Yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni joylashtirishning muqobil shakllarini tanlash, oila institutini mustahkamlash hamda ijtimoiy yetimlikning oldini olish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida

“Bola huquqlarining kafolatlari to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ijtimoiy himoyaga muhtoj bolalarni qo‘llab-quvvatlash tizimini yanada kuchaytirish va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasida oila institutini mustahkamlash konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida” 2018-yil 27-iyundagi PQ-3808-son hamda “Yetim bolalar va ota-onasining qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni ijtimoiy himoya qilishni kuchaytirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” 2019-yil 11-fevraldagi PQ-4185-son qarorlari ijrosini ta’minlash maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Quyidagilar:
 2019 — 2023-yillarda “Mehribonlik” uylarini noinstitutsionallashtirish dasturi 1-ilovaga muvofiq;
 Yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni oilaga qabul qilayotgan nomzodlarni (fuqarolarni) tanlash, kuzatib borish hamda nazorat qilish tartibi to‘g‘risidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Belgilansinki:
 2019-yil 1-noyabrdan boshlab yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni oilaga tarbiyaga (patronat) olayotgan yoki oilaviy bolalar uyi tashkil etish orqali qabul qilayotgan nomzod fuqarolarni (keyingi o‘rinlarda tutingan ota-onalar deb ataladi) tayyorlash maqsadida “Mehribonlik” uylari va bolalar shaharchalarida Tutingan ota-onalarni tayyorlash kurslari (keyingi o‘rinlarda Tayyorlov kurslari deb ataladi) tashkil etiladi;
 tutingan ota-onalarga Tayyorlov kurslarini tugatganligini tasdiqlovchi hujjat taqdim etiladi;
 Tayyorlov kurslari mashg‘ulotlarini o‘tkazish uchun tegishli tarmoq vazirliklari, idoralar va tashkilotlarning ijtimoiy ishlar sohasida tutingan ota-onalarni maslahat yordami, ijtimoiy, huquqiy, psixologik-pedagogik, tibbiy jihatdan kompleks qo‘llab-quvvatlashni ta’minlovchi mutaxassislari hamda davlat tarbiya muassasalarining ijtimoiy-psixologik-pedagogik ko‘maklashuv xizmati xodimlari jalb etiladi;
 tutingan ota-onalarning Tayyorlov kurslarida o‘qishi bepul tashkil etiladi;
 Tayyorlov kurslarining faoliyatini tashkil etish bilan bog‘liq xarajatlar O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablag‘lari hisobidan qoplanadi;
 2020-yil 1-yanvardan boshlab tutingan ota-onalar Tayyorlov kurslarini tamomlaganlik to‘g‘risidagi hujjati mavjud bo‘lgan fuqarolar orasidan tanlanadi;
 2020-yil 1-yanvarga qadar bolalarni oilaga tarbiyaga (patronat) olgan va oilaviy bolalar uylarining tarbiyachi ota-onalaridan tayyorlov kurslarini yakunlaganlik to‘g‘risidagi hujjat talab etilmaydi.
 3. Quyidagilar tayyorlov kurslarining asosiy vazifalari etib belgilansin:
 tutingan ota-onalarning bolalar psixologiyasi va pedagogikasi sohasidagi bilim va amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish;
 tutingan ota-onalarni yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi qonunchilik asoslari bilan tanishtirish;
 tutingan ota-onalarning huquq va majburiyatlari bilan tanishtirish;
 tutingan ota-onalarni yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni tarbiyalash, parvarish qilish, sog‘lig‘ini muhofaza qilish, uning ijtimoiylashuvi, ta’limi va har tomonlama rivojlanishi uchun qulay sharoitlarni yaratish bilan bog‘liq ota-onalik salohiyatini shakllantirish;
 tutingan ota-onalarning bolani oilaga qabul qilishga tayyorlik darajasini aniklash, bolani oilaga qabul qilish shaklini tanlashga yordam berish, shuningdek, bolani tarbiyalash va rivojlanishi bilan shug‘ullanish jarayonida duch kelishi mumkin bo‘lgan muammo va qiyinchiliklarni anglashga ko‘maklashish, ularning bolalar psixologiyasi va pedagogikasi sohasidagi bilim va amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish.
 4. Tutingan ota-onalarni tayyorlash to‘g‘risidagi nizom 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin va 2019-yil 1-noyabrdan boshlab amalga kiritilsin.
