V. P. ChKALOV NOMIDAGI TOShKENT AVIATSIYA IShLAB ChIQARISh BIRLAShMASINING USTAVINI TASDIQLASh TO‘G‘RISIDA

Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 V. P. Chkalov nomidagi Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasining ilova qilinayotgan Ustavi tasdiqlansin.
 1. V.P.Chkalov nomidagi Toshkent aviatsiya ishlab chiqarish birlashmasi* o‘z huquqiy maqomi bo‘yicha davlat mulkiga asoslangan davlat korxonasi hisoblanadi hamda bevosita O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga bo‘ysunadi.
 2. Birlashma yuridik shaxs hisoblanadi, bank muassasalarida hisob-kitob, valyuta va boshqa schyotlariga ega bo‘ladi, xo‘jalik yuritish, ijara huquqlarida, qonunda nazarda tutilgan boshqa asoslarda alohida mol-mulkka egalik qiladi, mustaqil balansga ega bo‘ladi, o‘z nomidan mulkiy huquqlarni sotib olishi va majburiyat olishi, sud organlarida da’vogar va javobgar bo‘lishi mumkin. 
 3. Birlashma o‘z faoliyatida O‘zbekiston Respublikasi qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlariga, Hukumatning qarorlariga, farmoyishlariga, amaldagi qonunchilikning boshqa aktlariga hamda ushbu Ustavga amal qiladi.
 4. Birlashma O‘zbekiston Respublikasining Davlat gerbi tasviri tushirilgan muhrga, o‘z nomi o‘zbek va rus tillarida yozilgan shtamplarga va ish qog‘ozlariga ega bo‘ladi.
 5. Birlashmaning manzili: 700016, Toshkent shahri, Borovskiy ko‘chasi, 61. 
 6. Birlashma tarkibiga quyidagilar kiradi:
 V. P. Chkalov nomidagi Toshkent aviatsiya zavodi — Bosh tarkibiy bo‘linma (700016, Toshkent shahri, Borovskiy ko‘chasi, 61);
 Andijon mexanika zavodi—tarkibiy bo‘linma (710016, Andijon shahri, Nayman ko‘chasi, 30);
 Farg‘ona mexanika zavodi — tarkibiy bo‘linma (712016, Farg‘ona shahri, Gersen ko‘chasi, 2);
 Toshkent mexanika yig‘uv zavodi — tarkibiy bo‘linma (700128, Toshkent shahri, Usmon Yusupov ko‘chasi, 8);
 Kislorod zavodi — tarkibiy bo‘linma (700005, Toshkent shahri, Chervyakov ko‘chasi, 62).
 1. Eng kam xarajatlar sarflagan holda yuqori iste’mol xususiyatlari va sifatga ega bo‘lgan aviatsiya texnikasi hamda mudofaa va ishlab chiqarish-texnika maqsadlaridagi boshqa mahsulotlarni ishlab chiqarish birlashma faoliyatining maqsadi hisoblanadi.
 2. Birlashma mudofaa va ishlab chiqarish maqsadlaridagi mahsulotlar bilan bir qatorda xalq iste’mol mollari ishlab chiqarishni ta’minlaydi hamda pulli xizmatlar ko‘rsatadi.
 3. Birlashma xo‘jalik faoliyatining O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan taqiqlanmagan hamda birlashma Ustavida nazarda tutilgan maqsadlarga javob beruvchi boshqa turlarini amalga oshirishi mumkin.
 4. O‘z mahsulotlariga, ishlariga, xizmatlariga bo‘lgan ijtimoiy ehtiyojlarni qondirish hamda olingan foyda asosida mehnat jamoasi a’zolarining ijtimoiy va iqtisodiy manfaatlarini amalga oshirish birlashmaning asosiy vazifalari hisoblanadi.
 1. Birlashmaning mol-mulkini asosiy fondlar va aylanma mablag‘lar, shuningdek, qiymati birlashmaning mustaqil balansida aks ettiriladigan boshqa boyliklar tashkil qiladi.
 Mol-mulk to‘liq xo‘jalik faoliyati yuritish huquqi bilan birlashmaga tegishli bo‘ladi. Birlashma barcha boyliklarning holati uchun to‘la javobgardir.
 2. Birlashma mol-mulkini shakllantiruvchi manbalar quyidagilar hisoblanadi:
 mahsulotlarni, ishlarni, xizmatlarni sotishdan, shuningdek, xo‘jalik faoliyatining boshqa turlaridan olinadigan daromadlar;
 banklar va boshqa kreditorlarning kreditlari;
 O‘zbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq birlashma tomonidan chiqariladigan qimmatli qog‘ozlardan olinadigan daromadlar;
 kapital mablag‘lar va budjetdan ajratiladigan dotatsiyalar;
 O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan taqiqlanmagan boshqa manbalar.
