O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI HAVO KODEKSI

Respublikaning quruqlikdagi yerlari va suv havzalari ustidagi samoviy hududiga O‘zbekiston Respublikasi to‘la va tanho egalik qiladi. 
 O‘zbekiston Respublikasining samoviy hududi O‘zbekiston davlati hududining ajralmas qismidir.
 O‘zbekiston Respublikasining samoviy hududidan foydalanish hamda barcha undan foydalanuvchilarning faoliyati, shu jumladan aviatsiya faoliyati sohasidagi munosabatlar O‘zbekiston Respublikasi hududida ushbu Kodeks, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadigan O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizom, O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida aviatsiya parvozining asosiy qoidalari, shuningdek tegishincha O‘zbekiston Respublikasi Aviatsiya ma’muriyati hamda O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan tasdiqlanadigan O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida fuqaro aviatsiyasining va eksperimental aviatsiyaning parvoz qilish qoidalari hamda O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida davlat aviatsiyasining parvoz qilish qoidalari va boshqa qonunchilik hujjatlari bilan tartibga solinadi.
 Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining samoviy hududdan foydalanish va aviatsiya faoliyati to‘g‘risidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.
 O‘zbekiston Respublikasining Havo kodeksi davlat manfaatlarini himoya qilish, havo kemalari parvozi xavfsizligini ta’minlash, O‘zbekiston Respublikasi xalq xo‘jaligi va fuqarolari ehtiyojlarini qondirish maqsadlarida aviatsiya faoliyatini hamda samoviy hududdan foydalanish bilan bog‘liq boshqa faoliyatni amalga oshirish tartibini belgilaydi; faqat fuqaro aviatsiyasigagina taalluqli 24, 25, 33, 38, 43-46, 50, 53, 54, 56, 94-135-moddalardan tashqari, O‘zbekiston Respublikasining barcha aviatsiyasi uchun taalluqlidir.
 Samoviy hududdan foydalanish to‘g‘risidagi nizomga muvofiq samoviy hududdan foydalanish sohasidagi davlat boshqaruvi va nazoratini olib borish O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi zimmasiga yuklanadi.
 Fuqaro va eksperimental aviatsiya faoliyati sohasidagi boshqaruv va nazoratni O‘zbekiston Respublikasining Aviatsiya ma’muriyati amalga oshiradi.
 Davlat aviatsiyasi faoliyati sohasidagi boshqaruv va nazoratni o‘z vakolatlari doirasida Mudofaa vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati, Milliy gvardiya, Ichki ishlar vazirligi, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga muvofiq davlat boshqaruvining boshqa organlari amalga oshiradilar.
 Tijorat, jamoat va davlat tasarrufida bo‘lmagan boshqa tashkilotlar hamda fuqarolar samoviy hududdan va aviatsiya faoliyatidan oqilona, samarali hamda xavfsiz foydalanish borasidagi tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etish huquqiga egadirlar.
 Davlat organlari yuqorida zikr etilgan tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish chog‘ida tijorat, jamoat va davlat tasarrufida bo‘lmagan boshqa tashkilotlarning hamda fuqarolarning takliflarini hisobga oladilar.
 O‘zbekiston Respublikasining samoviy hududidan foydalanish bilan bog‘liq faoliyatga havo kemalarining va boshqa uchuvchi apparatlarning parvozi, barcha otishma turlari va raketa uchirishlar, portlatish ishlari va moddiy obyektlarning samoviy hududdagi harakati bilan bog‘liq boshqa faoliyat kiradi.
 O‘zbekiston Respublikasining hamda o‘zga davlatlarning ushbu Kodeksning 6-moddasida nazarda tutilgan faoliyatni amalga oshiruvchi, O‘zbekiston Respublikasi davlat organlarida rasmiy ro‘yxatdan o‘tgan korxonalari, muassasalari, tashkilotlari va fuqarolari O‘zbekiston Respublikasining samoviy hududidan foydalanuvchilar hisoblanadi.
 Samoviy hududdan foydalanish bilan bog‘liq faoliyatni amalga oshirish uchun samoviy hududda havo transporti qatnoviga xizmat ko‘rsatadigan rayonlar, aerodromlar va aerouzellarning rayonlari, havo yo‘llari, havo kemalari parvozining yo‘nalishlari va maxsus mintaqalari, nazorat qilinmaydigan parvozlarning rayonlari, taqiqlangan va cheklangan mintaqalar, sinov rayonlari, portlatish ishlari rayonlari hamda boshqa maxsus elementlar belgilanib, ularning majmuasi O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududining tarkibini tashkil etadi.
 Samoviy hududdan foydalanishni tashkil etish atrof muhitni muhofaza qilishning umum e’tirof etgan me’yorlariga rioya qilgan holda amalga oshirilishi lozim. 
 Samoviy hududning barcha foydalanuvchilari O‘zbekiston Respublikasi hududida samoviy hududdan foydalanish bilan bog‘liq faoliyatni amalga oshirishda teng huquqlardan foydalanadilar va bir xilda javobgar bo‘ladilar.
 Samoviy hududdan foydalanishdan manfaatdor bo‘lganlar ikkita va bundan ortiq bo‘lsa, samoviy hududning ma’lum qismidan foydalanish huquqi quyidagi ustuvorlik bo‘yicha beriladi:
 a) havo hujumini daf etish yoki O‘zbekiston Respublikasi davlat chegarasi buzilishining oldini olish va chegara buzilishini to‘xtatish, O‘zbekiston Respublikasi suvereniteti, hududiy butunligi, siyosiy mustaqilligi va jamoat xavfsizligiga qarshi qaratilgan kuch ishlatishni yoki kuch ishlatish tahdidini bartaraf qilish uchun;
 b) odamlarning hayoti va sog‘lig‘iga xavf soluvchi yoki katta iqtisodiy zarar yetkazish xavfini tug‘diruvchi tabiiy hamda boshqa ofatlarda, falokatlar, avariyalar, favqulodda holatlarda yordam ko‘rsatish uchun; 
 v) kosmik apparatlar va ularning ekipajlarini uchirish, qo‘ndirish, qidirish va evakuatsiya qilish uchun;
 g) samoviy hududdan foydalanish tartibi buzilishining oldini olish yoki tartib buzilishini to‘xtatish uchun;
 d) havo kemalarining qatnovi yoki O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari bilan amalga oshiriladigan o‘zga faoliyat uchun;
 e) havo kemalarining qatnovi yoki O‘zbekiston Respublikasining xalqaro bitimlariga binoan amalga oshiriladigan boshqa faoliyat uchun;
 j) yo‘lovchilarni muntazam tashish uchun;
 z) O‘zbekiston Respublikasi, shuningdek o‘zga davlatlar davlat aviatsiyasining maxsus qoidalar asosida amalga oshiriladigan parvozlari uchun;
 i) eksperimental va ilmiy-tadqiqot ishlari uchun;
 k) yuk va pochtani muntazam tashish uchun;
 l) yuklarni nomuntazam tashish uchun, xalq xo‘jaligi manfaatlarini ko‘zlab aviatsiya ishlarini va boshqa yumushlarni amalga oshirish uchun;
 m) o‘quv, ko‘rgazmali, madaniy-ma’rifiy hamda boshqa tadbirlarni amalga oshirish uchun;
 n) fuqarolarning shaxsiy ehtiyojlarini qondirish bilan bog‘liq faoliyat uchun;
 o) boshqa faoliyatlar uchun.
 Samoviy hududdan foydalanishni ushbu Kodeksning 4-moddasida ko‘rsatilgan organlar o‘z vakolatlari doirasida ildam boshqaradilar.
 Zarur xavfsizlik qoidalariga rioya qilingan holda va faqat ushbu Kodeksning 4-moddasida ko‘rsatilgan organlardan Samoviy hududdan foydalanish boshqarmasi (SHFB) organlari orqali ruxsat olinganidan keyingina samoviy hududdan foydalanish bilan bog‘liq faoliyatga ijozat beriladi.
 Samoviy hududdan foydalanish boshqarmasi organlarining ko‘rsatmalari samoviy hududdan foydalanuvchilarning barchasi uchun majburiydir.
 O‘zbekiston Respublikasining samoviy hududidan yoki uning ayrim mintaqalaridan ushbu Kodeksning 6-moddasida nazarda tutilgan faoliyatni amalga oshirish uchun foydalanish Samoviy hududdan foydalanish boshqarmasi organlari tomonidan taqiqlanishi yoki cheklanishi mumkin.
 Samoviy hududdan foydalanishdan manfaatdor vazirliklar, davlat qo‘mitalari, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar Aviatsiya ma’muriyati, Mudofaa vazirligining tegishli organlari bilan, samoviy hududdan havo kemalarining parvozi uchun foydalanilgan taqdirda esa, O‘zbekiston Respublikasi havo hujumidan mudofaa organlari bilan ham aloqa kanallari tashkil qilishga majburdirlar.
 Aloqa korxonalari foydalanuvchilarga zarur aloqa kanallarini va vositalarini ijaraga beradilar. Xizmatga berilgan aloqa kanallari va vositalari ishdan chiqqan taqdirda ular belgilangan tartibda boshqa aloqa kanallari va vositalari bilan almashtirilishi lozim.