 5. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Respublika bolalar ijtimoiy moslashuvi markazi va Vazirlar Mahkamasi huzuridagi “Oila” ilmiy-amaliy tadqiqot markazi bilan birgalikda 2019-yil 1-oktabrga qadar:
 Tayyorlov kurslarining mashg‘ulotlari dasturini ishlab chiqsin;
 Tayyorlov kurslari o‘qituvchilari uchun trening mashg‘ulotlari o‘tkazilishini ta’minlasin.
 6. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi Respublika bolalar ijtimoiy moslashuvi markazi, O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar davlat qo‘mitasi, O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, manfaatdor vazirliklar, idoralar va tashkilotlar bilan birgalikda yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni oilaga qabul qilish istagini bildirgan nomzodlarni tanlashda ularga qo‘yiladigan talablarga har tomonlama mos bo‘lgan nomzodlarni (shaxslarni) tanlash hamda hisobga olish, shuningdek, nomzodlarni topish bo‘yicha targ‘ibot-tashviqot ishlarini amalga oshirish choralarini ko‘rsin.
 7. O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi mazkur qarorning amalga oshirilishi uchun zarur mablag‘larni 2019-yilda “Ta’lim” sohasi uchun ajratilgan mablag‘lar doirasida ajratsin, 2020-yildan boshlab esa O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetining parametrlarida har yili nazarda tutsin.
 8. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda o‘zlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
 9. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining ijtimoiy rivojlantirish masalalari bo‘yicha o‘rinbosari A.A. Abduxakimov va O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi vaziri Sh.X. Shermatov zimmasiga yuklansin.
 1. Ushbu Nizom yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni (keyingi o‘rinlarda bola deb ataladi) tarbiyalash uchun oilaga qabul qilayotgan (vasiylikka, homiylikka, oilaga tarbiyaga (patronat), oilaviy bolalar uyiga olayotgan) nomzod fuqarolarni (keyingi o‘rinlarda nomzodlar deb ataladi) tanlash, kuzatib borish hamda nazorat qilish tartibini belgilaydi.
 2. Nomzodlarni tanlash, kuzatib borish hamda nazorat qilish vasiylik va homiylik organlari tomonidan amalga oshiriladi. 
 Vasiylik va homiylik organi aholi o‘rtasida bolani oilaga joylashtirishning ustuvorligi, ular uchun nomzodlarni topish bo‘yicha ommaviy targ‘ibot-tashviqot ishlarini amalga oshiradi, bolalarni oilaga qabul qilishning shakllari, tartibi haqida fuqarolarni xabardor qiladi.
 3. Bolani tarbiyalash uchun oilaga qabul qilish istagini bildirgan nomzodlar ushbu Nizomga ilovadagi sxemaga muvofiq tanladi.
 4. Bolani tarbiyalash uchun oilaga qabul qilish istagini bildirgan nomzodlar o‘zining yashash joyi bo‘yicha vasiylik va homiylik organiga amaldagi qonunchilik hujjatlariga muvofiq talab etiladigan hujjatlarni taqdim etiladilar.
 Bolalarni oilaga tarbiyaga (patronat) olayotgan yoki oilaviy bolalar uylarini tashkil qilayotgan ota-onalar belgilangan hujjatlardan tashqari tutingan ota-onalarni tayyorlash kurslarida (keyingi o‘rinlarda tayyorlov kurslari deb ataladi) o‘qiganligi haqidagi sertifikatni ham taqdim etadilar.
 5. Vasiylik va homiylik organi bolani tarbiyalash uchun oilaga qabul qilish istagini bildirgan nomzodlardan ariza hamda tegishli hujjatlarni qabul qilgan kundan boshlab yetti kun mobaynida ularning turmush va ta’minot sharoitlarini o‘rganib chiqadi hamda bu haqda tegishli dalolatnoma tuzadi. 
 Nomzodlarning turmush va ta’minot sharoitlari o‘rganilayotganda vasiylik va homiylik organi turar joyning maishiy-ho‘jalik sharoitlarini, ariza beruvchining sog‘lig‘ini, shaxsiy fazilatlari va bolani oilaga olishga undagan sabablarni, ularning bolani tarbiyalash bo‘yicha qobiliyatlarini, oilada yashovchilarning bolani tarbiyalash uchun oilaga qabul qilinishiga nisbatan munosabatini o‘rganadi.
 Nogironligi bo‘lgan bola oilaga tarbiyalash uchun qabul qilinayotganda dalolatnomada bolaning yashashi uchun zarur shart-sharoitlar mavjudligi aks ettirilishi lozim. 