 3. Birlashma:
 davlat tasarrufida bo‘lmagan korxonalar bilan o‘zaro munosabatlarda Davlat mulki qo‘mitasining qarori bilan asosiy fondlarni hamda aylanma mablag‘larini mustaqil tasarruf etish;
 davlat korxonalari bilan o‘zaro munosabatlarda — asosiy va aylanma mablag‘larni mustaqil tasarruf etish huquqiga egadir.
 Birlashma safarbarlik quvvatlarining saqlanishini ta’minlaydi.
 4. Birlashma ishlab chiqariladigan mahsulotlarni, o‘z faoliyatidan olingan daromadlarni belgilangan tartibda tasarruf qiladi.
 1. Birlashma xo‘jalik faoliyati moliyaviy natijalarining asosiy umumlashtiruvchi ko‘rsatkichi foyda va daromad hisoblanadi.
 Budjetga soliqlar va boshqa to‘lovlar to‘langanidan keyin birlashmada qoladigan foyda (sof foyda) uning to‘liq tasarrufida bo‘ladi.
 Birlashma sof foydadan foydalanishning yo‘nalishlarini mustaqil ravishda belgilaydi.
 2. Birlashma boshqa korxonalar, tashkilotlar va fuqarolar bilan xo‘jalik faoliyatining barcha sohalaridagi o‘z munosabatlarini shartnomalar asosida quradi.
 3. Birlashma o‘zining ishlab chiqarish va ijtimoiy faoliyatida rejalashtirish, moddiy-texnika ta’minoti, normalash va mehnatga haq to‘lash; ijtimoiy himoya; moliya va kredit; tashqi iqtisodiy faoliyat, tabiatdan foydalanish va atrof muhitni muhofaza qilish; shuningdek O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilgan boshqa sohalarda to‘liq hajmda huquq va majburiyatlarni amalga oshiradi.
 4. Birlashma ishlab chiqarilayotgan mahsulotga, ishlar, xizmatlarga bo‘lgan talablardan hamda birlashmani ishlab chiqarish va ijtimoiy rivojlantirishni, o‘z ishchilarining shaxsiy daromadlarini oshirishni ta’minlash zaruriyatidan kelib chiqqan holda o‘z faoliyatini mustaqil rejalashtiradi va istiqbolni belgilaydi.
 Rejalarning asosini mahsulotlar, ishlar va xizmatlar iste’molchilari (xaridorlar) hamda moddiy-texnika resurslarini yetkazib beruvchilar bilan tuzilgan shartnomalar tashkil etadi.
 Birlashma qonunchilik bilan belgilangan tartibda shartnoma asosida davlat ehtiyojlari uchun ishlarni bajaradi va mahsulotlarni yetkazib beradi.
 5. Daromad, foyda, amortizatsiya ajratmalari, qimmatli qog‘ozlarni sotishdan olingan mablag‘lar mehnat jamoasi a’zolarining paylari va boshqa badallari, shuningdek boshqa xil tushumlar birlashma moliya resurslarini shakllantirish manbalari hisoblanadi.
 Birlashma pul mablag‘larini saqlash uchun birlashma va uning tarkibiy bo‘linmalari ro‘yxatga olingan joylarda barcha ko‘rinishdagi hisob-kitob, kredit va kassa operatsiyalarini amalga oshirish uchun har qanday bankda hisob-kitob va boshqa schyotlar ochish huquqiga ega.
 Birlashmaning barcha hisob-kitoblari, shu jumladan budjetga o‘tkaziladigan to‘lovlar hamda ish haqini to‘lash hisob-kitob hujjatlari kelib tushishga ko‘ra (to‘lov muddatlari kelganda) navbati bilan amalga oshiriladi.
 Xaridorlar (iste’molchilar) tomonidan zayom mablag‘laridan foydalanganlik sifatida foiz to‘langan taqdirda birlashma kredit evaziga mahsulot yetkazib berishi, ishlarni bajarishi, xizmatlar ko‘rsatishi mumkin.
 Birlashma kredit shartnomalariga hamda hisob-kitob intizomiga rioya qilish uchun to‘liq javobgardir.
 6. Birlashma o‘z mahsulotlarini, tovarlarini, ishlar va xizmatlarini o‘zi mustaqil yoki shartnoma asosida belgilangan narxlarda, O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilgan hollarda esa davlat narxlarida sotadi.
