Aholi tomorqalaridan foydalanish samaradorligini oshirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida

So‘nggi yillarda respublikada dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalariga ajratilgan maydonlardan samarali foydalanish, ularning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, qishloq aholisining bandligi va turmush darajasini oshirish bo‘yicha tizimli ishlar amalga oshirilmoqda.
 Tomorqa yerlaridan samarali foydalanish, “Tomorqa xizmati” MChJ moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, faoliyatini yanada kengaytirish va aholi tomorqalarini xizmatlari bilan qamrab olish darajasini oshirish, shuningdek mahsulotlarni eksport qilish imkoniyatlarini yanada ko‘paytirish maqsadida:
 1. O‘zbekiston fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi, O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyatlar hokimliklarining:
 aholi tomorqalariga kafolatlangan ko‘chat va urug‘larni tizimli yetkazib berishni tashkil etish uchun “Tomorqa xizmati” MChJlarga issiqxona, sovutgichli omborxonalar, chorvachilik majmualari qurish uchun asoslangan hisob-kitoblarga muvofiq yer maydoni ajratish;
 “Tomorqa xizmati” MChJlar kuzatuv kengashlari tarkibiga, tuman mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash bo‘limi boshlig‘i, tuman fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi raisi a’zo bo‘lib kirishlari;
 aholi tomorqalariga kafolatlangan ko‘chat va urug‘larni tizimli yetkazib berish, mahsulotlarni sotishni tashkil qilish uchun viloyatlar va tuman (shahar)lar markaziy dehqon bozorlarida, aholi gavjum punktlarida “Tomorqa xizmati” MChJlar uchun maxsus savdo maydonlarini ajratish to‘g‘risidagi takliflari ma’qullansin.
 2. O‘zbekiston fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi Fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalarini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan:
 1-ilovada keltirilgan klaster usulida faoliyat yuritadigan “Tomorqa xizmati” MChJlarga 3 yil muddatga kredit yoki ularning ustav kapitaliga keyinchalik sotish huquqi bilan ulush ajratsin;
 aholi tomorqalarida yetishtirilgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini saqlash uchun 20 — 30 tonnalik kichik hajmli sovutgichlar barpo etish uchun kredit ajratsin;
 tijorat banklari bilan birgalikda O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasida uch oy imtiyozli davr bilan bir yil muddatga 4 foiz bank marjasini hisobga olgan holda aholi tomorqalaridan samarali foydalanish yo‘nalishida 2 million so‘mgacha Oilaviy tadbirkorlik markazi xulosasisiz On-line tarzda tomorqa yer egalariga mikrokreditlar ajratish mexanizmini joriy etsin.
 3. Tadbirkorlik faoliyatini qo‘llab-quvvatlash davlat jamg‘armasi tomonidan:
 2023-yil 1-yanvarga qadar “Tomorqa xizmati” MChJ hamda qishloq xo‘jaligi kooperativlariga beriladigan kreditlar bo‘yicha kredit summasining 50 foizigacha (50 foizi ham kiradi), biroq umumiy qiymati 2,5 milliard so‘mdan oshmagan miqdorda kafillik berilishi belgilansin; 
 fermer, dehqon xo‘jaligi va tomorqa yer egalari, “Tomorqa xizmati” MChJ va qishloq xo‘jaligi kooperativlariga Fermer, dehqon xo‘jaligi va tomorqa yer egalarini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan umumiy qiymati 5 milliard so‘mdan, foiz stavkasi Markaziy bank asosiy stavkasining 1,5 baravaridan oshmagan tijorat banklarining milliy valyutada ajratiladigan kredit va lizinglari bo‘yicha uning asosiy stavkadan oshgan, biroq asosiy stavkaning 30 foizidan ko‘p bo‘lmagan qismini qoplash uchun uch yil muddatgacha kompensatsiya taqdim etish tizimi joriy etilsin.
 4. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi 2020-yilda Inqirozga qarshi kurashish jamg‘armasi hisobidan, 2021-yilda O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetidan Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartib asosida kamida 30 ta aholi tomorqalarini sug‘orish uchun yer osti suvlariga quduqlarni burg‘ulash xarajatlarining 70 foizini, biroq 120 million so‘mdan oshmaydigan qismini qoplashga subsidiya ajratsin.
 5. 2022-yil 1-yanvarga qadar 2-ilovaga muvofiq tovarlarni olib kirishda bojxona bojining (bojxona rasmiylashtiruvi uchun to‘lov va qo‘shilgan qiymat solig‘idan tashqari) nol stavkalari belgilansin.
