O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi yarim yillik yakunlari bo‘yicha ijrosi to‘g‘risidagi hisoboti haqida

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati O‘zbekiston Respublikasi moliya vazirining O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi yarim yillik yakunlari bo‘yicha ijrosi to‘g‘risidagi axborotini eshitib, “2021-yil uchun O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjeti to‘g‘risida”gi Qonun va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmon va qarorlariga binoan muayyan ishlar amalga oshirilganligini qayd etadi. 
 Yalpi ichki mahsulot o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 6,2 foizga o‘sib, joriy narxlarda 318 trln 500 mlrd so‘mni tashkil etgan. Xususan, sanoat 8,5 foizga, xizmatlar 8,0 foizga, qishloq xo‘jaligi 1,8 foizga o‘sgan. 
 2021-yilning iyun oyidagi yillik inflatsiya (so‘nggi 4 yildagi eng past ko‘rsatkich)darajasi 10,9 foizni, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan aholi real umumiy daromadlari o‘sish sur’ati esa 10,8 foizni tashkil qilgan. 
 Iqtisodiy faollikning oshishi natijasida 53 mingta yangi tadbirkorlik subyekti tashkil etilgan. Natijada 2021-yil 1-iyul holatiga jami 450 mingdan ortiq tadbirkorlik subyektlari faoliyati yo‘lga qo‘yilgan.
 Tashqi savdo aylanmasi 13,6 foizga o‘sib, 18 mlrd dollarga yetgan. Bunda eksport hajmi o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 12,3 foizga o‘sib, 7,1 mlrd AQSh dollarini, import hajmining o‘sish tendensiyasi saqlanib qolgan holda 10,9 mlrd AQSh dollarini tashkil etgan.
 Davlat budjeti daromadlari 74 trln 900 mlrd so‘m va xarajatlari 79 trln 300 mlrd so‘mga teng bo‘lib, Davlat budjeti taqchilligi 4 trln 500 mlrd so‘m darajasiga yetgan.
 Davlat budjeti daromadlari belgilangan 69 trln 400 mlrd so‘mlik prognozga nisbatan 107,8 foizga yoki 5 trln 400 mlrd so‘mga oshirib bajarilgan.
 Belgilangan prognoz ko‘rsatkichlari barcha hududlar bo‘yicha bajarilib, Toshkent shahrida (860 mlrd so‘m), Qashqadaryo (328 mlrd so‘m), Toshkent (184,3 mlrd so‘m), Buxoro (129,1 mlrd so‘m), Samarqand (122,5 mlrd so‘m) viloyatlarida ortig‘i bilan ijro etilgan.
 Ijtimoiy xarajatlarni moliyalashtirish uchun Davlat budjetidan 40 trln 400 mlrd so‘m yoki umumiy xarajatlarning 50,9 foizi miqdorida mablag‘ sarflangan. 
 Davlat budjetidan iqtisodiyotga xarajatlar 7 trln 800 mlrd so‘mni tashkil etib, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 32,2 foizga kamaygan.
 Markazlashgan investitsiyalarni moliyalashtirish uchun 11 trln so‘m miqdorida mablag‘lar yo‘naltirilgan. 
 Aholi bandligiga ko‘maklashish va yangi ish o‘rinlarini tashkil etish maqsadida Jamoat ishlari jamg‘armasidan 250,2 mlrd so‘m miqdorida subsidiya mablag‘lari ajratilgan. 
 Mahalliy budjetlarning daromadlari prognozga nisbatan 118,9 foizga bajarilgan yoki 16 trln 560 mlrd so‘mni, xarajatlari rejaga nisbatan 97,3 foizga ijro etilib, 28 trln 052 mlrd so‘mni tashkil etgan.
 Mahalliy budjetlar ijrosi davomida jami 3 trln 500 mlrd so‘mlik qo‘shimcha manba shakllantirilib, hududlar ixtiyorida qoldirilgan.
 Davlat budjeti ijrosini ta’minlash, budjet mablag‘laridan maqsadli, samarali foydalanishda kamchiliklar ham mavjud.
