Ombudsman parlamentga O‘zbekistonda yagona tergov qo‘mitasini tuzishni taklif etdi

Oliy Majlisning inson huquqlari bo‘yicha vakili Ulug‘bek Muhammadiyev huquq-tartibot organlari tomonidan tergovda qo‘llanishi iddao qilinayotgan qiynoqlarga barham berish uchun yagona tergov qo‘mitasini tuzish taklifini bildirdi. U bu haqda parlamentga bergan hisobotida qayd etgan, deb yozmoqda “Gazeta.uz”.

Ma’lum qilinishicha, Oliy Majlisning inson huquqlari bo‘yicha vakili — ombudsmanga 2019-yilda kelib tushgan murojaatlar orasida shaxsiy huquqlar va erkinliklar toifasiga mansub shikoyatlar ko‘p uchragan. Xususan, ombudsman manziliga 4800 dan ortiq ushbu mazmundagi murojaat kelib tushgan.
Uning aytishicha, yashash, erkinlik va daxlsizlik huquqi, o‘z sha’ni va obro‘siga qilingan tajovuzlardan himoyalanish huquqi, huquq-tartibot organlari tomonidan tezkor-qidiruv faoliyati hamda huquqbuzarliklarning oldini olish bo‘yicha amalga oshirilgan ishlar bilan bog‘liq murojaatlar soni ko‘paygan.
“Parlament nazorati subyekti sifatida 900 dan ortiq shikoyat nazoratga olindi va ularning 30 foizdan ortig‘i ijobiy yechimga ega bo‘lgan. Shikoyatlarni ko‘rib chiqish natijasida 17 ta holat bo‘yicha tekshiruv o‘tkazildi, 24 ta holatda jinoyat, 21 ta holatda ma’muriy, 65 tasida esa intizomiy ishlar qo‘zg‘atildi”, — dedi ombudsman.
Ombudsmanning qayd etishicha, turli vazirlik va idoralar, xususan, ta’lim muassasalari xodimlarining 28 nafari, Sog‘liqni saqlash vazirligidan 15 nafar, IIV xodimlarining 20 nafari, 7 nafar MIB xodimi va boshqa tashkilotlardan 15 nafar xodim javobgarlikka tortildi.
Muhammadiyevning bildirishicha, ba’zi holatlarda tergov xonasida mavjud yozuv kameralari o‘chirib qo‘yilgan yoki maxsus xonadan tashqarida qiynoqlarni qo‘llab, ayblanuvchi tergov qilingan. Bunday holatlar nazoratga olinadi, prokuraturaga yuboriladi.
“Afsuski, vakolatli organlar javobida murojaatda ko‘rsatilgan vajlar o‘z isbotini topmagani aytiladi. Shuning uchun, o‘z hisobotimda alohida va yagona tergov qo‘mitasini tuzishni taklif etdim. Parlament buni inobatga olishi majburiy xarakterga ega emas. Ammo eng ko‘p murojaat ham tergovga oid, qiynoqlar qo‘llanishi va huquqlar buzilishi murojaatlarda ko‘p takrorlanyapti”, — deya fikr bildirdi ombudsman.
Bunga qadar “Adolat” SDP ham ushbu taklifni saylovoldi kampaniyasida bildirgandi. Endilikda partiya o‘z taklifini ijtimoiy tarmoqlarda qayta e’lon qilgan.
Partiya xabariga ko‘ra, adolatsizlik adolatni ta’minlovchi idoralar tomonidan sodir etilsa, bir necha karra og‘riqli bo‘ladi. Bu kabi holatlar huquqni muhofaza qiluvchi organlarda amalga oshirilgan islohotlar bugungi kun shiddatidan ortda qolayotganini anglatadi. Shunga muvofiq, partiya dastlabki tergov organlarining tarqoqligi natijasida inson huquqlarining buzilishi holatlari yuz berayotganligi saylovchilarning haqli e’tirozlariga sabab bo‘lishini e’tirof etgan.
“Ushbu holatni bartaraf qilish maqsadida, o‘z saylovoldi dasturida mamlakatda yagona tergov organi — tergov qo‘mitasini tashkil etish tashabbusini ilgari surgandi. Bu kabi holatlar ushbu tashabbusni amalga oshirish vaqti kelganini ko‘rsatadi”, — deyiladi xabarda.
Eslatib o‘tamiz, Qashqadaryo viloyatining Chiroqchi tumanida mol o‘g‘irlashda gumon qilingan 32 yoshli erkak IIB xodimlari tomonidan kaltaklanishi oqibatida 23-yanvar kuni vafot etgan edi. Keyinroq IIBning boshqa xodimlari ushbu jinoyatni yashirish maqsadida guvohlarga bosim o‘tkazgani ma’lum bo‘lgandi. Mazkur holat yuzasidan jinoyat ishi ochilib, ikki nafar IIB xodimi qamoqqa olingani, ularga nisbatan jinoyat ishi ochilgani hamda ulardan biri IIB boshlig‘i ekanligi haqida xabar berilgan edi.
Mazkur voqealar ortidan Qashqadaryo viloyat IIB boshlig‘ining birinchi o‘rinbosari Samad Turdiyev o‘z lavozimidan ketgan.
O‘zbekiston Senati Chiroqchidagi mazkur qotillikning tergovi bosh prokuror tomonidan nazoratga olinganini ma’lum qildi.
Mazkur ayanchli voqea yuzasidan Qashqadaryo viloyati IIB binosida ommaviy axborot vositalari xodimlari uchun o‘tkazilgan maxsus brifingda O‘zbekiston ichki ishlar vaziri matbuot kotibi Shohrux G‘iyosov IIB binosida odam o‘limi holati yangilik emasligini ta’kidlab o‘tgan.
Shuningdek, Andijon vilyatida ham shunga o‘xshash holat kuzatildi.