Umumiy o‘rta ta’lim muassasasi qoshidagi logopediya shoxobchasi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida

O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonuniga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi, Sog‘liqni saqlash vazirligi hamda Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi qaror qiladi:
 1. Umumiy o‘rta ta’lim muassasasi qoshidagi logopediya shoxobchasi to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur qaror rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
 Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuniga muvofiq umumiy o‘rta ta’lim muassasasi qoshidagi logopediya shoxobchasining (bundan buyon matnda logopediya shoxobchasi deb yuritiladi) faoliyat yuritish tartibini belgilaydi.
 1. Logopediya shoxobchasi umumiy o‘rta ta’lim muassasalari (bundan buyon matnda umumta’lim muassasasi deb yuritiladi) boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining fanlar bo‘yicha o‘quv dasturlarini o‘zlashtirishlariga to‘sqinlik qiluvchi nutq nuqsonlarining oldini olish va ularni bartaraf etish, jismoniy va psixik rivojlanishidagi kamchiliklarni korreksiyalash, o‘quvchilarning og‘zaki nutqidagi nuqsonlarini bartaraf etishda, ularning jismoniy, intellektual, ma’naviy va axloqiy kamol topishida pedagoglar va o‘quvchilarning ota-onalari yoki ularning o‘rnini bosuvchi shaxslarga (bundan buyon matnda ota-onalar deb yuritiladi) yordam ko‘rsatish uchun tashkil etiladi.
 2. Logopediya shoxobchasi o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlariga, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlariga, ushbu Nizomga va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga amal qiladi.
 Logopediya shoxobchalarining faoliyati O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi tomonidan muvofiqlashtiriladi.
 3. Logopediya shoxobchasining vazifalari quyidagilardan iborat:
 o‘quvchilarning fanlar bo‘yicha o‘quv dasturlarini o‘zlashtirishlariga to‘sqinlik qiluvchi nutq nuqsonlarining oldini olish va ularni bartaraf etish;
 murakkab nutq nuqsoniga ega bo‘lgan, jismoniy va psixik rivojlanishida kamchiliklari bo‘lgan o‘quvchilar bilan korreksion mashg‘ulotlarni olib borish;
 mashg‘ulot jarayonida o‘quvchilarning nutq a’zolarini tizimli ravishda kuzatib borish;
 o‘quvchining o‘quv dasturlarini ongli ravishda tanlashi va o‘zlashtirishiga ko‘maklashish;
 o‘quvchilar nutq nuqsonlarining oldini olish va ularni bartaraf etishga doir logopedik bilimlarni ta’lim jarayoni ishtirokchilari, o‘qituvchilar va aholi o‘rtasida targ‘ib qilish.
 4. Logopediya shoxobchasiga qabul qilinadigan o‘quvchilarni aniqlash va saralab olish uchun har yili sentyabr oyining 3-sanasiga qadar umumta’lim muassasasi direktorining buyrug‘iga muvofiq ishchi guruh tuziladi.
 5. Ishchi guruh kamida 5 nafardan iborat tarkibda quyidagicha tuziladi: 
 ishchi guruh raisi — umumta’lim muassasasining direktori;
 ishchi guruh raisi o‘rinbosari — umumta’lim muassasasining psixologi (umumta’lim muassasasida psixolog bo‘lmaganda boshqa shaxsga yuklatiladi);
 ishchi guruh a’zolari — umumta’lim muassasasi biriktirilgan logopediya shoxobchasi mudiri, boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari va umumta’lim muassasasiga biriktirilgan tibbiyot xodimi;
 ishchi guruh kotibi — boshlang‘ich sinf o‘qituvchilaridan biri.
 6. Logopediya shoxobchasiga og‘zaki nutq nuqsonlari va tovushlar talaffuzida kamchiliklari aniqlangan, tashxis natijalari quyidagicha bo‘lgan o‘quvchilar qabul qilinadi:
 I va III darajali nutqi to‘liq rivojlanmagan I sinf o‘quvchilari;
 tovushlar talaffuzida kamchiliklari bo‘lgan I — IV sinf o‘quvchilari;
 nutq apparati a’zolarining tuzilishi va harakatida nuqsonlari (rinolaliya, dizartriya, duduqlanish) bo‘lgan I — IV sinf o‘quvchilari.
 7. Nutqiy rivojlanishida kamchiligi bo‘lgan o‘quvchilarning jismoniy va psixik holatlariga aniqlik kiritish maqsadida ular tuman (shahar) ko‘p tarmoqli markaziy poliklinikasi mutaxassislari (nevropatolog, psixonevrolog, otolaringolog va boshqalar) tekshiruviga yuboriladi. Ushbu mutaxassislarning xulosalari logopediya shoxobchasida (o‘quvchining shaxsiy yig‘majildida) saqlanadi.
 8. Ishchi guruh tomonidan nuqsonlari aniqlangan o‘quvchilar ro‘yxati umumta’lim muassasasi direktori tomonidan tasdiqlanadi va sentyabr oyining 15-sanasigacha tuman (shahar) xalq ta’limi bo‘limiga taqdim qilinadi.