 6. “O‘zbekchorvanasl” agentligi bir oy muddatda tsisternada avtomatlashgan sut hajmini o‘lchash va tozalash mexanizmiga ega sut mahsulotlari yig‘ish mashinalari hamda motokultivatorlarga bo‘lgan talabni hisobga olgan holda “O‘zavtosanoat” AJga texnik vazifani kiritsin.
 “O‘zavtosanoat” AJ “O‘zbekchorvanasl” agentligining texnik vazifasi asosida, bir oy muddatda tsisternada avtomatlashgan sut hajmini o‘lchash va tozalash mexanizmiga ega sut mahsulotlari yig‘ish mashinalari hamda motokultivatorlarni mahalliylashtirish bo‘yicha aniq choralarni ko‘rsin.
 7. Belgilab qo‘yilsinki:
 O‘zbekiston fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi O‘zbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash vazirligi, Suv xo‘jaligi vazirligi bilan birgalikda har yili 1-yanvar va 1-iyulga qadar suv ta’minoti og‘ir hududlardagi aholi tomorqalarida qaziladigan quduqlarning manzilli dasturini shakllantiradi va tasdiqlaydi;
 loyiha tashabbuskorlariga belgilangan tartibda tasdiqlanadigan ro‘yxatga asosan ajratiladigan subsidiyalar 2026-yil 1-yanvarga qadar O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetidan, 2026-yil 1-yanvardan boshlab O‘zbekiston fermer, dehqon ho‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi huzuridagi Fermer, dehqon ho‘jaliklari va tomorqa yer egalarini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan moliyalashtiriladi. 
 8. Qishloq xo‘jaligi vazirligi:
 bir oy muddatda tuproq-iqlim xususiyatlaridan kelib chiqib, qishloq xo‘jalik ekinlarining urug‘ va ko‘chatlarini hududlar kesimida ekish, yetishtirish va sifatli mahsulot olish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilishini va joylarga yetkazilishini;
 2021-yil 1-yanvarga qadar Farg‘ona viloyatida “Tomorqa xizmati” MChJ takliflari asosida Toshkent davlat agrar universiteti va uning filiallari huzuridagi “Axborot-maslahat markaz”lari (Extension center) hamda “In-vitro” laboratoriyasi tomonidan hududlarning tuproq-iqlim sharoitlaridan kelib chiqib, qishloq xo‘jaligi ekinlarining urug‘lari va ko‘chatlarini tayyorlash, yetkazib berish, o‘simliklarni kasallik va zararkunandalardan himoya qilish hamda yetishtirish agrotexnikasi, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash yuzasidan maslahat va tavsiyalar berish bo‘yicha xizmatlarni shartnoma asosida tashkil etilishini ta’minlasin.
 9. O‘zbekiston Respublikasi Mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash vazirligi O‘zbekiston fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi bilan birgalikda aholi o‘rtasida tushuntirish ishlarini olib borib, koronavirus pandemiyasining salbiy oqibatlarini yumshatish maqsadida oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmini oshirish uchun aholi tomorqalaridan samarali foydalangan holda ikki marta hosil olish ishlarini tashkil etsin.
 10. Toshkent davlat agrar universiteti, Farg‘ona viloyati Quva tumanidagi Tomorqa yer uchastkalarini rivojlantirish ilmiy-amaliy markazi “Tomorqa xizmati” MChJlar takliflari asosida ularning xodimlarini va birga ishlovchi tomorqa yer egalarining malakasini oshirishni tizimli tashkil etsin.
 11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti va Hukumatining ayrim hujjatlariga 3-ilovaga muvofiq o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin.
 12. Mazkur qarorning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari O‘.I. Barnoyev hamda O‘zbekiston fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi raisi A. Xaitov zimmasiga yuklansin.
