Tijorat banklarining likvidliligini boshqarishga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida

O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi, “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi qonunlari va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2015-yil 6-maydagi PQ-2344-son “Tijorat banklarining moliyaviy barqarorligini yanada oshirish va ularning resurs bazasini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi:
 1. Tijorat banklarining likvidliligini boshqarishga qo‘yiladigan talablar to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur qaror rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oydan keyin kuchga kiradi.
 Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi va “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi qonunlariga muvofiq tijorat banklarining (bundan buyon matnda bank deb yuritiladi) likvidliligini boshqarishga qo‘yiladigan talablarni belgilaydi.
 1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
 bankning likvidliligi (bundan buyon matnda likvidlilik deb yuritiladi) — bank aktivlar o‘sishini moliyalashtirishi va ko‘zda tutilmagan (nomaqbul) yo‘qotishlarsiz majburiyatlarining o‘z vaqtida bajarilishini ta’minlash imkoniyati;
 doimiy bo‘lmagan majburiyatlar — istalgan vaqtda bankdan chiqib ketishi ehtimoli yuqori bo‘lgan yirik depozitlar yoki yirik qarzlar;
 nolikvidli aktivlar — bozor narxini kotirovka bo‘yicha aniqlash mumkin bo‘lmagan yoki bu turdagi aktivlarning xarid narxi sotuvchi va xaridor o‘rtasidagi kelishuv natijasida alohida tarzda aniqlanadigan, qiymati katta miqdordagi o‘zgarishlarga uchrab turishi mumkin bo‘lgan va taqqoslashni qiyinlashtiradigan aktivlar;
 likvidli aktivlar — qiymati bozorda shakllanadigan, bozor qiymati bo‘yicha qisqa muddat ichida ularni sotib olishga osonlik bilan xaridor topiladigan, doimiy ravishda ko‘zda tutilmagan (nomaqbul) yo‘qotishlarsiz sotiluvchi va sotib olinuvchi aktivlar;
 asosiy valyuta — bankning jami aktivlarining 5 foizi yoki undan ortiq miqdoriga teng bo‘lgan aktivlar yoki majburiyatlar aks etgan valyuta;
 yirik hamkor — bank jami aktivlarining 1 foizidan ortiq miqdorda moliyalashtirish manbasini ta’minlab beradigan hamkor;
 yirik qarz (depozit, kredit va boshqa majburiyatlar) — hajmi bank I darajali kapitalining 5 foizidan yuqori bo‘lgan bir shaxs yoki bir-biriga daxldor shaxslar guruhiga tegishli qarz; 
 tavakkalchilik darajasi past bo‘lgan mamlakatlar — “Standard & Poor`s”, “Fitch Ratings” va “Moody`s Investors Service” reyting kompaniyalarining investitsion reyting baholariga yoki O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan tan olinadigan boshqa reyting kompaniyalarining ushbu baholarga teng bo‘lgan reyting baholariga ega mamlakatlar.
 yirik mahsulot yoki vosita — hajmi jami aktivlarning 1 foizidan ortiq bo‘lgan bank mahsuloti yoki vositasi.
 kredit ajratish bo‘yicha shartli majburiyat — kredit shartnomasida bankning kredit ajratish bo‘yicha majburiyati kreditni moliyalashtirish uchun resurs mablag‘lari bankka tushgandan so‘ng yuzaga kelishi sharti mavjud bo‘lgan, lekin hisobot sanasiga bu shart bajarilmagan majburiyat.
 11. Mamlakat, bank yoki korxona “Standard & Poor`s”, “Fitch Ratings”, “Moody`s Investors Service” hamda O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilanadigan boshqa reyting kompaniyalarining bir nechtasi tomonidan tan olingan reyting baholariga ega bo‘lganda, ushbu nizom hisob-kitoblarida eng past reyting bahosi hisobga olinadi.
 2. Likvidli aktivlarga quyidagilar kiradi:
 naqd pullar;
 sof quyma oltin;
 bankning O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankida (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) ochilgan hisobvaraqlaridagi mablag‘lar;
 bankning boshqa banklarda ochilgan vakillik hisobvaraqlaridagi mablag‘lar;
 O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining va Markaziy bankining qimmatli qog‘ozlari;
 qisqa muddatli (30 kungacha) banklararo kreditlar va depozitlar;
 tavakkalchilik darajasi past bo‘lgan mamlakatlar hukumatlari va Markaziy banklari tomonidan chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar, shuningdek bu mamlakatlar hukumatlari va Markaziy banklariga boshqa moliyaviy talablar; 
 “Standard & Poor`s”, “Fitch Ratings” va “Moody`s Investors Service” kompaniyalarining investitsion reyting darajasidan kam bo‘lmagan yoki O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan tan olinadigan boshqa reyting kompaniyalarning ushbu baho darajalariga teng bo‘lgan reyting baholariga ega, rivojlangan fond birjalari ro‘yxatlariga kiritilgan, tavakkalchilik darajasi past bo‘lgan mamlakatlarning yetakchi kompaniyalari qimmatli qog‘ozlari.
