Qishloq xo‘jaligi ekinlari urug‘chiligiga oid ayrim normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlash to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2017 — 2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasini “Yoshlarni ko‘llab-kuvvatlash va aholi salomatligini mustahkamlash yili”da amalga oshirishga oid Davlat dasturi to‘g‘risida” 2021-yil 3-fevraldagi PF-6155-son Farmoni ijrosini ta’minlash, shuningdek, qishloq xo‘jaligi ekinlari urug‘chiligi sohasini samarali tartibga solish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Quyidagilar:
 urug‘liklar yetishtirishga ixtisoslashgan hududlarda urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish bo‘yicha tanlov e’lon qilish, fermer ho‘jaliklari va boshqa qishloq xo‘jaligi tashkilotlaridan tanlovda ishtirok etish va talabgorlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni to‘plash, tanlov o‘tkazish hamda urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish huquqini taqdim etish tartibini nazarda tutuvchi Original, elita va keyingi avlodlarga mansub urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish huquqiga ega bo‘lish uchun fermer ho‘jaliklari va boshqa qishloq xo‘jaligi tashkilotlari o‘rtasida tanlov o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizom 1-ilovaga muvofiq;
 urug‘lik uchun yetishtirilgan boshoqli don ekinlari navlariga ustama haq to‘lash, urug‘lik boshoqli don yetishtirish miqdorini aniqlash, urug‘lik boshoqli don yetishtirish uchun shartnoma tuzish va hisob-kitoblarni amalga oshirish tartibini, shuningdek, nav originatorlari, ilmiy-tadqiqot institutlari, seleksionerlar va urug‘chilikda ishtirok etuvchi boshqa subyektlarning majburiyatlarini nazarda tutuvchi Urug‘lik uchun yetishtirilgan boshoqli donning navlariga ustama haq to‘lash tartibi to‘g‘risidagi nizom 2-ilovaga muvofiq;
 urug‘lik maydonlaridagi qishloq xo‘jaligi ekinlarining nav tozaligini, zararkunandalar, kasalliklar va begona o‘t bilan zararlanganligini aniqlash, urug‘lik yetishtirish uchun yaroqli deb topilgan maydonlarda yetishtiriladigan hosil hajmini aniqlash va aprobatsiya dalolatnomalarini rasmiylashtirish tartibini nazarda tutuvchi Urug‘lik uchun ekilgan maydonlarda qishloq xo‘jaligi ekinlarini aprobatsiya qilish tartibi to‘g‘risidagi nizom 3-ilovaga muvofiq;
 urug‘lik donni qabul qilish, uni belgilangan standart talablari asosida tozalash, saralash, dorilash va qadoqlash, urug‘lik donni omborlarda saqlash va sifatini nazorat qilish hamda ekish uchun fermer xo‘jaliklari va boshqa qishloq xo‘jaligi tashkilotlariga yetkazib berish tartibini nazarda tutuvchi Urug‘lik donni qabul qilish, tayyorlash, dorilash, tarqatish va sifatini nazorat qilish tartibi to‘g‘risidagi nizom 4-ilovaga muvofiq;
 urug‘lik paxtani qabul qilish, uni qabul maskanlarida saqlash, paxta tozalash korxonalariga tashish hamda belgilangan standart talablari asosida saqlash va qayta ishlash, urug‘lik chigitni belgilangan talablar asosida saralash, dorilash va qadoqlash, omborlarda saqlash va sifatini nazorat qilish hamda fermer xo‘jaliklari va boshqa qishloq xo‘jaligi tashkilotlariga ekish uchun yetkazib berish tartibini nazarda tutuvchi Urug‘lik paxta xomashyosini qabul qilish, saqlash, dastlabki qayta ishlash, urug‘lik chigit tayyorlash, saqlash, tarqatish va sifatini nazorat qilish tartibi to‘g‘risidagi nizom 5-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda 2022-yil 10-fevralga qadar qishloq xo‘jaligi ekinlarining urug‘liklarini hajmi, sifati, seleksiya navi va avlodlari bo‘yicha ma’lumotlarni yuritishda, shuningdek, qishloq xo‘jaligi ekinlarining urug‘liklarini yetishtiruvchi fermer xo‘jaliklari va boshqa qishloq xo‘jaligi tashkilotlari o‘rtasida tanlov o‘tkazishda zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini keng joriy etsin.
 3. Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 2-yanvardagi 2-son qarori bilan tasdiqlangan Respublika hududlarida paxta-to‘qimachilik ishlab chiqarishi va klasterlariga berilgan maydonlarda urug‘lik paxta xomashyosi yetishtirishni moliyalashtirish tartibi to‘g‘risida nizomga 6-ilovaga muvofiq o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin.
 4. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda o‘zlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ikki oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
 5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining agrar va oziq-ovqat sohalarini rivojlantirish masalalari bo‘yicha o‘rinbosari Sh.M. G‘aniyev zimmasiga yuklansin.
 1. Mazkur Nizom original, elita va keyingi avlodlarga mansub urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish huquqiga ega bo‘lish uchun fermer xo‘jaliklari va boshqa qishloq xo‘jaligi tashkilotlari (keyingi o‘rinlarda — urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar) o‘rtasida tanlov o‘tkazish tartibini belgilaydi.
 2. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi va viloyatlar qishloq xo‘jaligi boshqarmalarining tuman hokimliklari bilan kelishilgan holda berilgan takliflari asosida hududlarda urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlari ekiladigan maydonlardan kelib chiqib, talab etiladigan urug‘lik miqdorlari belgilanadi.
 3. Original, elita va keyingi avlodlarga mansub urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish huquqiga ega bo‘lish uchun urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar o‘rtasida tanlov o‘tkazish bo‘yicha ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq tuman ishchi guruhi (keyingi o‘rinlarda — tuman ishchi guruhi) tarkibi tuman hokimi tomonidan tasdiqlanadi.
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi, viloyat qishloq xo‘jaligi boshqarmalari tuman hokimliklari bilan kelishgan holda tanlovda ishtirok etish uchun urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar tomonidan tuman ishchi guruhiga hujjatlarni taqdim etish muddatini hamda tanlov o‘tkazish vaqtini hamda tanlov o‘tkaziladigan joyni mahalliy ommaviy axborot vositalarida yoki o‘zining rasmiy veb saytida e’lon qiladi.
 4. Original, elita va keyingi avlodlarga mansub urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish huquqiga ega bo‘lish uchun urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar o‘rtasida tanlov o‘tkazish ushbu Nizomga 2-ilovaga muvofiq sxema bo‘yicha amalga oshiriladi.
 5. Tanlov o‘tkazish uchun talabgorlardan arizalar har yili quyidagi muddatlarda qabul qilinadi:
 a) urug‘lik paxta xomashyosi va boshqa urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlari yetishtirish uchun — 15-yanvardan 5-fevralga qadar;
 b) boshoqli don ekinlarini yetishtirish uchun — 15-iyuldan 5-avgustga qadar.
 Urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar tanlovda ishtirok etish uchun tuman ishchi guruhiga bevosita, pochta orqali yoki elektron shaklda ariza bilan murojaat qiladi.
 Talabgorlarning murojaatlari tuman ishchi guruhi kotibi tomonidan maxsus daftarga qayd etilib, talabgor to‘g‘risida ma’lumotlarni to‘plash quyidagi tashkilotlarga so‘rovnoma yuboradi:
 a) so‘nggi 3 yil ichida qishloq xo‘jaligi ekinlari maydonlari kasalliklarga chalinganligi, zararkunandalar bilan zararlanganligi, begona o‘tlar tarqalganligi to‘g‘risida — O‘simliklar karantini va himoyasi tuman (shahri) bo‘limiga;
 b) yer maydonining suv ta’minoti to‘g‘risida — tuman (Quvasoy shahri) irrigatsiya bo‘limiga;
 v) talabgorning ma’lumoti, mutaxassisligi va qishloq xo‘jaligi sohasidagi umumiy ish staji to‘g‘risida — tuman (shahar) aholi bandligiga ko‘maklashish markaziga;
 g) talabgorning mavjud qishloq xo‘jaligi texnikalari to‘g‘risida — Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasining tuman bo‘limiga;
 d) yer maydoni tuproq unumdorligi hamda so‘nggi uch yilda yetishtirilgan qishloq xo‘jaligi ekinlari hosildorligi o‘rtacha ko‘rsatkichi to‘g‘risida — tuman (Quvasoy shahri) qishloq xo‘jaligi bo‘limiga.
 6. Talabgor to‘g‘risidagi ma’lumotlar tuman ishchi guruhiga bevosita, pochta orqali yoki elektron shaklda taqdim etiladi.
 Tuman ishchi guruhiga pochta orqali yoki elektron shaklda taqdim etilgan ma’lumotlarda kamchiliklar aniqlanganda tuman ishchi guruhi kotibi bu to‘g‘risida uch ish kunidan kechiktirmasdan tegishli tashkilotni elektron pochta manziliga xabar yuboradi.
 7. Tanlovda ishtirok etish uchun arizalarni qabul qilish tanlov e’lon qilingan kunning o‘ttizinchi kuni soat 18.00 da to‘xtatiladi. Agar oxirgi kun dam olish kuniga to‘g‘ri kelsa, dam olish kunidan keyingi birinchi ish kuni soat 18.00 da to‘xtatiladi.
 8. Tuman ishchi guruhi urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish huquqiga ega bo‘lish uchun urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar o‘rtasida hujjat qabul qilish yakunlangan kundan boshlab 10 ish kuni davomida tanlov o‘tkazadi.
 Tuman ishchi guruhi a’zolari umumiy sonining kamida uchdan ikki qismi ishtirok etganda tanlov o‘tkaziladi.
 9. Tanlovda urug‘lik yetishtiruvchi subyektlarning imkoniyatlari o‘rganiladi va ushbu Nizomga 3-ilovaga muvofiq reyting shkalasi asosida baholanadi.
