Koronavirus tufayli odamlar ko‘pincha hid sezmay qoladi. Bu uzoq davom etadimi? Bunday paytda nima qilish kerak?

COVID-19’ga chalinganlarning ko‘pchiligi hid bilish bilan bog‘liq muammolardan shikoyat qiladi. Kimdir butunlay hid sezmay qolsa (bu holat anosmiya deb ataladi), kimdadir esa hid bilish buziladi, natijada har qanday taom ko‘ngilni aynita boshlaydi (parosmiya). Ba’zan bu — koronavirusning yagona simptomi bo‘lsa, ba’zan — birinchisi, ba’zan esa bu hammasidan keyin paydo bo‘ladigan belgidir. Meduza ushbu simptom rivojlanishining sabablari haqida ma’lum bo‘lgan narsalarni to‘pladi.

Bu haqda ishonchli ma’lumotlar yo‘q. Ammo mavjud ma’lumotlar bo‘yicha olib borilgan so‘nggi tahlillardan birida aytilishicha, o‘rtacha olganda bu kasal bo‘lib o‘tgan yevropaliklarning yarmida hamda Osiyo mamlakatlaridagi bemorlarning 17 foizida qayd etilgan.
Bir nechta nazariyalar bor:
Asab hujayralari qayta tiklanishga harakat qilib, hali odatdagidek ishlamay turgan vaqtida parosmiya yuzaga kelib, hidlar ko‘ngilni aynitadigan darajagacha buzilib qabul qilinishi mumkin. Ammo shuni tan olish kerakki, olimlar buning sabablarini o‘rganishga juda kam e’tibor ajratmoqda.
O‘rtacha olganda, hid bilish 8-9 kundan keyin qayta tiklanadi. Biroq ba’zi odamlarga qaysidir sabablarga ko‘ra normal hid bilish qobiliyati boshqa barcha simptomlar yo‘qolgandan keyin ham qaytmaydi. Afsuski, aslida hid bilish qobiliyati hammada ham qayta tiklanishi haqida ko‘p ma’lumot yo‘q. Italiyada 138 kishi ishtirokida o‘tkazilgan kichik tadqiqotda bemorlar 60 kun davomida kuzatilgan (bu hid bilishning yo‘qolishi yuzasidan olib borilgan tadqiqotlar uchun rekord darajadagi davomiylikdir). Bemorlarning ko‘pchiligida hammasi joyiga kelgan, ammo 15 foizida biroz buzilishlar saqlanib qolgan, 6 foizida esa vaziyat yanada ham yomonroq bo‘lgan: ular deyarli yoki butunlay hid sezmagan.
Boshqa sabablarga ko‘ra hid bilish qobiliyati yo‘qoladigan odamlarga kutish, ovqatlanish ratsioni muvozanatlashgan bo‘lishiga e’tibor berish va imkoniyatga qarab mashq qilish tavsiya etiladi. Bir qator tadqiqotlarda quyidagicha usul o‘z samarasini ko‘rsatgan: odamlar har kuni ancha kuchli hidga ega narsalarni hidlagan (ularga navbat bilan bir necha xil hidlar berilgan). Natijada ularning ahvoli yaxshilangan. Bu usul qandaydir bo‘lsa ham samara ko‘rsatgani va xavfli bo‘lmagani sababli birorta infeksiyadan keyin hid bilish yo‘qolganida shuni tavsiya etishadi.
Agar sizga bunday mashqlarni bajarish tafsilotlari qiziq bo‘lsa, ularni bu yerda topish mumkin (onlayn tarjimonlardan foydalanishni tavsiya qilamiz). Qisqacha versiya esa quyida:
Parosmiyaga kelsak, odatda birinchi navbatda uning sababini yo‘qotish tavsiya etiladi (masalan, burun bitishi yoki og‘izdagi patologik quruqlikni), ammo koronavirus bilan bog‘liq vaziyatda, afsuski, buning imkoni yo‘q: maxsus davo haligacha mavjud emas, parosmiya esa virus organizmdan chiqib ketgandan keyin ham paydo bo‘lishi mumkin.
Shifokorlar ba’zi dorilarni ham qo‘llaydi, ammo ularning foyda keltirishi gumon ostida, huquqiy nuqtayi nazardan ham Rossiyada ularni bemorlarga tayinlash shifokorlar uchun xavfsiz emas. Juda kam hollarda parosmiyaga uchragan bemorlarda hid bilish qismidagi shilliq qavat olib tashlanadi.
Uyingizga tutun datchigi va gaz sizib chiqishiga qarshi detektor sotib olishni unutmang.