QIShLOQ XO‘JALIGI KORXONALARINING DAVLAT EHTIYOJLARI UChUN XARID QILINADIGAN PAXTA VA G‘ALLA ETIShTIRISh XARAJATLARINI TIJORAT BANKLARI TOMONIDAN KREDITLASh TARTIBI TO‘G‘RISIDA NIZOMNI TASDIQLASh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki to‘g‘risida” va “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi qonunlari asosida qaror qilamiz:
 1. Qishloq xo‘jaligi korxonalarining davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan paxta va g‘alla yetishtirish xarajatlarini tijorat banklari tomonidan kreditlash tartibi to‘g‘risidagi Nizom (yangi tahrirda) ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur qaror kuchga kirishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va Markaziy banki Boshqaruvining “Qishloq xo‘jaligi korxonalarining davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan paxta va g‘alla yetishtirish xarajatlarini tijorat banklari tomonidan kreditlash tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi 2005-yil 14-yanvardagi 2, 259-V-sonli qarori (2005-yil 2-fevral, ro‘yxat raqami 1448 — O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to‘plami, 2005-yil, 5-6-son, 40-modda), “Qishloq xo‘jaligi korxonalarining davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan paxta va g‘alla yetishtirish xarajatlarini tijorat banklari tomonidan kreditlash tartibi to‘g‘risidagi Nizomga qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish haqida”gi 2005-yil 14-martdagi 32, 259-V-1-sonli qarori (2005-yil 22-mart, ro‘yxat raqami 1448-1 — O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to‘plami, 2005-yil, 12-13-son, 95-modda), “Qishloq xo‘jaligi korxonalarining davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan paxta va g‘alla yetishtirish xarajatlarini tijorat banklari tomonidan kreditlash tartibi to‘g‘risidagi nizomga qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish haqida”gi 2005-yil 30-maydagi 50, 259-V-2-sonli qarori (2005-yil 10-iyun, ro‘yxat raqami 1448-2 — O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to‘plami, 2005-yil, 23-24-son, 173-modda) o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin. 
 3. Ushbu qaror O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida ro‘yxatdan o‘tgan kundan boshlab o‘n kun o‘tganidan keyin kuchga kiradi. 
 Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki to‘g‘risida” va “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi qonunlari asosida tijorat banklari tomonidan qishloq xo‘jaligi korxonalariga davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan g‘alla va paxta xomashyosi yetishtirish xarajatlarini moliyalashtirish maqsadlari uchun kreditlar berish tartibini belgilaydi.
 1. Tijorat banklari tomonidan ushbu kreditlar qishloq xo‘jaligi korxonalariga muddatlilik, to‘lovlilik, ta’minlanganlik hamda maqsadli foydalanish shartlarida davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan g‘alla va paxta xomashyosi yetishtirish xarajatlarini moliyalashtirish maqsadlarida beriladi.
 2. Ushbu Nizom asosida kreditlash 2006 xo‘jalik yilidan boshlab davlat ehtiyojlari uchun g‘alla va paxta yetishtiruvchi barcha qishloq xo‘jaligi korxonalariga tadbiq etiladi.
 3. Kreditlar davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan paxta xomashyosi va g‘alla qiymatining 50 foizigacha miqdorida beriladi.
 Bunda, kreditlar agrotexnik tadbirlar muddatidan kelib chiqqan holda quyidagi tartibda ajratiladi:
 paxta xomashyosi yetishtirish xarajatlarini moliyalashtirish uchun hosil yetishtirilayotgan yilning 1-yanvariga qadar paxta xom-ashyosi qiymatining 5 foizigacha, 1-apreliga qadar 20 foizigacha, 1-iyulga qadar 35 foizigacha va 1-sentabrga qadar 50 foizgacha;
 g‘alla yetishtirish xarajatlarini moliyalashtirish uchun hosil yetishtirilayotgan yilning 1-yanvariga qadar g‘alla qiymatining 20 foizigacha, 1-aprelga qadar 30 foizigacha va 1-iyunga qadar 50 foizgacha.
