TATU talabasi qoraqalpoq tili grammatikasi bo‘yicha innovatsion dastur yaratdi

Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Nukus filialining “AKT sohasida kasbiy ta’lim” yo‘nalishi 2-kurs talabasi Jaras Sultanov qoraqalpoq tili grammatikasi bo‘yicha yangi innovatsion dastur yaratdi. Bu haqda O‘zA xabar berdi.

Jarasning bunday innovatsion yangilikni yaratishiga Play market yo‘nalishida dasturlar asosan rus va ingliz tillarida ekanligi, unda qoraqalpoq tilining deyarli yo‘qligi sabab bo‘lgan. Shuning uchun u ushbu dasturga qoraqalpoq tilini kiritishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ygan. Ko‘p vaqt o‘tmasdan “Qoraqalpoq tilini o‘rgatish” dasturini yaratgan (1-dekabr — “Qoraqalpoq tiliga davlat tili maqomi berilgan kun” munosabati bilan). Dastur “Tilga e’tibor, elga e’tibor” nomi bilan boshlanib, uning asosiy qismi: qoraqalpoq tilining tarixiy grammatikasi, fonetika, leksikologiya, morfologiya, sintaksisdan iborat bo‘lib, qo‘shimcha qismida elektron kutubxona, maqollar va matallar, topishmoqlar egallagan.

“Elektron kutubxonadan foydalanuvchilar qoraqalpoq tili bo‘yicha so‘nggi yozilgan kitoblar, kiritilgan o‘zgartirishlar, dasturni ishlab chiqishda foydalanilgan adabiyotlar bilan tanishishi mumkin. Shu bilan birga, kitob bo‘yicha ma’lumotlarni o‘qishingiz va uni ko‘chirib olishingiz mumkin bo‘ladi. O‘zim qoraqalpoq tilining taniqli mutaxassisi bo‘lmasam ham dasturning ma’lumotlar bazasini yaratishda 30 dan ziyod taniqli qoraqalpoq tilshunos adabiyotlaridan foydalandim. Dasturda mualliflar to‘g‘risida ma’lumotlar ham o‘rin olgan”, — deydi J.Sultanov.

Dastur ayni paytda qoraqalpoq va rus tillarida ishlamoqda. Endi uni faqat qoraqalpoq yoshlarigina emas, balki xorijiy davlatlar ham ko‘rib, o‘rganishi mumkin.
Yosh tadqiqotchi Jaras Sultanov hozirda maktabgacha ta’lim muassasalari tarbiyalanuvchilari uchun uyali telefon orqali qoraqalpoq tilining alifbosini o‘rgatuvchi dastur ustida ish olib bormoqda. Shuningdek, kelajakda O‘zbekistonning chiroyli maskanlari bo‘yicha ma’lumot, fotogalereya yaratish niyatida. Tarixiy o‘rinlar haqida ma’lumot, Orol dengizi to‘g‘risida tarixiy faktlar, milliy urf-odat va dasturlarni yoritish yuzasidan dastur ishlab chiqib, uni jahon hamjamiyatiga tanishtirish uning istiqboldagi rejalari hisoblanadi.