 Umumiy foydalanishdagi barcha xalqaro va shaharlararo telefonlar hamda telegrafni O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligining korxonalari o‘rnatadilar va ishlatadilar.
 Xalqaro va shaharlararo telefon va telegraf orqali aloqa bog‘lash imkoniyati favqulodda vaziyatlarda qidiruv-qutqaruv ishlari olib borilayotganda hamda yordam ko‘rsatilayotganda birinchi galda beriladi.
 Ushbu Kodeksga va uning asosida ishlab chiqilgan boshqa huquqiy hujjatlarga zid ravishda O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish bilan bog‘liq faoliyat O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish tartibini buzish deb e’tirof etiladi.
 Samoviy hududdan foydalanish tartibiga rioya qilishni nazorat etuvchi organlar samoviy hududdan foydalanish tartibini buzishning oldini olish yoki to‘xtatish choralarini ko‘rishga majburdirlar.
 Samoviy hududdan foydalanish tartibi buzilishiga yo‘l qo‘ygan yoki havo kemalari parvozi xavfsizligiga xavf tug‘ilishiga olib kelgan xatti-harakatlar sodir etgan samoviy hududdan foydalanuvchilar, shuningdek aviatsiya faoliyati bilan bog‘liq bo‘lmagan yuridik va jismoniy shaxslar yuqorida zikr etilgan organlarning talabiga binoan ko‘rsatilgan tartibbuzarlikni yoki tartib buzilishiga olib keladigan faoliyatni o‘z hisoblaridan va o‘z kuchlari bilan to‘xtatishlari lozim.
 O‘zbekiston Respublikasi davlat chegarasini buzgan yoki O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish tartibi buzilishiga yo‘l qo‘ygan havo kemasi tartibbuzar havo kemasi deb hisoblanadi va samoviy hududdan foydalanish tartibiga rioya qilishni nazorat etuvchi organlarning talabiga bo‘ysunmasa, yerga qo‘nishga majbur etiladi.
 Tartibbuzar havo kemasi qo‘nish to‘g‘risidagi buyruqni bajarmagan taqdirda samoviy hududdan foydalanish tartibi ataylab buzilayapti va bu bilan O‘zbekiston Respublikasi suverenitetiga, hududiy butunligiga, siyosiy mustaqilligiga va jamoat xavfsizligiga tahdid solib kuch ishlatilayapti yoki kuch ishlatishga urinish bo‘layapti dyeyish uchun mantiqiy asos bo‘lib, bunday tartib buzilishini o‘zga vositalar bilan to‘xtatib bo‘lmaydigan hollarda O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari qurol va jangovar texnikani ishga solishlari mumkin.
 Agar tartibbuzar havo kemasida samoviy hududdan foydalanish tartibi buzilishiga aloqasi yo‘q yo‘lovchilar yoxud boshqa shaxslar borligi haqida ishonchli ma’lumot bo‘lsa, qurol va jangovar texnika ishlatilmaydi.
 O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududiga asossiz kirgan va unga kirish shartlariga rioya etmagan, shuningdek samoviy hududdan foydalanish tartibi buzilgan boshqa hollarda ham havo kemasi qo‘ngan aerodromda ushlab turilishi mumkin.
 Tartibbuzar havo kemasining undan keyingi parvoziga tartib buzilishi tekshirib chiqilgandan so‘ng O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomda ko‘rsatilgan yo‘sinda ruxsat etiladi.
 Samoviy hududdan foydalanish tartibi buzilgan har bir hol O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomga muvofiq tekshirib chiqilishi lozim. Samoviy hududdan foydalanish tartibini buzishda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar bo‘ladilar.
 Elektr uzatish obyektlari va liniyalarini qurish; samoviy hududda elektromagnit, yorug‘lik, akustik, korpuskulyar va boshqa turdagi nurlanishlar paydo bo‘lishiga olib keladigan ishlar; qushlarning va yovvoyi hayvonlarning (kemiruvchilarning) ko‘plab to‘planishiga hamda ornitologik vaziyatning, parvoz paytida ko‘rishning va aerodromlardagi uchish maydonlari holatining yomonlashuviga sabab bo‘luvchi obyektlarni joylashtirish; havo kemalari parvoz qilish va qo‘nish zonalariga baland o‘sadigan daraxtlarning ko‘chatlarini o‘tqazish; shuningdek samoda moddiy obyektlar harakati bilan bevosita aloqasi bo‘lmagan, ammo havo kemalarining, boshqa uchuvchi apparatlarning parvoziga, asbob-uskunalari va ulardagi odamlar xavfsizligiga ta’sir etuvchi har qanday boshqa faoliyat aerodrom hududidagi parvozlar xavfsizligiga tahdid solishi mumkin bo‘lgan faoliyatlar jumlasiga kiradi.
 Parvozlar xavfsizligiga tahdid solishi mumkin bo‘lgan faoliyat O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda ruxsat olinganidan keyingina amalga oshirilishi mumkin. Bunday faoliyat ustidan nazoratni 4-moddada sanab o‘tilgan organlar amalga oshiradi.
 Havo kemalari parvozining xavfsizligiga tahdid soluvchi faoliyatni amalga oshirish qoidalarini buzgan korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolar shu qoida buzishlarni o‘z hisoblaridan va o‘z kuchlari bilan bartaraf qilishlari, ular bartaraf qilingunicha esa bunday faoliyatni to‘xtatishlari shart.
 Havo kemalari va boshqa uchuvchi apparatlarning ular xavfsizligiga tahdid solishi mumkin bo‘lgan faoliyat amalga oshirilayotgan rayonga bexosdan kirib qolishining oldini olish uchun bunday faoliyat bilan mashg‘ul bo‘lgan organ yoki shaxs samoviy hududdan foydalanuvchilarni ko‘rsatilgan faoliyat amalga oshirilayotganligi to‘g‘risida aeronavigatsiya axborot xizmati orqali xabardor qiladi.
 Parvozlar xavfsizligiga tahdid soluvchi bino va inshootlarning egalari parvozlar xavfsizligini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Aviatsiya ma’muriyati belgilagan talablarga muvofiq bu obyektlarga o‘z hisoblaridan tungi va kunduzgi belgilar hamda moslamalar o‘rnatishga majburdirlar.
 Aerodromlar mintaqasida aerodromlarni tanish uchun o‘rnatiladigan maxsus belgilar va moslamalarga o‘xshash har qanday belgi va moslamalarni joylashtirish taqiqlanadi.
 Havo kemasidan suratga olish va kinoga tushirish hamda radioaloqa vositalaridan foydalanishga 4-moddada qayd etilgan organlar tomonidan belgilangan tartibda yo‘l qo‘yiladi.
 O‘zbekiston Respublikasi aviatsiyasi eksperimental, davlat va fuqaro aviatsiyasiga bo‘linadi.
 Aviatsiya va boshqa texnika sohasida tajriba-konstruktorlik, eksperimental va ilmiy-tadqiqot ishlari hamda sinovlari uchun mo‘ljallangan aviatsiya eksperimental aviatsiya hisoblanadi.
 Mudofaa vazirligi, Ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati va Milliy gvardiya tasarrufidagi, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qaroriga muvofiq davlat boshqaruvi boshqa organlarining tasarrufidagi aviatsiya davlat aviatsiyasi hisoblanadi. Eksperimental va davlat aviatsiyasi tarkibiga kirmagan aviatsiya fuqaro aviatsiyasi hisoblanadi. 
 Fuqaro aviatsiyasidan:
 a) yo‘lovchilar, ularning qo‘l yuklari, yuklar va pochta (havo transportida tashiladigan) tashish;
 b) aviatsiya ishlarini bajarish;
 v) o‘quv, sport, madaniy-ma’rifiy tadbirlarni o‘tkazish, texnikaviy ijodkorlikni rivojlantirish hamda fuqarolarning shaxsiy ehtiyojlarini qondirish;
 g) favqulodda vaziyatlar yuz bergan hududlarga avariya-qutqaruv ishlarini amalga oshirish uchun kuchlar va asbob-uskunalarni, shuningdek zarar ko‘rganlarga yordam ko‘rsatish uchun yuklarni yetkazib berish maqsadlarida foydalaniladi.
 Qayd etib o‘tilgan maqsadlarda pulli va kira qilish tarzida foydalaniladigan fuqaro aviatsiyasi tijorat aviatsiyasi deb e’tirof etiladi.
 Qayd etib o‘tilgan maqsadlarda bepul hamda yollanmay foydalaniladigan fuqaro aviatsiyasi umumiy ahamiyatdagi aviatsiya deb e’tirof etiladi.
 Aviatsiya vositalari: havo kemalari, aerodromlar, aeroportlar, texnikaviy vositalar hamda havo kemalarining parvozini tashkil etish, bajarish va ta’minlash uchun zarur bo‘ladigan boshqa mol-mulk xususiy va ommaviy shakldagi mulk bo‘lishi mumkin. 
 Aviatsiya vositalarini mulk sifatida sotib olinishiga qarshi, O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilgan hollardan tashqari, cheklashlar o‘rnatilishi mumkin emas.
 Quruqlikdagi yoki suv sathidagi maxsus jihozlangan, havo kemalarining kelib qo‘nishi, jo‘nashi va shu sath bo‘ylab harakatlanishi uchun to‘liq yoki qisman mo‘ljallangan uchastka unda joylashgan binolar, inshootlar hamda anjomlari bilan birga aerodrom deb e’tirof etiladi. 
