Majburiy tibbiy sug‘urta qanchaga tushadi?

Sog‘liqni saqlash vazirligi QHTBT portalida «Majburiy tibbiy sug‘urta to‘g‘risida»gi Qonun loyihasini e'lon qildi, u 2021 yil 1 yanvardan kuchga kirishi kerak. Bu haqda Norma yozmoqda.
Taklif etilayotgan qonunning maqsadi – O‘zbekiston fuqarolarining malakali tibbiy yordam olish hamda majburiy tibbiy sug‘urtaning (MTS) huquqiy, tashkiliy, moliyaviy asoslari va tamoyillarini belgilash uchun fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlarini amalga oshirish maqsadida MTS sohasida yuzaga keladigan jamoatchilik munosabatlarini tartibga solish.
 MTSning asosiy tushuncha va tamoyillari belgilandi. Tushunchalar apparati bepul tibbiy-ijtimoiy yordamning kafolatlangan hajmi, tibbiyot muassasalari, ularning turlari, tibbiy xizmat va boshqa tavsiflarni o‘z ichiga olgan.
 MTSning asosiy tamoyillariga quyidagilar kiradi:
• ijtimoiy maqomi va kiritgan yig‘imi (badali) miqdoridan qat'i nazar, barcha sug‘urtalangan shaxslar tibbiy xizmatlardan teng foydalanadi;
• tibbiy xizmatlardan hududlarda teng foydalaniladi;
• hamyonbop va sifatli tibbiy xizmatlar ko‘rsatiladi.
 Loyiha tibbiy resurslardan teng foydalanishni, o‘z salomatligini saqlash va mustahkamlashdan manfaatdorlikni ta'minlovchi motivatsiya dasturlarini joriy etish yo‘li bilan salomatlikni saqlash uchun fuqarolarning javobgarligini oshirishga ham yo‘naltirilgan.
 Vazirlar Mahkamasining taklifiga binoan majburiy tibbiy sug‘urta uchun yig‘im va badallar miqdorini Prezident tasdiqlaydi.
 Qonun kimlarga tatbiq etiladi
 Qonun quyidagilarga nisbatan amal qiladi:
• bepul tibbiy yordam va MTSning kafolatlangan hajmi doirasida tibbiy xizmatlardan foydalanish huquqiga ega bo‘lgan sug‘urtalangan shaxslar;
• ish beruvchi bo‘lgan korxonalar, tashkilotlar, muassasalar, yakka tartibdagi tadbirkorlar, tibbiy xizmatlarni yetkazib beruvchilar, Majburiy tibbiy sug‘urta jamg‘armasi, davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari, shuningdek MTS sohasida faoliyat yurituvchi boshqa shaxslar.
 O‘zbekiston fuqarolari, bu yerda doimiy yashovchi xorijiy fuqarolar, fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar va ularga tenglashtirilgan shaxslar, shuningdek kirish «investitsiya vizasi» olgan xorijiy investorlar, ularning ota-onalari, turmush o‘rtoqlari va farzandlari majburiy tibbiy sug‘urtalanishlari lozim bo‘ladi.
 Sug‘urtalangan shaxslar, to‘lovchilar, akkreditatsiyalangan tibbiy xizmatlarni yetkazib beruvchilar va Jamg‘arma majburiy tibbiy sug‘urta sub'yektlari hisoblanadi.
 Jamg‘arma budjeti quyidagilar hisobidan shakllantiriladi:
• aholini tibbiy yordamning kafolatlangan hajmi bilan ta'minlash xarajatlarini qoplash uchun ajratiladigan Davlat budjeti mablag‘lari;
• majburiy tibbiy sug‘urtani qo‘llab-quvvatlash uchun davlat tomonidan belgilanadigan majburiy soliqlar va yig‘imlar;
• qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar.
 O‘zbekiston hududida bo‘lgan barcha jismoniy shaxslar shoshilinch tibbiy yordam olishga haqli bo‘ladi.
 Sug‘urtalangan shaxslarning huquqlarini ta'minlash
Tibbiy xizmatlarni yetkazib beruvchini tanlash huquqini qayd etgan holda ularni ko‘rsatish, sug‘urtalangan shaxslarni boshqa yetkazib beruvchiga qayta yo‘naltirish taomillari, ikkilamchi fikr olish huquqi, sug‘urtalangan shaxslar hisobini yuritishning asosiy qoidalari, birgalikda to‘lovlarni amalga oshirish va axborot maxfiyligi tartibi belgilanadi.
