Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlarida ish yuritish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnomani tasdiqlash haqida

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2011-yil 23-avgustdagi PQ-1602-sonli “O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2012-y., 29-son, 329-modda) muvofiq buyuraman:
 1. Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlarida ish yuritish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Hay’atining 2006-yil 22-apreldagi 10-sonli “O‘zbekiston Respublikasi fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDY) organlarida ish yuritish tartibi to‘g‘risida yo‘riqnomani tasdiqlash haqida”gi (ro‘yxat raqami 1564, 2006-yil 22-aprel) (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2006-y., 17-son, 142-modda) va 2009-yil 1-iyuldagi 16/09-sonli “O‘zbekiston Respublikasi fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDY) organlarida ish yuritish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnomaga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqida”gi (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2009-y., 27-son, 322-modda) (ro‘yxat raqami 1564-1, 2009-yil 1-iyul) qarorlari Adliya vazirligi Hay’atining 2013-yil 30-dekabrdagi 25/13-sonli qarori bilan o‘z kuchini yo‘qotganligi ma’lumot uchun qabul qilinsin.
 3. Mazkur buyruq davlat ro‘yxatidan o‘tkazilsin va bu haqda Idoraviy me’yoriy hujjatlarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish boshqarmasi (B. Boliyev) O‘zbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qo‘mitalari va idoralari normativ-huquqiy hujjatlarining davlat reyestriga tegishli yozuv kiritsin.
 4. Qonun hujjatlarini turkumlash va huquqiy axborot boshqarmasi (S. Nuriyev) hamda Notariat, advokatura va FHDY organlari boshqarmasi (D. Yakubova) ushbu normativ-huquqiy hujjatni barcha manfaatdor shaxslarga yetkazilishi va “O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami” — “Sobraniye zakonodatelstva Respubliki Uzbekistan”da nashr etilishini ta’minlasin.
 5. Mazkur buyruq rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
 6. Mazkur buyruq ijrosini nazorat qilish vazir o‘rinbosari O. Murodov zimmasiga yuklansin.
 Ushbu Yo‘riqnoma O‘zbekiston Respublikasining Oila kodeksi, Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 14-noyabrdagi 387-sonli qarori bilan tasdiqlangan Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish qoidalariga (bundan buyon matnda Qoidalar deb yuritiladi) muvofiq fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlarida (bundan buyon matnda FHDY organlari deb yuritiladi) ish yuritish tartibini belgilaydi.
 1. Tuman va shahar FHDY bo‘limlari, nikoh uylari hamda O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligining Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududiy boshqarmalari (bundan buyon matnda Agentlikning hududiy boshqarmalari deb yuritiladi) FHDY arxivlari (bundan buyon matnda FHDY arxivlari deb yuritiladi) FHDY organlari hisoblanadi.
 2. FHDY organlari quyidagi harakatlarni amalga oshiradi: 
 tug‘ilganlik, nikoh tuzilganligi, nikohdan ajralganlik va o‘lim haqidagi dalolatnoma yozuvlarini (bundan buyon matnda dalolatnoma yozuvlari deb yuritiladi) qayd etish;
 dalolatnoma yozuvlarini tiklash;
 dalolatnoma yozuvlarini o‘zgartirish, tuzatish va to‘ldirish.
 FHDY organlari qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa harakatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksining 203-moddasiga muvofiq, O‘zbekiston Respublikasining chet elda doimiy yoki vaqtincha yashovchi shaxslarining fuqarolik holati dalolatnomalari konsul tomonidan O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlariga muvofiq qayd etiladi.
 4. Dalolatnoma yozuvlari shaxsni tasdiqlovchi hujjatlar asosida qayd etiladi, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.
 5. Dalolatnoma yozuvlari ikki nusxada tuziladi va FHDY organlarida qayd etilgan vaqtdan boshlab yetmish besh yil mobaynida saqlanadi.
 FHDY organlari ushbu dalolatnoma yozuvlarining saqlanishini ta’minlash maqsadida ularni “FHDY yagona elektron arxivi” axborot tizimiga (bundan buyon matnda elektron axborot tizimi deb yuritiladi) ham kiritadilar. 
 Dalolatnoma yozuvlari haqida ma’lumotlar elektron axborot tizimiga kiritilganda, uni kiritgan FHDY organi xodimining lavozimi, familiyasi, ismi va otasining ismi hamda ma’lumotlar kiritilgan sana ko‘rsatilishi lozim. 
 Dalolatnoma yozuvlariga o‘zgartirishlar kiritilganda, ularning elektron shakliga shu kunning o‘zida yangi yozuvlar kiritiladi.
 6. Dalolatnoma yozuvlarini qayd etish zarur bo‘lgan barcha hujjatlar taqdim etilgandan hamda tegishli davlat boji va gerb yig‘imi to‘langanidan so‘ng amalga oshiriladi, qonunchilik hujjatlariga muvofiq davlat boji va gerb yig‘imi to‘lashdan ozod etilgan hollar bundan mustasno.
 Dalolatnoma yozuvlarini qayd etishda murojaatchilarning shaxsan ishtiroki talab etiladi, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.
 7. FHDY organlari tomonidan mazkur Yo‘riqnomaning 2-bandida ko‘rsatilgan harakatlarni amalga oshirish natijasida tug‘ilganlik, nikoh tuzilganligi, nikohdan ajralganlik va o‘lim haqida gerbli guvohnomalar (dastlabki va takroriy ravishda) beriladi.
 FHDY organlarida gerbli guvohnomalarning tugab qolishi dalolatnoma yozuvlarini qayd etmaslikka asos bo‘lmaydi va dalolatnoma yozuvlari belgilangan tartibda qayd etiladi. Bunda dalolatnoma yozuvining gerbli guvohnoma raqami yoziladigan joyi ochiq qoldiriladi va “Belgilar uchun” ustunida gerbli guvohnoma berilmaganligi haqida yozib qo‘yiladi hamda dalolatnoma yozuvi qayd etilganligi haqida ma’lumotnoma beriladi. Keyinchalik gerbli guvohnoma to‘ldirilganida, guvohnoma raqamining yoniga uning berilgan sanasi yozib qo‘yiladi.
 8. Barcha FHDY organlarida hujjatlar FHDY organlarida yuritilishi lozim bo‘lgan hujjatlar nomenklaturasiga 1, 1a, 1b-ilovalarga muvofiq elektron axborot tizimida elektron shaklda yuritiladi. 
 Faqat gerbli guvohnomalarni sarflash bilan bog‘liq daftarlar 3 — 6 va 8-ilovalarga muvofiq qog‘oz shaklda ham yuritiladi.
 81. Elektron shaklda yuritilgan daftarlar yil yakunlangandan so‘ng qog‘ozga chop etilib (ikki va undan ortiq varaqlardan iborat bo‘lgan taqdirda — varaqlari raqamlangan va ip o‘tkazilgan holda), FHDY bo‘limi rahbari tomonidan imzolanadi hamda tegishli hujjatlar yig‘ma jildi bilan birga FHDY bo‘limlarida saqlanadi, qog‘oz shaklidagi alfavit daftarlari bundan mustasno.
 9. Gerbli guvohnomalarni O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki huzuridagi “Davlat belgisi” davlat ishlab chiqarish birlashmasidan (bundan buyon matnda “Davlat belgisi” DIChB deb yuritiladi) qabul qilish, hisobga olish, saqlash va topshirish (jo‘natish) O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligi (bundan buyon matnda Agentlik deb yuritiladi) direktorining buyrug‘i bilan Agentlik mas’ul xodimi zimmasiga yuklatiladi.
 “Davlat belgisi” DIChBdan qabul qilingan gerbli guvohnomalar Agentlik mas’ul xodimi tomonidan shu kunning o‘zida Qabul qilingan gerbli guvohnomalarni kirim qilish daftariga (2-ilova) kirim qilinadi.
 Gerbli guvohnomalarni Agentlikdan qabul qilib olish, hisobga olish, saqlash va topshirish Agentlikning hududiy boshqarmalari rahbarlarining buyrug‘i bilan tuzilgan komissiya (bundan buyon matnda komissiya deb yuritiladi) tomonidan amalga oshiriladi.
 10. Gerbli guvohnomalar komissiya tomonidan o‘ramlar soni va o‘ram yorlig‘ining butunligi tekshirilib qabul qilinadi. Agar o‘ramlar buzilgan bo‘lsa, o‘ram yorlig‘ida ko‘rsatilgan gerbli guvohnoma raqamlari va soni to‘g‘riligi, guvohnomalar soni yukxat bilan to‘g‘ri kelishi tekshirilishi va bu haqda uch nusxada dalolatnoma tuzilishi lozim.
 11. Qabul qilingan gerbli guvohnomalar komissiya tomonidan shu kunning o‘zida Agentlikdan qabul qilingan gerbli guvohnomalarni kirim qilish daftariga (3-ilova) hamda elektron axborot tizimiga kirim qilinadi.
 Agentlikning hududiy boshqarmasidan qabul qilingan gerbli guvohnomalar FHDY organlarida, FHDY organlaridan qabul qilingan gerbli guvohnomalar shaharcha, qishloq, ovul fuqarolar yig‘inlarida (bundan buyon matnda QFYlar deb yuritiladi) xuddi shu tarzda Agentlikning hududiy boshqarmasidan (FHDY organidan) qabul qilingan gerbli guvohnomalarni kirim qilish daftariga (4-ilova) kirim qilinadi.
 O‘zbekiston Respublikasining konsullik muassasalari hamda O‘zbekiston Respublikasi diplomatik vakolatxonalarining konsullik bo‘limlarining (bundan buyon matnda konsullik muassasalari deb yuritiladi) gerbli guvohnomalar bilan, ehtiyojiga qarab, Toshkent shahri uchun tayyorlangan seriyadagi gerbli guvohnomalar hisobidan O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi orqali ta’minlanadi.
 12. Agentlikning hududiy boshqarmasida gerbli guvohnomalarni FHDY organlariga (Agentlikning Toshkent shahar hududiy boshqarmasida O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligiga ham), FHDY organlarida esa QFYlarga tarqatish daftarlari yuritiladi. Qog‘oz shaklidagi daftarlar raqamlangan, ip o‘tkazib tikilgan va Agentlikning hududiy boshqarmasi rahbari yoki o‘rinbosari tomonidan uning familiyasi, ismi, otasining ismi va sana ko‘rsatilgan holda imzolanib, muhrlangan bo‘lishi lozim.
