O‘zbekiston Respublikasi elektr stansiyalari va tarmoqlarini texnik ekspluatatsiya qilish qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Davlat huquqiy siyosatini amalga oshirishda adliya organlari va muassasalari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2020-yil 19-maydagi PF-5997-son Farmoniga muvofiq Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
 1. Quyidagilarni nazarda tutuvchi O‘zbekiston Respublikasi elektr stansiyalari va tarmoqlarini texnik ekspluatatsiya qilish qoidalari 1-ilovaga muvofiq tasdiqlansin va rasmiy e’lon qilingan kundan boshlab amalga kiritilsin:
 idoraviy mansubligi va tashkiliy-huquqiy shaklidan qat’i nazar, barcha energetika obyektlari, shuningdek, ularga taalluqli ishlarni bajaruvchi ilmiy-tadqiqot, loyihalash, qurilish-montaj, ta’mirlash va sozlash tashkilotlari hamda ularning xodimlari uchun majburiy bo‘lgan texnik ekspluatatsiya qilish;
 energetika obyektlarining uskuna va qurilmalari hamda inshootlarini ekspluatatsiyaga qabul qilish;
 energetika obyektlarining ekspluatatsiyasini tashkil etish ustidan texnik va texnologik nazorat qilish;
 energetika obyektlariga texnik xizmat ko‘rsatish, ularni ta’mirlash va modernizatsiya qilish;
 tabiatni muhofaza qilish talablariga rioya etilishi hamda texnik ekspluatatsiya qilish qoidalarining bajarilishi uchun javobgarlik.
 2. O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda o‘zlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni bir oy muddatda ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
 3. Vazirlar Mahkamasining “Suv xo‘jaligi tashkilotlari tomonidan sanoat va energetika tashkilotlariga texnik suv yetkazib berish bo‘yicha ko‘rsatilgan xizmatlar uchun haq to‘lash tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida” 2018-yil 12-dekabrdagi 1008-son qaroriga 2-ilovaga muvofiq o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin.
 4. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining yoqilg‘i-energetika va kimyo sohalarini rivojlantirish masalalari bo‘yicha o‘rinbosari — energetika vaziri J.T. Mirzamaxmudov zimmasiga yuklansin.
 1. Ushbu Qoidalar energetika obyektlarida qurilmalar, uskunalar, ishlab chiqarish binolari va kommunikatsiyalarini ishonchli, xavfsiz va samarali ekspluatatsiya qilishni ta’minlash, shuningdek, ularni ishga yaroqli holatda saqlab turishga doir talablarini belgilaydi.
 2. Ushbu Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
 yagona elektr energetikasi tizimi — elektr energiyasini hosil qiluvchi korxonalar, magistral elektr tarmoqlari, hududiy elektr tarmoqlari majmui va ularning tezkor-dispetcherlik boshqaruvi;
 energetika obyekti — elektr energiyasini hosil qiluvchi (ishlab chiqaruvchi), uzatuvchi va taqsimlovchi tashkilotlar, shuningdek, elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlari;
 magistral elektr tarmoqlari — elektr energiyasini hududlararo va (yoki) davlatlararo uzatishni ta’minlash uchun foydalaniladigan elektr energiyasi tarmog‘i xo‘jaligi obyektlari majmui;
 hududiy elektr tarmoqlari — tegishlicha Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar hududi doirasidagi elektr energiyasini taqsimlovchi va iste’molchilarni elektr energiyasi bilan ta’minlovchi elektr tarmoq xo‘jaligi obyektlari majmui;
 tezkor-dispetcherlik boshqaruvi — elektr energetikasi obyektlarining texnologik jihatdan o‘zaro uyg‘un ishlashini va yagona elektr energetikasi tizimi ishonchli va barqaror ishlashining texnologik rejimini markazlashtirilgan tarzda uzluksiz boshqarish jarayoni;
 elektr stansiyasi — elektr energiyasini hosil qilish uchun mo‘ljallangan, elektr energiyasini hosil qiluvchi qurilma va uskunalar hamda yordamchi uskunalardan tashkil topgan, tegishli infratuzilmaga ega yoki ko‘chib yurish uchun mo‘ljallangan (ko‘chma elektr stansiya) elektr qurilmalari va uskunalari majmui;
