O‘zbekistonda bolalarga nogironlikni pediatriya tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari belgilaydigan bo‘ldi

Prezident Shavkat Mirziyoyev “Tibbiy-ijtimoiy ekspertiza xizmati faoliyati hamda bolalarga nogironlikni belgilash tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorni imzoladi, deb xabar beradi O‘zA.

Qarorga muvofiq, 1-dekabrdan boshlab shaxs sog‘lig‘ining holatiga ko‘ra Respublika tibbiy-ijtimoiy ekspertiza inspeksiyasining tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyasiga borish imkoniga ega bo‘lmagan holatda nogironlikni belgilash biriktirilgan hududlarga chiqib ko‘chma majlislarda, shaxsning uyida yoki davolanishda bo‘lgan statsionarda hamda sirtdan ko‘rikdan o‘tkazish orqali tashkil etiladi.
Nogironlik belgilari aniq ko‘rinib turgan, anatomik nuqsonlari bo‘lgan shaxslarni klinik-funksional ma’lumotlarni olishga doir qo‘shimcha tekshiruvdan o‘tkazmasdan turib, tasdiqlangan kasalliklar ro‘yxati asosida fuqaroning ishtirokisiz ular nogironligi bo‘lgan shaxs deb topilganda nogironlik muddatsiz davrga belgilanadi.
Shuningdek, xuddi shu sanadan boshlab tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari tomonidan nogironlik to‘g‘risidagi ma’lumotnomalarda nogironligi bo‘lgan shaxslarning ishlashi mumkin bo‘lgan kasblar bo‘yicha tavsiyalar beriladi.
2022-yil 1-avgustdan boshlab dastlab Toshkent shahrida nogironligi bo‘lgan shaxslarni tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalarida hisobga olish va ko‘rikdan o‘tkazishning yangi “Tibbiy-ijtimoiy ekspertiza” elektron axborot tizimi joriy etiladi. Bunda, fuqarolarga nogironlikni belgilash uchun asos hisoblanadigan (tibbiy yo‘llanma, kasallik tarixi va ambulator kartadan ko‘chirmalar va boshqa) ma’lumotlar axborot tizimiga elektron tarzda kiritilishi ta’minlanadi.
Qarorga asosan, 2023-yil 1-yanvardan boshlab ushbu axborot tizimi respublikaning boshqa barcha hududlarida to‘liq joriy etilishi ko‘zda tutilgan.
Bunda:
Hujjatga muvofiq, Respublika tibbiy-ijtimoiy ekspertiza inspeksiyasining pediatriya tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari tashkil etiladi va ular doimiy faoliyat ko‘rsatuvchi tuzilma bo‘ladi. Shu munosabat bilan, Sog‘liqni saqlash vazirligi tizimining shifokorlari zimmasiga 18 yoshgacha bo‘lgan bolalarga nogironlikni belgilash bo‘yicha yuklatilgan qo‘shimcha funksiyalar bekor qilinadi.
Qarorga ko‘ra, 18 yoshgacha bo‘lgan bolalarni nogironligi bo‘lgan bola deb topish pediatriya tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari tomonidan, 18 yoshdan katta fuqarolarni nogironligi bo‘lgan shaxs deb topish tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari tomonidan amalga oshiriladi.
Qayd etilishicha, Qoraqalpog‘iston, Andijon, Qashqadaryo, Samarqand va Farg‘ona viloyatlarida ikkitadan, Buxoro, Jizzax, Navoiy, Namangan, Sirdaryo, Surxondaryo, Toshkent, Xorazm viloyatlari va Toshkent shahrida bittadan pediatriya tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari tashkil etiladi. Qashqadaryo, Sirdaryo, Xorazm va Namangan viloyatlarida qo‘shimcha ravishda bittadan tumanlararo tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalari tuziladi.
Pediatriya tibbiy-ijtimoiy ekspert komissiyalarining asosiy vazifalariga quyidagilar kiradi:
Hujjat bilan davlat tibbiyot muassasasi tomonidan fuqarolarni tibbiy-ijtimoiy ekspertizaga yuborish tartibini nazarda tutuvchi vrachlik-maslahat komissiyasi to‘g‘risida nizom ishlab chiqiladi.
2022/2023-o‘quv yilidan boshlab tibbiy-ijtimoiy ekspertiza, reabilitologiya, tibbiy, ijtimoiy va kasbiy reabilitatsiya mutaxassislarini tayyorlashdagi magistratura, klinik ordinatura, qayta tayyorlash va malaka oshirish o‘quv dasturlarini xalqaro ta’lim standartlari asosida takomillashtirish choralari ko‘riladi.
Mazkur qaror qabul qilingunga qadar berilgan nogironlik to‘g‘risidagi eski namunadagi ma’lumotnomalar hamda rasmiylashtirilgan eski namunadagi nogironligi bo‘lgan shaxslarni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturlari navbatdagi qayta ko‘rik o‘tkazilgunga qadar yoki reabilitatsiya tadbirlarini amalga oshirish (agar nogironlik muddatsiz belgilangan bo‘lsa) tugagungacha haqiqiy hisoblanadi.
2022-yil 1-iyunga qadar BMTning Taraqqiyot dasturi, Jahon banki, Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti va YuNISEF’ning texnik ko‘magini bilan nogironlikni belgilashning ijtimoiy modeliga o‘tish bo‘yicha prezident qarori loyihasi ishlab chiqiladi. Bunda, xalqaro tajribani o‘rgangan holda Sog‘liq va hayot faoliyatining (funksiyalarining) cheklanishi xalqaro klassifikatsiyasi asosida fuqarolarga nogironlikni belgilashning ijtimoiy modeliga o‘tish Konsepsiyasini ishlab chiqish rejalashtirilgan.
Avvalroq O‘zbekiston Nogironlar jamiyati raisi, Karlar jamiyati raisi va Ko‘zi ojizlar jamiyati raisi senatorlar tomonidan “Ijtimoiy tadbirkorlik to‘g‘risida”gi qonunning qaytarilishi yuzasidan murojaat bilan chiqqani to‘g‘risida xabar berilgandi. Senatning yigirmanchi yalpi majlisida senatorlar “Ijtimoiy tadbirkorlik to‘g‘risida”gi qonunning ba’zi normalarini qayta ko‘rib chiqish kerak deb hisoblab, uni qaytargan edi. Adliya vaziri Ruslanbek Davletov senatorlarning qonunni qabul qilishga qarshi bildirgan har bir argumentini rad etib, ayrim siyosatchilar “xalqdan kelib chiqayotgan yangi g‘oyalarni tushunmasligini” ta’kidlagandi. Oqibatda Senat raisi uzoq davom etgan debatga aralashishga va tomonlarni tinchlantirishga majbur bo‘lgandi.