OMMAVIY AXBOROT VOSITALARI SOHASIDA KADRLAR TAYYORLAShVA QAYTA TAYYORLASh DAVLAT DASTURI TO‘G‘RISIDA

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Jamiyatni demokratlashtirish va yangilash, mamlakatni isloh qilish va modernizatsiyalash maqsad va vazifalarini amalga oshirish Dasturi to‘g‘risida” 2005-yil 10-martdagi PQ-24-son qaroriga muvofiq hamda Kadrlar tayyorlash milliy dasturini amalga oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. 2006—2010-yillar davrida ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturi (keyingi o‘rinlarda Dastur deb ataladi) ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 
 2. Quyidagilar Dasturning maqsadli vazifalarini bosqichma-bosqich amalga oshirishning asosiy yo‘nalishlari hisoblansin: 
 ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash masalalarini tartibga soluvchi normativ hujjatlarni takomillashtirish: Bakalavriat, magistratura, shuningdek ikki yillik oliy jurnalistika kurslari yo‘nalishlari klassifikatoriga o‘zgartirish kiritish;
 davlat ta’lim standartlarini, o‘quv rejalari va dasturlarini takomillashtirish, xalqaro talablarga muvofiq darsliklar va o‘quv qo‘llanmalari, elektron-o‘qitish axborot resurslarining yangi avlodini yaratish;
 jurnalistika fakultetlarining tuzilmasi va faoliyatini maqbullashtirish, tele-, radio- va Internet jurnalistikaning yangi yo‘nalishlarini joriy etish, talab yuqori bo‘lgan mutaxassisliklar, eng avvalo siyosiy sharh, ommaviy axborot vositalari iqtisodiyoti va menejmenti, ommaviy axborot vositalari sotsiologiyasi va psixologiyasi, axborot-psixologiya xavfsizligi masalalari mutaxassisliklari bo‘yicha magistratura ochish; 
 oliy ta’lim muassasalari jurnalistika fakultetlarining xalqaro standartlarga muvofiq kasbiy va kompyuter texnikasi bilan jihozlanishini yaxshilash; 
 professor-o‘qituvchilarning tarkibi malakasini va pedagogik mahoratini oshirish, tajriba orttirishi, jurnalist kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash, jurnalistika fakultetlari bakalavriati va magistraturasi talabalarining O‘zbekiston Respublikasining chet davlatlardagi diplomatik vakolatxonalarida tajriba orttirish tizimini takomillashtirish; 
 jurnalistika masalalari bo‘yicha ixtisoslashtirilgan ilmiy almanax ta’sis etish, uni Oliy attestatsiya komissiyasi reyestriga kiritish. 
 3. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosarlari A.N. Aripov va R.S. Qosimov zimmasiga yuklansin. 
 Kirish qismi:
 I. Jurnalist kadrlarni tayyorlash va qayta tayyorlash tizimining joriy ahvoli
 II. Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturining maqsadi, asosiy yo‘nalishlari va vazifalari
 III. Davlat dasturini amalga oshirish bosqichlari va moliyalashtirish manbalari 
 Ilovalar:
 1-ilova. Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturini amalga oshirish bo‘yicha tadbirlar rejasi
 2-ilova. Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturini moliyalashtirish manbalari 
 3-ilova. Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturini amalga oshirish doirasida mablag‘larni o‘zlashtirish jadvali 
 Jamiyatni demokratlashtirish va yangilash, mamlakatni isloh qilish va modernizatsiyalash bo‘yicha ustuvor vazifalar, shuningdek jahon axborot makoni globallashuvining kuchayishi ommaviy axborot vositalari sohasida jahonda sodir bo‘layotgan voqealarga tez va mos ravishda munosabat bildira olishga, O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan demokratik qayta o‘zgarishlar haqida respublika aholisini, jahon hamjamiyatini o‘z vaqtida va xolisona xabardor qilishga qodir bo‘lgan yuqori malakali kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash tizimini takomillashtirishni talab etadi. 