 4. Qishloq xo‘jaligi korxonasi tomonidan davlat ehtiyojlari uchun yetkazib beriladigan mahsulot hajmining qiymati “O‘zpaxtasanoat” uyushmasi va “O‘zdonmahsulot” AK korxonalari (bundan keyingi matnlarda — tayyorlov korxonalari) bilan tuzilgan kontraktatsiya shartnomalaridan kelib chiqqan holda o‘rnatiladi.
 Kredit miqdorini aniqlash uchun amaldagi xarid narxlari asos qilib olinadi. Yangi xarid narxlari tasdiqlangach, kredit miqdori kredit oluvchining talabiga ko‘ra qayta hisoblab chiqiladi. 
 5. Mazkur kreditlar faqat quyidagi maqsadlar uchun berilishi mumkin:
 ish haqi va unga tegishli ajratmalarni to‘lash uchun; 
 mineral o‘g‘it va o‘simliklarni kimyoviy va biologik himoya qilish vositalarini xarid qilish uchun;
 yoqilg‘i-moylash mahsulotlarini xarid qilish uchun;
 MTPlar, muqobil MTPlar, SFUlar (suvdan foydalanuvchilar uyushmalari) va qishloq xo‘jalik texnikasi mavjud bo‘lgan boshqa xo‘jalik subyektlarining xizmatlari uchun to‘lovlarga;
 olingan urug‘lik materiali qiymatini to‘lovi uchun;
 xo‘jalik ixtiyoridagi texnikalarga ehtiyot qismlarni sotib olish uchun;
 lizingga (moliyaviy ijaraga) berilgan texnika vositalarining lizing va sug‘urta to‘lovlari uchun;
 foydalanilgan elektr energiyasi uchun to‘lovlarga;
 plyonka ostiga ekiladigan paxta uchun polietilen plyonkasi xarid qilishga;
 yagona yer solig‘i to‘lovlariga (muddati o‘tgan yer solig‘i. Muddatli yer solig‘i to‘lovlari qonunchilikda belgilangan muddatlarda to‘lanadi).
 Shuningdek, ajratiladigan kreditlarning 5 foizi doirasida paxta va g‘alla yetishtirish bilan bog‘liq bo‘lgan xo‘jaliklarning boshqa zaruriy ehtiyojlar, shu jumladan, sug‘urta mukofoti uchun to‘lovlar amalga oshirilishi mumkin.
 6. Bunda, ushbu Nizomning 5-bandida keltirilgan ekinlarni yetishtirish xarajatlarining har bir turini moliyalashtirish uchun beriladigan kreditlarning eng ko‘p miqdori yuzasidan tavsiyalar (1-ilova) O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi hamda Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi tomonidan har yilgi hosil uchun agrotexkartalardan kelib chiqqan holda belgilanadi.
 Mazkur tavsiya etilayotgan xarajatlarning agrotexnika me’yorlari qishloq xo‘jaligi korxonalariga biznes-reja (2-ilova) ishlab chiqish uchun asos hisoblanadi.
 Qishloq xo‘jaligi korxonasining biror bir xarajat turi bo‘yicha to‘lovlarga ehtiyoji bo‘lmagan hollarda, kredit resurslarini ayrim maqsadlarga sarflashdan voz kechish huquqiga ega (mineral o‘g‘it, kimyoviy yoki biologik vositalar va urug‘lik material xarajatlari bundan mustasno)
 Bunda, ishlatilmagan kredit resurslari qishloq xo‘jaligi korxonasi tomonidan tasdiqlangan biznes-rejaga muvofiq g‘alla va paxta yetishtirish bilan bog‘liq boshqa ruxsat etilgan xarajat turlari bo‘yicha, shuningdek qishloq xo‘jaligi texnikasi sotib olishga, ichki xo‘jalik irrigatsiya va kollektor-drenaj tarmoqlarini tozalashga ishlatilishi mumkin.
