Zarafshon daryosida Yovon GES qurilishiga start berildi

Tojikiston prezidenti Emomali Rahmonning tashrifi doirasida Zarafshon daryosida Yovon gidroelektr stantsiyasi qurilishiga bag'ishlangan marosim bo'lib o'tdi. Rahmon boshchiligidagi rasmiy delegatsiya oliy darajadagi muzokaralar davomida O'zbekiston bilan Tojikiston o'rtasidagi do'stlik, yaxshi qo'shnichilik va strategik sheriklik munosabatlarini yanada mustahkamlashning dolzarb masalalari, jumladan, gidroenergetika sohasida hamkorlikni rivojlantirish masalalarida ikki davlat rahbarlari tomonidan ramziy tugma bosilib, yangi GES qurilishga start berildi.
O'zbekiston va Tojikiston o'rtasida Markaziy Osiyo suv va energetika boyliklaridan o'zaro manfaatli asosda foydalanish, gidroenergetika loyihalarida samarali hamkorlik aloqalari mexanizmlari ishlab chiqildi hamda birgalikda ishtirok etish borasida yangi GES qurilishiga kelishib olindi.
Ta'kidlash joizki, mazkur loyiha gidroenergetika sohasida ikki davlat o'rtasidagi yirik istiqbolli loyihadir. Shu jihatdan, mazkur Yovon gidroelektr stantsiyasi energetika sohasidagi ikki tomonlama hamkorlikda birinchi yirik loyiha bo'ladi. 140 megavatt quvvatga ega zamonaviy stantsiya mamlakatlar energetik xavfsizligi, suv va qishloq xo'jaligi barqarorligini ta'minlashda muhim o'rin tutadi.
Ikki mamlakatning mas'ullari tomonidan Zarafshon daryosi havzasida 2 ta GESni qurish va undan foydalanishni texnik-iqtisodiy baholash bo'yicha o'zaro kelishuvga erishilgan. Mazkur kelishuvga asosan Tojikistonning Zarafshon daryosi havzasida gidroelektr stantsiyalarning qurilishi ikki bosqichda amalga oshiriladi.
Birinchi bosqichda yiliga o'rtacha 832 million kilovatt soat elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi, quvvati 140 megavattga va prognoz qiymati 282 million dollarga teng Yovon gidroelektr stantsiyasini qurish ishlari bajariladi. Mazkur loyiha sarflangan mablag'larni 15 yilda qoplashi hamda 40–50 yil davomida uzluksiz ishlash imkoniyatiga ega.
Ikkinchi bosqichda yiliga o'rtacha 560 million kilovatt soat elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi, quvvati 135 megavattga va prognoz qiymati 270 million dollarga teng Fandaryo gidroelektr stantsiyasini qurish imkoniyati o'rganib chiqilmoqda. Mazkur loyiha sarflangan mablag'larni 20 yilda qoplash hamda 40–50 yil davomida uzluksiz ishlash imkoniyatiga ega.
Mazkur loyihalarning yillik umumiy ishlab chiqarishi hajmi 1400 million kVt.soatni tashkil etadi. Bu esa, o'z navbatida, 600 mingdan ortiq oilaning elektr energiyasiga bo'lgan ehtiyojini qondirish imkonini beradi. Yangi GESlarning qurilishi doirasida 3 mingga yaqin mavsumiy, ishga tushirilishi natijasida esa 200 dan ortiq doimiy ish o'rinlari yaratiladi. Loyihalarni to'g'ridan-to'g'ri xorijiy investitsiyalar hisobidan loyihaviy moliyalashtirish usuli bo'yicha moliyalashtirish rejalashtirilgan.
Shu o'rinda, mazkur gidroinshootlarni qurilishi yuzasidan loyihaning buyurtmachisi etib, tomonlar ishtirokida aktsiyadorlik jamiyati shaklidagi TaUz HIDRO qo'shma korxonasi tashkil etildi.Bugungi kunda tomonlar loyihadan oldingi izlanish ishlarini moliyalashtirish va loyihaning texnik-iqtisodiy asoslarini tayyorlash uchun xalqaro moliya institutlarining grant mablag'larini jalb etish choralarini ko'rmoqda. Bu borada yangi tashkil etilgan TaUz HIDRO AJ yangi qurilishi rejalashtirilgan GESlarning texnik topshiriqlarini ishlab chiqadi va loyihaning texnik-iqtisodiy asoslarini tayyorlashda xalqaro konsalting kompaniyalarini jalb etadi.
Bu borada muhandislik ishlari to'liq zamonaviy standartlar asosida, ilg'or xorijiy kompaniyalar ishtirokida olib boriladi. Loyiha xalqaro moliya tashkilotlarining investitsiyalari hamda ta'sis qilinadigan qo'shma korxona ustav jamg'armasiga kiritiladigan tomonlarning o'z mablag'lari hisobiga moliyalashtiriladi. Mazkur loyihani moliyalashtirishga yetakchi xalqaro institutlar, shu jumladan Osiyo taraqqiyot banki hamda Evropa tiklanish va taraqqiyot banki qiziqish bildirgan.
Biz ishonch bilan ayta olamizki, hozirda ikki davlat o'rtasida bo'lib o'tayotgan Oliy darajadagi tashrif O'zbekiston va Tojikiston gidroenergetika tarmoqlari rivojlanishida yangi tarixni boshlab berdi va bu ikki davlat xalqining farovon hayotiga xizmat qiladi.
“O'zbekgidroenergo” matbuot xizmati