 3. Yuqori likvidli aktivlarga quyidagilar kiradi: 
 naqd pullar; 
 O‘zbekiston Respublikasi Hukumati va Markaziy bankning qimmatli qog‘ozlari; 
 bankning Markaziy bankda ochilgan hisobvaraqlaridagi mablag‘lari, bundan Markaziy bankning majburiy zaxira hisobvarag‘idagi mablag‘lar mustasno; 
 tavakkalchilik darajasi past bo‘lgan mamlakatlar hukumatlari va Markaziy banklari tomonidan chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar, shuningdek bu mamlakatlar hukumatlari va Markaziy banklariga boshqa moliyaviy talablar; 
 tavakkalchilik darajasi past bo‘lgan mamlakatlardagi “Standard & Poor`s”, “Fitch Ratings” va “Moody`s Investors Service” kompaniyalarining investitsion reyting darajasidan yoki Markaziy bank tomonidan tan olinadigan boshqa reyting kompaniyalarining ushbu reyting darajasiga teng bo‘lgan reyting baholariga ega banklarda chet el valyutasida ochilgan vakillik hisobvarag‘idagi mablag‘lar va overnayt (kunlik) banklararo depozitlar; 
 “Standard & Poor`s”, “Fitch Ratings” va “Moody`s Investors Service” kompaniyalaridan birining “V-”/“V3” yoki Markaziy bank tomonidan tan olinadigan boshqa reyting kompaniyalarining ushbu reyting darajasidan kam bo‘lmagan reyting baholariga ega mahalliy banklarda chet el valyutasida ochilgan vakillik hisobvarag‘idagi mablag‘lar; 
 Xalqaro valyuta fondi, Jahon banki guruhi (Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki, Xalqaro moliya korporatsiyasi, Xalqaro investitsiyalarni kafolatlash agentligi, Xalqaro taraqqiyot assotsiatsiyasi) hamda Osiyo taraqqiyot banki, Osiyo infrastruktura investitsiya banki, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki, Yevropa investitsiya banki, Yevropa investitsiya jamg‘armasi, Islom taraqqiyot banki va Yevropa Kengashining taraqqiyot banki tomonidan chiqarilgan qimmatli qog‘ozlar.
 ipotekani qayta moliyalashtirish tashkilotlari tomonidan chiqarilgan ta’minlangan qarz munosabatlarini tasdiqlovchi qimmatli qog‘ozlar.
 4. Yuqori likvidli aktivlar quyidagi talablarga javob berishi lozim:
 to‘planish darajasi past bo‘lishi va pul yoki repo bozorlarida oson sotilishi;
 har qanday bozor sharoitida likvidlilikning isbotlangan ishonchli manbasi hisoblanishi;
 moliyaviy tashkilot yoki unga daxldor bo‘lgan shaxslarning majburiyatlarini o‘z ichiga olmasligi.
 ta’minot sifatida qo‘yilmagan yoki xatlanmagan bo‘lishi.
 5. Uzoq muddatlarga qo‘yilgan aktivlar hisobidan yuqori foyda olish va qisqa muddatli likvidlilikka bo‘lgan ehtiyojlarni qondirish o‘rtasidagi muvozanatni saqlash bankni boshqarishda bank boshqaruv organlarining samaradorligi hamda bank ijro rahbariyatining malakasi yuqori ekanligidan dalolat beruvchi asosiy komponent hisoblanadi.
 6. Bank tomonidan mazkur Nizomda ko‘rsatilgan barcha talablar bajarilgan taqdirda ham to‘lovlarni o‘z vaqtida o‘tkazmaslik likvidlilikka bo‘lgan talabni qo‘pol ravishda buzish hisoblanadi.
 7. Qisqa muddatli majburiyatlarni bajarish uchun yetarli miqdorda pul mablag‘lari va qisqa muddatli aktivlarga ega bo‘lishi yuzasidan bank rahbariyati likvidlilikni rejalashtirib borishi kerak.