 7. Kreditlar tegishli qishloq xo‘jalik mahsuloti bo‘yicha qishloq xo‘jalik korxonalari bilan yakuniy hisob-kitoblar yakunlanguncha, lekin g‘alla yetishtirishni moliyalashtirishga ajratilgan kreditlar bo‘yicha 12 oydan va paxta xomashyosi yetishtirishni moliyalashtirishga ajratilgan kreditlar bo‘yicha 18 oydan ko‘p bo‘lmagan muddatga, qaytarish muddatini uzaytirish huquqisiz beriladi.
 8. Qishloq xo‘jaligi korxonalarini kreditlash bank marjasini hisobga olgan holda, imtiyozli foiz stavkasi bilan amalga oshiriladi. 
 Bu kreditlar bo‘yicha imtiyozli foiz stavkasi yillik 3 foiz miqdorida belgilanib, uning 2 foizi bank marjasini tashkil etadi.
 9. Kredit qishloq xo‘jaligi korxonasiga uning asosiy talab qilib olinguncha depozit hisob raqami ochgan va unga xizmat ko‘rsatayotgan bank tomonidan beriladi. Ushbu kreditlarni ikkilamchi talab qilib olinguncha depozit hisob raqami ochilgan bank tomonidan berilishiga ruxsat berilmaydi.
 10. Qishloq xo‘jaligi korxonalari tayyorlov korxonalari bilan kontraktatsiya shartnomalari tuzganlaridan keyin kredit olish uchun ularning asosiy talab qilib olinguncha depozit hisobvarag‘iga xizmat ko‘rsatayotgan bankka ariza bilan murojaat etishadi.
 Arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinadi:
 tayyorlov tashkilotlari bilan tuzilgan kontraktatsiya shartnomalari nusxalari;
 kreditga bo‘lgan talabni aniqlash uchun tayyorlangan biznes-reja;
 debitor-kreditor qarzlar to‘g‘risida ma’lumotnoma (2a-shakl) va moliyaviy natijalar to‘g‘risida hisobot (2-shakl).
 11. Imtiyozli kreditlar qaytishini ta’minlash maqsadida, bank davlat ehtiyojlari uchun xarid qilinadigan paxta xomashyosi va g‘alla yetishtirishni moliyalashtirish maqsadida qishloq xo‘jaligi korxonalariga berilgan imtiyozli kreditlar qaytarilishi bo‘yicha o‘zining tadbirkorlik xavfini sug‘urta qilishi mumkin. “O‘zagrosug‘urta” kompaniyasining imtiyozli kreditlarning qaytmasligi xavfini sug‘urtalash shartnomalari bo‘yicha sug‘urta badallari hajmi olinayotgan kredit summasining 0,75 foizi miqdorida bo‘ladi va tijorat banklarining o‘z mablag‘lari hisobidan to‘lanadi. Bunda, “O‘zagrosug‘urta” DASK tomonidan sug‘urta polisi kredit shartnomasida belgilangan kreditning butun qaytarish muddatiga beriladi. Taqdim etilayotgan kredit miqdori “O‘zagrosug‘urta” DASK bilan kelishilgan sug‘urta pulidan ko‘p bo‘lmasligi zarur.
 Tijorat banklari yaxshi moliyaviy holatga ega bo‘lgan, oldin olgan kreditlarini doimo o‘z vaqtida qaytarib kelgan qishloq xo‘jaligi korxonalariga mazkur kreditlarni ularni qaytmaslik xatarini sug‘urtalamagan holda, ya’ni “O‘zagrosug‘urta” DASK sug‘urta polisini olmagan holda berish huquqiga egalar. 
 Tijorat banklari berilgan kreditlarning qaytishini ta’minlash maqsadida tayyorlov korxonalari tomonidan berilgan kreditlarni qaytarilishi borasida kafilligini qabul qilishlari mumkin.