 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 26-apreldagi “Fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari faoliyatini takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-3680-son qarorida:
 a) 6-bandda:
 ikkinchi xatboshida “va boshqa vositalar yetkazib berish” so‘zlari “, chorva mollari, parranda, quyon, asalari uyasi, baliq, qishloq xo‘jalik texnikalari hamda ehtiyot qismlari, omuxta yem, mineral o‘g‘itlar, o‘simliklarni himoya qilish uchun kimyoviy vositalar va asbob uskunalar yetkazib berish, shuningdek, issiqxonalar qurib berish” so‘zlari bilan almashtirilsin;
 beshinchi xatboshi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalaridan xarid qilingan, shuningdek, o‘z maydonlarida yetishtirilgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini saralash, tayyorlash, saqlash, qayta ishlash, quritish, qadoqlash, tayyor mahsulotlar ishlab chiqarish va ularni ichki va tashqi bozorlarda sotish hamda eksport qilish”;
 b) 9-bandning “b” kichik bandida:
 uchinchi xatboshidagi “2 yil” so‘zlari “3 yil” so‘zlari bilan almashtirilsin;
 yettinchi xatboshi “2020-yil 1-iyuldan boshlab kreditlar O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasida 4 foizlik bank marjasini hisobga holda olgan ajratiladi” so‘zlari bilan to‘ldirilsin;
 quyidagi mazmundagi sakkizinchi xatboshi bilan to‘ldirilsin:
 “meva-sabzavotlarni qayta ishlash (quritish) korxonalari, sovutish omborxonalari, chorvachilik komplekslari, issiqxona majmualari qurilishiga, intensiv bog‘lar va tokzorlar barpo etilishiga, qishloq xo‘jaligida zanjirli ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yib, yakuniy mahsulot ishlab chiqarishga ixtisoslashgan, jumladan, omuxta yem tayyorlash, sutni qayta ishlash, tomat pasta ishlab chiqarish, mineral o‘g‘itlar tayyorlash, o‘simliklarga kimyoviy ishlov berish, qadoqlash va saralash uskunalarini keltirishga”;
 sakkizinchi — o‘n birinchi xatboshilar tegishincha to‘qqizinchi — o‘n ikkinchi xatboshilar deb hisoblansin;
 quyidagi mazmundagi o‘n uchinchi xatboshi bilan to‘ldirilsin:
 “Mazkur “b” kichik bandining sakkizinchi xatboshida keltirilgan obyektlar fermer, dehqon xo‘jaligi va tomorqa yer egalari, shuningdek, “Tomorqa xizmati” MChJlar va boshqa qishloq xo‘jaligi ishlab chiqaruvchilariga Jamg‘armadan belgilangan tartibda ajratiladigan kreditlar evaziga va lizing to‘lovlari asosida mazkur obyektlarning o‘zini garovga qo‘yish huquqi asosida Jamg‘arma tomonidan balans qiymatida sotiladi. Ularni qurish, xarid qilish va sotish tartibi Jamg‘arma Vasiylik kengashi tomonidan tasdiqlanadi”.
 2. Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 7-iyundagi “O‘zbekiston fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalari kengashi huzuridagi Fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalarini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida”gi 433-son qarorida:
 a) 1-bandning yettinchi xatboshisi “mablag‘lari hisobiga” so‘zlaridan keyin “shakllantirilgan va” so‘zlari bilan to‘ldirilsin;
 b) 3-ilovada:
 14-banddagi “ikkita” so‘zi “o‘n beshta” so‘zlari bilan almashtirilsin;
 15-bandda:
 ikkinchi xatboshidan “hamda 150 milliard so‘m” so‘zlari chiqarib tashlansin;
 quyidagi mazmundagi yettinchi xatboshi bilan to‘ldirilsin:
 “Jamg‘armaga kelib tushgan mablag‘lar uning o‘z mablag‘lari hisoblanadi va Jamg‘armaning Vasiylik kengashi tomonidan tasdiqlanadigan daromadlar va xarajatlar smetasi asosida sarflanadi”;
 17-bandda:
 uchinchi xatboshi “2020-yil 1-yanvardan boshlab resurslarni ajratish” so‘zlaridan so‘ng, “3 yil muddatga, shu jumladan 6 oylik imtiyozli davr bilan” so‘zlari bilan to‘ldirilsin;
 yettinchi xatboshi “2020-yil 1-iyuldan boshlab kreditlar O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasida 4 foizlik bank marjasini hisobga olgan holda ajratiladi” so‘zlari bilan to‘ldirilsin;
 quyidagi mazmundagi o‘n birinchi — o‘n to‘rtinchi xatboshilar bilan to‘ldirilsin:
 “tijorat banklari orqali O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasida uch oy imtiyozli davr bilan bir yil muddatga 4 foiz bank marjasini hisobga olgan holda tomorqadan samarali foydalanish yo‘nalishida 2 million so‘mgacha Oilaviy tadbirkorlik markazi xulosasisiz On-line tarzda tomorqa yer egalariga mikrokreditlar ajratishga;
 meva-sabzavotlarni qayta ishlash (quritish) korxonalari, sovutish omborxonalari, chorvachilik komplekslari, issiqxona majmualari qurilishiga, intensiv bog‘lar va tokzorlar barpo etilishiga, qishloq xo‘jaligida zanjirli ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yib, yakuniy mahsulot ishlab chiqarishga ixtisoslashgan, jumladan, omuxta yem tayyorlash, sutni qayta ishlash, tomat pasta ishlab chiqarish, mineral o‘g‘itlar tayyorlash, o‘simliklarga kimyoviy ishlov berish, qadoqlash va saralash uskunalarini keltirishga.