 Raqobatga bardoshli, yangicha shart-sharoitlarda ishlay oladigan jurnalist kadrlarni tayyorlash zaruriyatini vatanimiz ommaviy axborot vositalari rivojlanishining davlat va nodavlat davriy bosma nashrlari, tele- va radiostudiyalari, tahririyat-matbaa komplekslarining miqdor va sifat jihatidan o‘sishida, jamoatchilik bilan aloqalar institutlari, reklama agentliklari, Internet jurnalistikaning shakllanishi va rivojlanishida, shuningdek ushbu sohadagi mehnat bozorida talablarning ortishida namoyon bo‘layotgan zamonaviy tendensiyalar ham taqozo etmoqda. 
 Kadrlar tayyorlash milliy dasturini va ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash bo‘yicha ustuvor vazifalarni amalga oshirish doirasida butun ta’lim tizimidagi singari jurnalistika ta’limi sohasida jiddiy o‘zgarishlar ro‘y berdi. Zamonaviy talablarga muvofiq O‘zbekiston milliy universitetining jurnalistika fakulteti qayta tashkil etildi, O‘zbekiston davlat jahon tillari universitetida xalqaro jurnalistika fakulteti ochildi. Jurnalistika ta’limi sifatini oshirish maqsadida 1999-2000 o‘quv yilidan boshlab oliy ma’lumotli jurnalist kadrlarni tayyorlash ko‘rsatib o‘tilgan o‘quv yurtlarida amalga oshirilmoqda, boshqa o‘quv yurtlarida esa jurnalistika fakultetlari (bo‘limlari) tugatildi (Qoraqalpog‘iston davlat universitetidan tashqari). Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetida xalqaro jurnalistika bo‘yicha magistratura ochildi. 
 O‘zbekiston milliy universiteti huzurida maxsus ikki yillik Oliy jurnalistika kurslari ochildi, kurslarga tanlov asosida boshqa mutaxassisliklar bo‘yicha bakalavr darajasiga ega bo‘lgan va jurnalistika sohasida ijodiy qobiliyatlarini namoyon etayotgan mutaxassislar qabul qilinmoqda. 
 Keyingi besh yilda respublikada jurnalistika tarixi, nazariyasi va amaliyoti sohasida 3 doktorlik, 7 nomzodlik dissertatsiyasi himoya qilindi. 
 Hozirgi vaqtda O‘zbekiston milliy universitetida, O‘zbekiston davlat jahon tillari universitetida, Qoraqalpog‘iston davlat universitetida 1400 nafardan ortiq bakalavr, 100 nafarga yaqin magistrlar, ikki yillik Oliy jurnalistika kurslarida 100 nafar tinglovchi ta’lim olmoqda, ixtisoslik bo‘yicha 70 nafardan ortiq o‘qituvchi ta’lim bermoqda, biroq ularning faqat 30 foizi fan doktori va nomzodi ilmiy darajasiga ega. Har yil jami 300 nafardan ortiq bakalavr va magistr chiqarilmoqda. 
 Hozir respublikada 900 dan ortiq davriy nashrlar nashr etilmoqda, O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasi bilan bir qatorda viloyat teleradiostudiyalari, 60 ta davlat va nodavlat nashriyotlari, 3 ta axborot agentligi, vazirliklar va idoralarning matbuot xizmatlari faoliyat ko‘rsatmoqda, reklama agentliklari tarmog‘i jadal rivojlanmoqda, Internet-jurnalistika shakllanib bormoqda. 
 Shu bilan birga, vatanimiz ommaviy axborot vositalari faoliyatining, ularda ishlayotgan jurnalistlar kasb mahorati darajasining tahlillari shuni ko‘rsatmoqdaki, tayyorlanayotgan axborot materiallarining sifati, ularni ham mamlakat ichida, ham uning tashqarisida tarqatish tezkorligi, xalqaro axborot makonida O‘zbekiston manfaatlarini himoya qilish va ilgari surish uquvi zamonaviy talablarga to‘liq darajada javob bermaydi. 
 Shu munosabat bilan, jurnalist kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini takomillashtirish, moddiy-texnik bazani va o‘quv jarayonini zamonaviy texnik vositalar bilan jihozlashni sifat jihatidan yaxshilash masalalari muhim ahamiyat kasb etadi. 
