IChKI SUZISh KEMALARI TOMONIDAN IFLOSLANTIRIShNING OLDINI OLISh

Mazkur Ichki suzish kemalari tomonidan ifloslantirishning oldini olish Qoidalari daryo kemachiligi Registrining kemalarga ularda suv akvatoriyasini ifloslantirishning oldini olish uskunalari va jihozlarining mavjudligini tasdiqlovchi Guvohnomani berish uchun o‘ziga xos hujjat hisoblanadi.
 Qoidalar O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998-yil 11-iyuldagi 296-sonli “O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligini tashkil etish to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan.
 1.1.1. Ichki suzish kemalari tomonidan ifloslantirishning oldini olish Qoidalari O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligining daryo kemachiligi Registri (bundan buyon — Registr) tomonidan nazorat qilinishi nazarda tutilgan kemalar uchun amal qiladi:
 a) asosiy mexanizmlarining quvvati 55 kvt. va undan ortiq bo‘lgan o‘izyurar kemalar, yoxud umumiy sig‘imi 80 reg.t va undan ortiq, qaysinisi kichikligiga qarab;
 b) asosiy mexanizmlarining quvvatidan qat’iy nazar yo‘lovchi kemalari;
 v) umumiy sig‘imi 80 reg.t va undan ortiq bo‘lgan o‘ziyurmas kemalar;
 1.1.2. Registr bilan alohida kelishilgan taqdirda mazkur Qoidalar 1.1.1.da qayd etilmagan kemalar uchun qo‘llanilishi mumkin.
 1.1.3. Mazkur Qoidalar kemalar konstruksiyasi va jihozlariga tatbiq etiladigan talablar Ichki suzish kemalarini klassifikatsiya qilish va qurish qoidalarining tegishli qismlari talablariga javob berilishi inobatga olingan holda tuzilgan. 
 Qoidalarning umumiy tushunchalariga tegishli ta’rif va izohlar “Ichki suzish kemalarini klassifikatsiya qilish va qurish Qoidalari”da keltirilgan.
 Mazkur Qoidalarda quyidagi tushunchalar qo‘llanilgan:
 kema — ichki suv yo‘llarida foydalaniladigan har qanday turdagi va vazifadagi suzuvchi vositalar;
 chiqarib tashlash — ularning nima sababdan yuzaga kelganligidan qat’iy nazar kemadan chiqarib tashlanadigan zararli moddalar yoxud oqib tushadigan suvlar, shu jumladan, har qanday oqish, to‘kish, quyish, sizib oqish, tortib chiqarish, ajralish va bo‘shatish; 
 zararli modda — suvga tushganda insonlar sog‘ligiga xavf solishga, tirik manbalar, suv florasi va faunasiga ziyon yetkazishga, dam olish sharoiti yoki suv muhitidan qonuniy foydalanishning boshqa turlarini yomonlashtirishga qodir har qanday modda;
 suyuq yoqilg‘i — kemaning energetik qurilmasi uchun yoqilg‘i sifatida foydalaniladigan va ushbu yoqilg‘i mavjud bo‘lgan kemadagi har qanday neft;
 neft — har qanday shakldagi neft bilan birga xomashyo, suyuq yoqilg‘i, neft qoldiqlari, tagida qolgan neft va neft mahsulotlari;
 neft aralashmasi — tarkibida neft bo‘lgan har qanday qoldiq;
 neft cho‘kindilari — o‘zining zichlik darajasi tufayli oddiy so‘rib chiqarib tashlash va qayta ishlashga imkon bermaydigan va kemadan chiqarib tashlash uchun maxsus usullar yoki moslamalar talab etuvchi neft qismi;
 neft qoldiqlari — tarkibida neft bo‘lgan har qanday qoldiq;
 neft xomashyosi — tabiiy holatda yer ostida uchraydigan, uni tashishga yaroqli holga keltirish maqsadida qayta ishlangan yoki ishlanmaganligidan qat’iy nazar, uglevodorodlarning har qanday suyuq aralashmasi. Unga quyidagilar kiradi:
 ba’zi bir distillyatlar chiqarib tashlangan neft xomashyosi;
 ba’zi bir distillyatlar qo‘shilgan neft xomashyosi;
 tozalash jihozlari — filtrlar yoki chiqarib tashlanganida tarkibida 10 mg/ldan ortiq bo‘lmagan neft bo‘lishini ta’minlovchi separatorlar va filtrlar birikmasi;
 oqova suvlar — oqova-axlat va maishiy-ho‘jalik suvlar.
 Oqova-axlat suvlar:
 oqovalar va barcha turdagi hojatxonalar, pissuarlar va unitazlardan oqib tushadigan boshqa chiqindilar;
 tibbiyot xonalaridagi (ambulatoriya, lazaretlar va boshqa) rakovina, vanna va shpigatlardagi oqovalar; 
 jonivorlar saqlanadigan xonalardagi oqovalar;
 yuqorida qayd etilgan oqovalar bilan aralashgan boshqa oqovalar.
