Mehnat organlari tuzilmasini takomillashtirish va fuqarolarning mehnat huquqlarini himoya qilish va mehnatini muhofaza qilish tizimini kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida

Xodimlarning mehnat huquqlarini himoya qilish va mehnatini muhofaza qilishni kuchaytirish bo‘yicha qabul qilinayotgan choralarga qaramay, mehnat jarayonida fuqarolarning ish qobiliyati va sog‘lig‘ini saqlashga, xavfsizligini ta’minlashga, ish beruvchilar bilan xodimlar o‘rtasidagi muvozanatli mehnat munosabatlarini ko‘llab-quvvatlashga to‘sqinlik qilayotgan muammoli masalalarga barham berishning hamon imkoni bo‘lmayotganligi qayd etilsin.
 Oxirgi uch yilda ishlab chiqarishda yuz bergan baxtsiz hodisalar soni 1 214 tani tashkil etdi, shulardan 241 tasining oqibati o‘lim bilan tugagan, 21 mingdan ziyod fuqarolar mehnat huquqlari buzilganligi va majburiy mehnatga jalb etilganligi to‘g‘risida murojaat etganlar. Ayniqsa mazkur muammolar iqtisodiyotning norasmiy sektorida hamon keskinligicha qolmoqda.
 O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining Davlat mehnat huquqiy inspeksiyasi hamda Mehnatni muhofaza qilish va mehnat sharoitlari ekspertizasi davlat inspeksiyalarining tashkiliy tuzilmasi, vakolatlarni ko‘llash samaradorligi va umuman ularning faoliyati, shuningdek, ulardagi inspektorlarning kasbiy malakasi va darajasi fuqarolarning mehnat huquqlari va mehnatini muhofaza qilish masalalarini tizimli asosda keng qamrovli hal etish imkonini bermayapti.
 Xavfsiz mehnat sharoitlarini ta’minlashda, fuqarolarning mehnat huquqlarini himoya qilishda, majburiy mehnatga yo‘l qo‘ymaslikda va unga to‘liq barham berishda, mehnat munosabatlari doirasida xodimlar va ish beruvchilarga maslahat va uslubiy yordam berishda mehnat organlari salohiyatini yanada kuchaytirish hamda O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi faoliyatining samaradorligini oshirish maqsadida:
 1. O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining tugatilayotgan Davlat mehnat huquqiy inspeksiyasi hamda Mehnatni muhofaza qilish va mehnat sharoitlari ekspertizasi davlat inspeksiyalari negizida O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining Davlat mehnat inspeksiyasi (keyingi o‘rinlarda Inspeksiya deb yuritiladi) tuzilsin.
 2. Inspeksiyaning asosiy vazifalari etib kuyidagilar belgilansin:
 tashkiliy-huquqiy shakllaridan qat’i nazar tashkilotlar tomonidan fuqarolarning mehnat huquqlarini himoya qilish va ularga rioya etish, shuningdek, mehnatni muhofaza qilish va xavfsiz mehnat sharoitlarini ta’minlash sohasidagi qonun hujjatlari talablariga rioya etilishi ustidan davlat nazorati va tekshiruvini amalga oshirish;
 respublikada mehnatni muhofaza qilish holatini, ishlab chiqarishdagi jarohatlanish va kasb kasalliklarining sabablarini doimiy tahlil qilish, ularni bartaraf etish yo‘llarini ishlab chiqish;
 mehnat to‘g‘risidagi bitimlar va lokal hujjatlar, ish beruvchilarning mehnat munosabatlari masalalariga doir buyruqlari qonun hujjatlariga muvofiqligini tizimli tahlil qilish;
 mehnat, aholi bandligi va mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunchilikda nazarda tutilgan mehnat munosabatlari subyektlarining huquqlarini himoya qilish va doimiy monitoringini amalga oshirish;
 mehnat sharoitlari bo‘yicha ish o‘rinlarini attestatsiyadan o‘tkazish sifati ustidan davlat nazoratini amalga oshirish;
 nogironligi bo‘lgan shaxslarga ijtimoiy infratuzilma obyektlaridan to‘sqinliksiz foydalanish, shuningdek, barcha turdagi transportlardan, transport kommunikatsiyalaridan, umumiy foydalanish aloqa vositalari hamda axborotlardan foydalanish uchun sharoitlar yaratish yuzasidan nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan davlat nazoratini amalga oshirish;
 manfaatdor vazirliklar, idoralar va jamoat tashkilotlari bilan birgalikda majburiy mehnatga yo‘l qo‘ymaslik va unga to‘liq barham berish choralarini, shu jumladan, aybdor bo‘lgan mansabdor shaxslarni qonunchilikka muvofiq javobgarlikka tortish yo‘li bilan tashkil etish;
 mehnat va mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunchilikni ko‘llash va rioya etish masalalari bo‘yicha xodimlar va ish beruvchilarga, shu jumladan, tadbirkorlik subyektlariga maslahat va uslubiy yordam ko‘rsatish, ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va jarohatlanish holatlarining oldini olish borasida profilaktika ishlarini olib borish;
 fuqarolarning mehnat huquqlariga rioya qilish, mehnatni muhofaza qilish va xavfsiz mehnat sharoitlarini ta’minlash zarurligi bo‘yicha yuridik va jismoniy shaxslar o‘rtasida keng axborot-tushuntirish ishlarini olib borish;
 mehnat munosabatlari va mehnatni muhofaza qilish sohasidagi davlat dasturlari, normativ-huquqiy hujjatlar va boshqa hujjatlarni, shuningdek, fuqarolarning munosib va xavfsiz mehnat sharoitlariga doir huquqlarini ta’minlash yuzasidan takliflar va chora-tadbirlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etish.