 13. Gerbli guvohnomalar FHDY organlariga ularning kelgusi chorak uchun ehtiyojini hisobga olgan holda Agentlikning hududiy boshqarmasi tomonidan beriladi.
 Gerbli guvohnomalar Agentlikning hududiy boshqarmasidan to‘g‘ridan to‘g‘ri FHDY organlari rahbarlariga, ular vaqtincha bo‘lmaganida (xizmat safari, mehnat ta’tili, kasallik va h. k.) tegishli buyruq bilan ularning vazifasini bajarish vaqtincha yuklatilgan xodimga Gerbli guvohnomalarni tarqatish daftariga (5-ilova) yuk xati talabnomasi asosida ularning lavozimi, familiyasi yozilib, imzo qo‘ydirgan holda topshiriladi va bu haqda elektron axborot tizimiga ma’lumot kiritiladi. Yuk xati talabnoma bilan berilgan gerbli guvohnoma blankalari sarf qilinganidan keyin hisobdan chiqariladi.
 14. Gerbli guvohnomalar QFYlarga ularning kelgusi chorak uchun ehtiyojini hisobga olgan holda FHDY organlari tomonidan beriladi.
 Gerbli guvohnomalar QFY raislariga, ular vaqtincha bo‘lmaganida (xizmat safari, mehnat ta’tili, kasallik va h. k.) tegishli buyruq bilan ularning vazifasini bajarish vaqtincha yuklatilgan xodimga Gerbli guvohnomalarni tarqatish daftariga (5-ilova) ularning lavozimi, familiyasi yozilib, imzo qo‘ydirgan holda beriladi va bu haqda elektron axborot tizimiga ma’lumot kiritiladi.
 15. Gerbli guvohnomalarning hisobga olinishi, saqlanishi va sarflanishi bo‘yicha mas’uliyat Agentlikning hududiy boshqarmasida boshqarma rahbarining o‘rinbosari, FHDY organlarida FHDY organi rahbarlari va QFYlarda QFY raislari zimmasiga yuklatiladi. Ushbu shaxslar uzrli sabablarga ko‘ra vaqtincha ishda bo‘lmaganida (xizmat safari, mehnat ta’tili, kasallik va h.k.) mas’uliyat tegishli buyruq bilan boshqa shaxs zimmasiga yuklatilishi lozim. 
 16. FHDY organlari tomonidan Agentlikning hududiy boshqarmasidan gerbli guvohnomalarni qabul qilib olishda komissiya a’zolari ishtirokida har bir guvohnoma o‘rami alohida ochilgan holda tekshirib ko‘riladi. Guvohnomalarning yetishmasligi yoki nuqsonlar borligi (himoya kataklarining va bosma matnning yo‘qligi yoki buzilganligi, tartib raqamlarining takroriyligi yoxud boshqa seriyalar yoki tartib raqamlari bo‘lgan, noto‘g‘ri shriftli, noto‘g‘ri kesilgan va noto‘g‘ri shaklli, seriya va tartib raqamlari yo‘q bo‘lgan yoki o‘ram yorlig‘iga boshqacha tarzda nomuvofiq bo‘lgan guvohnomalar) aniqlangan taqdirda, komissiya tomonidan uch nusxada dalolatnoma tuziladi va shu kunning o‘zida Agentlikka bu haqda xabar yuboriladi. Dalolatnomaning birinchi nusxasi o‘ram yorlig‘ining kseronusxasi bilan Agentlikning hududiy boshqarmasida qoldiriladi. Dalolatnomaning ikkinchi va uchinchi nusxalari nuqsonli guvohnomalar chiqqan o‘ram yorlig‘i, nuqsoni bor guvohnomalar ilova qilingan xat bilan uch kun ichida Agentlikka jo‘natiladi. Bunda dalolatnomaning ikkinchi nusxasi Agentlikning Moddiy-texnika ta’minoti bo‘limida qoldiriladi, uchinchi nusxasi o‘ram yorlig‘i va nuqsoni bor guvohnomalar bilan “Davlat belgisi” DIChBga yuboriladi.
 17. FHDY organlarining Agentlikning hududiy boshqarmasidan qabul qilingan gerbli guvohnomalarni kirim qilish daftari raqamlangan, ip o‘tkazib tikilgan va Agentlikning hududiy boshqarmasi rahbari yoki o‘rinbosari tomonidan uning familiyasi, ismi, otasining ismi va sana ko‘rsatilgan holda imzolanib, muhrlangan bo‘lishi lozim. QFYlarning FHDY organidan qabul qilingan gerbli guvohnomalarni kirim qilish daftari raqamlangan, ip o‘tkazib tikilgan va FHDY organi rahbari tomonidan uning familiyasi, ismi, otasining ismi va sana ko‘rsatilgan holda imzolanib, muhrlangan bo‘lishi lozim. 
 Agentlikning hududiy boshqarmasidan qabul qilingan gerbli guvohnomalar FHDY organlari tomonidan va FHDY organlaridan qabul qilingan gerbli guvohnomalar QFYlar tomonidan shu kunning o‘zida ularning hisobga olinishi, sarflanishi va saqlanishi uchun mas’ul shaxs tomonidan kirim qilinadi.
 18. FHDY organida gerbli guvohnomalarning hisobga olinishi, sarflanishi va saqlanishi uchun mas’ul shaxs o‘zgargan hollarda gerbli guvohnomalarni va ularning hisobot hujjatlarini qabul qilish-topshirish ishlari Agentlikning hududiy boshqarmasi rahbarining o‘rinbosari ishtirokida amalga oshiriladi va bu haqda ikki nusxada dalolatnoma tuzilgan paytdan boshlab gerbli guvohnomalarni hisobga olish, saqlash va sarflash mas’uliyati yangi mas’ul xodim zimmasiga yuklatiladi. Dalolatnomaning bir nusxasi FHDY organida, ikkinchi nusxasi Agentlikning hududiy boshqarmasida saqlanadi.
 QFY raisi almashgan hollarda esa, gerbli guvohnomalarni va ularning hisobot hujjatlarini qabul qilish-topshirish mazkur QFY joylashgan hududdagi FHDY organi rahbari yoki uning vazifasini bajaruvchi xodim ishtirokida amalga oshiriladi va bu haqda uch nusxada dalolatnoma tuziladi. Dalolatnomaning bir nusxasi QFYda, ikkinchi nusxasi FHDY organida, uchinchi nusxasi esa Agentlikning hududiy boshqarmasida saqlanadi.
 19. Gerbli guvohnomalar Agentlikning hududiy boshqarmasida maxsus jihozlangan, shu jumladan po‘lat eshik o‘rnatilgan va begona shaxslar kirishi taqiqlangan alohida xonalarda, FHDY organlari va QFYlarda esa, po‘lat seyflarda saqlanishi zarur.
 Gerbli guvohnomalar bilan ishlash huquqiga ularning hisobga olinishi, saqlanishi va sarflanishi uchun mas’ul bo‘lgan shaxslar hamda ularning hozirligida Agentlikning hududiy boshqarmasi va Agentlikning mas’ul xodimlari egadirlar. 
 Gerbli guvohnomalarni rasmiylashtirish bilan bog‘liq harakatlar amalga oshirilayotgan vaqtdan tashqari, ular saqlanadigan xona va po‘lat seyflar muhrlangan bo‘lishi lozim.
 20. FHDY organlari faoliyati Agentlikning hududiy boshqarmasi yoki Agentlik tomonidan o‘rganilganda gerbli guvohnomalarning hisobga olinishi, saqlanishi va sarflanishi holatlari tekshirilishi va natijasi haqida alohida ma’lumotnoma tuzilishi shart.
 21. Gerbli guvohnomalar, dalolatnoma yozuvlari va FHDY organlarida yuritiladigan boshqa hujjatlarning, shuningdek muhrlar va shtamplarning yo‘qolganligi yoki noqonuniy sarflanganligi (foydalanilganligi) aniqlanganda, FHDY organi tomonidan bu haqda darhol Agentlikning hududiy boshqarmasiga xabar beriladi, bunda Agentlikning hududiy boshqarmasi tomonidan 24 soat ichida Agentlikka va tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organlarga maxsus xabar berilishi va besh kun muddat ichida xizmat tekshiruvi o‘tkazilishi lozim.
 Maxsus xabar Agentlikka kelib tushgan kundan boshlab besh kun muddat ichida aniqlangan holatlar bo‘yicha barcha FHDY organlari va notarial idoralar hamda zarur hollarda, boshqa tashkilotlar xabardor etiladi.
 22. Xizmat tekshiruvi xulosasi uch nusxada tuzilib, bir nusxasi Agentlikning hududiy boshqarmasida, ikkinchi nusxasi tegishli FHDY organida saqlanadi, uchinchi nusxasi esa, Agentlikka taqdim etiladi.
 Xizmat tekshiruvini o‘tkazish davomida gerbli guvohnomalar, dalolatnoma yozuvlari va FHDY organlarida yuritiladigan boshqa hujjatlarning, shuningdek muhrlar va shtamplarning yo‘qolganligi yoki noqonuniy sarflanganligi (foydalanilganligi) holatlariga imkon bergan shart-sharoitlarga aniqlik kiritiladi, bunda mas’ul xodimlarning o‘z xizmat vazifasini lozim darajada bajarganligi, qat’iy hisobda yuritiladigan hujjatlarni saqlash qoidalariga rioya etilganligi, sodir bo‘lgan holatlarga imkon bergan shart-sharoitlarni bartaraf etish bo‘yicha amalga oshirilgan harakatlar aniqlashtirilishi zarur.
 23. FHDY organlari va QFYlarda sarflangan gerbli guvohnomalarning hisobini olib borish uchun Gerbli guvohnomalarni sarflash daftari (6-ilova) yuritiladi.
