Aholini dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari bilan ta’minlashni yanada yaxshilashga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida

01.11.2016
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori
Aholi va tibbiyot muassasalarining arzon va sifatli dori-darmon vositalari hamda tibbiyot buyumlari bilan ta’minlanganlik darajasini yanada oshirish, ularning narxini belgilash boʻyicha ochiq-oshkora mexanizmni joriy etish, mamlakatimizda arzon va sifatli preparatlar boʻlishiga qaramasdan tashxis qoʻyish va davolash standartlarida koʻzda tutilmagan hamda asosan qimmat import dori-darmon vositalarini tavsiya etish kabi nomaqbul amaliyotning oldini olish va kelgusida bunday holatlarga yoʻl qoʻymaslik maqsadida: 


1. 2017-yilning 1-yanvaridan: 


chetdan olib kelinadigan, shuningdek, mamlakatimiz ishlab chiqaruvchilaridan sotib olinadigan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarini ulgurji va chakana sotish, ularni yetkazib berishda ishtirok etuvchi vositachilar sonidan qat’i nazar, ulgurji savdo uchun sotib olingan qiymatidan 15 foizdan, chakana savdo uchun ulgurji narxidan 20 foizdan ortiq boʻlmagan miqdorlarda belgilanadigan cheklangan savdo ustamalari qoʻllanilgan holda amalga oshiriladi; 


1-ilovada qayd etilgan ijtimoiy ahamiyatga ega dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarini belgilangan narxlarda sotish; 


1-ilovaga muvofiq roʻyxatda qayd etilgan ijtimoiy ahamiyatga ega dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarini chetdan xarid qilish O‘zbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan har bir nomdagi dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari uchun belgilanadigan kvotalar doirasida mamlakatimizda tegishli faoliyat bilan shugʻullanish litsenziyasiga ega boʻlgan ulgurji va ulgurji-chakana kompaniyalar oʻrtasida tender oʻtkazish asosida amalga oshirilishi belgilansin. 


2. Davolash muassasalari va aholini dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari bilan ta’minlashni tizimli asosda nazorat qilish uchun Respublika komissiyasi 2-ilovaga muvofiq tarkibda tashkil etilsin. 


Quyidagilar Respublika komissiyasining asosiy vazifalari etib belgilansin: 


mamlakatimiz farmatsevtika bozorining, jumladan, respublikamizda ishlab chiqarilgan asosiy dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari bilan ta’minlanganlik darajasini tizimli tahlil etish va shu asosda dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari turlarini diversifikatsiya qilish hamda ichki bozorimizni yanada boyitishga doir takliflar ishlab chiqish, aholini dori-darmonlar bilan ta’minlashga mas’ul davlat organlari faoliyatini takomillashtirish; 


roʻyxatga kiritilgan ijtimoiy ahamiyatga ega dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari uchun qayd etilgan narxlarni belgilash hamda ularni dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari sotadigan tashkilotlarga yetkazishni tashkil etish; 


roʻyxatga kiritilgan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari narxlariga rioya etilishini nazorat qilish tadbirlarining amalga oshirilishini monitoring qilish; 


qayd etilgan narxlar belgilanadigan ijtimoiy ahamiyatga ega dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari roʻyxatiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, tashxis qoʻyish va davolash standartlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritilgan taqdirda qarorlar qabul qilish; 


mamlakatimiz farmatsevtika sanoatiga yetakchi xorijiy kompaniyalar va investorlarni yanada keng jalb etish boʻyicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish; 


vazirlik va idoralar, ulgurji savdo tashkilotlari rahbarlarining dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlariga narx belgilash masalasi, shuningdek, aholi va tibbiyot muassasalarining, jumladan, mamlakatimizda ishlab chiqarilgan, sifatli dori-darmon vositalari hamda tibbiyot buyumlariga boʻlgan ehtiyojini qondirishga oid amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar toʻgʻrisidagi hisobotlarini muntazam eshitish. 


