Kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Transport sohasida davlat boshqaruvi tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2019-yil 1-fevraldagi PF-5647-son Farmoniga va “Favqulodda vaziyatlar tuzilmalarining faoliyatini yanada takomillashtirish bo‘yicha tashkiliy chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2019-yil 10-apreldagi PQ-4276-son qaroriga muvofiq kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish hamda kema haydovchisi guvohnomalarini berish tartibini joriy etish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish hamda kema haydovchisi guvohnomalarini berish tartibi to‘g‘risida nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Belgilansinki:
 a) kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish hamda kema haydovchisi guvohnomalarini berish quyidagilar tomonidan amalga oshiriladi:
 O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi ― I, II va III guruhlarga kiruvchi kemalar bo‘yicha;
 O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi ― kichik hajmli kemalar bo‘yicha; 
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati Chegara qo‘shinlari ― o‘ziga tegishli I, II va III guruhlarga kiruvchi kemalar hamda kichik hajmli kemalar bo‘yicha;
 b) I, II va III guruhlarga kiruvchi kemalar va (yoki) kichik hajmli kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi tomonidan nodavlat ta’lim xizmatlari ko‘rsatish sohasidagi faoliyat bo‘yicha berilgan litsenziyaga ega bo‘lgan yuridik shaxslar tomonidan ham amalga oshirilishi mumkin;
 v) avval berilgan kema haydovchisi guvohnomalari 2022-yil 31-dekabrga qadar haqiqiy hisoblanadi.
 3. O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi hamda Davlat xavfsizlik xizmati Chegara qo‘shinlari:
 a) ikki oy muddatda:
 O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi bilan birgalikda kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish bo‘yicha namunaviy o‘quv rejasi va dasturlarini ishlab chiqsin va belgilangan tartibda tasdiqlasin;
 kema haydovchisi guvohnomalarining blankalarini O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining “Davlat belgisi” davlat unitar korxonasida tayyorlashni tashkil etsin;
 b) amaldagi kema haydovchisi guvohnomalarini kema haydovchilarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish natijalari bo‘yicha almashtirsin;
 v) kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish hamda kema haydovchisi guvohnomalarini berish tartibi to‘g‘risidagi ma’lumotlar ommaviy axborot vositalari orqali keng yoritilishini ta’minlasin.
 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining birinchi o‘rinbosari A.J. Ramatov, transport vaziri E.M. Ganiyev, favqulodda vaziyatlar vaziri vazifasini bajaruvchi T.A. Xudaybergenov va Davlat xavfsizlik xizmati Chegara qo‘shinlari qo‘mondoni S.E. Xusanov zimmasiga yuklansin.
 1. Mazkur Nizom kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish hamda kema haydovchisi guvohnomalarini berish tartibini belgilaydi. 
 Ushbu Nizom talablari kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish vakolatiga ega bo‘lgan barcha davlat ta’lim tashkilotlari hamda nodavlat ta’lim xizmatlari ko‘rsatish faoliyati bilan shug‘ullanuvchi yuridik shaxslar (keyingi o‘rinlarda ― ta’lim tashkilotlari) uchun majburiy hisoblanadi.
 2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
 lotsiya ― xavfsiz suzish shartlari nuqtai nazaridan, qirg‘oq va suv osti relyefi navigatsion xususiyatlarining batafsil bayonini qamrab olgan suv obyektlarini o‘rganuvchi kemachilik sohasi;
 kema ― jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan O‘zbekiston Respublikasining ichki suv yo‘llarida kemachilik maqsadida foydalaniladigan, asosiy dvigatelining quvvati 55 kVt (75 ot kuchi) va yo‘lovchi sig‘imi 12 kishidan ortiq bo‘lgan o‘ziyurar suzish vositalari, yuk ko‘tarish qobiliyati 80 registr tonnadan ortiq bo‘lgan o‘ziyurmas kemalar;
 kichik hajmli kema ― asosiy dvigatelining quvvati 55 kVt (75 ot kuchi) va yo‘lovchi sig‘imi 12 kishidan ortiq bo‘lmagan o‘ziyurar kemalar, motorlarning quvvati va sonidan qat’i nazar osma motorli kemalar, yelkanli kemalar, suv mototsikllari (gidrotsikllar), yuk ko‘tarish qobiliyati 80 registr tonnadan ortiq bo‘lmagan o‘ziyurmas kemalar (eshkakli qayiqlar va suv velosipedlari (katamaranlar), havo bosimi bilan to‘ldiriladigan yoki shishiriladigan motorsiz eshkakli qayiqlar;
 kater ― xonalarga ega bo‘lgan, turg‘un dvigatel (dvigatellar) yoki osma motor (motorlar) bilan jihozlangan kichik hajmli kema;
 gidrotsikl ― suv yuzasida sirpanish yo‘li bilan harakatlanishga mo‘ljallangan ichki yonuv (ko‘chmas) dvigateliga ega bo‘lgan alohida tezyurar suv transporti vositasi;
 yelkanli kema ― shamol kuchining yelkanlarga ta’siri natijasida harakatga keluvchi kema; 
 kema haydovchisi ― kema yoki kichik hajmli kemani boshqaruvchi shaxs;
 kemani boshqarish ― ichki suv yo‘llarida suzishni amalga oshiruvchi kemalarni boshqarish bilan bog‘liq bo‘lgan faoliyat;
 kema haydovchisi guvohnomasi ― kema yoki kichik hajmli kemalarni boshqarish huquqiga ega ekanligini tasdiqlovchi hujjat;
 o‘quv rejasi ― bloklar va o‘quv fanlarining nomlarini, ularni o‘zlashtirish uchun ajratilgan soatlar hajmini hamda o‘quvchilarning bilimlarini nazorat qilish shakllarini belgilab beruvchi asosiy hujjat;
 o‘quv dasturi ― o‘quv fanining ta’lim mazmunini, uning o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilishining maqsadga muvofiq usullarini tashkil etishni nazarda tutadigan, axborot manbai bo‘lgan, o‘quv fanining asosiy mazmuni va metodik tuzilishini aniqlab beruvchi asosiy hujjat.
 3. Barcha kemalar turi, vazifasi va boshqarish xususiyatlariga ko‘ra ― I, II, III guruh kemalarga va kichik hajmli kemalar turiga bo‘linadi.
 Kemalar guruhi asosiy dvigatelining quvvati bo‘yicha quyidagicha belgilanadi:
 I guruh ― 55 kVtdan 400 kVtgacha;
 II guruh ― 400 kVtdan 800 kVtgacha;
 III guruh ― 800 kVtdan 1600 kVtgacha.