 Maishiy-ho‘jalik suvlar: 
 qo‘l yuvgichlar, dush xonalar, vannalar va shpigatlardagi oqovalar;
 kir yuvish xonalaridagi oqovalar;
 yuvish joylari va kambuz uskunalari, shuningdek, boshqa jamoat oshxona xonalaridagi oqovalar;
 oqova suvlarni qayta ishlash uskunalari — oqova suvlarni tozalash va zararsizlantirish uchun mo‘ljallangan uskuna; 
 yig‘uvchi sisterna — zararli moddalar bilan ifloslangan, qayta ishlanmagan suyuqliklarni yig‘ish va saqlash uchun mo‘ljallangan idish;
 chiqindi — kemadan normal foydalanish jarayonida yuzaga keluvchi va doimiy hamda davriy olib tashlanadigan barcha turdagi oziq-ovqat, maishiy va foydalanilgan chiqindilar;
 oziq-ovqat chiqindilari — g‘amlab qo‘yilgan yemaklarni dastlabki ishlov berish, tayyorlangan taomning foydalanilmay qolib ketishi natijasida yuzaga kelgan, neft va boshqa zararli moddalar bilan aralashmagan, shuningdek, kemadan doimiy hamda davriy olib tashlanadigan chiqindilardan iborat chiqindi turi; 
 maishiy chiqindilar — chiqarib tashlash davriga qadar joylash yoki jildbop material, idish yoki qop sifatida foydalanilgan hamda plastmassa, qog‘oz, mato, oyna va boshqalardan tayyorlangan turli mahsulotlardan yuzaga kelgan chiqindilar va h.k.; 
 foydalanilish chiqindilari — kemada ishlab chiqarish va ta’mirlash ishlarini bajarilishi natijasida yig‘ilgan chiqindilar, shuningdek, kemaning energetik uskunalari va boshqa jihozlaridan foydalanish natijasida yig‘ilgan barcha chiqindilar;
 qabul qilish uskunalari — kemalardan barcha turdagi ifloslanishlarni, ularni kelgusida tozalash, utilizatsiya qilish va yo‘q qilish maqsadida keyinchalik topshirish uchun qabul qilish uskunalari;
 insinerator (chiqindilarni yoqish uchun mo‘ljallangan uskuna) — yoqish yo‘li bilan chiqindilarning hajmi va og‘irligini kamaytirish uchun mo‘ljallangan uskuna;
 chiqindilarni yig‘ish uchun mo‘ljallangan uskuna — chiqindilarni yig‘ish va saqlash uchun mo‘ljallangan idishlar va boshqa uskunalar; 
 chiqindilarni qayta ishlash uchun mo‘ljallangan uskuna — chiqindilarni maydalash va hajmini kamaytirish uchun mo‘ljallangan uskuna.
 1.3.1. Registrning suvlarni ichki suzish kemalaridan ifloslantirishning oldini olish bo‘yicha texnik nazorati quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
 1.3.1.1. Umuman kemaning va uskunalarini ifloslantirishning oldini olishga tegishli qismining texnik hujjatlarini ko‘rib chiqish va kelishish:
 1.3.1.2. Kemadagi uskunalarning yasalishi va ularning o‘rnatilishini (montaj) nazorat qilish:
 tozalash uskunalari;
 chiqarib tashlanganda neftning 10 mg/ldan ortiq mavjudligi to‘g‘risida signal beruvchi priborlar;
 oqova suvlarni qayta ishlash uchun mo‘ljallangan uskunalar;
 tarkibida neft bo‘lgan va oqova suvlarni so‘rib chiqarish, uzatish va chiqarib tashlash tizimlari, shuningdek, yig‘uvchi sisternalar va standart to‘kish birikmalari;
 insineratorlar;
 yoqilg‘i tizimining kemalardan ifloslantirishning oldini olishga tegishli qismi;
 moylash va gidravlika tizimining kemalardan ifloslantirishning oldini olishga tegishli qismi;
 neft quyuvchi kemalar yuk tizimining kemalardan ifloslantirishning oldini olishga tegishli qismi;
 chiqindilarni yig‘ish uchun mo‘ljallangan uskuna;
 chiqindilarni qayta ishlash uchun mo‘ljallangan uskuna.
 1.3.1.3. Kemada daryo Registri nazorati ostida yasalgan yoki o‘rnatilgan uskunalar, jihozlar va tizimlarni sinovdan o‘tkazish.
 1.3.2. Uskunalar, jihozlar, tizimlar elementlari va priborlarni yasashni boshlashdan avval Registrga ko‘rib chiqish va kelishish uchun quyidagi hajmda texnik hujjatlar taqdim etilishi shart.