 Aerodromlar o‘zining vazifasiga qarab bazaviy, muvaqqat va zaxiradagi aerodromlarga bo‘linadi.
 Aerodromlar aviatsiya turiga mansubligiga ko‘ra fuqaro aviatsiyasi aerodromlari, davlat aviatsiyasi aerodromlari, eksperimental aviatsiya aerodromlari hamda hamkorlikda foydalanish (joylashish) aerodromlariga bo‘linadi.
 Aeroport – havo kemalarini qabul qilish va jo‘natishga, havo transportida tashishga xizmat ko‘rsatishga mo‘ljallangan va shu maqsadlarda aerodrom, aerovokzal, boshqa inshootlar, shuningdek zarur qurilmalarga ega bo‘lgan inshootlar majmuasidir.
 Aerodromlar va aeroportlar qurilishi uchun O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi asosida yer ajratiladi.
 Aerodromlar va aeroportlar uchun ajratiladigan yer uchastkalari sathining kattaligi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda tasdiqlanadigan me’yorlar va loyiha-texnikaviy hujjatlar asosida belgilanadi.
 Aerodromlar va aeroportlar qurish uchun qidiruv ishlarini olib borish, ularni loyihalashtirish, qurish va ta’mirlash hokimiyatlarning tegishli mahalliy idoralari bilan, manfaatdor vazirliklar, davlat qo‘mitalari, idoralar va tashkilotlar bilan O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomda belgilangan tartibda kelishiladi.
 Aerodromlarni qurish va ta’mirlash, shuningdek aerodromlar rayonida sanoatga oid, turar joylar va madaniy-maishiy binolar qurilishi havo kemalarining shovqini, ularning motorlaridan chiqadigan zararli chiqindilar, elektromagnit va boshqa nurlanishlarning zararli ta’sirini bartaraf etishini hisobga olgan holda amalga oshirilmog‘i lozim.
 O‘zbekiston Respublikasining, shuningdek O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga asosan o‘zga davlatning muayyan aerodromga mulk huquqi asosida (aerodrom egasi), ijara shartnomasiga binoan yoki O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilgan boshqa asoslarga ko‘ra tegishli bo‘lgan hamda aerodromning muvofiqlik sertifikatiga ega bo‘lgan yuridik shaxsi yoki fuqarosi shu aerodromning ekspluatanti deb e’tirof etiladi.
 Foydalanishga yaroqlilik normalariga va havo kemalari parvozlarining xavfsizligini ta’minlash talablariga muvofiq bo‘lsa, aerodromdan foydalanishga yo‘l qo‘yiladi. Fuqarolar tashish uchun mo‘ljallangan aerodrom bundan tashqari, yo‘lovchilarga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq qo‘shimcha talablarga ham javob bermog‘i lozim. Davlat, fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyaga mo‘ljallangan aerodromlar majburiy suratda sertifikatlanishi shart. 
 Aerodromlarning, shuningdek ulardagi asbob-uskunalarning foydalanishga yaroqliligi normalari va ularni sertifikatlashtirish tartibi:
 fuqaro aerodromlari, eksperimental aviatsiya aerodromlari va hamkorlikda foydalanish (joylashish) aerodromlari uchun – O‘zbekiston Respublikasining Aviatsiya ma’muriyati tomonidan;
 davlat aviatsiyasi aerodromlari uchun – O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan amalga oshiriladi.
 Aerodrom ekspluatantiga aerodromning butun xizmat ko‘rsatish muddati davomida aerodromning muvofiqlik sertifikati olish uchun belgilangan talablarga javob berishini ta’minlash vazifasi yuklatiladi. 
 Davlat aviatsiyasi aerodromlari O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligida ro‘yxatga olinishi lozim. 
 Davlat aviatsiyasi aerodromi reyestrga kiritilganidan so‘ng ekspluatantga davlat aviatsiyasi aerodromi ro‘yxatga olinganligi to‘g‘risida guvohnoma beriladi. 
 Davlat aviatsiyasi aerodromlarini ro‘yxatga olish va ular ro‘yxatga olinganligi to‘g‘risida guvohnomalar berish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
 Fuqaro aviatsiyasi yoki eksperimental aviatsiyaning havo kemalari joylashish huquqisiz parvozlarni amalga oshiradigan davlat aviatsiyasi aerodromi hamkorlikda foydalanish aerodromi deb e’tirof etiladi.
 Turli idoralar tasarrufida bo‘lgan havo kemalari joylashadigan fuqaro aviatsiyasi, davlat aviatsiyasi yoki eksperimental aviatsiya aerodromi hamkorlikda joylashish aerodromi deb e’tirof etiladi.
 Aerodromlardan samoviy hududdan foydalanuvchilarning turli toifalari hamkorlikda foydalanishi (joylashishi) O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydigan tartibda amalga oshiriladi.
 Yo‘lovchilar tashish ehtiyojini ta’minlash uchun aeroportlar bilan yaqin shaharlar va aholi manzilgohlari o‘rtasida muntazam transport qatnovi yo‘lga qo‘yiladi.
 Aeroportlarga boradigan yo‘llar qurilishini, ularni ta’mirlashni, obodonlashtirishni va ulardan foydalanishni, yo‘lovchi tashiydigan transportning bu yo‘llarda muntazam qatnovini, shuningdek shaharlar va boshqa aholi punktlari bilan aeroportlar o‘rtasida telefon va boshqa aloqa turlarini hokimiyat mahalliy organlari ta’minlaydilar.
 Aerodromlarni tugatish, shu jumladan boshqa joyga ko‘chirish maqsadida tugatish O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda amalga oshiriladi.
 Aviatsiya turiga mansubligiga qarab havo kemalari fuqaro, davlat va eksperimental havo kemalariga bo‘linadi.
 Havo kemalari va boshqa uchuvchi apparatlarning sertifikatlangan turlarini ko‘plab ishlab chiqaruvchi korxona va tashkilotlar havo kemalari va boshqa uchuvchi apparatlarni ishlab chiqarishga hamda havo kemalarini ishlab chiqarishni sertifikatlashtirishga doir belgilangan talablar asosida ish olib boradi. 
 Havo kemalari va boshqa uchuvchi apparatlarni ishlab chiqarishga doir talablarni ishlab chiqish hamda ishlab chiqarishni sertifikatlashtirish xalqaro standartlar va tavsiyalarni hisobga olgan holda Davlatlararo aviatsiya qo‘mitasi tomonidan belgilanadigan tartibda amalga oshiriladi.
 Fuqaro havo kemasi, shuningdek tijorat maqsadlarida ishlatiladigan davlat havo kemasi fuqaro havo kemalarining uchishga yaroqliligi borasidagi normalarga muvofiq bo‘lsa, foydalanishga qo‘yiladi va bu haqda havo kemasining ekspluatantiga havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikati beriladi. 
 Fuqaro havo kemalarining uchishga yaroqlilik normalari O‘zbekiston Respublikasi Aviatsiya ma’muriyati tomonidan joriy etiladi. Fuqaro havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikatini berish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. 
 Havo kemasining xorijiy davlat tomonidan berilgan uchishga yaroqlilik sertifikati O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda O‘zbekiston Respublikasida haqiqiy deb e’tirof etilishi mumkin. 
 Fuqaro havo kemasini havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikati talablariga muvofiq bo‘lgan holatda saqlash havo kemasi ekspluatanti zimmasiga yuklanadi. Bunday muvofiqlikka rioya etilishi ustidan nazoratni O‘zbekiston Respublikasi Aviatsiya ma’muriyati amalga oshiradi. 
 Davlat havo kemalaridan O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadigan tartibda foydalanishga yo‘l qo‘yiladi.
 Havo kemalariga texnikaviy xizmat ko‘rsatish O‘zbekiston Respublikasi Aviatsiya ma’muriyati tomonidan berilgan havo kemalariga texnikaviy xizmat ko‘rsatish tashkilotining sertifikati asosida bajariladi. 
 Havo kemalariga texnikaviy xizmat ko‘rsatish tashkilotining sertifikatini berish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
 Havo kemasi turining sertifikati havo kemasi turining tuzilishini belgilaydigan va uning fuqaro havo kemalarining uchishga yaroqlilik normalariga muvofiqligini tasdiqlaydigan Davlatlararo aviatsiya qo‘mitasi tomonidan beriladigan hujjatdir.
 Havo kemasi turining xorijiy davlat tomonidan berilgan sertifikati, basharti havo kemasi fuqaro havo kemalarining O‘zbekiston Respublikasi Aviatsiya ma’muriyati tomonidan belgilangan uchishga yaroqlilik normalariga muvofiq bo‘lsa, O‘zbekiston Respublikasida haqiqiy deb e’tirof etilishi mumkin.
 Fuqaro va davlat havo kemalari ro‘yxatdan o‘tkazilishi lozim. Fuqaro havo kemalari O‘zbekiston Respublikasi Fuqaro havo kemalarining davlat reyestrida, davlat havo kemalari esa O‘zbekiston Respublikasi Davlat havo kemalari reyestrida ro‘yxatga olinadi.