 Amaldagi normativ bazani va o‘quv dasturlarini yanada takomillashtirishga, ommaviy kommunikatsiyalar turli kanallari o‘rtasida ijodiy raqobat ortib borayotgan sharoitlarda vatanimiz bosma, tele- radioindustriyasi rivojlanishidagi yangi tendensiyalarni hisobga olgan holda xalqaro standartlarga va ommaviy axborot vositalari sohasidagi xalqaro talablarga javob beradigan darsliklar va o‘quv qo‘llanmalarining yangi avlodini yaratishga qaratilgan chora-tadbirlar kompleksini amalga oshirish zarur. 
 Ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash Davlat dasturi (keyingi o‘rinlarda Dastur deb ataladi) jamiyat va davlatning yuqori malakali jurnalist kadrlarga bo‘lgan ehtiyojini yanada to‘liqroq qondirish hamda xalqaro talablarga muvofiq, shuningdek jamiyatni demokratlashtirish va yangilash, mamlakatni isloh qilish va modernizatsiyalash bo‘yicha ustuvor vazifalardan kelib chiqqan holda respublika ommaviy axborot vositalari rivojlanishiga demokratik standartlarni joriy etish maqsadida qabul qilinmoqda. 
 Quyidagilar Dasturning asosiy yo‘nalishlari va maqsadli vazifalari hisoblanadi: 
 2.1 Normativ va o‘quv-metodik bazani takomillashtirish, oliy o‘quv yurtlari jurnalistika fakultetlarining tuzilmasi va faoliyatini maqbullashtirish, shu jumladan: 
 ommaviy axborot vositalari sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash masalalarini tartibga soluvchi normativ hujjatlarni takomillashtirish: Bakalavriat, magistratura, shuningdek ikki yillik oliy jurnalistika kurslari yo‘nalishlari klassifikatoriga o‘zgartirish kiritish;
 xalqaro talablarga muvofiq hamda ushbu soha mehnat bozoridagi zamonaviy tendensiyalar va talablarni hisobga olgan holda davlat ta’lim standartlarini, o‘quv rejalari va dasturlarini qayta ko‘rib chiqish; 
 oliy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilar tarkibi malakasini oshirish masalalarini tartibga soluvchi normativ hujjatlarni qayta ko‘rib chiqish; 
 darsliklar va o‘quv qo‘llanmalari, elektron-o‘qitish axborot resurslari o‘quv-metodik ishlanmalarining yangi avlodini yaratish, ularni ishlab chiqish uchun davlat grantlari ajratish;
 ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologiya xavfsizligi masalalarini o‘rganish bo‘yicha o‘quv dasturlarini ishlab chiqish va oliy ta’lim yurtlari gumanitar (psixologiya, sotsiologiya, filosofiya, jurnalistika, yurisprudensiya, siyosatshunoslik, tarix, filologiya) fakultetlari o‘quv jarayoniga joriy etish; 
 har yili ta’lim muassasalariga talabalar qabul qilish bo‘yicha Hukumat qarorida belgilanadigan kvotalar doirasida, mehnat bozorining yangi yo‘nalishdagi mutaxassislarga bo‘lgan amaldagi ehtiyojini hisobga olgan holda siyosiy sharh, ommaviy axborot vositalari iqtisodiyoti va menejmenti, Internet jurnalistika, ommaviy axborot vositalari sotsiologiyasi, ommaviy axborot vositalari psixologiyasi, axborot-psixologiya xavfsizligi masalalari mutaxassisliklari bo‘yicha magistratura ochish. 
