O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qo‘mitasining 2020-yil va 2021-yilning o‘tgan davridagi faoliyati to‘g‘risidagi hisoboti haqida

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qo‘mitasi (bundan buyon matnda Qo‘mita deb yuritiladi) tomonidan 2020-yil va 2021-yilning o‘tgan davrida (bundan buyon matnda hisobot davrida deb yuritiladi) O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlisga yo‘llagan Murojaatnomalari hamda 2020-yil 20-yanvardagi Oliy Majlis Senatining birinchi majlisidagi ma’ruzasida ko‘rsatilgan vazifalar yuzasidan muayyan ishlar amalga oshirilgan.
 Xususan, qonunchilik faoliyati doirasida mahalliy Kengashlar deputatlari ishtirokida va ekspertlarni jalb qilgan holda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilingan hamda ma’qullash uchun Senatga kiritilgan 3 ta qonun (2020-yilda 1 ta, 2021-yilning o‘tgan davrida 2 ta) dastlabki tarzda ko‘rib chiqilib, Senat yalpi majlisi muhokamasiga kiritilgan.
 Nazorat-tahlil faoliyati doirasida 22 ta tadbir o‘tkazilgan. Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq va imkoniyatlar kafolatlari, xotin-qizlarga nisbatan tazyiq va zo‘ravonlikning oldini olish sohasidagi qonunlarning joylardagi ijrosi, xotin-qizlarning mehnat huquqlarini ta’minlash, ayollarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, tadbirkorlikni rivojlantirish kabi sohalar o‘rganilgan.
 Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash, ularning jamiyat hayotidagi faol ishtirokini ta’minlash, ularning muammolarini tizimli ravishda hal etish borasida 5 marotaba tegishli soha rahbarlarining axborotlari eshitilgan.
 Qo‘mita tomonidan faoliyat yo‘nalishlariga taalluqli qonunlarning mazmun-mohiyatini keng jamoatchilikka yetkazish, shuningdek, mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy sohalaridagi dolzarb masalalar bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar va erishilgan natijalarni televideniye, matbuot hamda ijtimoiy tarmoqlar orqali yoritib borish ishlariga alohida e’tibor qaratilgan.
 Qonunlarning ijrosi holatini, huquqni qo‘llash amaliyotini o‘rganish va qonunosti hujjatlarining qabul qilinishini o‘rganish faoliyati doirasida 5 ta qonunni tatbiq etishga qaratilgan qonunosti hujjatlarining qabul qilinishi hamda amalda qo‘llanilishi holati monitoring qilinib, natijasi bo‘yicha Senat Kengashi qarori qabul qilingan.
 Fuqarolarning murojaatlari bilan ishlashga alohida ahamiyat qaratilgan. Xususan, Qo‘mita a’zolari tomonidan jismoniy va yuridik shaxslardan kelib tushgan 17 121 ta (2020-yilda 7 034 ta, 2021-yilning o‘tgan davrida 10 087 ta) yozma murojaat, shu jumladan 3 270 ta Senatga kelib tushgan murojaat ko‘rib chiqilgan.
 Nazoratga olinib, taalluqliligi bo‘yicha tashkilotlarga yuborilgan 2 009 ta murojaatdan 904 tasi (45 foizi) ijobiy hal qilingan, qolgan 1 105 ta (55 foizi) murojaat yuzasidan fuqarolarga tushuntirish berilgan.
 Qo‘mita a’zolari tomonidan Senatda va joylarda jami 4 114 nafar fuqaro qabul qilingan.
 Saylovchilarni tashvishga solayotgan muammolarni chuqur o‘rganish va ular yechimi yuzasidan zarur choralar ko‘rish maqsadida 562 ta uchrashuv o‘tkazilgan.
 Shuningdek, tegishli hudud va saylovchilar manfaatlariga taalluqli muammolarni hal etish borasida parlament nazoratining senator so‘rovi shaklidan samarali foydalanib, murojaat qilgan jismoniy va yuridik shaxslarning manfaatlari bilan bog‘liq masalalar yuzasidan 85 ta senator so‘rovi yuborilgan.
 Jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlarida aholi bilan uchrashuvlarda hamda jamoatchilik tomonidan ko‘tarilgan masalalar yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga 2 ta parlament so‘rovi tayyorlanib, Senat qarori bilan yuborilgan.