 3. Belgilansinki:
 nazorat va huquqni muhofaza qilish organlari tomonidan Inspeksiya xodimlarini tekshirishlar o‘tkazishga jalb qilishning cheklangan muddati bir oyda ko‘pi bilan 10 ish kunini tashkil etadi;
 Inspeksiyaning oliy yuridik ma’lumotli inspektorlari davlat organlari va tashkilotlari yuridik xizmati xodimlariga tenglashtiriladi, ularga adliya organlarining darajali unvonlarini berish tartibi tatbiq etiladi.
 4. Inspeksiyaga jismoniy va yuridik shaxslar murojaatlari, davlat soliq xizmati organlarining yozma murojaatlari asosida maxsus vakolatli organlar bilan oldindan kelishuvni amalga oshirmagan holda tashkiliy-huquqiy shakllaridan qat’i nazar tashkilotlar tomonidan aholi bandligi, mehnat va mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunchilik talablariga rioya etilishi yuzasidan rejadan tashqari qisqa muddatli tekshirishlarni o‘tkazish huquqi berilsin.
 Belgilansinki:
 tekshirishlarni o‘tkazish muddati bir ish kunidan oshmasligi kerak:
 tekshirish jarayonida Inspeksiya xodimlari tomonidan tadbirkorlik subyektlarining moliya-xo‘jalik, shuningdek. tekshirish predmetiga bog‘lik bo‘lmagan boshqa har qanday faoliyatiga aralashishlariga yo‘l qo‘yilmaydi.
 5. O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining asosiy faoliyat yo‘nalishi etib band bo‘lmagan aholini ishga joylashtirish, kasbga o‘qitish, ijtimoiy himoya qilish, shuningdek, belgilangan tartibda xorijga vaqtinchalik ishga joylashish uchun ketayotgan fuqarolarni oldindan ko‘niktirish maqsadida mas’uliyati cheklangan jamiyat shaklidagi band bo‘lmagan aholiga xizmatlar ko‘rsatuvchi “Ishga marhamat” monomarkazini Toshkent shahrining Yashnobod tumanida tajriba sifatida tashkil etish to‘g‘risidagi taklifi qabul qilinsin.
 6. O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi huzuridagi Toshkent shahridagi ishsiz fuqarolarni kasb-hunarga o‘qitish markazi (keyingi o‘rinlarda Markaz deb yuritiladi) Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tasarrufiga o‘tkazilayotgan kasb-hunar kollejlari va ularning huzurida tashkil etilayotgan kasbga o‘qitish markazlari ishini tashkil etish, muvofiqlashtirish va o‘quv-metodik ta’minlash uchun mas’ul bo‘lgan bosh muassasa etib belgilansin.
 Markaz tuzilmasida budjetdan tashqari mablag‘lar hisobiga moliyalashtiriladigan Kasb-hunar-texnik o‘qitishni tashkil etish boshqarmasi 5 ta shtat birligidan iborat tarkibda tashkil qilinsin. Markaz direktorining mehnatiga haq to‘lash darajasi O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining boshqarma boshlig‘i, kasb-hunar-texnik o‘qitishni tashkil etish bo‘yicha boshqarma xodimlarining mehnatiga haq to‘lash darajasi esa vazirlik xodimlarining mehnatiga haq to‘lash darajasiga tenglashtirilsin.