 elektr podstansiyasi — elektr energiyasini qabul qilish va uzatish, taqsimlash va uning parametrlarini o‘zgartirish uchun mo‘ljallangan hamda transformatorlardan yoki boshqa elektr qurilmalaridan, shu jumladan, o‘zgartirgichlar, boshqarish qurilmalari va yordamchi uskunalardan tashkil topgan elektr qurilmalari va uskunalar majmui;
 elektr tarmog‘i — elektr energiyasini uzatish va taqsimlash uchun mo‘ljallangan, podstansiyalar, taqsimlovchi qurilmalar va ularni birlashtiruvchi elektr uzatish tarmoqlari majmui;
 elektr tarmog‘i xo‘jaligi obyektlari — elektr energiyasini uzatishni amalga oshirish uchun mo‘ljallangan elektr uzatish liniyalari, transformator podstansiyalari, taqsimlash punktlari;
 elektr uskunasi — elektr energiyasini hosil qilish (ishlab chiqarish), transformatsiya qilish, uzatish, taqsimlash hamda elektr energiyasining xarakteristikalarini o‘zgartirish, boshqa turdagi energiyaga aylantirish uchun mo‘ljallangan jihozlar (transformatorlar, reaktorlar, motorlar va boshqalar);
 elektr qurilmasi — elektr energiyasini hosil qilish (ishlab chiqarish) yoki boshqa turdagi energiyaga o‘zgartirish, uzatish, taqsimlash yoki iste’mol qilishning o‘ziga xos funksiyasini bajarishga mo‘ljallangan, tizimli va (yoki) funksional birlikda o‘zaro bog‘liq bo‘lgan elektr uskunalar va jihozlar majmui (ular o‘rnatilgan inshootlar va binolar bilan birgalikda);
 komplekt taqsimlash qurilmasi — ichida o‘rnatilgan uskunalar, boshqaruv, nazorat, himoya, avtomatika va signalizatsiya qurilmalari bor shkaflardan yoki bloklardan tashkil topgan, elektr taqsimlovchi qurilma;
 neytral — elektr uskunalari cho‘lg‘amlarining (elementlarining) “yulduz” sxemasi bo‘yicha ulangan umumiy nuqtasi;
 kommutatsiya apparati — elektr zanjirlarini kommutatsiya qilish va tok o‘tkazish uchun mo‘ljallangan elektr apparati (o‘chirgich, yuklama o‘chirgichi, bo‘lgich, ajratgich, avtomat, rubilnik, paketli o‘chirgich, saqlagich va hokazolar);
 elektr uzatish kabel tarmog‘i — bir yoki bir necha kabellardan tashkil topgan, bevosita erga, kabel kanallariga, quvurlariga va kabel konstruksiyalariga yotqizilgan elektr uzatish tarmog‘i;
 elektr uzatish havo tarmog‘i — ochiq havoda joylashgan, izolyator va armaturalar yordamida tayanchlarga yoki muhandislik inshootlari (ko‘priklar, ko‘prik yo‘llari va hokazolar) kronshteynlariga hamda ustunlariga mahkamlangan simlar orqali elektr energiyasini uzatish uchun mo‘ljallangan majmua. Elektr uzatish havo tarmog‘ining boshlanishi va oxiri deb tarmoq portallari yoki taqsimlovchi qurilmalar, shoxobchalar uchun esa — shoxobchaga ajralgan erdagi tayanch va tarmoq portallari yoki taqsimlovchi qurilmaga kiruvchi qismi qabul qilinadi. Bunda, havo tarmog‘i tomonida tarmoq portallariga o‘rnatilgan tortuvchi izolatsiyalovchi osmalar hamda havo tarmog‘i simlarida mahkamlangan barcha qisqichlar, havo tarmog‘iga qarashlidir. Tarmoq portallari, podstansiya tomonidan tortuvchi izolatsiyalovchi osmalari bilan ushbu portallardagi halqa, havo tarmog‘i simlaridan har xil uskunalarga (o‘chirish-yoqish apparatlariga, razryadlagichlarga, aloqa kondensatorlariga va hokazolarga) tushgan simlar hamda yuqori chastotali to‘sgichlar havo elektr uzatish tarmog‘iga kirmaydi;
 elektr energiyasi iste’molchisi — elektr qurilmalari, uskunalari elektr energiyasi bilan ta’minlovchi tashkilotning tarmog‘iga bevosita ulangan, u bilan elektr tarmoqlarining mansublik chegarasiga hamda elektr energiyasini yetkazib berish bo‘yicha tuzilgan shartnomaga ega bo‘lgan yuridik yoki jismoniy shaxs;