 Tegishli reyestrda qayd qilingan havo kemasining egasiga ro‘yxatdan o‘tganlik to‘g‘risida guvohnoma beriladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Fuqaro havo kemalarining davlat reyestrini va O‘zbekiston Respublikasi Davlat havo kemalarining reyestrini yuritish tartibi, shuningdek havo kemalarining ro‘yxatdan o‘tganligi to‘g‘risida guvohnoma berish tartibi tegishincha O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi va O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
 Eksperimental havo kemalari davlat reyestrida qayd etilmaydi, ammo Aviatsiya ma’muriyatida hisobda turadi.
 Eksperimental havo kemalarini hisobga olish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
 O‘zbekiston Respublikasi Fuqaro havo kemalarining davlat reyestriga yoki O‘zbekiston Respublikasi Davlat havo kemalarining reyestriga kiritilgan havo kemalari, shuningdek Aviatsiya ma’muriyatida hisobda turuvchi eksperimental havo kemalari O‘zbekiston Respublikasiga qarashli milliy havo kemalaridir.
 Chet el havo kemasi tegishli chet el davlati havo kemalarining reyestridan o‘chirilganidan keyingina O‘zbekiston Respublikasining tegishli reyestriga kiritiladi.
 O‘zbekiston Respublikasi tegishli reyestridan belgilangan tartibda o‘chirilmagan O‘zbekiston Respublikasi havo kemasining har qanday chet el davlati havo kemalarining reyestriga kiritilishi tan olinmaydi.
 Havo kemasi O‘zbekiston Respublikasining tegishli reyestridan quyidagi hollarda:
 a) havo kemasi foydalanishdan chegirib tashlansa yoki chiqarilsa;
 b) havo kemasi belgilangan tartibda chet el davlatiga, chet el yuridik yoki jismoniy shaxsiga sotilsa yoki berilsa;
 v) havo kemasi eksperimental havo kemalari qatoriga o‘tkazilsa;
 g) havo kemalarini ro‘yxatga olish tartibida nazarda tutilgan boshqa hollarda o‘chirilishi mumkin.
 Havo kemasini O‘zbekiston Respublikasining tegishli reyestridan o‘chirish bilan kemaning ro‘yxatdan o‘tkazilgani to‘g‘risidagi guvohnoma va bu havo kemasi haqidagi tegishli reyestrdagi yozuvlar o‘z kuchini yo‘qotadi.
 Ro‘yxatdan o‘tkazish paytida havo kemalariga ro‘yxat belgisi va davlat tanish belgisi berilib, ular shu havo kemalarida qayd etiladi.
 Ro‘yxat belgisi va davlat tanish belgisidan tashqari havo kemalariga qo‘shimcha belgilar (ramzlar, yozuvlar, nishonlar) qo‘yilishi mumkin. Mazkur belgilarni havo kemalariga qayd etishda ro‘yxat belgisi va davlat tanish belgisining ko‘rinishini yomonlashtirmaslikka e’tibor qilish lozim.
 Fuqaro va eksperimental havo kemalariga ro‘yxat belgisini va davlat tanish belgisini hamda boshqa belgilarni qayd etish tartibi Aviatsiya ma’muriyati tomonidan, davlat havo kemalariga qayd etish esa O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
 O‘zbekiston Respublikasi hududida havo kemalaridan foydalanish huquqlarini cheklash (muayyan aybdorlikka tortish, huquqdan vaqtinchalik yoki butunlay mahrum qilish hamda alohida holatlarga bog‘liq boshqa cheklashlar) O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qaroriga muvofiq qo‘llanishi mumkin.
 Havo kemasining egasi bilan bo‘lajak ekspluatant o‘rtasida ijara shartnomasi mavjud bo‘lganda, O‘zbekiston Respublikasining havo kemasi tegishli huquq va majburiyatlar ekspluatantga o‘tkazilgan holda chet ellik ekspluatantga ijaraga (ekipaj bilan yoki ekipajsiz) berilishi mumkin. O‘zbekiston Respublikasi Aviatsiya ma’muriyati chet el davlatining vakolatli organi bilan ijaraga olingan havo kemasidan foydalanilishi ustidan nazorat qilish bo‘yicha muayyan majburiyatlarni unga o‘tkazish maqsadida belgilangan tartibda bitim tuzishi mumkin.
 Chet el havo kemasini O‘zbekiston Respublikasidagi ekspluatant ijaraga oladigan hollarda ham xuddi shunday tartib qo‘llaniladi.
 Havo kemasiga mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquq asosida egalik qiluvchi, shu havo kemasidan foydalanishni amalga oshirish qobiliyati ekspluatant sertifikati bilan tasdiqlangan yuridik yoki jismoniy shaxs havo kemasining ekspluatanti deb e’tirof etiladi. 
 Ekspluatant sertifikati Aviatsiya ma’muriyati tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda beriladi. Bunda xususiy va ijaradagi havo kemalarining, parvozga oid va texnika xizmatlari tuzilmalarining mavjudligi bunday sertifikatni olish uchun majburiy shartdir. 
 Maqsadga muvofiq emas degan vaj bilan ekspluatant sertifikati berishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi. Ekspluatant sertifikati berishni rad etish ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin. 
 Ekspluatant sertifikatini berish to‘g‘risidagi arizani takroran ko‘rib chiqishda ekspluatant sertifikati berishni rad etish haqidagi bildirishnomada ilgari ko‘rsatilmagan yangi asoslar bo‘yicha ushbu sertifikatni berishni rad etishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 Ekspluatant sertifikatining amal qilishi belgilangan tartibda to‘xtatib turilishi, tugatilishi yoki ekspluatant sertifikati bekor qilinishi mumkin. Guvohnomani boshqa shaxsga berish mumkin emas. 
 Xorijiy davlat tomonidan berilgan ekspluatant sertifikati yoki unga o‘xshash hujjat O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda O‘zbekiston Respublikasida haqiqiy deb e’tirof etilishi mumkin.
 Ekspluatant sertifikatini bergan organ ekspluatant uchun belgilangan talablarga rioya etilishi ustidan nazorat yuritadi. 
 Ekspluatant sertifikatini berish uchun belgilangan talablar havo kemasi ekspluatanti tomonidan buzilgan taqdirda, sertifikat bergan organ ekspluatantni belgilangan muddatlarda kamchiliklarni bartaraf etish zarurligi haqida ogohlantirishga haqli. 
 O‘zbekiston Respublikasi Aviatsiya ma’muriyati O‘zbekistonda doimiy parvozlarni amalga oshiruvchi chet ellik ekspluatantlarni, agar xalqaro bitimlarda o‘zgacha qoida nazarda tutilgan bo‘lmasa, amaliy inspeksiya qilish huquqiga ega.
 Faoliyatlari havo transport qatnovini tashkil qilish, bajarish va ta’minlash, shuningdek havo transporti qatnoviga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq shaxslar aviatsiya xodimlari hisoblanadi.
 Aviatsiya turiga mansubligiga ko‘ra aviatsiya xodimlari tegishli ravishda fuqaro, davlat va eksperimental aviatsiya xodimlariga bo‘linadi.
 Aviatsiya xodimlari tarkibiga:
 a) uchuvchilar tarkibiga kiruvchi shaxslar;
 b) havo transporti qatnovini tashkil qiluvchi va ta’minlovchi shaxslar;
 v) havo kemasi parvozlarini tashkil etuvchi shaxslar;
 g) havo kemalariga texnikaviy xizmat ko‘rsatuvchi shaxslar;
 d) havo kemalarining parvozlarini ta’minlovchi shaxslar;
 
 
 Fuqaro, davlat va eksperimental aviatsiya xodimlari qatoriga kiruvchi shaxslar lavozimlarining ro‘yxatini O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.
 Egallab turgan lavozimiga binoan faoliyati parvozlarni tashkil etish, amalga oshirish va ta’minlash hamda havo transporti qatnoviga xizmat ko‘rsatish bilan bevosita aloqador aviatsiya xodimlarini kasb faoliyatiga tayyorlash davlat tomonidan shahodatlangan tashkilotlarda amalga oshiriladi. Fuqaro va davlat aviatsiyasi kadrlarini tayyorlovchi o‘quv yurtlarini sertifikatlash tegishincha O‘zbekiston Respublikasining Aviatsiya ma’muriyati va O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan qonunchilikda belgilangan tartibda o‘tkaziladi. 
 Havo kemalari parvozini amalga oshirish va bu parvozlarni ta’minlash bilan bevosita aloqador aviatsiya xodimlari tegishli faoliyatni amalga oshirish guvohnomasiga ega bo‘lgan hamda salomatliklari belgilangan talablarga javob beradigan taqdirdagina kasb faoliyatini bajarishga qo‘yiladilar.
 Aviatsiya xodimlarini kasb faoliyati bilan shug‘ullanishga ruxsat etish va shu faoliyatni bajarish uchun guvohnoma berish tartibi, shuningdek aviatsiya xodimlari turli toifalarining sog‘liqlariga bo‘lgan talablar hamda ularni tibbiy ko‘rikdan o‘tkazish tartibi fuqaro va eksperimental aviatsiyada Aviatsiya ma’muriyati tomonidan, davlat aviatsiyasida esa O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
 Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimlari kasb faoliyatini bajarish chog‘ida amaldagi guvohnomani o‘zlari bilan olib yurishlari kerak.