 1.3.2.1. Tozalash jihozlari:
 1) jihozning texnik tavsifi va filtrning ishlash prinsipi, foydalanish va xizmat ko‘rsatish bo‘yicha yo‘riqnoma (kelishilganlik haqida shtamp qo‘yilmaydi); 
 2) kesimlari qayd etilgan umumiy ko‘rinishining chizmalari (filtrning tuzilmasi, asosiy o‘lchamlari, qo‘llaniladigan materiallar va qoplamalar);
 3) tozalash vositalariga kiruvchi nasoslar va boshqa qurilmalarni yig‘ish chizmalari;
 4) payvandlash bo‘yicha ma’lumotlar qayd etilgan payvandlangan tutash joylarning chizmalari (korpus, poydevor ramasi va boshqa detallar);
 5) xizmat ko‘rsatuvchi tizimlar chizmasi (tozalash jihoz doirasida)
 6) uskunaning prinsipial elektr chizmasi. Boshqarish, tartibga solish, nazorat qilish, signal berish va himoya qilish sxemalari;
 7) bosh va seriyali namunalarning sinov dasturi;
 8) materialning mexanik xususiyatlari qayd etilgan muhim detallar va gidravlik sinov bosim kattaligi ro‘yxati.
 1.3.2.2. Chiqarib tashlanganlar tarkibida 0,3 mg/l dan ortiq neft mavjud ekanligini ko‘rsatuvchi vosita:
 1) texnik ko‘rsatkichlari qayd etilgan priborning ishlash prinsipi tavsifi, foydalanish va xizmat ko‘rsatish bo‘yicha yo‘riqnomasi, mustahkamligi haqida ma’lumotlar (kelishilganlik to‘g‘risida shtamp qo‘yilmaydi);
 2) umumiy ko‘rinish chizmasi;
 3) foydalaniladigan materiallar va butlovchi buyumlar qayd etilgan tasnif;
 4) prinsipial va funksional chizmalar;
 5) bosh va seriyali namunalarning sinov dasturi.
 1.3.2.3. Oqova suvlarni qayta ishlash uskunasi:
 1) texnik tavsif va ishlash prinsipi (kelishilganlik to‘g‘risida shtamp qo‘yilmaydi);
 2) kesimlari qayd etilgan umumiy ko‘rinishining chizmalari (tuzilmasi, asosiy o‘lchamlari, qo‘llaniladigan materiallar va qoplamalar);
 3) prinsipial elektr chizmasi;
 4) boshqarish, tartibga solish, nazorat qilish, signal berish va himoya qilish sxemalari; 
 5) bosh va seriyali namunalarning sinov dasturi;
 6) oqova suvlarning tozalanganlik sifati belgisini ko‘rsatuvchi priborlar.
 1.3.2.4. Boshqa joyga ko‘chirish tizimlari. Tarkibida neft bo‘lgan va oqova suvlarni uzatish va chiqarib tashlash, shu jumladan, yig‘uvchi sisternalar va standart to‘kish inshootlari:
 1) tizimning prinsipial chizmasi;
 2) sig‘im miqdori qayd etilgan yig‘uvchi sisternalarning yig‘ma chizmalari va suyuqlik sathi signalizatsiyasining prinsipial chizmalari, shuningdek, sisternalar sig‘imi miqdori hisob-kitoblari; 
 3) materiallari va sinov bosimi qayd etilgan to‘kuvchi birikmalarning yig‘ma chizmalari.
 1.3.2.5. Insinerator:
 1) texnik tavsifi va ishlash prinsipi (kelishilganlik to‘g‘risida shtamp qo‘yilmaydi);
 2) kesimlari ko‘rsatilgan umumiy ko‘rinishining chizmalari (tuzilmasi, asosiy o‘lchamlari, qo‘llaniladigan materiallar va qoplamalar);
 3) forsunkali qurilmalar chizmasi;
 4) yuklash qurilmalari chizmalari;
 5) uskuna doirasida yoqilg‘i tizimi sxemasi;
 6) prinsipial elektr tizimi;
 7) boshqarish, tartibga solish, nazorat qilish, signal berish va himoya qilish sxemasi; 
 8) bosh va seriyali namunalarning sinov dasturi;
 9) O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi ekologik ekspertizasining ijobiy xulosasi.