 yo‘l-yo‘riq berish — xodimlarga xavfsiz mehnatni tashkil etishga va elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilishda xavfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilishga qaratilgan asosiy talablar mazmunini yetkazish, yo‘l-yo‘riq olayotganlar ish joylarida yuz bergan yoki yuz berishi mumkin bo‘lgan xatolarni tahlil qilish, xavfsiz ishlab chiqarish haqidagi bilimlarni va tajribani chuqurlashtirish, energetika korxonalarida yong‘in xavfsizligi qoidalari bo‘yicha bilimlarni mustahkamlash hamda kengaytirish;
 dublyorlik qilish (dublyorlik) — dublyorni tayyorlashga javobgar shaxs kuzatuvi ostida ish joyida elektr qurilmasini boshqarish va boshqa funksiyalarni bajarish;
 ruxsat naryadi — ishning mazmuni, joyi, uni boshlash va tamomlash vaqtlarini, zarur xavfsizlik choralarini, brigada tarkibini hamda ishni xavfsiz bajarish uchun javobgar shaxslarni belgilovchi ishni xavfsiz bajarish uchun maxsus blankada tuzilgan topshiriq;
 farmoyish — ishni xavfsiz bajarish uchun uning mazmunini, ish joyini, vaqtini, xavfsizlik choralarini (zarur bo‘lgan taqdirda) bajarish topshirilgan shaxslarni belgilovchi og‘zaki topshiriq;
 navbatchi xodimlar (navbatchi) — smenada navbatchilik qilayotgan va tezkor boshqaruv yoki tezkor almashlab-ulashni amalga oshirishga ruxsat berilgan xodimlar: dispetcherlar, navbatchi muhandislar, texniklar, smena boshliqlari, uyda navbatchilik qiluvchilar va boshqaruv shchitlari navbatchilari, tezkor chiqish brigada a’zolari;
 ta’mirlovchi xodimlar — elektr stansiyalari, podstansiyalar, havo tarmog‘i, kabel tarmog‘i, aloqa havo tarmog‘i, aloqa kabel tarmog‘i, rele himoyasi, avtomatika, o‘lchash vositalari, izolatsiya va yashindan himoya qilish vositalarida, dispetcherlik va texnologik boshqaruv vositalarida ekspluatatsion ta’mirlash va sozlash ishlari bilan shug‘ullanuvchi muhandislar, texniklar, ustalar, ishchilar, elektr laboratoriyalari xodimlari.
 3. Mazkur Qoidalarning talablari idoraviy mansubligi va tashkiliy-huquqiy shaklidan qat’i nazar, barcha elektr energetikasi obyektlari, shuningdek, energetika obyektlariga taalluqli ishlarni bajaruvchi ilmiy-tadqiqot, loyihalash, qurilish-montaj, ta’mirlash va sozlash tashkilotlari hamda ularning xodimlari uchun majburiy hisoblanadi.
 4. Barcha yangidan montaj, rekonstruksiya va modernizatsiya qilingan energetika qurilmalari va uskunalari Elektr qurilmalarining tuzilishi qoidalarida (keyingi o‘rinlarda — EQTQ) belgilangan talablar va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq bajarilishi shart.
 5. Energiya ishlab chiqaruvchi uskunalarning majburiy sertifikatsiyasi qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
 6. Mazkur Qoidalarda ko‘zda tutilmagan elektr uskunalari va qurilmalarini texnik ekspluatatsiya qilish sohada ishlab chiqilgan va O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligi (keyingi o‘rinlarda — Energetika vazirligi) bilan kelishilgan qoidalarga muvofiq amalga oshirilishi mumkin.
 7. Mazkur Qoidalar statsionar va ko‘chma dizel elektr stansiyalariga nisbatan tatbiq etilmaydi. 
 8. Maxsus texnik ekspluatatsiya qilish qoidalarining amalga kiritilishi bunga vakolatli idoralar tomonidan Energetika vazirligi bilan kelishilgan holda amalga oshiriladi.
 9. Elektr stansiyalari, qozonxonalar, elektr va issiqlik tarmoqlarining asosiy vazifasi elektr va issiqlik energiyasini ishlab chiqarish, uzatish, taqsimlash va iste’molchilarga yetkazib berishdan (keyingi o‘rinlarda — energiya ishlab chiqarish) iborat.
 10. Energetika tizimining ishi ustidan texnik boshqaruv Energetika vazirligi tomonidan, tezkor boshqaruv esa — tizim operatori va energetika tizimining tegishli korxonalarining tezkor-dispetcherlik xizmatlari tomonidan amalga oshiriladi.
