KIOTO PROTOKOLINING MUSAFFO RIVOJLANISh MEXANIZMI DOIRASIDA INVESTITSIYa LOYIHALARINI TAYYORLASh VA AMALGA OShIRISh TARTIBI TO‘G‘RISIDAGI NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Kioto Protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi doirasida investitsiya loyihalarini amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2006-yil 6-dekabrdagi PQ-525-son qaroriga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Kioto Protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi doirasida investitsiya loyihalarini tayyorlash va amalga oshirish tartibi to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi, vazirliklar va idoralar Adliya vazirligi bilan birgalikda bir oy muddatda o‘zlarining idoraviy normativ hujjatlarini ushbu qarorga muvofiqlashtirsinlar.
 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin.
 1. Ushbu Nizom O‘zbekiston Respublikasi hududida, mulkchilik shakllaridan qat’i nazar, yuridik shaxslar tomonidan, xorijiy investorlarni jalb etgan holda Kioto Protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi doirasida jahon bozorida chiqindilar chiqarishning sertifikatlangan qisqartirishlarini sotib olishni nazarda tutuvchi investitsiya loyihalarini tayyorlash va amalga oshirish tartibini belgilaydi.
 2. Ushbu Nizomda quyidagi tushunchalardan foydalanilgan:
 Kioto Protokoli — Birlashgan Millatlar Tashkilotining iqlim o‘zgarishi to‘g‘risidagi Hadli Konvensiyasi bilan 1997-yil 11-iyulda qabul qilingan, O‘zbekiston Respublikasi tomonidan 1999-yil 12-oktabrda ratifikatsiya qilingan va 2005-yil 16-fevraldan boshlab kuchga kirgan, parnik gazlarini atmosferaga chiqarishni qisqartirish mexanizmlarini belgilovchi hujjat;
 Kioto Protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi (keyingi o‘rinlarda MRM deb ataladi) — unga ko‘ra Kioto Protokoliga 1-ilovaga kirmagan mamlakatlar o‘z hududida parnik gazlarini atmosferaga chiqarishni qisqartirish bo‘yicha loyihalarni amalga oshirishi va bunday loyihalar natijasida olingan chiqindilar chiqarish qisqartirishlarini Kioto Protokoli 1-ilovasiga kirgan mamlakatlar hukumatlariga yoki kompaniyalariga yoxud chiqindilar chiqarishning sertifikatlangan qisqartirishlarini sotib olishdan manfaatdor bo‘lgan har qanday tashkilotlarga sotish mumkin bo‘lgan mexanizm;
 Musaffo rivojlanish mexanizmi tartibotlari (keyingi o‘rinlarda MRM tartibotlari deb ataladi) — Birlashgan Millatlar Tashkilotining MRM bo‘yicha loyihalarni amalga oshirish uchun iqlim o‘zgarishi to‘g‘risidagi Hadli Konvensiyasi tegishli hujjatlari bilan belgilangan tartibotlar, mezonlar va talablar;
 Kioto Protokolining Musaffo rivojlanish mexanizmi bo‘yicha Milliy organ (keyingi o‘rinlarda MRM Milliy organi deb ataladi) — O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi;
 Birlashgan Millatlar Tashkilotining MRM bo‘yicha iqlim o‘zgarishi to‘g‘risidagi Hadli Konvensiyasining Ijro etuvchi kengashi (keyingi o‘rinlarda IO‘HKning Ijro etuvchi kengashi deb ataladi) — Birlashgan Millatlar Tashkilotining iqlim o‘zgarishi to‘g‘risidagi Hadli Konvensiyasi huzuridagi MRM loyihalarini ro‘yxatdan o‘tkazish va chiqindilar chiqarishni qisqartirishni sertifikatlash organi;
 Vakolatli operativ organ — IO‘HK Ijro etuvchi kengashida ro‘yxatdan o‘tgan, tavsiya etilayotgan loyihalarning MRM tartibotlariga muvofiqligini tasdiqlashga, loyihalarni ro‘yxatdan o‘tkazish uchun IO‘HK Ijro etuvchi kengashiga taqdim etishga, loyihani amalga oshirish vaqtida chiqindilar chiqarishning haqiqatdan o‘zgarganini tasdiqlashga hamda qisqartirilgan chiqindilarni sertifikatlash uchun IO‘HK Ijro etuvchi kengashiga buyurtmanomalar berishga vakil qilingan akkreditatsiya etilgan mustaqil tashkilot;
 Karbon jamg‘armalari — MRM loyihalarini tayyorlashda va amalga oshirishda, shuningdek chiqindilarning sertifikatlangan qisqartirishlarini sotishda xizmatlar ko‘rsatishga vakil qilingan xalqaro va xususiy tashkilotlar;
 parnik gazi — Kioto Protokoli bilan nazorat qilinadigan gazlar guruhlaridan biri — CO2, CH4, N2O, HFC5, PFC5, va SF6;
 chiqindilarni sertifikatlangan qisqartirish — (keyingi o‘rinlarda ChSQ deb ataladi) — MRM investitsiya loyihasini amalga oshirish natijasida olingan va IO‘HKning Ijro etuvchi kengashida sertifikatlashdan o‘tgan, uglerod ikki oksidi ekvivalentining bir metr tonnasiga teng bo‘lgan birliklarda o‘lchanadigan chiqindilarning miqdoriy qisqartirilishi;
 loyiha-texnik hujjatlar — (keyingi o‘rinlarda LTH deb ataladi) — MRM shartlari va mezonlariga, shuningdek ushbu Nizomga muvofiq ishlab chiqiladigan, MRM bo‘yicha investitsiya loyihasini amalga oshirishning texnik, tashkiliy, tabiatni muhofaza qilish va moliya-iqtisodiy yechimlarini belgilaydigan hujjat.