 Kichik hajmli kemalar turi quyidagicha belgilanadi:
 kater;
 gidrotsikl;
 motorli qayiq;
 yelkanli (motorli) kema.
 4. Mazkur Nizomning 3-bandida ko‘rsatilgan kemalarni boshqarish huquqi maxsus o‘quv rejasi va dasturlarga muvofiq tayyorgarlikdan o‘tib, imtihonlarni muvaffaqiyatli topshirgan va tegishli kema haydovchisi guvohnomasiga ega bo‘lgan shaxslarga beriladi.
 5. Kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish:
 O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi Avtomobil transporti xodimlarini malakasini oshirish va qayta tayyorlash instituti;
 O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi Akademiyasi huzuridagi Fuqaro muhofazasi instituti;
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati Chegara qo‘shinlari (keyingi o‘rinlarda ― Chegara qo‘shinlari) harbiy qismi;
 O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi tomonidan berilgan ushbu ta’lim xizmatlari faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyaga ega bo‘lgan nodavlat ta’lim muassasalari tomonidan amalga oshiriladi.
 6. Ta’lim tashkilotlari o‘quv jarayonini sifatli va samarali tashkil etish uchun zarur o‘quv-moddiy baza bilan ta’minlangan hamda tegishli tayyorgarlikka ega bo‘lgan o‘qituvchilar va instruktorlar (Chegara qo‘shinlarida ― kema komandiri va daryo flotiliyasi mutaxassislari) tarkibiga ega bo‘lishi shart.
 7. Ta’lim tashkilotlarining o‘quv-moddiy bazasi quyidagi asosiy talablarga javob berishi lozim:
 zamonaviy o‘quv-texnika vositalari va ko‘rgazmali o‘quv qurollari bilan jihozlangan o‘quv xonalari (auditoriyalar) bilan ta’minlangan bo‘lishi;
 kemalarni amalda boshqarishni o‘rgatish uchun jihozlangan suv havzasiga ega bo‘lishi; 
 amaliy mashg‘ulotlarni o‘tkazish uchun texnik yaroqli o‘quv kemasi bilan ta’minlangan bo‘lishi kerak.
 8. O‘quv xonalari (auditoriyalar) va ularning jihozlanishiga qo‘yiladigan umumiy talablar:
 har birining maydoni 40 m. kv. dan kam bo‘lmagan hamda zarur mebellar bilan jihozlangan kamida ikkita auditoriya mavjud bo‘lishi;
 har bir auditoriya zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, o‘quv-texnik vositalar (maketlar, stendlar va b.) hamda o‘quv fanlarini samarali o‘zlashtirishga, mustaqil ta’lim olishiga ko‘maklashuvchi video materiallar, bilimlarni nazoratdan o‘tkazish va mustahkamlashga yo‘naltirilgan dasturiy o‘quv materiallari bilan ta’minlangan bo‘lishi;
 o‘quv auditoriyalarining sanitariya va gigiyena holati, yoritilganligi va mavsumga mosligi sanitariya normalari, qoidalari va gigiyena normativlariga javob berishi lozim.
 9. Amaliy mashg‘ulotlar o‘tkaziladigan suv havzasiga qo‘yiladigan asosiy talablar:
 suv yo‘lining gabaritlari (chuqurligi, eni, kema yuradigan yo‘lning qayrilish radiusi) o‘quv kemalari erkin va xavfsiz suzishiga muvofiq bo‘lishi;
 qirg‘oq va suzuvchi navigatsiya belgilari bilan jihozlangan bo‘lishi;
 kemalarning qirg‘oqqa (prichalga) xavfsiz kelishi, odamlarni chiqarish va tushirish uchun mo‘ljallangan maxsus moslamalarga (prichal qirg‘oq yo‘li qismiga) ega bo‘lishi shart.
 10. O‘quv kemalariga qo‘yiladigan asosiy talablar:
 amaliy mashg‘ulotlarga mos ravishda qayta jihozlangan bo‘lishi;
 belgilangan tartibda ro‘yxatdan va texnik ko‘rikdan o‘tkazilgan bo‘lishi;
 belgilangan qutqaruv anjomlari, yong‘inga qarshi va suv chiqarish vositalari bilan ta’minlangan bo‘lishi shart.
 11. O‘qituvchilar va instruktorlar tarkibiga qo‘yiladigan asosiy talablar:
 nazariy mashg‘ulotlarni olib boruvchi o‘qituvchilar suv transporti sohasi bo‘yicha oliy yoki o‘rta maxsus ma’lumotga, shuningdek, kemachilik faoliyati yo‘nalishi bo‘yicha uch yildan kam bo‘lmagan ish stajiga ega bo‘lishi;
 amaliy mashg‘ulotlarni olib boruvchi instruktorlar suzishning mahalliy sharoiti xususiyatlaridan kelib chiqib lotsiyani puxta egallagan, kemachilik sohasida uch yildan kam bo‘lmagan ish stajiga ega bo‘lishi;
 kemalarni boshqarish huquqini beruvchi guvohnomaga ega bo‘lishi lozim.
 12. Kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish hamda kema haydovchisi guvohnomasini berish tartibi ushbu Nizomga 1-ilovada keltirilgan sxemaga muvofiq amalga oshiriladi.
 13. Ta’lim tashkilotlariga yuk tashishda band bo‘lgan kema haydovchiligiga 18 yoshga to‘lgan, yo‘lovchi tashishda band bo‘lgan kema haydovchiligiga 21 yoshga to‘lgan shaxslar qabul qilinadi.
 14. I, II, III guruh va kichik hajmli kemalarni boshqarish huquqiga ega bo‘lish bo‘yicha tayyorgarlikdan o‘tishga nomzodlarni ta’lim tashkilotiga qabul qilish quyidagi hujjatlar asosida amalga oshiriladi:
 nomzodning ushbu Nizomga 2-ilovada keltirilgan namunaga muvofiq arizasi;
 yuridik shaxs tomonidan o‘qishga yuborilgan nomzodlar uchun yuridik shaxsning yo‘llanmasi;
 sog‘lig‘i va tegishli turdagi kemalarni boshqarishga layoqatliligi to‘g‘risidagi tibbiy ma’lumotnoma;
 fuqarolik kiyimdagi 3x4 sm hajmdagi 3 dona fotosurat (Chegara qo‘shinlari harbiy xizmatchilari va xizmatchilaridan tashqari);
 ma’lumoti (agar mavjud bo‘lsa) to‘g‘risidagi hujjatning nusxasi;
 pasport yoki uning o‘rnini bosuvchi hujjat;
 o‘qish uchun to‘lov topshiriqnomasi nusxasi yoki kvitansiyasi.
