Birinchi qadam: AQSh Rossiyaning suveren qarzi va banklariga qarshi sanktsiyalar paketini e'lon qildi

Rossiya prezidenti Vladimir Putin 21 fevral kuni Donetsk va Lugansk respublikalari mustaqilligini tan oldi. Evrokomissiya, Evropa kengashi rahbarlari esa DxR hamda LxR mustaqilligini tan olishni xalqaro huquq va Ukraina hududiy yaxlitligini buzish deb atadi. Shundan so'ng 23 fevral kuni AQSh prezidenti Jo Bayden Rossiyaning harakatlariga qarshi ilk sanktsiyalar paketini e'lon qildi.
Baydenning so'zlariga ko'ra, bu hali boshlanishi bo'lib, agar Rossiya o'zini keyingi harakatlardan tiymasa, AQSh va Evropa mamlakatlari har tomonlama sanktsiyalar berishda davom etadi.
“Bugun men ittifoqchilarimiz va hamkorlarimiz bilan birga kechagi xatti-harakatlarga javoban Rossiyaga qarshi sanktsiyalarning birinchi paketini e'lon qilaman. Rossiyaning harakatlari kuchaygan sari biz ham sanktsiyalarni kuchaytirishda davom etamiz.
Biz Rossiyaning ikkita yirik moliyaviy instituti — ‘VEB’ va ‘harbiy banki’ga nisbatan to'liq blokirovka qiluvchi sanktsiyalar joriy qilyapmiz. Shuningdek, Rossiyaning suveren qarziga qarshi keng qamrovli sanktsiyalar kirityapmiz”, — degan AQSh rahbari.
Prezidentning ta'kidlashicha, Rossiya suveren qarziga qarshi sanktsiyalar bu mamlakat hukumati G'arbning moliyalashtirishidan uzib qo'yilganini anglatadi.
“Ular endi G'arbdan pul ololmaydi va o'z qimmatli qog'ozlari bilan bizdagi va Evropadagi bozorlarda savdo qila olmaydi. Ertadan biz Rossiya elitasi va ularning oilalariga ham sanktsiyalar qo'llaymiz. Ular Kremlning korruptsion siyosatidan ko'rilgan foydani taqsimlaydi. Demak, zararni ham baham ko'rishi kerak”, — degan Jo Bayden.
Bundan tashqari, AQSh prezidenti Rossiyaning harakatlari oqibatida Germaniya bilan hamkorlikda “Shimoliy oqim-2”ni to'xtatib turish bo'yicha ish olib borilayotganini ta'kidlagan.
Sanktsiya qo'yilgan “VEB” va “harbiy bank” qanday tashkilotlar?
“VEB” Rossiyaning davlat korporatsiyasi hisoblanadi. U 2018 yilgacha “Vneshekonombank” deb nomlangan. Mazkur tashkilot Rossiyaning yirik investitsion loyihalarini moliyalashtirib keladi. Korporatsiya zimmasiga Rossiya hukumati, asosan, u yoki bu sababga ko'ra tijorat banklari moliyalashtirolmaydigan loyihalarni moliyalashtirish yuklatiladi.
Bayden o'z nutqida “harbiy bank” deb Rossiyaning aynan qaysi moliyaviy tashkilotini nazarda tutgani hozircha noma'lum. Lekin katta ehtimol bilan bu “Promsvyazbank” ekani ta'kidlanmoqda. “Promsvyazbank” 1995 yilda tashkil etilgan bo'lib, aktivlari miqdori bo'yicha Rossiyaning eng yirik 10 ta bankidan biri hisoblanadi.
2019 yildan beri Rossiya hukumati bu bank orqali mudofaa bo'yicha buyurtmalarini va yirik loyihalarini moliyalashtiradi. Bankning aktivlari qiymati 2021 yil ma'lumotlariga ko'ra, salkam 39 milliard dollarni tashkil etadi.
Davlat suveren qarziga qarshi sanktsiya joriy etilishi nimani anglatadi?
Bayden nutqida aytganidek, Rossiya suveren qarziga qarshi sanktsiyalar bu mamlakat hukumati G'arbning moliyalashtirishidan uzib qo'yilganini anglatadi. Ular endi G'arbdan pul ololmaydi va o'z qimmatli qog'ozlari bilan AQSh hamda Evropadagi bozorlarda savdo qila olmaydi.
Ma'lumot o'rnida, Davlat suveren qarzi mazkur mamlakat hukumati tomonidan obligatsiyalar sotish orqali jamg'arilgan mablag' hisoblanadi.
“Shimoliy oqim-2” esa Rossiyadan Germaniyagacha cho'zilgan 1234 kilometrli magistral gaz quvuri bo'lib, “Shimoliy oqim”ning mantiqiy davomi hisoblanadi. Mazkur loyiha qiymati 9,5 milliard dollarga baholangan. DxR va LxRning Rossiya tomonidan mustaqil deb tan olinishi oqibatida Germaniya bu loyihani litsenziyalash jarayonini to'xtatib qo'ydi.
Avvalroq Rossiya Donbasning bosib olingan qismida harbiy bazalar qurishni boshlashi mumkinligi xabar qilingandi.