 8. Bank foyda olishga bo‘lgan intilishni muvozanatda saqlab turishi hamda daromad olish maqsadida likvidlilikka qo‘yilgan talablarni buzmasligi lozim.
 9. Likvidlilikni samarali boshqarish quyidagi talablar asosida amalga oshiriladi:
 bank va uning atrofidagi muhitning o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan va aniq ifodalangan likvidlilikni boshqarish siyosatining mavjudligi;
 bankning tegishli bo‘linmalarini o‘zaro muvofiqlashtirilganligi;
 likvidlilik holati monitoringini amalga oshirish vazifalari yuklatilgan tarkibiy bo‘linmaning mavjudligi;
 ma’lumotlar bazasini shakllantirish hamda bankning aktiv va passiv holatlarini tahlil qilish uchun axborot tizimining mavjudligi.
 10. Banklarda likvidlilikni boshqarish siyosati likvidlilikni boshqarish bo‘yicha asosiy holatlarni qamrab olishi hamda likvidlilikni boshqarishga oid o‘ziga xos jihatlariga nisbatan pozitsiyasini yoki turli xil moliyaviy vositalarni qo‘llashga nisbatan munosabatini aniq ifoda etishi lozim.
 11. Banklar likvidlilik tavakkalchiligi valyuta tavakkalchiligiga ta’sir etishi mumkinligini hisobga olib, har bir asosiy valyuta bo‘yicha monitoring o‘tkazishlari va likvidlilik tavakkalchiligini boshqarishlari lozim.
 12. Likvidlilikni boshqarish siyosati alohida hujjat sifatida ishlab chiqiladi va bank Kengashi tomonidan har yili tegishli yilning 1-fevraligacha tasdiqlanadi.
 13. Bank Kengashi tomonidan har chorakda kamida bir marta likvidlilikni boshqarilishi muhokama qilinishi va natijasi yuzasidan tegishli qarorlar qabul qilinishi lozim.
 14. Har bir bankda likvidlilikni boshqarish qo‘mitasi (bundan buyon matnda qo‘mita deb yuritiladi) tuzilishi hamda uning zimmasiga likvidlilikni samarali boshqarishni ta’minlash maqsadida bankning barcha bo‘linmalari faoliyatini muvofiqlashtirish majburiyati yuklatilishi lozim.
 15. Bank boshqaruvi raisi qo‘mitaga rahbarlik qiladi va qo‘mita a’zolarini bankning asosiy tarkibiy bo‘linmalari rahbarlaridan tayinlaydi.
 16. Qo‘mita bankning biznes-rejasi hamda u faoliyat olib borayotgan iqtisodiy sharoitlarga asoslanib, resurslarga bo‘lgan joriy va istiqboldagi ehtiyojlarni ko‘rib chiqish uchun haftasiga kamida bir marta yig‘ilishi lozim.
 17. Qo‘mita doimiy ravishda likvidlilik tavakkalchiligini hamda yuridik shaxslarning moliyalashtirishga bo‘lgan talablarini, faoliyatlari yo‘nalishlarini, pul oqimlarini nazorat qilishi va monitoringini amalga oshirishi lozim.
 18. Qo‘mita qarorlari bank bo‘linmalari va filiallari tomonidan amalga oshiriladigan tezkor va strategik ko‘rsatmalarni o‘z ichiga olishi kerak.
 19. Bankda likvidlilikni boshqarish uchun uning barcha tarkibiy bo‘limlaridan zarur axborotlarni olish vakolatiga ega bo‘lgan tarkibiy bo‘linma tashkil etilishi lozim.
 20. Bankda likvidlilikni boshqarish uchun mas’ul bo‘lgan tarkibiy bo‘linma zimmasiga quyidagi asosiy vazifalar yuklatiladi:
 likvidlilik holatini doimiy ravishda kuzatib borish;
 rahbariyatga likvidlilik holati to‘g‘risida kunlik hisobotlarni taqdim etib borish;
 likvidlilikni qisqa muddatli rejalashtirish tavsiyalarini tayyorlash;
 davriy ravishda (kun, oy, chorak, yil yakunlari bo‘yicha) bank boshqaruviga likvidlilik holati yuzasidan hisobotlarni taqdim etib borish.