 15. Kema haydovchisini boshqa guruhga mansub kemalarni yoki kichik hajmli kemalarni boshqarishga qayta tayyorlash uchun mazkur Nizomning 14-bandida ko‘rsatilgan hujjatlarga qo‘shimcha ravishda kemani boshqarish huquqini beruvchi guvohnoma nusxasi ham taqdim etiladi.
 16. Malaka oshirish o‘quv kursida o‘qish uchun kema haydovchilari ariza hamda kemani boshqarish huquqini beruvchi guvohnoma nusxasini taqdim etadi.
 Yuridik shaxs tomonidan malaka oshirishga yuborilgan kema haydovchisi uchun qo‘shimcha ravishda yuridik shaxsning yo‘llanmasi taqdim etiladi. 
 17. Kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish shartnoma asosida amalga oshiriladi.
 Shartnoma to‘lovlari quyidagi miqdorda belgilanadi:
 kema haydovchilarini tayyorlash uchun ― bazaviy hisoblash miqdorining besh baravari;
 kema haydovchisini boshqa guruhga mansub kemalarni yoki kichik hajmli kemalarni boshqarishga qayta tayyorlash uchun ― bazaviy hisoblash miqdorining uch baravari;
 kema haydovchilarining malakasini oshirish uchun ― bazaviy hisoblash miqdorining ikki baravari.
 O‘qish uchun to‘lovlar tegishli ta’lim tashkilotining bankdagi hisobvarag‘iga o‘tkaziladi (to‘lanadi).
 Mazkur bandning qoidalari O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati bo‘limlari va Chegara qo‘shinlarining kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga nisbatan tatbiq etilmaydi.
 18. Ta’lim tashkilotlarida kema haydovchilarini o‘qitish o‘quvchilarning jamlanishiga qarab o‘tkaziladi. Har bir guruhda o‘quvchilar soni 10 kishidan kam va 25 kishidan ortiq bo‘lmasligi lozim.
 19. O‘quv guruhi jamlangandan so‘ng kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish uchun nomzodlarni ta’lim tashkilotlariga qabul qilish ta’lim tashkiloti rahbarining buyrug‘i bilan amalga oshiriladi.
 20. Kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish ta’lim tashkiloti rahbari tomonidan tasdiqlangan o‘quv rejasi va dasturlari muvofiq nazariy va amaliy mashg‘ulotlar asosida amalga oshiriladi.
 I, II va III guruh kemalar yoki kichik hajmli kemalar (gidrotsikl, kater, motorli qayiq va yelkanli (motorli) qayiq) haydovchilarini o‘qitish jarayoni alohida belgilangan o‘quv dasturlari asosida olib boriladi.
 21. O‘quv dasturlariga muvofiq o‘qish davomiyligi quyidagicha belgilanadi:
 a) I, II va III guruh kemalar bo‘yicha:
 kema haydovchilarini tayyorlash ― 108 soat (18 ish kuni);
 kema haydovchilarini qayta tayyorlash ― 36 soat (6 ish kuni);
 kema haydovchilarining malakasini oshirish ― 24 soat (4 ish kuni);
 b) kichik hajmli kemalar bo‘yicha: 
 kema haydovchilarini tayyorlash ― 72 soat (12 ish kuni);
 kema haydovchilarini qayta tayyorlash ― 48 soat (8 ish kuni);
 kema haydovchilarining malakasini oshirish ― 36 soat (6 ish kuni).
 22. Nazariy mashg‘ulotlar jihozlangan xonalar (auditoriyalar) va laboratoriyalarda o‘tkaziladi. Nazariy mashg‘ulotlarni o‘tkazish jarayonida o‘quv rejasi va dasturlariga muvofiq metodik o‘quv qo‘llanma, o‘quv-texnik jihozlar va ko‘rgazmali o‘quv qurollaridan foydalaniladi. 
 23. O‘quv rejasi va dasturlarida nazarda tutilgan barcha nazariy mashg‘ulot turlari tasdiqlangan dars jadvali asosida, kemalarni amalda boshqarish esa ― kemalarni boshqarishga o‘rgatish navbat jadvali asosida o‘tkaziladi.
 24. Amaliy o‘quv mashg‘ulotlarining dastlabki bosqichi yopiq suv havzalarida, kemalar va boshqa suzish vositalari bo‘lmagan hamda cho‘milish taqiqlangan hududlarda olib boriladi, yakuniy bosqich esa kemalar qatnaydigan haqiqiy sharoitda o‘tkaziladi. 
 Suv havzalarida o‘tkazilgan amaliy mashg‘ulotlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar ushbu Nizomga 3-ilovaga muvofiq kemalar boshqaruvini qayd etish daftariga yozib boriladi. 
 25. Amaliy mashg‘ulotlarni o‘tish davrida bir o‘rindiqli kemalardan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi. 
 26. O‘quv yakuni bo‘yicha o‘quvchilarning bilimlari va amaliy ko‘nikmalari sinovdan o‘tkaziladi hamda ta’lim tashkiloti rahbarining buyrug‘i bilan rasmiylashtiriladi.
 27. Sinovlarni muvaffaqiyatli topshirgan o‘quvchilarga ushbu Nizomga 4-ilovada keltirilgan namunaga muvofiq tegishli ravishda kema haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash kursini tugatganligi to‘g‘risida guvohnomalar hamda malaka oshirish kursini tugatganligi to‘g‘risida sertifikat beriladi. 
 Mazkur guvohnomalar va sertifikat kemalarni boshqarish huquqini bermaydi.
 28. Kema haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash kursini tugatganligi to‘g‘risidagi guvohnoma berilgandan so‘ng kema haydovchisi guvohnomasini olish uchun o‘quvchilar ushbu Nizomga 5-ilovada keltirilgan namunaga muvofiq Kema haydovchisining shaxsiy varaqasidagi tegishli ustunlarni va arizani to‘ldirib, uni o‘z imzosi bilan tasdiqlaydi. 
 29. Ta’lim tashkiloti tomonidan uch ish kuni mobaynida kema haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash kursini tugatgan har bir o‘quvchi bo‘yicha Kema haydovchisining shaxsiy varaqasi, ikki dona fotosurati va kema haydovchisi kursini tugatganligi to‘g‘risidagi guvohnoma nusxasi tegishli ravishda O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi va Favqulodda vaziyatlar vazirligining hududiy favqulodda vaziyatlar boshqarmalarida tashkil etilgan attestatsiya komissiyasiga yuboriladi.
