Ko‘chma savdoda jiddiy o‘zgarishlar: 2020 yil 1 fevraldan boshlab yangi tartib o‘rnatiladi

O‘zbekistonda ko‘chma savdoni amalga oshirish tartibga solinadi. Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori loyihasi muhokama uchun e'lon qilindi.
Qayd etilishicha, prezidentning 2018 yil 30 oktyabrdagi PF–5564-son «Tovar bozorlarida savdoni yanada erkinlashtirish va raqobatni rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni bilan ko‘chma savdo uchun ruxsatnoma olish talabi bekor qilingan.
2020 yil 1 fevraldan boshlab shunday tartib o‘rnatiladiki, unga muvofiq:
ko‘chma savdo tadbirkorlik sub'yektlari tomonidan ko‘chma savdo obektlarini elektron tarzda «K – SAVDO» avtomatlashtirilgan axborot tizimida ro‘yxatdan o‘tkazish yo‘li bilan amalga oshiriladi;
ko‘chma savdo joyi joylashish sxemalari doirasida «K – SAVDO» AAT orqali elektron auksionda sotiladi.
Ko‘chma savdoni amalga oshirish tartibi to‘g‘risidagi nizom tasdiqlanadi va 2020 yil 1 fevraldan boshlab amalga tatbiq etiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi ko‘chma savdoni amalga oshirish tartibi ustidan nazoratni amalga oshirish bo‘yicha vakolatli organ etib belgilanadi.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi 2020 yil 20 yanvarga qadar har bir tuman (shahar) kesimida ko‘chma savdo obektlarini joylashtirish sxemalarini tuzish va ularni «K – SAVDO» AATga joylashtirishni ta'minlaydi.
«K – SAVDO» AATga ulanadigan vazirliklar, idoralar va tashkilotlar ro‘yxati tasdiqlanadi.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasining «Yangi texnologiyalar ilmiy-axborot markazi» DUK 2020 yil 1 yanvarga qadar quyidagilarga imkon beruvchi «K – SAVDO» AATni ishga tushiradi:
ko‘chma savdo obektlarini ro‘yxatdan o‘tkazish uchun buyurtmanoma berish;
aholi punktining interaktiv xaritasida ko‘chma savdo joylarini tanlashga va joylashish sxemalariga kiritilgan ko‘chma savdo joylarining elektron auksionlarini amalga oshirish;
ro‘yxatga olish uchun to‘lovlarni amalga oshirish, shuningdek pul mablag‘larini qaytarish;
tadbirkorlik sub'yektlariga real vaqt rejimida ko‘chma savdo obekti ro‘yxatdan o‘tkazilganligini tasdiqlovchi QR-kod (matritsa-shtrixli kod) qo‘yilgan holda ro‘yxatdan o‘tganligini tasdiqlovchi elektron hujjat yuborish;
ko‘rsatilgan organlarga ko‘chma savdo obektlari to‘g‘risida ma'lumot yuborish;
ko‘chma savdo joylashish sxemasida mavjud bo‘sh turgan va band bo‘lgan ko‘chma savdo joylari to‘g‘risida ma'lumot olish;
ko‘chma savdo obektlari reyestrini yuritish.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasining budjetdan tashqari jamg‘armasi «K – SAVDO» AATni ishlab chiqish, joriy etish va texnik qo‘llab-quvvatlashni moliyalashtirish manbai etib belgilanadi.
O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Davlat xizmatlari agentligi tadbirkorlik sub'yektlariga «K – SAVDO» AATda mustaqil ravishda ro‘yxatdan o‘tish imkoniyatini berish uchun davlat xizmatlari markazlarini Internet jahon axborot tarmog‘iga ulangan kompyuterlar bilan jihozlash choralarini ko‘radi.