 3. MRM bo‘yicha loyihalarni amalga oshirishga doir takliflarni ko‘rib chiqish va tasdiqlash ikki bosqichda amalga oshiriladi.
 4. Birinchi bosqichda loyiha tashabbuskori tomonidan MRM Milliy organiga yozma ariza kiritiladi, arizaga MRM bo‘yicha nazarda tutilayotgan investitsiya loyihasi to‘g‘risidagi umumiy axborot ilova qilinadi (keyingi o‘rinlarda loyiha bo‘yicha buyurtmanoma deb ataladi).
 5. Loyiha bo‘yicha buyurtmanoma O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi bilan kelishiladi va u (biroq shu bilan cheklanmagan holda) ushbu Nizomga 1-ilovada ko‘rsatilgan axborotdan iborat bo‘lishi kerak.
 Zarurat bo‘lganda, loyiha bo‘yicha buyurtmanomaga kiritish uchun MRM Milliy organi tomonidan loyiha bo‘yicha qo‘shimcha axborot va hujjatlar so‘rab olinishi mumkin.
 6. MRM Milliy organi o‘z xodimlaridan iborat ishchi guruh tuzadi.
 Ishchi guruh buyurtmanoma taqdim etilgan vaqtdan boshlab ikki hafta muddatda loyihani MRM doirasida ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq Barqaror rivojlanish milliy mezonlariga muvofiq amalga oshirish mumkinligini ko‘rib chiqadi.
 7. Loyihani MRM doirasida amalga oshirish mumkinligi to‘g‘risidagi masala ijobiy ko‘rib chiqilgan taqdirda ishchi guruh MRM Milliy organiga loyiha bo‘yicha buyurtmanomani ma’qullash uchun loyihani amalga oshirish mexanizmi bo‘yicha xulosa hamda loyihani amalga oshirish uchun investor tanlash bo‘yicha tanlov hujjatlariga asosiy talablar bilan birga kiritadi.
 8. MRM Milliy organi taklifni taqdim etilgan hujjatlar asosida ko‘rib chiqadi va loyihani amalga oshirish mumkinligi to‘g‘risida yoxud loyihani puxtalashtirish zarurligi to‘g‘risida qaror qabul qiladi.
 Loyihani amalga oshirish mumkinligi to‘g‘risida qaror qabul qilingan taqdirda MRM Milliy organi tomonidan, zarurat bo‘lganda, ayni bir vaqtda investor tanlash bo‘yicha tanlov komissiyasi tarkibi, tanlovni o‘tkazish muddatlari va loyihani amalga oshirish uchun investor tanlash bo‘yicha tanlov hujjatlariga talablar tasdiqlanadi.
 9. MRM Milliy organi tomonidan loyihani amalga oshirish to‘g‘risida ijobiy qaror qabul qilingan taqdirda ishchi guruh uch kun muddatda loyiha tashabbuskorini rasmiy ravishda xabardor qiladi, xabarnomada loyihani amalga oshirishning tavsiya etilayotgan mexanizmini hamda loyihani amalga oshirish uchun investor tanlash bo‘yicha tanlov hujjatlariga asosiy talablarni ko‘rsatadi.
 10. Loyihani Karbon jamg‘armalari yoki Xalqaro moliya institutlari orqali amalga oshirish mexanizmini tanlashda loyiha-texnik hujjatlarni tayyorlash, investorlarni, vakolatli operativ organlarni va chiqindilarning sertifikatlangan qisqartirishlari xaridorlarini tanlash tegishli Karbon jamg‘armalari yoki Xalqaro moliya institutlari tomonidan belgilangan tartibotlarga muvofiq amalga oshiriladi. Bundan qat’i nazar, MRM loyihalari ushbu Nizomning 13—18-bandlariga muvofiq kelishib olinishi va ma’qullanishi kerak, investorni tanlov asosida tanlab olish to‘g‘risidagi shartlar bundan mustasno.