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati bo‘limlari va Chegara qo‘shinlari harbiy xizmatchilari tarkibidagi kema haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash kursini tugatgan harbiy xizmatchilarning hujjatlari Chegara qo‘shinlarida tashkil etilgan attestatsiya komissiyasiga taqdim etiladi.
 30. O‘quv guruhlarining hujjatlari, kema haydovchilarini tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish kursini tugatganligi to‘g‘risidagi guvohnoma (sertifikat) berilgan kundan boshlab o‘n yil davomida ta’lim tashkilotida saqlanadi. 
 Kema haydovchilarini tayyorlash va qayta tayyorlash kursini tugatganligi to‘g‘risidagi guvohnoma yo‘qotilgan taqdirda, ta’lim tashkiloti tomonidan kema haydovchisining arizasi va shaxsiy varaqasiga asosan uning dublikati beriladi.
 31. Ta’lim tashkiloti:
 nazariy va amaliy mashg‘ulotlar jadvallarini belgilash;
 o‘quv kursi uchun to‘lov amalga oshirilishini o‘z vaqtida talab etish;
 oldindan o‘quvchilarni ogohlantirgan holda mashg‘ulotlarni o‘tkazish sanasi va vaqtini o‘zgartirish huquqiga ega.
 Ta’lim tashkiloti qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi mumkin.
 32. Ta’lim tashkiloti:
 o‘quv rejasi va dasturlarida nazarda tutilgan ta’lim berishni sifatli tashkil etishi;
 mashg‘ulotlarni sanitariya normalari, qoidalari va gigiyena normativlariga javob beradigan, zarur jihozlar bilan ta’minlangan xonalar (sinflar) va laboratoriyalarda o‘tkazishi;
 o‘quvchilarni o‘quv-metodik qo‘llanma (materiallar) va adabiyotlar bilan ta’minlashi;
 amaliy mashg‘ulotlarni o‘tkazishdan avval yo‘riqnoma (instruktaj) o‘tkazishi;
 amaliy mashg‘ulotlarni o‘tkazishda texnik soz bo‘lgan kemadan foydalanishi; 
 bilimlarni sinovdan o‘tkazish va kema haydovchisi kursini tugatganligi to‘g‘risidagi guvohnomani berishi shart.
 Ta’lim tashkiloti qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlarni ham bajarishi mumkin.
 33. O‘quvchilar:
 ta’lim tashkiloti tomonidan ta’lim olish maqsadida taqdim etilgan o‘quv-metodik qo‘llanmalar (materiallar), adabiyotlar va jihozlar hamda kemalardan foydalanish;
 ta’lim tashkilotidan tegishli soha bo‘yicha kerakli ma’lumotlarni olish;
 kema haydovchisi kursini tugatganligi to‘g‘risidagi guvohnomani olish;
 kemani boshqarish huquqini beruvchi guvohnomani olish uchun malaka imtihonlarini topshirish huquqiga ega.
 O‘quvchilar qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo‘lishi mumkin.
 34. O‘quvchilar:
 o‘qish jadvaliga muvofiq mashg‘ulotlarda o‘z vaqtida qatnashishi;
 o‘qishda bo‘lmagani sababi to‘g‘risida uzrli sabablarni tasdiqlovchi hujjat bilan ta’lim tashkiloti rahbariyatini xabardor qilishi;
 ta’lim tashkilotining mulkiga ehtiyotkorona munosabatda bo‘lishi;
 kema boshqarish bo‘yicha amaliy mashg‘ulotlarda tasdiqlangan dastur va navbat (grafik) jadvaliga muvofiq qatnashishi;
 o‘qish uchun to‘lovni o‘z vaqtida amalga oshirishi;
 ta’lim tashkilotining mulkiga yetkazilgan zararni qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiq qoplashi shart.
 O‘quvchilar qonunchilik hujjatlariga muvofiq o‘z zimmasiga boshqa majburiyatlarni ham olishi mumkin.
 35. Kema haydovchisi guvohnomalari:
 I, II va III guruhlarga kiruvchi kemalar bo‘yicha ― O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligining tegishli hududiy boshqarmalari;
 kichik hajmli kemalar bo‘yicha ― O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining tegishli hududiy boshqarmalari;
 O‘zbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati bo‘limlari va Chegara qo‘shinlariga tegishli I, II va III guruhlarga kiruvchi kemalar hamda kichik hajmli kemalar bo‘yicha ― Chegara qo‘shinlari harbiy qismi (keyingi o‘rinlarda vakolatli organlar deb ataladi) tomonidan beriladi.
 36. Kema haydovchisi guvohnomalarini olish uchun talabgorlar tegishli vakolatli organlarda tashkil etilgan attestatsiya komissiyasiga nazariy va amaliy imtihonlar topshiradilar.
 37. Attestatsiya komissiyasi tarkibi 5 kishidan kam bo‘lmagan tarkibda mas’ul xodim, kasaba uyushmalari tashkiloti vakillaridan tuziladi va komissiya raisi, a’zolari va komissiya kotibidan iborat bo‘ladi.
 Attestatsiya komissiyasi tarkibi O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi va Favqulodda vaziyatlar vazirligining tegishli hududiy boshqarmasi boshlig‘ining buyrug‘i, Chegara qo‘shinlari harbiy qismi komandirining buyrug‘i bilan shakllantiriladi.
 38. Quyidagilar Attestatsiya komissiyasining vazifalari hisoblanadi:
 komissiya ishini tashkil etish;
 komissiya a’zolarining vazifalarini taqsimlash;
 komissiya faoliyati bo‘yicha jismoniy shaxslarni, shuningdek, yuridik shaxslar vakillarini qabul qilish;
 tushayotgan murojaatlardan kelib chiqib komissiya yig‘ilishini o‘tkazish davriyligini belgilash.
 Attestatsiya komissiyasi komissiya yig‘ilishida o‘z a’zolarining uchdan ikki qismi ishtirok etganda qaror qabul qilishga vakolatli hisoblanadi.
 39. Attestatsiya komissiyasiga rais rahbarlik qiladi va quyidagilar uning vazifalari hisoblanadi:
 komissiya ishini tashkil etish;
 komissiya faoliyati bo‘yicha jismoniy shaxslarni, shuningdek, yuridik shaxslar vakillarini qabul qilish;
 tushayotgan murojaatlardan kelib chiqib komissiya yig‘ilishini o‘tkazish davriyligini belgilash;
 komissiya a’zolarining ishini nazorat qilish.