 O‘quv yili davomida og‘zaki nutq nuqsoni va tovush talaffuzida kamchiliklari mavjud bo‘lgan o‘quvchilar aniqlanganda, ular ishchi guruh tomonidan mazkur Nizomda belgilangan tartibda logopediya shoxobchasiga qabul qilinadi.
 9. Tuman (shahar) xalq ta’limi bo‘limining Bolalarni ijtimoiy-psixologik qo‘llab-quvvatlash markazi umumta’lim muassasalari tomonidan taqdim etilgan o‘quvchilar ro‘yxati asosida har yili sentyabr oyining 25-sanasiga qadar tegishli tuman (shahar) bo‘yicha logopediya shoxobchalarining soni va ularning joylashuv dislokatsiyasini ishlab chiqadi.
 10. Logopediya shoxobchasi tegishli tuman (shahar) xalq ta’limi bo‘limi mudirining buyrug‘i bilan tashkil etiladi.
 11. Tuman (shahar) xalq ta’limi bo‘limi mudirining buyrug‘iga muvofiq, har bir logopediya shoxobchasiga bir yoki bir nechta yaqin masofada joylashgan umumta’lim muassasalari biriktiriladi.
 Bir nechta umumta’lim muassasalari biriktirilgan logopediya shoxobchasi uning uchun joy ajratish imkoniyatiga ega bo‘lgan hamda boshqa umumta’lim muassasalariga qatnash uchun qulay joylashgan umumta’lim muassasasida tashkil etiladi.
 12. Logopediya shoxobchasi tashkil etilgan umumta’lim muassasasi rahbariyati tomonidan logopediya shoxobchasi uchun boshlang‘ich sinflarga yaqin joyda tegishli sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari talablariga javob beradigan, umumiy maydoni 20 kv. metrdan kam bo‘lmagan xona ajratiladi.
 Logopediya shoxobchasi mazkur Nizomning 1-ilovasidagi talablarga muvofiq jihozlanadi.
 13. Logopediya shoxobchasida o‘quvchilarga korreksion — logopedik yordam ko‘rsatiladi.
 O‘quv-korreksion mashg‘ulotlar guruhli va yakka (individual) tartibda, umumta’lim muassasasi rahbariyati bilan kelishilgan jadval asosida darsdan tashqari vaqtda o‘tkaziladi.
 14. Guruhlarga nuqsonlari o‘xshash bo‘lgan bir xil yoshdagi o‘quvchilar qabul qilinadi. Bir xil yoshdagi o‘quvchilar soni kam bo‘lgan hollarda, yoshidan qat’i nazar, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari bir guruhga jamlanishi mumkin.
 15. Guruhli va yakka (individual) tartibda olib boriladigan mashg‘ulotlarning davomiyligi bolalarda uchraydigan nutq nuqsonlarining og‘ir yoki yengil darajasiga ko‘ra quyidagicha belgilanadi:
 nutqi to‘liq rivojlanmagan 8 — 10 nafar I sinf o‘quvchilariga guruhli tarzda 40 — 45 daqiqadan, bir o‘quv yili davomida haftasiga ikki martadan;
 tovush talaffuzida kamchiliklari bo‘lgan 8 — 10 nafar I — IV sinf o‘quvchilariga guruhli tarzda 40 — 45 daqiqadan, bir o‘quv yili davomida haftasiga uch martadan;
 nutq apparati a’zolarining tuzilishi va harakatida nuqsonlari (rinolaliya, dizartriya, duduqlanish) bo‘lgan I — IV sinf o‘quvchilari bilan yakka (individual) tartibda 15 daqiqadan, nutq nuqsoni bartaraf etilgunga qadar haftasiga uch martadan.
 16. Nutq nuqsonlari bartaraf etilgan o‘quvchilar logopediya shoxobchasi mudirining ishchi guruh bilan kelishilgan xulosasiga asosan o‘quv yilining 15 — 25-may kunlari logopediya shoxobchasi o‘quvchilari safidan chiqariladi.
 17. Logopediya shoxobchasida o‘qituvchi-logoped lavozimida oliy ma’lumotli o‘qituvchi-logopedlar va defektologlar faoliyat yuritishi mumkin.
 18. O‘qituvchi-logoped shtat birliklari logopediya shoxobchasiga biriktirilgan umumta’lim muassasalarida mavjud har 25 ta boshlang‘ich sinfga 1,0 birlik (20 ta boshlang‘ich sinfga 0,8 birlik, 30 ta boshlang‘ich sinfga 1,2 birlik) hisobidan haftalik ish yuklamasi 18 o‘quv soatidan oshmagan holda, mazkur Nizomning 15-bandida ko‘rsatilgan me’yorlarga ko‘ra belgilanadigan o‘quvchilar guruhlari va haftalik mashg‘ulotlar soatlaridan kelib chiqib kiritiladi.