3. Tibbiyot muassasalari va aholini dori-darmon vositalari hamda tibbiyot buyumlari bilan ta’minlashni nazorat qilish boʻyicha Respublika komissiyasi toʻgʻrisidagi Nizom 3-ilovaga muvofiq; 


dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari narxini tartibga solish toʻgʻrisidagi Nizom 4-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 


4. O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi zimmasiga roʻyxatga kiritilgan import dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarini xarid qilish uchun tender savdolari oʻtkazish vazifasi yuklansin. 


Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi: 


dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarining jahon narxlari kon’yunkturasini tahlil qilish asosida Respublika komissiyasiga har chorakda roʻyxatda koʻzda tutilgan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari uchun yoʻl qoʻyilishi mumkin boʻlgan cheklangan shartnoma qiymatini belgilashga doir takliflar kiritsin, qiymati ushbu koʻrsatkichdan yuqori boʻlgan tender takliflari koʻrib chiqilmaydi; 


Sogʻliqni saqlash vazirligi, Moliya vazirligi va boshqa manfaatdor tuzilmalar bilan birgalikda 2016-yil 1-dekabrgacha roʻyxatga kiritilgan import dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarini xarid qilish uchun tender savdolari oʻtkazish toʻgʻrisidagi Nizomni belgilangan tartibda ishlab chiqsin va tasdiqlasin. 


5. Belgilab qoʻyilsinki, davlat sogʻliqni saqlash tizimidagi barcha tibbiyot muassasalari roʻyxatda koʻzda tutilgan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarini oʻrnatilgan tartibda Respublika komissiyasi tomonidan belgilangan ulgurji narxlardan oshmaydigan narxda sotib oladi. 


6. O‘zbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi: 


eng ilgʻor xalqaro amaliyotni hisobga olgan holda asosiy kasalliklarga tashxis qoʻyish, ularni davolash va klinik protokollar standartlarini qayta koʻrib chiqish jadvalini ikki hafta muddatda tasdiqlasin, bunda uch oy muddatda tashxis qoʻyish, davolash va klinik protokollarning yangilangan standartlari tasdiqlanishini, shuningdek, zarur hollarda amaldagi tashxis qoʻyish, davolash hamda klinik protokollarni qayta koʻrib chiqishni nazarda tutsin; 


tasdiqlangan tashxis qoʻyish, davolash standartlari va klinik protokollarga muvofiq har yili Respublika komissiyasiga roʻyxatni oʻzgartirish boʻyicha, birinchi navbatda, mamlakatimizda ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar turlarining koʻpayishiga qarab ulardan foydalanishni koʻzda tutadigan takliflar kiritsin; 


tashxis qoʻyish, davolash va klinik protokollarning yangilangan standartlarini barcha tibbiyot muassasalariga, jumladan, foydalanish uchun ochiq boʻlgan axborot tizimlari orqali oʻz vaqtida yetkazishni ta’minlasin hamda ularga rioya etilishini qat’iy nazorat qilsin; 


bir oy muddatda eng muhim dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarining barcha dorixonalar uchun majburiy yangilangan minimal roʻyxati, shuningdek, shifokor retseptisiz beriladigan dori-darmon vositalari roʻyxatini tasdiqlasin, unga zarurat tugʻilganda belgilangan tartibda har yili oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritsin; 


yuridik shaxslar tomonidan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlariga narx belgilash tartibi qoʻpol buzilganligi uchun litsenziyani bekor qilish shartlari, shuningdek, minimal roʻyxat boʻyicha majburiy talablarni nazarda tutgan holda, bir oy muddatda Farmatsevtika faoliyati toʻgʻrisidagi litsenziya shartnomasiga qoʻshimchalar kiritsin; 


shifokorlarning dori-darmon vositalarini tavsiya etish va dorixonalarda dori-darmon vositalarini berish tartibi toʻgʻrisidagi nizom loyihasini ikki oy muddatda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga tasdiqlash uchun kiritsin va unda belgilangan tartib buzilishiga yoʻl qoʻygan shaxslarga nisbatan qat’iy javobgarlik choralarini nazarda tutsin; 


oʻz rasmiy veb-sayti, shuningdek, dorixonalar rasmiy veb-saytlarida roʻyxatga kiritilgan barcha dori-darmon vositalari boʻyicha belgilangan narxlar toʻgʻrisida muntazam yangilanadigan axborot e’lon qilinishini ta’minlasin. 