 40. Attestatsiya komissiyasi kotibi:
 komissiyada ko‘rib chiqiladigan kundalik masalalar bo‘yicha yig‘ilish kun tartibini shakllantiradi va belgilaydi; 
 komissiya a’zolarini o‘tkaziladigan yig‘ilish (o‘tkazish sanasi, vaqti va joyi) to‘g‘risida ogohlantiradi;
 taqdim etilgan hujjatlarning to‘g‘ri rasmiylashtirilishini nazorat qiladi;
 talab darajasida to‘ldirilmagan ariza va hujjatlar qaytarilishini ta’minlaydi;
 komissiyaning yig‘ilish bayonnomalarini tayyorlash va rasmiylashtirish hamda ulardan ko‘chirmalar berishni amalga oshiradi;
 komissiya tomonidan ko‘rib chiqish jarayonidagi hujjatlar va arizalar saqlanishini ta’minlaydi;
 tushayotgan ariza va hujjatlarning elektron ma’lumotlar bazasini yuritishni ta’minlaydi;
 talabgorlarni imtihon o‘tkazish kuni va joyi to‘g‘risida xabardor qiladi.
 41. Kema haydovchisi guvohnomalarini olish uchun talabgorlar tegishli vakolatli organga quyidagi hujjatlarni taqdim etishi lozim:
 tegishli guruh va turdagi kema haydovchilarini tayyorlash (qayta tayyorlash) o‘quv dasturi bo‘yicha o‘qishni tugatganligi to‘g‘risidagi guvohnoma; 
 sog‘lig‘i va kemalarni boshqarishga layoqatliligi to‘g‘risidagi tibbiy ma’lumotnoma; 
 kemalarni boshqarish huquqini beruvchi guvohnomani olish uchun to‘lovlar to‘langanligi haqidagi bank muassasasining to‘lov qog‘ozi;
 fuqarolik pasporti yoki uning o‘rnini bosuvchi boshqa hujjat.
 42. Tegishli vakolatli organ tomonidan kema haydovchisi guvohnomalarini berish uchun talabgorlarning nazariy bilimlari va amaliy ko‘nikmalari imtihondan o‘tkaziladi.
 43. Talabgorlarning nazariy bilimlari test sinovlari va suhbat shaklida (bilet asosida) o‘tkaziladigan nazariy imtihonlar orqali baholanadi.
 Nazariy imtihonlar uchun test savollari va biletlar O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi, Transport vazirligi va Chegara qo‘shinlari tomonidan shakllantiriladi.
 Nazariy imtihonlar uchun jami 300 tadan kam bo‘lmagan test topshiriqlari va 100 tadan kam bo‘lmagan nazariy savollar tayyorlanadi. 
 Test sinovlari uchun har bir variant 15 ta topshiriqdan, suhbat uchun har bir bilet 3 ta savoldan iborat bo‘lishi shart. 
 44. Test sinovlari “Kema nazariyasi va asoslari”, “Kemalarni boshqarish”, “Kema va kichik hajmli kemalardan foydalanish qoidalari”, “Kichik hajmli kemalar haydovchilarining javobgarligi” va “O‘zbekiston Respublikasi ichki kema yo‘llarida suzish qoidalari” yo‘nalishlari bo‘yicha o‘tkaziladi.
 Test sinovlarini topshirish uchun 30 daqiqa ajratiladi.
 45. Test sinovlari paytida ko‘pi bilan ikkita xatoga yo‘l qo‘ygan talabgorlar imtihonni muvaffaqiyatli topshirgan hisoblanadi.
 46. Bilet asosida suhbatga tayyorgarlik ko‘rish uchun 10 daqiqagacha ajratiladi. 
 47. Test sinovlari va suhbatdan muvaffaqiyatli o‘tgan talabgorlarga amaliy ko‘nikmalarni topshirishga ruxsat etiladi.
 Test sinovidan o‘ta olmagan talabgorlar uchun takroriy imtihonlar oldingi imtihonlardan so‘ng kamida yetti kun o‘tgandan keyin o‘tkaziladi.
 Nazariy imtihonlarda olingan ijobiy baho ikki oy davomida haqiqiy deb hisoblanadi.
 Uzrli sabablarga ko‘ra test sinovlari va nazariy imtihonlarni o‘z vaqtida topshirmagan talabgorlar uzrli sababni tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etgan holda bir yil ichida test sinovlari va nazariy imtihonlarni topshirishlari mumkin. 
 48. Kemani boshqarish bo‘yicha talabgorlarning amaliy ko‘nikmalarini imtihondan o‘tkazish maxsus jihozlangan suv havzalarida amalga oshiriladi. 
 Kemani boshqarish bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni imtihondan o‘tkazish suzishning mahalliy sharoitini puxta egallagan hamda kemalarni boshqarish huquqini beruvchi guvohnomaga ega bo‘lgan attestatsiya komissiyasi a’zosi tomonidan amalga oshiriladi.
 49. Kema haydovchisi guvohnomalarini olishga talabgorlar amaliy imtihonni topshira olmasa, qayta nazariy imtihonlarga yuboriladi.
 50. Nazariy va amaliy imtihonlar natijalari kema haydovchisining shaxsiy varaqasiga kiritiladi hamda ushbu Nizomga 6-ilovada keltirilgan namunaga muvofiq Attestatsiya komissiyasi yig‘ilishi bayonnomasida “topshirdi” va “topshirmadi” yozuvlari bilan rasmiylashtiriladi. 
 Bayonnoma Attestatsiya komissiyasining barcha a’zolari (uzrli sabablarga ko‘ra qatnashmagan holatlar bundan mustasno) tomonidan imzolanadi va attestatsiya komissiyasi raisi tomonidan tasdiqlanadi.
 51. Nazariy va amaliy imtihonlarni topshirgan talabgorlarga Attestatsiya komissiyasi bayonnomasi asosida ushbu Nizomga 7-ilovada keltirilgan namunadagi shaklda tegishli guruh va turdagi kemani boshqarish huquqini beruvchi kema haydovchisi guvohnomalari beriladi.
 52. Berilgan kema haydovchisi guvohnomalari to‘g‘risidagi ma’lumotlar ushbu Nizomga 8-ilovada keltirilgan namunaga muvofiq yuritilgan Kema haydovchisi guvohnomalarini qayd etish jurnaliga kiritiladi.
 Mazkur jurnal doimiy saqlanadigan hujjat hisoblanadi, u raqamlangan, tikilgan, mas’ul shaxs imzosi va muhri bilan tasdiqlangan bo‘lishi lozim. 
