi.
 43. Iste’molchi elektr tarmoqlarining texnik holatini ta’minlash bo‘yicha ekspluatatsiya xarajatlari uchun subiste’molchilar, iste’molchi bilan subiste’molchi o‘rtasida tuzilgan alohida shartnoma bo‘yicha elektr energiyasining umumiy hajmidan olinadigan ulushga mutanosib ravishda haq to‘laydi.
 Ekspluatatsiya xarajatlarini subiste’molchiga beriladigan elektr energiyasi tarifiga qo‘shishga ruxsat etilmaydi.
 44. Elektr energiyasi uchun hududiy elektr tarmoqlari korxonasi bilan hisob-kitob qilish uchun iste’molchilar majburiy tartibda EHNATga mos keladigan elektron hisobga olish asboblari bilan, 750 kVA va undan yuqori quvvatga ulangan iste’molchilar esa — EHNATga mos keladigan ko‘p funksiyali (ko‘p tarifli) elektron hisobga olish asboblari bilan ta’minlangan bo‘lishlari kerak. 
 45. EHNAT ko‘rsatkichlar buzilishidan va inson omilining ta’sirini mumkin qadar kamaytirgan holda axborotlardan ruxsatsiz foydalanishdan kompleks himoya bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim. 
 46. EHNATga mos keladigan hisobga olish asboblari bo‘lmaganda, hududiy elektr tarmoqlari korxonalarini elektr tarmoqlariga hamda iste’molchilar va subiste’molchilarni elektr tarmoqlariga ulash taqiqlanadi. 
 47. Turli xil tarif guruhlariga mansub iste’molchi bitta elektr ta’minoti manbaidan elektr bilan ta’minlanganda, hisobga olish asboblari har bir tarif guruhi uchun alohida o‘rnatiladi.
 48. Elektr energiyasini hisobga olish asboblari (shu jumladan aktiv va reaktiv energiyani o‘lchash vositalari, shuningdek EHNAT) mazkur Qoidalarga muvofiq o‘rnatiladi va Elektr qurilmalarning tuzilishi qoidalari talablariga javob berishi kerak. 
 Hududiy elektr tarmoqlari korxonalari va iste’molchilar tomonidan ishga tushirilgan EHNAT belgilangan tartibda metrologik attestatsiyadan o‘tkazilishi kerak.
 49. Elektr energiyasini texnik hisobga olish (elektr energiyasi sarfining belgilangan me’yorlari bajarilishini nazorat qilish) uchun hisobga olish asboblari alohida sexlarda, ko‘p energiya sarflaydigan agregatlarda, texnologik liniyalarida, binolarda, alohida obyektlarda va boshqalarda o‘rnatiladi.
 50. Ko‘p xonadonli uy-joylarda elektr energiyasi uchun hisob-kitob qilish maqsadida elektr energiyasini hisobga olish asboblari har bir xonadon uchun maxsus ajratilgan joylarda o‘rnatiladi.
 Har bir xonadonga o‘rnatishdan tashqari, uy-joylarda uyning umumiy ehtiyojlari (zinapoyalarni yoritish, liftlar, nasoslarning ishlashi va hokazolar) uchun sarflanadigan elektr energiyasi bo‘yicha hisob-kitob qilish uchun ham umumiy hisobga olish asboblari o‘rnatiladi.
 51. Iste’molchilarning (maishiy iste’molchilar va tadbirkorlik subyektlaridan tashqari) Elektr energiyasini hisobga olish asboblari, shuningdek elektr energiyasini hisobga olishning boshqa vositalari iste’molchilarning mablag‘lari hisobiga sotib olinadi, davlat qiyoslovidan o‘tkaziladi, hududiy elektr tarmoqlari korxonalari tomonidan Byuro bilan hamkorlikda bepul o‘rnatiladi, plombalanadi va ro‘yxatdan o‘tkaziladi.
 52. Maishiy iste’molchilar va tadbirkorlik subyektlaridagi elektr energiyasini hisobga olish elektron asboblarini sotib olish, o‘rnatish, ro‘yxatga olish, davriy davlat qiyoslovidan o‘tkazish va plombalash, shuningdek, mavjud (jumladan, induksion) hisobga olish asboblari hududiy elektr tarmoqlari korxonasi mablag‘lari hisobidan almashtiriladi.