 Mazkur bandning o‘n ikkinchi xatboshida keltirilgan obyekt va uskunalar fermer, dehqon xo‘jaliklari, “Tomorqa xizmati” MChJlari va boshqa qishloq xo‘jaligi subyektlariga Jamg‘armadan ajratiladigan kredit evaziga va (yoki) lizing shartlari asosida Jamg‘arma tomonidan balans qiymatida sotiladi.
 Mazkur obyektlarni qurish, xarid qilish va sotish tartibi Jamg‘armaning Vasiylik kengashi tomonidan tasdiqlanadi”;
 o‘n birinchi-o‘n ikkinchi xatboshilar tegishincha o‘n beshinchi va o‘n oltinchi xatboshilar deb hisoblansin;
 19-bandda:
 ikkinchi — to‘rtinchi xatboshilar quyidagi tahrirda bayon etilsin:
 “Jamg‘arma tomonidan “Mikrokreditbank” ATB, “Agrobank” ATB hamda O‘zbekiston Respublikasi “Xalq banki”ga resurs ajratish bo‘yicha bosh kelishuvda ushbu mablag‘lar tijorat banklari tomonidan fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalariga 3 yil muddatga, shu jumladan, 1 yilgacha imtiyozli davr bilan 2 foizlik bank marjasini hisobga olgan holda yillik 7 foiz stavkada kreditlar berish uchun resurs sifatida ishlatilishi, 2020-yil 1-yanvardan boshlab resurslarni ajratish O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki asosiy stavkasidan 4 foizlik punktni chegirib tashlagan holda amalga oshirilishi alohida kelishib olinadi;
 Jamg‘arma tomonidan tijorat banklariga resurslar ajratish bo‘yicha bosh kelishuvda ushbu mablag‘lar “Mikrokreditbank” ATB, “Agrobank” ATB hamda O‘zbekiston Respublikasi Xalq banki tomonidan ushbu mablag‘lar “Tomorqa xizmati” MChJlarga kredit ajratish uchun resurslar sifatida 3 yil muddatga, shu jumladan 6 oylik imtiyozli davr bilan O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki asosiy stavkasining 50 foizi miqdoridagi foiz stavkasida yillik 2 foizlik bank marjasini hisobga olgan holda ishlatilishi, 2020-yil 1-yanvardan boshlab resurslarni ajratish O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki asosiy stavkasidan 4 foizlik punktni chegirib tashlagan holda amalga oshirilishi alohida kelishib olinadi;
 Jamg‘arma tomonidan tijorat banklariga resurslar ajratish bo‘yicha bosh kelishuvda ushbu mablag‘lar tijorat banklari tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasi bo‘yicha 2 foiz bank marjasini hisobga olgan holda qishloq xo‘jaligi sohasidagi boshqa ishlab chiqarish, qayta ishlash, tayyorlash, ta’minlash, savdo tashkilotlari hamda lizing kompaniyalariga moddiy-texnik bazani mustahkamlash, qishloq xo‘jaligi texnikasi va transport sotib olish, fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalarining issiqxonalarini qurish uchun materiallar va butlovchi qismlar xarid qilishga kreditlar berish uchun resurs sifatida ishlatilishi, 2020-yil 1-iyuldan boshlab resurslarni ajratish O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki qayta moliyalash stavkasidan 4 foizlik punktni chegirib tashlagan holda amalga oshirilishi alohida kelishib olinadi”;
 22-bandda “har oyda” va “hamda bankning tegishli kredit qo‘mitasining kredit ajratish to‘g‘risidagi qarori haqidagi axborotni” so‘zlari chiqarib tashlansin;
 23-band quyidagi xatboshi bilan to‘ldirilsin:
 “Jamg‘armaga kiritilgan buyurtmanomalar qonunchilikda belgilangan talablarga mos bo‘lmagan taqdirda, tijorat bankiga resurs qisman ajratilishi yoki ajratilmasdan qaytarib yuborilishi mumkin”.
 3. Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 16-yanvardagi 28-son qarori bilan tasdiqlangan Tadbirkorlik faoliyatini qo‘llab-quvvatlash davlat jamg‘armasi to‘g‘risidagi nizomga ilovaning 3-bandi quyidagi mazmundagi “d” kichik bandi bilan to‘ldirilsin:
 “d) fermer, dehqon xo‘jaliklari va tomorqa yer egalariga, “Tomorqa xizmati” MChJlar hamda qishloq xo‘jaligi kooperativlariga Fermer, dehqon xo‘jaligi va tomorqa yer egalarini qo‘llab-quvvatlash Jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining asosiy stavkasida ajratiladigan kreditlar foiz stavkasining 50 foizi miqdorida”.