 6. Vasiylik va homiylik organi o‘rganish yakunlari bo‘yicha uch ish kuni mobaynida bolani tarbiyalash uchun oilaga qabul qilish istagini bildirgan nomzodlarni nomzod bo‘la olishi mumkinligi (mumkin emasligi) to‘g‘risida xulosa tayyorlaydi.
 Bolani tarbiyalash uchun oilaga qabul qilish istagini bildirgan nomzodlarni nomzod bo‘la olishi mumkinligi to‘g‘risida xulosa tayyorlashga quyidagilar asos hisoblanadi:
 taqdim qilingan hujjatlarning qonunchilik talablariga muvofiqligi;
 tayyorlov kurslarida o‘qiganligini tasdiqlovchi sertifikatning mavjudligi (bolalarni oilaga tarbiyaga (patronat) olayotgan yoki oilaviy bolalar uylarini tashkil qilayotgan ota-onalar uchun);
 bolani tarbiyalash uchun oilaga qabul qilish istagini bildirgan nomzodlarning bolani tarbiyalashda qonunchilik hujjatlarida belgilangan majburiyatlarini bajara olish imkoniyatlari;
 nomzodlarning psixologik holati va bola tarbiyalashda yetarlicha ko‘nikmalari mavjudligi;
 bolani tarbiyalash uchun oilaga qabul qilish istagini bildirgan nomzodlarning bolaga huquqiy, ijtimoiy, psixologik-pedagogik va tibbiy yordam ko‘rsatish borasida bilim va ko‘nikmaga egaligi.
 7. Vasiylik va homiylik organi bolani tarbiyalash uchun oilaga qabul qilish istagini bildirgan nomzodlarni tanlash jarayonida, zaruratga ko‘ra, quyidagi manfaatdor va ishga aloqador shaxslarni jalb etishi mumkin:
 fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari vakillari, mahallalardagi xotin-qizlar faollari;
 Bolalar masalalari bo‘yicha komissiya a’zolari;
 tayyorlov kurslari ekspertlari;
 yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar uchun mo‘ljallangan davlat tarbiya muassasa mutaxassislari; 
 bolaning qarindoshlari.
 8. Bolalarni oilaga tarbiyaga (patronat) olayotgan yoki oilaviy bolalar uylarini tashkil qilayotgan ota-onalar tayyorlov kurslarida belgilangan tartibda tayyorgarlikdan o‘tadilar.
 9. Bolalarni oilaga tarbiyaga (patronat) olayotgan yoki oilaviy bolalar uylarini tashkil qilayotgan ota-onalarni tayyorlashda quyidagilar nazarda tutiladi:
 nomzodlarning bolani tarbiyalash uchun oilaga qabul qilishga tayyorlash, bolaning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, ular uchun qulay sharoitlarni yaratish bilan bog‘liq salohiyatlarini shakllantirish; 
 nomzodlarning bolani oilaga qabul qilishga tayyorlik darajasini aniqlash, bolani oilaga qabul qilgach, ularni tarbiyalash va rivojlanishi bilan shug‘ullanish jarayonida duch kelishi mumkin bo‘lgan muammo va qiyinchiliklarni anglashga ko‘maklashish, bolalar psixologiyasi sohasidagi bilim va amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish; 
 bolalarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi qonunchilik asoslari, tutingan ota-onalarning huquq va majburiyatlari bilan tanishtirish, davlat tomonidan beriladigan ijtimoiy yordam turlaridan xabardorlik darajasini oshirish.
 10. Tayyorlov kurslarini muvaffaqiyatli yakunlagan bolani tarbiyalash uchun oilaga qabul qilish istagini bildirgan nomzodlarga tegishli sertifikat beriladi.
 11. Sertifikat nomzodlarni tutingan ota-onalar bo‘la olishi haqidagi xulosa berilishi va hisobga qo‘yilishi uchun asos bo‘ladi.
 12. Bolalarni vasiylikka, homiylikka, oilaga tarbiyaga (patronat) hamda oilaviy bolalar uyiga olgan fuqarolarga (keyingi o‘rinlarda tutingan ota-onalar deb ataladi) tarbiyalash uchun berilgan bolaning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, uning turmush sharoitlari va tarbiyalanishini nazorat qilish bolaning yashash joyidagi vasiylik va homiylik organi tomonidan olib boriladi.
 13. Tutingan ota-onalarning faoliyatini kuzatish, ular tomonidan o‘z majburiyatlarining bajarilishini nazorat qilish bolaning yashash joyidagi vasiylik va homiylik organi tomonidan rejali va rejadan tashqari shaklda amalga oshiriladi.