 Loyihaga muvofiq, tibbiy yoki boshqa ko‘rsatmalar mavjud yoki mavjud emasligidan qat'i nazar, sug‘urtalangan shaxslar tibbiy xizmatlardan foydalanish uchun so‘ralayotgan tibbiy xizmatlarni ko‘rsatish shartnomasi tuzilgan yetkazib beruvchiga murojaat qilishga haqli. Sug‘urtalangan shaxs yetkazib beruvchiga murojaat qilganda shaxsini tasdiqlovchi guvohnomani va, mavjud bo‘lgan taqdirda, sug‘urta polisi, tibbiyot kartasi yoki ularning o‘rnini bosuvchi hujjatlarni taqdim etishi shart, shoshilinch yordam ko‘rsatish hollari bundan mustasno.
 Yetkazib beruvchi sug‘urtalangan shaxsda tibbiy ko‘rsatmalar, sug‘urta polisi, tibbiyot kartasi yoki ularning o‘rnini bosuvchi hujjatlar mavjud emasligi sababli qabul qilishni rad eta olmaydi. Yetkazib beruvchi tuzilgan shartnomaga muvofiq so‘ralayotgan tibbiy xizmatni ko‘rsatmasa, murojaat qilish dalilini qayd etadi, shuningdek so‘ralayotgan tibbiy yordamni olish uchun shaxs qayta yo‘naltirilgan yetkazib beruvchini ko‘rsatadi. Shaxs qayta yo‘naltirilgan yetkazib beruvchi sug‘urtalangan shaxsga so‘ralayotgan xizmatni ko‘rsatishi shart.
 Alohida xizmat uchun birgalikda to‘lov nazarda tutilgan bo‘lsa, shaxs yetkazib beruvchiga belgilangan miqdorda haq to‘lashi, u sug‘urtalangan shaxs tomonidan birgalikda to‘lovni olganidan keyin uni ko‘rsatishi shart. Qonun loyihasiga ko‘ra: birgalikda to‘lov – Jamg‘arma va sug‘urtalangan shaxs tomonidan solidar tartibda ko‘rsatilgan tibbiy xizmatlar uchun to‘lanishi lozim bo‘lgan summa.
 Mablag‘ qayerdan olinadi
 O‘zbekistonda tibbiyotning budjet modeli amal qiladi. Aholi soliqlarni to‘laydi, ularning bir qismi sog‘liqni saqlash tizimiga yo‘naltiriladi. Sog‘liqni saqlash vazirligi MTSni joriy etish zaruratining iqtisodiy asoslanmasida sog‘liqni saqlashga jami xarajatlar qo‘shimcha hajmini shakllantirishning 2 ta variantini keltirgan.
 1. «MTSga ajratmalar va qat'iy belgilangan badallar miqdori – 2% va 1 EKIH». U 2021 yildan O‘zbekistonda yollanma xodimlar nominal ish haqidan 2% miqdorida ajratmalar va yakka tartibdagi tadbirkorlardan 1 EKIH miqdorida qat'iy belgilangan badallar MTS tizimiga joriy etilishiga asoslangan.
 Chunonchi, 2021 yilda jami tushumlar 1 211 mlrd so‘mni, 2022 yilda 1 297 mlrd so‘mni, 2025 yilda 1 576 mlrd so‘mni tashkil etishi mumkin. 2021 yilda sog‘liqni saqlashga jami xarajatlar aholi jon boshiga 444 ming so‘mni, 2022 yilda 453 ming so‘mni, 2025 yilda 570 ming so‘mni tashkil etadi. 2017 yilgi daraja bilan solishtirganda 2025 yilda ular 2,5 baravar oshadi.
 2. «Tamaki va alkogolli ichimliklardan, Pensiya jamg‘armasi hisobidan – MHTFning 0,5%i, yakka tartibdagi tadbirkorlarning badallari hisobidan – 2 EKIH MTSga ajratmalar va qat'iy belgilangan badallar miqdori».
 Yakka tartibdagi tadbirkorlarning badallaridan Jamg‘armaga tushumlar hajmi 2021 yilda 161 mlrd so‘mni, 2022 yilda 175 mlrd so‘mni, 2025 yilda 224 mlrd so‘mni tashkil etishi mumkin. Sog‘liqni saqlashga jami xarajatlar aholi jon boshiga 2021 yilda 511 ming so‘mni, 2022 yilda 524 ming so‘mni, 2025 yilda 652 ming so‘mni tashkil etadi. 2018 yilgi daraja bilan solishtirganda 2025 yilda ular 2,9 baravar oshadi.
 Loyiha o‘zgartirilishi, unga qo‘shimcha kiritilishi yoki rad etilishi mumkin.