 Elektr tarmoqlariga yangidan ulanadigan uy-joylar va xonadonlarda EHNATga ulanadigan elektr energiyasini hisobga olish asboblari ham hududiy elektr tarmoqlari korxonasi hisobidan sotib olinadi, o‘rnatiladi, ro‘yxatga olinadi va plombalanadi.
 Elektr tarmoqlariga yangidan ulanadigan uylar va xonadonlarda maishiy iste’molchilar tomonidan hududiy elektr tarmoqlari korxonasi bilan birgalikda elektr energiyasini hisobga olish asboblari o‘rnatiladigan joy va ularni o‘rnatish uchun zarur materiallar oldindan aniqlanadi. Bunda hisobga olish priborini montaj qilish uchun materiallar iste’molchi tomonidan sotib olinadi.
 Hisobga olish pribori uy-joy yoki xonadon egasining buyurtmanomasiga binoan bir hafta muddatda, uning ishtirokida hududiy elektr tarmoqlari korxonasining vakili tomonidan o‘rnatiladi.
 53. Hisobga olish iste’molchining aybi bilan buzilgan taqdirda (tok va kuchlanishni o‘lchash transformatorlarining ishdan chiqishi, shuningdek, ikkilamchi kommutatsiya, hisobga olish asboblarining shikastlanishi va ularning yo‘qolishi) hisobga olish nazorat qilish asboblarini va ularga tegishli asbob-uskunalarni almashtirish, ta’mirlash, davlat qiyosloviidan o‘tkazish va o‘rnatish iste’molchi tomonidan ular qiymati va ko‘rsatilgan xizmatlar uchun haq to‘langan holda, hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan amalga oshiriladi. 
 54. Elektr energiyasini hisobga olish asboblari, o‘lchov transformatorlari, ikkilamchi zanjirlar, aloqa liniyalarining, shu jumladan ularga o‘rnatilgan plombalarning saqlanishi va butunligi uchun javobgarlik binosida ko‘rsatib o‘tilgan hisobga olish asboblari o‘rnatilgan tashkilotga yuklanadi.
 Elektr energiyasini hisobga olish asboblari, o‘lchov transformatorlari, EHNAT ikkilamchi zanjirlari va aloqa liniyalarining saqlanishi va texnik holati uchun elektr qurilmasi egasi bo‘lgan tashkilot javob beradi. 
 55. Elektr energiyasini hisobga olish asboblarida:
 mahkamlanadigan joyda kojuxlarga, hisobga olish asboblari bilan birga foydalaniladigan o‘lchov transformatorlarida esa — alohida ajratilgan joylarda “O‘zstandart” agentligining yoki uning hududiy bo‘linmasining belgilangan namunadagi plombasi bo‘lishi kerak;
 elektr energiyasini hisobga olish priborining klemmniki qopqoqlarida, tok transformatorlarning klemmniklarida, xotira blokida va sinov bloklarinining hisobga olish asboblarini dasturlashdan foydalanish tugmasida (bo‘lmasida), o‘tuvchi klemmniklarda, kuchlanish transformatorlari ajratgichlari yuritmalari va himoya avtomatlarida — hududiy elektr tarmoqlari korxonasining va Byuroning belgilangan namunadagi plombalari bo‘lishi kerak.
 Elektr energiyasini hisobga olish asboblari va o‘lchov transformatorlarini birlamchi qiyoslovdan ishlab chiqaruvchi zavodda belgilangan tartibda o‘tkaziladi. 
 O‘lchov transformatorlarini davriy qiyoslovdan o‘tkazish “O‘zstandart” agentligi tomonidan belgilangan tartibda va muddatlarda amalga oshiriladi.
 56. Agar, maishiy iste’molchining elektr energiyasini hisobga olish priborining qiyoslovdan o‘tkazish oralig‘i tugashi bilan elektr ta’minoti korxonasi tomonidan belgilangan tartibda qiyoslov tadbirlari o‘tkazilmagan bo‘lsa, unda ushbu iste’molchi qiyoslovdan o‘tkazish muddati tugagan hisobga olish priborining ko‘rsatkichlariga ko‘ra elektr energiyasi haqini to‘laydi. 
 Bunda elektr ta’minoti korxonasi maishiy iste’molchi tomonidan qiyoslovdan o‘tkazish muddati tugagan hisobga olish priboridan foydalangan elektr energiyasi uchun qaytadan hisob-kitob qilish huquqiga ega emas.