 Natijada hududlarda aholini, xususan xotin-qizlarni tashvishga solayotgan turli darajadagi hamda ijtimoiy yo‘nalishdagi qator muammolar hal etilgan.
 Qonunlarning mazmun-mohiyatini jamoatchilikka tushuntirish, fuqarolarga davlat dasturlarini ijro etish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar haqida ma’lumot berish maqsadida televideniye, radio, ijtimoiy tarmoqlar va bosma davriy nashrlarda 12 mingga yaqin materiallar e’lon qilingan.
 Shu bilan birga, qo‘mita faoliyatida hali o‘z yechimini kutayotgan, xotin-qizlar va gender tenglik masalalarida e’tibor qaratiladigan imkoniyatlar mavjud. Xususan:
 xotin-qizlarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldor masalalarni chuqur tahlil qilish, mavjud muammolarni hal qilish bo‘yicha qonunchilik va amaliyotni takomillashtirish;
 mehnat jamoalarida, ayniqsa, xususiy sektorda, davlat-xususiy sherikchilik asosida tashkil etilgan tashkilotlarda band bo‘lgan xotin-qizlarning manfaatlarini qonuniy himoya qilinishini ta’minlash;
 xotin-qizlarni manzilli ijtimoiy himoya qilish tizimi ustidan ta’sirchan parlament nazoratini olib borish;
 xotin-qizlarga nisbatan tazyiq va zo‘ravonlikning barcha shakllariga barham berish tizimi samaradorligini oshirish.
 Yuqoridagilardan kelib chiqib, Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qo‘mitasining 2020-yil va 2021-yilning o‘tgan davridagi faoliyati to‘g‘risida Qo‘mita raisi M. Kadirxanovaning axborotini eshitib va muhokama qilib, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qaror qiladi:
 1. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qo‘mitasining 2020-yil va 2021-yilning o‘tgan davridagi faoliyati to‘g‘risidagi Qo‘mita raisi M. Kadirxanovaning axboroti ma’lumot uchun qabul qilinsin.
 2. Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qo‘mitasi:
 amaldagi qonunchilikda xotin-qizlarning jamiyatdagi o‘rni va mavqeyini, boshqaruvdagi rolini yanada oshirish, ularni qo‘llab-quvvatlash, gender tenglikni ta’minlash bo‘yicha belgilangan vazifalar ijrosi ustidan qat’iy parlament nazoratini amalga oshirsin;
 Qo‘mita faoliyati doirasida ayollar manfaatlarini himoya qilish, gender tenglik, oilaviy munosabatlarni mustahkamlash, xotin-qizlar bandligini ta’minlash, ayollarning ijtimoiy himoyasiga oid qonunchilik bazasini yanada takomillashtirish choralarini ko‘rsin;
 xotin-qizlarning mehnat huquqlarini himoya qilish, qonun hujjatlarida belgilangan imtiyoz va kafolatlarning xotin-qizlar e’tiboriga yetkazishni ta’minlashga qaratilgan manzilli tadbirlarni amalga oshirsin;
 hududlarda xotin-qizlar bilan ishlash jarayonlarini, gender tenglikni ta’minlash bo‘yicha ishlar holatini o‘rgansin va ushbu yo‘nalishda belgilangan vazifalar ijrosini tahlil qilish orqali Qo‘mitaning sayyor majlislarini muntazam o‘tkazsin, ularda tegishli vazirlik, idora va tashkilot rahbarlarining axborotlarini eshitsin, mavjud muammolarni joyida bartaraf qilsin;
 Senatga kelib tushgan murojaatlarni, shuningdek, ijtimoiy tarmoqlardagi murojaatlarni taalluqliligiga qarab bevosita joylarga chiqqan holda doimiy asosda ishlovchi senatorlar, mahalliy Kengashlarning Yoshlar siyosati, xotin-qizlar va gender tenglik masalalari bo‘yicha doimiy komissiya raislari bilan birgalikda o‘rganish va hal etish choralarini ko‘rsin.