 1.3.2.6. Chiqindilarni yig‘ish uchun mo‘ljallangan qurilma (echiluvchan):
 1) texnik tavsif (kelishilganlik to‘g‘risida shtamp qo‘yilmaydi);
 2) kesimlari ko‘rsatilgan umumiy ko‘rinishining chizmalari (tuzilmasi, asosiy o‘lchamlari, qo‘llaniladigan materiallar va qoplamalar);
 3 bosh namunani sinov dasturi (agar zarur bo‘lsa);
 1.3.2.7. Chiqindini qayta ishlash uskunasi:
 1) texnik tavsif (kelishilganlik to‘g‘risida shtamp qo‘yilmaydi);
 2) kesimlari ko‘rsatilgan umumiy ko‘rinishining chizmalari (tuzilmasi, asosiy o‘lchamlari, qo‘llaniladigan materiallar va qoplamalar);
 3) prinsipial elektr tizimi; 
 4) bosh va seriyali namunalar sinov dasturi.
 1.3.3. Bosh kema qurilishini boshlashdan avval daryo Registriga ko‘rib chiqish va kelishish uchun quyidagi hajmda texnik hujjatlar 1.3.2.1 — 1.3.2.7.-bandlarda qayd etilgan va daryo Registri tomonidan tan olingan jihozning bosh namunalari sinovdan muvaffaqiyatli o‘tganligi to‘g‘risidagi vakolatli organlarning guvohnomalari (agar daryo Registri vakolatli deb tan olgan boshqa organlar tomonidan sinovlar o‘tkazilgan bo‘lsa) taqdim etilishi shart, shuningdek, ko‘rib chiqish uchun ushbu qurilma va jihozlarni o‘rnatishga texnik hujjatlar taqdim etilishi shart. 
 1.3.4. Uskunaga qo‘yiladigan 1.3.2.1 — 1.3.2.3, 1.3.2.5. — 1.3.2.7.-bandlarda qayd etilgan texnik shartlar daryo Registri bilan kelishilgan, jihozning o‘zi daryo Registrining sertifikatiga ega bo‘lishi shart.
 1.3.5. Kema ta’minotlari tarkibiga kiruvchi va neftni, tarkibida neft bo‘lgan yoki oqova suvlarni bir joydan boshqa joyga o‘tkazish uchun mo‘ljallangan shlanglar kelishilgan hujjatlarga muvofiq yasalishi lozim va ishlab chiqaruvchi zavodning quyidagilar qayd etilgan sertifikatiga ega bo‘lishi shart:
 shlang orqali bir joydan boshqa joyga o‘tkazish uchun ruxsat etilgan suyuqlik turi;
 ishlab chiqarilgan sana;
 ishlaydigan bosim;
 sinov sanasi va ushbu sinovlardagi bosim;
 Shlanglarga sertifikatda ko‘rsatilgan ma’lumotlarni o‘z ichiga oluvchi markirovka bosilgan bo‘lishi shart. Shlanglar har yili tekshiruv bosimida gidravlik sinovlardan o‘tkazilishi shart.
 1.4.1. Ko‘rikdan o‘tkazish turlari va muddatlari O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi organlarining ijobiy xulosalari mavjud bo‘lgan taqdirda kemalar tizimlari va mexanik uskunalarini ko‘rikdan o‘tkazish turlari va muddatlariga mos kelishlari shart.
 Davriy ko‘rikdan o‘tkazish hajmi 1.4.-jadvalga muvofiq (1-ilova) belgilanadi.
 1.4.2. Kemalarni ko‘rikdan o‘tkazish davrida kema shlanglarini gidravlik sinovdan o‘tganligi to‘g‘risida bayonnomalar tekshirilishi lozim (1.3.5.).
 1.5.1. Har bir kemaga neftdan, oqova suvlardan va chiqindilardan ifloslantirishning oldini olish to‘g‘risida guvohnoma beriladi (4-ilova).
 Har yillik ko‘rikdan o‘tkazish davrida daryo Registri vakolatli deb tan olingan tashkilot tomonidan o‘tkazilgan ko‘riklar va sinovlarning ijobiy natijalari bo‘lganda guvohnoma tasdiqlanadi.
 1.5.2. Ifloslantirishning oldini olish uskunalarining sozligi kema ko‘rikdan o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi dalolatnomada tasdiqlanadi.
 2.1.1. Bortida ichki yonuv dvigateliga ega bo‘lgan har bir o‘ziyurar kema, shuningdek o‘ziyurmas kemalar quyidagilar bilan jihozlanishi shart:
 1) tarkibida neft mavjud bo‘lgan suvlarni yig‘ish sisternasi;
 2) tarkibida neft mavjud bo‘lgan suvlarni uzatish uchun standart to‘kish birikmalari (2.3.3.);
 3) tarkibida neft mavjud bo‘lgan suvlarni bir joydan boshqa joyga o‘tkazish va topshirish tizimi; 
 2.1.2. Kemalar qo‘shimcha tarzda quyidagilar bilan jihozlanishi mumkin:
 1) tozalash jihozlari;
 2) chiqarib tashlanadiganlar tarkibida neft mavjudligi 0,3 mg/l dan ortiq ekanligi belgisini ko‘rsatish vositasi;
 3) tarkibida neft mavjud bo‘lgan suvlarni chiqarib tashlashni to‘xtatish uchun avtomatik qurilma;
 4) tarkibida neft mavjud bo‘lgan suvlarni chiqarib tashlash tizimi;
 5) neft qoldiqlari uchun yig‘ish sisternasi;
 Kema egalarining tarkibida neft mavjud bo‘lgan suvlarni yig‘ish va tozalashga tayyor ekanliklarini daryo Registri tan olgan laboratoriyalar tomonidan tekshiriladi va belgilangan shakldagi guvohnoma beriladi (4-ilova). Guvohnoma nusxasi Registr inspeksiyasiga yuboriladi. 