 10. Tuman ishchi guruhiga taqdim etilgan hujjatlar haqiqatga to‘g‘ri kelmaganda yoki ma’lumotlarni soxtalashtirish holatlari aniqlanganda urug‘lik yetishtiruvchi subyekt ishchi guruhining qarori asosida tanlovda qatnashish huquqidan mahrum etiladi.
 11. Tuman ishchi guruhi rahbari va a’zolari tanlov oshkora, haqqoniy va adolat tamoyillari asosida belgilangan muddatlarda o‘tkazilishi uchun shaxsan javobgar hisoblanadi.
 12. Tanlovda urug‘lik yetishtiruvchi subyektning ko‘rsatkichlari va imkoniyatlari baholanadi va to‘plangan ballar yig‘indisi hisoblab chiqiladi.
 13. Tanlovda ishtirok etgan urug‘lik yetishtiruvchi subyektning ekin maydoni ko‘rsatilgan holda ularning to‘plagan bali bo‘yicha eng yuqori balldan boshlab eng past ballgacha talabgorlar ro‘yxati shakllantiriladi.
 Ro‘yxatda eng yuqori ball to‘plagan urug‘lik yetishtiruvchi subyektdan boshlab tumanda urug‘lik uchun ekiladigan qishloq xo‘jaligi ekinlari maydoni qamrab olingungacha bo‘lgan urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar tanlov g‘olibi deb topiladi.
 14. Tanlov yakuni bo‘yicha mazkur Nizomga 4-ilovaga muvofiq shaklda ikki nusxada bayonnoma tuziladi, tuman ishchi guruhi a’zolari tomonidan imzolanadi va tuman hokimligiga taqdim etiladi.
 15. Tuman hokimligi tuman ishchi guruhining bayonnomasini tasdiqlash bo‘yicha ikki ish kunida tegishli qaror qabul qiladi va tanlov g‘oliblarini e’lon qiladi.
 Tuman hokimining qarori nusxasi va bayonnomaning bir nusxasi tegishli hujjatlar ilova qilingan holda O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Urug‘chilikni rivojlantirish markazining (keyingi o‘rinlarda — Markaz) Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar boshqarmalariga yuboriladi.
 16. Markazning Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar boshqarmalari:
 uch ish kunida tuman hokimi qarorini va tuman ishchi guruhining bayonnomasini o‘rganib chiqadi;
 tanlov natijalari bo‘yicha umumlashtirilgan ma’lumotlarni tuman hokimining qarori nusxasini ilova qilgan holda Markazga ikki ish kunida taqdim etadi.
 Urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtiruvchilarning reyestrlari shakllantiriladi.
 17. Urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish huquqiga ega bo‘lish uchun talabgorlarni tanlash va tanlov o‘tkazish bo‘yicha hujjatlar tuman ishchi guruhi kotibi tomonidan yuritiladi.
 18. Tuman ishchi guruhi urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar tomonidan tanlovda ishtirok etish uchun taqdim etilgan barcha hujjatlarni alohida yig‘ma jildlarga tikilgan holda tanlov yakunlangandan keyin o‘n kundan kechiktirmasdan Markazning Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar boshqarmalariga topshiradi.
 Yig‘ma jildda quyidagi hujjatlar tikilishi shart:
 tuman ishchi guruhi tarkibining tasdiqlangan nusxasi;
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi, viloyatlar qishloq xo‘jaligi boshqarmalarining tuman hokimliklari bilan kelishilgan holda tanlovga hujjat qabul qilish va tanlovni o‘tkazish muddatlari, tanlov o‘tkaziladigan joyni belgilash to‘g‘risidagi hujjat nusxasi;
 tuman ishchi guruhining tanlov o‘tkazish to‘g‘risidagi e’lonlari nusxalari;
 tanlovda ishtirok etuvchi talabgorlarni ro‘yxatga olish uchun tikilgan hamda betlar soni ko‘rsatilgan maxsus daftar;
 tanlovga talabgor tomonidan taqdim etilgan hujjatlar;
 har bir ishchi guruh a’zosi tomonidan to‘ldirilgan tanlov varaqalari;
 tanlov yakuni bo‘yicha qo‘yilgan ballar hisob-kitobi;
 reyting ballarini berish uchun asos bo‘lgan barcha hujjatlar;
 o‘tkazilgan tanlov yakuni bo‘yicha tuman ishchi guruhi bayonnomasi nusxasi.
 19. Tuman ishchi guruhi faoliyatiga doir hujjatlarning to‘liq yuritilishi, saqlanishi va belgilangan muddatlarda Markazning Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar boshqarmalariga saqlash uchun topshirilishi uchun tuman ishchi guruhi rahbari va kotibi shaxsan javobgar hisoblanadi.
 20. Markaz urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish huquqiga ega bo‘lgan urug‘lik yetishtiruvchi subyektlarning yagona reyeystrini shakllantiradi hamda yagona elektron bazaga kiritadi.
 21. Quyidagilar urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish huquqiga ega bo‘lgan tanlov g‘oliblarining vazifalari hisoblanadi:
 kontraktatsiya yoki f’yuchers shartnomasiga asosan navlar bo‘yicha zarur hajmdagi, O'z DSt 663:2017 standart talablariga mos keluvchi nav urug‘larining avlodlarini hisobga olgan holda yetishtirish;
 faqat urug‘lik, bir avlodga mansub bo‘lgan bitta nav ekilishini ta’minlash;
 ko‘paytirilayotgan navning qimmatli xo‘jalik belgilari va texnologik xususiyatlarini saqlash;
 yuqori sifatli va nav sofligiga ega bo‘lgan avlodli urug‘lar yetishtirish;
 avlodli urug‘liklarni yetishtirish tartibi va qoidalariga amal qilish;
 nav originatorlari tomonidan ishlab chiqilgan ilmiy asoslangan tavsiyalar asosida agrotexnik tadbirlar belgilangan muddatlarda va me’yorlarda sifatli o‘tkazilishini ta’minlash.
 Quyidagilar urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish huquqiga ega bo‘lgan tanlov g‘oliblarining funksiyalari hisoblanadi:
 urug‘lik uchun ekiladigan ekinlarni yuqori unumdor, mexanizmlar yordamida ishlov berishga qulay, suv bilan yaxshi ta’minlangan, sho‘rlanmagan va tekis dalalarda joylashtirish;
 almashlab ekish va agrotexnik tadbirlarni o‘z vaqtida o‘tkazish reja-jadvalini tuzish va amalga oshirish;
 xo‘jalikda urug‘chilik bo‘yicha agronom yoki agronom mutaxassisi bo‘lishini ta’minlash (xo‘jalik rahbari urug‘chilik bo‘yicha agronom yoki agronom bo‘lganda bu talab qilinmaydi);
 foydalanishga ruxsat etilgan kimyoviy preparatlar bilan qayta ishlangan (zararsizlantirilgan) urug‘lik materiallarini ekish (maxsus elita urug‘chilik xo‘jaliklari bundan mustasno);
 urug‘lik uchun ekilgan maydonlarni begona nav va o‘simliklardan tozalash;
 kasallik keltiruvchi begona ekinlarni urug‘lik maydonlar atrofiga ekmaslik hamda boshqa navlar bilan chatishishga yo‘l qo‘ymaslik;
 urug‘lik paxta ekilgan maydonlarda urug‘lik paxta hosili to‘liq yig‘ishtirib olingandan so‘ng g‘o‘za defoliatsiyasini o‘tkazish;
 urug‘lik paxta maydonlarida g‘o‘zaning har tupida o‘rta tolali navlarda 3 — 8-hosil shoxlarini 1-2 o‘rinlardan, ingichka tolali navlarda 3 — 13-hosil shoxlarini to‘liq pishib ochilgan ko‘saklaridan qo‘l bilan terish, mashinalar yordamida terilganda ko‘saklar 60 — 65 foiz ochilganda terish; 
 urug‘lik uchun ekilgan boshoqli don ekinlari maydonlari urug‘lik don o‘rish uchun ajratilgan kombaynlarda o‘rilishi, urug‘lik donni urug‘lik don tashish uchun ajratilgan avtomashina bilan tashish;
 yig‘ishtirib olingan qishloq xo‘jaligi ekinlari urug‘liklarini avlodlari bo‘yicha ishlab chiqilgan davlat standartlari talabiga ko‘ra urug‘lik qabul qiluvchi korxonalarga topshirish.
 22. Tanlov g‘oliblari tomonidan mazkur Nizom talablari yoki agrotexnika qoidalari muntazam ravishda buzilganda yetishtirilgan urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlari maydonlari Qoraqalpog‘iston Respublikasi qishloq xo‘jaligi vazirligi va viloyat qishloq xo‘jaligi boshqarmalari hamda manfaatdor tashkilotlar bilan kelishgan holda tasdiqlanadi, tuman aprobatsiya komissiyasi (keyingi o‘rinlarda — tuman aprobatsiya komissiyasi) tomonidan yaroqsiz deb topiladi va urug‘lik yetishtirish huquqidan mahrum etiladi.
 Urug‘lik yetishtiruvchi subyektda bitta g‘o‘za navining ikkita avlodi ekilgan taqdirda, ustama to‘lashdagi farqlar inobatga olingan holda tuman aprobatsiya komissiyasi tomonidan keyingi avlodga rasmiylashtiriladi.
 Urug‘lik paxta maydonlarida ilmiy asoslangan tavsiyalarga amal qilgan holda ko‘chat qalinligini ta’minlash talab etiladi, qo‘shqator usulida urug‘lik paxta xomashyosi yetishtirishga yo‘l qo‘yilmaydi. Mazkur talablarga amal qilinmagan hollarda tuman aprobatsiya komissiyasi tomonidan urug‘lik yetishtiruvchi subyekt urug‘lik yetishtirish huquqidan mahrum etiladi.