 11. Har bir energetika obyektida uskunalar, binolar, inshootlar va kommunikatsiyalarga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha vazifalar tuzilmaviy bo‘linmalar o‘rtasida taqsimlangan bo‘lishi shart. 
 12. “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ, “O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ, “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ va “O‘zbekgidroenergo” AJ, shuningdek, ularning tarkibiy qismi bo‘lgan elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi korxonalar, magistral elektr tarmoqlari tashkilotlari, hududiy elektr tarmoqlari tashkilotlari hamda xususiy va davlat-xususiy sheriklik asosida faoliyat yurituvchi elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi, uzatuvchi, taqsimlovchi tashkilotlar o‘z vakolati doirasida quyidagilarni ta’minlashlari shart:
 yagona elektr energetika tizimining xavfsiz va ishonchli ishlab turishini ta’minlash va iste’molchilarning elektr energiyasiga bo‘lgan ehtiyojini qondirish;
 kadrlarning malakasini oshirish, ilg‘or ishlab chiqarish usullarini tatbiq etish va tarqatishni;
 elektr energiyasini ishlab chiqarish va iste’mol qilish balansini shakllantirishda ishtirok etish va elektr energiyasiga tariflar bo‘yicha takliflar kiritish;
 o‘zlarining generatsiya qiluvchi quvvatlarini va elektr tarmoqlarini rekonstruksiya qilish, modernizatsiyalash, rivojlantirish va ekspluatatsiya qilish bo‘yicha tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish;
 elektr energetikasi obyektlari va iste’molchilar (aholidan tashqari) elektr qurilmalarining texnik holati va ularni ekspluatatsiya qilish tashkil etilganligi ustidan texnik va texnologik nazoratni amalga oshirish;
 o‘rnatilgan uskunalar quvvatidan foydalanish samaradorligini oshirish, energiyani tejash tadbirlarini amalga oshirish va ikkilamchi energiya resurslaridan oqilona foydalanishni tashkil etish.
 13. Elektr energetikasi obyektlari va iste’molchilar elektr va issiqlik qurilmalarining texnik holati va ularni ekspluatatsiya qilish tashkil etilishi, shuningdek, yoqilg‘i-energetika resurslaridan oqilona va samarali foydalanish ustidan texnik va texnologik davlat nazorati O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligi huzuridagi Elektr energetikada nazorat inspeksiyasi (keyingi o‘rinlarda — “O‘zenergoinspeksiya”) tomonidan amalga oshiriladi.
 14. Elektr energetikasi sohasi xodimlarining asosiy majburiyatlari quyidagilardan iborat:
 iste’molchilar energiya ta’minotining shartnomaviy shartlariga rioya qilish;
 uzatiladigan energiyaning normal sifatini — elektr tokining me’yorlangan chastotasi va kuchlanishini, issiqlikning bosimi va haroratini saqlab turish;
 tezkor-dispetcherlik intizomiga rioya qilish;
 uskunalar, bino va inshootlarni ekspluatatsiya qilishga tayyor holatda saqlash;
 energiya ishlab chiqarishning maksimal tejamkorligi va ishonchliligini ta’minlash;
 uskunalar va inshootlarni ekspluatatsiya qilishda sanoat va yong‘in xavfsizligi talablariga rioya qilish;
 mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik texnikasi qoidalari talablarini bajarish;
 tabiatni muhofaza qilish qonunchiligi talablarini bajarish;
 ishlab chiqarishning odamlar va atrof muhitga zararli ta’sirini kamaytirish;
 energetika obyektlarining tejamkorligi, ishonchliligi, xavfsizligini oshirish, ekologik holatini yaxshilash maqsadida ilmiy-texnik taraqqiyot yutuqlaridan foydalanish.
 15. Elektr energetikasi sohasidagi har bir xodim energiya ishlab chiqarishning o‘ziga xos xususiyatlari haqida aniq tasavvurga ega bo‘lishi, mehnat intizomiga va texnologik intizomga, ish tartibi qoidalariga qat’iy rioya qilishi, o‘z ish joyini toza va saranjom saqlashi shart.