 14. Tutingan ota-onalarni rejali kuzatish va nazorat qilish tutingan ota-onalarning xonadoniga tashrif buyurgan holda quyidagicha amalga oshiriladi:
 bola oilaga berilgandan so‘ng dastlabki uch oy davomida bir marotaba; 
 bola oilaga berilgandan so‘ng har yili kamida ikki marotaba.
 15. Tutingan ota-onalarni rejadan tashqari kuzatish va nazorat qilish vasiylik va homiylik organlari tomonidan istalgan vaqtda amalga oshirilishi mumkin.
 16. Vasiylik va homiylik organi tutingan ota-onalarni rejali va rejadan tashqari kuzatish va nazorat qilishda quyidagilarni jalb qilishi mumkin: 
 fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari vakillarini;
 Bolalar masalalari bo‘yicha komissiya a’zolarini;
 tayyorlov kurslari ekspertlarini;
 yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar uchun mo‘ljallangan davlat tarbiya muassasa mutaxassislarini;
 bolaning qarindoshlari va boshqalarni.
 17. Rejali va rejadan tashqari kuzatish va nazorat qilishda quyidagi holatlarga alohida e’tibor qaratiladi:
 bolaning yashashi uchun sharoitlar mavjudligi;
 xonadonning maishiy-xo‘jalik sharoitlari;
 bolaning oila muhitiga va oila a’zolarining bola xulqi va xarakteriga moslashganligi; 
 bolaning tarbiyasi, ta’limi, aqliy rivojlanishi, sog‘lig‘i, tashqi ko‘rinishi, gigiyenaga rioya qilinishi, xulqi, emotsional hamda jismoniy rivojlanishi;
 bolaning alohida qiziqish va qobiliyatlarining qo‘llab-quvvatlanishi;
 oila a’zolarining o‘zaro munosabatlari va boshqalar.
 Bolaning mulkiy va nomulkiy huquqlari ta’minlanganligiga alohida e’tibor qaratiladi.
 18. Kuzatish va nazorat qilish ishlari O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirining buyrug‘i bilan tasdiqlanadigan Oilada tarbiyalanayotgan bolalar uchun yaratilgan sharoitlarni baholashning minimal standartlari asosida amalga oshiriladi. 
 19. Kuzatish va nazorat qilish natijalari bo‘yicha vasiylik va homiylik organi tomonidan bolaning turmush sharoitlari va tarbiyalanishi to‘g‘risida kompleks baholashga asoslangan hisobot aks ettirilgan dalolatnoma tuziladi. 
 20. Kuzatish va nazorat qilish davomida bolaning tarbiyasi yoki rivojlanishi, huquqlari ta’minlanishi bilan bog‘liq muammo yoki kamchiliklar aniqlangan taqdirda, vasiylik va homiylik organi tegishli davlat va nodavlat tashkilotlarini jalb qilgan holda, muammoni bartaraf etishga qaratilgan maslahat, psixologik-pedagogik, ijtimoiy, huquqiy, tibbiy va boshqa ijtimoiy xizmatlar tashkil etilishini ta’minlaydi. 
 21. Tutingan ota-onalar tomonidan o‘zlariga yuklatilgan majburiyatlar bajarilmaganligi yoki bolaning huquq va qonuniy manfaatlari ta’minlanmaganligi bilan bog‘liq dalillar aniqlangan taqdirda, vasiylik va homiylik organi o‘rganish dalolatnomasida quyidagilarni aks ettiradi:
 bolaning yashashi va rivojlanishi uchun zarur bo‘lgan sharoitni yaxshilash hamda majburiyatlarni bajarish yuzasidan ko‘rsatma va tavsiyalar;
 tutingan ota-onalarga yuklatilgan majburiyatlarni yetarli darajada bajarilmaganligi yoki umuman bajarilmaganligi sababli ularni javobgarlikka tortish yuzasidan takliflar (zarurat bo‘lganda).
 22. Tutingan ota-onalar tomonidan harakatlar O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik hujjatlarida belgilangan talablarga zid ravishda amalga oshirilayotgan taqdirda yoxud uning harakatlari bolaning sog‘lig‘i, jismoniy, psixologik, ahloqiy rivojlanishiga jiddiy zarar yetkazayotgan bo‘lsa, shuningdek, nazoratli tekshiruv mobaynida aniqlangan kamchiliklarni bolani oiladan ajratib olmay hal qilib bo‘lmasligi ma’lum bo‘lganda, vasiylik va homiylik organi tekshiruv o‘tkazilgandan so‘ng uch kun ichida:
 tutingan ota-onalarni belgilangan majburiyatlarini bajarishdan chetlashtirish hamda bolani oiladan olish haqida qaror qabul qiladi;
 bolani vaqtincha joylashtirish choralarini ko‘radi;
 bolani boshqa tutingan ota-onalarga berish yoki yetim bola va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar uchun mo‘ljallangan muassasalarga joylashtirish choralarini ko‘radi.