 24. FHDY organlarining Gerbli guvohnomalarni sarflash daftari raqamlangan, ishonch yozuvi yopishtirilgan holda ip o‘tkazib tikilgan va Agentlikning hududiy boshqarmasi rahbari yoki uning o‘rinbosari tomonidan, QFYlarning Gerbli guvohnomalarni sarflash daftarlari esa, tegishli FHDY organi rahbari tomonidan imzolanib, muhrlangan bo‘lishi lozim. Ishonch yozuvida sarflash daftari necha varaqdan iboratligi, sana, imzolagan shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi ko‘rsatilishi lozim.
 25. FHDY organlari tomonidan Gerbli guvohnomalarni sarflash daftarlari to‘liq to‘ldirilib, tugatilganidan keyin Agentlikning hududiy boshqarmasi tomonidan yangi sarflash daftarlari beriladi. Berilayotgan daftarlar raqamlanib, ularni tarqatish bo‘yicha alohida kitobga qayd qilinadi va qabul qilib olgan shaxs tomonidan imzolanadi.
 26. O‘tgan yildan ortib qolgan gerbli guvohnomalar Gerbli guvohnomalarni sarflash daftarida joriy yilning birinchi ish kunidan 1-tartib raqamidan boshlab qayd etiladi.
 27. Gerbli guvohnomalarning har bir alohida ochilgan o‘rami Gerbli guvohnomalarni sarflash daftarida yangi ochilgan o‘ramni aks ettirish namunasiga asosan (7-ilova) sarflanadi.
 28. Takroriy beriladigan gerbli guvohnomalar Takroriy guvohnomalarni sarflash daftariga (8-ilova) qayd etiladi.
 Dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish, tuzatish va qo‘shimchalar kiritish, familiya, ism, ota ismini o‘zgartirish, shuningdek dalolatnoma yozuvini tiklash munosabati bilan beriladigan gerbli guvohnomalar ham Takroriy guvohnomalarni sarflash daftariga qayd etiladi.
 FHDY arxivlarida ham xuddi shu tartibda Takroriy guvohnomalarni sarflash daftarlari yuritiladi.
 Takroriy beriladigan gerbli guvohnomalarning yil oxiridagi qoldig‘i mazkur Yo‘riqnomaning 26-bandida belgilangan tartibda sarflanadi.
 29. Yozuvlar Gerbli guvohnomalarni sarflash daftariga hamda elektron axborot tizimiga gerbli guvohnomalarni to‘ldirish oldidan kiritiladi. Gerbli guvohnomalarni sarflash daftarini to‘ldirishda yo‘l qo‘yilgan xato bir chiziq bilan o‘chiriladi va keyingi qatorga to‘g‘ri yozuv kiritiladi. Kiritilgan har bir tuzatish shu varaqning pastki qismida izohlanib, FHDY organi rahbari tomonidan imzolanib, muhr bilan tasdiqlanishi zarur.
 30. Gerbli guvohnomalarni sarflashda guvohnoma raqamlarining ketma-ketligini buzish, Gerbli guvohnomalarni sarflash daftaridagi yozuvlarni o‘chirish, bo‘yash, ustidan qog‘oz yopishtirish taqiqlanadi.
 Gerbli guvohnomalarni sarflash daftarida ochiq qatorlar qoldirib ketishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 31. Gerbli guvohnomani to‘ldirish vaqtida yoki to‘ldirilgandan keyin undagi yozuvlarni bo‘yash, o‘chirish, tuzatish kiritish hamda ushbu holatlarga izoh berib muhr bilan tasdiqlashga yo‘l qo‘yilmaydi. To‘ldirish vaqtida buzilgan gerbli guvohnomalar bo‘yicha (QFYlar tomonidan topshirilgan guvohnomalar bo‘yicha ham) ikki nusxada dalolatnoma tuzilib, har chorakda gerbli guvohnomalar hisoboti bilan birga Agentlikning hududiy boshqarmasiga (QFYlar tomonidan FHDY organiga) topshiriladi.
 Agentlikning hududiy boshqarmasida buzilgan gerbli guvohnomalar seriyasi, tartib raqamlari qirqib olinib, dalolatnomaning birinchi nusxasiga ilova qilingandan keyin komissiya ishtirokida yoqib yuborish yo‘li bilan yo‘q qilinadi. Bunda dalolatnomaning birinchi nusxasi Agentlikning hududiy boshqarmasida, ikkinchi nusxasi esa FHDY organida saqlanadi.
 32. Har oyda va har chorakda qayd etilgan dalolatnoma yozuvlari haqida, shuningdek har chorakda sarflangan va qoldiqdagi gerbli guvohnomalar to‘g‘risida hisobotlar tuziladi va tegishliligi bo‘yicha FHDY organlari, Agentlikning hududiy boshqarmasi va Agentlikka topshiriladi. Hisobotlarning to‘g‘riligi uchun QFYlarda ularning raislari, FHDY organlarida ularning rahbarlari, Agentlikning hududiy boshqarmasida rahbarning o‘rinbosari mas’ul hisoblanadi.
 33. FHDY organlarida Dalolatnoma yozuvlari bo‘yicha alfavit daftari (9-ilova) yuritiladi. Qayd etilgan dalolatnoma yozuvlari va ularga kiritilgan o‘zgartirishlar shu kunning o‘zida tegishli alfavit daftariga kiritiladi.
 34. Qog‘oz shaklida yuritilgan alfavit daftarlari raqamlangan, ishonch yozuvi yopishtirilgan holda ip o‘tkazib tikilgan va Agentlikning hududiy boshqarmasi rahbari yoki uning o‘rinbosari tomonidan imzolanib, muhrlangan bo‘lishi lozim. Ishonch yozuvida Qog‘oz shaklida yuritilgan alfavit daftari necha varaqdan iboratligi, sana, Agentlikning hududiy boshqarmasi rahbari yoki uning o‘rinbosari familiyasi, ismi va otasining ismi ko‘rsatilishi zarur.
 35. Alfavit daftarlari tug‘ilganlik, nikoh tuzilganligi, nikohdan ajralganlik, o‘lim haqida qayd etilgan dalolatnoma yozuvlari asosida elektron shaklda yuritiladi.
 36. Dalolatnoma yozuvlarida familiya va ism o‘zgartirilgan hollarda yangi familiya va ism ushbu dalolatnoma yozuvlari qayd etilgan yildagi alfavit daftariga kiritiladi. Avvalgi familiya va ism alfavit daftaridan o‘chirilmaydi.
 37. Alfavit daftarining muqovasida mazkur daftar qaysi dalolatnoma yozuvi bo‘yicha va qaysi yil uchun yuritilayotganligi yozib qo‘yiladi.
 Elektron shaklda yuritilgan alfavit daftarlari yil yakunlangandan so‘ng, keyingi yilning 15-yanvaridan kechiktirmasdan ikki nusxada chop etilib, bir nusxasi FHDY bo‘limida saqlanadi, ikkinchisi FHDY arxiviga topshiriladi.
 38. QFYlar tomonidan qayd etilgan o‘lim haqidagi dalolatnoma yozuvlari bo‘yicha familiya va ismlar har oylik hisobotdan keyin tegishli FHDY organining alfavit daftariga FHDY organi mas’ul xodimi nazorati ostida kiritib boriladi.
 39. Nikoh tuzilganligi va nikohdan ajralganlik haqidagi alfavit daftariga er hamda xotinning familiya va ismlari alohida-alohida kiritiladi.
 40. Boshqa FHDY organlari tomonidan rasmiylashtirilgan guvohnomalar uchun Boshqa FHDY organlaridan kelgan gerbli guvohnomalar uchun alfavit daftari (10-ilova) yuritiladi.
 41. Boshqa FHDY organlaridan kelib tushgan xabarnomalar bo‘yicha dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish kiritilganida bu haqda shu kunning o‘zida tegishli alfavit daftariga yozuv kiritiladi.
 42. FHDY organiga kelgan barcha xat, xabarnoma va arizalar shu kunning o‘zida Xat, xabarnoma va arizalarni ro‘yxatga olish daftariga (11-ilova) kirim qilinishi va qonunchilik hujjatlarida belgilangan muddatlarda ijro etilishi lozim. Kirim qilingan barcha hujjatlarning birinchi varag‘i pastki o‘ng burchagiga kirim qilingan sana va kirim raqami yozib qo‘yiladi.
 Ijro etilgan xatdagi chiqish raqami kirim raqami bilan bir xil bo‘ladi.
 43. Tug‘ilganlik, nikoh tuzilganligi, nikohdan ajralganlik va o‘lim haqidagi takroriy guvohnoma berishni so‘rab murojaat qilingan arizalarni ro‘yxatga olish daftarlari har bir fuqarolik holati dalolatnomalari uchun alohida yuritiladi.
 44. FHDY organining o‘z tashabbusiga ko‘ra jo‘natilayotgan xat, xabarnoma va arizalar FHDY organidan jo‘natilayotgan xatlarni ro‘yxatga olish daftariga (12-ilova) kirim qilinadi.
 45. FHDY organlari boshqa FHDY organlarining xabarnomalari kelib tushgan kunning o‘zida dalolatnoma yozuvlariga tegishli o‘zgartirishlar kiritishi shart.
 46. Tug‘ilishni qayd etish uchun tug‘ilganlik haqidagi tibbiy ma’lumotnoma, ota-onalarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar, nikoh tuzilganligi haqidagi guvohnoma yoki otalikni belgilash haqidagi ariza yoxud nikohda bo‘lmagan onaning arizasi taqdim etiladi.
 Mazkur bandda ko‘rsatilgan hujjatlar taqdim etilmagan hollarda FHDY organi tomonidan ariza beruvchiga dalolatnoma yozuvini qayd etish rad qilinganligi haqida asoslantirilgan ma’lumotnoma beriladi.
 Ota-onalardan birining shaxsini tasdiqlovchi hujjat bo‘lmaganda ota yoki ona haqida ma’lumotlar nikoh tuzilganligi yoki avvalgi bolalarining tug‘ilganligi haqidagi guvohnomalari asosida ko‘rsatiladi.
 47. Tug‘ilishni qayd etish uchun bir oylik muddat o‘tkazib, bola o‘n olti yoshga to‘lgunga qadar murojaat etilgan hollarda tug‘ilishni qayd etish rad qilinmaydi va umumiy asoslarda amalga oshiriladi. Bola bir yoshga to‘lganidan so‘ng, uning tug‘ilishi bola tug‘ilgan joyda yoki ota-onasidan birining doimiy yashash joyida qayd etiladi.