 7. Yagona tarif setkasining nul razryadiga kiritiladigan ish haqining eng kam miqdori jamoa shartnomasi bilan, lekin Respublika Prezidentining farmonida nazarda tutilganidan kam bo‘lmagan darajada belgilanadi.
 Birlashma mehnatchilarining kafolatli eng kam ish haqi miqdori har bir kasb, lavozim bo‘yicha Yagona tarif setkasiga muvofiq razryadlar bo‘yicha belgilanadi.
 Boshqaruv apparati xodimlarining mehnat sharoitlari va ish haqi, ularni ijtimoiy himoya qilish choralari Kengash tomonidan belgilanadi hamda bosh direktor tomonidan tasdiqlanadi.
 Birlashma mehnatchilarini moddiy rag‘batlantirish va taqdirlash korxona ma’muriyati hamda mehnat jamoasi tomonidan qabul qilingan nizomlarga va shartlarga muvofiq amalga oshiriladi.
 Ijtimoiy rivojlanish, shu jumladan mehnat jamoasi a’zolarining mehnat va turmush sharoitlarini, sog‘liqlarini yaxshilash, hamda ularning oila a’zolarini sug‘urta qilishni kafolatlash masalalari mehnat jamoasi tomonidan birlashma ma’muriyati ishtirokida hal etiladi.
 Mehnat jamoasi birlashma ma’muriyati bilan birgalikda birlashma mehnatchilariga qo‘shimcha ta’tillar, qisqartirilgan ish kunini hamda ishlab topilgan mablag‘lar doirasida boshqa ijtimoiy imtiyozlarni belgilaydi.
 Birlashmaning ijtimoiy faoliyatidagi aniq masalalar belgilangan tartibda tuziladigan jamoa shartnomasida o‘z aksini topishi mumkin. Shartnoma korxonadagi ishlab chiqarish va mehnat munosabatlarini, mehnatni muhofaza qilish, jamoaning ijtimoiy rivojlanishi va uning a’zolari salomatligi masalalarini tartibga soladi.
 8. Birlashma yerdan va boshqa tabiiy resurslardan foydalanishni O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida nazarda tutilgan tartibda amalga oshiradi.
 Birlashma ishlab chiqarishning atrof muhitga salbiy ta’siri darajasini kamaytirishga qaratilgan tabiatni muhofaza qilish chora-tadbirlarini amalga oshiradi.
 9. Birlashma O‘zbekiston Respublikasi tashqi iqtisodiy faoliyatiga oid amaldagi qonunchilik bilan belgilangan tartibda o‘z tashqi iqtisodiy faoliyatini mustaqil ravishda amalga oshiradi.
 Valyuta tushumi birlashmaning valyuta schyotiga o‘tkaziladi va uning tomonidan mustaqil ravishda foydalaniladi.
 Respublika hamda mahalliy budjetlar foydasiga o‘tkaziladigan ajratmalar stavkalari O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan tartibga solinadi. Birlashmaning valyuta mablag‘larini boshqacha tarzda olib qo‘yish taqiqlanadi.
 1. Birlashmani boshqarishni to‘la xo‘jalik yuritish subyekti huquq bilan bosh direktor amalga oshiradi.
 Birlashma mustaqil ravishda boshqaruv tuzilmasini hamda shtatlarni belgilaydi.
 2. Birlashmaga bosh direktor boshchilik qiladi.
 Bosh direktor:
 O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan lavozimga tayinlanadi hamda egallab turgan lavozimidan ozod etiladi;
 ishonchnomasiz birlashma nomidan ish yuritadi, vatanimiz hamda chet el korxonalarida va tashkilotlarida uning manfaatlarini ifodalaydi;
 birlashma mol-mulkini boshqaradi;
 shartnomalar, shu jumladan mehnat shartnomalari tuzadi;
 ishonchnomalar beradi, banklarda hisob-kitob va boshqa schyotlar ochadi:
 shtatlarni tasdiqlaydi, buyruqlar, me’yoriy hujjatlar chiqaradi va birlashmaning barcha mehnatchilari uchun majburiy ko‘rsatmalar beradi;
 birlashma Kengashi hamda mehnat jamoasi konferensiyasi vakolatlari doirasiga kirmagan birlashma faoliyatiga taalluqli boshqa masalalarni mustaqil hal qiladi;
 bosh direktor o‘rinbosarlarini, mustaqil balansdagi tarkibiy bo‘linmalar rahbarlarini O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi bilan kelishgan holda lavozimga tayinlaydi va egallab turgan lavozimlaridan ozod qiladi.
 xizmatlar, bo‘limlar, sexlar rahbarlarini va ularning o‘rinbosarlarini, katta mastyerlarni va mastyerlarni lavozimga tayinlaydi va egallab turgan lavozimlaridan ozod qiladi.
 bosh direktor o‘rinbosarlarining hamda birlashmaning boshqa rahbarlarining vakolatlarini belgilaydi.