 2.1.3. Yuk va yoqilg‘i tanklarini ballast sifatida foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 2.1.4. Kemaning bevosita yoqilg‘i va moylarni quyish yaqinida yoxud mashina bo‘limida ko‘rinadigan joyga, tank va sisternalar, shuningdek ularning havo, o‘lchov va quyish quvurlarining joylashgan joylari ko‘rsatilgan holda, yoqilg‘i va moylash tizimining chizmalari osib qo‘yilgan bo‘lishi shart. 
 2.1.5. Neft quyuluvchi kemalarda Daryo Registri yuklar tizimi chizmalari va yuklash operatsiyalarini bajarish uchun yo‘riqnomalar mavjudligini talab qilishi mumkin. Chizmalar va yo‘riqnomalar bevosita yuk qabul qilish joyiga yaqin yoki yuklash operatsiyalarini boshqarish markaziy postiga joylashtirilishi shart. 
 Chizmalarda armatura, tanklar joylashgan joylar, shuningdek, gaz chiqaruvchi, quyish va o‘lchashlarni o‘tkazuvchi quvurlar haqida ma’lumotlar bo‘lishi shart.
 Komandasiz foydalanishda bo‘lgan o‘ziyurmas neft quyuvchi kemalarda sxemalar va yo‘riqnomalar ularga xizmat ko‘rsatuvchi buksirlar va itarib yurgizuvchilarda mavjud bo‘lishi shart. 
 2.2.1. Registrga, tarkibida neft mavjud bo‘lgan suvlarni yig‘ish uchun mo‘ljallangan sisternalarning buyurtmachi bilan kelishilgan umumiy sig‘imi miqdorining hisob-kitobi taqdim etilishi shart.
 2.2.2. Yig‘uvchi sisterna konstruksiyasi Registr qoidalarining “Qobiq” II-qismi talablariga javob berishi shart.
 2.2.3. Yig‘uvchi sisternaning mashina xonalarida joylashishi Registr qoidalarining 1.11.7. “Mexanik qurilmalari” VI-qismi talablariga javob berishi shart.
 Manfiy harorat mavjud bo‘lish ehtimoli bo‘lgan joyda o‘rnatiladigan yig‘ish sisternasi isitish qurilmalari bilan jihozlanishi lozim. Isitish qurilmalari bilan kemalarning og‘ir yoqilg‘i foydalaniladigan yig‘uvchi sisternalari ham jihozlanishi shart.
 2.2.4. Yig‘uvchi sisternalar quyidagilar bilan jihozlanishi shart:
 kirish va tozalash uchun gardish;
 havo quvuri;
 rul rubkasiga yoki markaziy boshqaruv postiga sisternadagi suyuqlik 80% ga yetganligini ko‘rsatuvchi yorug‘lik yoki ovoz chiqaruvchi qurilma;
 suyuqlik sathini o‘lchash tizimlari.
 2.2.5. Yig‘ish sisternalari ichining yuzasi va yig‘ish tanklarining tik devorlari, agar ular separatsiyalangan neft qoldiqlarini yig‘ish uchun qo‘llaniladigan taqdirda, imkon qadar silliq bo‘lishi shart (ya’ni, sirtqi yig‘ishga ega bo‘lishi); bunda, uning tubi qabul qiluvchi o‘tkazish quvuri tomon qiyalikka ega bo‘lishi lozim.
 2.2.6. Isitish qurilmasi, agar u mavjud bo‘lsa, Registr qoidalarining VII “Tizimlar va o‘tkazish quvurlari” 8.3. qismi talablariga javob berishi shart; bunda, elektr isitgichlarning qo‘llanilishi Daryo Registrining maxsus ko‘rib chiqishi hisoblanadi. 
 2.3.1. Tarkibida neft mavjud bo‘lgan suvlarni o‘tkazish, uzatish va chiqarib tashlash tizimi qurilmalari va o‘tkazish quvurlarining tizimlari va joylashishi Registr qoidalarining 1 va 4-boblari VII “Tizimlar va o‘tkazish quvurlari” qismi talablariga javob berishi shart. 