 Likvidlilikni boshqarish uchun mas’ul bo‘lgan tarkibiy bo‘linma tomonidan likvidlilik bo‘yicha stress sharoitlarida (bir bankda yoki butun bank tizimida omonatlarni ommaviy chiqib ketishi, bank tizimidagi muammolar, bankning bankrot holatiga kelib qolishi va boshqa shu kabi holatlar) bank boshqaruviga likvidlilik holati yuzasidan hisobotlarni bir kunda kamida ikki marotaba taqdim etishi lozim.
 21. Kunlik likvidlilik hisobotlar 7 kunlik davr ichida likvidlilikning qisqa muddatli pasayishi yoki ortishini aks ettirishi lozim. Kunlik likvidlilik hisobotida kamida mazkur Nizomning 1-ilovasida ko‘rsatilgan ma’lumotlar aks ettirilishi kerak.
 22. Kunlik likvidlilik hisoboti yuzasidan resurslar taqchilligi yuzaga kelganda uni qay tarzda qoplash to‘g‘risida, resurslar ortiqcha bo‘lganda esa keyingi davrlarda likvidlilik talablarini hisobga olib, mablag‘larni qay tarzda foydaliroq joylashtirish to‘g‘risida qo‘mita tomonidan tegishli qaror qabul qilinadi.
 23. Uzoq muddatli rejalashtirish aktivlar va majburiyatlarni so‘ndirish grafigini kamida oylik davr asosida tayyorlash yo‘li bilan amalga oshiriladi.
 Mazkur grafik ma’lum davr oralig‘ida likvidlilikning ortib yoki kamayib ketishini aks ettirgan holda, so‘ndirishning tegishli toifalari bo‘yicha moliyaviy aktivlar va majburiyatlarni kuzatib borish hamda rahbariyatga muammolarni oldini olish uchun choralar ko‘rish to‘g‘risida ogohlantirishi lozim.
 24. Har bir bank, o‘z amaliyotlari hajmi va murakkabligiga bog‘liq holda, likvidlilikni samarali tarzda kuzatish imkonini beruvchi o‘z axborot tizimiga ega bo‘lishi lozim. Axborot tizimlari rahbariyatning zaruriy axborotga bo‘lgan ehtiyojini o‘z vaqtida va to‘liq qondirishi lozim.
 25. Har bir bankda likvidlilik bo‘yicha hisobotlar bank boshqaruvi axborot tizimiga ko‘maklashishi lozim. Bank boshqaruvi axborot tizimi har bir asosiy valyutaning likvidliligini monitoring qilish imkonini berishi kerak.
 26. Hisobotlar rahbariyatga asoslangan qarorlar qabul qilish imkoniyatini berish uchun o‘z vaqtida berilishi va yetarli darajada batafsil bo‘lishi uchun ular quyidagilarni o‘z ichiga olishi lozim:
 likvidli aktivlar haqidagi ma’lumotlar;
 yuqori likvidli aktivlar haqidagi ma’lumotlar;
 likvidlilik koeffitsiyentlari;
 sof barqaror moliyalashtirish me’yori koeffitsiyenti (bundan buyon matnda SBMMK deb yuritiladi);
 moliyaviy resurslarning eng yirik manbalari, tarmoq va geografik hudud bo‘yicha resurslar manbalarining jamlanganligi;
 asosiy nomuvofiqliklarni aniqlash uchun aktivlar va passivlarni to‘lash jadvali;
 likvidli aktivlar va depozitlarning aks ettiruvchi o‘zgarish jadvallari;
 balansdan tashqari majburiyatlar;
 berilishi kutilayotgan kreditlar;
 aktivlarning daromadliligi va jalb qilingan resurslarning qiymati;
 keyingi 30 kalendar kuni uchun likvidlilik prognozi;
 iqtisodiyotning ahvoli, shu jumladan, asosiy iqtisodiy indikatorlar va foiz stavkalarining o‘zgarish prognozi.
 27. Likvidlilikni samarali boshqarish aktivlar va passivlarni faol boshqarilishini o‘z ichiga olishi lozim. Likvidlilikni boshqarishga bo‘lgan talablar bajarilishi bank balansining aktiv va passiv qismlarini, shuningdek ko‘zda tutilmagan holatlar hisobvaraqlarini boshqarish orqali ta’minlanishi kerak.
 28. Banklar resurslarni va moliyalash yo‘nalishlarini samarali diversifikatsiya qilish imkonini beruvchi moliyalash strategiyasini ishlab chiqishlari lozim.