 23. Ilmiy-tadqiqot muassasalari va ularning ilmiy-tajriba stansiyalari, oliy ta’lim muassasalari, Markaz tizimidagi qishloq xo‘jaligi ekinlarining yangi, istiqbolli navlarini dastlabki ko‘paytiruvchi va rayonlashgan navlarning birlamchi urug‘chiligi bilan shug‘ullanuvchi elita urug‘chilik xo‘jaliklari tanlovda ishtirok etmasdan original va elita urug‘lik qishloq xo‘jaligi ekinlarini yetishtirish huquqiga ega.
 24. Tanlov ishtirokchilari tanlov natijalaridan norozi bo‘lgan taqdirda, belgilangan tartibda sudga shikoyat qilish huquqiga ega.
 25. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.
 1. Mazkur Nizom urug‘lik uchun yetishtirilgan boshoqli donning navlariga ustama haq to‘lash tartibini belgilaydi.
 2. Urug‘lik uchun yetishtirilgan boshoqli donning navlariga ustama haq to‘lash O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Qishloq xo‘jaligini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi mablag‘lari hisobiga amalga oshiriladi. 
 Urug‘lik boshoqli don uchun to‘lanadigan ustamalar xarajati tayyorlangan urug‘lik boshoqli don narxiga kiritiladi.
 3. Urug‘lik uchun yetishtirilgan boshoqli donning navlariga ustama haq to‘lash ushbu Nizomga ilovaga muvofiq sxemaga asosan amalga oshiriladi.
 4. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi “O‘zdonmahsulot” aksiyadorlik kompaniyasi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklari bilan birgalikda kelgusi yil hosili uchun ekiladigan boshoqli don ekin maydonlarini aniqlaydi.
 5. Urug‘lik boshoqli don ekiladigan maydonlar va yetishtiriladigan urug‘lik boshoqli donning prognoz hajmlari va navlar bo‘yicha joylashtirish fermer xo‘jaliklari va boshqa qishloq xo‘jaligi tashkilotlarining takliflariga asosan O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Urug‘chilikni rivojlantirish markazi (keyingi o‘rinlarda — Markaz) tomonidan belgilanadi.
 6. Urug‘lik boshoqli don yetishtiruvchi fermer xo‘jaliklari va boshqa qishloq xo‘jaligi tashkilotlari original, elita va keyingi avlodlarga mansub urug‘lik boshoqli don yetishtirish huquqiga ega bo‘lish uchun urug‘lik yetishtiruvchi fermer xo‘jaliklari va boshqa qishloq xo‘jaligi tashkilotlari (keyingi o‘rinlarda — urug‘lik don yetishtiruvchi subyektlar) o‘rtasida tanlov o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizomga muvofiq tanlov asosida aniqlanadi.
 7. Tanlov asosida aniqlangan urug‘lik don yetishtiruvchi subyektlar bilan don korxonalari, g‘allachilik klasterlari va urug‘chilik klasterlari (keyingi o‘rinlarda — urug‘lik don tayyorlovchi tashkilotlar) o‘rtasida qonunchilik hujjatlariga asosan urug‘lik boshoqli don xarid qilish bo‘yicha shartnoma tuziladi va urug‘lik donni qabul qilish belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
 Shartnomada urug‘lik uchun yetishtiriladigan boshoqli donning seleksion navi, avlodi va miqdori hamda boshqa shartlar ko‘rsatiladi.
 8. Elita urug‘chilik xo‘jaliklarida yuqori avlodli (original) boshoqli don urug‘liklarini yetishtirish nav originatorlari va Markaz o‘rtasida tuziladigan shartnoma asosida amalga oshiriladi.
 9. Urug‘lik tayyorlovchi tashkilotlar tomonidan xarid qilingan urug‘lik don O‘zbekiston Respublikasining Davlat standarti (O'z DSt 2823:2014 “Qishloq xo‘jalik ekinlari urug‘lari navdorlik va ekish sifatlari. texnikaviy shartlar”) talablariga mos bo‘lganda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “G‘alla yetishtirish, xarid qilish va sotishga bozor tamoyillarini keng joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2020-yil 6-martdagi PQ-4634-sonli qaroriga muvofiq original boshoqli don urug‘i uchun 200 foiz, elita uchun 100 foiz va I-avlod (R-1) uchun 65 foiz miqdorida ustama hisoblanadi.
 10. Urug‘lik don uchun navlarga hisoblanadigan ustamalar Markaz va urug‘lik don tayyorlovchi tashkilotlar o‘rtasida tuziladigan shartnomalarga muvofiq ular tomonidan kelishilgan hisobot shakllari asosida hisoblanadi va amalga oshiriladi. 
 11. Urug‘lik boshoqli don uchun to‘lanadigan ustama xarajati tayyorlangan urug‘lik boshoqli don narxiga kiritiladi.
 12. Urug‘lik don tayyorlovchi tashkilotlar tomonidan xarid qilingan hamda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi qoshidagi “Agrosanoat majmuida xizmatlar ko‘rsatish markazi” davlat unitar korxonasi tomonidan sertifikatlangan urug‘lik don uchun hisoblangan ustamaning 95 foizi urug‘lik don yetishtiruvchi subyektlarga, 2,1 foizi Markazga va 2,9 foizi Don va dukkakli ekinlar ilmiy-tadqiqot institutining hisobvarag‘iga to‘lab beriladi. 
 13. Markazning maxsus hisobvarag‘iga tushgan mablag‘lar Qishloq xo‘jaligi vazirligi tomonidan tasdiqlangan yillik xarajatlar smetasiga asosan Markaz, uning hududiy boshqarmalari va elita urug‘chilik xo‘jaliklarini saqlash, ish haqi hamda unga tenglashtirilgan to‘lovlarni amalga oshirish, ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlashga sarflanadi.
 14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2012-yil hosili uchun kuzgi boshoqli don ekinlarini ekish, navlarni joylashtirish va xarid qilishning tashkiliy chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2011-yil 27-sentabrdagi PQ-1621-son qaroriga asosan Don va dukkakli don ekinlari ilmiy-tadqiqot institutining maxsus hisobvarag‘iga urug‘lik boshoqli donning avlodlari bo‘yicha to‘lanadigan ustamadan tushgan 2,9 foiz mablag‘ quyidagi tartibda taqsimlanadi:
 30 foizi — Don va dukkakli don ekinlari ilmiy-tadqiqot institutining seleksiya va urug‘chilik sohasidagi ishlarini yaxshilash hamda uning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash uchun;
 50 foizi — Don va dukkakli don ekinlari ilmiy-tadqiqot institutining hududiy filiallarining seleksiya va urug‘chilik sohasidagi ishlarini yaxshilash hamda uning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash uchun;
 10 foizi — boshoqli don ekinlarining mahalliy va xorijiy navlari urug‘ini yetishtiruvchi ilmiy tashkilotlar — nav originatorlari, seleksiya va urug‘chilik sohasi olimlari hamda urug‘lik sifatini ta’minlashda ishtirok etuvchi tashkilotlarni rag‘batlantirish uchun; 
 10 foizi — urug‘lik don yetishtiruvchi subyektlarning rahbar va mutaxassislari malakasini oshirish, ularni zarur ilmiy qo‘llanmalari bilan ta’minlash, o‘quv-amaliy seminarlarni tashkil etish xarajatlari uchun. 
 15. Don va dukkakli don ekinlari ilmiy-tadqiqot institutining maxsus hisobvarag‘iga o‘tkazilgan mablag‘ning yillik xarajatlar smetasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.
 Tasdiqlangan xarajatlar smetasiga asosan mablag‘lar Don va dukkakli don ekinlari ilmiy-tadqiqot institutining maxsus hisobvarag‘idan tegishli tashkilotlarga o‘tkazib beriladi.
 16. Nav originatorlari, ilmiy-tadqiqot institutlari, seleksionerlar va urug‘chilikda ishtirok etuvchi boshqa subyektlar:
 boshoqli don ekinlarining turli tuproq-iqlim sharoitlariga mos, yuqori hosilli, ertapishar, jahon bozori talablariga javob beradigan, kasallik va zararkunandalarga, sho‘rga va qurg‘oqchilikka chidamli navlarini yaratishga va joriy etishga;
 boshoqli don ekinlarining turli tuproq-iqlim sharoitiga mos, yangi va istiqbolli navlarining birlamchi urug‘liklarini yetishtirishga hamda ko‘paytirishga; 
 yangi boshoqli don ekinlari navlari sinovini turli mintaqalarda joylashgan nav sinash stansiyalari va uchastkalarida yuqori agrotexnika sharoitida olib borishga, navlarni har tomonlama obyektiv baholashga, zararkunandalarga chidamli istiqbolli navlarni ajratib olishga;
 yangi boshoqli don ekinlari navlarini keng miqyosda ishlab chiqarishda sinab ko‘rishga, ulardan xo‘jalik uchun qimmatli belgi ko‘rsatkichlariga ega bo‘lganlarini O‘zbekiston Respublikasi hududida ekish uchun tavsiya etilgan qishloq xo‘jaligi ekinlari davlat reyestriga kiritib borishga;
 laboratoriyalar tomonidan beriladigan urug‘lik boshoqli donning davlat standart talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi xulosalarning haqqoniyligini ta’minlashga mas’uldirlar.
 17. Urug‘lik boshoqli don tayyorlovchi tashkilotlarga topshirilgan urug‘lik boshoqli don uchun hisob-kitoblarning to‘g‘riligi va o‘z vaqtida amalga oshirilishi O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Davlat moliyaviy nazorati inspeksiyasi hamda Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi tomonidan nazorat qilinadi. 
 18. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.
 1. Ushbu Nizom urug‘lik uchun ekilgan maydonlarda qishloq xo‘jaligi ekinlarini aprobatsiya qilish tartibini belgilaydi.
 2. Aprobatsiya qishloq xo‘jaligi ekinlari navlarining genetik jihatidan tozaligi, zararkunandalar bilan zararlangan-zararlanmaganligi, kasalliklarga chalingan-chalinmaganligi hamda ekishga mo‘ljallangan urug‘likning umumiy holatini aniqlash maqsadida o‘tkaziladi.