 23. Yuridik yoki jismoniy shaxslar tomonidan tutingan ota-onalar qaramog‘idagi bolani tarbiyalash, parvarishini ta’minlash bilan bog‘liq majburiyatlarini yetarli darajada bajarmayotganligi yoxud bola huquq va qonuniy manfaatlarining buzilishi haqidagi murojaatlar kelib tushgan taqdirda, vasiylik va homiylik organi rejadan tashqari nazoratni amalga oshiradi. 
 24. Bolaning yashash manzili o‘zgarganda yangi manzil joylashgan hududdagi vasiylik va homiylik organi bolaga tegishli shaxsiy hujjatlar yig‘majildini qabul qilgan kunidan 7 kun ichida rejadan tashqari nazoratni amalga oshirishi shart.
 25. O‘rganish dalolatnomasi nazoratli tekshiruv amalga oshirilgan kundan boshlab 5 kun ichida rasmiylashtiriladi, o‘rganishda ishtirok etgan tomonlar hamda vasiylik va homiylik organi tomonidan imzolanadi va tuman (shahar) xalq ta’limi bo‘limi mudiri tomonidan tasdiqlanadi. 
 Dalolatnoma kamida ikki nusxada rasmiylashtiriladi, bitta nusxasi vasiylik va homiylik organida, ikkinchisi tutingan ota-onada hamda boshqa vakolatli shaxslarda saqlanadi. 
 26. O‘rganish dalolatnomasi qat’iy nazoratdagi hujjat bo‘lib, bolaning shaxsiy hujjatlari yig‘majildida saqlanadi.
 27. Ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.
 1. Ushbu Nizom yetim bolalar va ota-onasining qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarni (keyingi o‘rinlarda bola deb ataladi) oilaga tarbiyaga (patronat) olayotgan yoki oilaviy bolalar uyi tashkil qilayotgan fuqarolarni (keyingi o‘rinlarda tutingan ota-onalar deb ataladi) tayyorlash kurslarini tashkil etish tartibini belgilaydi.
 2. Tayyorlov kurslari yetim bolalar va ota-onasining qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar uchun davlat tarbiya muassasasi (keyingi o‘rinlarda davlat tarbiya muassasa deb ataladi) negizida tashkil etiladi.
 Tayyorlov kurslari oila va bolalarga xizmatlar ko‘rsatuvchi boshqa davlat va nodavlat tashkilotlar tomonidan ham tashkil etilishi mumkin.
 Tayyorlov kurslarining faoliyati vasiylik va homiylik organlari tomonidan nazorat qilinadi.
 3. Tayyorlov kurslarining asosiy maqsadi:
 bolalarni joylashtirishning muqobil shakllarini tanlashda tutingan ota-onalarni har tomonlama qo‘llab-quvvatlash;
 oilalardagi ma’naviy-axloqiy muhitni mustahkamlash va sog‘lomlashtirish bo‘yicha tutingan ota-onalarning kasbiy bilimlari, qobiliyatlari va ko‘nikmalarini oshirish; 
 oila institutini mustahkamlash hamda ijtimoiy yetimlikning oldini olish tizimini takomillashtirish.
 4. Quyidagilar tayyorlov kurslarining asosiy vazifalari hisoblanadi:
 tutingan ota-onalarning bolalar psixologiyasi va pedagogikasi sohasidagi bilim va amaliy ko‘nikmalarini rivojlantirish;
 tutingan ota-onalarni bolalarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish sohasidagi qonunchilik asoslari bilan tanishtirish;
 tutingan ota-onalarning huquq va majburiyatlari bilan tanishtirish;
 tutingan ota-onalarni bolalarni tarbiyalash, parvarish qilish, sog‘lig‘ini muhofaza qilish, uning ijtimoiy moslashuvi, ta’limi va har tomonlama rivojlanishi uchun qulay sharoitlarni yaratish bilan bog‘liq ota-onalik salohiyatlarini shakllantirish; 
 tutingan ota-onalarning bolani oilaga qabul qilishga tayyorlik darajasini aniqlash, bolani oilaga qabul qilish shaklini tanlashga yordam berish, shuningdek, bolani tarbiyalash va rivojlanishi bilan shug‘ullanish jarayonida duch kelishi mumkin bo‘lgan muammo va qiyinchiliklarni anglashga ko‘maklashish.