 O‘n olti yoshgacha bo‘lgan bolaning tug‘ilishini qayd etish uchun FHDY organiga tug‘ilishni qayd etish muddatini o‘tkazib yuborganlik sabablari ko‘rsatilgan ariza bolaning ota-onasi, ota-onaning qonuniy nikohi mavjud bo‘lgan hollarda ulardan biri yoki ishonchnoma asosida boshqa manfaatdor shaxs, ota-onaning o‘rnini bosuvchi shaxs yoxud vasiylik va homiylik organlarining mansabdor shaxslari tomonidan taqdim etiladi.
 48. Tug‘ruqxonadan tashqari joylarda va tibbiy yordamsiz tug‘ilgan bolaning tug‘ilishini qayd etish uchastka shifokori (feldsher yoki akusher) tomonidan berilgan tug‘ilganlik haqidagi tibbiy ma’lumotnoma asosida amalga oshiriladi.
 49. 16 yoshdan oshgan tibbiy muassasadan tashqarida va tibbiy yordamsiz tug‘ilgan bolaga nisbatan tibbiyot muassasasi tomonidan tug‘ilganlik haqidagi ma’lumotnoma rasmiylashtirilmagan shaxslarning tug‘ilganligini qayd etish sudning hal qiluv qarori asosida amalga oshiriladi.
 Agar bola 16 va undan katta yoshda bo‘lsa va unga nisbatan tibbiyot muassasasi tomonidan rasmiylashtirilgan tug‘ilganlik haqidagi tibbiy ma’lumotnoma mavjud bo‘lsa, uning tug‘ilishi ota-ona yoki ulardan biri va voyaga yetgan bolaning arizasiga ko‘ra qayd etiladi.
 50. Tug‘ilishni qayd etish bilan bir vaqtda, nikohda bo‘lmagan ota-onadan tug‘ilgan bolaga otalikni belgilash ota va onaning FHDY organiga birgalikda bergan arizasi asosida amalga oshiriladi.
 51. Agar bolaning onasi boshqa shaxs bilan qonuniy nikohda turgan bo‘lsa, otalikni belgilash to‘g‘risidagi arizaga nikohda turgan erning u bilan qonuniy nikohda bo‘lgan onadan tug‘ilgan bolaga nisbatan otalikni belgilashga yoki bolaning tug‘ilishini yolg‘iz ona arizasi asosida qayd etilishiga notarial tasdiqlangan roziligi ilova qilinishi yoki u FHDY organiga kelib bunga yozma ravishda o‘z roziligini bildirishi lozim. Bunday rozilik FHDY organi rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
 Masalan, fuqaro B. Turdimatovning rozilik arizasida quyidagilar ko‘rsatilgan bo‘lishi lozim:
 “Men bilan qonuniy nikohda turgan fuqaro Ch. Uzoqovadan 2013-yil 25 dekkabrda tug‘ilgan o‘g‘il farzandning biologik otasi emasman, bolaga nisbatan kelgusida ota-onalik huquqini da’vo qilmayman, bolaning tug‘ilishini yolg‘iz ona arizasi asosida qayd etilishiga yoki bolaga nisbatan uning haqiqiy otasi tomonidan otalik belgilanishiga qarshi emasman”.
 Oila kodeksining 60-moddasi 3-qismiga muvofiq agar nikoh tugaganidan keyin uch yuz kun ichida bola tug‘ilsa va bu davrda bolaning onasi yangi nikohga kirgan bo‘lsa, bola yangi nikohda tug‘ilgan hisoblanadi. Bunday hollarda bolaning tug‘ilishini qayd etishda sobiq erdan rozilik olinishi talab etilmaydi.
 52. Tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvi to‘ldirilgach, ariza beruvchi tomonidan o‘qib chiqilib imzolanadi va unga shu vaqtning o‘zida tug‘ilganlik haqida guvohnoma beriladi.
 Bunda, belgilangan tartibda tegishli nafaqa tayinlanishi uchun tug‘ilganlik haqida xabarnoma mas’ul xodim tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasining tuman (shahar) bo‘limiga elektron axborot tizimi orqali yuboriladi.
 53. Tug‘ilganlik haqidagi tibbiy ma’lumotnoma yoki bolaning u yoki bu onadan tug‘ilganlik faktini belgilash haqidagi sudning hal qiluv qarori tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvi birinchi nusxasining orqa tomoniga tikiladi va u bilan birga saqlanadi.
 54. Tug‘ilishni qayd etish uchun yolg‘iz (qonuniy nikohda bo‘lmagan) ona tomonidan FHDY organiga onaning shaxsini tasdiqlovchi hujjat va yozma ariza (14-ilova) taqdim etiladi.
 Agar tug‘ilgan bolaning onasi voyaga yetmagan bo‘lsa, tug‘ilishni qayd etish bolaning tug‘ilganligi haqida tibbiy ma’lumotnoma hamda vasiylik va homiylik organining arizasiga asosan onaning yashash joyidagi FHDY organi tomonidan qayd etiladi. Bunda bolani tuqqan onaning shaxsini tasdiqlovchi hujjati yoki tug‘ilganlik haqidagi guvohnomasi bilan birga yashash va o‘qish joyidan rasmi yelimlangan holdagi ma’lumotnomalar taqdim etilishi lozim.
 55. Yolg‘iz onaning arizasida ona va otaning familiyasi bir xilda — onaning familiyasi bo‘yicha ko‘rsatilishi lozim. 
 Bolaning familiyasi esa onaning familiyasi yoki milliy an’analarga ko‘ra ona tomonidan boboning ismi bo‘yicha berilishi mumkin.
 56. Tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvini qayd etishda yolg‘iz ona shaxsan ishtirok etolmagan taqdirda onaning arizadagi imzosi tibbiy muassasa yoki jazoni ijro etish muassasasi mansabdor shaxsining imzosi va ushbu muassasaning gerbli muhri bilan yoxud notarial tartibda tasdiqlangan bo‘lishi shart.
 57. Yolg‘iz onalarning arizalari Yolg‘iz onalarning arizalarini ro‘yxatga olish daftariga (15-ilova) qayd etilib, arizaning pastki o‘ng burchagiga kirim qilingan sana va kirim raqami yozib qo‘yiladi hamda ketma-ketligi bo‘yicha tikib boriladi.
 Arizaning yuqori o‘ng burchagiga dalolatnoma yozuvi raqami va sanasi, berilgan gerbli guvohnoma seriyasi va raqami yozib qo‘yiladi.
 58. Yolg‘iz onaga farzandining tug‘ilganligi haqida dalolatnoma yozuvi qayd etilganligi to‘g‘risida ma’lumotnoma (16-ilova) beriladi.
 59. O‘n olti yoshgacha bo‘lgan bolaning tug‘ilishini qayd etish uchun FHDY organiga tug‘ilishni qayd etish muddatini o‘tkazib yuborganlik sabablari ko‘rsatilgan ariza (17-ilova) va quyidagi hujjatlar taqdim etiladi:
 bolaning tug‘ilganligi haqida tibbiy ma’lumotnoma;
 bolaning sog‘lig‘i to‘g‘risida ma’lumotnoma;
 bolaning ta’lim olayotganligi to‘g‘risida ma’lumotnoma;
 tegishli FHDY arxividan ushbu bolaga nisbatan tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvi qayd etilmaganligi to‘g‘risida ma’lumotnoma.
 60. Chet elda tug‘ilgan, lekin tug‘ilishi o‘sha davlatlarda belgilangan tartibda qayd etilmagan bolaning tug‘ilishini qayd etishda mazkur Yo‘riqnomaning 59-bandida ko‘rsatilgan hujjatlar talab etiladi.
 61. Topib olingan (tashlab ketilgan) bolaning tug‘ilganligini qayd etish ichki ishlar, vasiylik va homiylik organlari, bola joylashgan muassasa ma’muriyati yoki tibbiyot muassasasining arizasiga binoan amalga oshiriladi. Bolani topib olgan shaxs bu haqda yigirma to‘rt soat mobaynida ushbu tumandagi ichki ishlar organiga yoki vasiylik va homiylik organiga xabar berishi kerak.
 Ichki ishlar, vasiylik va homiylik organlari, bola joylashgan muassasa yoki tibbiyot muassasasi ma’muriyati bola topilganidan keyin yetti ish kunidan kechikmagan muddatda shu hududdagi FHDY organlariga topib olingan (tashlab ketilgan) bolani qayd etish haqida murojaat etishlari shart.
 Topib olingan (tashlab ketilgan) bola tug‘ilganligini qayd etish haqidagi ariza (18-ilova) bilan bir paytda: 
 ichki ishlar organi yoki vasiylik va homiylik organining bolaning topib olingan vaqti, joyi va topib olingan paytdagi holati to‘g‘risida bola topib olingan vaqtda tuzilgan dalolatnomasi;
 tibbiy muassasaning topib olingan (tashlab ketilgan) bolaning yoshi, jinsi, vazni va bo‘yi haqidagi ma’lumotnomasi (xulosasi) taqdim etilishi zarur.
 Topib olingan (tashlab ketilgan) bolaning tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuviga ota-onasining familiyasi, ismi va millati to‘g‘risidagi ma’lumotlar ushbu bandning ikkinchi xatboshisida sanab o‘tilgan organlarning ko‘rsatmalari asosida kiritiladi. Bunday holda bolaning va uning ota-onasi sifatida ko‘rsatilgan shaxslarning familiyasi bir xilda yoziladi.
 Onasi tomonidan tashlab ketilgan bolani qayd etish bola joylashgan tibbiyot muassasasi yoxud bola joylashgan joydagi vasiylik va homiylik organi arizasiga muvofiq, bolaning onasi tomonidan tashlab ketilganidan 7 kun o‘tmasdan amalga oshiriladi. Onasi tomonidan tashlab ketilgan bolani qayd etish uchun ariza bilan bir paytda:
 tug‘ruq bo‘lib o‘tgan yoki tug‘ruqdan keyin ona murojaat qilgan tibbiyot muassasasi tomonidan berilgan tug‘ilganlik haqida belgilangan shakldagi hujjat;
 bola joylashgan tibbiyot muassasasi tomonidan berilgan bolani tashlab ketish to‘g‘risidagi dalolatnoma taqdim etilishi zarur.