7. O‘zbekiston Respublikasi Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi va uning hududiy boʻlimlari zimmasiga dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarining ulgurji va chakana savdosi bilan shugʻullanuvchi tashkilotlar ularning narxini davlat tomonidan belgilangan tartibga rioya etishini tizimli asosda nazorat qilish vazifasi yuklansin. 


8. “O‘zfarmsanoat” aksiyadorlik kompaniyasi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 16-sentabrdagi “2016-2020-yillarda respublika farmatsevtika sanoatini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari dasturi toʻgʻrisida”gi PQ-2595-sonli qaroriga muvofiq roʻyxatda koʻzda tutilgan import oʻrnini bosadigan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari ishlab chiqarish bilan respublika ehtiyojini maksimal darajada qoplash boʻyicha muhim choralarni koʻrsin. 


9. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Markaziy bank, Iqtisodiyot vazirligi yillik, choraklik moddiy va qiymat balansini shakllantirishda Sogʻliqni saqlash vazirligi va “O‘zfarmsanoat” aksiyadorlik kompaniyasi tomonidan asoslangan tayyor dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarini, shuningdek, ularni mamlakatimiz korxonalarida ishlab chiqarish uchun xomashyoni chetdan olib kelishga boʻlgan ehtiyojni hisobga olsin. 


10. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 14-yanvardagi “Dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari sotishni tartibga solish toʻgʻrisida”gi 19- va 2000-yil 5-avgustdagi “Ichki bozorni dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari bilan ta’minlashga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi 307-sonli qarorlari 2017-yilning 1-yanvaridan oʻz kuchini yoʻqotgan, deb hisoblansin. 


O‘zbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi Adliya vazirligi, boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan birgalikda bir oy muddatda Vazirlar Mahkamasiga qonunchilikka mazkur qarordan kelib chiqadigan oʻzgartish va qoʻshimchalar toʻgʻrisida takliflar kiritsin. 


11. Ushbu qarorning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi oʻrinbosari R.Azimov va Bosh vazir oʻrinbosari A.Ikromov zimmasiga yuklansin. 
O‘zbekiston Respublikasi 

Prezidenti vazifasini bajaruvchi                                                         Sh.Mirziyoyev 


Toshkent shahri, 

2016-yil 31-oktabr
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti vazifasini bajaruvchi Shavkat Mirziyoyev tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Aholini dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari bilan ta’minlashni yanada yaxshilashga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida»gi qarori imzolandi. 


Mamlakatimiz rahbariyati farmatsevtika sanoatini rivojlantirish, aholi va davolash muassasalarini sifatli, samarasi yuqori va xavfsiz dori-darmon vositalari bilan ta’minlashga alohida e’tibor qaratmoqda. 


O‘zbekistonda tashkil etilgan farmatsevtika sanoati muvaffaqiyatli faoliyat koʻrsatmoqda va jadal rivojlanmoqda. Xususan, mamlakatimizdagi 132 farmatsevtika korxonasi tomonidan 2 ming turdan ortiq dori-darmon vositalari ishlab chiqarilmoqda. 


Dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlaridan foydalanish boʻyicha xalqaro normalar va rivojlangan davlatlar qonunchiligiga moslashtirilgan qonun va me’yoriy-huquqiy hujjatlar ishlab chiqilib, amaliyotga joriy etilmoqda. 


Xalqaro sifat standartlarining joriy etilishi samarasida mamlakatimiz farmatsevtika korxonalarining eksport salohiyati oshdi. Shuni ta’kidlash kerakki, O‘zbekistonda ishlab chiqarilayotgan ayrim dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari dunyoning 20 dan ortiq davlati, jumladan, MDH, Yevropa ittifoqi mamlakatlari va AQShga eksport qilinmoqda. 