 3. Bosh direktorning o‘rinbosarlari o‘z vakolatlari doirasida birlashma nomidan ish yuritadilar, boshqa muassasalar va tashkilotlarda uning nomidan vakillik qiladilar, ishonchnomasiz xo‘jalik operatsiyalarini amalga oshirishlari hamda shartnomalar tuzishlari, shuningdek, birlashma xodimlariga ishonchnomalar berishlari mumkin.
 4. Birlashma faoliyatiga taalluqli bo‘lgan ijtimoiy-iqtisodiy qarorlar mehnat jamoasi yoki u vakil qilgan organlar ishtirokida ishlab chiqiladi va qabul qilinadi:
 Birlashma mehnat jamoasi vakolatini amalga oshirishning asosiy shakli konferensiya hisoblanadi.
 5. Birlashmada O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tayinlanadigan hamda birlashma mehnat jamoasi tomonidan saylanadigan son jihatidan teng bo‘lgan vakillardan iborat Kengash faoliyat ko‘rsatadi.
 Kengash 30 vakildan iborat tarkibda 5 yil muddatga tuziladi.
 Kengashning huquqlari va vazifalari mehnat jamoasi konferensiyasi tomonidan tasdiqlangan Kengash to‘g‘risidagi nizom bilan belgilanadi.
 6. Kengash a’zolari o‘zlari vakillik qilgan davrda (korxona ma’muriyatining tashabbusi bilan) birlashmadan bo‘shatilishi yoki lavozimlari (maoshlari) pasaytirilishi yoki bo‘lmasa Kengash yoki mehnat jamoasi konferensiyasining roziligisiz kam haq to‘lanadigan ishga o‘tkazilishlari mumkin emas. 
 7. Birlashma Kengashi:
 o‘z a’zolari orasidan ochiq yoki yopiq ovoz berish yo‘li bilan Kengash raisini saylaydi;
 iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishning umumiy yo‘nalishini belgilaydi; 
 bosh direktorning tavsiyanomasi bo‘yicha birlashmaning qimmatli qog‘ozlarini chiqarish, shuningdek, boshqa korxonalar va tashkilotlarning qimmatli qog‘ozlarini sotib olish to‘g‘risida qarorlar qabul qiladi;
 birlashmaning sho‘ba korxonalarini, filiallarini hamda boshqa alohida bo‘linmalarni tashkil etish, uyushmalarga va boshqa birlashmalarga kirish va ulardan chiqish masalalarini hal etadi;
 birlashmaning tashqi iqtisodiy faoliyatiga taalluqli asosiy masalalar yuzasidan qarorlar qabul qiladi;
 korxona ma’muriyati bilan mehnat jamoasi o‘rtasida yuzaga kelgan nizolarni ko‘rib chiqadi hamda ularni hal etish yuzasidan choralar ko‘radi;
 birlashma faoliyatini takomillashtirish va rivojlantirishning boshqa muhim masalalarini hal qiladi.
 Kengash o‘z a’zolarining kamida 2/3 qismi majlisda hozir bo‘lgandagina qarorlar qabul qilish huquqiga ega.
 Qarorlar majlisda hozir bo‘lgan Kengash a’zolarining oddiy ko‘pchilik ovozi bilan qabul qilinadi. Ovozlar soni bab-baravar bo‘lgan taqdirda Kengash raisining ovozi hal qiluvchi hisoblanadi.
 Majlisda hozir bo‘lmagan Kengash a’zosi muhokamaga qo‘yilgan masala yuzasidan o‘z yondashuvini yozma ravishda bayon etib majlisga taqdim etish huquqiga egadir.
 Kengashning ma’muriyatning operativ-boshqaruv faoliyatiga aralashishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
 Bosh direktor O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi bilan kelishgan holda boshqarishning boshqa funksiyalaridan bir qismini birlashma Kengashiga berishga haqlidir.
 Birlashmani rivojlantirishning texnik va iqtisodiy muammolarini, mamlakatimiz va chet el fani va texnikasining eng yangi yutuqlaridan, yirik ixtirolar hamda ilmiy kashfiyotlar natijalaridan ishlab chiqarishda foydalanish va joriy etish bo‘yicha ishlanmalarni ko‘rib chiqish, ishlab chiqarishni, mehnat va boshqaruvni ilmiy asosda tashkil etish, ilg‘or tajribadan foydalanish uchun birlashmada yuqori malakali mutaxassislardan, ishlab chiqarish novatorlaridan, ilmiy-tadqiqot va boshqa tashkilotlarning vakillaridan iborat ilmiy-texnik va iqtisodiy kengashlar tuziladi.