 5. Tayyorlov kurslari tashkil etilayotgan tuman (shahar) hokimligi tayyorlov kurslarining muassisi bo‘ladi.
 Tayyorlov kurslari muassisning qarori asosida tashkil etiladi.
 Nodavlat tashkilotlar, shuningdek, jismoniy shaxslar nodavlat tayyorlov kurslarining muassisi bo‘lishi mumkin.
 Nodavlat tayyorlov kurslari O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi hamda tayyorlov kurslari tashkil etilayotgan tuman (shahar) hokimligi bilan kelishgan holda tashkil etiladi.
 6. Tayyorlov kurslarining ustavi O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi tomonidan tasdiqlanadi va belgilangan tartibda davlat ro‘yxatidan o‘tkaziladi.
 7. Tayyorlov kurslarining faoliyati Qoraqalpog‘iston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi, viloyatlar xalq ta’limi boshqarmalari, Toshkent shahar xalq ta’limi bosh boshqarmasi va davlat tarbiya muassasasi tomonidan muvofiqlashtiriladi.
 8. Davlat tarbiya muassasasida tashkil etilgan tayyorlov kurslari faoliyatiga ushbu muassasa direktorining ijtimoiy himoya bo‘yicha o‘rinbosari rahbarlik qiladi.
 9. Tayyorlov kurslarida guruhlar bolalarni oilaga qabul qilish istagini bildirgan nomzod fuqarolar (keyingi o‘rinlarda tinglovchi deb ataladi) hisobidan shakllantiriladi.
 10. Tinglovchilar tayyorlov kurslarida bepul o‘qitiladi.
 11. Tinglovchilar tayyorlov kurslarida o‘qish uchun kurs tashkil etilgan davlat tarbiya muassasasi direktori nomiga ariza bilan murojaat etadilar.
 Ariza uch ish kunida davlat tarbiya muassasasi direktori tomonidan ko‘rib chiqiladi va tegishli buyruq bilan rasmiylashtiriladi.
 Ariza bilan murojaat etgan nomzod fuqarolar alohida jurnalda ro‘yxatga olinadi. Ushbu jurnal raqamlanadi, tikiladi, jurnalning so‘nggi sahifasida jurnalning sahifalari soni tasdiqlanib, yuqori turuvchi tashkilot rahbari tomonidan imzolanadi va muhrlanadi.
 Tayyorlov kurslarida o‘qishning boshlanishi to‘g‘risida guruh shakllantirilishiga qarab tinglovchilar oldindan ogohlantiriladi.
 12. Tayyorlov kurslarida o‘qish maxsus o‘quv reja va dasturga muvofiq tashkil etiladi. O‘quv reja va dastur oilaga oid davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlari asosida takomillashtirilib boriladi.
 13. Tayyorlov kurslarida tinglovchilar O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi tomonidan Respublika bolalar ijtimoiy moslashuvi markazi, “Oila va xotin-qizlar” ilmiy-tadqiqot instituti bilan kelishilgan va tasdiqlangan 72 soatlik o‘quv dasturi bo‘yicha bir oy davomida ishdan ajralmagan holda o‘qitiladi.
 O‘quv yuklamasining eng ko‘p hajmi haftasiga 36 soat etib belgilanadi.
 14. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi:
 tayyorlov kurslari faoliyatiga o‘quv-metodik rahbarlikni amalga oshiradi;
 Respublika bolalar ijtimoiy moslashuvi markazi, “Oila va xotin-qizlar” ilmiy-tadqiqot instituti bilan birgalikda tayyorlov kurslari bo‘yicha o‘quv reja va dasturlarini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi hamda ularning yangilanib borishini ta’minlaydi;
 tayyorlov kurslarini takomillashtirib boradi;
 tayyorlov kurslariga o‘qitishning zamonaviy shakl va usullarini, ilg‘or pedagogika, axborot-kommunikatsiya va innovatsiya texnologiyalarini joriy etadi;
 tayyorlov kurslarida o‘qitish jarayoni monitoringini olib boradi.