 Maishiy iste’molchi o‘z hisoblash asbobini “O‘zstandart” agentligida mustaqil qiyoslov o‘tkazish huquqiga ega. Bunda elektr ta’minoti korxonasi maishiy iste’molchining birinchi talabiga ko‘ra elektr energiyasini hisobga olish priborini bepul yechish, o‘rnatish, plombalash va ro‘yxatdan o‘tkazishga majbur.
 Iste’molchilarga hududiy elektr ta’minoti korxonalari tomonidan elektr energiyasini hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimiga mos keladigan hisoblagichlar o‘rnatilishida (o‘rnatilganda), hisoblagichlarning sifat va sarf ko‘rsatkichlari hamda ishlash mexanizmlariga (dasturiy ta’minot, hisoblagichlarning tarkibiy qismlari) iste’molchilar tomonidan shubha tug‘ilgan taqdirda, iste’molchilar tomonidan belgilangan tartibda qiyoslovdan o‘tkazilishi va vakolatli organ tomonidan respublika hududida foydalanishga ruxsat etilgan boshqa turdagi hisoblagichlarni nazorat tartibida parallel ravishda iste’molchi mablag‘lari hisobidan elektr ta’minoti korxonasi tomonidan belgilangan tartibda bepul o‘rnatib beriladi. Bunda boshqa turdagi hisobga olish uskunasining elektr energiyasini hisobga olishning aniqlik darajasi hududiy elektr ta’minoti korxonalari tomonidan o‘rnatilgan hisob olish uskunasi bilan bir xil bo‘lishi lozim. Hisoblagichlarning ko‘rsatkichlarini solishtirish jarayonida tafovutlar aniqlangan taqdirda, iste’molchi bilan belgilangan tartibda qayta hisob-kitob qilinadi. 
 57. Byuro va Byuro ko‘rsatmasi bo‘yicha hududiy elektr tarmoqlari korxonasining vakillari shaxsiy guvohnomalari bo‘lgan taqdirda, sutkaning istalgan vaqtida hisobga olish priborining ko‘rsatkichlarini yozib olish va ko‘rikdan o‘tkazish uchun iste’molchilarning (maishiy iste’molchilardan tashqari) elektr energiyasini hisobga olish asboblarini va ularning ulanish sxemalarini to‘sqinliksiz borib ko‘rish huquqiga egadir. 
 Byuro xodimining elektr energiyasini hisobga olish asboblarini tekshirishiga yo‘l qo‘ymaslik dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. Iste’molchi Byuro tomonidan tuzilgan dalolatnoma bilan tanishib, uni imzolashi zarur. Iste’molchi dalolatnomani imzolashni rad etgan taqdirda, bu haqda tegishli belgi qo‘yiladi. Rad etish ikki nafar guvoh yoki fuqarolarning o‘zini-o‘zi boshqarish organi vakili tomonidan tasdiqlangan bo‘lishi kerak. Dalolatnomani imzolashni rad etgan iste’molchi buning sababini tushuntirishga haqli va u dalolatnomaga kiritilgan bo‘lishi lozim.
 Iste’molchining dalolatnomani imzolashni rad qilgani uni elektr tarmoqlarlardan uzishga asos bo‘ladi va bu haqda u xabardor qilingan bo‘linishi lozim.
 58. Elektr energiyasini hisobga olish asboblari va elektr energiyasini hisobga olish asboblari bilan birgalikda foydalaniladigan o‘lchov transformatorlarini boshqa joyga o‘rnatish va almashtirish Byuro va hududiy elektr tarmoqlari korxonasi bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi va ko‘rsatilgan xizmatlar haqi iste’molchi tomonidan to‘lanadi. 
 Elektr energiyasini hisobga olish asboblarini, o‘lchov transformatorlarini o‘zboshimchalik bilan boshqa joyga o‘rnatish va (yoki) almashtirish holatlari aniqlangan taqdirda, Byuro yoki uning ko‘rsatmasiga ko‘ra hududiy elektr tarmoqlari korxonasi iste’molchini elektr tarmoqdan uzib qo‘yadi.
 Qaytadan hisob-kitob qilish Byuro tomonidan hududiy elektr ta’minoti korxonasi bilan birgalikda mazkur Qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi.