 53. Kema haydovchisi guvohnomalari tegishliligi bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining budjetdan tashqari fondiga, Transport vazirligining bankdagi hisobvarag‘iga belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining bir baravari miqdorida to‘lovlar amalga oshirilgandan so‘ng attestatsiya komissiyasi kotibi tomonidan beriladi.
 Kema haydovchisi guvohnomasi faqat uning egasiga beriladi. Ushbu shaxs pasportini yoki uning o‘rnini bosuvchi hujjatni ko‘rsatgan holda Kema haydovchisi guvohnomalarini qayd etish jurnaliga imzo qo‘yadi. 
 Kema haydovchisi guvohnomalari vakolatnoma (ishonchnoma) bilan berilmaydi.
 54. Kema haydovchisi guvohnomalari berilgan kundan boshlab o‘n yil muddatga amal qiladi.
 55. Yuridik shaxslarga tegishli kema yoki kichik hajmli kema haydovchilari (yakka tartibdagi tadbirkorlar hamda qisqa muddatli ijara (prokat) asosida kema yoki kichik hajmli kemalarni boshqarayotgan jismoniy shaxslar bundan mustasno) ikki yilda bir marta belgilangan tartibda tasdiqlangan o‘quv rejasi va dasturlari asosida malaka oshirishlari shart. 
 56. Kemalarni boshqarish huquqidan mahrum qilingan shaxslar kema haydovchisi guvohnomalarini qaytarib olishlari uchun kemani boshqarish huquqidan mahrum qilingan vaqtidan qat’i nazar, ma’muriy jazo ijro etilganidan keyin nazariy hamda amaliy imtihonlar topshirguniga qadar malaka oshirishlari shart.
 Kema haydovchilarini kemani boshqarish huquqidan mahrum qilish to‘g‘risidagi qaror jinoyat ishlar bo‘yicha sudlar tomonidan qabul qilinadi.
 57. Amal qilish muddati tugagan yoki yaroqsiz holga kelib qolgan kema haydovchisi guvohnomalari ular egalarining belgilangan tartibdagi arizasi va 3x4 sm hajmdagi 2 dona fotosurat belgilangan shakldagi tibbiy ma’lumotnoma hamda kema egasining shaxsini tasdiqlovchi hujjat (pasport) yoki uning o‘rnini bosuvchi boshqa hujjat taqdim etilganidan so‘ng almashtiriladi.
 Kema haydovchisi guvohnomalari kema haydovchisining shaxsiy varaqasi asosida avval berilgan kema haydovchisi guvohnomalari topshirilgandan so‘ng almashtiriladi. 
 58. Yo‘qolgan kema haydovchisi guvohnomalarining dublikatlari nazariy va amaliy imtihonlar topshirilgandan hamda kemani boshqarish huquqidan mahrum etilgan kema haydovchisi guvohnomalari ma’lumotlar bazasidan tekshirilganidan so‘ng beriladi va “Dublikat” belgisi qo‘yiladi. 
 O‘g‘irlangan, yong‘in, tabiiy ofat oqibatida va boshqa shu kabi sabablarga ko‘ra yo‘qolgan hamda daxldor vakolatli idoralarning hujjatlari bilan tasdiqlangan holatlar bundan mustasno.
 Kema haydovchisi guvohnomalarining dublikatlari berilganligi haqidagi ma’lumotlar Kema haydovchisi guvohnomalarini qayd etish jurnaliga kiritiladi.
 59. Kema haydovchisi guvohnomalarini almashtirish va dublikatini berish uchun bazaviy hisoblash miqdorining 10 foizi miqdorida to‘lov amalga oshiriladi. 
 60. Kema haydovchisi guvohnomalari o‘rniga ularning dublikatlari berilgandan keyin kema haydovchisi guvohnomalari topilgan taqdirda, ular haqiqiy emas deb hisoblanadi va ularni bergan vakolatli organga topshiriladi va belgilangan tartibda yo‘q qilinadi.
 61. Talabgorlarning test sinovlari natijalari bo‘yicha murojaatlarini ko‘rib chiqish uchun O‘zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligi va Transport vazirligining hududiy boshqarmalari buyruqlari bilan Apellatsiya komissiyasi tashkil etiladi.
 62. Attestatsiya komissiyasi qaroridan norozi bo‘lgan yoki test sinovlaridan o‘ta olmagan talabgorlar Attestatsiya komissiyasi yig‘ilishi bayonnomasi berilgan kundan boshlab bir oy muddat ichida Apellatsiya komissiyasiga shikoyat qilishga haqli.
 63. Murojaat qilingan kun Apellatsiya komissiyasiga murojaat tushgan kun hisoblanadi.
 Murojaatda uning sanasi ko‘rsatilib, Attestatsiya komissiyasi yig‘ilishi bayonnomasidan nusxa ilova qilinishi lozim.
 64. Apellatsiya komissiyasi kotibi tushgan murojaatni kiruvchi xatlar jurnalida qayd etadi, shuningdek, komissiya yig‘ilishigacha 15 kundan kechiktirmay murojaat qilgan talabgorga murojaat ko‘rib chiqiladigan kun to‘g‘risida xabar beradi.
 65. Apellatsiya komissiyasiga tushgan murojaatlar qonunchilikda belgilangan muddatlardan kechiktirilmagan holda ko‘rib chiqilishi shart.
 Murojaat qilgan talabgor o‘z murojaati ko‘rib chiqilishida Apellatsiya komissiyasi yig‘ilishida ishtirok etishga haqli.
 66. Apellatsiya komissiyasi kotibi Apellatsiya komissiyasi yig‘ilishida barcha tushgan murojaatlar, shu jumladan, qonunchilik hujjatlarida belgilangan talablarga muvofiq bo‘lmagan murojaatlar to‘g‘risida ham ma’lumot beradi.
 Agar murojaat qonunchilik hujjatlarida belgilangan talablarga muvofiq bo‘lmasa va (yoki) uni berish muddati buzilgan bo‘lsa, Apellatsiya komissiyasi murojaat muallifini mavjud kamchiliklarni bartaraf etgan holda takroran murojaat qilish to‘g‘risida yozma ravishda xabardor qiladi. 
 67. Apellatsiya komissiyasi murojaatning matnini ko‘rib chiqib quyidagi qarorlardan birini qabul qilishga haqli:
 Attestatsiya komissiyasi qarorini o‘zgarishsiz, murojaatni esa qanoatlantirmasdan qoldirish;
 Attestatsiya komissiyasi qarorini bekor qilish va murojaat muallifi (talabgor)ga test sinovlarini qayta topshirishga ruxsat berish;
 Attestatsiya komissiyasi qarorini bekor qilish va berilgan yakuniy ballarni o‘zgartirish.