 12. Mazkur Nizomning 10-bandida keltirilgan barcha zarur hujjatlar taqdim etilganidan so‘ng, bank qishloq xo‘jaligi korxonasining arizasini ko‘rib chiqishi va 3 kun muddat ichida u bilan kredit shartnomasi tuzishi lozim. 
 Bank kredit qo‘mitasi tomonidan kredit berishni rad etish to‘g‘risida qaror qabul qilingan hollarda, u raddiyani yozma shaklda izohlab berishi shart.
 13. Kredit shartnomasi kuchga kirgandan so‘ng, keyingi ish kunidan kechiktirmasdan qishloq xo‘jaligi korxonasiga ssuda hisobvarag‘i ochiladi. 
 Qishloq xo‘jalik korxonalarining ssuda hisobvarag‘idan to‘lovlar ushbu Nizomning 5 va 6-bandlarida ko‘rsatilgan maqsadlar uchun naqd pulsiz shaklda (ish haqidan tashqari) faqat qishloq xo‘jalik korxonalarining to‘lov topshiriqnomalariga asosan amalga oshiriladi.
 Shuningdek, qishloq xo‘jalik korxonalarining yozma roziliklari bo‘lgan taqdirda, ushbu tartibning 5-bandida ko‘rsatilgan maqsadlarga moliyalashtirilayotgan joriy yil hosili uchun yetkazib berilgan moddiy texnik resurslar va ko‘rsatilgan xizmatlar uchun K-2ga qo‘yilgan va belgilangan tartibda qarz oluvchi tomonidan akseptlangan to‘lov talabnomalariga muvofiq to‘lovlar amalga oshirilishi mumkin.
 To‘lov talabnomalari qarz oluvchi tomonidan akseptlanmagan taqdirda, to‘lovlar sud qarori asosida undiriladi.
 14. Bunda, to‘lovlar quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
 oylik ish haqi to‘lovlari uchun agrotexkartalarda belgilangan me’yorlarda;
 mineral o‘g‘it va o‘simliklarni himoya qilishning kimyoviy vositalari uchun to‘lovlarda, mablag‘lar “Qishloqxo‘jalikkimyo” YoAJ filiallarining maxsus 23204-sonli va 23222-sonli hisob raqamlariga o‘tkaziladi;
 “O‘zagromashservis” uyushmasi MTP larining xizmatlari uchun to‘lovlarda, mablag‘lar ularning maxsus 23218-sonli va 23210 (23220)-sonli hisob raqamlariga o‘tkaziladi;
 yoqilg‘i-moylash mahsulotlari va elektroenergiya uchun “O‘zneftmahsulot” kompaniyasi, “O‘zbekenergo” DAK korxonalari to‘lovlarda, mablag‘lar ularning maxsus 23204-sonli va 23210 (23220)-sonli hisob raqamlariga o‘tkaziladi;
 urug‘lik materiali qiymati uchun tayyorlov korxonalarining 23204-sonli maxsus hisob raqamlariga o‘tkaziladi;
 muqobil MTPlar, SFUlar (suvdan foydalanuvchilar uyushmalari), boshqa korxona va tashkilotlar tomonidan ko‘rsatilgan xizmatlar hamda ehtiyot qismlar uchun to‘lovlarda, mablag‘lar ushbu xo‘jalik yurituvchi subyektlarning talab qilib olinguncha depozit hisob raqamlariga o‘tkazib beriladi. 
 15. Banklar to‘lovlarning ssuda hisobvarag‘idan mazkur Nizomning 5 va 6-bandlardagi maqsadlar uchun amalga oshirilishini nazorat qiladi. Shuningdek, banklar “O‘zagrosug‘urta” DASK bilan birgalikda sug‘urta shartnomasi asosida har bir qishloq xo‘jaligi korxonasi bo‘yicha g‘alla va paxta ekinlarining holatini va bo‘lajak hosilning berilgan kreditlarning qaytarilishini ta’minlash uchun yetarliligini aniqlash maqsadida doimiy monitoring o‘rnatadilar.