 11. MRM Milliy organi tomonidan tanlov asosida tanlab olish zarurligi ko‘rsatilgan taqdirda loyiha tashabbuskori loyihani amalga oshirish uchun Idoralararo kengash tomonidan belgilanadigan muddatlar va talablarga muvofiq investor tanlash bo‘yicha tanlov e’lon qiladi.
 12. Investorlarni tanlash bo‘yicha tanlovlar qatnashchilari soniga nisbatan cheklashlar belgilanmaydi.
 13. Ikkinchi bosqichda tashabbuskor tomonidan MRM Milliy organiga yozma ariza kiritiladi, unga quyidagilar ilova qilinadi:
 muzokaralar davomida erishilgan dastlabki va yakuniy qiyosiy jadvallar, loyiha tashabbuskori tomonidan tanlangan taklif ko‘rsatilgan holdagi tanlov qatnashchilari takliflari. Qiyosiy jadvalda ko‘rsatilgan ma’lumotlarning ishonchliligi uchun loyiha tashabbuskori javob beradi;
 MRM tartibotlariga muvofiq ishlab chiqilgan rus va ingliz tillaridagi loyiha-texnik hujjatlar;
 loyihani amalga oshirishning oylar bo‘yicha jadvali;
 Gidrometeorologiya xizmati markazining loyiha bo‘yicha ijobiy xulosasi;
 O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasining loyiha bo‘yicha ijobiy ekologik xulosasi.
 Zarurat bo‘lganda, MRM Milliy organi tomonidan loyiha tashabbuskoridan va tanlov qatnashchilaridan qo‘shimcha ravishda ma’lumotlar va hujjatlar so‘rab olinishi mumkin.
 14. Tashabbuskor tomonidan ushbu Nizomning 13-bandida ko‘rsatilgan hujjatlar taqdim etilgan vaqtdan boshlab ikki hafta muddatda ishchi guruh taqdim etilgan LTHning MRM mezonlariga va tartibotlariga muvofiqligini ko‘rib chiqadi hamda MRM Milliy organiga tegishli xulosani ko‘rib chiqish uchun kiritadi.
 15. Quyidagilar MRM Milliy organi tomonidan loyihani baholashning asosiy mezonlari hisoblanadi:
 loyihani amalga oshirishning umumiy iqtisodiy maqsadga muvofiqligi va samaradorligi;
 loyihaning ekologiya talablariga muvofiqligi;
 texnologik asbob-uskunalarning zamonaviy sifat standartlariga muvofiqligi.
 16. MRM Milliy organi ikki hafta muddatda takliflarni taqdim etilgan hujjatlar asosida ko‘rib chiqadi va loyihani amalga oshirishning mumkinligi to‘g‘risida qaror qabul qiladi.
 17. MRM bo‘yicha loyiha amalga oshirilishi mo‘ljallanayotgan investitsiya loyihasiga qo‘shimcha deb hisoblangan taqdirda asosiy investitsiya loyihasini tayyorlash va ekspertizadan o‘tkazish tartibi ana shunday loyihalar uchun tatbiq etiladigan amaldagi qonunchilikka muvofiq belgilanadi.
 Asosiy investitsiya loyihasi bo‘yicha dastlabki texnik-iqtisodiy asoslash tasdiqlangungacha yoxud O‘zbekiston Respublikasi va Xalqaro moliya institutlari o‘rtasida o‘zaro hamfikrlik to‘g‘risidagi memorandum imzolangungacha loyiha bo‘yicha buyurtmanoma berish bosqichida MRM bo‘yicha loyiha komponentini amalga oshirish yuzasidan MRM Milliy organining ijobiy qarorini olish zarur.
 Asosiy loyiha bo‘yicha texnik-iqtisodiy asoslash uzil-kesil tasdiqlangungacha loyiha-texnik hujjatlar bosqichida MRM bo‘yicha loyiha komponentini amalga oshirish yuzasidan MRM Milliy organining ijobiy qarori olinishi zarur.
 Asosiy investitsiya loyihasini amalga oshirish to‘g‘risidagi Hukumat qarori MRM bo‘yicha loyiha IO‘HK Ijro etuvchi kengashida ma’qullangandan keyin qabul qilinadi. Bunda, istisno hollarda, Vazirlar Mahkamasining tegishli Kotibiyati bilan kelishgan holda asosiy investitsiya loyihasini amalga oshirish to‘g‘risidagi Hukumat qarorining MRM loyihasi bo‘yicha LTH Vakolatli operativ organ tomonidan tasdiqlangandan keyin qabul qilinishiga yo‘l qo‘yiladi.