 Onasi tomonidan tashlab ketilgan bolaning familiyasi, ismi, ota ismi to‘g‘risidagi ma’lumotlar, shuningdek ota-ona to‘g‘risidagi ma’lumotlar tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuviga yuqorida ko‘rsatilgan organlarning ko‘rsatmasiga binoan kiritiladi. Bunday holda bolaning va uning ota-onasi sifatida ko‘rsatilgan shaxslarning familiyasi bir xilda yoziladi.
 “Belgilar uchun” ustuniga “Bola topilgan” yoki “Tashlab ketilgan” deb yoziladi va ota-onasi haqidagi ma’lumotlar kimning ko‘rsatmasiga asosan yozilganligi ko‘rsatiladi.
 62. O‘zaro qonuniy nikohda bo‘lmagan ota-onaning Otalikni belgilash haqidagi arizasi (19-ilova) uni qabul qilgan FHDY organi xodimi tomonidan imzolanib, tartib raqami va sana qo‘yiladi hamda Otalikni belgilash haqidagi arizalarni ro‘yxatga olish daftariga (20-ilova) kirim qilinib, ketma-ket tikib boriladi.
 63. Otalikni belgilash haqidagi ariza FHDY organiga bola tug‘ilgungacha, bolaning tug‘ilishini qayd etish bilan bir vaqtda yoki bolaning tug‘ilishi qayd etilgandan so‘ng berilishi mumkin. Ariza FHDY organining mas’ul xodimi tomonidan undagi ma’lumotlarni ota-onaning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari bilan solishtirib qabul qilinadi.
 64. Otalikni belgilashda ota-onadan biri ishtirok etmagan taqdirda, uning arizadagi imzosi belgilangan tartibda (tibbiy muassasa, FHDY organi, harbiy qism, jazoni ijro etish muassasasi rahbari imzosi va gerbli muhri bilan yoki notarial tartibda) tasdiqlanishi zarur.
 Otalikni ishonchnoma orqali belgilashga yo‘l qo‘yilmaydi.
 65. Sudning otalikni belgilash haqidagi hal qiluv qaroriga asosan bolaning tug‘ilganligi haqidagi dalolatnoma yozuviga otasi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni kiritish mazkur hal qiluv qarori qonuniy kuchga kirgandan keyin amalga oshiriladi. Bunda ariza beruvchi tomonidan sudning hal qiluv qarori va bolaning tug‘ilganlik haqidagi guvohnomasi taqdim qilinishi zarur.
 66. Tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvi yolg‘iz onaning arizasiga asosan qayd etilgandan keyin bolaning ota-onasi qonuniy nikohdan o‘tib, ona erining familiyasiga o‘tgan bo‘lsa va ular otalikni belgilash haqida birgalikdagi ariza bilan murojaat etsa, dalolatnoma yozuvining ona ustunidagi onaning familiyasi haqidagi yozuvga o‘zgartirish kiritiladi. Bu haqda onadan qo‘shimcha ariza olish talab etilmaydi.
 67. Otalik belgilangandan keyin ariza beruvchi(lar)ga Otalik belgilanganligi haqida ma’lumotnoma (21-ilova) beriladi.
 68. Tug‘ilishni qayd etish bilan bir vaqtda rasmiylashtirilmagan hollarda, otalikni belgilash bolaning tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish kiritish qoidalarini qo‘llash orqali amalga oshiriladi. 
 Agar otalikni belgilash 16 yoshga to‘lgan shaxsga nisbatan amalga oshirilayotgan bo‘lsa, u holda ota haqidagi ma’lumotlar o‘zgartirilishi lozim. Bola haqidagi ma’lumotlar familiya, ism va ota ismini o‘zgartirish tartibi va qoidalariga asosan kiritiladi. 
 O‘zgartirishlar kiritgan FHDY organi tomonidan bu haqda tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasiga tegishli o‘zgartirishlarni kiritish uchun FHDY arxiviga yetti kun ichida Otalik belgilanganligi haqida xabarnoma (22-ilova) yuboriladi.
 69. Sudning farzandlikka olish to‘g‘risidagi hal qiluv qarori qonuniy kuchga kirgan kundan boshlab o‘n kun ichida FHDY organi farzandlikka olingan bolaning tug‘ilishi qayd etilgan dalolatnoma yozuviga zarur o‘zgartirishlar kiritishi lozim.
 70. Farzandlikka olishni rasmiylashtirish uchun FHDY organiga sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qaroridan ko‘chirma, farzandlikka olinuvchining tug‘ilganlik haqidagi guvohnomasi, shuningdek farzandlikka oluvchilarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari taqdim etiladi. Farzandlikka oluvchilar ikki yoki undan ko‘p bolani bir vaqtda farzandlikka olgan hollarda har bir bola uchun alohida sudning hal qiluv qarori taqdim etilishi, agar ushbu masalada sud tomonidan bitta hal qiluv qarori qabul qilingan bo‘lsa, mazkur hal qiluv qarorining nusxalari farzandlikka olinayotgan bolalarning soniga mutanosib miqdorda taqdim etilishi hamda har bir qarorga alohida kirim va ijro haqida belgi qo‘yilishi lozim.
 71. Bir viloyatda (tuman, shaharda) doimiy yashovchi farzandlikka oluvchi(lar) ikkinchi viloyatda (tuman, shaharda) yashayotgan bolani farzandlikka olayotgan bo‘lsa va o‘z(lar)ining doimiy yashash joyidagi FHDY organiga murojaat etsa, sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori va bolaning tug‘ilganlik haqidagi guvohnomasi tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvi qayd etilgan FHDY organiga tegishli o‘zgartirishlarni kiritish va yangi guvohnoma berish uchun yuboriladi.
 72. O‘n yoshdan oshmagan bolaning tug‘ilgan joyi sudning hal qiluv qarori asosida O‘zbekiston Respublikasi hududi doirasida o‘zgartirilgan bo‘lsa, u holda farzandlikka oluvchi(lar)ning yashash joyidagi FHDY organida tiklangan dalolatnoma yozuvi qayd etiladi va yetti kun ichida dastlabki dalolatnoma yozuvi qayd etilgan FHDY organiga uni bekor qilish haqida xabarnoma (22a-ilova) yuboriladi.
 Agar o‘n yoshdan oshmagan bolaning tug‘ilgan sanasi sudning hal qiluv qarori asosida bir yildan ortiq bo‘lmagan farq bilan o‘zgartirilsa va ushbu sana bolaning tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvi qayd qilingan sanadan keyin qilib belgilansa, u holda FHDY organi tomonidan tiklangan dalolatnoma yozuvi qayd etilib, dastlabki dalolatnoma yozuvi bekor qilinadi va yetti kun ichida dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasi saqlanayotgan FHDY arxiviga uni bekor qilish haqida xabarnoma yuboriladi.
 73. Sudning hal qiluv qarorlari ular taqdim etilgan kunning o‘zida Farzandlikka olish bo‘yicha sudning hal qiluv qarorlarini ro‘yxatga olish daftarida (23-ilova) ro‘yxatga olinadi va uning pastki o‘ng burchagiga ro‘yxatga olingan raqami va sanasi yozib qo‘yiladi. 
 74. Farzandlikka olingan bolaning tug‘ilganlik haqidagi dastlabki guvohnomasiga qiya chiziq tortilib, farzandlikka olinganligi sababli, bekor qilinganligi haqida yozib qo‘yiladi.
 75. Sudning hal qiluv qarorining yuqori o‘ng burchagiga tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvining qayd etilgan raqami va sanasi, berilgan guvohnomaning seriyasi, raqami va sanasi yozib qo‘yiladi.
 76. Ijrosi ta’minlangan hal qiluv qarori bolaning tug‘ilganlik haqidagi dastlabki guvohnomasi bilan birgalikda farzandlikka olish bo‘yicha alohida yig‘majildga tartib bilan tikiladi.
 77. Bola yolg‘iz ona (ota) tomonidan farzandlikka olingan hollarda, agar sudning hal qiluv qarorida tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvining ota (ona) ustunini to‘ldirish bo‘yicha ko‘rsatma berilmagan bo‘lsa, ota (ona) haqida ma’lumotlar yolg‘iz ona (ota)ning qo‘shimcha arizasi asosida to‘ldiriladi. Ushbu qo‘shimcha ariza ham farzandlikka olish bo‘yicha yig‘majildga tikiladi.
 78. Sudning hal qiluv qarorida ko‘rsatilgan ma’lumotlarda nomuvofiqliklar aniqlangan hollarda, farzandlikka olishni rasmiylashtirish mazkur nomuvofiqliklar bartaraf etilganidan keyin amalga oshiriladi.
 79. Farzandlikka olish rasmiylashtirilgandan so‘ng farzandlikka oluvchi(lar)ga FHDY organi tomonidan farzandlikka olinuvchining tug‘ilganlik haqidagi yangi guvohnomasi va zarur bo‘lganda Farzandlikka olinganlik haqida ma’lumotnoma (24-ilova) beriladi.
 80. Farzandlikka olingan bolaning tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasiga tegishli o‘zgartirishlar kiritish uchun tegishli FHDY arxiviga yetti kun muddat ichida Farzandlikka olinganlik haqida xabarnoma (25-ilova) yuboriladi. Xabarnomaning nusxasi farzandlikka olish bo‘yicha yig‘majildga tikiladi.
 81. Nikohlanuvchi shaxslar tomonidan taqdim etilgan Nikoh tuzilganligini qayd etish haqidagi ariza (26-ilova) shu kunning o‘zida Nikoh tuzilganligini qayd etish haqidagi arizalarni ro‘yxatga olish daftariga (27-ilova) kirim qilinadi.
 Ariza daftarda qayd etilgandan so‘ng FHDY organi nikohlanuvchi shaxslarning yashash joyidagi mahalla fuqarolari yig‘inini xabardor qilish uchun shu kunning o‘zida ma’lumotnoma taqdim etadi.