 59. Elektr energiyasini hisobga olish sxemasini o‘zgartirish bilan bog‘liq bo‘lgan har qanday ishlar faqat hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan Byuro vakili va iste’molchi ishtirokida, bu haqida ular yozma ravishda xabardor qilingandan so‘ng amalga oshiriladi. Ishlarni bajarish davrida foydalanilgan elektr energiyasini hisobga olish va hisob-kitob qilish hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan belgilangan vaqtinchalik sxemalar bo‘yicha amalga oshiriladi.
 60. Bevosita “O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ, “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ, “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ va (yoki) “O‘zbekgidroenergo” AJ korxonalarining elektr tarmoqlaridan hamda iste’molchilar yoki subiste’molchilar elektr tarmoqlari orqali uzatiladigan elektr energiyasi uchun iste’molchilar bilan hisob-kitoblar belgilangan tartibda tasdiqlangan tegishli tariflar bo‘yicha elektr ta’minoti shartnomasiga muvofiq amalga oshiriladi. 
 Barcha elektr energiyasi iste’molchilari (maishiy iste’molchilardan tashqari) hududiy elektr tarmoqlari korxonalari bilan birgalikda hisob-kitob davri tamom bo‘lgandan keyin har oy besh kun mobaynida foydalanilgan elektr energiyasi uchun o‘zaro hisob-kitoblarning taqqoslash dalolatnomasini tuzishlari shart.
 61. Elektr energiyasi uchun hisob-kitob qilish maqsadida iste’molchilarni tarif guruhlari bo‘yicha taqsimlanishi mazkur Qoidalarga muvofiq belgilanadi.
 Hududiy elektr tarmoqlari korxonasi bilan elektr ta’minoti shartnomasi tuzilgandan keyin iste’molchining aybi bilan iste’molchini tegishli bo‘lmagan tarif guruhiga kiritish holati aniqlanganda, hududiy elektr ta’minoti korxonasi tomonidan shartnoma tuzilgan paytdan, biroq da’vo muddatidan ortiq bo‘lmagan davr uchun qayta hisob-kitob qilinadi.
 62. Elektr energiyasi uchun hisob-kitob qilish uchun I tarif guruhi iste’molchilari uchun tabaqalashtirilgan tarif qo‘llaniladi.
 Tabaqalashtirilgan tarif sutkaning vaqt zonasi bo‘yicha iste’mol qilingan har 1 kVt/s elektr energiyasi uchun to‘lovdan iborat. Bunda:
 yarim tig‘iz davr — sutkaning yorug‘ vaqti (soat 900 dan 1700 gacha);
 tig‘iz davr — ertalabki va kechki maksimum (yagona elektr energetika tizimining maksimal yuklamalar soatlari soat 600 dan 900 gacha va soat 1700 dan 2200 gacha); 
 tungi davr — sutkaning qorong‘i davri (yagona elektr energetika tizimining minimal yuklamalar soatlari soat 2200 dan 2400 gacha va soat 0000 dan 0600 gacha).
 Bunda yagona elektr energetika tizimining eng katta yuklamali soatlarida foydalanilgan elektr energiyasi uchun to‘lovlar belgilangan tarifga nisbatan 1,5 baravar miqdorda o‘suvchi koeffitsiyentni ko‘llash orqali, eng kam yuklamali soatlarda esa belgilangan tarifga nisbatan 1,5 baravar miqdorda kamayuvchi koeffitsiyentni ko‘llash orqali va yarim tig‘iz paytda o‘rnatilgan tarif bo‘yicha amalga oshiriladi. 
 Belgilangan tarif II tarif guruhi iste’molchilari uchun bir stavkali tarifga mos keladi. 
 63. Elektr energiyasi uchun hisob-kitoblar II, III, IV tarif guruhlari iste’molchilari bilan bir stavkali tarif bo‘yicha amalga oshiriladi.
 Bir stavkali tarif hisob-kitob davrida iste’mol qilingan har bir kVt/s elektr energiyasi uchun to‘lovdan iborat.
 Elektr energiyasini realizatsiya qilishda narxni shakllantirishning alohida tartibi belgilanadigan tashkilotlar ro‘yxatida nazarda tutilgan, 750 kVAgacha quvvatga ulangan, mahsulot ishlab chiqaruvchi va ayrim xizmatlar ko‘rsatuvchi iste’molchilar elektr energiyasi uchun to‘lovlarni Hukumat qarori bilan belgilangan o‘sib boruvchi koeffitsiyentlar va tariflarga muvofiq to‘laydi.