 7. Quyidagilar:
 O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining yangilangan tashkiliy tuzilmasi 1-ilovaga muvofiq;
 O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi markaziy apparati boshqaruv xodimlarining cheklangan soni 60 nafardan iborat tuzilmasi 2-ilovaga muvofiq;
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi tuzilmasi 3-ilovaga muvofiq;
 viloyatlar va Toshkent shahar Bandlik bosh boshqarmalarining namunaviy tuzilmasi 4-ilovaga muvofiq;.
 tuman (shahar) Aholi bandligiga ko‘maklashish markazlarining namunaviy tuzilmasi 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 8. Kuyidagi muhim vazifalarni amalga oshirish nazarda tutilayotgan “Xavfsiz va himoyalangan mehnat” chora-tadbirlar dasturi — “Yo‘l xaritasi” 6-ilovaga muvofiq maqullansin:
 Xalqaro mehnat tashkilotining konvensiyalari va tavsiyalariga muvofiq fuqarolarning mehnat huquqlari va erkinliklari, mehnat muhofazasiga oid normativ-huquqiy asoslarini takomillashtirish;
 respublikada xalqaro standartlar va xavfsizlik usullarini va mehnat muhofazasini boshqarish tizimini, shu jumladan “Jarohatlanishga barham berish” konsepsiyasini, Mehnat muhofazasini boshqarish tizimini joriy qilish choralarini ko‘rish;
 Respublika aholi bandligi va mehnatni muhofaza qilish ilmiy markazining faoliyatini tubdan kuchaytirish, shuningdek, mehnat organlari xodimlarining faoliyatiga zamonaviy usullarni joriy etish orqali ularning kasbiy darajasini oshirish;
 mehnat muhofazasi va mehnat huquqlarini himoya qilish masalalari bo‘yicha aholi va ish beruvchilarning xabardorligini oshirish, aholi bilan doimiy muloqotni ta’minlash.
 9. O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vaziriga budjetdan tashqari mablag‘lar hisobidan o‘z faoliyatida samaradorlikning eng yuqori ko‘rsatkichlarini ta’minlayotgan xodimlarga ularning lavozim maoshining ikki baravari miqdorida shaxsiy ustamalar belgilash huquqi berilsin.
 10. Toshkent shahri, Yashnobod tumani, Parkent ko‘chasi, 331-uy manzilida joylashgan Yashnobod politexnika kasb-hunar kollejining bino va inshootlari, ularga tutash maydonlar bilan birgalikda band bo‘lmagan aholiga xizmatlar ko‘rsatuvchi “Ishga marhamat” monomarkazini joylashtirish va faoliyatini tashkil etish uchun O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligiga operativ boshqarish huquqi bilan bepul berilsin.
 11. O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi:
 Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligiga o‘tkazilayotgan 3-bosqich kasb-hunar kolleji talabalari 2020-yil 1-sentabrga kadar mazkur ta’lim muassasalarida ta’lim olishi to‘xtatiladi, ular yaqinroqda joylashgan va shunga o‘xshash ta’lim yo‘nalishlariga ega bo‘lgan kasb-hunar kolleji talabalari kontingentiga kiritilishini;
 Kasb-hunar ta’limi markazi bilan birga bir oy muddatda mazkur binolar va inshootlar tutash hududlari bilan topshirilishini, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi esa ularni qabul qilib, maqsadli foydalanishni ta’minlasin.
 12. O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi Moliya vazirligi bilan kelishilgan holda bir oy muddatda Mehnat organlari xodimlari mehnatini rag‘batlantirish va moddiy-texnika bazasini mustahkamlash jamg‘armasi mablag‘lari hisobiga 2018-yilda Bandlik hududiy bosh boshqarmalarini ta’mirlash va texnik jihozlash dasturini tasdiqlasin.
 13. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2017-yil 24-maydagi PK-3001-son qarori 1-bandining ikkinchi — yettinchi xatboshilari, shuningdek, ushbu qarorning 1 — 6-ilovalari o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
 14. O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi Adliya vazirligi hamda boshqa manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda:
 qonun hujjatlariga ushbu qarordan kelib chiqadigan o‘zgartirish va qo‘shimchalar to‘g‘risida takliflar kiritsin;
 o‘zlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
 15. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari — moliya vaziri J.A. Qo‘chqorov hamda O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vaziri Sh.D. Kudbiyev zimmasiga yuklansin.