Ko‘chma savdoni amalga oshirish tartibi to‘g‘risidagi nizomga ko‘ra, uning talablari quyidagilarga nisbatan tatbiq etilmaydi:
bayram va bayramoldi kunlarida savdo xizmati ko‘rsatish yuzasidan yuridik shaxslar bilan tuzilgan shartnomalar asosida ko‘chma savdoni amalga oshirishga;
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari asosida ko‘rgazma va yarmarka savdosi o‘tkazishga;
bozorlar va savdo majmualari hududida sotiladigan meva-sabzavot mahsulotlarining chakana savdosiga;
amalga oshirish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining alohida qarorlarida nazarda tutilgan boshqa hollarga.
O‘zbekiston Respublikasi hududida ko‘chma savdo bilan shug‘ullanish huquqiga «K – SAVDO» avtomatlashtirilgan axborot tizimida ko‘chma savdo obektlarini Nizomda belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tkazgan tadbirkorlik sub'yektlari ega.
Ko‘chma savdoni amalga oshirishning majburiy talablari va shartlari quyidagilardan iborat:
chakana savdo sohasida qonun hujjatlariga, sanitariya qoidalari va normalariga rioya qilish;
nazorat-kassa mashinalari va bank plastik kartochkalaridan foydalangan holda to‘lovlarni qabul qilish uchun hisob-kitob terminalining yoki ma'lumotlar almashish platformalari – virtual kassalarning mavjudligi. Ushbu talab savdo avtomatlariga nisbatan tatbiq etilmaydi;
ko‘chma savdo obektlari yaqinida maishiy chiqindilarni yig‘ish uchun chiqindi qutilarini o‘rnatish;
tovarlarni ko‘chma savdo obektlari orqali va ro‘yxatdan o‘tilgan joyda sotish.
Savdo obektining ixtisoslashuv turlari:
non va non mahsulotlari, qandolat mahsulotlari;
go‘sht va go‘sht mahsulotlari;
sut va sut mahsulotlari;
tez tayyorlanadigan ovqatlar (tayyor oziq-ovqat);
sabzavotlar-mevalar;
muzqaymoq, alkogolsiz yaxna ichimliklar;
oziq-ovqat mahsulotlari;
nashriyot mahsulotlari;
gullar;
xalq badiiy va boshqa hunarmandchilik buyumlari;
hunarmandchilik mahsulotlari, suvenirlar, kiyim-kechak, poyabzal va yengil sanoat buyumlari;
nooziq-ovqat mahsulotlari.
Quyidagi turdagi tovarlarning ko‘chma savdosi taqiqlanadi:
texnik jihatdan murakkab maishiy mahsulotlar (maishiy metall kesish va yog‘ochni qayta ishlash stanoklari, maishiy elektrotexnika va asbob-uskunalar, maishiy radioelektron uskunalar, maishiy hisoblash va ko‘paytirish texnikasi, foto va kino uskunalari, telefon apparatlari va faks mashinalari, elektrli musiqa asboblari, elektron o‘yinchoqlar, maishiy gaz uskunalari va qurilmalari);
sovitish uskunalarisiz tez buziladigan tovarlar;
bolalar oziq-ovqati mahsulotlari (quruq sut, kukunsimon bo‘tqa yormasi, ozuqaviy aralashmalar, meva va sabzavot konservalari va pyuresi);
hayvonlar;
aksiz solinadigan tovarlar, shu jumladan spirtli ichimliklar;
hasharotlar va zararkunandalarni zaharlashda qo‘llaniladigan kimyoviy moddalar va zaharlar;
diniy mazmundagi materiallar.