 2.2 O‘quv jarayonlariga zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalarni joriy etish, shu jumladan: 
 o‘qitishning inteaktiv metodlarini keng joriy etish, tajribali amaliyotchi jurnalistlar rahbarligidagi “usta-sinf”lar sonini ko‘paytirish, majburiy tartibda o‘quv gazetasini chiqargan, radio-, teleeshittirish tayyorlagan holda tahririyatning kundalik ishiga juda yaqin bo‘lgan amaliy o‘yinlardan foydalanish; 
 o‘quv jarayonlariga “ZiyoNET” tarmog‘i axborot resurslarini joriy etish, uning ilmiy-o‘quv, madaniy-ma’rifiy va ma’lumotnoma-tahliliy materiallar bilan boyitilishida jurnalistika fakultetlari talabalarining ishtirok etishini ta’minlash; 
 talabalarni chet el mutaxassislari va xorijiy oliy o‘quv yurtlari o‘qituvchilari olib borishlari mumkin bo‘lgan ayrim maxsus kurslar bo‘yicha masofadan turib o‘qitish uchun global Internet tarmog‘idan foydalanish; 
 jurnalistika fakultetlarida chet tillarni o‘qitish sifatini yaxshilashga qaratilgan yangi ta’lim texnologiyalari joriy etish; 
 talabalar tomonidan bilimlarni o‘zlashtirishi sifatini nazorat qilish va monitoring olib borish tizimini takomillashtirish;
 O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasida axborot xavfsizligi masalalari bo‘yicha jurnalistlar va mutaxassislar uchun maxsus kurslar tashkil etish.
 2.3 Jurnalist kadrlarni tayyorlash moddiy-texnika bazasini modernizatsiya qilish, shu jumladan: 
 O‘zbekiston milliy universitetining respublikada yetakchi bo‘lgan jurnalistika fakulteti moddiy bazasini yaxshilash, uning barcha tuzilmalarini o‘quv jarayonini yuqori darajada tashkil etish hamda bo‘lajak jurnalistlarning amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish talablariga javob beruvchi bitta binoga joylashtirish; 
 jurnalistika fakultetlarida o‘quv jarayonini zamonaviy texnik vositalar: raqamli tele- va fotokameralar, diktofonlar, Internet tarmog‘iga ulagan holda kompyuter texnikasi bilan jihozlash: 
 oliy o‘quv yurtlari talabalari va o‘qituvchilarning respublikaning tegishli idoralari va tashkilotlari axborot-ta’lim resurslaridan, shuningdek Internet tarmog‘idan keng foydalana olishini ta’minlash; 
 o‘quv tele- va radiostudiyalar, zamonaviy tele-, radio-, kino- va fotolaboratoriyalar tashkil etish;
 O‘zbekiston milliy universiteti bazasida o‘quv-nashriyot kompleksini barpo etish, uni o‘quv-metodik adabiyotlar nashr etish uchun zamonaviy matbaa va nusxa ko‘paytirish texnikasi bilan jihozlash, uning ishiga jurnalistika fakultetining talabalari va o‘qituvchilarini jalb etish. 
 2.4 Oliy o‘quv yurtlari professor-o‘qituvchilar tarkibini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish, jurnalistika sohasida ilmiy-amaliy kadrlar tayyorlash tizimini rivojlantirish, shu jumladan: 
 professor-o‘qituvchilar tarkibini qayta tayyorlash va ularning pedagogik mahoratini oshirish tizimini rivojlantirish, jurnalistika fakultetlari bakalavriati va magistraturasi talabalari orasidan nomzodlarni O‘zbekiston Respublikasining chet ellardagi vakolatxonalarida oliy ta’lim muassasalarining o‘quv jarayoniga budjet va to‘lov-kontrakt smetalarida nazarda tutilgan mablag‘lar, grantlar va budjetdan tashqari manbalar mablag‘lari doirasida tajriba orttirishga yuborish uchun tanlab olish mezonlarini ishlab chiqish va tanlash sifatini oshirish; 
 tegishli kadrlarni magistraturada, aspiranturada, doktoranturada tayyorlash samaradorligini oshirish orqali jurnalistika fakultetlari o‘qituvchilari tarkibini sifat jihatidan yaxshilash, jurnalistika fakultetlari o‘qituvchilari, ommaviy axborot vositalari sohasi mutaxassislari tomonidan ilmiy-tadqiqot ishlari o‘tkazilishini rag‘batlantirish; 
 jurnalistika bo‘yicha (10.01.10), fan va texnika tarixi (jurnalistika tarixi) bo‘yicha (07.00.10), siyosiy madaniyat va ideologiya bo‘yicha (23.00.23) nomzodlik va doktorlik dissertatsiyalari yoqlash uchun ixtisoslashtirilgan Kengash ochish; 
 O‘zbekiston milliy universiteti huzurida “Jurnalistika masalalari” bo‘yicha ixtisoslashtirilgan ilmiy almanax ta’sis etish, uni Oliy attestatsiya komissiyasi reyestriga kiritish. 