 2.3.2. Tarkibida neft mavjud bo‘lgan suvlarni o‘tkazish, uzatish va chiqarib tashlash tizimining o‘tkazish quvurlari va armuturalarining gidravlik sinovdan o‘tkazilishi Registr qoidalarining 14-bob VII “Tizimlar va o‘tkazish quvurlari” qismi talablariga javob berishi shart. 
 2.3.3. Tarkibida neft mavjud bo‘lgan suvlarni bir joydan boshqa joyga uzatish tizimining o‘tkazish quvurlari qurilmalari qabul qilish vaqtida, boshqa uzatuvchi tizimlar tarkibiga kiruvchi quvurlar bilan ulanmasligi va ikki tomon bortlariga chiqarilishi shart. Asoslangan hollarda, Registr ushbu o‘tkazish quvurini faqat bir tomon bortiga chiqarishga ruxsat berishi mumkin.
 Ushbu o‘tkazish quvurlarining chiqarish kichik quvurlari shlanglarni ulash uchun qulay joylarga o‘rnatilishi va ajralib turuvchi yozuvga ega bo‘lishi, standart to‘kish birikmalari bilan (2.3.3. rasm) jihozlanishi shart (2-ilova).
 Standart to‘kish birikmasi gardishining ichki diametri 125 mm. tashkil etuvchi quvurlar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, po‘latdan yoki har jihatdan unga teng bo‘lgan ko‘ndalang yassi materialdan yasaladi. Ushbu gardish neftga chidamli materialdan yasalgan prokladka bilan birga 0,6 Mpa bosimga mo‘ljallangan bo‘ladi. Ulash, talab etiladigan 6 ta 20 mm diametrli bolt yordamida amalga oshiriladi. 
 Tarkibida neft bo‘lgan suvlarni uzatish uchun mo‘ljallangan chiqarish kichik quvurlari tizimidagi qabul qilish qurilmalariga kirish etaklari hamma yog‘i berk gardishlar bilan jihozlanishi shart.
 Tarkibida neft bo‘lgan suvlarni uzatish joylarida suyuqlik oqib chiqib va shlang ajralib ketishi hollarida, suvlarni ifloslantirishning oldini olish bo‘yicha konstruktiv choralar ko‘rilishi shart. 
 2.3.4. Tarkibida neft bo‘lgan suvlarni uzatish tizimlariga, ushbu maqsadlar uchun mo‘ljallangan nasoslar yordamida xizmat ko‘rsatilishi lozim. Boshqa yo‘nalishga mo‘ljallangan kema nasoslari yoki sohillar nasoslari Daryo Registri bilan maxsus kelishuvga muvofiq chiqarib tashlash vositasi sifatida foydalanilishi mumkin. Tarkibida neft bo‘lgan suvlarni uzatish uchun neft quyuvchi kemalarda yuk va tozalash nasoslari nazarda tutilishi mumkin.
 Chiqarib tashlovchi vositalarni ishga tushirish va to‘xtatish qo‘lda bajarilishi shart. Chiqaruvchi quvurlar joylashgan atrofda chiqarib tashlovchi vositalarni masofadan o‘chiruvchi boshqaruv posti o‘rnatilishi shart yoki kuzatish posti va topshirish nazorat joyi bilan aloqada bo‘lish bo‘yicha samarali tizim mavjud bo‘lishi shart.
 2.3.5. Tarkibida neft bo‘lgan suvlarni to‘kish quvurlarini yopish armaturalarida plombalash uchun vositalar nazarda tutilgan bo‘lishi shart.
 2.3.6. Mashina bo‘linmasida plombalanadigan tanklar va sisternalar hamda ularning havo, o‘lchov va to‘kish quvurlari, tiqin qurilmalarining joylashishi ko‘rsatilgan chizma osib qo‘yilgan bo‘lishi shart.
 Kemada neft jarayonlari va chiqindi hamda oqova suvlar bo‘yicha jarayonlarni qayd etish kitobi yuritilishi shart. Bunday kitob tikilgan va kemachilik inspektori yoki Daryo Registri inspektori tomonidan muhr bilan tasdiqlangan bo‘lishi shart. Tiqin qurilmasini plombalashda, plombalovchi shaxs bu haqda neft bo‘yicha jarayonlarni qayd etish kitobiga plomba izi bilan birga yozib qo‘yadi va o‘z muhri bilan tasdiqlaydi. Suzuvchi vosita ma’muriyati plombaning butligi uchun qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar hisoblanadi.
 Bortida 3 nafardan ortiq odamga ega bo‘lgan kemalar oqova suvlarni tozalash tizimi va oqova suvlarni yig‘uvchi sisternalar bilan, ularni kelgusida qabul qilish inshootlariga topshirish va ushbu jarayonni amalga oshirish uchun standart to‘kish birikmalari bilan jihozlanishi shart (3.3.3.), bundan tashqari, kemalar oqova suvlarni qayta ishlash uskunalari bilan ham jihozlanishi mumkin.