 19. O‘qituvchi-logopedlarni ishga qabul qilish hamda ular bilan mehnat shartnomalarini bekor qilish tuman (shahar) xalq ta’limi bo‘limining tavsiyasiga asosan logopediya shoxobchasi joylashgan umumta’lim muassasasi direktorining buyrug‘i bilan mehnat to‘g‘risidagi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi.
 O‘qituvchi-logopedlarning mehnatiga haq to‘lash, moddiy rag‘batlantirish, vaqtinchalik mehnatga layoqatsizlik nafaqasi va mehnat ta’tiliga haq to‘lash uchun zarur mablag‘lar logopediya shoxobchasi joylashgan umumta’lim muassasasining xarajatlar smetasida nazarda tutiladi.
 20. O‘qituvchi-logopedlarning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
 mazkur Nizom va umumta’lim muassasasining ichki tartib-qoidalariga rioya etish;
 mazkur Nizomning 2-ilovasida ko‘rsatilgan namunaviy yillik ish reja asosida yillik shaxsiy ish reja, o‘quv yiliga taqvimiy-mavzuiy reja, mashg‘ulotlar jadvalini ishlab chiqish va tasdiqlash uchun umumta’lim muassasasining pedagogik kengashiga taqdim etish;
 nutqiy rivojlanishida muammolari bo‘lgan o‘quvchilarning artikulatsion a’zolarini, nutq nuqsonlarini tekshirish natijasiga ko‘ra mazkur Nizomning 3-ilovasiga muvofiq nutq xaritasini va sinf jurnalini yuritish;
 o‘quvchilarning fanlar bo‘yicha o‘quv dasturlarini o‘zlashtirishlariga to‘sqinlik qiluvchi nutq nuqsonlarining oldini olish, ulardagi mavjud nutq nuqsonining turini va ifodalanish darajasini aniqlash;
 mashg‘ulotlar o‘tkazish uchun guruhlar tashkil qilish, kundalik mashg‘ulotlar ishlanmasini tayyorlash, guruhli va yakka (individual) tartibda mashg‘ulotlar o‘tkazish orqali artikulatsion organlardagi nuqsonlarni to‘g‘rilash, nutq nuqsonlari natijasida kelib chiqqan psixik buzilishlarni korreksiyalash;
 umumta’lim muassasasi o‘qituvchilari va ota-onalarga nutqiy rivojlanishida muammolari bo‘lgan o‘quvchilarga yordam ko‘rsatishning maxsus usullarini qo‘llash bo‘yicha maslahatlar berish;
 o‘z kasbiy malakasini muntazam ravishda oshirib borish, uslubiy birlashmalar faoliyatida va boshqa metodik ishlarda ishtirok etish.
 21. O‘quvchilarning guruhlarga qatnashish davomatini qayd etib borish uchun sinf jurnali yuritiladi hamda har bir guruhga maxsus sahifalar ajratiladi.
 Yakka (individual) tartibda mashg‘ulotlar olib boriladigan o‘quvchilar uchun sinf jurnalida alohida sahifalar ajratiladi hamda ular ham guruhli mashg‘ulotlar kabi to‘ldiriladi.
 Jurnalning oxirgi betlarida logopediya shoxobchasiga qabul qilingan har bir o‘quvchining familiyasi, ismi, otasining ismi, sinfi, uy manzili, logopediya shoxobchasiga qabul qilingan vaqti, nutqiy yoki umumiy rivojlanishidagi kamchiliklari, logopediya shoxobchasidan chiqarilgan vaqti, umumiy va nutqiy rivojlanish holati, o‘quv fanlarini o‘zlashtirishidagi kamchilik va muammolarini bartaraf etish bo‘yicha tavsiyalar kiritib boriladi.
 22. Logopediya shoxobchasiga o‘qituvchi-logopedlardan biri, shoxobchada bitta o‘qituvchi-logoped bo‘lgan taqdirda esa, uning o‘zi mudirlik qiladi.
 23. Logopediya shoxobchasi mudiri tuman (shahar) xalq ta’limi bo‘limlarining Bolalarni ijtimoiy-psixologik qo‘llab-quvvatlash markazlariga o‘quv yili davomida amalga oshirilgan ishlar yuzasidan har chorak yakuni bo‘yicha keyingi oyning 15-sanasiga qadar quyidagi hisobotlarni topshiradi:
 o‘qituvchi-logopedlar yillik shaxsiy ish rejasining bajarilish holati;
 o‘quvchilar kontingentining o‘zgarish dinamikasi;
 o‘quvchilarning nutq nuqsonlarini bartaraf etish ko‘rsatkichlari.
 24. Mazkur Nizomda belgilangan talablar asosida yangi logopediya shoxobchasi tashkil etilishi lozim bo‘lgan tuman (shahar)larda (birinchi navbatda nutqida nuqsoni bo‘lgan o‘quvchilar kontingenti eng yuqori joylarda) har o‘quv yilida bittadan, Nukus shahri va viloyatlar markazlarida esa ikkitadan logopediya shoxobchasi tashkil etiladi.
 25. Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi bilan kelishilgan.