 68. Apellatsiya komissiyasi qarori ustidan qonunchilikda belgilangan tartibda sudga shikoyat qilinishi mumkin.
 69. Apellatsiya komissiyasi tomonidan mazkur Nizomning 67-bandi uchinchi xatboshisida nazarda tutilgan qaror qabul qilingan taqdirda, Attestatsiya komissiyasi murojaatchi birinchi navbatda o‘tkaziladigan imtihonda ishtirok etishiga ruxsat berishi shart.
 70. Apellatsiya komissiyasi kotibi Apellatsiya komissiyasi yig‘ilishining bayonnomasini tuzishda quyidagi ma’lumotlarni kiritadi: 
 yig‘ilish o‘tkazilgan sana, vaqti va joyi; 
 Apellatsiya komissiyasi a’zolari va yig‘ilishda ishtirok etgan shaxslarning familiyasi, ismi va otasining ismi; 
 murojaat muallifining familiyasi, ismi va otasining ismi, yashash manzili, uning shaxsini tasdiqlovchi hujjat va ma’lumotlar; 
 ko‘rib chiqilayotgan murojaatning mazmuni;
 Apellatsiya komissiyasi qabul qilgan qaror. 
 Bayonnoma Apellatsiya komissiyasi raisi va kotibi tomonidan imzolanadi.
 71. Murojaat bo‘yicha Apellatsiya komissiyasi yig‘ilishining bayonnomasidan ko‘chirma komissiya yig‘ilishidan keyin 5 ish kuni davomida komissiya kotibi tomonidan murojaat muallifiga va nusxasi Attestatsiya komissiyasiga yuboriladi.
 72. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradilar. 
 Kema haydovchisi guvohnomasi (keyingi o‘rinlarda — guvohnoma) 148x105 millimetr o‘lchamdagi kitobcha ko‘rinishiga ega bo‘ladi. 
 Guvohnomaning tashqi tomoni (birinchi va to‘rtinchi betlari) to‘q havo rangda bo‘ladi.
 Guvohnomaning birinchi betida:
 yuqori qismi markazida O‘zbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri tushiriladi;
 Davlat gerbi tasvirining pastida ikki satrda “O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI”, “RESPUBLIKA UZBEKISTAN” so‘zlari yoziladi;
 markazida kema chambaragi surati tushiriladi;
 quyi qismida ikki satrda “KEMA HAYDOVCHISI GUVOHNOMASI”, “UDOSTOVERENIYE SUDOVODITELYa” so‘zlari yoziladi. 
 Guvohnomaning ichki tomonida (ikkinchi va uchinchi betlari):
 asosiy foni havo rang;
 naqshli rastr;
 har xil rangli rastrlardan foydalanish natijasida turli ranglar hosil qilinadi; 
 yorug‘lik vositasida nusxa ko‘chirishni qiyinlashtirish uchun ochiq ranglar bo‘ladi;
 ikkinchi va uchinchi betlarning markazida “kema chambaragi (shturvali)” va “kema admiralteets langari” aks ettiriladi;
 matn qora rangda o‘zbek va rus tillarida chop etiladi.
 Guvohnomaning ikkinchi betida (ichki chap tomonida): 
 yuqori qismida besh satrdan iborat matn joylashgan. Birinchi satrda “O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI TRANSPORT VAZIRLIGI”, ikkinchi va uchinchi satrlarda “MINISTERSTVO TRANSPORTA RESPUBLIKI UZBEKISTAN”, birinchi-uchinchi satrlardan pastroqda ikki satrda “KEMA HAYDOVCHISI GUVOHNOMASI”, “UDOSTOVERENIYE SUDOVODITELYa” so‘zlari yoziladi;
 matndan pastda ketma-ket guvohnoma egasining familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan sanasi, guvohnomaning amal qilish muddati, attestatsiya komissiyasi raisining imzosi hamda guvohnoma berilgan sana qayd etiladi;
 quyi qismining o‘ng tomonida guvohnoma egasining 30x40 millimetr kattalikdagi rangli fotosurati joylashtiriladi. Fotosurat chap tomonining pastki burchagiga guvohnoma bergan organning muhri bosiladi.
 Guvohnomaning uchinchi betida (ichki o‘ng tomonida):
 attestatsiya komissiyasining nomi, qabul qilingan qaror raqami, sanasi, boshqarish uchun ruxsat etilgan kema guruhi hamda guvohnoma kema boshqarish davrida egasining yonida bo‘lishi shartligi ko‘rsatiladi; 
 quyi qismida guvohnomani qayd etish uchun DT harflari va o‘zgaradigan oltita raqam qo‘llaniladi. Olti xonali raqam qora fluoressensiya bo‘yog‘ida chop etiladi, ultrabinafsha nurlarda yashil rangda yorug‘lik sochadi.
 Guvohnoma maxsus qog‘ozda ofset va yuqori usulda bosib chiqariladi.
 Kichik hajmli kema haydovchisi guvohnomasi (keyingi o‘rinlarda ― guvohnoma) 105x75 millimetr o‘lchamda vertikal ko‘rinishga ega bo‘ladi.
 Guvohnomaning old va orqa tomonlarida:
 asosiy foni havo rang;
 naqshli rastr;
 har xil rangli rastrlardan foydalanish natijasida turli ranglar hosil qilinadi; 
 yorug‘lik vositasida nusxa ko‘chirishni qiyinlashtirish uchun ochiq ranglar bo‘ladi;
 ikkinchi va uchinchi betlarning markazida “kema chambaragi (shturvali)” va “kema admiralteets langari” aks ettiriladi;
 matn qora rangda o‘zbek va rus tillarida chop etiladi.
 Guvohnomaning old tomonida:
 yuqori markaz qismida ikki satrda “O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI”, “RESPUBLIKA UZBEKISTAN” so‘zlari yoziladi;
 pastroqda uch satrdan iborat matn joylashgan. Birinchi satrda “KICHIK HAJMLI KEMA HAYDOVCHISI GUVOHNOMASI”, ikkinchi va uchinchi satrlarda “UDOSTOVERENIYE VODITELYa MALOMERNOGO SUDNA” so‘zlari yoziladi; 
 quyiroqda ketma-ket guvohnoma egasining familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan yili, guvohnoma kim tomonidan berilganligi, guvohnomaning amal qilish muddati, attestatsiya komissiyasi raisi va kotibining imzosi, guvohnoma berilgan sana qayd etiladi;
 eng quyi qismining o‘ng tomonida guvohnoma egasining 30x40 millimetr kattalikdagi rangli fotosurati joylashtiriladi. Fotosurat chap tomonining pastki burchagiga guvohnoma bergan organning muhri bosiladi.