 29. Balansning aktiv qismida likvidlilikni boshqarish uchun Davlat qisqa muddatli obligatsiyalari yoki zaxiralarning ortiqcha miqdorini yoxud qisqa muddatli qo‘yilmalari kabi boshqa likvidli aktivlarni xarid qilish yoki sotish usullari bilan amalga oshiriladi.
 30. Bank rahbariyati bozordagi holat bo‘yicha aniq va o‘z vaqtida olingan ma’lumotlarga asoslanib, bankka jalb qilinayotgan mablag‘lar turlarining afzalliklari va kamchiliklarini batafsil aniqlashi lozim. Likvidlilikni boshqarish bo‘yicha qarorlar qabul qilish quyidagi omillar tahlili asosida amalga oshiriladi:
 joriy likvidlilik holati;
 resurslarga bo‘lgan talabning davriy o‘zgarib turishi;
 resurslarga bo‘lgan talablarning kutilayotgan o‘zgarishlari;
 resurslar manbalari;
 resurslar qiymati;
 aktivlarning sifati;
 resurslarning jamlanganligi;
 bank kapitali va daromadligini hisobga olgan holda, bankning umumiy moliyaviy holati;
 balansdan tashqari moddalardagi majburiyatlar va shartnomalar, shu jumladan, ishlatilmayotgan kredit liniyalari, akkreditivlar, qimmatli qog‘ozlar yoki chet el valyutasini sotib olish uchun tuzilgan kelishuvlar.
 31. Banklar tomonidan jalb qilingan mablag‘lar narxlarning raqobatliligiga va majburiyatlarni qaytarish muddati aktivlarni qaytarish muddatiga mos kelish talablariga javob berishi kerak.
 32. Aktivlar va majburiyatlarni qaytarish muddatlarining mos kelmasligi likvidlilik tavakkalchiligining asosiy omili hisoblanadi. Bu nomutanosibliklarni anglagan holda likvidlilik tavakkalchiligini kamaytirish uchun yetarli choralarni ko‘rish yo‘li bilan likvidlilikni mustahkamlash likvidlilikni samarali boshqarishni ko‘rsatadi.
 Bank rahbariyatiga likvidlilik yo‘nalishlari bo‘yicha shartnomaviy majburiyatlarni boshlang‘ich va soddalashtirilgan holatini, likvidlilikka bo‘lgan talabni qachon o‘sishini ko‘rsatish hamda likvidlilikka bo‘lgan talabning asosiy jihatlarini aniqlash maqsadida banklar o‘z aktiv va majburiyatlarini qaytarish muddatlari o‘rtasidagi nomuvofiqlikni baholab borishlari lozim.
 33. Banklar yirik korxona-mijozlarning maxsus depozitlariga qaram bo‘lib qolishini oldini olish maqsadida o‘z majburiyatlari (vositalari) tarkibini diversifikatsiya qilib borishlari lozim.
 34. Banklararo bozor resurslarning muhim va yirik manbai bo‘lib hisoblanadi va ular quyidagi muammolarni hal etish uchun xizmat qiladi:
 banklar vakillik hisobvaraqlaridagi mablag‘lar taqchilligini qoplash va uni talab darajasiga yetkazish;
 mo‘ljallanayotgan uzoq muddatli kreditlash ehtiyoji vujudga kelguncha yoki yirik depozitni qaytarish talabi bildirilguncha bo‘sh resurslarni, shu jumladan, qisqa muddatga samarali joylashtirish uchun sharoit yaratish;
 Markaziy bankdan olingan kreditlarni qaytarish.
 35. Banklar banklararo bozorda qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda o‘zaro qarz munosabatlariga kirishishi mumkin. Bunda banklararo kreditlarning foiz stavkalari banklar o‘rtasida tuzilgan bitim asosida belgilanishi shart.
 Banklararo kreditlarning foiz stavkalari Markaziy bankning asosiy stavkasi yoki O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining qimmatli qog‘ozlari bo‘yicha stavkalariga nisbatan ham belgilanishi mumkin. 
 37. Repo operatsiyalarida qo‘llaniladigan qimmatli qog‘ozlar oson sotiluvchi va likvidli bo‘lishi kerak. Banklar davlat qisqa muddatli obligatsiyalaridan boshqa qimmatli qog‘ozlarni garovga olganda ularni o‘zlarida yoki uchinchi shaxslarda saqlanishini ta’minlashlari kerak.
 38. Banklar stress vaqtida banklararo bozordan yoki Markaziy bankdan ta’minlangan mablag‘larni jalb qilish maqsadida ularning garovi sifatida foydalanish mumkin bo‘lgan likvidli aktivlar hajmini monitoring qilib borishlari lozim.