 Xususan, 2021-yil 1-iyul holatiga budjetga boqimonda qarzdorlik yil boshiga nisbatan 66,1 foizga oshib, 2 trln 781 mlrd so‘mni tashkil etgan. Eng yuqori o‘sish Sirdaryo (79 foiz) va Qashqadaryo (60 foiz) viloyatlarida hamda Toshkent shahrida (3 barobar) kuzatilgan.
 Yuridik shaxslarning budjet to‘lovlari bo‘yicha ortiqcha to‘langan soliq summalari yil boshida barcha hududlarda kamayishi kuzatilgan bo‘lsa-da, hamon yuqoriligicha qolib, 136 mlrd 500 mln so‘mni tashkil etgan.
 Davlat budjeti xarajatlariga yo‘naltirilgan mablag‘lardan ayrim birinchi darajali budjet taqsimlovchilari tomonidan 10 foizidan ortig‘i o‘zlashtirilmagan.
 Jumladan, budjetdan ajratilgan mablag‘larga nisbatan Madaniyat vazirligida 59,0 mlrd so‘m (13,0 foiz), Uy-joy kommunal xizmat ko‘rsatish vazirligida 63,5 mlrd so‘m (11,0 foiz) va Suv xo‘jaligi vazirligida 139,4 mlrd so‘m (11,0 foiz) o‘zlashtirilmasdan qolgan.
 2020-2021-yillarda daromadi yuqori bo‘lmagan fuqarolarga uy-joy sotib olishda 19 mlrd 100 mln so‘m subsidiya mablag‘lari to‘lanmagan.
 Moliya vazirligining Davlat moliyaviy nazorati departamenti tomonidan o‘tkazilgan 3 480 ta nazorat tadbirida 372 mlrd 700 mln so‘mlik yoki o‘tgan yilga nisbatan 4,5 barobardan ko‘p mablag‘lar noqonuniy o‘zlashtirilganligi aniqlangan.
 Xususan, o‘tgan yilning mos davriga nisbatan budjet intizomini buzish holatlari Maktabgacha ta’lim vazirligi tizimida 8,5-martaga, Xalq ta’limi vazirligi tizimida 3-martaga va Sog‘liqni saqlash vazirligi tizimida 2,9-martaga oshgan. 
 Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yo‘llari qo‘mitasi tizimida 59 mlrd 300 mln so‘mlik, Uy-joy kommunal xizmat ko‘rsatish vazirligida 24 mlrd 100 mln so‘mlik budjet mablag‘larining noqonuniy sarflanishiga yo‘l qo‘yilgan.
 Moliyaviy xato va kamchiliklarning 55,0 mlrd so‘mdan ortig‘ini amaldagi davlat xaridlariga oid qonunchilik hujjatlari rioya qilmaslik holatlari tashkil etgan.
 Mahalliy budjet mablag‘larining maqsadli sarflanishi yuzasidan o‘tkazilgan nazorat tadbirlarida 290,0 mlrd so‘mlik moliyaviy xato va kamchiliklar aniqlangan. Yirik miqdorda moliyaviy qonunchilik talablari buzilishi holatlariga Sirdaryo (52,8 mlrd so‘m), Andijon (33,2 mlrd so‘m), Jizzax (28,3 mlrd so‘m), Toshkent (24,1 mlrd so‘m) viloyatlari va Qoraqalpog‘iston Respublikasida (29,1 mlrd so‘m) yo‘l qo‘yilgan. 
 Mahalliy budjetlarda shakllangan qo‘shimcha manbalardan foydalanishda ham joylarda ko‘plab xato va kamchiliklar kuzatilgan.
 Qashqadaryo viloyatida mahalliy Kengashlarning qarorlari asosida qo‘shimcha mablag‘lar hisobidan amalga oshirilgan xarajatlar o‘rganilganda G‘uzor tumanida 3 mlrd 600 mln so‘m, Qarshi shahrida 3 mlrd 500 mln so‘m, Mirishkor tumanida 1 mlrd 600 mln so‘m, Kasbi tumanida 830 mln 500 ming so‘m, Chiroqchi tumanida 324 mln so‘m mablag‘lar mahalliy Kengashlarda muhokama qilinmasdan sarflangan.