 Chet el davlati tomonidan aviatsiya xodimlariga berilgan yoki kuchga kiritilgan guvohnomalar, agar shu guvohnomalarni berish yoki kuchga kiritish uchun belgilangan talablar Fuqaro aviatsiyasi xalqaro tashkiloti belgilagan minimal standartlarga yoki undan yuqoriroq talablarga javob bersa, O‘zbekiston Respublikasida haqiqiy deb tan olinadi.
 Havo kemasi ekipaji kema komandiri, uchuvchilar tarkibiga kiruvchi boshqa shaxslar va xizmat ko‘rsatuvchi xodimlardan iborat bo‘ladi.
 Fuqaro va davlat aviatsiyasi havo kemalarining ekipaji tarkibi havo kemalarining turi va vazifasi, maqsadi va ulardan foydalanish sharoitlari hisobga olinib, havo kemasining loyihalovchisi va buyurtmachisi tomonidan belgilanadi hamda har bir turdagi havo kemasining parvozda foydalanish hujjatlariga yozib qo‘yiladi. Bundan tashqari, havo kemalari ekipaji tarkibiga tegishlicha Aviatsiya ma’muriyati yoki O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilangan tartibda shu kemadan foydalanishga aloqador boshqa aviatsiya xodimlari ham kiritilishi mumkin.
 Eksperimental aviatsiya havo kemasi ekipajining tarkibi tajriba-konstruktorlik, eksperimental yoki ilmiy-tadqiqot ishlarining maqsad va vazifalariga bog‘liq holda O‘zbekiston Respublikasining Aviatsiya ma’muriyati bilan kelishuvga ko‘ra havo kemasining ishlab chiqaruvchisi va loyihalovchisi tomonidan belgilanadi.
 Uchuvchi ixtisosligiga va belgilangan tartibda ma’lum turdagi havo kemasini mustaqil boshqarish huquqiga ega bo‘lgan shaxsgina havo kemasining komandiri bo‘lishi mumkin.
 Havo kemasining komandiri ekipaj faoliyatini boshqaradi, kemada tartib va intizom saqlanishini, parvoz qoidalariga va kemadan foydalanish qoidalariga rioya qilinishini ta’minlaydi, shuningdek kemaning asralishi va kemadagi odamlar hamda mol-mulkning xavfsizligini ta’minlash uchun zarur choralarni ko‘radi.
 Havo kemasining komandiri quyidagi huquqlarga ega:
 a) havo kemasining fazoga ko‘tarilishi, parvozi va qo‘nishi haqida, shuningdek parvozni tugallash va parvoz boshlangan punktga qaytish yoki majburiy qo‘nish haqida uzil-kesil qaror qabul qilish. Parvoz xavfsizligiga yaqqol xavf tug‘ilganida, shuningdek kema ichidagi yo‘lovchilar hayotini saqlab qolish niyatida parvoz rejasidan, havo transporti qatnovini ta’minlovchi idora ko‘rsatmalaridan va parvoz topshirig‘idan chekingan holda, ammo belgilangan parvoz qoidalariga iloji boricha rioya qilgan holda, bunday qaror qabul qilinishi mumkin. Kema komandiri ko‘rilgan tadbirlar to‘g‘risida kemaning bevosita rahbari bo‘lmish havo kemalari qatnovini ta’minlovchi organga zudlik bilan xabar qilishi shart;
 b) havo kemasi ichidagi har qanday shaxsga o‘z vakolatlari doirasida buyruq berish. Bu buyruqlar so‘zsiz bajarilmog‘i lozim;
 v) xatti-harakatlari bilan parvoz xavfsizligiga bevosita tahdid solib, o‘zining buyruqlariga bo‘ysunmayotgan shaxslarga nisbatan barcha zarur choralarni ko‘rish, hatto qurol ishlatish. Havo kemasi eng yaqin aerodromga qo‘ngani zahoti kema komandiri bunday shaxslarni kemadan chiqarib yuborishi, agar jinoyat belgilari mavjud qilmish sodir etgan bo‘lsalar, ularni tegishli organlarga topshirishi mumkin;
 g) parvoz xavfsizligini hamda havo kemasini qo‘ndirishni ta’minlash uchun zarur bo‘lsa parvoz paytida yonilg‘ini to‘kib tashlash, qo‘l yuki, yuk va pochtani tashlab yuborish.
 Havo kemasi ekipaji a’zolari parvozda o‘z xizmat vazifalarini bajarish chog‘ida tan jarohatlari olgan yoki sog‘liqlariga boshqa zarar yetkazilgan taqdirda, havo kemasining ekspluatanti, agar u yetkazilgan zarar jabrlanuvchining qasddan qilingan harakati natijasi ekanligini isbotlab bera olmasa, jabrlanuvchiga zararning u oladigan nafaqadan yoki unga jarohatidan keyin tayinlangan va amalda u oladigan pensiyadan ortiqcha qismini qoplashi shart.
 Havo kemasi ekipajining a’zosi parvozda o‘z xizmat vazifasini bajarish chog‘ida halok bo‘lgan taqdirda, yetkazilgan zararni qoplash marhumning qaramog‘ida bo‘lgan mehnatga layoqatsiz shaxslarga yoki faoliyat ro‘y bergan kungacha undan nafaqa olishga huquqi bo‘lgan shaxslarga, shuningdek marhumning vafotidan so‘ng dunyoga kelgan farzandiga yuqorida qayd etilgan tartibda amalga oshiriladi.
 Fuqaro aviatsiyasi korxonalari aviatsiya xodimlarining alohida toifalarini ular xizmat vazifalarini bajarayotganda belgilangan namunadagi formali kiyim-bosh va oziq-ovqat bilan ta’minlaydi. 
 Fuqaro aviatsiyasi korxonalari aviatsiya xodimlariga foydalanilayotgan havo kemalarida imtiyozli tarzda yurish huquqini berishi mumkin. 
 Fuqaro aviatsiyasining aviatsiya xodimlariga ushbu moddaga ko‘ra beriladigan va mehnatga haq to‘lash to‘g‘risidagi tarmoq bitimlarida belgilangan kafolatlar va imtiyozlar fuqaro aviatsiyasi korxonalarining mablag‘lari hisobidan ta’minlanadi hamda jismoniy shaxslarning daromadi sifatida qaralmaydi.
 “O‘zbekiston Respublikasining samoviy hududi xalqaro standartlar talablariga muvofiq va O‘zbekiston Respublikasining samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomda belgilangan tartibda tasniflanadi. 
 O‘zbekiston Respublikasining samoviy hududi nazorat qilinadigan va nazorat qilinmaydigan samoviy hududga bo‘linadi. Bunda nazorat qilinadigan samoviy hudud deganda parvozlarga dispetcherlik xizmati ko‘rsatish ta’minlanadigan doiradagi samoviy hudud tushuniladi. Nazorat qilinmaydigan samoviy hudud deganda parvozlar paytida axborot xizmati ko‘rsatiladigan doiradagi samoviy hudud tushuniladi.
 O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududida havo transporti qatnoviga xizmat ko‘rsatish xalqaro standartlarga hamda O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomga muvofiq tashkil etiladi va xizmat ko‘rsatish amalga oshirilayotgan samoviy hudud tasnifiga bog‘liq bo‘ladi.
 Samoviy hududdan samarali va oqilona foydalanish maqsadida havo transporti qatnovi oqimlari O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga moslashtirib tashkil etiladi.
 O‘zbekiston Respublikasi hududida havo transporti qatnovi aeronavigatsion va meteorologik axborot bilan ta’minlanadi.
 O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati markazi fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyaga meteorologik xizmat ko‘rsatadi, davlat aviatsiyasi uchun meteorologik axborot beradi, xalqaro aeronavigatsiya manfaatlarini ko‘zlab meteorologik ta’minlashni tashkil etadi. 
 Fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyaga meteorologik xizmat ko‘rsatish samoviy hududdan foydalanuvchilar bilan tuzilgan shartnomalar asosida O‘zbekiston Respublikasining Aviatsiya ma’muriyati va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Gidrometeorologiya xizmati markazi tomonidan tasdiqlanadigan qoidalarga muvofiq amalga oshiriladi.
 Davlat aviatsiyasini meteorologik axborot bilan ta’minlash tartibi O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan qonunchilikka muvofiq belgilanadi.
 Havo transporti qatnovini aeronavigatsiya axboroti bilan ta’minlash tartibi fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyada O‘zbekiston Respublikasining Aviatsiya ma’muriyati tomonidan, davlat aviatsiyasida — O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
 O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan xavfsiz, samarali va tejamkorlik bilan foydalanishni ta’minlash maqsadida xalqaro tashkilot yoki chet el davlatlari aeronavigatsion axborot xizmatlaridan bitim yoki shartnoma asosida olinadigan meteorologik axborot ham ishlatilishi mumkin.
 O‘zbekiston Respublikasi hududidagi havo transporti qatnovi aeronavigatsiya vositalari va tizimlari, shuningdek havo transporti qatnovining aloqa hamda boshqaruv vositalari va tizimlari bilan ta’minlanadi.
 Bunday ta’minlash tartibini o‘z vakolatlari doirasida Aviatsiya ma’muriyati va O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi belgilaydi.