 39. Banklar repo operatsiyalarini qonunchilik hujjatlari talablariga rioya qilgan holda amalga oshirishlari lozim. Kredit beruvchi qimmatli qog‘ozlar to‘lov muddatiga ko‘ra garov qiymatining kredit qiymatidan kamida 10 foizga yuqori bo‘lishini ta’minlashi kerak. Ushbu marja miqdori garovga qo‘yilgan qimmatli qog‘ozlarning qolgan to‘lash muddatiga ko‘ra belgilanishi va to‘lov muddati marja miqdoriga nisbatan belgilanishi zarur.
 40. Banklar bozorda kotirovka qilinmaydigan qimmatli qog‘ozlar va asosiy vositalar kabi garovning nolikvid shakllarini qo‘llashda o‘zlarining zimmasidagi xatarni baholab borishlari lozim.
 41. Banklar asosiy valyutalar bo‘yicha likvidlilik tavakkalchiligini monitoring va nazorat qilib borishlari kerak.
 42. Banklar likvidlilik tavakkalchiligini monitoring va nazorat qilish maqsadida ko‘zda tutilmagan holatlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin bo‘lgan kirim va chiqim mablag‘larini, shu jumladan forvard-bitimlar, repo operatsiyalari, ijroga olingan kafolatlar, devalvatsiyalangan akkreditivlar, moliyaviy holati qoniqarsiz bo‘lgan qarzdorlarga berilgan akkreditivlar va kafolatlarni hisobga olishlari lozim.
 43. Banklar majburiyatlarining o‘z vaqtida va to‘liq bajarilishini ta’minlash maqsadida lahzali likvidlilik, likvidlilikni qoplash, sof barqaror moliyalashtirish va yuqori likvidli aktivlarining jami aktivlardagi ulushiga o‘rnatilgan me’yorlarni bajarishlari lozim.
 432. Lahzali likvidlilik koeffitsiyenti bank kassasidagi naqd pul va boshqa to‘lov hujjatlari, O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining va Markaziy bankining qimmatli qog‘ozlari hamda bankning O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankidagi hisobvaraqlaridagi mablag‘lari (bundan Markaziy bankdagi majburiy zaxira hisobvarag‘idagi mablag‘lar mustasno) summasini ushbu Nizomning 3-ilovasidagi ro‘yxatda keltirilgan hisobvaraqlarning qoldiqlari — talab qilib olinguncha majburiyatlar summasiga nisbati orqali aniqlanadi.
 Lahzali likvidlilik koeffitsiyentini hisoblashda faqat O‘zbekiston Respublikasi milliy valyutasidagi mablag‘lar inobatga olinadi. 
 Lahzali likvidlilik koeffitsiyenti 25 foizdan kam bo‘lmasligi lozim.
 44. Likvidlilik tahlil qilingan davr (oylik, choraklik, yillik) mobaynida tahlil qiluvchi likvidlilik ko‘rsatkichlari o‘zgarishi tendensiyasiga ahamiyat berishi va o‘zgarishlar sabablari hamda xususiyatlarini o‘tgan davrlarga nisbatan baholashi, resurslar jalb qilishning o‘tgan va joriy strategiyalarini tahlil qilishi lozim.
 45. Likvidlilik koeffitsiyentlari likvidlilikning yetarliligi bo‘yicha umumiy bahoning bir qismi hisoblanadi.
 46. Likvidlilikni hisoblashda likvidli aktivlarning jami aktivlardagi ulushini, likvidli aktivlarning doimiy bo‘lmagan majburiyatlardagi ulushini hisoblash orqali qo‘shimcha likvidlilik koeffitsiyentlaridan ham foydalaniladi.
 Yuqorida keltirilgan ko‘rsatkichlarning pasayishi bank resurslarining barqaror bo‘lmagan manbalariga tayanganligini yoki bank portfelidagi yuqori likvidli aktivlar ulushi kamayganligidan dalolat beradi.
 47. Banklar ajratilgan kreditlarni jalb qilingan depozitlarga bo‘lish orqali ajratilgan kreditlarning depozitlardagi ulushini aniqlaydi. Ko‘rsatkichning juda yuqori (80 foizdan ortiq) qiymati va (yoki) o‘sishi muammolarning dastlabki belgilaridanoq bankdan chiqib ketadigan barqarorligi pastroq resurslar manbalariga bo‘lgan bank ishonchini bildiradi.