 3. Urug‘lik yetishtirish uchun foydalaniladigan urug‘lik ekinlarning aprobatsiyasi O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi, O‘zbekiston fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi hududiy organlarining, shuningdek tegishli tayyorlov hamda ta’minot tashkilotlarining, ilmiy muassasalarning qo‘shma qarori bilan tuziladigan tuman aprobatsiya komissiyalari qo‘shma qaroriga asosan paxta, boshoqli don, sabzavot, poliz va kartoshka (keyingi o‘rinlarda — qishloq xo‘jaligi ekinlari) ekilgan urug‘lik maydonlarida o‘tkaziladi.
 4. Urug‘lik uchun ekilgan maydonlarda qishloq xo‘jaligi ekinlarini aprobatsiya qilish ushbu Nizomga 1-ilovaga muvofiq sxemaga asosan o‘tkaziladi. 
 5. Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlarda urug‘lik uchun ekilgan qishloq xo‘jaligi ekinlarida aprobatsiya o‘tkazish, ularning natijalarini tahlil qilish va umumlashtirish uchun urug‘lik yetishtirish uchun foydalaniladigan urug‘lik ekinlarning aprobatsiyasi O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Agrosanoat majmui ustidan nazorat qilish inspeksiyasi, O‘zbekiston fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi hududiy organlarining, shuningdek tegishli tayyorlov hamda ta’minot tashkilotlarining, ilmiy muassasalarning qo‘shma qarori bilan tuziladigan tuman aprobatsiya komissiyalari tashkil etiladi.
 6. Qoraqalpog‘iston Respublikasi qishloq xo‘jaligi vazirligi va viloyatlar qishloq xo‘jaligi boshqarmalarida urug‘lik uchun ekilgan qishloq xo‘jaligi ekinlarini aprobatsiya qilish komissiyalari tuziladi. Bunda komissiya tarkibiga manfaatdor vazirlik va tashkilotlar bilan kelishilgan holda mutaxassislar jalb qilinadi. 
 7. Aprobatsiya fermer xo‘jaliklari va boshqa qishloq xo‘jaligi tashkilotlarida (keyingi o‘rinlarda — urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar) urug‘lik yetishtirish uchun ekilgan qishloq xo‘jaligi ekinlari maydonlarida o‘tkaziladi.
 Aprobatsiya urug‘lik yetishtiruvchi ilmiy-tadqiqot institutlari va oliy ta’lim muassasalarining urug‘lik maydonlarida ham o‘tkaziladi.
 8. Aprobatsiya har yili:
 Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar bo‘yicha — O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi tomonidan;
 tumanlar bo‘yicha — Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi, viloyatlar qishloq xo‘jaligi boshqarmalari va Qishloq xo‘jaligi vazirligi huzuridagi “Urug‘chilikni rivojlantirish markazi” (keyingi o‘rinlarda — Markaz)ning hududiy boshqarmalari tomonidan;
 urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar bo‘yicha — tuman qishloq xo‘jaligi bo‘limlari va Markazning hududiy boshqarmalari tomonidan tasdiqlanadigan reja asosida o‘tkaziladi.
 Aprobatsiya dalolatnomasi urug‘lik yetishtiruvchi subyektlarning urug‘lik tayyorlovchi subyektlarga topshirilgan urug‘lik paxta xomashyosi uchun haq to‘lashga asos bo‘ladi.
 Urug‘lik yetishtiruvchi subyektlarning urug‘lik maydonlarida aprobatsiya o‘tkazish jarayonida urug‘liklarning ekishdagi avlodini ushbu avlodga qayta baholash yoki avlodini yuqori avlodga rasmiylashtirish taqiqlanadi.
 9. Aprobatsiya komissiyasi a’zolari quyidagi ishlarni amalga oshiradi:
 a) aprobatsiya o‘tkaziladigan maydonga ekishda sarflangan qishloq xo‘jaligi ekinlari urug‘larining birlamchi va ekinboplik hujjatlari (attestati, muvofiqlik sertifikati yoki tahlil natijasi va olingan yuk xati) bilan ekilganligini tasdiqlaydigan hujjatlar mavjudligini va ushbu hujjatlar bo‘yicha ekilgan navning aprobatsiya rejasi bilan mosligini o‘rganadi;
 b) aprobatsiya rejasi bilan o‘rganilgan hujjatlar bo‘yicha ekish yoki xatosiga ekish uchun foydalanilgan urug‘likning navi, avlodi yoki navdorlik orasida farq aniqlanganda, ushbu urug‘lik ekilgan maydonni aprobatsiya rejasidan chiqaradi; 
 v) zarur hollarda, urug‘lik yetishtiruvchi subyekt rahbarining roziligi bilan uning ishchilarini aprobatsiya o‘tkazish ishlariga jalb qilishi mumkin;
 g) aprobatsiya qilinayotgan navning original, elita va keyingi avlodlari ekilgan maydonlarda nav tozaligini aniqlaydi;
 d) urug‘lik maydonlarni guruhlarga ajratadi, kutilayotgan yalpi hosil hajmini, shundan olinishi kutilayotgan urug‘lik don hamda paxta xomashyosi va chigit miqdorini aniqlaydi; 
 e) aprobatsiya o‘tkazishda qatnashayotgan urug‘lik yetishtiruvchi subyektlarning ishchi va xodimlariga har bir urug‘lik maydon uchun tegishli ma’lumotlar yozilgan taxtachalar o‘rnatilishi haqida ko‘rsatma beradi;
 yo) aprobatsiya natijalarini dala jurnaliga (2, 5-ilovalar) qayd etib boradi; 
 har bir maydondan olingan ma’lumotlar asosida hudud uchun har bir nav, avlod va navdorlik haqida aprobatsiya dalolatnomasini (3, 6, 7, 8-ilovalar) ma’lumotlar bilan to‘ldiradi, imzolaydi hamda tuman bo‘yicha umumlashtiradi;
 j) urug‘liklarni nav va avlodlar bo‘yicha jamg‘arish, hujjatlashtirish va qabul qilish maskaniga topshirishda yuzaga keladigan nizoli holatlarda ishtirok etadi;
 z) elita urug‘chilik xo‘jaliklarida xo‘jalik rahbari bilan birgalikda (urug‘liklarni ko‘paytirish ko‘chatzorlarida) navlarning navdorligini dala ko‘riklari asosida belgilangan tartibda metodik qo‘llanmaga muvofiq oilalar bo‘yicha alohida-alohida aniqlaydi;
 i) aprobatsiya jarayonida urug‘lik yetishtiruvchi subyektlarda bitta g‘o‘za navning ikkita avlodi ekilgan holat uchraganda, ekilgan har bir avlodning navdorlik ko‘rsatkichlari tegishli avlod talabiga javob bersa ham ustama mablag‘ to‘lanishinida farqlar mavjudligini inobatga olib, eng pastki bitta avlodga rasmiylashtirilishini ta’minlaydi.
 Tuman bo‘yicha o‘tkazilgan aprobatsiya ma’lumotlarini o‘z ichiga olgan dalolatnomani uch nusxada tuzilishi va uning nusxalarini tuman qishloq xo‘jaligi bo‘limiga, Markazning hududiy boshqarmalariga hamda urug‘lik tayyorlovchi subyektlarga topshirilishini tashkil qiladi.
 Tuman qishloq xo‘jaligi bo‘limi, tegishli urug‘lik tayyorlovchi subyektlar va inspeksiyaning viloyat boshqarmasi yoki tuman bo‘limining mutaxassislari aprobatsiya to‘g‘risida tuzilgan dalolatnomalar asosida aprobatsiya natijalari haqida hisobot tuzadilar va aprobatsiya yakunlangandan so‘ng uch kundan kechiktirmay hisobotni viloyat qishloq xo‘jaligi boshqarmasiga, Markazga va urug‘lik tayyorlovchi subyektlarga topshiradi.
 10. Aprobatsiya kelgusi yil g‘o‘za ekiladigan maydonlarni genetik sof, sifat ko‘rsatkichlari yuqori bo‘lgan urug‘lik chigit bilan ta’minlash maqsadida urug‘lik g‘o‘za maydonlarida har yili avgust oyidan boshlab o‘tkaziladi.
 11. Aprobatsiya qilish uchun mas’uliyati cheklangan jamiyat shaklidagi elita urug‘chilik xo‘jaliklari (keyingi o‘rinlarda — elita xo‘jaliklari) hamda tender tanlovidan o‘tgan urug‘lik yetishtiruvchi subyektlarning elita, birinchi, ikkinchi va uchinchi avlodli serhosil g‘o‘za maydonlari tanlab olinadi.
 O‘zbekiston Respublikasining davlat standarti O'z DSt 663:2017 talablari bo‘yicha urug‘lik chigitning nav tozaligi quyidagi talablarga javob berishi kerak:
 elita — 100 foiz;
 birinchi avlodi — 99 foiz;
 ikkinchi avlodi — 98 foiz;
 uchinchi avlodi — 96 foiz.
 12. Urug‘lik paxta xomashyosi yetishtirish uchun kamhosil, suvdan qolgan, gommoz, vertitsillyoz hamda fuzarioz vilt va boshqa kasalliklar bilan belgilangan me’yorlardan ortiq darajada zararlangan, shuningdek, nav tozaligi O'z DSt 642 talablariga javob bermaydigan, ikki yoki undan ortiq seleksion nav ekilgan urug‘lik g‘o‘za maydonlari aprobatsiya davrida urug‘lik tayyorlashga yaroqsiz deb topiladi va urug‘lik tayyorlashdan chiqariladi.
 13. Aprobatsiya natijalariga ko‘ra g‘o‘za navining sofligi, kutilayotgan umumiy paxta xomashyosi hajmi, shu jumladan, urug‘lik paxta xomashyosi va undan olinadigan urug‘lik chigitning hajmi aniqlanadi. Shuningdek, g‘o‘zaning kasalliklar bilan qay darajada zararlanganligiga qarab urug‘lik uchun ekilgan dala guruhlarga ajratiladi. 