 Mazkur vositalar va tizimlardan birgalikda foydalanish tartibi davlat boshqaruvining ushbu organlari o‘rtasida tuzilgan bitimlarga binoan belgilanadi.
 Aeronavigatsiya vositalari va tizimlari sifatida foydalaniladigan obyektlar qurilishi (o‘rnatilishi) uchun yer ajratish O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi asosida amalga oshiriladi. Bunday qurilishlar uchun ajratiladigan yer maydonining sathi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda tasdiqlangan me’yorlar hamda loyiha-texnikaviy hujjatlar asosida aniqlanadi.
 Havo transporti qatnovini ta’minlash va unga xizmat ko‘rsatish uchun telefon, telegraf va boshqa aloqa vositalaridan navbatsiz, oddiy tarif bo‘yicha haq to‘lab foydalaniladi. Havo transporti qatnovini ta’minlash va unga xizmat ko‘rsatish uchun ommaviy aloqa vositalaridan foydalanish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan Aviatsiya ma’muriyatining, O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining va boshqa manfaatdor vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralarning tegishli organlari bilan kelishuv asosida belgilanadi. 
 Havo trassalari va mahalliy havo yo‘llari havo transporti qatnovini xavfsiz tashkil qilish talablariga javob bersagina ishga tushirilishiga ruxsat beriladi.
 Havo trassalari va mahalliy havo yo‘llaridan foydalanishga O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomda belgilangan tartibda ijozat etiladi.
 Aerodromlarda havo transporti qatnovi va havo kemalariga aeronavigatsiya va aeroport yig‘imlari tarzida undiriladigan haq evaziga xizmat ko‘rsatiladi.
 Qidiruv-qutqaruv ishlarini bajarishda, tabiiy va texnogen xususiyatga ega favqulodda vaziyatlar ro‘y bergan taqdirda insonparvarlik yordami ko‘rsatishda ishtirok etayotgan havo kemalari, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligining havo kemalari aeronavigatsiya va aeroport yig‘imlaridan ozod qilinadi.
 Aeronavigatsiya va aeroport yig‘imlarini undirish va taqsimlash tartibini O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.
 Kodeksda parvoz atamasi ostida havo kemasining parvoz boshlanishi chog‘idagi kuchli yugurishi (tik ko‘tarilish chog‘idagi quruqlik yoki suv sathidan uzilishi)dan tortib, parvoz masofasi to‘la bosib o‘tilgunga qadar (uchish va qo‘nish yo‘lkasini beto‘xtov bo‘shatib qo‘ygunga qadar) yoki tik qo‘nish chog‘ida quruqlik (suv) sathiga qo‘ngunga qadar quruqlik (suv) sathida va havoda bajargan harakati tushuniladi.
 Havo kemalarining O‘zbekiston Respublikasi hududidagi parvozlari O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida aviatsiya parvozining asosiy qoidalariga, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida fuqaro aviatsiyasining va eksperimental aviatsiyaning parvoz qilish qoidalariga yoki O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida davlat aviatsiyasining parvoz qilish qoidalariga muvofiq holda bajariladi. 
 Parvozni bajarish uchun havo kemasida kema hujjatlari bo‘lmog‘i lozim; bu hujjatlarning ro‘yxati fuqaro va eksperimental aviatsiya uchun Aviatsiya ma’muriyati tomonidan, davlat aviatsiyasi uchun esa O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
 Tijorat maqsadlarida foydalaniladigan havo kemalarida quyidagi hujjatlar:
 a) havo kemasining ro‘yxatdan o‘tkazilganligi haqida guvohnoma;
 b) havo kemasining uchishga yaroqlilik sertifikati;
 v) kema daftarlari;
 g) mazkur turdagi havo kemasida parvoz qilish chog‘ida ishlatiladigan qo‘llanma;
 d) Aviatsiya ma’muriyati nazarda tutgan boshqa hujjatlar bo‘lishi lozim.
 Havo kemasi parvoz qilishidan oldin havo kemasini, kema ekipajini va aviatsiyaning boshqa xodimlarini, uchish va qo‘nish aerodromlarini tayyorlash kabi ishlar amalga oshirilishi kerak.
 Parvozlarga tayyorgarlik qoidalari va bu tayyorgarlik uchun mas’ul shaxslar ro‘yxati fuqaro va eksperimental aviatsiyada Aviatsiya ma’muriyati tomonidan, davlat aviatsiyasida esa O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi tomonidan belgilanadi.
 Texnikaviy soz va parvozga shay havo kemasiga hamda uning tegishli sharoitlarda parvoz qilishga huquqi bor ekipajiga O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyaning parvoz qilish qoidalari yoki O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida davlat aviatsiyasining parvoz qilish qoidalarida belgilangan tartibda parvozni amalga oshirish uchun ruxsat beriladi. 
 Parvoz boshlanishi oldidan yo‘lovchilar xatarli vaziyatda qanday harakat qilishlari haqida ma’lumot olishlari lozim.
 Havo kemasining uchishi uchun qaror qabul qilish O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyaning parvoz qilish qoidalari yoki O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida davlat aviatsiyasining parvoz qilish qoidalari bilan belgilanadi.
 Aloqa vositalariga ega bo‘lgan har bir havo kemasiga shartli radiochaqiriq signali beriladi.
 Nazorat qilinadigan samoviy hududda parvoz etayotgan havo kemasi bilan shu parvozga dispetcherlik xizmati ko‘rsatayotgan organ o‘rtasida muntazam radioaloqa bo‘lmog‘i lozim. Aloqa uzilib qolgan taqdirda havo kemasining komandiri va havo transporti qatnoviga xizmat ko‘rsatayotgan organlar aloqani tiklash uchun barcha zarur choralarni ko‘rishlari shart.
 Agar ko‘rilgan choralar natijasida radioaloqani tiklab bo‘lmasa, havo kemasining komandiri va havo transporti qatnoviga xizmat ko‘rsatayotgan organlar O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida aviatsiya parvozining asosiy qoidalariga binoan harakat qilishlari lozim. 
 Nazorat qilinmaydigan samoviy hududda bo‘lgan havo kemalarining ekipajlari bir-birlariga axborot berib turishlari, favqulodda vaziyatlarda esa – havo transporti qatnoviga xizmat ko‘rsatuvchi va favqulodda vaziyatlar bo‘yicha eng yaqin organlarga avariya kanallari orqali axborot berishlari lozim.
 Havo kemalarining aholi manzilgohlari ustidagi parvozi yerdagi odamlarning hayoti hamda sog‘lig‘iga va (yoki) ularning mol-mulkiga xavf solmagan holda belgilangan yo‘nalishlar va uchish balandliklarida amalga oshiriladi. 
 Havo kemasida nosozlik ro‘y bergan taqdirda yoki odamlar hayotini qutqarish uchun parvozlar qilish zarur bo‘lganda belgilangan yo‘nalish va uchish balandligidan chetga chiqishga yo‘l qo‘yiladi.
 Alohida hollarda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga ko‘ra havo kemalarining belgilangan yo‘nalish va uchish balandligidan chetga chiqqan holda aholi manzilgohlari ustida parvoz qilishiga yo‘l qo‘yiladi. 
 Havo kemalarining aholi manzilgohlari ustidagi ko‘rgazmali uchishlari O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ruxsati bilan amalga oshirilishi mumkin.
 Tovushdan tez uchuvchi havo kemalarining parvozi mazkur parvozlar atrof muhitga zarar yetkazmaydigan balandlikda va rayonlarda amalga oshirilishiga yo‘l qo‘yiladi. Tovushdan tez uchuvchi havo kemalari parvozining minimal balandligi har bir alohida olingan rayon uchun O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomda ko‘rsatilgan tartibda belgilanadi.
 Havo kemasi ichidagi shaxslarga, shu jumladan havo kemasiga egalik qiluvchi shaxslarga ham, havo kemasi ekipajining xatti-harakatiga aralashish, jumladan ekipajdan parvoz tartibi va rejasini o‘zgartirishni yoxud havo transportiga xizmat ko‘rsatuvchi organning ko‘rsatmalariga rioya qilmaslikni talab qilish man etiladi.
 Havo kemasi belgilangan havo trassasi, mahalliy havo yo‘li, parvoz yo‘nalishi yoki tegrasidan chetga chiqqanida yoxud parvozning boshqa parametrlariga rioya etmaganda havo kemasining komandiri va havo transporti qatnovini ta’minlovchi organ bunday xatolarni tuzatish uchun zudlik bilan chora-tadbirlar ko‘rishi shart.
 Havo kemasi yoki uning ichidagi odamlar uchun bevosita xatar tug‘ilsa yoxud kema bilan radioaloqa uzilib, uning qayerdaligi noma’lum bo‘lsa, bunday havo kemasi halokatga uchrayotgan hisoblanadi.
 Uchish, qo‘nish yoki qulash natijasida jiddiy zarar ko‘rgan yoxud butunlay vayron bo‘lgan, shuningdek aerodromdan tashqariga majburan qo‘ngan havo kemasi halokatga uchragan hisoblanadi.