 Budjet kodeksida tegishli budjetdan moliyalashtirilmaydigan tashkilotlarga qo‘shimcha manbalar hisobidan mablag‘ ajratilmasligi belgilab qo‘yilganiga qaramasdan, Buxoro va Samarqand viloyatlari mahalliy budjetining qo‘shimcha manbalari hisobidan tegishli ravishda respublika budjetidan mablag‘ oluvchilarga G‘ijduvon tumani IIB binosini ta’mirlash uchun 400,0 mln so‘m, Samarqand viloyati soliq boshqarmasiga avtotransport vositasini xarid qilish uchun 134 mln 700 ming so‘m ajratilgan. 
 Hujjatlar tahlili haqiqatda shakllanadigan mablag‘larga nisbatan mahalliy budjetning qo‘shimcha manbalari hisobidan moliyalashtiriladigan sohalar doirasi va hajmi (ulushi) kengayib ketganligi ko‘rsatdi. 
 O‘zbekiston Respublikasi moliya vazirining O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi yarim yillik yakunlari bo‘yicha ijrosi to‘g‘risidagi axborotini eshitib va muhokama qilib, “Parlament nazorati to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 7-moddasiga asosan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati qaror qiladi:
 1. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati O‘zbekiston Respublikasi moliya vazirining O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi yarim yillik yakunlari bo‘yicha ijrosi to‘g‘risidagi axboroti ma’lumot uchun qabul qilinsin.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
 ikki hafta muddatda Vazirlar Mahkamasi Rayosatida O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining 2021-yil birinchi yarim yillik ijrosida yo‘l qo‘yilgan xato va kamchiliklarni atroflicha ko‘rib chiqib, davlat va xo‘jalik boshqaruvi hamda mahalliy ijro hokimiyati organlari rahbarlarining javobgarligi va mas’uliyatini oshirish choralarini ko‘rsin;
 ajratilgan budjet mablag‘larini o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari past bo‘lgan birinchi darajali budjet mablag‘larini taqsimlovchilar faoliyatini tanqidiy o‘rganib chiqib, mazkur davlat boshqaruvi organlari mas’ulligidagi vazifalar ijrosi ustidan qat’iy nazorat o‘rnatsin;
 bir oy muddatda amaldagi normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan mahalliy budjetning qo‘shimcha manbalari hisobidan sohalarga ajratiladigan mablag‘lar ulushlarini qayta ko‘rib chiqib, ularning mutanosibligini ta’minlash va bunda mahalliy davlat hokimiyati organlarining moliyaviy mustaqilligini yanada oshirishga asosiy e’tibor qaratgan holda, tegishli qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish bo‘yicha taklif ishlab chiqsin;
 ushbu Qaror ijrosi yuzasidan umumlashtirilgan axborotni 2021-yilning 1-dekabriga qadar Oliy Majlis Senatiga taqdim etsin.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi:
 Davlat soliq qo‘mitasi bilan birgalikda Davlat budjetiga daromadlar o‘z vaqtida va to‘liq tushishini ta’minlash, boqimonda qarzdorlik va ortiqcha to‘lovlarni qisqartirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlarni tahlil qilib, doimiy ravishda hududiy moliya va soliq idoralarining faoliyati natijalarini muhokama qilsin;
 soliq qarzi va ortiqcha to‘lov miqdorlarini qisqartirish borasidagi ishlar samaradorligini oshirsin;
 Iqtisodiy taraqqiyot va kambag‘allikni qisqartirish vazirligi bilan birgalikda iqtisodiyot tarmoqlari va ijtimoiy sohani qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha davlat dasturida ko‘zda tutilgan loyihalarning o‘z vaqtida moliyalashtirilishini ta’minlasin;
 bir oy muddatda mahalliy budjetlarning qo‘shimcha manbalari shakllanishi va maqsadli sarflanishi bo‘yicha takliflar ishlab chiqsin;
 Xalq ta’limi, Sog‘liqni saqlash, Suv xo‘jaligi vazirliklari va Transport vazirligi huzuridagi Avtomobil yo‘llari qo‘mitasi tomonidan budjet mablag‘laridan foydalanish bilan bog‘liq faoliyati samaradorligi indikatorlarining ijrosi yuzasidan moliyaviy nazorat o‘rnatsin. 