 3.1 Amalga oshirish bosqichlari:
 Ishlab chiqilgan Tadbirlar rejasiga muvofiq Dasturni 2006—2010-yillarda amalga oshirish nazarda tutilmoqda. 
 Birinchi bosqichda (2006-2007-yillar):
 jurnalist, professor-o‘qituvchi kadrlarni tayyorlash va ularning malakasini oshirish bilan bog‘liq bo‘lgan bazaviy normativ hujjatlar va o‘quv-metodik materiallarni qayta ko‘rib chiqish va takomillashtirish; 
 o‘quv jarayonini zamonaviy kompyuter texnikasi bilan jihozlash, ularni “ZiyoNET” ta’lim tarmog‘iga ulash;
 o‘quv teleradiostudiyalari, tele-, radio-, kino-, fotolaboratoriyalar va nashriyot kompleksini tashkil etish;
 tajribali amaliyotchi jurnalistlar, gazetalar, jurnallar, televideniye va radioeshittirish tahririyatlari dizaynyerlari rahbarligidagi “usta-sinf”lar sonini ko‘paytirish;
 o‘qitishning interaktiv metodlarini joriy etish;
 O‘zbekiston milliy universiteti huzurida jurnalistika mutaxassisligi bo‘yicha — 10.01.10, siyosiy madaniyat va ideologiya mutaxassisligi bo‘yicha — 23.00.23, fan va texnika tarixi (jurnalistika tarixi) mutaxassisligi bo‘yicha — 07.00.10 doktorlik (nomzodlik) dissertatsiyalari yoqlash uchun ixtisoslashtirilgan Kengash ochish;
 axborot xavfsizligi masalalari bo‘yicha jurnalistlar va mutaxassislar uchun maxsus kurslar tashkil etish nazarda tutilmoqda. 
 Ikkinchi bosqichda (2007—2010-yillar):
 zamonaviy-ilmiy-pedagogik va ta’lim talablariga javob beruvchi darsliklar va o‘quv qo‘llanmalari, shuningdek elektron-o‘qitish va boshqa bilim beruvchi resurslarining yangi avlodini yaratish;
 jurnalist kadrlar tayyorlanadigan jurnalistika fakultetlarining tuzilmasi va faoliyatini tashkil etishni maqbullashtirish; 
 ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologiya xavfsizligi masalalarini o‘rganish bo‘yicha o‘quv dasturlarini ishlab chiqish va oliy ta’lim yurtlari gumanitar (psixologiya, sotsiologiya, filosofiya, jurnalistika, yurisprudensiya, siyosatshunoslik, tarix, filologiya) fakultetlari o‘quv jarayoniga joriy etish; 
 jurnalist kadrlar malakasini oshirish bo‘yicha ixtisoslashtirilgan metodikalar ishlab chiqish, maxsus kurslar o‘tkazish; 
 jurnalistika sohasida ko‘rsatilayotgan ta’lim xizmatlari sifatini nazorat qilish va monitoring olib borish tizimini takomillashtirish;
 3.2 Moliyalashtirish manbalari
 Dasturni moliyalashtirish har yili oliy ta’lim muassasalariga ajratiladigan budjet mablag‘lari, shuningdek oliy ta’lim muassasalarining o‘z mablag‘lari, Oliy ta’lim muassasalarini rivojlantirish jamg‘armasi, “Iste’dod” jamg‘armasi, O‘zbekiston mustaqil bosma ommaviy axborot vositalari va axborot agentliklarini qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish jamoat fondi, O‘zbekiston elektron ommaviy axborot vositalari milliy uyushmasi mablag‘lari, kadrlarni qayta tayyorlash uchun buyurtmachilar mablag‘lari, shuningdek homiylar mablag‘lari hamda O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobiga amalga oshiriladi.