 48. Banklar qimmatli qog‘ozlar portfelidagi garovga qo‘yilgan qimmatli qog‘ozlarni jami qimmatli qog‘ozlar portfeliga bo‘lish orqali likvidlilikka tezkor talablarni qoplash uchun qo‘llanila olmaydigan qimmatli qog‘ozlar ulushini aniqlaydi.
 49. Bank rahbariyati o‘zining likvidlilik ko‘rsatkichlari to‘plamini ishlab chiqishda joriy likvidlilikdan tashqari bank xususiyatlaridan kelib chiqib boshqa omillarni hisobga olishi kerak.
 50. Banklar yirik hamkor, iqtisodiyot tarmoqlari va vositalardan olinadigan moliyalash manbalarini umumlashtirgan holda tahlil qilib borishlari va tahlil natijalari bo‘yicha bank Kengashi va boshqaruvi tomonidan holatni tuzatish bo‘yicha tegishli choralar ko‘rilishi kerak.
 Bank tomonidan umumlashtirgan holda moliyalash manbalarini monitoring qilishda har bir yirik hamkorning manbai bo‘yicha moliyalashtirish majburiyatlarini jami aktivlarga, chet el valyutasidagi manbalar bo‘yicha moliyalashtirish majburiyatlarini jami aktivlarga va har bir yirik mahsulot yoki vosita manbai bo‘yicha moliyalashtirish majburiyatlarini jami aktivlarga nisbatlari tahlil qilib boriladi.
 51. Banklar o‘zlarining likvidlilik holatlarini har chorakda kamida bir marta stress testlaridan o‘tkazishlari lozim. Stress testlarining yakuniy natijasi bo‘yicha tavakkalchilikni boshqarish strategiyasini to‘g‘rilab borishlari kerak. Stress testlarining natijalaridan kelib chiqib banklar kutilmagan stress holatlarida qo‘shimcha mablag‘lar bilan ta’minlash rejalarini ishlab chiqishlari zarur. Banklar stress testlari natijalari va ko‘zda tutilmagan moliyalashga doir tuzilgan rejalar bo‘yicha bank boshqaruvi tomonidan qabul qilingan qarorlar haqida Markaziy bankka ma’lumotlar taqdim etishlari lozim. Bank Kengashi va boshqaruvi stress ko‘rsatkichlari va taxminlarini hamda ko‘zda tutilmagan moliyalash rejalarini yetarliligi va muvofiqligini o‘rganib borishlari lozim.
 52. Likvidlilikni qoplash me’yori koeffitsiyenti (bundan buyon matnda LQMK deb yuritiladi) yuqori likvidli aktivlarning keyingi 30 kun ichidagi jami sof chiqimga nisbati sifatida aniqlanadi (LQMK=yuqori likvidli aktivlar/keyingi 30 kun ichidagi jami sof chiqim).
 Keyingi 30 kun ichidagi kirim keyingi 30 kun ichidagi chiqimning 75 foizidan oshgan taqdirda, keyingi 30 kun ichidagi kirim sifatida keyingi 30 kun ichidagi chiqimning 75 foizi olinadi.
 Keyingi 30 kun ichidagi kirim va chiqimning qayta hisoblash koeffitsiyenti Markaziy bank tomonidan o‘rnatiladi va majburiyatlarning turi va muddatiga bog‘liq bo‘ladi.
 LQMK 100 foizdan kam bo‘lmasligi lozim. Ushbu ko‘rsatkich 2019-yil 1-sentabrdan boshlab: 
 barcha valyutalarda; 
 milliy valyutada; 
 xorijiy valyutalarda (barcha xorijiy valyutalarning yig‘indisi) ta’minlanishi shart.
 521. 2020-yil 1-iyundan boshlab banklarning yuqori likvidli aktivlari jami aktivlardagi ulushi kun oxiriga 10 foiz miqdoridan kam bo‘lmasligi lozim.
 53. SBMMK barqaror moliyalashtirishning mavjud summasini barqaror moliyalashtirishning zarur summasiga nisbati sifatida aniqlanadi (SBMMK=barqaror moliyalashtirishning mavjud summasi/barqaror moliyalashtirishning zarur summasi). SBMMK hisoblash namunasi mazkur Nizomning 2-ilovasida ko‘rsatilgan.