 631.Ulangan quvvatidan qat’iy nazar, kripto-aktiv va mayning sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi iste’molchilar (turli kriptovalyutalarda yangi birliklar va komissiya yig‘imlari formatida mukofot olish imkonini beradigan taqsimlash platformasini ta’minlash va yangi bloklar yaratish bo‘yicha faoliyat) foydalangan elektr energiyasi uchun to‘lovlarni tegishli tarif guruhiga asosan belgilangan tarifga nisbatan 3 barobar o‘suvchi koeffitsiyentga muvofiq to‘laydi. 
 64. Bir necha tarif guruhlariga mansub iste’molchilar bilan hisob-kitoblar, har bir tarif guruhiga alohida o‘rnatilgan hisobga olish asboblari ko‘rsatkichlari bo‘yicha amalga oshiriladi.
 65. Elektr energiyasi uchun haq to‘lash hududiy elektr tarmoqlari korxonasi yoki iste’molchining tomonidan yoziladigan to‘lov hujjatlari bo‘yicha elektr ta’minoti shartnomasiga muvofiq amalga oshiriladi.
 66. EHNATga ulangan yoki oldindan haq to‘lash qurilmasi va hisobga olish priboriga ega bo‘lgan iste’molchilarga elektr energiyasi yetkazib berish oldindan to‘langan to‘lov doirasida amalga oshiriladi.
 67. Elektr ta’minoti shartnomasida hisob-kitob davri uchun ko‘rsatilganidan 5 foizdan ortiq miqdorda elektr energiyasi iste’mol qilinganda, iste’molchilardan (maishiy iste’molchilardan tashqari) elektr ta’minoti shartnomasida ko‘rsatilgandan ortiq iste’mol qilingan elektr energiyasi jami hajmi uchun belgilangan tarifning 1,15 baravari miqdorida to‘lov undiriladi.
 68. Iste’molchi yuridik shaxs sifatida tugatilgan taqdirda, uning elektr qurilmasiga hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan elektr energiyasi yetkazib berish taqiqlanadi.
 Agar, elektr energiyasi yetkazib berish to‘xtatilmagan bo‘lsa, u holda buning oqibati uchun Byuro va hududiy elektr tarmoqlari korxonasi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradi.
 69. Hisobga olish asboblari ko‘rsatkichlari yozib olinmagan yoki elektr energiyasi sarfi to‘g‘risidagi hisobot iste’molchi tomonidan taqdim etilmagan taqdirda, hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan elektr energiyasi (shu jumladan aktiv va reaktiv energiya) iste’molining shartnomaviy miqdori bo‘yicha yoki o‘tgan hisob-kitob davr uchun elektr energiyasi iste’molining o‘rtacha sutkalik amaldagi miqdori to‘g‘risidagi ma’lumotlar asosida hisob-kitob qilinadi. 
 Bunda hisobga olish asboblari ko‘rsatkichlari nazorat tartibida Byuro tomonidan yozib olingandan keyin amalda iste’mol qilingan elektr energiyasi uchun qayta hisob-kitob qilinadi. Qayta hisob-kitob iste’molchi yoki uning vakili ishtirokida yoxud uning ishtirokisiz belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
 70. Elektr energiyasi uchun to‘lov quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
 maishiy iste’molchilar har oyning 10-sanasiga qadar o‘tgan oyda iste’mol qilingan elektr energiyasi uchun to‘liq hisob-kitob qilishlari shart;
 mazkur bandning ikkinchi xatboshida ko‘rsatilgan muddat o‘tgandan keyin qarzdorlik mavjud bo‘lganda, maishiy iste’molchilar belgilangan tartibda elektr tarmoqlaridan majburiy uziladi;
 iste’molchilarga elektr energiyasi yetkazib berish, maishiy iste’molchilar bundan mustasno, 100 foiz oldindan haq to‘lash asosida amalga oshiriladi. Bunda, hisob-kitobni 50 foiz oldindan haq to‘lash asosida amalga oshirish xohishini bildirgan iste’molchilar hisob-kitob amalga oshiriladigan davrni ko‘rsatib hisob-kitob davri boshlanishidan kamida 5 kun oldin bildirgi tartibida Byuroga murojaat qilganlari taqdirda elektr energiyasi iste’molchilarga, maishiy iste’molchilar bundan mustasno, 50 foiz oldindan haq to‘lash asosida yetkazib berilishiga yo‘l qo‘yiladi. Oldindan haq to‘lanmagan hamda 50 foiz oldindan haq to‘layotgan iste’molchilar tomonidan oyning oxirigacha yakuniy hisob-kitob amalga oshirilmagan hollarda mazkur iste’molchilarga nisbatan elektr tarmoqlaridan to‘liq uzishgacha bo‘lgan choralar ko‘riladi.