Quyidagi joylarda ko‘chma savdo obektlarini joylashtirishga yo‘l qo‘yilmaydi:
ma'muriy binolar, madaniy meros obektlari va qo‘riqlanadigan tabiiy hududlar fasadi oldida;
muhandislik kommunikatsiyalari xavfsizlik zonalarida;
jamoat transporti bekatlarida trotuarning ikkala tomondan 15 metr masofadan yaqinroqda (savdo avtomatlari tashqari);
chorrahalarga 15 metrdan yaqinroqda;
axlat qutilari va axlat yig‘ish punktlari yaqinida;
sun'iy inshootlarda (to‘xtash bostirmalari, yerosti o‘tish joylari, ko‘priklar, tunellar, transport bog‘lamalari va yo‘l o‘tkazgichlar);
temir yo‘lni kesib o‘tish joylaridan oldin 50 metr yaqinroqda.
Belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tkazilgan ko‘chma savdo joyini yoki uning bir qismini boshqa shaxsga foydalanishga berish taqiqlanadi.
Ko‘chma savdo obekti iste'molchilarga xizmat ko‘rsatish vaqtida vitrinalar va peshtaxta (peshtaxtalar) bilan, shuningdek normativ-huquqiy hujjatlar va texnik reglamentlarning majburiy talablariga javob beradigan zarur savdo, sovitish va boshqa texnologik uskunalar bilan jihozlangan bo‘lishi lozim.
Ko‘chma savdo amalga oshiriladigan transport vositasi «Yevro-4»dan past ekologik toifada bo‘lmagan talablarga javob berishi, belgilangan tartibda texnik ko‘rikdan o‘tishi, shuningdek texnik jihatdan soz va tegishli sanitariya holatida saqlanishi kerak.
Xaridorlarga xizmat ko‘rsatiladigan vitrinalar va peshtaxtaga xaridorlarning erkin kelishini ta'minlamagan holda ko‘chma savdo obektini joylashtirishga ruxsat berilmaydi. Ko‘chma savdoni amalga oshirishda xaridorlarga xizmat ko‘rsatish piyodalar yo‘lakchasi tarafdan yoki qatnov qismi hisoblanmaydigan boshqa qattiq qoplamali maydoncha tomonidan amalga oshirilishi lozim.
Ko‘chma savdo sub'yektlari:
ko‘chma savdo obektida ko‘chma savdo sub'yekti to‘g‘risidagi ma'lumotlarni, ko‘chma savdo obektining ish boshlash va tugash vaqti, reyestrga kiritilganligi to‘g‘risidagi ma'lumotlarni (QR-kod qo‘yilgan elektron hujjatning nusxasi shaklida), telefon raqami va korxona manzili haqidagi ma'lumotlarni joylashtirishi;
vakolatli organga reyestrdagi ko‘chma savdo obekti to‘g‘risidagi ma'lumotlarning o‘zgarganligi haqidagi axborotni tegishli o‘zgartirishlar kiritilgan kundan boshlab 10 kun ichida tegishli o‘zgartirishlar kiritilganligi faktini tasdiqlovchi hujjatlar nusxasini ilova qilgan holda yoki elektron raqamli imzo bilan imzolangan elektron hujjat ko‘rinishida ariza yuborish yo‘li bilan taqdim etishi lozim.
Sotish uchun taklif etilayotgan tovarlar assortimenti, ko‘rsatiladigan xizmatlar ro‘yxati sotuvchi tomonidan mustaqil ravishda ko‘chma savdo obektining ixtisoslashuviga muvofiq belgilanadi.
Ko‘chma savdo sub'yektlari ro‘yxatdan o‘tishda ko‘rsatgan ish rejimiga muvofiq ko‘chma savdoni amalga oshiradilar.
Transport vositasi orqali ko‘chma savdo qilish Yo‘l harakati qoidalariga muvofiq transport vositasi to‘xtab turishi taqiqlanmagan joylarda amalga oshirilishi mumkin.
Ko‘chma savdo obektining ish vaqtidan tashqari to‘xtab turishi faqat jihozlangan avtoturargohda (garajda) ruxsat etiladi. Hovli va turar-joy hududlarida ko‘chma savdo obektining to‘xtab turishiga yo‘l qo‘yilmaydi.