 82. Nikohlanuvchi shaxslarga tibbiy ko‘rikdan o‘tish uchun berilgan yo‘llanmalarning raqami arizaning kirim raqamiga “/” belgisi (drob) orqali tartib bilan qo‘shib boriladi.
 83. Nikohni qayd etish haqidagi ariza FHDY organi xodimi ishtirokida imzolanishi hamda u tomonidan arizada ko‘rsatilgan ma’lumotlar ariza beruvchilarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari bilan tekshirib qabul qilinishi lozim.
 84. Arizaning old tomoni topshirish vaqtida to‘ldirilib, o‘sha kundagi sana qo‘yiladi. Arizaning orqa tomoni nikohlanuvchi shaxslarning tibbiy ko‘rikdan o‘tganligi to‘g‘risidagi ma’lumotnomalar taqdim etilgan vaqtda to‘ldiriladi va shu kundagi sana qo‘yiladi.
 Tibbiy ko‘rik natijasi bo‘yicha nikohlanuvchi shaxslarda yoki ularning birida ruhiy holatining buzilganligi aniqlansa, FHDY organi ruhiy holatining buzilishi aniqlangan nikohlanuvchi shaxsning yashash joyidagi tuman, shahar tibbiyot birlashmasidan uning ruhiy holati buzilishi sababli sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilganligi haqida ma’lumot mavjud yoki mavjud emasligini aniqlashi lozim.
 85. Ichki ishlar organi tomonidan shaxsni tasdiqlovchi hujjat o‘rniga vaqtincha berilgan ma’lumotnomalar bilan nikoh tuzilganligini qayd etishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 86. Uzrli sabablar bo‘lganda FHDY organi bir oy o‘tgunga qadar nikoh tuzishga ruxsat berishi mumkin. Bunda uzrli sabablarni tasdiqlovchi — bolalarining tug‘ilganligi haqidagi guvohnomalari, tibbiy muassasaning kelinning homiladorligi haqidagi ma’lumotnomasi, xizmat safari to‘g‘risidagi va shu kabi hujjatlar taqdim etiladi.
 87. Alohida hollarda (homiladorlik, bola tug‘ilishi, bir tarafning kasalligi va boshqalar) nikoh tuzilganligi ariza berilgan kuni qayd etilishi mumkin. Bunday holda nikoh tuzilganligini qayd etish haqidagi arizaning yuqori chap burchagiga asoslantirilgan yozuv kiritiladi va FHDY organi rahbarining imzosi bilan tasdiqlanadi.
 88. Nikoh tuzilganligi qayd etilgunga qadar nikoh tuzilganligini qayd etish haqidagi arizalar alohida yig‘majildlarda saqlanadi.
 89. O‘zbekiston Respublikasi fuqarolarining chet el fuqarolari bilan nikoh tuzilganligini qayd etishda arizaga chet el fuqarosining shaxsini tasdiqlovchi hujjatining nusxasi va uning tarjimasi hamda chet el fuqarosining oilaviy ahvolini tasdiqlovchi hujjatlar belgilangan tartibda legalizatsiya qilingan yoki apostil qo‘yilgan holda ilova qilinadi.
 90. Belgilangan muddatda yo‘qlanmagan arizalar alohida yig‘majildga tikib boriladi. 
 Nikoh tuzilganligini qayd etish tayinlangan kundan boshlab, uch oy ichida yo‘qlangan arizalar bo‘yicha nikoh tuzilganligi qayd etiladi. Bunday holda nikoh tuzilganligini qayd etish haqidagi arizaning orqa tarafidagi bo‘sh joyga nikohlanuvchi shaxslar tomonidan belgilangan muddatda kelmaganlik sabablari, nikoh tuzilganligini qayd ettirish istagi va shu kunning sanasi yozilib, imzo qo‘yiladi.
 91. Nikoh tuzilganligini qayd etish haqidagi ariza berilgan kundan boshlab to‘rt oy ichida yo‘qlanmagan arizalar Muddatida yo‘qlanmagan nikoh tuzilganligini qayd etish haqidagi arizalarni yo‘q qilish bo‘yicha dalolatnoma (28-ilova) tuzgan holda yoqib yuborish yo‘li bilan yo‘q qilinadi. Mazkur dalolatnomalar alohida yig‘majildga tikib boriladi.
 92. Nikoh tuzilganligini qayd etish haqidagi ariza berilgan kundan boshlab to‘rt oylik muddat o‘tgandan keyin nikoh tuzish istagini bildirgan shaxslar nikoh tuzilganligini qayd etish haqidagi ariza bilan umumiy asoslarda qayta murojaat etishlari lozim.
 93. Nikohlari qayd etilgan shaxslarning arizalari ularning tibbiy ko‘rikdan o‘tganligi to‘g‘risidagi ma’lumotnomalar va taqdim qilingan hujjatlardan nusxalar bilan birgalikda, qayd etilgan dalolatnoma yozuvi tartibiga qat’iy amal qilgan holda mazkur hujjatlarning soniga qarab, oylik, choraklik yoki yillik yig‘majildlarga tikib boriladi. Mazkur yig‘majildlar muqovasining ichki chap tomonida qayd etilgan nikohlar haqidagi ma’lumotlar (29-ilova) yozib boriladi.
 94. Alohida hollarda, istisno tariqasida (agar ota-onasi va nikohlanuvchi shaxslar O‘zbekiston Respublikasining turli hududlarida yoxud uning tashqarisida yashab turgan bo‘lsalar) nikohlanuvchi shaxslarning iltimosi va otasi yoki onasining yozma arizasiga ko‘ra, nikoh tuzilganligi ota-onaning yoki ulardan birining yashash joyidagi FHDY organida qayd etilishi mumkin. Bunda nikoh tuzilganligini qayd etgan FHDY organi tomonidan nikohlanuvchi shaxslarning yashab turgan joylaridagi FHDY arxivlariga yetti kun ichida xabarnoma yuborilishi lozim. FHDY arxivlari tomonidan tegishli alfavit daftariga ushbu xabarnomalar asosida yozuv kiritiladi.
 Turli viloyatlarda (Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Toshkent shahrida) yashovchi shaxslar o‘rtasida nikoh tuzilganligi qayd etilgan hollarda ham mazkur bandning birinchi xatboshisida belgilangan tartibda tegishli FHDY arxiviga xabarnoma yuboriladi.
 Masalan, nikohlanuvchi shaxslardan birining doimiy yashash joyi Andijon viloyati, ikkinchisiniki esa, Samarqand viloyatida bo‘lib, nikohlari Toshkent shahar 1-son Nikoh uyida qayd etilgan bo‘lsa, bunday holatda Toshkent shahar 1-son Nikoh uyi tomonidan fuqarolarning nikohlari qayd etilganligi to‘g‘risida Andijon va Samarqand viloyat FHDY arxivlariga xabarnoma yuboriladi.
 95. Nikoh tuzilganligi qayd etilishi munosabati bilan shu kunning o‘zida nikohlanuvchi shaxslarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlariga bu haqda belgi qo‘yiladi va ularga qaytarib beriladi. 
 FHDY organi tomonidan nikohlanuvchi shaxslarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlarni ularni keyinchalik rasmiylashtirish uchun olib qolishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 951. Sudning nikoh haqiqiy emas deb topilganligi to‘g‘risidagi qonuniy kuchga kirgan qarori asosida FHDY organi nikoh qayd etilganligi haqidagi dalolatnoma yozuviga bu haqda belgi qo‘yadi va dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasi saqlanayotgan FHDY arxiviga yetti kun ichida xabarnoma (29a-ilova) yuboradi.
 96. FHDY organlarida nikohdan ajralishni qayd etish bo‘yicha ikkita ro‘yxatga olish daftari yuritiladi.
 Er-xotinlarning o‘zaro roziligi asosida, er (xotin) uch yildan kam bo‘lmagan muddatga ozodlikdan mahrum qilinganligi to‘g‘risida sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi hamda sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki bedarak yo‘qolgan deb topilganligi haqidagi qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarorlari asosida er (xotin) tomonidan berilgan arizalar Nikohdan ajralishni qayd etish haqidagi arizalarni ro‘yxatga olish daftariga (30-ilova) kirim qilinadi. 
 Sudlarning 1998-yil 1-sentabrgacha va 2010-yil 15-sentabrdan keyin qabul qilingan nikohdan ajratish haqidagi hal qiluv qarorlari asosida nikohdan ajralishni qayd etish haqidagi arizalar Sudning nikohdan ajratish haqidagi hal qiluv qarori asosida nikohdan ajralishni qayd etish haqidagi arizalarni ro‘yxatga olish daftariga (31-ilova) kirim qilinadi.
 961. 1998-yil 1-sentabrdan 2010-yil 15-sentabrgacha bo‘lgan davrda qonuniy kuchga kirgan sud qarorlari bo‘yicha nikohdan ajratishni qayd etish bo‘yicha murojaat kelib tushganda, ushbu harakat yo‘qolgan dalolatnoma yozuvlarini tiklash tartibi va qoidalariga binoan amalga oshiriladi.
 97. Nikohdan ajralganlik haqidagi dastlabki dalolatnoma yozuvini qayd etishda ishtirok etmagan er (xotin) tomonidan ushbu dalolatnoma yozuviga qo‘shimchalar kiritish haqidagi arizalar (32-ilova) Dastlabki dalolatnoma yozuvlariga qo‘shimchalar kiritish haqidagi arizalarni ro‘yxatga olish daftariga (33-ilova) kirim qilinadi.
 Masalan, er (xotin) jazoni ijro etish muassasasida saqlanayotganligi yoki xizmat safarida bo‘lishi sababli, shuningdek boshqa sabablarga ko‘ra, nikohdan ajralishni qayd etish tayinlangan kunda dalolatnoma yozuvini qayd etishda ishtirok etmagan bo‘lsa, keyinchalik qaytib kelgan er (xotin) tomonidan berilgan arizalar mazkur daftarda qayd etiladi.
 98. Nikohdan ajralishni qayd etish haqidagi arizalar nikohdan ajralish qayd etish tayinlangan kunga qadar dastlabki dalolatnoma yozuvlari bo‘yicha hujjatlar yig‘majildida saqlanadi.