 16. Qurilishi to‘liq tugallangan issiqlik elektr stansiyalari (keyingi o‘rinlarda — IES), gidroelektr stansiyalari (keyingi o‘rinlarda — GES), quyosh elektr stansiyalari (keyingi o‘rinlarda — QES), shamol elektr stansiyalari (keyingi o‘rinlarda — ShES), boshqa ko‘rinishdagi alternativ va qayta tiklanuvchi tabiiy resurslardan elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi hamda saqlovchi elektr stansiyalari, elektr va issiqlik tarmoqlari obyektlari, shuningdek, energetika obyektlarining murakkabligiga qarab ularni ishga tushirish navbatlari qonunchilik hujjatlari bilan belgilangan tartibda ekspluatatsiyaga qabul qilinishi shart. Mazkur talablar, shuningdek, energetika obyektlarini kengaytirish, rekonstruksiya qilish va texnik qayta jihozlashdan keyin ekspluatatsiyaga qabul qilishda ham tatbiq etiladi.
 17. Energetika obyektlarini ishga tushirish navbatlari qurilishning oxirgi bosqichida ma’lum elektr qurilmalariga yoki umuman energetika obyektiga taalluqli bo‘lgan bino va inshootlar hamda obyektlar yig‘indisidan tarkib topgan, energetika obyektlari majmuasi to‘liq loyihaviy hajmining belgilangan parametrlarda normal ekspluatatsiya qilinishini ta’minlaydigan qismini o‘z ichiga olishi kerak (aniq elektr qurilmalariga bog‘liq bo‘lmagan holda).
 Shu bilan birga, energetika obyektlari majmuasiga elektr va issiqlik energiyasini ishlab chiqarish, uzatish, iste’molchilarga yetkazib berishni ta’minlaydigan quyidagilar kiritilishi mumkin: uskunalar, inshootlar, asosiy ishlab chiqarish qurilmalari, yordamchi-ishlab chiqarish qurilmalari, tegishli binolar (yordamchi, maishiy, transport, ta’mirlash, omborxona va boshqa binolar), dispetcherlik va texnologik boshqaruv vositalari (keyingi o‘rinlarda — DTBV), aloqa vositalari, muhandislik kommunikatsiyalari, umumiy ovqatlanish punktlari, tibbiy punktlar va obodonlashtirilgan hududlar. Mazkur energetika obyektlarining ishga tushirish loyihasida ko‘zda tutilgan jami ishchi-xodimlar sanitariya qoidalari, normalari va gigiyena normativlari talablari, yong‘in xavfsizligi talablari, tegishli suv havzalari va atmosfera havosini ifloslanishdan himoya qilish talablari bayon qilingan yo‘riqnomalar bilan ta’minlangan bo‘lishi shart.
 Energetika obyektlari loyihasi loyihalovchi tomonidan belgilangan muddatlarda ishlab chiqilishi va taqdim etilishi, buyurtmachi va bosh pudratchi bilan, boshqa davlatlar elektr energetikasi tizimlari o‘rtasida tizimlararo ahamiyatga ega bo‘lgan ishga tushirish energetika obyektlari majmuasi loyihasi esa “Energiya” muvofiqlashtiruvchi dispetcherlik markazi (keyingi o‘rinlarda — “Energiya” MDM) bilan kelishilgan bo‘lishi va belgilangan tartibda tasdiqlanishi lozim.
 18. Energetika obyektini ekspluatatsiyaga qabul qilishdan oldin quyidagi ishlar bajarilishi shart:
 uskunalarning individual sinovlari hamda asosiy va yordamchi uskunalarning sinov tarzida ishga tushirilishi bilan tugaydigan energobloklar uchun alohida tizimlarning funksional sinovlari;
 uskunalarning kompleks sinab ko‘rilishi.
 Bino va inshootlarni qurish va montaj qilish vaqtida uskunalar va inshootlarning tashkil etuvchi qismlari, shu jumladan, yashirin ishlar (bino va inshootlarni qurish jarayonida montaj qilinishi yoki o‘rnatilishi zarur bo‘lgan elektr tarmoqlari, kabellar, aloqa kabellari va boshqalar) oraliq qabul qilish to‘g‘risidagi dalolatnomalarni rasmiylashtirgan holda qabul qilingan bo‘lishi shart.
 19. Uskunalar va alohida tizimlarning yakka tartibda va funksional sinovlari bosh pudratchi tomonidan buyurtmachining loyihaviy sxemalar bo‘yicha xodimini jalb qilgan holda ushbu tashkil etuvchi qismi bo‘yicha barcha qurilish va montaj ishlari tugatilganidan so‘ng amalga oshiriladi. Yakka tartibda va funksional sinovlardan oldin mazkur Qoidalarning, shaharsozlik normalari va qoidalarining, standartlarning, shu jumladan, mehnat xavfsizligi standartlarining, texnologik loyihalash me’yorlarining, O‘zbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi (keyingi o‘rinlarda — Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi), O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi va boshqa nazorat qiluvchi davlat organlari tomonidan belgilangan tartibda qabul qilingan qoidalar, me’yorlar va talablarning, EQTQning, mehnat muhofazasi qoidalarining, portlash va yong‘in xavfsizligi qoidalarining, ishlab chiqaruvchi zavod ko‘rsatmalarining, uskunalarni montaj qilish bo‘yicha yo‘riqnomalarning bajarilishi tekshiriladi.