 71. To‘lov hujjatida xatolar yoki hisobga olish asboblari ko‘rsatkichida noaniqliklar aniqlangan taqdirda, iste’molchi hududiy elektr tarmoqlari korxonasiga darhol murojaat qilishi kerak, korxona esa, o‘z navbatida, qayd etilgan holatlar to‘g‘risida Byuroga kechiktirmasdan xabar beradi. 
 Hududiy elektr tarmoqlari korxonasi Byuro va iste’molchi bilan birga murojaat qilgan kundan boshlab o‘n sutkadan kechiktirmay, hisob-kitobni tekshirishi, zarurat bo‘lganda esa hisobga olish priborini ham ko‘rikdan o‘tkazishi kerak.
 Hisobga olish priborini ko‘rikdan o‘tkazish yoki to‘lov hujjatidagi xatolar to‘g‘risidagi murojaat qilinganda taqdirda ham iste’molchi to‘lovni belgilangan tartibda to‘lash majburiyatidan ozod etmaydi. 
 Agar, hisobga olish asboblari ko‘rsatkichlaridagi chetga chiqish ushbu hisobga olish pribori uchun belgilangan aniqlik doirasidan oshmasa, bunday chetga chiqishlar yo‘l qo‘yilishi mumkin deb hisoblanadi.
 Agar, to‘lov hujjatini tekshirish yoki hisobga olish priborini ko‘rikdan o‘tkazishdan keyin (shu jumladan iste’molchi murojaat qilmasa ham) qayta hisob-kitob qilish zarurligi aniqlansa, bunday qayta hisob-kitob hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan elektr energiyasi uchun navbatdagi to‘lov hujjatini yozishda amalga oshiriladi.
 72. Hududiy elektr tarmoqlari korxonasi va iste’molchi o‘rtasida hisob-kitob qilish uchun aktiv va reaktiv energiyani hisobga olish hududiy elektr tarmoqlari korxonasi va iste’molchi tarmoqlarining balans bo‘yicha mansublik chegarasida amalga oshiriladi, ushbu Qoidalarning 74-bandida ko‘rsatilgan holatlar bundan mustasno.
 73. Hisob-kitob davrida iste’molchilarga yetkazib berilgan elektr energiyasi miqdori va xuddi shu davrda hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan qabul qilingan elektr energiyasi miqdori o‘rtasidagi tafovut (shu jumladan, elektr energiyasining amaldagi texnologik sarfi normativ sarfdan oshishi hisobidan paydo bo‘layotgani), me’yorlar doirasida ushbu elektr tarmoqlar orqali elektr energiyasini uzatishdagi uning texnologik sarfining o‘rnatilgan tartibda tasdiqlangan normativi hajmi chiqarib tashlangan holda, hududiy elektr tarmoqlarining davr xarajatlariga o‘tkaziladi va yuridik shaxslarning foyda solig‘ini hisoblashda chegirilmaydi.
 74. Elektr energiyasini hisobga olish pribori elektr tarmog‘ining balans bo‘yicha mansublik chegarasida o‘rnatilmaganda, elektr tarmog‘ining chegarasidan hisobga olish pribori o‘rnatilgan joyigacha bo‘lgan uchastkadagi aktiv va reaktiv energiya texnologik sarfining hajmi iste’molchi bilan birgalikda hisoblash orqali aniqlanadi va elektr tarmog‘ining balans bo‘yicha mansubligiga qarab hududiy elektr tarmoqlari korxonasining va iste’molchining hisobiga o‘tkaziladi.