 99. Nikohdan ajralishni rasmiylashtirish bo‘yicha hujjatlar uchun uchta yig‘majild yuritiladi.
 Birinchi yig‘majildga umumiy asoslarda berilgan nikohdan ajralishni qayd etish bo‘yicha arizalar va ularga ilova qilingan hujjatlar dastlabki dalolatnoma yozuvlariga muvofiq tartib bilan tikiladi va uning ichki chap tomonida tegishli ma’lumotlar (34-ilova) yozib boriladi.
 Ikkinchi yig‘majildga nikohdan ajralganlik haqidagi dastlabki dalolatnoma yozuvini qayd etishda ishtirok etmagan er (xotin) tomonidan ushbu dalolatnoma yozuviga qo‘shimchalar kiritish haqidagi arizalar tikiladi va uning ichki chap tomonida tegishli ma’lumotlar (35-ilova) yozib boriladi.
 Uchinchi yig‘majildga muddatida yo‘qlanmagan arizalar tikib boriladi.
 100. Voyaga yetmagan farzandlari hamda mulkiy nizolari bo‘lmagan er-xotinlarning o‘zaro roziligi asosida nikohdan ajralishni qayd etish haqida birgalikdagi arizasi (36-ilova) kelib tushgan kuni Nikohdan ajralishni qayd etish haqidagi arizalarni ro‘yxatga olish daftariga kirim qilinadi va arizaning yuqori o‘ng burchagiga FHDY organi xodimining imzosi qo‘yilib, nikohdan ajralishni qayd etish tayinlangan sana yoziladi.
 101. Er yoki xotin nikohdan ajralishni qayd etish tayinlangan (uch oylik muddat tugagan) kunda biror-bir sababga ko‘ra FHDY organiga kela olmaydigan alohida hollarda, arizaning orqa tarafiga sababini ko‘rsatib, nikohdan ajralishni uning ishtirokisiz qayd etish haqida yozib qoldiradi. Nikohdan ajralishni er (xotin) ishtirokida qayd etish haqidagi yozuvga xotinning (erning) roziligi haqidagi imzosi bo‘lishi zarur.
 Bu holda nikohdan ajralishni qayd etish vaqtida nikohdan ajralganlik haqidagi dalolatnoma yozuvining “Belgilar uchun” ustunida yozuvni qayd etishda ishtirok etmagan tomon haqida yozib qo‘yiladi. 
 Dastlabki dalolatnoma yozuvini to‘ldirishda ishtirok etmagan tomon mazkur Yo‘riqnomaning 97-bandida nazarda tutilgan tartibda ariza bilan murojaat qilgan taqdirda, dalolatnoma yozuvining unga tegishli qismi to‘ldirilib, imzo qo‘ydiriladi va unga nikohdan ajralganlik haqida guvohnoma rasmiylashtirilib, shaxsini tasdiqlovchi hujjatiga nikohdan ajralish qayd etilganligi haqida belgi qo‘yiladi.
 Dalolatnoma yozuvining to‘ldirilmagan qismiga yozuvlar kiritgan FHDY organi tomonidan dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasiga shunday yozuvlar kiritish uchun tegishli FHDY arxiviga 7 kun ichida xabarnoma (36a-ilova) yuboriladi.
 102. Nikohdan ajralishni qayd etish haqidagi arizaning yuqori o‘ng burchagiga dalolatnoma yozuvi raqami va sanasi yozib qo‘yiladi.
 103. Nikohdan ajralishni qayd etish tayinlangan kundan boshlab, uch oy ichida yo‘qlangan arizalar bo‘yicha nikohdan ajralish qayd etilishi mumkin. Bunda nikohdan ajralishni qayd etish haqidagi arizaning orqa tarafiga ariza beruvchi(lar) tomonidan belgilangan muddatda kelmaganlik sababi, nikohdan ajralishni qayd ettirish istagi va shu kundagi sana yozilib, imzo(lar) qo‘yiladi.
 104. Nikohdan ajralishni qayd etish tayinlangan kundan boshlab, uch oy o‘tgach yo‘qlanmagan arizalar Muddatida yo‘qlanmagan nikohdan ajralishni qayd etish haqidagi arizalarni yo‘q qilish bo‘yicha dalolatnoma (37-ilova) tuzgan holda yoqib yuborish yo‘li bilan yo‘q qilinadi. Mazkur dalolatnomalar Muddatida yo‘qlanmagan arizalarni yo‘q qilish dalolatnomalari yig‘majildiga tikib qo‘yiladi.
 105. Ariza berilgan kundan boshlab, olti oylik muddatdan keyin nikohdan ajralishni qayd etish istagini bildirgan shaxslar nikohdan ajralishni qayd etish haqida ariza bilan umumiy asoslarda qayta murojaat etishlari lozim.
 106. Nikohdan ajralishni sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori asosida qayd etish er yoki xotinning yoxud er yoki xotindan birining ishonchnoma asosida harakat qiluvchi vakilining nikohdan ajralishni qayd etish to‘g‘risidagi arizasi (38-ilova) asosida amalga oshiriladi. Bunda arizaga sudning hal qiluv qarori ilova qilinadi. 
 Jazoni ijro etish muassasasida jazoni o‘tayotgan er (xotin)ning ishonchnoma asosida harakat qiluvchi vakilining arizasi asosida nikohdan ajralishni qayd etish jazoni ijro etish muassasasida jazoni o‘tayotgan er (xotin)ning oxirgi yashash joyidagi yoki xotin (er)ning doimiy yashash joyidagi FHDY organi tomonidan qayd qilinadi. 
 Sudning hal qiluv qarorida nikohgacha bo‘lgan familiyani qaytarish masalasi ko‘rsatilmagan bo‘lsa, ariza beruvchining nikohgacha bo‘lgan familiyani qaytarish to‘g‘risidagi istagi nikohdan ajralish haqidagi arizada ko‘rsatilishi lozim.
 107. Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki bedarak yo‘qolgan deb topilgan er (xotin) bilan nikohdan ajralishni qayd etish uchun xotin (er) muomalaga layoqatsiz er (xotin) vasiysining yoki bedarak yo‘qolgan er (xotin) mol-mulki boshqaruvchisining manzili, shuningdek nikohdan ajratishda tanlanadigan familiya ko‘rsatilgan va sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarorining nusxasi ilova qilingan holda shaxs doimiy yashash joyidagi FHDY organiga ariza (39-ilova) bilan murojaat qilishi lozim.
 FHDY organi er-xotinni yarashtirish bo‘yicha tegishli choralar ko‘rish uchun er-xotinning birga yashash joyidagi fuqarolar yig‘inining oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasini, agar ular birga yashamayotgan bo‘lsa, har birining yashash joyidagi fuqarolar yig‘inining oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash komissiyasini nikohdan ajratish to‘g‘risidagi ariza berilgan kundan e’tiboran uch kundan kechiktirmay yozma ravishda xabardor qilishi kerak.
 108. Sodir qilgan jinoyati uchun uch yildan kam bo‘lmagan muddatga ozodlikdan mahrum qilingan er (xotin) bilan nikohdan ajralishni qayd etish uchun xotin (er) mahkum(a)ning jazoni o‘tayotgan joyi, shuningdek nikohdan ajratishda tanlanadigan familiya ko‘rsatilgan va sudning qonuniy kuchga kirgan hukmining nusxasi ilova qilingan holda shaxs doimiy yashash joyidagi FHDY organiga ariza (40-ilova) bilan murojaat qilinishi lozim.
 109. Er yoki xotindan birining arizasi asosida nikohdan ajratish haqidagi arizani qabul qilgan FHDY organi mahkum(a)ni, muomalaga layoqatsiz er (xotin) vasiysini yoki bedarak yo‘qolgan er (xotin) mol-mulki boshqaruvchisini xabardor qilish hamda uning roziligini aniqlash uchun shu kunning o‘zida ariza beruvchi tomonidan ko‘rsatilgan manzil bo‘yicha xabarnoma (41, 41a-ilovalar) yuboradi. 
 Muomalaga layoqatsiz er (xotin) vasiysi yoki bedarak yo‘qolgan er (xotin) mol-mulki boshqaruvchisi tayinlanmaganda, u holda xabarnoma tegishli vasiylik va homiylik organiga yuboriladi. 
 Xabarnomada bolalari to‘g‘risida, birgalikdagi umumiy mol-mulkini bo‘lish haqida yoki yordamga muhtoj, mehnatga layoqatsiz er(xotin)ga ta’minoti uchun mablag‘ to‘lash haqida nizo mavjudligi to‘g‘risida ma’lumotni taqdim etish vaqti ko‘rsatiladi. 
 Xabarnomada belgilangan muddat ichida javob kelmasligi FXDYo organi tomonidan nikohdan ajralishni qayd qilinishiga to‘sqinlik qilmaydi. 
 Xabarnoma nusxasi ariza bilan birga tikib qo‘yiladi. 
 Er yoki xotindan birining arizasi asosida nikohdan ajratish FHDY organiga ariza bilan murojaat etgan kundan bir oy o‘tgach, lekin uzog‘i uch oy ichida uning ishtirokida qayd etadi. 
 Bolalar to‘g‘risida, birgalikdagi umumiy mol-mulkini bo‘lish haqida yoki yordamga muhtoj, mehnatga layoqatsiz er(xotin)ga ta’minoti uchun mablag‘ to‘lash haqida nizo mavjud bo‘lgan taqdirda FHDY organi ariza beruvchiga nikohdan ajralishni qayd etish sud tomonidan amalga oshirilishi haqida asoslantirilgan xulosa taqdim etadi.
 110. MDH mamlakatlari va chet el davlatlari sudi tomonidan qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarori asosida O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi bilan nikohdan ajratish (qaror qachon chiqqanidan qat’i nazar) agar davlatlararo bitimda boshqa hol nazarda tutilmagan bo‘lsa, ariza beruvchining turar joyidagi FHDY organida qayd etiladi. 