 16. Ekinlar (to‘liq yoki qisman) mavjud bo‘lmagan yoki ular ahvolining qoniqarsizligi, jumladan agrotexnik tadbirlarning kechikishi, ekin maydonlarini begona o‘tlar bosib ketishi holatlari aniqlanganda, bu haqda bank va “O‘zagrosug‘urta” DASKning hamda Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligining tuman bo‘linmalari (qarz oluvchi fermer xo‘jaligi bo‘lganida Fermer xo‘jaliklari uyushmasining vakilligi) birgalikda uch tomonlama dalolatnoma tuzadilar. Ushbu dalolatnoma asosida bank kreditlashni to‘xtatadi va kreditlar hamda ularga hisoblangan foizlarni muddatidan oldin so‘ndirish choralarini ko‘radi. Bu choralar kredit shartnomasida kelishilgan bo‘lishi kerak.
 Shu bilan bir vaqtda Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligining tuman bo‘linmalari (qarz oluvchi fermer xo‘jaligi bo‘lganida Fermer xo‘jaliklari uyushmasining vakilligi) tomonidan ushbu dalolatnoma xizmat ko‘rsatuvchi tarmoq korxonalariga yetkazilishi lozim.
 17. Kreditlar va unga hisoblangan foizlar qishloq xo‘jaligi korxonalarining maxsus 23210 (23220) hisob raqamlariga qishloq xo‘jalik mahsulotlarini tayyorlov korxonalariga sotishdan tushgan mablag‘lar hisobidan, birinchi navbatda bank tomonidan memorial orderlar bilan undiriladi.
 Kredit shartnomasi asosida berilgan kreditlarni qaytarish muddati yetib kelganda, ularni undirib olish uchun, qarzdor-qishloq xo‘jaligi korxonasining mablag‘i yetarli bo‘lmaganda, tijorat banklari sug‘urta polisi asosida “O‘zagrosug‘urta” DASK bo‘limlariga sug‘urta hodisasi ro‘y berganligi to‘g‘risida murojaat qiladilar.
 Sug‘urta tovoni, tijorat banklari va “O‘zagrosug‘urta” DASK bo‘limlari o‘rtasida tuzilgan Bosh polis asosida tijorat banklariga 5 kun muddatda to‘lab beriladi.
 Topshirilgan mahsulot uchun yakuniy hisob-kitoblarda tayyorlov korxonalari tomonidan qishloq xo‘jaligi korxonalariga yetkazib berilgan moddiy boyliklar qiymati va avvalgi yillar qarzlarini chegirib qolishga yo‘l qo‘yilmaydi. Ushbu moddiy boyliklar uchun hisob-kitoblar va qarzlarni qaytarish ajratilgan bank kreditlari to‘liq to‘langach, qishloq xo‘jalik korxonasining to‘lov topshiriqnomalariga muvofiq amalga oshiriladi.
 18. Kreditlardan foydalanganlik uchun foizlar kreditning amaldagi qoldig‘iga har kuni hisoblab boriladi va qishloq xo‘jalik mahsulotlarini tayyorlov korxonalariga sotishdan tushgan mablag‘lar hisobidan:
 g‘alla yetishtirishni moliyalashtirishga ajratilgan kreditlar bo‘yicha yilning iyul oyidan boshlab va kreditni to‘liq qaytarish vaqtigacha;
 paxta xomashyosi yetishtirishni moliyalashtirishga ajratilgan kreditlar bo‘yicha yilning noyabr oyidan boshlab va kreditni to‘liq qaytarish vaqtigacha undiriladi.
 Bunda qishloq xo‘jaligi korxonalari kreditni va unga hisoblangan foizlarni muddatidan oldin qaytarishlari mumkin.
 19. Shuningdek, ajratilgan kreditlardan maqsadli foydalanish Moliya vazirligining Nazorat-taftish bosh boshqarmasi tomonidan tekshirib boriladi.
 20. Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi, “O‘zagrosug‘urta” DASK va Dehqon va fermer xo‘jaliklari uyushmasi bilan kelishilgan.