 3. Mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash vazirligi Ichki ishlar, Bandlik va mehnat munosabatlari, Sog‘liqni saqlash vazirliklari va boshqa manfaatdor vazirlik hamda idoralar bilan birgalikda:
 davlat boshqaruvining turli sohalarida faoliyat olib borayotgan xotin-qizlarning kasbiy va intellektual salohiyatini oshirishga qaratilgan tadbirlarni amalga oshirish;
 oila institutini mustahkamlash, ijtimoiy-ma’naviy muhit barqarorligini ta’minlash, oilaviy qadriyatlarni asrab-avaylash bo‘yicha qonunchilikni takomillashtirishga qaratilgan takliflar tayyorlash;
 xotin-qizlarning muammolarini o‘z vaqtida aniqlash, yordamga muhtoj bo‘lgan xotin-qizlarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashning manzilliligini ta’minlash;
 xotin-qizlar bandligini ta’minlash, ular o‘rtasida ishsizlik darajasini kamaytirishga qaratilgan ishlar samaradorligini yanada oshirish;
 mehnat faoliyatini amalga oshirish uchun xorijga chiqib ketgan xotin-qizlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish tizimini takomillashtirish choralarini ko‘rish;
 hududlarda haqiqiy holatdan kelib chiqqan holda oilaviy-maishiy zo‘ravonlikning oldini olish bo‘yicha qonunchilikka o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritishni nazarda tutadigan takliflar tayyorlash;
 uzoq muddatga yashash joyidan chiqib ketgan ayollarning oilalarini ijtimoiy-psixologik qo‘llab-quvvatlash choralarini ko‘rish;
 xotin-qizlar o‘rtasida tibbiy va gigiyenik madaniyatni yanada oshirish, onalar va bolalarga ko‘rsatilayotgan tibbiy xizmat sifatini yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlarni amalga oshirsin;
 ushbu Qaror ijrosi yuzasidan amalga oshirilgan ishlar to‘g‘risida umumlashtirilgan ma’lumotni 2022-yilning 1-mayiga qadar Senatga taqdim etsin.
 4. Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qo‘mitasi a’zolariga:
 Senatning yalpi majlislarida ma’qullangan qonunlarning mazmun-mohiyatini keng aholi e’tiboriga yetkazish maqsadida joylarda mahalliy Kengashlar bilan hamkorlikda targ‘ibot tadbirlarini doimiy ravishda amalga oshirish;
 qonunchilik hujjatlari ijrosining ta’minlanishi, aholini tashvishga solayotgan muammolar yechimi yuzasidan parlament nazorati mexanizmlaridan samarali foydalanib, parlament eshituvlari, Qo‘mita hamda xalq deputatlari mahalliy Kengashlari majlislarida muammolar yechimi bo‘yicha faol ishtirok etish;
 dolzarb masalalar yuzasidan senator so‘rovini yuborish hamda uning natijasini Qo‘mita, Senat Kengashi majlislarida yoxud Senatning yalpi majlisida eshitish uchun takliflar berib borish tavsiya etilsin.
 5. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, Xalq deputatlari viloyatlar, tuman va shahar Kengashlarining Yoshlar siyosati, xotin-qizlar va gender tenglik masalalari bo‘yicha doimiy komissiyalariga:
 hududlarda onalik va bolalikni muhofaza qilish, ayollar manfaatlarini himoya qilish, gender tenglikni ta’minlashga doir normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan vazifalar ijrosi ustidan qat’iy nazorat o‘rnatish;
 Qo‘mita a’zolari, mahalliy Kengashlar deputatlari joylarda tegishli davlat va jamoat tashkilotlari bilan birgalikda xotin-qizlarning manfaatlarini himoya qilish tizimidagi muammolarni o‘rganib, mahalliy Kengashlarda muntazam muhokama qilish;
 jamiyatda keng muhokamalarga sabab bo‘lgan noqonuniy holatlar bo‘yicha mahalliy Kengashlarda eshituvlarni tashkil qilish va natijasi yuzasidan tegishli choralar ko‘rish;
 o‘z majlislarida (tegishliligi bo‘yicha) hududiy davlat organlari rahbarlarining faoliyati yuzasidan axborotini eshitish va tanqidiy muhokama qilish amaliyotini yo‘lga qo‘yish tavsiya etilsin.
 6. Mazkur Qarorning ijrosini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Xotin-qizlar va gender tenglik masalalari qo‘mitasi raisi M. Kadirxanova zimmasiga yuklansin.
 7. Ushbu Qaror qabul qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.