 O‘zbekiston Respublikasida qayd etilgan nikohdan chet el davlatining vakolatli organi qarori asosida ajrashgan shaxslar nikohdan ajratilganligini tasdiqlovchi hujjati (guvohnoma, ma’lumotnoma, sertifikat va h.k.)ning legalizatsiya qilingan yoki apostil qo‘yilgan kseronusxasi uning tarjimasi bilan birga, nikoh tuzilganligi qayd etilgan FHDY organiga taqdim etishi lozim. Bunda FHDY organi tomonidan nikoh tuzilganligi haqidagi dalolatnoma yozuviga tegishli yozuv kiritiladi, murojaat qilgan shaxsning shaxsini tasdiqlovchi hujjatiga nikohdan ajratilganligi haqida belgi qo‘yiladi hamda unga bu haqda ma’lumotnoma beriladi.
 111. Barcha holatlarda nikohdan ajralishni qayd etgan FHDY organi tomonidan nikoh tuzilganligini qayd etgan FHDY organiga va tegishli FHDY arxiviga bu haqda yetti kun ichida xabarnoma (42-ilova) yuboriladi. Ushbu xabarnoma asosida FHDY organi va FHDY arxivi tomonidan nikoh tuzilganligi haqidagi dalolatnoma yozuviga va tegishli alfavit daftariga yozuv kiritiladi.
 112. O‘limni qayd etish o‘lim haqidagi tibbiy guvohnoma yoki sudning shaxsni vafot etgan deb e’lon qilish haqidagi hal qiluv qaroriga asosan amalga oshiriladi.
 O‘limni qayd etish uchun asos bo‘lgan hujjat o‘lim haqidagi dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasi bilan birga tikiladi va tegishli FHDY arxivida saqlanadi.
 113. O‘limni qayd etish uchun FHDY organiga o‘n olti yoshgacha bo‘lgan vafot etgan shaxsning tug‘ilganlik haqidagi guvohnomasi, o‘n olti yoshdan oshgan vafot etgan shaxsning esa shaxsini va harbiy xizmatga aloqadorligini tasdiqlovchi hujjatlari taqdim etiladi. Hujjatlar taqdim etilmagan hollarda o‘limni qayd etish rad etilmaydi. Bunda dalolatnoma yozuvining “Belgilar uchun” ustuniga shaxsni va (yoki) harbiy xizmatga aloqadorligini tasdiqlovchi hujjat (lar) topshirilmaganligi va dalolatnoma yozuvining o‘lim haqida tibbiy guvohnomaga yoki sudning shaxsni vafot etgan deb e’lon qilish haqidagi hal qiluv qaroriga asosan qayd etilganligi yozib qo‘yiladi.
 Agar voyaga yetmagan vafot etgan shaxsga nisbatan FHDY organida tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvi qayd etilmagan bo‘lsa, vafot etgan shaxsga tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvi qayd etilib, bu haqda ariza bergan shaxsga ma’lumotnoma beriladi, shundan so‘ng vafot etgan shaxsga nisbatan belgilangan tartibda o‘lim haqidagi dalolatnoma yozuvi qayd etiladi.
 114. O‘lim haqidagi tibbiy guvohnoma berilgan vaqtdan boshlab uch kundan keyin murojaat etilganida, FHDY organi tomonidan o‘limni qayd etish rad qilinmaydi va umumiy asoslarda amalga oshiriladi.
 115. O‘lim haqidagi tibbiy guvohnoma berilgan vaqtdan boshlab uch kundan keyin, biroq bir yilgacha bo‘lgan muddatda murojaat etilganida, o‘lim marhumning oxirgi yashash joyi yoki o‘lim sodir bo‘lgan joydagi FHDY organi tomonidan, bir yildan keyin murojaat etilganida esa, marhumning oxirgi yashash joyidagi FHDY organi tomonidan qayd etiladi. Bunda FHDY organi vafot etgan shaxsning o‘lim sodir bo‘lgan joydagi tegishli FHDY organidan unga nisbatan o‘lim haqidagi dalolatnoma yozuvi qayd etilmaganligini aniqlash lozim.
 116. Sudning shaxsni vafot etgan deb e’lon qilish haqidagi hal qiluv qaroriga asosan o‘limni qayd etish mazkur hal qiluv qarorini qabul qilgan sud joylashgan yerdagi FHDY organi tomonidan amalga oshiriladi.
 117. O‘lim haqidagi dalolatnoma yozuvi qayd etilgach ariza beruvchiga o‘lim haqida gerbli guvohnoma hamda dafn etish joyiga topshirish uchun ma’lumotnoma (43-ilova) rasmiylashtiriladi va murojaat qilgan shaxsga taqdim etiladi.
 Bunda, belgilangan tartibda tegishli nafaqa tayinlanishi uchun o‘lim haqida xabarnoma O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasining tuman (shahar) bo‘limiga elektron axborot tizimi orqali yuboriladi.
 118. Chet elda vafot etgan shaxsga mazkur Yo‘riqnomaning 117-bandida nazarda tutilgan ma’lumotnomalar uning oxirgi yashash joyidagi FHDY organi tomonidan beriladi. Ushbu ma’lumotnomalar FHDY organidan jo‘natilayotgan xatlarni ro‘yxatga olish daftariga kirim qilinadi va ularning nusxasi tegishli yig‘majildga muqovasining ichki chap tomonida ro‘yxati ko‘rsatilgan holda tikiladi.
 119. Vafot etgan shaxslarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari (pasport, O‘zbekiston Respublikasida yashash guvohnomasi) FHDY organi tomonidan har oylik hisobot yakunida ikki nusxada ro‘yxat (44-ilova) bilan ichki ishlar organlariga topshiriladi.
 Vafot etgan shaxslarning harbiy xizmatga aloqadorlikni tasdiqlovchi hujjatlari ham xuddi shu tartibda ro‘yxatga (45-ilova) kiritilgan holda mudofaa ishlari organlariga topshiriladi.
 Shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari (pasport, O‘zbekiston Respublikasida yashash guvohnomasi) va harbiy xizmatga aloqadorlikni tasdiqlovchi hujjatlari topshirilmagan vafot etgan shaxslarning o‘limi haqidagi ma’lumotlar ham tegishli ro‘yxatlar (44a, 45a-ilovalar) asosida ichki ishlar va mudofaa ishlari organlariga topshiriladi. 
 Fuqarolar yig‘inlari tomonidan vafot etgan shaxslarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari (pasport, O‘zbekiston Respublikasida yashash guvohnomasi) va harbiy xizmatga aloqadorlikni tasdiqlovchi hujjatlari har oyda o‘lim haqidagi dalolatnoma yozuvlarining ikkala nusxasi va hisobotlar bilan birga FHDY organlariga topshiriladi.
 120. Vafot etgan shaxslarning ro‘yxatlari hamda hujjatlari ichki ishlar va mudofaa ishlari organlariga topshirilganda, ro‘yxatlarning ikkinchi nusxasida qabul qilingan sana va qabul qilgan xodimning lavozimi, familiyasi, ismi va imzosi ko‘rsatiladi.
 121. Shaxsning o‘limi uning doimiy yashash joyi bo‘yicha emas, balki vafot etgan joyi bo‘yicha qayd etilganda, uning pasporti va harbiy xizmatga aloqadorlikni tasdiqlovchi hujjati o‘lim haqidagi dalolatnoma yozuvini qayd etgan FHDY organi joylashgan hududdagi ichki ishlar va mudofaa ishlari organlariga yuboriladi.
 122. Bolaning tug‘ilishi bir oy muddat ichida qayd etilmasdan u vafot etganda, unga tug‘ilish haqidagi dalolatnoma yozuvi hamda bir vaqtning o‘zida o‘lim haqidagi dalolatnoma yozuvi rasmiylashtirilib, talab qilinganda o‘lim haqidagi guvohnoma beriladi.
 123. FHDY organi tomonidan o‘lim haqidagi dalolatnoma yozuvi qayd etilganidan so‘ng, vafot etgan shaxsning tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvining “Belgilar uchun” ustuniga uning vafot etganligi haqida yozuv kiritiladi. Agar vafot etgan shaxsning tug‘ilishi O‘zbekiston Respublikasi doirasida boshqa FHDY organi tomonidan qayd etilgan bo‘lsa, bu haqda o‘limni qayd etgan FHDY organi tomonidan tug‘ilishni qayd etgan FHDY organiga xabarnoma (45b-ilova) yuboriladi. 
 Agar vafot etgan shaxsning tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvini qayd etgan FHDY organi haqida yetarlicha ma’lumotlar mavjud bo‘lmasa, unda xabarnoma uning shaxsini tasdiqlovchi hujjatida ko‘rsatilgan tug‘ilgan joyi bo‘yicha tegishli FHDY arxiviga yuboriladi. 
 FHDY arxivi tomonidan tegishli alfavit daftarlari bo‘yicha tekshiruv o‘tkazilib, tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvi mavjudligi aniqlansa, dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasiga yozuv kiritiladi va dalolatnoma yozuvining birinchi nusxasi saqlanayotgan FHDY organiga xabarnoma yuboriladi. Dalolatnoma yozuvi mavjud bo‘lmaganda o‘lim haqida alfavit daftariga bu haqda ma’lumot kiritiladi.
 124. O‘n olti yoshgacha vafot etgan bolalarning tug‘ilganlik haqidagi guvohnomalari har chorakda ikki nusxada tuziladigan dalolatnoma asosida yoqib yuborish yo‘li bilan yo‘q qilinadi. Dalolatnomada vafot etgan bolaning familiyasi, ismi, dalolatnoma yozuvi raqami va sanasi, guvohnomaning seriyasi va raqami ko‘rsatilishi shart.
 Dalolatnomaning birinchi nusxasi Agentlikning hududiy boshqarmasiga topshiriladi, ikkinchi nusxasi esa yoqilayotgan guvohnomalarning qirqib olingan seriyasi va raqamlari yopishtirilgan holda FHDY organida saqlanadi.
 125. Dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish, tuzatish va qo‘shimchalar kiritish haqidagi ariza (46-ilova) ariza beruvchining yashash joyidagi yoki tegishli dalolatnoma yozuvi qayd etilgan FHDY organi tomonidan qabul qilinadi.
 Dalolatnoma yozuvlariga o‘zgartirishlar, tuzatishlar va qo‘shimchalar konsul yoki notarius tomonidan tasdiqlangan ishonchnoma va ariza asosida amalga oshirilishi mumkin.
 O‘lim xaqidagi dalolatnoma yozuviga tuzatishlar