 75. Elektr energiyasi yagona elektr energetika tizimidan tranzit bo‘yicha iste’molchining elektr tarmog‘i orqali hududiy elektr tarmoqlari korxonasining elektr tarmog‘iga uzatilganda, iste’molchi tarmoqlaridagi elektr energiyasi texnologik sarfining bir qismi, iste’molchining elektr tarmog‘iga kelib tushgan elektr energiyasining umumiy miqdoriga nisbatan hududiy elektr tarmoqlari korxonasining elektr tarmog‘iga iste’molchi tomonidan uzatilgan elektr energiyasi miqdoriga mutanosib ravishda, yagona elektr energetika tizimining elektr tarmoqlaridagi texnologik sarflarga o‘tkaziladi. 
 76. Iste’molchining aybi bilan elektr ta’minoti shartnomasida ko‘rsatilgan elektr energiyasi hajmi to‘liq iste’mol qilinmagan taqdirda, avans tariqasida to‘langan mablag‘lar qaytarib berilmaydi va elektr energiyasi uchun keyingi hisob-kitoblarda hisobga olinadi. 
 77. Iste’molchining elektr energiyasi haqini to‘lash, reaktiv energiya kompensatsiyasi uchun tarifga ustamalar, shuningdek, noqonuniy foydalanilgan elektr energiyasi qayta hisob-kitobi va penya bo‘yicha qarzi bo‘lgan taqdirda, uning avans to‘lovi hisobiga o‘tkazilgan mablag‘lari qarzni qoplashga yo‘naltiriladi va avans to‘lovi (oldindan haq to‘lash) sifatida hisobga olinmaydi.
 78. Iste’molchi tomonidan foydalanilgan elektr energiyasi (quvvati) uchun hisob-kitob bo‘yicha o‘zaro hisob-kitoblarni solishtirish dalolatnomasini imzolash rad etilgan taqdirda, qarzni undirish tuzilgan elektr ta’minoti shartnomasiga muvofiq shartnomaviy hajmdan kelib chiqqan holda, iste’molchining bankdagi hisob raqamiga to‘lov talabnomasi qo‘yish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
 79. Iste’molchi (maishiy iste’molchilardan tashqari) egallab turgan binodan uning topshirilishi, sotilishi yoki boshqa sabablarga ko‘ra ko‘chib ketgan taqdirda, u bu haqida hududiy elektr tarmoqlari korxonasini yozma shaklda xabardor qilishi hamda elektr energiyasi uchun ko‘chib ketish kunigacha to‘liq hisob-kitob qilishi shart, shundan so‘ng hududiy elektr tarmoqlari korxonasi obyektga elektr energiyasi yetkazib berishni to‘xtatadi. Yangi iste’molchini rasmiylashtirish va elektr qurilmalarini elektr tarmog‘iga ulash belgilangan tartibda amalga oshiriladi. 
 80. Tomonlar ularning xohish va harakatlariga bog‘liq bo‘lmagan tabiiy ofatlar yoki ijtimoiy-iqtisodiy vaziyatlar sababli ushbu sharoitlarda qaytarib bo‘lmaydigan va oldindan bilib bo‘lmaydigan favqulodda holatlarni o‘z ichiga olgan yengib bo‘lmas kuch (fors-major) oqibatida o‘z zimmasiga olingan majburiyatlarni bajara olmasa, tomonlardan hech biri o‘z majburiyatlarini to‘liq yoki qisman bajarmagani uchun javob bermaydi.
 81. Agar ko‘rsatilgan fors-major holatlari majburiyatlarning shartnomada belgilangan muddatlarda bajarilishiga ta’sir qilsa, u holda ushbu muddatlar fors-major holatlarining amal qilish vaqtiga, ammo elektr ta’minoti shartnomasining amal qilish muddatidan ko‘p bo‘lmagan vaqtga uzaytiriladi.
 82. Hududiy elektr tarmoqlari korxonasi tuman, shahar, iqtisodiy zona (sanoat zonasi) doirasida elektr energiyasi uchun to‘lovni yig‘ish funksiyalarini belgilangan tartibda xususiy operatorga o‘tkazishi mumkin.
 Elektr energiyasi uchun to‘lovni yig‘ish funksiyalarini bajaruvchi xususiy operatorlar o‘z faoliyatini belgilangan tartibda amalga oshiradilar.
 83. Elektr energiyasi uchun amaldagi tariflar o‘zgargan taqdirda, hududiy elektr tarmoqlari korxonasi ularning kuchga kirishidan kamida o‘n besh kun oldin qarorni ommaviy axborot vositalarida e’lon qiladi.