 SBMMK 100 foizdan kam bo‘lmasligi lozim. Ushbu ko‘rsatkich 2019-yil 1-sentabrdan boshlab: 
 barcha valyutalarda; 
 milliy valyutada; 
 xorijiy valyutalarda (barcha xorijiy valyutalarning yig‘indisi) ta’minlanishi shart.
 SBMMK aktivlarni qaytarish muddatlarini hisobga olgan holda, moliyalashning barqaror resurslari mavjud bo‘lishi uchun, shuningdek 1 yildan ortiq muddatdagi balansdan tashqari moddalardagi majburiyatlarni qo‘shib, likvidlilikka bo‘lgan talabni (zarur bo‘lgan barqaror moliyalashtirishni) qondirish uchun kerak.
 54. Barqaror moliyalashtirishning mavjud summasiga quyidagilar kiradi:
 jami kapital;
 amaldagi qaytarish muddati 1 yil va undan ortiq bo‘lgan bank majburiyatlari;
 qaytarish muddati belgilanmagan boshqa depozitlar va qarz mablag‘lari summasining 30 foizi;
 qaytarish muddati 1 yildan kam bo‘lgan boshqa depozitlar va qarz mablag‘lari summasining 30 foizi.
 55. Barqaror moliyalashtirishning zarur summasiga quyidagilar kiradi:
 qaytarilishiga 1 yil va undan ortiq muddat qolgan bank aktivlari, shu jumladan muammoli kreditlar va nomoliyaviy aktivlar (yer uchastkalari, binolar, mebel, kompyuterlar va avtomashinalar);
 sud jarayonida bo‘lgan yoki belgilangan tartibda undirilmagan aktivlar;
 qaytarish muddati 1 yildan kam bo‘lgan boshqa aktivlar summasining 30 foizi, qaytarish muddati 1 yildan kam bo‘lgan yoki muddatsiz likvidli aktivlar bundan mustasno;
 balansdan tashqari moddalarning 15 foizi, bundan depozit bilan ta’minlangan akkreditivlar va kafolatlar hamda kredit ajratish bo‘yicha shartli majburiyatlar mustasno.
 56. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javobgar bo‘ladilar.
 1. Joriy aktivlar:
 naqd pul;
 O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankidagi vakillik hisobvarag‘i;
 davlat qisqa muddatli obligatsiyalari (garovga qo‘yilganlardan tashqari);
 O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining boshqa qimmatli qog‘ozlari (garovga qo‘yilganlardan tashqari);
 boshqa tijorat banklariga berilgan kreditlar (overnayt);
 boshqa tijorat banklardagi vakillik hisobvaraqlari;
 boshqa tijorat banklaridan olinadigan depozitlar;
 qaytadigan kreditlar — asosiy summaning bir qismi;
 boshqa aktivlar.
 2. Kutilayotgan moliyaviy manbalar:
 depozitlarning rejalashtirilayotgan o‘sishi;
 to‘lov muddati kelgan kreditlar;
 boshqa manbalar.
 3. Moliyalashtirish bo‘yicha kutilayotgan talablar:
 yangi kreditlarni moliyalashtirish (kreditlar turi batafsil ko‘rsatiladi);
 depozitlarning chiqib ketishi (hisobvaraq turi batafsil ko‘rsatiladi);
 asosiy vositalarni sotib olish;
 boshqa majburiyatlar.
 4. Balansdan tashqari moddalar:
 moliyalashtirilayotgan kredit liniyalari;
 akkreditiv bo‘yicha to‘lovlar;
 to‘lov muddati kelgan qimmatli qog‘ozlarni sotib olish bo‘yicha majburiyatlar;
 to‘lov muddati kelgan chet el valyutasini sotib olish bo‘yicha majburiyatlar;
 boshqa moddalar.
 5. Etishmayotgan va ortiqcha resurslar — miqdori joriy aktivlar va kutilayotgan moliyaviy manbalardan moliyalashtirish bo‘yicha kutilayotgan talablar va balansdan tashqari moddalarni ayirish orqali aniqlanadi.
 6. Etishmayotgan va ortiqcha resurslar natijasidan kelib chiquvchi mablag‘larni jalb qilish va investitsiyalash bo‘yicha tavsiyalar.
 Barqaror moliyalashtirishning mavjud summasi (D) = 310 + (190 x 30 foiz) = 367;
 Barqaror moliyalashtirishni zarur summasi (S) = 300 + (200 x 30 foiz) = 360;
 Sof barqaror moliyalashtirish me’yori koeffitsiyenti = 367 / 360 ya’ni 100 foizdan baland.