Milliy animasiya rivojida etakchi muammo nima?

Xalqaro animasiya kuni munosabati bilan “O`zbekkino” Milliy agentligida “O`zbek multiplikasiyasi rivojiga to`sqinlik qilayotgan omillar va ularning echimlari” mavzusida matbuot anjdumani bo`lib o`tdi.
Unda O`zbekistonda animasiya rivojiga to`siq bo`layotgan omillar va ularning echimlari muhokama qilindi. “O`zbekkino” Milliy agentligi Bosh direktori Firdavs Abduxoliqov, birinchi o`rinbosari Shuhrat Rizaev, “Multiplikasion filmlar studiyasi” DUK direktori v.v.b. Dmitriy Vlasov, O`zbekiston Davlat san`at va madaniyat instituti, Kamoliddin Behzod nomidagi rassomchilik va dizayn instituti rahbarlari o`zbek milliy animasiyasidagi kadrlar siyosati masalalarini tahlil qilishdi.
Matbuot anjumanida milliy multfilmlar ishlab chiqarishni yangi bosqichga ko`tarish bo`yicha “Yo`l xaritasi”ga yo`nalishlarni belgilash bo`yicha takliflar tinglandi.
Dmitriy Vlasov, “Multiplikasion filmlar studiyasi” DUK direktori v.v.b.:
– Sovet davrida alohida mavqega ega bo`lgan o`zbek multfilmlari bugunga kelib sayozlashib ketishining sababi nima? Biz bugungi konferensiyada shu kabi savollarga javob topishimiz va animasiyani rivojlantirish haqida qayg`urishimiz kerak. Ikkinchi jahon urushida ko`plab animatorlar urushga ketgan, lekin animasiya rivojlangan. Bugun animasiya rivojiga to`siq bo`layotgan asosiy muammolar sifatida moliyaviy ta`minot va kadrlar masalasini aytish mumkin. Qolaversa, ssenariy ham eng katta muammolardan biri.
Aziz Muhammadiev, multiplikator:
“Animasiya – bu texnika” deyilyapti. Yo`q, animasiya texnika emas, animasiya - bu ijod, animasiya - bu qalb. Agar animasiya rivojlanishini istasak, yosh animatorlarimizning xorij multiplikatorlaridan tajriba o`rganishlariga imkoniyat yaratib berish lozim”.
G`olibjon Sanoqulov, animator:
“Hozir 2D animasiya emas, 3D animasiyadan ko`proq foydalanish kerak, deb o`ylayman. Taklifim institutlarga malakali o`qituvchilarni olib kelib, dars o`tishga jalb qilish kerak. Animasiya bo`yicha san`at institutida fakultet ochilganiga bor yo`g`i bir yil bo`ldi. Hali ko`pchilik domlalarimiz zamonaviy talablar asosida dars berolmayapti. Ularning o`zini o`qitish zarur. Ammo buning uchun mablag` sarflab chet elga borib kelish shartmas. Masalan biz bu yo`nalishda maxsus kurs ochganmiz. Zamonaviy animasiyani internetdan ham o`rgansa bo`ladi.
To`g`ri, hozir bizda zamonaviy texnologiyalar etarli emas. Hamon eskicha texnologiyalar bo`yicha mulfilmlar ishlanyapti. Agar ularni chet el multfilmlari bilan solishtirib ko`radigan bo`lsak, ancha orqada qolib ketganimizni bilib olish mumkin. Bizning multfilmlarda hatto daraxtlar ham plastilindan ishlanganday... Institutlarda esa talabalar hamon loydan Zumrad va Qimmatni yasab o`tirishibdi...”
Tadbirda so`z olgan sa`at yo`nalishidagi OTM professorlari hozir ta`lim jarayoniga zarur texnika va texnologiyalar etishmayotgani, shu paytgacha bir qator rivojlangan davlatlarda o`qituvchilar malaka oshirib qaytganini, rivojlanish birdan bo`lmasligini, kelgusida mutaxassislarni tayyorlash samarasi yaxshilanishini aytib o`tishdi.
Ssenariy masalasi ham muammo... 
Xulosa o`rnida ta`kidlash o`rinliki, Dmitriy Vlasov aytib o`tganiday, ayni paytda ssenariy ham eng katta muammolardan biri. Negaki agar ssenariy mukammal bo`lsagina yaxshi animasiya yaratish mumkin.
Bundan tashqari, animasiya asosan bolalarga ataladi. Binobarin ularning tarbiyasi, xulq-atvori, orzu-maqsadlari shakllanishiga katta ta`sir ko`rsatadi. Shunday ekan zamonaviy ertaklarni yaratish vaqti keldi.
Agar kuzatadigan bo`lsak hozir turli xalqlarning mashhur ertaklari zamonaviy talqinda qayta ishlab, tomoshabinlarga taqdim etilyapti. Biz ham “Zumrad va Qimmat”, “Ur to`qmoq” va boshqa ertaklarimizning zamonaviy talqinini yaratishimiz kerak. Avvalgi ertaklar echimida ko`pincha qahramonlar kutilmaganda g`oyibdan kelgan boylikka ega bo`lishadi yoki shohning qiziga uylanib, murod-maqsadiga etishadi. Yoxud o`z baxtini topish uchun o`zga mamlakatga yo`l olishadi. Endi o`zingiz o`ylang, bu multfilmlarni ko`rib katta bo`lgan bolalar ham, albatta, ularning qahramonlari kabi bo`lishga harakat qiladi-da...
Ertaklarimiz o`z mehnati, to`g`rirog`i o`z aqli bilan muvaffaqiyatga erishish muhimroq ekanligini targ`ib qilishi kerak. Ayrim an`anaviy syujetlar bolalarni mo``jizaga ishonuvchan, g`oyibdan keladigan baxtni kutishga moyil qilib tarbiyalaydi. Bu real hayotdan yiroq tasavvur. Hayotda mo``jizalar uchrab turadi, ammo haqiqiy baxtga inson o`z kuchi bilan erishadi.
Shu o`rinda xitoy, yapon ertaklarini misol keltirgan bo`lardim. Ularda qahramonlar o`z aqli bilan boylik hamda yutuqqa erishadi. Agar ertaklar kamolotga eltishini e`tiborga olsak, milliy animasiyalarni tomoshabinni faollik, mustaqillikka undovchi ssenariylar asosida yaratishimiz kerak.
Manzura BEKJONOVA