NOGIRONLARNI TIBBIY-IJTIMOIY VA KASBIY REABILITATSIYA QILISh SAMARADORLIGINI YANADA OShIRISh ChORA-TADBIRLARI TO‘G‘RISIDA

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida” 2010-yil 11-noyabrdagi 250-son qaroriga muvofiq, shuningdek Nogironlarni tibbiy-ijtimoiy va kasbiy reabilitatsiya qilish samaradorligini yanada oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi: 
 1. Quyidagilar:
 Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi to‘g‘risidagi nizom (yangi tahrirda) 1-ilovaga muvofiq; 
 Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturining yangi shakli 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin. 
 2. Belgilab qo‘yilsinki, ushbu qaror qabul qilingungacha rasmiylashtirilgan va berilgan eski namunadagi Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturlari nogironlarni navbatdagi qayta ko‘rikdan o‘tkazgungacha yoki ularda ko‘rsatilgan reabilitatsiya tadbirlarini amalga oshirish (agar nogironlik muddatsiz belgilangan bo‘lsa) tugagungacha haqiqiydir. 
 3. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi:
 bir oy muddatda tibbiy-mehnat ekspert komissiyalari (TMEK)ni va tibbiy-maslahat komissiyalari (TMK)ni Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturining yangi shakli bilan zarur miqdorda ta’minlasinlar;
 TMEK va TMK faoliyatida Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturini shakllantirish va qo‘llanish amaliyoti keng joriy etilishini ta’minlasinlar;
 nogironlarni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturlarida nazarda tutilgan tegishli reabilitatsiya qilish chora-tadbirlarining korxonalar, muassasalar va tashkilotlar tomonidan amalga oshirilishi yuzasidan doimiy monitoring olib borsinlar hamda reabilitatsiya qilish natijalarini muntazam ravishda baholasinlar.
 4. Tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shaklidan qat’i nazar, korxonalar, muassasalar va tashkilotlar rahbarlari nogironlarni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturlarida nazarda tutilayotgan chora-tadbirlarning izchil, o‘z vaqtida va to‘liq amalga oshirilishini ta’minlasinlar.
 5. Vazirlar Mahkamasining “Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2009-yil 18-martdagi 75-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi QT, 2009-y., 3-son, 22-modda) hamda Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining ayrim qarorlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish, shuningdek ba’zilarini o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblash to‘g‘risida” 2010-yil 24-martdagi 52-son qaroriga (O‘zbekiston Respublikasi QT, 2010-y., 3-son, 12-modda) 1-ilovaning 43-bandi o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin. 
 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi o‘rinbosari R.S. Azimov zimmasiga yuklansin.
 1. Ushbu Nizom “O‘zbekiston Respublikasida nogironlarni ijtimoiy himoya qilish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonunining 14-moddasiga, Vazirlar Mahkamasining “Tibbiy-mehnat ekspertiza xizmati boshqarish tuzilmasini va faoliyatini tashkil etishni takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2008-yil 8-avgustdagi 175-son qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan hamda nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturini ishlab chiqish va amalga oshirish tartibini belgilaydi.
 2. Ushbu Nizomning maqsadlari uchun quyidagi atamalar va ta’riflardan foydalaniladi:
 nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi (keyingi o‘rinlarda RYaTD deb ataladi) — nogiron uchun reabilitatsiya qilishning maqbul chora-tadbirlari kompleksi, ular nogiron organizmining, shuningdek mehnat faoliyatining muayyan turlarini bajarish qobiliyatining buzilgan yoki yo‘qolgan funksiyalarini tiklashga, kompensatsiya qilishga yo‘naltirilgan tibbiy, kasbiy, ijtimoiy va boshqa reabilitatsiya qilish chora-tadbirlarini amalga oshirishning ayrim turlari, shakllari, hajmlari, muddatlari va tartibini o‘z ichiga oladi;
 tibbiy reabilitatsiya qilish — RYaTDning reabilitatsiya qilish chora-tadbirlari, bu tiklash terapiyasi, rekonstruktiv jarrohlik, protezlash va ortezlashdan iborat bo‘ladi;
 kasbiy reabilitatsiya qilish — RYaTDning reabilitatsiya qilish chora-tadbirlari, nogironni kasbga yo‘naltirish, unga kasb ta’limi berish, kasb-hunar-ishlab chiqarish moslashuvidan va uni ishga joylashtirishdan iborat bo‘ladi;
 ijtimoiy reabilitatsiya qilish — RYaTDning reabilitatsiya qilish chora-tadbirlari, ular nogironning o‘ziga-o‘zi xizmat ko‘rsatish, mo‘ljal olish, muomala qilish, o‘z xulq-atvorini nazorat qilish, o‘qish va boshqa qobiliyatini tiklashga yo‘naltirilgan ijtimoiy-muhit bo‘yicha mo‘ljal oldirish va ijtimoiy-maishiy moslashuvdan iborat bo‘ladi; 
 bajaruvchi tashkilotlar — davolash-profilaktika muassasalari, reabilitatsiya qilish markazlari, bandlikka ko‘maklashuvchi markazlar va RYaTDda tibbiy, kasbiy va ijtimoiy reabilitatsiya tadbirlarining bajaruvchilari etib belgilangan boshqa korxonalar, muassasalar va tashkilotlar.