 14. Rayonlashtirilgan va yangi navlarning birlamchi urug‘lik materiallari yetishtiruvchi elita xo‘jaliklarida yetishtiriladigan urug‘lik paxta xomashyosi Qishloq xo‘jaligi vazirligi tomonidan tasdiqlangan metodik qo‘llanma (keyingi o‘rinlarda — metodik qo‘llanma) asosida har bir oila bo‘yicha alohida-alohida tahlil qilingan holda tanlab olinadi.
 15. Quyidagi urug‘lik g‘o‘za maydonlarida aprobatsiya o‘tkaziladi:
 a) rayonlashtirilgan g‘o‘za navlarining elita, birinchi, ikkinchi va uchinchi avlodli urug‘lik chigitga bo‘lgan talabni qondirish uchun zarur bo‘lgan miqdordagi maydonlarda; 
 b) yangi navlarning elita va keyingi avlodlari ekilgan maydonlardagi istiqbolli navlarning chigitini ko‘paytirish va ishlab chiqarishga tatbiq etish uchun zarur bo‘ladigan miqdordagi maydonlarda;
 v) g‘o‘za navining elita, birinchi, ikkinchi va uchinchi avlodli urug‘lik chigitini kerakli miqdorda tayyorlash imkoniyati bo‘lmay qolgan hollarda, istisno tariqasida O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligining ruxsati bilan rayonlashtirilgan g‘o‘za navlarining to‘rtinchi avlodi ekilgan maydonlarda;
 Urug‘chilik subyektlari tomonidan rejadagi urug‘lik paxta xomashyosi terib olingunga qadar urug‘lik g‘o‘za maydonlarini defoliatsiya qilish taqiqlanadi.
 16. O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi aprobatsiya o‘tkazish ishlari boshlangunga qadar quyidagi tadbirlarni amalga oshiradi:
 a) paxtachilikni rivojlantirish bo‘yicha davlat siyosati, paxta tolasiga bo‘lgan ichki bozor talabi hamda paxtachilikni istiqbolda rivojlantirishni hisobga olgan holda g‘o‘za navlarini keyingi yilga O‘zbekiston Respublikasi hududida ekishga tavsiya etilgan qishloq xo‘jaligi ekinlari davlat reyestriga kiritish va ularni navlar bo‘yicha joylashtirish rejasini ishlab chiqadi;
 b) dastlabki navlarni joylashtirish asosida hudud bo‘yicha g‘o‘za aprobatsiyasini o‘tkazish rejasini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;
 bunda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligiga, viloyatlar qishloq xo‘jaligi boshqarmalariga hamda Markazning hududiy boshqarmalariga ekilgan g‘o‘za navi, avlodi, maydoni va aprobatsiya o‘tkazish muddatlari bo‘yicha ma’lumot beriladi.
 v) Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlarda g‘o‘za aprobatsiyasini o‘tkazish uchun mas’ul tashkilotlar, rahbarlar, mutaxassislar hamda nav orginatorlari — seleksioner olimlar ro‘yxatini tasdiqlab aprobatsiya ishlariga jalb etadi.
 17. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi va viloyatlar qishloq xo‘jaligi boshqarmalari, Markazning hududiy boshqarmalari bilan birgalikda: 
 urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar bo‘yicha ekilgan g‘o‘za maydoni, navi, avlodi va aprobatsiya o‘tkazish muddatlari ko‘rsatilgan holda aprobatsiya o‘tkazish rejasini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi;
 tuman qishloq xo‘jaligi bo‘limlari bilan birgalikda g‘o‘za aprobatsiyasini o‘tkazish rejasini paxta tozalash korxonalariga, paxta-to‘qimachilik klasterlariga, urug‘chilik klasterlariga (keyingi o‘rinlarda — urug‘lik tayyorlovchi subyektlar) hamda urug‘lik yetishtiruvchi subyektlarga yetkazadi.
 18. Aprobatsiyadan o‘tkazuvchi komissiya tomonidan urug‘lik yetishtiruvchi subyektlarda har bir nav va avlodda konturlar bo‘yicha g‘o‘zaning navdorligi (keyingi o‘rinlarda — navdorlik) aniqlanadi.
 Aprobatsiya jarayonida navga hosilini aniqlashga to‘sqinlik qiluvchi o‘sish sharoitlarining kuchli ta’siri oldini olish maqsadida urug‘lik maydonlarda chilpish (chekanka) ishlari o‘simlikning biologik rivojlanishidan kelib chiqib o‘tkaziladi.
 19. Navdorlikni aniqlash uchun dalaning bir xil rivojlangan joyidan bir-biridan kamida 20 m masofa uzoqlikda joylashgan, g‘o‘zalar rivoji bir xil bo‘lgan ikki qator tanlab olinadi. Har qaysi qatordan 100 tupdan yaxshi rivojlangan g‘o‘za o‘simligi ko‘rib chiqiladi. Bunda kasallangan hamda ayri shox (razvilka) g‘o‘zalar hisobga olinmaydi.
 20. Hisobga olingan o‘simliklar yaxshilab ko‘rib chiqilib, aprobatsiya o‘tkazilayotgan navning tipik, notipik va hosilsiz o‘simliklar foizi har bir qator bo‘yicha alohida tahlil qilinadi. Ikki qatordan olingan natijalarning o‘rtacha arifmetik qiymati aniqlanayotgan dalaning nav tozaligini belgilaydi.
 21. G‘o‘zaning navdorligini, aralashmalar tarkibini va ko‘saksiz (mevasiz) o‘simliklarni aniqlash quyidagi asosiy morfologik belgilari asosida aniqlanadi:
 a) g‘o‘za bargining katta-kichikligi, shakli, rangi, yuzasining tekisligi yoki to‘lqinsimonligi;
 b) bosh poyaning shakli, rangi, tuklilik darajasi;
 v) hosil shoxining tipi va o‘simlik tupining shakli;
 g) gultojibargning rangi;
 d) ko‘saklarning katta-kichikligi, shakli, yuzasining silliqligi, tumshuqchasining shakli.
 Ingichka tolali g‘o‘za navlarida yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan belgilardan tashqari gultojibargining rangi va undagi dog‘larning bo‘lishi ham hisobga olinadi.
 22. Navdorlikni aniqlashda g‘o‘zaning o‘sish sharoiti va bu sharoitning aprobatsiya qilinayotgan navning morfologik belgilariga qanday ta’sir ko‘rsatganligi hisobga olinishi zarur. Asosiy morfologik belgilari bilan navga berilgan tavsifnomadan keskin farq qiladigan o‘simliklar, shuningdek, duragay va mevasiz o‘simliklar navga xos bo‘lmagan o‘simliklar qatoriga kiritiladi.
 23. Aniqlangan navdorlik darajasining to‘g‘riligini tekshirib ko‘rish uchun ikki joydan belgilab olingan qatordagi o‘simliklarning navdorlik foizlari bir-biri bilan solishtiriladi.
 24. Har bir jo‘yakdagi birinchi o‘simlikka “1” raqami yozilgan, yuzinchi o‘simlikka esa “100” raqami yozilgan yorliq osib quyiladi.
 Asosiy morfologik belgilari nav tavsifnomasiga to‘g‘ri kelmagan o‘simliklar tegishli sanoqdagi tartib raqami yozilgan yorliq bilan belgilanadi va umumiy namunadagi o‘simlikka nisbatan foiz hisobida ularning umumiy ulushi aniqlanadi.
 25. Namunalardagi navdorlikning to‘g‘ri aniqlanganligini ikkita kuzatuv o‘rtasidagi farqdan ajratish mumkin.
 Bunda har bir namunaning ikkita kuzatuvdagi nav tozaligi orasida yo‘l qo‘yiladigan tafovutlar cheklovi quyidagicha bo‘lishi zarur:
 nav tozaligi 95 — 100 foiz bo‘lganda — 1 foiz;
 nav tozaligi 90 — 94 foiz bo‘lganda — 2 foiz;
 nav tozaligi 90 foizdan past bo‘lganda — 4 foiz.
 26. Nav tozaligining ikki kuzatuvdagi tafovuti belgilangan cheklovlardan yuqori bo‘lganda, uchinchi jo‘yak tanlab olinishi va tahlil o‘tkazilishi kerak.
 Ikkita yoki uchta kuzatuvning o‘rtacha arifmetik qiymati ushbu daladagi nav tozaligini belgilaydi.
 27. Har bir nav va avlod bo‘yicha navdorlik ko‘rsatkichi yaxlit son holatiga keltiriladi.
 28. Barcha aprobatsiya qilinayotgan g‘o‘za maydonlarida (kam hosil, chanqatib qo‘yilgan, navdorligi standart talabidan past bo‘lgan va urug‘lik tayyorlashga yaroqsiz deb topilgan maydonlardan tashqari) o‘simliklarning vertitsellyoz yoki fuzarioz vilt hamda gommoz bilan zararlanganlik darajasi aniqlanadi.
 29. O‘simliklarning qaysi organi (yoki qismi) gommoz bilan zararlanganligidan qat’i nazar umumiy zararlanish hisobida hamda meva elementlarining (ko‘sak, gul-meva yonligi, ko‘sak bandi) zararlanganligi esa alohida foiz hisobida aniqlanadi. 
 30. G‘o‘zaning vertitsellyoz yoki fuzarioz vilt hamda gommoz bilan zararlanish darajasi quyidagi usulda aniqlanadi:
 a) elita va birinchi avlodli urug‘lik ekilgan g‘o‘za maydonlarining vertitsellyoz yoki fuzarioz vilt hamda gommoz bilan zararlanish darajasi shaxmat usulida namunalar olish yo‘li bilan. Buning uchun bir gektardagi maydondan har birida 10 ta o‘simlikdan iborat 10 ta namuna olinadi;
 b) ikkinchi va undan keyingi avlodlar ekilgan g‘o‘za maydonlarining har bir gektaridan 10 ta o‘simlikdan iborat bitta namuna olinadi. 
 31. G‘o‘zaning vertitsellyoz yoki fuzarioz vilt hamda gommoz va boshqa kasalliklar bilan zararlanish darajasi namunadagi hamma o‘simliklarda o‘rganish orqali aniqlanadi.
