Buxorodagi “Amir Olimxonning dachasi” va “kaptarlar otasi” bilan tanilgan Chor Bakr majmuasi — suratlarda

Turizm va madaniy meros vazirligi tomonidan Buxoro viloyatiga tashkil etilgan info-tur davomida bir qator OAV vakillari va blogerlar Buxoro shahridagi Sitorai Mohi xosa majmuasi va Chor Bakrda bo'ldi. Unda ishtirok etgan “Bugun.uz” muxbiri maskanlardan fotoreportaj tayyorladi.
Shahar markazidan 2,5 kilometr uzoqlikda joylashgan Sitorai Mohi xosa saroyini qurish xIx asrning o'rtalarida boshlangan va 1914 yilda bitkazilgan. Me'moriy inshootning dastlabki imoratlari Amir Nasrullo hukmronligi davrida qurilgan.
Biroq bu yerda saroy va hushmanzara bog' barpo etish Amir Abdulahadxon hukmronligi davrida boshlangan. Amir Olimxon esa yangi saroy qurdirib, uni g'arb andozalari, rus arxitekturasi elementlari bilan bezattirgan. Shu davrdan boshlab saroy kompleksi yangi va eski saroyga ajratilgan.
Amir saroyiga olib boruvchi yo'lda ko'zingizga birinchi bo'lib hashamatli tarzda bezatilgan darvoza tashlanadi. O'rta Osiyo me'morchiligiga xos bo'lmagan tarzda yasalgan ushbu darvoza qizil, to'q qizil rangli bezaklari bilan boyitilgan. Qarorgoh o'rtasida hovuz joylashgan. Buxoroning issiq ob-havosidan farqli o'laroq saroy iqlimi shaffofdek tuyuladi.
Saroyning ichki xonalari orasida o'zining rang barang oynalari bilan yozgi xonasi ajralib turadi, keng devorli oshxonasi, vazirlar qabulxonasi va devorlari oynali bo'lgan katta oq zal mavjud. xonalarning ajoyib go'zalligi, Buxoro ustalari va bezakchilari usta Shirin Murodov va Hasanjon tomonidan amalga oshirilgan.
Majmua 1927 yilda muzey vazifasini bajara boshlagan. Muzeyda xx asr avvaliga taalluqli eksponatlar, xususan, xitoy chinnisi, amir va uning harami foydalangan kiyim-kechaklar, o'z davri uchun o'ta zamonaviy hisoblangan mebel jihozlari, Evropa madaniyatini eslatuvchi idish-tovoqlar mavjud.
Mahalliy aholi bu majmuani “Amir Olimxon dachasi” deb ham ataydi. Chunki Buxoroning so'nggi amiri Sayid Olimxon asosan Eski shahar markazidagi Ark qo'rg'onidayashagan,  ko'ngilxushlik,dam olish va mehmonlar uchun esa Mohi xosa yozgi saroyini tanlagan.
Chor Bakr ziyoratgohi Buxoro shahridan 6 kilometr g'arbda joylashgan bo'lib, bu hududning qadimiy nomi Sumitandir. To'rtta buyuk avliyo — Hazrat Abu Bakr Sa'd Yamaniy, Hazrat Abu Bakr Homid, Hazrat Abu Bakr Muhammad ibn Fazl va Hazrat Abu Bakr Tarxon sharofati bilan bu mavze Chor Bakr, ya'ni to'rt Bakr deb atalgan.
Rivoyatlarda bakrlar boshpanasizlarga boshpana qurib bergan, tolibi ilmlarga ilm o'rgatgan, adashgan kimsalarga to'g'ri yo'lni ko'rsatgan, bemorlarga, yetim-esirlarga xolis xizmat qilgan. Chor Bakr majmuasi bir-biriga tutashib ketgan oilaviy xazira va dahmalardan iborat bo'lib, ularning old tomoni peshtoqlar va hujralar husn berib turuvchi yaxlit devor bilan o'ralgan.
Chor Bakr nomi bilan mashhur bu majmua O'rta Osiyo me'morchiligining eng ajoyib namunalaridan hisoblanib, unda XVI-XVII asr me'morchiligining Buxoro maktabi usullari yaqqol o'z ifodasini topgan. xazira va dahmalar ancha puxta ishlangan bo'lib, koshinkor devorlar bilan qurshalgan devorlarning har joy-har joyida ichkariga olib kiruvchi eshik mavjud, dahlizning har ikki tomonida esa hujralar joylashgan.
Shuningdek, majmua Buxoro madrasalarining oliy toifasiga kiritilgan bo'lib, undagi masjid – gumbazli va peshtoqli  hashamatli binodir. Masjid peshtoqining balandligi 20–30 metr.
Ushbu majmuaning yana bir o'ziga xos tomonlaridan biri — bu yerda “kaptarlar otasi” ham bor. Chor Bakrda xo'jalik ishlariga qarab yuruvchi va azon aytadigan Ja'far Hojiyev ismli kishi majmuada 15 turdan ortiq qushlarni boqadi.
U qushlarni kuniga 2-3 mahaldan o'zi ovqatlantiradi. Odamlar majmuaga, ayniqsa, qo'lga o'rgangan kaptarlarni ko'rish uchun ham keladi.