 4. Madaniyat vazirligi, Uy-joy kommunal xizmat ko‘rsatish vazirligi, Suv xo‘jaligi vazirligining budjet mablag‘larini o‘zlashtirish va rivojlantirish dasturlari ijrosi bo‘yicha amalga oshirayotgan ishlari qoniqarsiz ekanligi ko‘rsatib o‘tilsin.
 5. O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi va Moliya vazirligi:
 2021-yilning 1-noyabriga qadar Davlat budjetiga bo‘lgan soliq qarzdorligi va ortiqcha to‘lovlarni kamaytirish hamda budjetga qo‘shimcha hisoblangan soliqlarni undirish darajasini oshirish bo‘yicha amaldagi tartibni takomillashtirish choralarini ko‘rsin;
 soliqlarning yig‘iluvchanlik darajasini oshirish, qo‘shimcha daromad manbalarini hamda yashirin iqtisodiyot tarmoqlarini aniqlash bo‘yicha tegishli chora-tadbirlarni amalga oshirsin.
 6. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari:
 2021-yilning birinchi yarim yilligida mahalliy budjet ijrosi tahlili asosida qo‘shimcha zaxiralarni aniqlash orqali budjetga tushumlarni ko‘paytirish, budjet mablag‘laridan noqonuniy foydalanish holatlarining oldini olish bo‘yicha zarur chora-tadbirlarni belgilasin;
 mahalliy budjet mablag‘lari, shu jumladan, qo‘shimcha manbalardan foydalanishda moliyaviy xato va kamchiliklarga yo‘l qo‘ygan mas’ullarga nisbatan o‘rnatilgan tartibda ta’sirchan choralar ko‘rsin;
 mahalliy budjetda shakllangan qo‘shimcha manbalar mablag‘laridan foydalanishda qonunchilikka qat’iy rioya qilgan holda mablag‘larning faqat (favqulodda holatlar bundan mustasno) xalq deputatlari mahalliy Kengashlari qarorlari asosida yo‘naltirilishini ta’minlasin;
 tumanlar va shaharlar budjetlari qo‘shimcha manbalarining jamoatchilik tomonidan bildirilgan takliflar asosidagi tadbirlarga o‘z vaqtida yo‘naltirilishini qat’iy nazoratga olsin;
 qo‘shimcha manbalar hisobidan xarid qilingan tovar va xizmatlar, qurilish-ta’mirlash ishlari olib borilayotgan obyektlar ro‘yxati, qurilish-ta’mirlash ishlarining moliyalashtirilishi haqidagi ma’lumotlar har chorak yakuni bo‘yicha keyingi oyning 10-sanasiga qadar viloyat, tuman va shaharlar hokimliklari rasmiy veb-saytlarida joylashtirilishini ta’minlasin va doimiy nazoratga olsin.
 7. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesiga, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar, tumanlar va shaharlar Kengashlariga:
 har chorakda mahalliy budjet ijrosi bo‘yicha mahalliy ijro hokimiyati organlari rahbarlarining hisobotlarini eshitib borish, hisobotlarni ko‘rib chiqishda zarur hollarda mutaxassislarni jalb etish;
 mahalliy ijro hokimiyati mansabdor shaxslariga budjetdan ajratilgan mablag‘lardan maqsadli va samarali foydalanish yuzasidan qat’iy deputatlik nazoratini olib borish, xalq deputatlari mahalliy Kengashlarida muhokama qilish;
 jamoatchilik fikri asosida qo‘shimcha manbalar hisobidan mablag‘larni yo‘naltirish masalasida fuqarolarning faol ishtirokini ta’minlash bo‘yicha tushuntirish ishlarini olib borish;
 mahalliy budjetning qo‘shimcha manbalarini yo‘naltirishda qonunchilik talablaridan kelib chiqqan holda, aholini qiynab kelayotgan ijtimoiy muammolarni bartaraf etish masalalariga alohida e’tibor qaratish tavsiya etilsin.
 8. Ushbu Qarorning ijrosi yuzasidan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining Budjet va iqtisodiy islohotlar masalalari qo‘mitasi raisi E. Gadoyev 2021-yilning 15-dekabriga qadar Senat Kengashiga axborot kiritsin.
 9. Ushbu Qaror qabul qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.