 Meva elementlarining gommoz bilan zararlanish darajasi har qaysi namunadagi oxirgi ikki tup o‘simlikdagi sog‘lom va zararlangan meva elementlarini (ko‘saklar, meva-gul yonligi va meva bandi) sanab chiqish yo‘li bilan aniqlanadi.
 Agar fermer xo‘jaligida g‘o‘za bir-biridan alohida ajratilgan bir necha konturda ekilgan bo‘lsa, bunday hollarda har qaysi kontur uchun zararlanish darajasi alohida-alohida aniqlanadi.
 32. G‘o‘zaning vertitsellyoz yoki fuzarioz vilt hamda gommoz kasalliklari bilan qay darajada zararlanganligiga qarab aprobatsiya o‘tkaziladigan dalalar ikki guruhga bo‘linadi:
 a) birinchi guruhga vertitsellyoz yoki fuzarioz vilt hamda gommoz bilan 5 foizgacha zararlangan g‘o‘za dalalari kiritiladi. Ushbu guruhga fuzarioz vilt va hosil elementlari gommoz bilan zararlangan g‘o‘za dalalari kiritilmaydi;
 b) ikkinchi guruhga vertitsellyoz vilt bilan 5 foizdan 15 foizgacha, fuzarioz vilt bilan 3 foizgacha, gommoz bilan 5 — 10 foizgacha va meva elementlari 1 foizgacha zararlangan g‘o‘za dalalari kiritiladi.
 33. Urug‘lik maydonlarda kutilayotgan hosildorlik aprobatsiya jarayonida namunalardan so‘nggi ikki o‘simlikdagi ko‘saklar sonining har bir maydon uchun alohida-alohida o‘rtacha arifmetik ko‘rsatkichi olinib, uni ikkiga bo‘lish orqali bir tup o‘simlikdagi ko‘saklar soni aniqlanadi. 
 Har bir maydondagi bir tup o‘simlikdan kutilayotgan paxta ushbu maydondagi ko‘chat soniga ko‘paytirilib bir gektardan kutilayotgan yalpi hosildorlik aniqlanadi.
 34. Urug‘lik g‘o‘za maydonlarida ko‘chat qalinligi g‘o‘za aprobatsiyasi bilan bir vaqtda aniqlanishi uchun aprobatsiya namunalari olinganda elita va birinchi avlodli maydonlardan har 10 ta namunada ikkita va keyingi avlodli maydonlardan har namuna olingan joydan bittadan, qator orasi 60 sm bo‘lgan maydondan 16,6 metrdagi, qator orasi 76 sm bo‘lgan maydondan 13,1 metrdagi, qator orasi 90 sm bo‘lgan maydondan 11,1 metrdagi ko‘chatlar sanaladi va maydondagi o‘rtacha ko‘chat qalinligi sanalgan ko‘chatlar arifmetik raqamini 1 000 soniga ko‘paytirilib aniqlanadi. Masalan, o‘rtacha 80 tup x 1 000 = 80 000 tup. 
 Aprobatsiya jarayonida prognoz qilingan yalpi hosilning 40 — 45 foizi urug‘lik paxta xomashyosini tashkil etadi.
 Misol uchun: An-Bayavut-2 navining birinchi avlodi ekilgan 8 gektar maydondan olingan 80 dona namunadagi 2 ta o‘simlikdagi o‘rtacha ko‘saklar soni 22 donani, ko‘chat qalinligi esa 80 ming tupni tashkil etgan holda bir tupdagi ko‘sak soni 22 : 2 = 11 dona, ko‘sakning o‘rtacha vazni 4,0 gramm bo‘lganda bir tupdagi hosil miqdori 11,0 x 4,0 = 44,0 grammni tashkil etadi.
 Bir gektardagi yalpi hosilni aniqlash uchun ko‘chat qalinligi bir tupdan kutilayotgan hosilga ko‘paytiriladi.
 80 000 x 44 gramm = 3 520 000 gramm yoki 3 520 kg, yoki 35,2 sentner.
 Urug‘lik paxta hajmini aniqlash uchun kutilayotgan yalpi hosilning 40 — 45 foizi olinadi. 
 Navdorlikni aniqlash bilan bir paytda zararkunandalar bilan zararlanish darajasini aniqlash uchun bir-biridan kamida 20 m masofada joylashgan ikki qator tanlab olinadi. Har qaysi qatordan 100 tup o‘simlik sanab chiqiladi va ayri shox (razvilka) o‘simliklar soni foiz hisobida aniqlanib, bashorat qilingan umumiy hosildorlik ko‘rsatkichidan ayri shox o‘simliklar miqdori ayrilgan holda urug‘lik paxta hosili bashorat qilinadi.
 35. Tuman qishloq xo‘jaligi bo‘limi, tegishli urug‘lik tayyorlovchi subyektlar va Agroinspeksiyaning viloyat boshqarmasi yoki tuman bo‘limi mutaxassislari dala aprobatsiyasi to‘g‘risida tuzilgan dalolatnomalar asosida aprobatsiya natijalari haqida hisobot tuzadi va aprobatsiya yakunlangandan so‘ng uch kundan kechiktirmay hisobotni viloyat qishloq xo‘jaligi boshqarmasiga, Markazga va urug‘lik tayyorlovchi subyektlarga topshiradi.
 36. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi, viloyatlar qishloq xo‘jaligi boshqarmalari, Agroinspeksiyaning hududiy boshqarmalari mutaxassislari Markazning hududiy boshqarmalari bilan birgalikda:
 a) g‘o‘za aprobatsiyasi natijalariga ko‘ra urug‘lik chigit tayyorlashning dastlabki rejasiga muvofiq ravishda urug‘lik tayyorlovchi subyektlar bo‘yicha urug‘lik paxta va chigit tayyorlash rejasini g‘o‘za navi va avlodlari bo‘yicha tayyorlaydi;
 b) g‘o‘za aprobatsiyasi natijalari to‘g‘risida belgilangan shaklda (4-ilova) hisobot tayyorlaydi va bu hisobotni Markazga yuboradi. 
 37. Markaz urug‘lik paxta xomashyosi va urug‘lik chigit tayyorlash rejasini aniqlaydi hamda har yili 1-sentabrdan kechiktirmay ushbu rejani g‘o‘za navi hamda avlodlari bo‘yicha belgilangan tartibda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligiga, viloyatlar qishloq xo‘jaligi boshqarmalariga va Markazning Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar boshqarmalariga yetkazadi.
 Ushbu reja asosida ular har bir tuman qishloq xo‘jaligi bo‘limiga, urug‘lik tayyorlovchi subyektlarga va paxta qabul maskanlariga urug‘lik paxta tayyorlash rejasini yetkazadi.
 38. Tuman qishloq xo‘jaligi bo‘limlari aprobatsiya o‘tkazuvchi komissiya bilan birgalikda aniqlangan urug‘lik paxta tayyorlash rejasini urug‘lik yetishtiruvchi subyektlarga yetkazadi.
 39. Elita va avlodli urug‘lik paxta xomashyosi qo‘lda teriladi. Bunda:
 a) urug‘lik paxta xomashyosi qo‘lda bir marta teriladi, birinchi terimni har bir tup g‘o‘zada o‘rta hisobda 8 — 10 ta yetilgan ko‘sak to‘liq pishib ochilganda boshlash kerak. Pishib yetilmagan va to‘liq ochilmagan ko‘saklardagi urug‘lik paxtani terish man etiladi;
 b) vertitsillyoz vilt yoki fuzarioz vilt hamda gommoz va boshqa kasalliklar bilan zararlanmagan o‘simliklarda pishib yetilgan, sog‘lom ko‘saklarda to‘liq ochilgan paxta urug‘lik g‘o‘za maydonlarining dala guruhlari bo‘yicha alohida terib olinadi va paxta qabul qilish maskanlariga urug‘lik paxta xomashyosi sifatida topshiriladi;
 v) urug‘lik paxta xomashyosini yig‘ib-terib olishga kirishishdan oldin vertitsillyoz vilt yoki fuzarioz vilt hamda gommoz va boshqa kasalliklar bilan zararlangan o‘simliklar hosili albatta alohida yig‘ib-terib olinishi hamda paxta qabul qilish maskaniga texnik paxta sifatida topshirilishi shart;
 g) urug‘lik paxtaning namligi davlat standarti talablaridan ortiq bo‘lsa, oftobda quritgan holda belgilangan miqdordagi namlik bilan paxta qabul qilish maskaniga topshirilishi kerak;
 d) yuqori sifatli urug‘lik tayyorlash uchun urug‘lik paxta xomashyosi imkoni qadar erta muddatda, jumladan, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Xorazm va Samarqand viloyatlarida 10-oktabrdan kechiktirmay, qolgan barcha viloyatlarda 1-oktabrgacha yig‘ib-terib olinishi va paxta qabul qilish maskaniga topshirilishi zarur;
 e) urug‘lik paxta xomashyosini terish va tayyorlash muddatlari har qaysi hudud va urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar bo‘yicha tuman qishloq xo‘jaligi bo‘limlari tomonidan belgilanadi.
 40. Urug‘likka ekilgan boshoqli don maydonlarini aprobatsiyadan o‘tkazish, o‘simlik sut, mum pishish va pishish fazalarida o‘tkaziladi.
 41. Boshoqli don ekinlarining urug‘ligini yetishtiruvchi subyektlarning har bir konturidan aprobatsiya komissiyasi tomonidan bog‘lam (namuna) olinib, tahlil o‘tkaziladi va tahlil natijalariga ko‘ra tegishli aprobatsiya dalolatnomasi tuziladi.
 Boshoqli don ekinlarining urug‘ligini yetishtiruvchi har bir subyektning urug‘lik maydonidan diagonaliga yurilib, har bir nuqtadan 10 tadan kam bo‘lmagan poyalar olinadi. Bunda umumiy poyalar soni 1 500 donadan kam bo‘lmagan bog‘lam tayyorlanadi.