 18. MRM Milliy organining loyihani amalga oshirish to‘g‘risida ijobiy qarori qabul qilingan taqdirda ishchi guruh loyiha tashabbuskorini rasmiy ravishda xabardor qiladi va IO‘HK Ijro etuvchi kengashiga loyiha bo‘yicha ma’qullash xati jo‘natadi.
 19. MRM Milliy organidan ma’qullash xati olingandan keyin MRM loyihasi tashabbuskori validatsiya (loyihani tasdiqlash to‘g‘risidagi qaror) qilish va keyinchalik loyihani IO‘HK Ijro etuvchi kengashida MRM tartibotlariga muvofiq ro‘yxatdan o‘tkazish uchun tegishli Vakolatli organni tanlash bo‘yicha mas’ul hisoblanadi.
 20. Loyiha-texnik hujjatlar ekspertizadan ijobiy o‘tkazilganda va Vakolatli operativ organ tomonidan tasdiqlanganda loyiha tashabbuskori Vazirlar Mahkamasining tegishli Kotibiyatiga MRM loyihasini amalga oshirish to‘g‘risida Hukumat qarori loyihasini kiritadi.
 21. MRM loyihasi tashabbuskori, shuningdek chiqindilar chiqarishning kamayishi monitoringi, MRM talablariga muvofiq chiqindilar chiqarishning qisqarishini tasdiqlash va sertifikatlash bo‘yicha tadbirlarning bajarilishi uchun javob beradi. Loyiha tashabbuskori MRM Milliy organiga loyihani amalga oshirishning borishi to‘g‘risida har chorakda axborot taqdim etadi.
 1. Loyihaning maqsadi, faoliyat sohasi va turi.
 2. Mulkchilik shakllari ko‘rsatilgan holda, loyiha qatnashchilari to‘g‘risidagi mufassal axborot. 
 3. Obyektning joylashgan joyi.
 4. Mavjud faoliyat to‘g‘risida axborot.
 5. Loyihaning mufassal tavsifi.
 6. Boshlang‘ich sharoitlarda (MRM loyihasi amalga oshirilmasdan) parnik gazlari chiqindilarining har yilgi qadimgi va hisoblangan hajmi.
 7. Foydalanish uchun rejalashtirilayotgan texnologiyalar va asbob-uskunalar to‘g‘risida axborot.
 8. Loyihaning, asbob-uskunalarning va qo‘shimcha investitsiyalarga bo‘lgan ehtiyojning mo‘ljallanayotgan umumiy qiymati to‘g‘risida axborot.
 9. Loyihani amalga oshirishning dastlabki reja-jadvali.
 10. Parnik gazlari chiqindilarini qisqartirishning kutilayotgan hajmi.
 11. Loyihaning iqtisodiy samaradorligi bo‘yicha dastlabki hisob-kitoblar, loyihani amalga oshirishning ekologik va ijtimoiy samaralari.
 12. Loyihani amalga oshirishning tavsiya etilayotgan manbalari va mexanizmi.
 13. Loyihaning Barqaror rivojlanish milliy mezonlariga muvofiqligi.
 Iqtisodiy mezonlar:
 tayyor mahsulot birligi hisobiga energiya va xomashyo sarfini kamaytirish;
 zamonaviy texnologiyalarni joriy etish yo‘li bilan ishlab chiqarish samaradorligini yoki tabiiy resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish;
 O‘zbekiston Respublikasida bozorning xususiy sektorini rivojlantirishga ko‘maklashish.
 Ekologik mezonlar:
 atrof muhitning saqlanishiga va yomonlashishining oldini olishga ko‘maklashish;
 tabiiy xomashyo sarfini va ishlab chiqarish chiqitlarini kamaytirish;
 xomashyodan takroriy foydalanishga va/yoki tiklanayotgan tabiiy resurslardan foydalanishga yo‘naltirilgan texnologiyalarni joriy etish;
 atrof muhitga salbiy ta’sirni kamaytirish.
 Ijtimoiy mezonlar:
 aholining ish bilan bandligining o‘sishiga va haqiqiy daromadlarining oshishiga ko‘maklashish;
 loyihani amalga oshirishga jalb etilgan xodimlarning va loyiha amalga oshirilayotgan hududda yashaydigan aholining sog‘lig‘ini yaxshilash;
 aholining tabiiy resurslardan oqilona foydalanish masalalaridan xabardorligini oshirish.
 Tavsiya etilayotgan investitsiya loyihasi barcha Barqaror rivojlanish milliy mezonlarini qondirishi shart emas, lekin ko‘rsatib o‘tilgan mezonlarga muvofiq mamlakatning barqaror rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi kerak.