 3.2.1. Registrga, tarkibida neft mavjud bo‘lgan suvlarni yig‘ish uchun mo‘ljallangan sisternalarning buyurtmachi bilan kelishilgan umumiy sig‘imi miqdorining hisob-kitobi taqdim etilishi shart.
 3.2.2. Yig‘uvchi sisternalar imkon qadar tashqi yig‘ish tizimi bilan bajarilishi shart, tubi esa qabul qilish quvuri tomonga nishab bo‘lishi shart. Sisternalar olib-qo‘yiladigan bo‘lishi lozim.
 3.2.3. Quyish quvurida tiqin mavjud bo‘lmagan yig‘uvchi sisternalarning tubidan quyi sanitar priborigacha suv ustunining 1,5 bosimga teng, biroq suv ustunidan 2,5 m.dan kam bo‘lmagan sinov bosimi bilan tekshirilishi shart 
 3.2.4. Yig‘uvchi sisternalar quyidagilar bilan jihozlanishi shart:
 kirish va tozalash uchun gardish;
 tubidagi qoldiqlarni yumshatish tizimi;
 yuvish tizimi;
 havo quvuri;
 rul rubkasiga yoki markaziy boshqaruv postiga sisternadagi suyuqlik 80% ga yetganligini ko‘rsatuvchi yorug‘lik yoki tovush beruvchi qurilma; 
 — suyuqlik sathini o‘lchash tizimlari.
 3.2.5. Yumshatish vositasi sifatida suv, bug‘ va siqilgan havo qo‘llanilishi mumkin. Yumshatish va yuvish tizimlarini kemaning boshqa tizimlariga ulanishi Registrning maxsus kelishuviga muvofiq amalga oshiriladi.
 3.2.6. Yig‘uvchi sisternalarning havo quvurlari ochiq palubaga chiqarilishi shart va ularning chiquvchi etaklari shu tarzda joylashgan bo‘lishi zarurki, ifloslangan havo yashash xonalariga kira olmasligi shart.
 3.2.7. Sovuq havo bo‘lishi mumkin bo‘lgan joylarda o‘rnatilgan yig‘uv sisternalari isitish qurilmalari bilan jihozlangan bo‘lishi shart.
 3.3.1. Tizimlar qurilmasi va oqova suvlarni bir joydan boshqa joyga o‘tkazish, uzatish va chiqarib tashlash o‘tkazuvchi quvurlarning joylashuvi Registr qoidalarining 1-bob VII “Tizimlar va o‘tkazuvchi quvurlar” qismi talablariga javob berishi shart. 
 3.3.2. Oqova suvlarni o‘tkazish, uzatish va chiqarib tashlash tizimining o‘tkazish quvurlari va armaturalarining gidravlik sinovdan o‘tkazilishi Registr qoidalarining 14-bob VII “Tizimlar va o‘tkazish quvurlari” qismi talablariga javob berishi shart.
 3.3.3. Qabul qiluvchi inshootlarga oqova suvlarni uzatish tizimining o‘tkazish quvurlari boshqa uzatuvchi tizimlar tarkibiga kiruvchi quvurlar bilan ulanmasligi va ikki tomon bortlariga chiqarilishi shart. Asoslangan hollarda, Registr ushbu o‘tkazish quvurini faqat bir tomon bortga chiqarishga ruxsat berishi mumkin (3-ilova). 
 Ushbu o‘tkazish quvurlarining chiqarish kichik quvurlari shlanglar ulash uchun qulay joylarga o‘rnatilishi, ajralib turuvchi yozuvga ega bo‘lishi va rasmda qayd etilgan gardishli standart to‘kish ulanmalari bilan jihozlanishi lozim. Standart to‘kish ulanmasining gardishi ichki diametri 100 mm. tashkil etuvchi quvurlar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, po‘latdan yoki har jihatdan unga teng bo‘lgan ko‘ndalang yassi materialdan yasaladi. Ushbu gardish neftga chidamli materialdan yasalgan prokladka bilan birga 0,6 Mpa bosimga mo‘ljallangan bo‘ladi. Nazariy jihatdan bortining balandligi 5 m. yoki undan kam bo‘lgan kemalar uchun to‘kish birikmasining ichki diametri 38 mm bo‘lishi mumkin. Biriktirish talab etiladigan uzunlikdagi 4 ta 16 mm diametrli bolt yordamida amalga oshiriladi.
 Qabul qilish inshootlariga oqova suvlarni uzatish chiqarish quvurlari tizimi hamma yog‘i berk gardishlar bilan jihozlanishi shart.