 Halokatga uchrayotgan havo kemasining ekipaji O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida aviatsiya parvozining asosiy qoidalarida belgilangan tartibda falokat signalini berishi, havo transporti qatnovini ta’minlovchi organga halokat xususiyati haqida ma’lumot berishi va kema ichidagi odamlarning hayotini, sog‘lig‘i va mol-mulkni, shuningdek havo kemasining o‘zini saqlab qolish uchun barcha zarur chora-tadbirlarni ko‘rishi shart. 
 Halokatga uchragan havo kemasining ekipaji o‘z vakolatini tegishli organlarga topshirgunga qadar, havo kemasi ichidagi odamlarni, mol-mulkni hamda havo kemasini qutqarish va xavfsizligini ta’minlash uchun barcha zarur chora-tadbirlarni ko‘rishi shart. Ushbu havo kemasi ekipajining barcha a’zolari va imkon qadar, yo‘lovchilari odamlarni, mol-mulkni hamda havo kemasini qutqarishda ishtirok etishlari shart.
 Halokatga uchrayotgan yoki halokatga uchragan havo kemasining komandiri o‘z vakolatini tegishli organlarga topshirguniga qadar, mazkur kemadagi yoki kemaning ichida bo‘lgan odamlarning xatti-harakatlariga boshchilik qiladi.
 Xavf ostida qolgan odamlar haqida har qanday ma’lumot olgan havo kemasining komandiri bu haqda havo transporti qatnovini ta’minlovchi organga yoxud boshqa vakolatli organga xabar bermog‘i va agar mazkur kema parvozi, yo‘lovchilari va ekipaj hayoti uchun xatar tug‘ilmasa, ularga zarur yordam ko‘rsatmog‘i shart.
 Havo transporti qatnovini ta’minlovchi organ halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemasi to‘g‘risida, shuningdek havo kemasi komandiridan xavf ostida qolgan odamlar haqida har qanday boshqa ma’lumot olganida O‘zbekiston Respublikasi Samoviy hududida aviatsiya parvozining asosiy qoidalarida belgilangan tartibda zarur yordam ko‘rsatish uchun barcha choralarni ko‘rishi shart. 
 Ushbu Kodeksda xalqaro parvoz deb havo kemasining xorijiy davlatning chegarasini kesib o‘tadigan parvozi tushuniladi.
 O‘zbekiston Respublikasi havo kemalarining xalqaro parvozlari:
 a) O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari;
 b) tegishli xorijiy davlatlarning vakolatli organlari tomonidan yakka parvoz uchun beriladigan maxsus ruxsatnomalar asosida amalga oshiriladi.
 O‘zbekiston Respublikasi havo kemalari mazkur havo kemalarini tasarruf etuvchi yoki ularning egalari bo‘lgan vazirliklar, davlat qo‘mitalari, idoralar, tashkilotlar va fuqarolar ruxsati bilan yakka xalqaro parvozlarni amalga oshirishi mumkin. Xorijiy davlat samoviy hududida O‘zbekiston Respublikasi fuqaro havo kemasining parvoziga maxsus ruxsatnoma olish uchun so‘rovnomani havo kemasining ekspluatanti, davlat va eksperimental havo kemasining parvozi uchun esa — O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi yuboradi. Bunday so‘rovnomalar kema hujjatlariga, ekipaj to‘g‘risidagi ma’lumotlarga taalluqli barcha talablarga, shuningdek O‘zbekiston Respublikasi va parvoz rejalashtirilgan xorijiy davlat hududida amal qiladigan boshqa talab va qoidalarga rioya qilingan holdagina amalga oshiriladi.
 Uqtirib o‘tilgan parvozlar uchun so‘rovnoma yuborish va ruxsatnoma olish tartibini belgilovchi qoidalar Aviatsiya ma’muriyati, O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi va Tashqi ishlar vazirligi tomonidan birgalikda tasdiqlanadi.
 O‘zbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasining havo kemalarida muntazam xalqaro parvozlar O‘zbekiston Respublikasi Aviatsiya ma’muriyati belgilagan tartibda tayinlangan tashuvchilar tomonidan amalga oshiriladi. 
 Xorijiy havo kemalarining O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidagi parvozlari:
 a) O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari;
 b) parvoz uchun maxsus ruxsatnomalar asosida va ularning shartlariga muvofiq amalga oshiriladi.
 Mazkur ruxsatnomalarni:
 fuqaro havo kemalarining yakka parvozi uchun – Aviatsiya ma’muriyati;
 fuqaro havo kemalaridan boshqa kemalarning yakka parvozi uchun – O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi beradi. 
 O‘zbekiston Respublikasi hududiga xalqaro parvozlar amalga oshirilishidan oldin xorijiy havo kemalarining egalari (ekspluatantlari) xalqaro parvozlar uchun ruxsatnoma beradigan davlat boshqaruv organlariga tanish belgilarini xabar qilishlari shart.
 Yakka parvozlarga ruxsatnoma berish tartibi O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomda belgilab beriladi.
 O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududida milliy va xorijiy havo kemalarining xalqaro parvozi vaqtida ushbu Kodeksga asoslangan havo kemalaridan foydalanish va parvozlarni bajarishni tartibga soluvchi umumiy qoidalariga amal qilinadi.
 Milliy va xorijiy havo kemalarining O‘zbekiston Respublikasi hududidan havoga ko‘tarilishi, shuningdek ularning O‘zbekiston Respublikasi hududiga uchib kirgandan keyingi qo‘nishi xalqaro parvozlar uchun ochiq aerodromlarda amalga oshiriladi. Samoviy hududda xalqaro parvozlar belgilangan havo yo‘llari bo‘ylab bajariladi. Havo kemalari O‘zbekiston Respublikasi davlat chegarasini O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomda belgilangan tartibda maxsus ajratilgan xalqaro havo trassalari yoki havo yo‘lkalari bo‘ylab kesib o‘tadilar.
 Quyidagi hollarda:
 a) O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomga muvofiq tabiiy ofat, falokat, avariya, avariya vaziyati hamda odamlar hayotiga xavf tug‘ilgan boshqa sharoitlarda;
 b) O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalarida nazarda tutilgan hollarda;
 v) O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomda belgilangan tartibda beriladigan maxsus ruxsatnoma olinganida yuqoridagi qoidalardan istisnoga yo‘l qo‘yish mumkin.
 Havo transportida xalqaro ko‘lamda tashishga mo‘ljallangan, bojxona, chegara va sanitariya-karantin nazorati ta’minlanadigan aeroportlar, aerodromlar havo kemalarining xalqaro parvozlari uchun mo‘ljallangan aeroportlar, aerodromlar deb e’tirof etiladi.
 Havo kemalarining xalqaro parvozlari uchun mo‘ljallangan aeroportlarni, aerodromlarni ochish haqidagi qaror O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadi.
 Xalqaro havo yo‘llarini ochish haqidagi qaror Aviatsiya ma’muriyati tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi va Davlat xavfsizlik xizmati bilan kelishilgan holda qabul qilinadi.
 Havo kemalarining xalqaro parvozlari uchun mo‘ljallangan havo yo‘llarini ochish tartibi O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizom bilan belgilanadi.
 Havo kemalarining xalqaro parvozlarini amalga oshirish uchun O‘zbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasi aeroportlarini (aerodromlarini) ochish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. 
 O‘zbekiston Respublikasi hududiga kelayotgan va O‘zbekiston Respublikasi hududidan ketayotgan yoki tranzit havo kemalarining barchasiga, ularning ekipajlari va yo‘lovchilariga, shuningdek ular O‘zbekiston Respublikasi hududiga olib kirayotgan yoki bu hududdan olib chiqayotgan mol-mulklariga O‘zbekiston Respublikasining chetga chiqish va chetdan kelish hamda mol-mulk olib kirish (olib ketish) va O‘zbekiston Respublikasi hududida tranzit harakati to‘g‘risidagi qonunchilikda belgilangan pasport, bojxona, valyuta, sanitariya, karantin qoidalari va boshqa qoidalar tatbiq etiladi.
 Halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemasini qidiruv va qutqaruv ishlari O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan tegishli ishlarni bajarish qoidalariga muvofiq zudlik bilan amalga oshirilishi lozim. Bu qoidalarda:
 a) barcha davlatlar havo kemalarini qidiruv va qutqaruv ishlari, qidiruv-qutqaruv kuchlari va vositalarini joylashtirish, ularga yuqoridagi ishlarni bajarishda tekin ta’minot va xizmat ko‘rsatilishi;
 b) havo kemasini, uning yo‘lovchilarini va ekipajini halokat joyidan evakuatsiya qilish, halokatga uchragan havo kemasi ekspluatantining kuchi va vositalari bilan yoxud ekspluatant hisobidan o‘zga kuch va vositalar bilan amalga oshirilishi;
 v) mahalliy ma’muriyat organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar havo kemasini qidiruv va qutqaruv ishlarini amalga oshirishda barcha zarur yordamni ko‘rsatishga va qidiruv-qutqaruv organlari yetib kelguniga qadar odamlarni qutqarish, ularga tibbiy va boshqa yordam ko‘rsatish uchun, shuningdek havo kemasini va uning ichidagi hujjatlar, asbob-uskunalar va mol-mulklarni saqlash uchun choralar ko‘rishlari shartligi nazarda tutilishi lozim.
 Halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemalarini qidiruv va qutqaruv ishlarini O‘zbekiston Respublikasining Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati amalga oshiradi. Mazkur xizmat O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan nizomga muvofiq ishlaydi.