 15. Tegishli vazirlik, idora va tashkilotlar:
 ijtimoiy-huquqiy, psixologik-pedagogik, tibbiy masalalar bo‘yicha ma’ruzalar bilan ishtirok etishlari uchun tegishli mutaxassislarni tayyorlov kurslarining o‘quv mashg‘ulotlariga jalb etadi;
 tayyorlov kurslariga yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar muammolaridan xabardor, bola ta’lim-tarbiyasi, sog‘lig‘i, qonuniy huquq va manfaatlari himoya qilish sohasidagi salohiyatli va tajribali (yurist, pedagog, psixologlar, tibbiyot mutaxassislari va boshqalar) xodimlarni kurs o‘qituvchisi sifatida jalb qiladi. 
 16. O‘zbekiston Respublikasi Oila va xotin-qizlar davlat qo‘mitasi, “Oila va xotin-qizlar” ilmiy-tadqiqot instituti Respublika bolalar ijtimoiy moslashuvi markazi bilan hamkorlikda:
 tayyorlov kurslarining o‘quv-metodik asoslarini ishlab chiqish va takomillashtirishga muntazam ravishda ko‘maklashadi; 
 markaz mutaxassislarini tayyorlov kurslarida o‘quv mashg‘ulotlarini o‘tkazish uchun jalb etadi;
 tayyorlov kurslari o‘qituvchilarining yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar bilan ishlash masalalari yuzasidan malakasini oshirishini tashkil etishda amaliy va uslubiy yordam ko‘rsatadi.
 17. Tayyorlov kurslari o‘quv reja va dasturlarini hisobga olgan holda, tinglovchilarni sifatli o‘qitish uchun moddiy-texnik baza hamda mutaxassislar tarkibi mavjud bo‘lgan holda tashkil etiladi.
 18. Tayyorlov kurslarida o‘quv mashg‘ulotlari davlat tarbiya muassasa xodimlari hamda tayyorlov kursiga jalb etilgan mutaxassislar tomonidan olib boriladi.
 Zarur hollarda, tayyorlov kurslariga xorijiy mutaxassislar, shuningdek, bolani tarbiyalash bo‘yicha ijobiy tajribaga ega bo‘lgan tutingan ota-onalar ko‘ngilli ravishda jalb etilishi mumkin. 
 19. Mashg‘ulotlari interfaol tarzda olib boriladigan tayyorlov kurslarida o‘quv mashg‘ulotlari ma’ruza, seminar, amaliy mashg‘ulot, ko‘chma mashg‘ulot, tajriba almashish shakllarida olib boriladi.
 Tegishli axborot-metodik va tashkiliy-texnik baza mavjud bo‘lgan taqdirda tayyorlov kurslari masofadan o‘qitish usullari qo‘llanilgan holda tashkil etilishi mumkin.
 20. Auditoriyada o‘tkaziladigan barcha mashg‘ulotlar turlari 80 daqiqa davom etadi, o‘quv mashg‘ulotlari oralig‘idagi tanaffus kamida 10 daqiqani tashkil etadi.
 21. Tayyorlov kurslaridagi o‘quv jarayoni guruhlarning to‘ldirilishiga bog‘liq holda tinglovchilar soni, qoidaga ko‘ra, kamida 5 va ko‘pi bilan 22 kishini tashkil etgan akademik guruhlarda tashkil etiladi. 
 Tashkil etilgan guruhlar tinglovchilarining davomati va o‘zlashtirishini qayd etadigan guruh jurnali yuritiladi. Ushbu jurnal raqamlanadi, tikiladi, jurnalning so‘nggi sahifasida jurnalning sahifalari soni tasdiqlanib, davlat tarbiya muassasasi rahbari tomonidan imzolanadi va muhrlanadi. 
 Tutingan ota-onalar uchun tayyorlov kurslari kamida uch oyda bir marotaba tashkil etiladi.
 22. Uzrli sabablar bilan o‘qishni davom ettira olmaydigan tinglovchilar o‘z arizasiga ko‘ra tinglovchilar safidan chiqariladi. Uzrsiz sabablar bilan 30 soatdan ko‘p hajmda mashg‘ulotlarda qatnashmaganlik uchun kurslarning tinglovchilari davlat tarbiya muassasasi direktori buyrug‘i bilan tinglovchilar safidan chiqariladi.
 23. Tayyorlov kurslarida mashg‘ulotlar olib borish uchun o‘qituvchilarni tanlashda bola va oilalar, jumladan, yetim va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar bilan ishlash tajribasiga hamda katta yoshdagilarni o‘qitish ko‘nikmasiga ega bo‘lgan mutaxassislar va xodimlarga ustunlik huquqi beriladi.