 Guvohnomaning orqa tomonida:
 ikki ustundan iborat jadval joylashgan. Birinchi ustinida ― boshqarishga ruxsat berilgan kemalarning turlari, ikkinchi ustunida ― ruxsat beruvchi belgilar qayd etiladi;
 quyi qismida guvohnomani qayd etish uchun FVV harflari va o‘zgaradigan oltita raqam qo‘llaniladi. Olti xonali raqam qora fluoressensiya bo‘yog‘ida chop etiladi, ultrabinafsha nurlarda yashil rangda yorug‘lik sochadi.
 Guvohnoma maxsus qog‘ozda ofset va yuqori usulda bosib chiqariladi.
 Kema haydovchisi guvohnomasi (keyingi o‘rinlarda ― guvohnoma) 148x105 millimetr o‘lchamdagi kitobcha ko‘rinishiga ega bo‘ladi. 
 Guvohnomaning tashqi tomoni (birinchi va to‘rtinchi betlari) to‘q havo rangda bo‘ladi.
 Guvohnomaning birinchi betida:
 yuqori qismi markazida O‘zbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri tushiriladi;
 Davlat gerbi tasvirining pastida ikki satrda “O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI”, “RESPUBLIKA UZBEKISTAN” so‘zlari yoziladi;
 markazida kema chambaragi surati tushiriladi;
 quyi qismida ikki satrda “KEMA HAYDOVCHISI GUVOHNOMASI”, “UDOSTOVERENIYE SUDOVODITELYa” so‘zlari yoziladi. 
 Guvohnomaning ichki tomonida (ikkinchi va uchinchi betlari):
 asosiy foni havo rang;
 naqshli rastr;
 har xil rangli rastrlardan foydalanish natijasida turli ranglar hosil qilinadi; 
 yorug‘lik vositasida nusxa ko‘chirishni qiyinlashtirish uchun ochiq ranglar bo‘ladi;
 ikkinchi va uchinchi betlarning markazida “kema chambaragi (shturvali)” va “kema admiralteets langari” aks ettiriladi;
 matn qora rangda o‘zbek va rus tillarida chop etiladi.
 Guvohnomaning ikkinchi betida (ichki chap tomonida): 
 yuqori qismida olti satrdan iborat matn joylashgan. Birinchi, ikkinchi satrlarda “O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI DAVLAT XAVFSIZLIK XIZMATI CHEGARA QO'SHINLARI”, uchinchi va to‘rtinchi satrlarda “POGRANIChNIE VOYSKA SLUJBI GOSUDARSTVENNOY BEZOPASNOSTI” so‘zlari, to‘rtinchi satrdan pastroqda ikki satrda “KEMA HAYDOVCHISI GUVOHNOMASI”, “UDOSTOVERENIYE SUDOVODITELYa” so‘zlari yoziladi;
 matndan pastda ketma-ket guvohnoma egasining familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan sanasi, guvohnomaning amal qilish muddati, attestatsiya komissiyasi raisining imzosi hamda guvohnoma berilgan sana qayd etiladi;
 quyi qismining o‘ng tomonida guvohnoma egasining 30x40 millimetr kattalikdagi rangli fotosurati joylashtiriladi. Fotosurat chap tomonining pastki burchagiga guvohnoma bergan organning muhri bosiladi.
 Guvohnomaning uchinchi betida (ichki o‘ng tomonida):
 attestatsiya komissiyasining nomi, qabul qilingan qaror raqami, sanasi, boshqarish uchun ruxsat etilgan kema guruhi hamda guvohnoma kema boshqarish davrida egasining yonida bo‘lishi shartligi ko‘rsatiladi; 
 quyi qismida guvohnomani qayd etish uchun CHQ harflari va o‘zgaradigan oltita raqam qo‘llaniladi. Olti xonali raqam qora fluoressensiya bo‘yog‘ida chop etiladi, ultrabinafsha nurlarda yashil rangda yorug‘lik sochadi.
 Guvohnoma maxsus qog‘ozda ofset va yuqori usulda bosib chiqariladi.
 Kichik hajmli kema haydovchisi guvohnomasi (keyingi o‘rinlarda ― guvohnoma) 105x75 millimetr o‘lchamda vertikal ko‘rinishga ega bo‘ladi.
 Guvohnomaning old va orqa tomonlarida:
 asosiy foni havo rang;
 naqshli rastr;
 har xil rangli rastrlardan foydalanish natijasida turli ranglar hosil qilinadi; 
 yorug‘lik vositasida nusxa ko‘chirishni qiyinlashtirish uchun ochiq ranglar bo‘ladi;
 ikkinchi va uchinchi betlarning markazida “kema chambaragi (shturvali)” va “kema admiralteets langari” aks ettiriladi;
 matn qora rangda o‘zbek va rus tillarida chop etiladi.
 Guvohnomaning old tomonida:
 yuqori markaz qismida ikki satrda “O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI”, “RESPUBLIKA UZBEKISTAN” so‘zlari yoziladi;
 pastroqda uch satrdan iborat matn joylashgan. Birinchi satrda “KICHIK HAJMLI KEMA HAYDOVCHISI GUVOHNOMASI”, ikkinchi va uchinchi satrlarda “UDOSTOVERENIYE VODITELYa MALOMERNOGO SUDNA” so‘zlari yoziladi; 
 quyiroqda ketma-ket guvohnoma egasining familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan yili, guvohnoma kim tomonidan berilganligi, guvohnomaning amal qilish muddati, attestatsiya komissiyasi raisi va kotibining imzosi, guvohnoma berilgan sana qayd etiladi;
 eng quyi qismining o‘ng tomonida guvohnoma egasining 30x40 millimetr kattalikdagi rangli fotosurati joylashtiriladi. Fotosurat chap tomonining pastki burchagiga guvohnoma bergan organning muhri bosiladi.
 Guvohnomaning orqa tomonida:
 ikki ustundan iborat jadval joylashgan. Birinchi ustinida ― boshqarishga ruxsat berilgan kemalarning turlari, ikkinchi ustunida ― ruxsat beruvchi belgilar qayd etiladi;
 quyi qismida guvohnomani qayd etish uchun CHQ harflari va o‘zgaradigan oltita raqam qo‘llaniladi. Olti xonali raqam qora fluoressensiya bo‘yog‘ida chop etiladi, ultrabinafsha nurlarda yashil rangda yorug‘lik sochadi.
 Guvohnoma maxsus qog‘ozda ofset va yuqori usulda bosib chiqariladi.