 Aviatsiya qidiruv-qutqaruv ishlarini tashkil etish va bajarishda Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati vazirliklar, davlat qo‘mitalari, idoralar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarning kuchlari hamda vositalarini jalb qilish huquqiga ega.
 Vazirliklar va idoralar, shuningdek davlat korxonalari, muassasalari va tashkilotlari Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati organlarining talabiga muvofiq ularga qidiruv-qutqaruv ishlari uchun tayyor turgan qutqaruv kuchlari va vositalarini tezda ajratib berishlari shart.
 Respublika Prezidentining qaroriga muvofiq davlat tasarrufida bo‘lmagan korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, shuningdek fuqarolar yuqoridagi kabi kuch va vositalarni ajratishlari shart, keyinchalik bu xarajatlar O‘zbekiston Respublikasi budjeti hisobidan qoplanadi.
 Qidiruv-qutqaruv kuchlari va vositalarining tarkibi, texnika va anjomlari ro‘yxati, qidiruv-qutqaruv ishlarini boshqarish va bajarish tartibi, tegishli mansabdor shaxslarning vazifalari Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati tasdiqlagan qidiruv-qutqaruv ishlarini amalga oshirish qoidalarida belgilab beriladi.
 Havo kemalarini, ularning yo‘lovchilari va ekipajini qidiruv-qutqaruv ishlarini ta’minlash maqsadida Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati tunu kun navbatchilikni yo‘lga qo‘yadi.
 Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari asosida o‘zga davlatlarning tegishli organlari bilan hamkorlikda faoliyat ko‘rsatadi, shuningdek o‘z faoliyatini respublikaning qidiruv-qutqaruv va avariya ishlarini o‘tkazishga mas’ul boshqa organlari bilan O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilagan tartibda moslashtiradi.
 Halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemalariga kerakli yordam ko‘rsatish uchun O‘zbekiston Respublikasi hududiga:
 a) o‘zga davlatlarning qidiruv-qutqaruv kuchlari va vositalari;
 b) mazkur havo kemalarining egalari va ekspluatantlari;
 v) halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemasi ro‘yxatdan o‘tkazilgan davlat ma’murlari kelishlariga yo‘l qo‘yilishi mumkin. 
 Bunday kelishga yo‘l qo‘yish tartibi O‘zbekiston Respublikasi samoviy hududidan foydalanish to‘g‘risidagi nizomda belgilanadi.
 Aloqa vositalariga ega bo‘lgan korxonalar, muassasalar va tashkilotlar shu vositalarni halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemalari haqidagi ma’lumotlarni zudlik bilan xabar qilish uchun foydalanishga berib turishlari shart.
 Aloqa vositalarini berish, halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemasiga, uning yo‘lovchilari va ekipajiga yordam ko‘rsatish haqidagi xabarlarni qabul qilish va jo‘natish hech qanday navbatsiz oddiy tarif bo‘yicha haq olib amalga oshiriladi. Bunday hodisa to‘g‘risidagi birinchi ma’lumotni xabar qilish bepul amalga oshiriladi.
 Halokatga uchrayotgan yoki uchragan havo kemalari haqida xabar berish uchun umumiy aloqa vositalaridan foydalanish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan Aviatsiya ma’muriyati va Mudofaa vazirligi bilan birgalikda belgilanadi. 
 Hokimiyat mahalliy organlari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar o‘zlariga ma’lum havo kemalarining halokati to‘g‘risida Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmatiga yoki eng yaqin aerodromga zudlik bilan xabar berishlari shart. Fuqarolar bunday holatlarda zudlik bilan hokimiyat mahalliy organlariga yoki eng yaqin korxona, muassasa va tashkilotlarga xabar berishlari shart.
 Falokatga uchragan havo kemasining yo‘lovchilari va ekipajiga yordam ko‘rsatish bo‘yicha qutqaruv ishlari Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmatining kuchlari va vositalari bilan, shuningdek mazkur kodeksning 80-moddasiga asosan shu xizmat tomonidan bu ishga safarbar qilinadigan vazirliklar, idoralar, davlat qo‘mitalari, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va fuqarolarning kuchlari hamda vositalari bilan amalga oshiriladi.
 Agar falokatga uchragan havo kemasi yoki uning qismlari temir yo‘l, avtomobil, suv transporti harakatiga yoki havo kemalarining parvoziga xalaqit beradigan bo‘lsa, qutqaruv ishlari rahbari transport harakatini yoki kemalar parvozini ta’minlash uchun havo kemasini (uning qismini) — uning (ularning) umumiy holati va joylashuvini qayd qilib olgach — chetga olib qo‘yish uchun choralar ko‘rishi shart.
 Ko‘rilgan tadbirlar natija bermagan taqdirda halokatga uchragan havo kemasini qidiruv ishlarini to‘xtatish haqidagi qaror Yagona aviatsiya qidiruv-qutqaruv xizmati rahbari tomonidan qabul qilinadi. Bunday qaror mavjud qidiruv-qutqaruv kuchlari va vositalari bilan havo kemasini topishda davom ettiriladigan qidiruv ishlari samarasizdir va tirik qolgan odamlarni qutqarish uchun hech qanday real umid qolmadi, deb taxmin qilishga yetarli asoslar bo‘lganidagina qabul qilinishi mumkin.
 Halokatga uchragan havo kemasini qidiruv ishlarini to‘xtatish haqidagi qaror ustidan mazkur kema egasi tegishli sudga shikoyat qilishi mumkin.
 Qidirilishi to‘xtatilgan havo kemasi bedarak yo‘qolgan deb hisoblanadi.
 O‘zbekiston Respublikasi hududidan tashqarida halokatga uchrayotgan yoki uchragan O‘zbekiston Respublikasi havo kemalarini qidiruv va qutqaruv ishlari mazkur Kodeks talablari hisobga olinib, hududida qidiruv-qutqaruv ishlari olib borilayotgan davlatda bunday ishlarni bajarish qoidalariga va O‘zbekiston Respublikasining xalqaro bitimlariga muvofiq amalga oshiriladi.
 Aviatsiya halokatlari va baxtsiz hodisalarning oldini olish maqsadida havo kemalari parvozining xavfsizligi ustidan nazorat amalga oshiriladi.
 Havo kemasidan uchish maqsadlarida foydalanish chog‘ida mazkur kemaning, ekipajning, boshqa aviatsiya xodimlarining normal faoliyatini buzgan holda yoki tashqi sharoitlar natijasida ro‘y bergan va odamlar halokatiga, havo kemasining jiddiy zarar ko‘rishiga, vayron bo‘lishiga yoki yo‘qolishiga olib kelgan hodisa aviatsiya halokati deb e’tirof etiladi.
 Hodisa natijasida yuqorida zikr etilgan oqibatlar sodir bo‘lmagan-ku, lekin ish o‘ngidan kelmay shunday oqibatlar sodir qilinishi mumkin bo‘lsa, bunday hodisa baxtsiz hodisa deb e’tirof etiladi. Havo kemalari parvozining xavfsizligi ustidan nazoratni tashkil qilish va uni amalga oshirish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
 Har bir aviatsiya halokati yoki baxtsiz hodisa albatta tekshirishdan o‘tkazilmog‘i lozim.
 Halokatlar yoki baxtsiz hodisalar:
 fuqaro aviatsiyasi va eksperimental aviatsiyada – O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi komissiyalari tomonidan;
 davlat aviatsiyasida – O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi komissiyalari tomonidan tekshiriladi. 
 Halokat yoki baxtsiz hodisa davlat va fuqaro aviatsiyasi yoki davlat aviatsiyasi va eksperimental aviatsiya manfaatlariga daxldor bo‘lgan taqdirda tekshirish O‘zbekiston Respublikasining Transport vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, shuningdek O‘zbekiston Respublikasining boshqa daxldor vazirliklari va idoralari vakillaridan tashkil topgan qo‘shma komissiyalar tomonidan amalga oshiriladi. Bunday komissiyalar O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tayinlanadi.
 Tekshirishni tashkil qilish va amalga oshirish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlagan qoidalar bilan belgilanadi. Aviatsiya halokati yoki baxtsiz hodisani bunday tekshirishdan maqsad kimningdir aybini yoki javobgarligini belgilash emas, balki hodisaning obyektiv sabablarini aniqlashdan iboratdir.
 Aviatsiya halokati yoki baxtsiz hodisadan xabar topgan shaxslar zudlik bilan bu haqda ushbu Kodeksning 81-moddasi to‘rtinchi qismida ko‘rsatilgan organlarga ma’lum qilishlari kerak.
 Shundan so‘ng bu ma’lumotni aviatsiya halokatlari yoki baxtsiz hodisalarni tekshiruvchi organlarga yetkazish tartibi mazkur tekshirishlarni o‘tkazish qoidalari bilan belgilanadi.
 Havo kemasi, uning tarkibiy qismlari, kema ichidagi va yerdagi obyektiv nazorat vositalari, havo kemasidagi hamda yerdagi aviatsiya halokatiga yoki baxtsiz hodisaga aloqador barcha predmetlar, havo kemasini ishlab chiqarish, ta’mirlash, undan foydalanish va uning parvozini ta’minlash bilan bog‘liq barcha hujjatlar mazkur halokatni (baxt