 24. Tayyorlov kurslarida tinglovchilarning bilimi suhbat asosida baholanadi.
 Tinglovchilarni baholashni tashkil etish va o‘tkazish uchun davlat tarbiya muassasasi tomonidan tegishli sohalarning ilg‘or mutaxassislari orasidan kamida 3 — 5 kishidan iborat komissiya shakllantiriladi.
 25. Baholash jarayonida uzrli sabab bilan ishtirok etmagan tinglovchilar navbatdagi guruh tinglovchilari bilan birgalikda ishtirok etishlari mumkin.
 26. Tayyorlov kurslarini tomomlagan tinglovchilarga ushbu Nizomga ilovaga muvofiq sertifikat beriladi.
 27. Tutingan ota-onalarni tayyorlash kursidan o‘tganligi to‘g‘risidagi sertifikatning amal qilish muddati 3 yil qilib belgilanadi.
 28. Amal qilish muddati tugagan sertifikat egalari tayyorlov kurslaridan qayta o‘tishlari talab etiladi.
 29. Tayyorlov kurslarida o‘quv mashg‘ulotlari olib borgan davlat tarbiya muassasasi xodimlarining mehnatiga qo‘shimcha haq to‘lanmaydi.
 30. Tayyorlov kurslariga jalb etilgan o‘quv mashg‘ulotlarini olib boruvchi mutaxassislarning mehnatiga haq to‘lash amaldagi o‘quv mashg‘ulotlarini o‘tkazganlik uchun mehnatga soatbay haq to‘lash miqdorlariga muvofiq amalga oshiriladi.
 Bunda ish haqi miqdori umumta’lim maktablarining oliy malaka toifali boshlang‘ich va yuqori sinflari o‘qituvchilarining bazaviy lavozim maoshi miqdoriga tenglashtiriladi.
 31. Ko‘ngilli ravishda tayyorlov kurslariga jalb etilgan xorijiy mutaxassislar va tutingan ota-onalarga ish haqi to‘lanmaydi.
 32. Tayyorlov kurslarini tashkil etish va o‘tkazish bilan bog‘liq xarajatlarni, shu jumladan o‘quv mashg‘ulotlarini o‘tkazishga jalb etiladigan mutaxassislar mehnatiga haq to‘lash, kurslar tinglovchilari uchun o‘quv, tarqatma materiallar va kanselyariya anjomlarini xarid qilish xarajatlarini moliyalashtirish mablag‘lari kurslar tashkil etilgan davlat tarbiya muassasalarining tegishli moliya organlarida ro‘yxatdan o‘tkazilgan va qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tasdiqlangan xarajatlar smetasi asosida moliyalashtiriladi hamda qonunchilik hujjatlarida taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.
 33. Mazkur Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.
 Tutingan ota-onalarni tayyorlash kursidan o‘tganligi to‘g‘risidagi sertifikat A4 formatli oq qog‘ozdagi varaqda ofset usulida besh xil rangdan foydalangan holda: matn uchun — qora rangda, rasmlar tasviri uchun — yashil, ko‘k, qizil ranglarda, fon uchun — och kul rangda bosib chiqariladi.
 Varaqning chap qismida chetidan 10 mm chekingan holda eni 32 mm bo‘lgan O‘zbekiston Respublikasi Davlat bayrog‘i tasvirlangan tasma joylashtiriladi. Tasmaning yuqori qismida diametri 30 mm bo‘lgan O‘zbekiston Respublikasi Davlat gerbi tasviri, past qismida esa — 35 mm o‘lchamli ikkita kvadrat qo‘shilishidan hosil bo‘lgan sakkiz qirrali yulduz, yulduzning o‘rtasida muhr uchun 25 mm diametrli oq aylana joylashgan.
 Varaqning yuqori qismi markazida lotin yozuvi bilan davlat tilida “SERTIFIKAT” so‘zlari bosiladi. Sertifikat ikki lotin harfi qisqartmasi — TK va olti raqamli sondan iborat tartib raqami bilan ta’minlangan. Barcha matn naqshli rastrdan iborat och kul rang fonda bosib chiqariladi.
 Sertifikat:
 bosib chiqarishning ikki usuli — ofset va yuqori usuli;
 yorug‘lik vositasida nusxa ko‘chirishni qiyinlashtirish uchun ochiq ranglar;
 naqshli rastr;
 har xil rangli rastrlardan foydalanish yo‘li bilan turli ranglarni tashkil etish;
 maxsus qog‘ozlar;
 o‘zgaradigan raqamlardan iborat tartib raqami qo‘llangan holda oltita himoyaga ega.