 Ilmiy-texnik va iqtisodiy kengashlarning tarkibi va ular to‘g‘risidagi nizom birlashmaning bosh direktori tomonidan tasdiqlanadi.
 1. Tarkibiy bo‘linmaning huquqiy holati birlashma bosh direktori tomonidan tasdiqlanadigan nizom bilan belgilanadi.
 2. Tarkibiy bo‘linma xo‘jalik hisobi asosida ish yuritadi, alohida balansga hamda bank muassasalarida schyotlarga ega bo‘ladi.
 3. Birlashma tarkibiy bo‘linmaga zarur asosiy fondlarni birkitib qo‘yadi, shuningdek, bo‘linma faoliyati natijalaridan kelib chiqqan holda unga birlashma belgilagan tartibga ko‘ra moddiy rag‘batlantirish hamda ijtimoiy rivojlantirish fondlarini ajratadi. 
 4. Birlashma tarkibiy bo‘linma ixtiyoriga ishlab chiqarishni, fan va texnikani rivojlantirish fondining bir qismini, shuningdek, boshqa fondlarni, shu jumladan valyuta mablag‘larini ajratish huquqiga ega. 
 5. Tarkibiy bo‘linma birlashma tomonidan o‘ziga berilgan huquqlar doirasida o‘ziga birkitilgan mol-mulkka egalik qiladi hamda birlashma nomidan boshqa tashkilotlar bilan turlari birlashma tomonidan belgilanadigan xo‘jalik shartnomalarini tuzadi.
 6. Birlashma tarkibiy bo‘linmaga o‘zining nomidan xo‘jalik shartnomalarini tuzish hamda o‘ziga birkitilgan mol-mulk uchun javobgarlik huquqini berishi mumkin.
 7. Birlashma tarkibiy bo‘linmalar ichki xo‘jalik munosabatlarini amalga oshirish hamda ular o‘rtasidagi nizolarni hal etish tartibini, shuningdek, ular tomonidan o‘z majburiyatlari bajarilmaganligi uchun javobgarlikni belgilaydi.
 8. Tarkibiy bo‘linma rahbarining vakolati birlashma bosh direktori tomonidan belgilanadi.
 1. Birlashma o‘z ishlari natijalari bo‘yicha operativ va buxgalteriya uchyotini amalga oshiradi hamda statistika hisobotini yuritadi.
 2. Birlashma moliya-xo‘jalik faoliyatini kompleks taftish qilish “O‘zbekiston Respublikasidagi korxonalar to‘g‘risida” O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq amalga oshiriladi.
 3. Birlashma faoliyatining ayrim jihatlarini tekshirish vazifasi qonunchilik bilan ularga yuklatilgan soliq, moliya va boshqa davlat organlari, auditorlik xizmatlari bunday tekshirishni o‘z vakolatlari doirasida amalga oshirishlari mumkin. 
 Birlashma bajarilayotgan ishlarning maxfiyligi tartibini, davlat va xizmat sirlarini saqlash, shuningdek, tijorat sirini tashkil etgan axborotning muhofazasi bo‘yicha chora-tadbirlarning amalga oshirilishini tashkil etadi va ta’minlaydi.
 1. Birlashma shartnoma majburiyatlarining, kredit-hisob-kitob hamda soliq intizomining, mahsulot sifatiga bo‘lgan talablarning, shuningdek, xo‘jalik faoliyatini amalga oshirishning boshqa qoidalarini buzganlik uchun O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligida yoki shartnomada nazarda tutilganiga ko‘ra to‘liq mulkiy javobgar bo‘ladi.
 2. Birlashma yerdan hamda boshqa tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, atrof muhitni ifloslanishdan muhofaza qilish talablariga rioya qilmaslik, ishlab chiqarish xavfsizligi qoidalarini, birlashma mehnatchilarining, aholining, mahsulot iste’molchilarining salomatliklarini himoyalash, sanitariya-gigiyena normalarini buzganlik oqibatida yetkazilgan zarar o‘rnini qoplashi, shuningdek, qonunchilik bilan belgilangan miqdorda jarima to‘lanishi shart.
 Birlashmani tugatish va qayta tashkil egish O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan belgilangan hollarda va tartibda amalga oshiriladi.