 20. Qurilish va montaj qilish davomida yo‘l qo‘yilgan nuqsonlar va kamchiliklar, shuningdek, yakka tartibda va funksional sinovlar jarayonida aniqlangan uskunalarning nuqsonlari qurilish-montaj tashkilotlari va ishlab chiqaruvchi zavodlar tomonidan kompleks sinovlar boshlangunga qadar bartaraf etilgan bo‘lishi shart.
 21. Energobloklarning sinov tarzida ishga tushirilishi buyurtmachi tomonidan kompleks sinovlargacha o‘tkazilishi lozim. Sinov tarzida ishga tushirishda uskunalar va texnologik sxemalarning ishlash qobiliyati, ularni ekspluatatsiya qilish xavfsizligi tekshirilishi, barcha nazorat va boshqaruv tizimlari, shu jumladan, avtomatik rostlash tizimlari, himoya va blokirovka tuzilmalari, signalizatsiya tuzilmalari va nazorat-o‘lchov asboblarini tekshirish va sozlash amalga oshirilganligi, uskunalarning kompleks sinab ko‘rishga tayyorligi tekshirilishi lozim.
 Sinov tarzida ishga tushirishdan oldin energetika obyektini ishonchli va xavfsiz ekspluatatsiya qilish uchun quyidagi shartlar bajarilgan bo‘lishi kerak:
 ekspluatatsiya qiluvchi va ta’mirlovchi xodimlar tayyorlanishi va o‘qitilishi (bilimlari sinovdan o‘tkazilishi), ekspluatatsiya qilish yo‘riqnomalari, mehnat muhofazasi, mehnatni muhofaza qilish yo‘riqnomalari, tezkor sxemalar, hisobga olish va hisobot bo‘yicha texnik hujjatlar ishlab chiqilishi va tasdiqlanishi;
 yoqilg‘i, materiallar, asboblar va ehtiyot qismlarning zaxirasi tayyorlanishi;
 aloqa tarmog‘i bilan birga DTBV, yong‘in haqida avtomatik ravishda xabar berish va o‘chirish qurilmalari, avariyaviy yoritish, ventilatsiya tizimlari ishga tushirilishi;
 nazorat qilish va boshqarish tizimlari montaj qilingan hamda soz holatda bo‘lishi;
 energetika obyektini ekspluatatsiya qilishga tayyorligi to‘g‘risida belgilangan tartibda “O‘zenergoinspeksiya”dan, agar boshqa nazorat organlari nazoratidagi obyektlar (qurilmalar) ishga tushirilayotgan bo‘lsa, ushbu organlardan ham tegishlicha xulosa yoki ruxsat olinishi.
 22. Kompleks sinovlarni buyurtmachi o‘tkazishi lozim. Kompleks sinovlarda asosiy agregatlar va barcha yordamchi uskunalarning birgalikda yuklama ostida ishlashi tekshirib ko‘rilishi kerak.
 Energetika qurilmasi tarmoqqa ulangan yoki unga yuklama berilgan vaqt — energetika qurilmasini kompleks sinab ko‘rishning boshlanish vaqti hisoblanadi.
 Uskunalarni loyihada ko‘zda tutilmagan sxemalar bo‘yicha kompleks sinab ko‘rish taqiqlanadi.
 Elektr stansiyalarining uskunalarini kompleks sinash issiqlik elektr stansiyalari uchun asosiy yoqilg‘ining (gaz-turbina qurilmalari uchun — tabiiy gazning (keyingi o‘rinlarda — gazsimon yoqilg‘i) loyihaviy ko‘rsatkichlarida, gidroelektr stansiyalari uchun ishga tushirish obyektida ko‘zda tutilgan suvning sarfi va bosimida 72 soat mobaynida asosiy uskunalarni nominal yuklama bilan normal va uzluksiz ishlatish, shuningdek, ishga tushirish majmuasiga kiritilgan barcha yordamchi uskunalarni doimiy yoki navbatma-navbat ishlatish orqali amalga oshiriladi. 