2016-2020-yillarda respublika farmatsevtika sanoatini yanada rivojlantirish boʻyicha tasdiqlangan chora-tadbirlar dasturiga muvofiq yangi farmatsevtika korxonalarini tashkil etish va faoliyat koʻrsatayotgan korxonalarni modernizatsiya qilishga doir umumiy qiymati 223,9 million AQSh dollariga teng 67 ta investitsiya loyihasini amalga oshirish koʻzda tutilmoqda. Bu aholi va tibbiyot muassasalarida ehtiyoj yuqori boʻlgan import oʻrnini bosadigan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari ishlab chiqarishni 2,5 barobar oshirish imkonini beradi. 


O‘zbekistonda dorixona muassasalari tarmogʻi keng rivojlangan. Ayni paytda mamlakatimiz hududida 8472 xususiy dorixona va ularning filiallari, shuningdek, “Dori-darmon” aksiyadorlik kompaniyasi tizimiga kiruvchi 1437 dorixona faoliyat koʻrsatmoqda. Ularning 70 va 114 tasi olis qishloqlar aholisini dori-darmonlar bilan ta’minlash uchun moʻljallangan ijtimoiy va sayyor dorixonalardir. 


Shu bilan birga, sohaning bugungi holati tahlil qilinishi natijasida zudlik bilan hal etishni talab qiladigan ayrim muammolar mavjudligi aniqlandi. 


Avvalambor, ichki bozorni mamlakatimizda ishlab chiqarilgan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari bilan toʻliq ta’minlash uchun respublika farmatsevtika sanoatini yanada samarali rivojlantirish boʻyicha qabul qilingan chora-tadbirlarni izchil amalga oshirish zarur. 


Mahalliy xomashyo, jumladan, dorivor oʻtlar asosida dori-darmon vositalari ishlab chiqarishni koʻpaytirish hisobidan farmatsevtika mahsulotlarini mahalliylashtirishni kengaytirish va chuqurlashtirish, shuningdek, ularni tibbiyot amaliyotiga joriy qilish dolzarb masala hisoblanadi. 


Farmatsevtika korxonalarining dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari ishlab chiqarish uchun xorijiy xomashyo hamda materiallarga bogʻliqlik darajasi yuqoriligicha qolayotgani bu boradagi jiddiy muammodir. Mamlakatimiz korxonalarida ayrim farmakoterapevtik guruhlardagi dori-darmon vositalari, ya’ni onkologik, endokrinologik, maxsus preparatlar va psixotrop vositalar ishlab chiqarilmaydi. 


Dorixona muassasalari tarmogʻini yanada optimallashtirish masalasini hal etish zarur. Dori-darmon vositalari narxlarining asossiz oshirilayotgani, shuningdek, bir xil dori vositalarining narxlarida katta farq borligi kuzatilmoqda. Bu dorixonalarda dori-darmon vositalariga narx belgilash tizimini takomillashtirish va ular faoliyati ustidan nazoratni kuchaytirishga doir shoshilinch choralar koʻrish zaruratini yuzaga keltirmoqda. 


Shu maqsadda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Aholini dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari bilan ta’minlashni yanada yaxshilashga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qarorida 2017-yilning 1-yanvaridan chetdan olib kelinadigan, shuningdek, mamlakatimiz ishlab chiqaruvchilaridan sotib olinadigan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarini ulgurji va chakana sotish, ularni yetkazib berishda ishtirok etuvchi vositachilar sonidan qat’i nazar, ulgurji savdo uchun sotib olingan qiymatidan 15 foizdan, chakana savdo uchun ulgurji narxidan 20 foizdan ortiq boʻlmagan miqdorlarda belgilanadigan cheklangan savdo ustamalari qoʻllanilishi belgilanmoqda. 