 3.3.4. Oqova suvlarni uzatish tizimlarigi kema yoki qirg‘oq nasoslari xizmat ko‘rsatishi shart, zaxira vositasi sifatida ejektor o‘rnatilishiga yo‘l qo‘yiladi. Boshqa maqsadga mo‘ljallangan kema nasoslari Daryo Registri bilan maxsus kelishuvga muvofiq chiqarib tashlash vositasi sifatida qo‘llanilishi mumkin.
 3.3.5. Oqova suvlarni uzatish tizimining uzatuvchi quvurlari, shuningdek, uzatuvchi shlanglari bort ortidagi suv bilan yuvish imkoniyatiga ega bo‘lishi shart; bunda, yuvadigan suv qabul qilish inshootiga yoxud yig‘uvchi sisternaga qaytarilishi shart.
 3.3.6. Oqova suvlarni to‘kish quvurlarini tiqin armaturalarida plombalash uchun vositalar nazarda tutilgan bo‘lishi shart. 
 Kemalar chiqindilar yig‘uvchi qurilmalar bilan jihozlanishi va O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi organlarining ijobiy xulosalari mavjud bo‘lgan taqdirda, chiqindilarni qayta ishlash yoki yoqish uskunalari bilan jihozlanishi shart.
 4.2.1. Chiqindi yig‘uvchi qurilmalar yechib olinadigan va o‘rnatilgan bo‘lishi mumkin.
 4.2.2. Registrga, chiqindi yig‘uvchi qurilmalarning buyurtmachi bilan kelishilgan umumiy sig‘imi miqdorining hisob-kitobi taqdim etilishi shart.
 4.2.3. Kema qobig‘iga o‘rnatilgan chiqindi yig‘uvchi qurilmalar po‘latdan yasalishi lozim. Ichki yuz tomoni tekis, tubi 30 gradusdan kam bo‘lmagan miqdorda tushirish qurilmasi tomon nishab bo‘lishi shart.
 4.2.4. Yechib olinadigan chiqindi yig‘uvchi qurilmalarning ichki yuzasi silliq bo‘lishi va ularni kemalarga mahkamlash uchun mo‘ljallangan moslamaga ega bo‘lishi shart. 
 4.2.5. Yechib olinadigan chiqindi yig‘uvchi qurilmalar ochiq palubada o‘rnatilishi yoki yashash va xizmat xonalaridan ajratilgan alohida xonalarda o‘rnatilishi shart, bunday xonalar samarali shamollatishga ega bo‘lishlari shart.
 4.2.6. Chiqindi yig‘uvchi qurilmalar chiqindi qabul qilish uchun mo‘ljallangan tuynuklarning tig‘iz yopilishini ta’minlovchi qopqoqga ega bo‘lishi shart.
 4.2.7. Yig‘ilgan chiqindi, kelgusida chiqindi tashlash joylariga tashib olib borish uchun qirg‘oq qurilmalariga topshirilishi shart. Topshirish port ma’lumotnomasi bilan rasmiylashtirilishi va chiqindi bilan ishlash kitobiga qayd etilishi shart.
 5.1. Amalda joriy etishdan avval, mulkchilik shaklidan qat’iy nazar barcha kema egalari o‘zlarining suzuvchi vositalarini mazkur Qoidalar talablariga muvofiq jihozlashlari shart.
 5.2. Mazkur qoidalar 2002-yilning yanvar oyidan amalga joriy etilsin. Belgilangan muddatda kema egalari atrof-muhitni ifloslantirishning oldini olish bo‘yicha jihozlarni Registr inspeksiyasiga taqdim etishlari va tegishli hujjat olishlari shart. Bunday hujjatning mavjud emasligi, Registr inspeksiyasiga suzishga yaroqlilik to‘g‘risidagi guvohnoma va klassifikatsiya guvohnomalarining amal qilish muddatlarini to‘xtatish huquqini beradi.
 5.3. Nazorat qiluvchi organlar — kemachilik inspeksiyasi, daryo Registri, Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi inspektorlari mazkur qoidalarning bajarilishini nazorat qilish bo‘yicha o‘z funksiyalarini amalga oshirish uchun suzuvchi vositalarga to‘siqlarsiz kiritilishi shart. Nazorat qiluvchi organlar inspektorlarining barcha ko‘rsatmalari bajarish uchun majburiydir. 
 5.4. Mazkur qoidalarning buzilish holati aniqlangan taqdirda, nazorat qiluvchi shaxs tomonidan suzuvchi vosita kapitani (shkiperi) uchun aniq qoidabuzarlik holatini qayd etib dalolatnoma tuziladi va qonunda belgilangan tartibda, jarima shaklida jazo choralari ko‘riladi. Dalolatnoma nusxasi kema egasiga, O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasiga va O‘zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligiga yo‘naltiriladi. Kema egasi 15 kun muddatda qayd etilgan tashkilotlarga ko‘rilgan choralar haqida xabar berishi shart.