 Elektr tarmoqlarini kompleks sinash podstansiya uskunalarining 72 soat mobaynida, elektr uzatish tarmoqlarining esa — 24 soat mobaynida yuklama ostida normal va uzluksiz ishlashi orqali amalga oshiriladi.
 Bunda yangi, rekonstruksiya va modernizatsiya qilingan elektr tarmoqlariga kuchlanish berishdan oldin ularning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiqligi “O‘zenergoinspeksiya” tomonidan ko‘rib chiqilgan va ekspluatatsiya qilishga tayyorligi tasdiqlangan bo‘lishi lozim.
 Issiqlik tarmoqlarida uskunalarning yuklama ostida 24 soat davomida ishga tushirish majmuasida ko‘zda tutilgan nominal bosim bilan normal va uzluksiz ishlashi kompleks sinab ko‘rish o‘tkazilganligining tasdig‘i hisoblanadi.
 Gaz-turbina qurilmalari (keyingi o‘rinlarda — GTQ) uchun bundan tashqari o‘n marta, GESning gidroagregatlari uchun esa uch marta muvaffaqiyatli avtomatik ishga tushirish kompleks sinab ko‘rishning majburiy sharti hisoblanadi.
 Kompleks sinab ko‘rishda loyihada ko‘zda tutilgan nazorat-o‘lchov asboblari, blokirovka, signalizatsiya va masofadan boshqarish, himoya va rejim sozlanishini talab qilmaydigan avtomatik rostlash tuzilmalari ulangan bo‘lishi shart.
 Agar kompleks sinab ko‘rishni asosiy yoqilg‘ida bajarish yoki issiqlik elektr stansiyalari uchun nominal yuklama va bug‘ning (GTQ uchun — gazsimon yoqilg‘ining) loyihaviy ko‘rsatkichlariga, gidroelektr stansiyalari uchun suvning bosimi va sarfiga, birgalikda yoki alohida sinab ko‘rishda podstansiya, elektr uzatish tarmoqlari uchun yuklamaga, issiqlik tarmoqlari uchun issiqlikning ko‘rsatkichlariga ishga tushirish majmuasida ko‘zda tutilgan ishlar bajarilmaganligi bilan bog‘liq bo‘lmagan qandaydir sabablarga ko‘ra erishib bo‘lmasa, kompleks sinab ko‘rishni zaxira yoqilg‘isida bajarish haqidagi qaror, shuningdek, ko‘rsatkichlar va yuklamaning chegaraviy qiymatlari qurilishi tugallangan obyektlarni foydalanishga qabul qilish davlat komissiyasi (keyingi o‘rinlarda — davlat komissiyasi) tomonidan belgilanadi va ishga tushirish majmuasini ekspluatatsiyaga qabul qilish dalolatnomasida qayd etiladi.
 23. Energetika obyektini davlat komissiyasiga taqdim etishga tayyorlash uchun buyurtmachi tomonidan qurilishi tugallangan obyektlarni foydalanishga qabul qilish ishchi komissiyasi (keyingi o‘rinlarda — ishchi komissiya) tayinlanadi va ishchi komissiya uskunani yakka tartibdagi sinovlar o‘tkazilganidan so‘ng kompleks sinab ko‘rish uchun dalolatnoma bo‘yicha qabul qilib oladi. Ushbu dalolatnoma imzolangan vaqtdan boshlab buyurtmachi uskunaning saqlanishi uchun javobgar bo‘ladi.
 Ishchi komissiya kompleks sinab ko‘rish amalga oshirilganidan hamda aniqlangan nuqsonlar va kamchiliklar bartaraf etilganidan keyin uskunani dalolatnoma bo‘yicha qabul qilib oladi, shuningdek, u davlat komissiyasiga taqdim etish uchun qurilishi tugallangan bino va inshootlarning tayyorligi haqida dalolatnoma tuzadi.
 Zarur hollarda ishchi komissiyalar ixtisoslashtirilgan (qurilish, turbina, qozonxona, gidrotexnik, elektrotexnik, nazorat va boshqaruv tizimlari bo‘yicha va boshqalar) kichik qabul komissiyalarini tuzishi shart.
 Ushbu kichik qabul komissiyalarining, obyektning ularning ixtisosiga tegishli bo‘lgan qismi holati va uskunalarni kompleks sinab ko‘rishga hamda ekspluatatsiya qilishga tayyorligi haqida xulosalar tuzishi va ushbu xulosalar ishchi komissiya tomonidan tasdiqlanishi shart.