 3. Nogironning RYaTD, tashkiliy-huquqiy va mulkchilik shaklidan qat’i nazar, bajaruvchi tashkilotlar tomonidan bajarilishi majburiy hisoblanadi.
 4. RYaTD nogiron uchun tavsiya tusiga ega, nogiron tibbiy, kasbiy va ijtimoiy reabilitatsiya qilishning u yoki bu turini, shaklini, hajmini, shuningdek umuman dasturni bajarishni rad etish huquqiga ega.
 Nogiron umuman RYaTDni yoki uning biron-bir qismini bajarishni rad etgan taqdirda bajaruvchi tashkilotlar RYaTDning bajarilmaganligi uchun javob bermaydi.
 5. Bajaruvchi tashkilotlar, shuningdek tibbiy-mehnat ekspert komissiyalari (keyingi o‘rinlarda TMEK deb ataladi) va tibbiy maslahat komissiyalari (keyingi o‘rinlarda TMK deb ataladi) tomonidan RYaTDni bajarishda reabilitatsiya qilish tadbirlarini amalga oshirishda izchillik, komplekslilik va uzluksizlik, o‘tkazilgan chora-tadbirlarning samaradorligini doimiy kuzatib borish va nazorat qilish ta’minlanadi.
 6. Reabilitatsiya qilish tadbirlarini amalga oshirishda TMEK (TMK) mutaxassislari tekshirib ko‘rilayotgan shaxsga reabilitatsiya tadbirlarining maqsadini, vazifalarini, prognoz qilinayotgan natijalarini, tibbiy va ijtimoiy-huquqiy oqibatlarini tushuntirishi hamda tekshirish dalolatnomasida suhbatlashish o‘tkazilgan sanani ko‘rsatgan holda tegishli yozuvlarni qayd etishi shart.
 7. RYaTD ushbu Nizomga ilovaga muvofiq shakl bo‘yicha:
 16 va undan katta yoshdagi shaxslar uchun — TMEK tomonidan;
 16 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun — TMK tomonidan ishlab chiqiladi.
 8. RYaTDni ishlab chiqish quyidagi bosqichlardan iborat bo‘ladi:
 reabilitatsiya-ekspert diagnostikasini o‘tkazish;
 reabilitatsiya potensiali va reabilitatsiya prognozini baholash;
 nogironga maishiy, ijtimoiy va kasbiy faoliyatni bajarishda buzilgan qobiliyatni tiklash yoki uni kompensatsiya qilish imkonini beradigan tadbirlarni, texnik vositalar va xizmatlarni belgilash.
 9. RYaTDni ishlab chiqish nogironning (yoki uning qonuniy vakilining) majburiy ishtirokida TMEK (TMK) tomonidan amalga oshiriladi.
 10. Reabilitatsiya-ekspert diagnostikasining murakkab turlarini qo‘llash talab qilinadigan hollarda nogiron RYaTDni to‘ldirish va unga tuzatishlar kiritish uchun TMEK (TMK) tomonidan Nogironlarni reabilitatsiya qilish va protezlash milliy markaziga, O‘zbekiston Respublikasi mintaqaviy reabilitatsiya markazlariga (keyingi o‘rinlarda RM deb ataladi), O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi, boshqa vazirliklar va idoralar tizimidagi davolash-profilaktika va diagnostika muassasalariga belgilangan tartibda yuborilishi mumkin.
 Ishlab chiqilgan RYaTD TMEK (TMK) raisi va nogiron (yoki uning qonuniy vakili) tomonidan imzolanadi, TMEK yoki (TMK) muhri bilan tasdiqlanadi va nogironga (yoki uning qonuniy vakiliga) beriladi, bu to‘g‘rida maxsus ro‘yxatdan o‘tkazish jurnallarida tegishli yozuv qayd etiladi. Shu bilan birga nogironga ishlab chiqilgan RYaTDga muvofiq uni tibbiy (kasbiy, ijtimoiy) reabilitatsiya qilish uchun zarur bo‘ladigan tadbirlar, texnik vositalar va xizmatlarni aniqlash maqsadida u qaysi bajaruvchi tashkilotga murojaat qilishi zarurligi tushuntiriladi. 