Shu bilan birga, tibbiyotda keng qoʻllaniladigan 167 nomdagi ijtimoiy ahamiyatga ega dori-darmon vositalari va 22 turdagi tibbiyot buyumlari uchun muayyan narxlar belgilanmoqda. Bu narxlar davolash muassasalari va aholini dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari bilan ta’minlashni tizimli asosda nazorat qilish boʻyicha tashkil etiladigan Respublika komissiyasi tomonidan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari uchun jahon narxlari kon’yunkturasini tahlil qilish asosida oʻrnatilgan tartibda har chorakda belgilanadi. 


Mazkur komissiya zimmasiga, shuningdek: 


mamlakatimiz farmatsevtika bozorining, jumladan, respublikamizda ishlab chiqarilayotgan asosiy dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari bilan ta’minlanganlik darajasini tizimli ravishda tahlil etish va oʻtkazilgan tahlil asosida dori-darmon vositalari hamda tibbiyot buyumlari turlarini diversifikatsiya qilish, mamlakatimiz bozorini yetarli darajada toʻldirishga doir takliflar ishlab chiqish, aholini dori-darmonlar bilan ta’minlashga mas’ul davlat organlari faoliyatini takomillashtirish; 


narxlarini belgilash boʻyicha alohida tartib oʻrnatiladigan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari roʻyxatiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek, tashxis qoʻyish va davolash standartlariga oʻzgartish hamda qoʻshimchalar kiritilgan taqdirda qarorlar qabul qilish; 


roʻyxatga kiritilgan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari narxlariga rioya etilishini nazorat qilish tadbirlarining amalga oshirilishini monitoring qilish va boshqa muhim vazifalar yuklatilgan. 


Yuqorida koʻrsatilgan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari O‘zbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadigan kvotalar boʻyicha mamlakatimizda tegishli faoliyat bilan shugʻullanish litsenziyasiga ega ulgurji va ulgurji-chakana kompaniyalar oʻrtasida tender oʻtkazish asosida chetdan xarid qilinadi. Bunday tenderlarni oʻtkazish O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi zimmasiga yuklangan. 


O‘zbekiston Respublikasi Xususiylashtirish, monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi hamda Sogʻliqni saqlash vazirligi dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarining ulgurji va chakana savdosi bilan shugʻullanadigan tashkilotlar tomonidan narxlarni davlat tomonidan belgilangan tartibga rioya etilishini bevosita nazorat qiladi. 


Mazkur qarorda dori-darmon vositalarini toʻgʻri tavsiya etish, tashxis qoʻyish, davolash hamda klinik protokollar standartlarini barcha tibbiyot muassasalariga, jumladan, foydalanish uchun ochiq boʻlgan axborot tizimlari orqali yetkazish, ularga rioya etilishini qat’iy nazorat qilish maqsadida xalqaro amaliyotga muvofiq asosiy kasalliklarga tashxis qoʻyish, ularni davolash va klinik protokollar standartlarini takomillashtirishga doir vazifalar belgilangan. 


Qarorda eng muhim dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlarining barcha dorixonalar uchun majburiy yangilangan minimal roʻyxati, shifokor retseptisiz beriladigan dori-darmon vositalari roʻyxatini tasdiqlash; 


yuridik shaxslar tomonidan dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlariga narx belgilash tartibi qoʻpol buzilganligi uchun litsenziyani bekor qilish koʻzda tutilgan. 


O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qabul qilingan ushbu qarorining hayotga tatbiq etilishi ichki bozorni arzon va sifatli dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari bilan yanada toʻliq ta’minlash, narx belgilash boʻyicha ochiq-oshkora mexanizmni joriy etish, mamlakatimizda arzon va sifatli preparatlar boʻlishiga qaramasdan, tashxis qoʻyish va davolash standartlarida koʻzda tutilmagan hamda asosan qimmat import dori vositalarini tavsiya etish boʻyicha nomaqbul amaliyotning oldini olish va kelgusida bunday hollarga yoʻl qoʻymaslik imkonini beradi. 


Mazkur barcha chora-tadbirlar, birinchi navbatda, aholini sifatli va arzon dori-darmon vositalari va tibbiyot buyumlari bilan ta’minlashga, aholining salomatligini yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.