Markaziy bank ochiq valuta pozitsiyasini yuritish qoidalarini e'lon qildi

Markaziy bankning “Ochiq valuta pozitsiyasini yuritish qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori loyihasi e'lon qilindi.
Qoidalar “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi, “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi va “Valutani tartibga solish to‘g‘risida”gi qonunlarga muvofiq ochiq valuta pozitsiyalari limitlari, ularni hisoblash, banklar tomonidan ochiq valuta pozitsiyalari limitlariga rioya etilishi ustidan nazoratni amalga oshirishning o‘ziga xos jihatlarini belgilaydi.
Quyidagilar ochiq valuta pozitsiyasi o‘zgarishiga ta'sir qiluvchi operatsiyalar jumlasiga kiradi:
Ochiq valuta pozitsiyasi hisob-kitobi har bir chet el valutasi uchun har bir operatsiya kuni yakuni bo‘yicha hisobot sanasidagi Markaziy bank tomonidan o‘rnatilgan chet el valutasi kursining milliy valutadagi ekvivalentida amalga oshiriladi.
Ochiq valuta pozitsiyasini hisoblashda bankning chet el valutasidagi majburiyatlari miqdori uning chet el valutasidagi talablari miqdori bilan taqqoslanadi. Bunda, qisqa valuta pozitsiyasi “-” belgisi bilan, uzun valuta pozitsiyasi “+” belgisi bilan ko‘rsatiladi.
Ochiq valuta pozitsiyasi jami asl miqdori barcha qisqa va uzun valuta pozitsiyalari jami miqdorlarini alohida hisoblashda hamda barcha ochiq valuta pozitsiyalarini hisoblashda aniqlanadi.
Milliy valutadagi balanslashtiruvchi pozitsiya hisob-kitobi uchun jami uzun valuta pozitsiyalarining milliy valutadagi asl qiymati va jami qisqa valuta pozitsiyalarining milliy valutadagi asl qiymati o‘rtasidagi farq olinadi. Jami uzun pozitsiya yig‘indisi (shu jumladan, milliy valutadagi balanslashtiruvchi pozitsiya, agar u uzun pozitsiya bo‘lsa) va jami qisqa pozitsiya yig‘indisi (shu jumladan, milliy valutadagi balanslashtiruvchi pozitsiya, agar u qisqa pozitsiya bo‘lsa) o‘zaro teng bo‘lishi lozim.
Ochiq valuta pozitsiyasi hisob-kitobida bankning chet el valutasidagi talab va majburiyatlari miqdori “Valutalar savdosi va valuta pozitsiyalari” hamda “Ko‘zda tutilmagan holatlar” hisobvaraqlaridagi qoldiq asosida aniqlanadi. Ushbu hisobvaraqlarda valuta oldi-sotdisi va boshqa valuta qimmatliklari bilan bog‘liq operatsiyalarga oid bitimlarda, shu jumladan bitim shartlariga ko‘ra, u yoki bu shaklda chet el valutasini ayirboshlash (konversiya) nazarda tutilgan operatsiyalardagi miqdor hisobi yuritiladi.
Ochiq valuta pozitsiyasi chet el valutasini sotib olish yoki sotishga doir bitimlar imzolangan sanada, shuningdek chet el valutasidagi foiz daromadlari (xarajatlar) hisoblab yozilgan va boshqa daromadlar (xarajatlar) hisobvaraqqa kiritilgan (hisobdan chiqarilgan) sanada yuzaga keladi.
Banklarning valuta tavakkalchiligini cheklash maqsadida Markaziy bank boshqaruvi qarori bilan banklar uchun ochiq valuta pozitsiyasining quyidagilar bo‘yicha limitlari belgilanadi:
Belgilangan limitlardan oshgan ochiq valuta pozitsiyalarining keyingi operatsiya kuniga o‘tkazilishiga yo‘l qo‘yilmaydi. Ochiq valuta pozitsiyalari belgilangan limitlardan oshgan taqdirda, bank tomonidan ochiq valuta pozitsiyalarini o‘rnatilgan limitlargacha qisqartirish maqsadida operatsiya kuni yakuniga qadar tegishli balanslashtiruvchi operatsiyalarni amalga oshirishi lozim (shu jumladan, chet el valutasini sotish yoki xarid qilish).