 11. Nogiron (yoki uning qonuniy vakili) ishlab chiqilgan RYaTDni rad etgan taqdirda TMEK (TMK) tomonidan tegishli dalolatnoma tuziladi, unga nogiron (yoki uning qonuniy vakili)ning yozma rad etish xati ilova qilinadi va uning TMEK (TMK) ko‘rik dalolatnomasiga qo‘shib qo‘yiladi.
 Nogiron (yoki uning qonuniy vakili) RYaTD mazmuniga rozi bo‘lmagan taqdirda u TMEKning yuqori muassasalariga, sog‘liqni saqlash boshqaruv organlariga yoki belgilangan tartibda sudga yozma ariza berishga haqlidir.
 12. Bajaruvchi tashkilotlar nogiron murojaat qilgan kundan e’tiboran 10 kun muddatda ishlab chiqilgan RYaTDga muvofiq nogironni tibbiy (kasbiy, ijtimoiy) reabilitatsiya qilish uchun zarur bo‘lgan tadbirlarni, texnik vositalar va xizmatlarni aniqlashi va RYaTDda qayd etishi reabilitatsiya qilishning mas’ul bajaruvchilari, shakllari va muddatlarini ko‘rsatishi shart. 
 Bajaruvchi tashkilotlar, zarurat bo‘lganda, o‘z imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda, nogironning RYaTDga TMEK (TMK) tomonidan ishlab chiqilgan va nogironning RYaTDda aks ettirilgan tibbiy (kasbiy, ijtimoiy) reabilitatsiya qilish bo‘yicha tavsiyalarga qo‘shimcha yoki tuzatish kiritish huquqiga ega.
 13. Nogiron RYaTDni yo‘qotib qo‘ygan taqdirda tegishli TMEK (TMK) tomonidan yangi RYaTD to‘ldiriladi.
 14. Bajaruvchi tashkilotlar RYaTDning bajarilishi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni muntazam ravishda rasmiylashtirib borishi hamda mazkur ma’lumotlarni bajaruvchi tashkilot rahbarining imzosi va muhri bilan tasdiqlashi kerak.
 15. RYaTDning bajarilishi monitoringini olib borish va baholash nogironni doimiy ravishda kuzatib borgan va navbatdagi ko‘rikdan o‘tkazgan holda TMEK (TMK) tomonidan amalga oshiriladi.
 16. RYaTDni bajarish muddati tugagach bajaruvchi tashkilotlar tomonidan TMEK (TMK) bilan birgalikda nogironni tibbiy (kasbiy, ijtimoiy) reabilitatsiya qilish chora-tadbirlarini amalga oshirish natijalari aniqlanadi va RYaTDda qayd etiladi. RYaTDni bajarish natijalarining yakuniy bahosi TMEK (TMK) majlisi kollegial ravishda muhokama qilingandan keyin chiqariladi, rais tomonidan tasdiqlanadi va nogironga (yoki uning qonuniy vakiliga) yetkaziladi.
 17. RYaTDda belgilangan tadbirlarning bajarilishini ta’minlamagan bajaruvchi tashkilotlar rahbarlari qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.
 18. Nogironni RYaTDni ishlab chiqish, uning monitoringini olib borish va uni bajarish natijalarini baholash yuzasidan javobgarlik TMEK (TMK)ga yuklanadi.
 19. Nogironni RYaTDni ishlab chiqish va amalga oshirish masalalari bo‘yicha paydo bo‘ladigan nizolar qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ko‘rib chiqiladi.
 Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi tibbiy-ijtimoiy ekspertiza asosida ishlab chiqilgan, nogiron uchun eng maqbul reabilitatsiya qilish chora-tadbirlari kompleksi bo‘lib, u organizmning izdan chiqqan yoki yo‘qolgan funksiyalarini, shuningdek nogironning mehnat faoliyati muayyan turlarini bajarishga bo‘lgan qobiliyatlarini tiklashga, ularni kompensatsiya qilishga qaratilgan tibbiy, kasbiy reabilitatsiya qilish chora-tadbirlarini hamda reabilitatsiya qilishning boshqa chora-tadbirlarini ro‘yobga chiqarishning ayrim turlari, shakllari, hajmlari, muddatlari va tartibini o‘z ichiga oladi.
 Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi tashkilotlar bajarishi uchun majburiydir.
 Nogironni reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturi nogiron uchun tavsiya tusiga ega bo‘lib, nogiron reabilitatsiya qilish chora-tadbirlarining u yoki bu turini, shaklini va hajmini, shuningdek dasturning amalga oshirilishini butunlay rad etishi mumkin. 
 Nogiron reabilitatsiya qilishning yakka tartibdagi dasturini butunlay rad etgan yoki bu dasturning ayrim qismlari ro‘yobga chiqarilishini rad etgan taqdirda, tegishli tashkilotlar mazkur dasturning yoki dastur ayrim qismlarining bajarilmaganligi uchun javobgar bo‘lmaydi.