 42. Boshoqli don ekinlarining urug‘ligini ko‘paytirish ko‘chatzori, orginal va elita urug‘lik maydonlari aprobatsiya qilinayotganda urug‘lik maydonlarning har ikki diagonalidan bittadan ikkita bog‘lam olinadi va alohida tahlil qilinadi. 
 Boshoqli don ekinlarining keyingi avlodli urug‘lik maydonlarida katta diagonaldan bitta bog‘lam olinadi va tahlil qilinadi.
 43. Bog‘lamlarning har biriga namuna olingan urug‘lik maydonning o‘zida ikkitadan yorliq yozib bog‘lanadi. Yorliqlarning biri bog‘lamning ichki tomoniga va ikkinchisi esa bog‘lamning tashqi tomoniga bog‘lab qo‘yiladi hamda ushbu bog‘lam ikki kun ichida to‘liq tahlil qilinadi.
 44. Bog‘lamlardagi yorliqqa urug‘lik yetishtiruvchi subyekt nomi, kontur raqami, rahbarning familiyasi, ekin maydoni, ekin turi, avlodi, o‘tmishdosh ekin, begona o‘t bilan ifloslanish darajasi, maydonning o‘rtacha hosildorligi, namuna olingan sana, nav tozaligi, aprobatsiya dalolatnomasining raqami, sanasi yoziladi va imzo qo‘yiladi.
 Tahlil natijalariga asosan kuzgi va bahorgi bug‘doy, arpa, suli hamda tritikale ekinlarining urug‘lik maydonlaridan olingan namunalar quyidagi fraksiyalarga ajratiladi:
 1-fraksiya — aprobatsiya qilinayotgan navning yaxshi rivojlangan sog‘lom poyalari;
 2-fraksiya — aprobatsiya qilinayotgan navga aralashgan boshqa nav va tur poyalari;
 3-fraksiya — ajratilishi qiyin bo‘lgan madaniy o‘simlik poyalari (kuzgi bug‘doyda javdar, arpa, bahorgi bug‘doyda arpa, arpada bug‘doy, suli, sulida arpa);
 4-fraksiya — ajratilishi qiyin bo‘lgan begona o‘tlarning poyalari (bug‘doyda moxobel, tatar marjumagi, mishatnik, tuxmak, sineglazka, arpa va sulida qorako‘za, qilsimon suli, arpada tuxmak, yovvoyi turp, tariqda ko‘k it-qo‘noq, g‘umay); 
 5-fraksiya — begona o‘tlarning poyalari (kakra, ambroziya va zarpechakning barcha turlari, yovvoyi kungaboqar, burgan);
 6-fraksiya — eng xavfli begona o‘tlarning poyalari (g‘umay, tuxmak, piyozo‘t, pechak, bug‘doyiq, bo‘ztikan, baqajo‘xori, qorako‘zalar);
 7-fraksiya — zaharli begona o‘tlarning poyalari (kampirchopon va tuyaqorin);
 8-fraksiya — asosiy ekinning kasallangan va zararlangan poyalari (chang qorakuya, qattiq qorakuya);
 9-fraksiya — asosiy ekinning yaxshi rivojlanmagan poyalari.
 45. Boshoqli don ekinlarining namuna uchun olingan har bir bog‘lamida boshqa navlar va ajratilishi qiyin bo‘lgan madaniy o‘simliklarning aralashmasi 3 foizdan, ajratilishi qiyin bo‘lgan begona o‘tlarning aralashmasi 2 foizdan yuqori bo‘lmasligi kerak.
 46. Agar boshoqli don ekinlaridan namuna uchun olingan bog‘lamlarda karantindagi xavfli zararkunanda hasharotlar, kasalliklar va begona o‘tlar aniqlansa, bunday urug‘lik maydonlarida yetishtirilgan urug‘liklardan foydalanish qat’iyan taqiqlanadi.
 47. Boshoqli don ekinlarining navdorlik ko‘rsatkichi asosiy navning mahsuldor poyalar sonining (1-fraksiya) aprobatsiya qilinayotgan bog‘lamdagi umumiy rivojlangan poyalar soniga (1 va 2-fraksiyalar yig‘indisiga) nisbati bo‘yicha aniqlanadi.
 48. Boshoqli don ekinlari maydonlarining qorakuya bilan zararlanish darajasi qorakuyaning har bir turi bo‘yicha alohida kasallangan poyalar sonining (3-fraksiya) umumiy rivojlangan hamda zararlangan barcha poyalar soniga (1, 2 va 3-fraksiyalar yig‘indisiga) nisbati bo‘yicha aniqlanadi. 
 49. Boshoqli don ekinlari maydonlarining ajratilishi qiyin bo‘lgan begona o‘tlar bilan ifloslanish darajasi begona o‘tlar poyalari (4-fraksiya) sonining umumiy rivojlangan poyalar soni hamda ajratilishi qiyin bo‘lgan begona o‘tlar poyalari soniga (1, 2 va 4-fraksiyalar yig‘indisiga) nisbati bo‘yicha aniqlanadi.
 Boshoqli don ekinlari maydonlarining ajratilishi qiyin bo‘lgan madaniy o‘simliklar bilan ifloslanish darajasi ham shunday tartibda aniqlanadi.
 50. 6, 7, 8 va 9-fraksiyalardagi poyalar soni dona hisobida yozib qo‘yiladi.
 51. Aprobatsiya natijalari asosida boshoqli don ekinlarining har bir urug‘lik maydoni uchun alohida aprobatsiya dalolatnomasi rasmiylashtiriladi.
 52. Boshoqli don ekinlarining original va elita urug‘lik maydonlari uchun ushbu Nizomga 5-ilovaga muvofiq shaklda aprobatsiya dalolatnomasi tuziladi.
 53. Boshoqli don ekinlarining birinchi va keyingi avlodlari ekilgan urug‘lik maydonlari uchun ushbu Nizomga 7-ilovaga muvofiq shaklda aprobatsiya dalolatnomasi tuziladi.
 54. Boshoqli don ekinlarining urug‘lik maydonlari aprobatsiya natijalariga ko‘ra urug‘lik uchun “yaroqsiz” deb topilganda ushbu Nizomga 8-ilovaga muvofiq shaklda aprobatsiya dalolatnomasi tuziladi. 
 55. Aprobatsiya dalolatnomalari to‘rt nusxada tuziladi. Uning birinchi nusxasi urug‘lik yetishtiruvchi subyektga, ikkinchi nusxasi Markazning Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar boshqarmalariga, uchinchi nusxasi tuman qishloq xo‘jaligi bo‘limiga, to‘rtinchi nusxasi urug‘lik tayyorlovchi subyektga beriladi.
 56. Agar aprobatsiya natijasiga ko‘ra boshoqli don ekinlarining original va elita urug‘lik maydonlari navdorligi yoki boshqa ko‘rsatkichlari nav tavsifnomasidagi ko‘rsatkichlarga muvofiq bo‘lmasa, navdorlik ko‘rsatkichlari muvofiq keladigan keyingi avlod sifatida baholanadi. Agar navdorlik ko‘rsatkichlari 1-jadvalda ko‘rsatilgan ko‘rsatkichlardan ham past bo‘lsa, ekin maydoni urug‘lik uchun “yaroqsiz” deb topiladi.
 57. Bug‘doy, arpa va suli ekinlarining urug‘lik maydonlarda nav tozaligi 99,7 foiz, chang qorakuya bilan zararlanish darajasi 0,3 foiz va qattiq qorakuya bilan zararlanish darajasi 0,1 foizdan yuqori bo‘lmasligi lozim.
 58. Aprobatsiya bog‘lami quyidagicha tahlil qilinadi.
 Misol uchun “Krasnodarskaya-99” yumshoq bug‘doy navidan olingan aprobatsiya bog‘lami tahlil qilinganda quyidagilar aniqlangan:
 navning asosiy poyalari soni — 1 070 dona;
 boshqa tur va navga mansub poyalari soni — 29 ta, jumladan, Eritrospermum — 5 ta, Ferrugineum — 6 ta, Grekum — 9 ta, qattiq bug‘doy — 9 ta;
 qorakuya bilan kasallangan poyalar soni — 12 ta, jumladan, chang qorakuya — 4 ta, qattiq qorakuya — 8 ta;
 ajratib olinishi qiyin bo‘lgan madaniy o‘simliklar poyalari soni — 8 ta, jumladan, arpa poyalari — 8 ta; 
 ajratib olinishi qiyin bo‘lgan begona o‘tlar soni — 3 ta;
 bug‘doyning rivojlanmagan poyalari soni — 40 ta;
 Ushbu ma’lumotlar asosida urug‘lik ekin maydoni aniqlanadi.
 Nav tozaligi quyidagicha aniqlanadi:
 Bug‘doy navining ajratib olinishi qiyin bo‘lgan madaniy o‘simliklar bilan ifloslanish darajasi quyidagicha aniqlanadi:
 Boshoqli don ekinlarining urug‘lik maydonlarining chang qorakuya bilan zararlanish darajasi quyidagicha aniqlanadi:
 Boshoqli don ekinlari urug‘lik maydonlarining qattiq qorakuya bilan zararlanish darajasi ham xuddi shunday aniqlanadi.
 Aprobatsiya natijalari asosida har bir maydon uchun alohida aprobatsiya dalolatnomasi rasmiylashtiriladi.
 Boshoqli don ekinlarining original va elita urug‘lik maydonlari uchun mazkur Nizomga 6-ilovaga muvofiq shaklda aprobatsiya dalolatnomasi tuziladi.
 Boshoqli don ekinlarining birinchi va keyingi avlod urug‘ligi ekilgan maydonlar uchun mazkur Nizomga 7-ilovaga muvofiq shaklda aprobatsiya dalolatnomasi tuziladi.
 Boshoqli don ekinlari maydonlari aprobatsiya natijalariga asosan urug‘lik uchun “yaroqsiz” deb topilganda, ushbu Nizomga 8-ilovaga muvofiq shaklda aprobatsiya dalolatnomasi tuziladi.