 Bunda elektr energiyasi uchun tariflar o‘zgargan sanadan qat’iy nazar, elektr ta’minoti shartnomasi o‘z kuchida qoladi va iste’molchi foydalanilgan elektr energiyasi uchun yangi tarif kuchga kirgan kundan boshlab haq to‘lashga majburdir.
 Tarif o‘zgargan taqdirda, maishiy iste’molchilardan tashqari, iste’molchilar elektr energiyasi (shu jumladan, aktiv va reaktiv energiya)ning avans tariqasida to‘langan hajmi uchun to‘lov kunidan boshlab keyingi 1 oydan ortiq bo‘lmagan muddatda, maishiy iste’molchilar esa — keyingi 2 oydan ortiq bo‘lmagan muddatda qo‘shimcha to‘lov to‘lashdan ozod etiladi.
 84. Ulangan quvvati 750 kVA va undan ortiq bo‘lgan iste’molchilar elektr energiyasi uchun tabaqalashtirilgan tarif bo‘yicha hisob-kitob qiladi (budjet tashkilotlari, suv ta’minoti tashkilotlari, fermer xo‘jaliklari va suv iste’molchilari uyushmalarining nasos stansiyalari, shuningdek Davlat budjetidan moliyalashtiriladigan nasos stansiyalari bundan mustasno).
 85. Iste’molchining sexlari yoki obyektlari alohida joylashgan bo‘lsa va taqsimlovchi umumiy elektr tarmoqqa ega bo‘lmasa, bu sexlar yoki boshqa alohida obyektlar bo‘yicha hisob-kitoblar iste’molchining o‘zi bilan hisob-kitob qilishda qo‘llanaditgan tarifdan qat’iy nazar, tegishli iste’molchilar guruhlari uchun belgilangan tariflar bo‘yicha amalga oshiriladi. 
 86. Tabaqalashtirilgan tarif bo‘yicha hisob-kitob qilmaydigan barcha boshqa iste’molchilar elektr energiyasi uchun bir stavkali tarif bo‘yicha hisob-kitob qiladi.
 88. Xususiy uy-joy mulkdorlari shirkatlari va kommunal-ekspluatatsiya tashkilotlari umumiy uy-joy ehtiyojlariga foydalaniladigan elektr energiyasi uchun hududiy elektr tarmoqlari korxonasi bilan elektr ta’minoti shartnomasiga asosan elektr tarmog‘ining balans bo‘yicha mansublik chegarasini hisobga olishning bo‘linish nuqtasida o‘rnatilgan elektr energiyani hisobga olish asboblarining ko‘rsatkichlari bo‘yicha maishiy iste’molchilar uchun belgilangan tarifga muvofiq hisob-kitob qiladilar.
 89. Elektr ta’minoti korxonasining elektr tarmoqlari va uylarning ichki elektr tarmoqlarining bo‘linish chegarasidan umumiy mulk hisoblanadigan ushbu tarmoqlardan ta’minlanadigan maishiy iste’molchilarning elektr energiyasini hisobga olish asboblarigacha bo‘lgan elektr tarmoqlaridagi elektr energiyasi yo‘qotishlari hududiy elektr tarmoqlari korxonalarining texnologik yo‘qotishlarida hisobga olinadi.
 90. Ko‘p xonadonli uy-joylarni bevosita boshqarganda uy-joy egalarining umumiy yig‘ilishi bilan vakil qilingan uy-joylarning egalari uyning umumiy ehtiyojlari uchun sarflanadigan elektr energiyasi uchun hisob-kitoblar qilish uchun hududiy elektr tarmoqlari korxonasi bilan elektr ta’minoti shartnomasi tuzish huquqiga ega.
 Bunda uy-joy mulkdorlari umumiy yig‘ilishi bilan vakil qilingan bir yoki bir necha uy-joy mulkdori hududiy elektr tarmoqlari korxonasi bilan munosabatlarda uy-joy mulkdorlari nomidan harakat qilishga haqlidir.
 91. Qabul qilish komissiyasining dalolatnomalariga asosan yangidan foydalanishga topshirilayotgan ko‘p kvartirali uy-joylarni o‘z balansiga qabul qilib olgan tashkilotlar yoxud quruvchilar ushbu uylarni elektr tarmog‘iga ulashga ruxsat olish uchun hududiy elektr tarmoqlari korxonasiga har bir uyda EHNATga mos keladigan elektr e