 Agar aprobatsiya tahlili natijasiga ko‘ra original va elita urug‘lik maydonlarining navdorligi 1-jadvalda belgilangan navdorlik ko‘rsatkichidan past bo‘lsa, mos ravishda keyingi avlod sifatida baholanadi.
 59. Boshoqli don ekinlarining nav tozaligi me’yorlari
 60. Boshoqli don ekinlari urug‘ligini yetishtiruvchi xo‘jaliklar bo‘yicha aprobatsiya dalolatnomalarining raqamlari tuman aprobatsiya komissiyasi tomonidan belgilanadi.
 61. Chang va qattiq qorakuya bilan zararlangan original va elita urug‘lik maydonlaridan urug‘lik tayyorlash qat’iyan taqiqlanadi.
 62. Boshoqli don ekinlari urug‘ligi maydonlari quyidagi hollarda urug‘lik uchun yaroqsiz deb topiladi:
 nav tozaligi 95 foizdan past bo‘lganda;
 chang qorakuya bilan zararlanish darajasi 0,3 foiz va qattiq qorakuya bilan zararlanish darajasi 0,1 foizdan yuqori bo‘lganda;
 ajratilishi qiyin bo‘lgan begona o‘tlar poyalari bilan ifloslanish darajasi 2 foizdan yuqori bo‘lganda;
 ajratilishi qiyin bo‘lgan madaniy o‘simlik turlari bilan ifloslanish darajasi 3 foizdan yuqori bo‘lganda.
 63. Urug‘lik uchun ekilgan sabzavot, kartoshka va poliz ekinlarining navdorlik belgilarini aniqlash dala aprobatsiyasi usulida olib boriladi.
 Bunda ikki yillik ekinlar va rediskaning navdorligini baholash uchun qo‘shimcha ravishda navdorlik ko‘rsatkichi tekshiriladi.
 64. Markaz hamda uning Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar boshqarmalari tomonidan qishloq xo‘jaligi ekinlarining urug‘lik maydonlariga baho berish rejasi, aprobatsiyani o‘tkazish, navdorlikni tekshirish muddatlari va aprobatorlarning ro‘yxatlari tasdiqlash uchun Qishloq xo‘jaligi vazirligiga taqdim etiladi.
 65. Aprobatsiyani o‘tkazish Markaz hamda uning Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar boshqarmalariga yuklanadi.
 66. Elita urug‘lik maydonlarida aprobatsiya va ekinlarni gullashdan oldingi kuzatuv ishlari elita urug‘larini yetishtirishga mas’ul bo‘lgan mutaxassis bilan birga joylarda tashkil etilgan aprobatsiya komissiyasi tomonidan o‘tkaziladi.
 67. Urug‘lik ekin maydonlarida aprobatsiya va gullashdan oldingi kuzatuv ishlari Qishloq xo‘jaligi vazirligi tomonidan tashkil etilgan maxsus o‘quv kurslarini tamomlagan agronomlar tomonidan o‘tkaziladi.
 Nav originatorlariga hamda ilmiy-tadqiqot va oliy ta’lim muassasalarida ma’lum ekin turi bo‘yicha mutaxassis bo‘lgan xodimlarga aprobatsiya o‘tkazish huquqi beriladi.
 Aprobatsiya kurslarini o‘tkazish va maxsus qo‘llanma bilan ta’minlash Markaz hamda uning Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar boshqarmalari tomonidan amalga oshiriladi.
 Aprobatsiya komissiyasi ekinlarni baholashga kirishishi bilan barcha ekinlarda belgilangan muddatda aprobatsiya va kuzatuv ishlarini olib borish uchun o‘zining yo‘nalishlar bo‘yicha kalendar ish rejasini tuzadi.
 Yo‘nalishlar bo‘yicha kalendar ish rejasining bir nusxasi bosh aprobatorga, ikkinchi nusxasi Markazga hamda uning Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar boshqarmalariga taqdim etiladi.
 68. Aprobatsiya va kuzatuv ishlari agronom aprobator tomonidan urug‘lik yetishtiruvchi subyektning urug‘chilik uchun mas’ul bo‘lgan xodimi ishtirokida olib boriladi.
 Urug‘lik yetishtiruvchi subyekt agronom aprobatorga urug‘chilikka tegishli zarur hujjatlarni va ma’lumotlarni taqdim etadi.
 Markaz hamda uning Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar boshqarmalari agronom aprobatorlarni aprobatsiya, navlarni tekshirish, nav tanlash (kuzgi, bahorgi) va urug‘chilikka tegishli boshqa dalolatnomalar hamda bosma ish qog‘ozi (blankasi) bilan ta’minlaydi.
 Aprobatsiya va navlarni tekshirish bo‘yicha tuzilgan dalolatnomalar urug‘lik yetishtiruvchi subyektning urug‘chilik uchun mas’ul bo‘lgan xodimi va aprobatsiya komissiyasi tomonidan imzolanadi. 
 69. Ushbu Nizomga ko‘ra agronom aprobator urug‘lik maydonlarda nav tekshirish ishlarini o‘tkazishga hamda natijalari to‘g‘risida 3 nusxada dalolatnoma tuzishga mas’ul hisoblanadi.
 Dalolatnomaning ikki nusxasi urug‘lik yetishtiruvchi subyektda, uchinchi nusxasi Markazning Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar boshqarmalarida saqlanadi.
 70. Agronom aprobator urug‘lik yetishtiruvchi subyektga urug‘lik olinadigan o‘simlik va meva namunalarining, qishda saqlanadigan va bahorda ekiladigan ildizmeva namunalarining har bir naviga xos bo‘lgan nusxalarini ko‘rsatadi.
 Shu bilan birga, agronom aprobator urug‘lik yetishtiruvchi subyektning urug‘chilikka mas’ul bo‘lgan xodimiga urug‘chilik hujjatlarini rasmiylashtirish tartibi va qoidalari bo‘yicha tushuntirish beradi.
 Agronom aprobator tomonidan ko‘rsatilgan aprobatsiya va nav tekshirish dalolatnomalaridagi ko‘rsatmalar urug‘lik yetishtiruvchi subyekt tomonidan bajarilishi majburiy hisoblanadi.
 71. Agar urug‘lik yetishtiruvchi subyektning aprobatsiya o‘tkaziladigan urug‘lik maydonlari bir necha paykallarda joylashgan bo‘lib, bir xil kategoriyali urug‘liklar ekilgan bo‘lsa, olingan namunalarning navdorlik foizi umumlashtirib o‘rtacha foiz olinadi. Masalan:
 birinchi uchastka — maydoni 5 gektar, navdorligi 98 % x 5 = 490;
 ikkinchi uchastka — maydoni 3 gektar, navdorligi 97 % x 3 = 291;
 uchinchi uchastka — maydoni 2 gektar, navdorligi 99 % x 2 = 198.
 Umumiy chiqqan son (979) umumiy maydonga bo‘linib (980:10), urug‘lik uchun ekilgan ekin navining navdorlik ko‘rsatkichi (97,8 %) aniqlanadi.
 72. Agar aprobator urug‘lik yetishtiruvchi subyektning urug‘lik ekin maydonlarida urug‘chilik qoidalari buzilganligini aniqlasa, uni bartaraf etish choralarini ko‘rish bo‘yicha ko‘rsatma beradi va bu haqida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi yoki viloyat qishloq xo‘jaligi boshqarmasiga xabar beradi.
 73. Urug‘lik yetishtiruvchi subyektlarning urug‘lik maydonlarida karantindagi va boshqa xavfli zararkunandalar, kasalliklar va begona o‘tlar aniqlansa, ularni mexanik va kimyoviy vositalar yordamida bartaraf etish ishlari amalga oshiriladi. Aprobatsiya vaqtida karantindagi va boshqa xavfli zararkunandalar, kasalliklar va begona o‘tlar mavjud bo‘lgan urug‘lik maydonlari dalolatnomalar bilan rasmiylashtirilib, aprobatsiya dalolatnomalariga tikib qo‘yiladi.
 74. Agronom aprobator barcha urug‘lik yetishtiruvchi subyektlar bo‘yicha urug‘lik ekin maydonlarini aprobatsiyadan o‘tkazish davridagi yozma ma’lumotlarni xronologik tartib bilan olib boradi hamda dalolatnomalar berish muddatini belgilab qo‘yadi.
 75. Agroinspeksiya xodimi agronom aprobator olib borgan ishlarni joylarda har bir ekin navi va turi bo‘yicha tanlab aprobatsiya dalolatnomalarini tekshiradi, aniqlangan kamchiliklarni tuzatadi va hujjatlarni tasdiqlaydi.
 Agar agronom aprobator urug‘lik ekin maydonlarini aprobatsiyadan o‘tkazish paytida kamchiliklarga yo‘l qo‘ygan bo‘lsa, tuzilgan dalolatnomalar yaroqsizga chiqarilishi va u aprobatsiya o‘tkazishdan chetlatilishi hamda takroriy aprobatsiya o‘tkazish vazifasi boshqa aprobatorga yuklatilishi mumkin.
 Agroinspeksiya xodimi bu haqida Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi yoki viloyat qishloq xo‘jaligi boshqarmasiga xabar berishi zarur.
 76. Tuman aprobatsiya komissiyasi tomonidan tuzilgan aprobatsiya dalolatnomalari umumlashtirish uchun Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi va viloyat qishloq xo‘jaligi boshqarmalari tomonidan tashkil qilingan hududiy aprobatsiya komissiyalariga topshiriladi.
 77. Markaz hamda uning Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlar boshqarmalari bosh aprobatorlar bilan birgalikda aprobatsiya bo‘yicha yakuniy hisobotni tayyorlaydi.
 78. Navni begona nav aralashmasidan va zararlangan o‘simliklardan tozalash ishlari bir yillik, ikki yillik va ko‘p yillik urug‘lik ekinlarning butun o‘suv davrida (aprobatsiyaga qadar va aprobatsiyadan keyin ham) olib boriladi.
 79. Bir yillik sabzav