 24. Uskunalar, bino va inshootlar ishchi komissiya tomonidan qabul qilinganda bosh pudratchi — qurilish tashkiloti buyurtmachiga amaldagi shaharsozlik normalari va qoidalarida (keyingi o‘rinlarda — ShNQ) va sohada qabul qilish qoidalarda ko‘zda tutilgan hujjatlarni taqdim etishi kerak.
 25. Ishchi komissiya tomonidan aniqlangan nuqsonlar va kamchiliklarning bartaraf etilishi ustidan nazorat qilish energetika obyektlarini qabul qilishga taqdim qilgan buyurtmachi tomonidan amalga oshiriladi.
 26. Ishga tushirish majmualarini, ularning navbatlarini yoki energetika obyektlarini butunligicha ekspluatatsiyaga qabul qilish ishchi komissiya tomonidan amalga oshiriladi.
 27. Uskunalar, bino va inshootlarni nuqsonlar hamda kamchiliklar bilan ekspluatatsiyaga qabul qilish taqiqlanadi.
 Kompleks sinab ko‘rish o‘tkazilganidan va aniqlangan nuqsonlar va kamchiliklar bartaraf etilganidan keyin ishchi komissiya uskunalarni va ularga taalluqli bino va inshootlar bilan birgalikda ekspluatatsiyaga qabul qilish dalolatnomasini rasmiylashtirishi kerak. Ishchi komissiya seriyali uskunalarni o‘zlashtirish davrini belgilab beradi, ushbu davr ichida zarur sinovlar, sozlash va tugallash ishlari o‘tkazilishi hamda uskunalar loyihadagi ko‘rsatkichlar bilan ekspluatatsiya qilinishi lozim. Uskunalarning bosh namunalari uchun o‘zlashtirish muddati buyurtmachi (investorlar) tomonidan ushbu uskunalarni tugallash, sozlash va o‘zlashtirish ishlarining muvofiqlashtiruvchi rejasiga ko‘ra belgilanadi.
 28. Buyurtmachi davlat komissiyasiga amaldagi ShNQ va sohada qabul qilingan qoidalarda ko‘zda tutilgan hajmda ishchi komissiya tomonidan tayyorlangan hujjatlarni taqdim etadi.
 Barcha hujjatlar umumiy katalogga kiritiladi, alohida hujjatlar jildlarida esa ichidagi hujjatlarning tasdiqlangan ro‘yxati bo‘lishi shart. Hujjatlar buyurtmachining texnik arxivida ishchi komissiya tomonidan tuzilgan hujjatlar bilan birga saqlanishi shart.
 29. Qurilishi tugallangan alohida turgan bino va inshootlar hamda elektrotexnik tuzilmalar ichiga yoki yoniga qurilgan ishlab chiqarish, yordamchi-ishlab chiqarish va yordamchi vazifalar uchun xonalar, ularda montaj qilingan uskunalar, boshqaruv va aloqa vositalari bilan birga davlat komissiyasiga taqdim etilishi uchun ishga tushirish kompleksi qabul qilingunga qadar, ishchi komissiya tomonidan tayyorligiga qarab ekspluatatsiyaga qabul qilinadi.
 30. Tajribaviy (eksperimental), tajribaviy-sanoat energo-texnologik qurilmalar, agar ular loyihada nazarda tutilgan tajribalarni o‘tkazish yoki mahsulotni ishlab chiqarish uchun tayyorlangan bo‘lsa, ishchi komissiya tomonidan ekspluatatsiyaga qabul qilinishi kerak.
 31. Barcha gidrotexnik inshootlarning suv osti qismi (o‘rnatilgan nazorat-o‘lchov apparatlari va uskunalar bilan) ishga tushirish majmuasi hajmida bajarilgan bo‘lishi va ishchi komissiya tomonidan ular suvga to‘ldirishdan oldin qabul qilinishi lozim.
 Ularning to‘liq loyihaviy hajmda yakuniy qabul qilinishi butun energetika obyekti ekspluatatsiyaga qabul qilinganda amalga oshirilishi kerak. Gidroelektr stansiyalar davlat komissiyasi tomonidan ekspluatatsiyaga qabul qilingandan so‘ng uning kotlovaniga suv to‘ldirish va daryo o‘zanini yopishga ruxsat beriladi.
 32. Davlat komissiyasi tomonidan dalolatnoma imzolangan sana obyekt ekspluatatsiyaga qabul qilingan sana hisoblanadi.
 33. Energetika obyektlarida ishlashga maxsus ma’lumotga ega bo‘lgan va egallagan lavozimining talablari doirasida tayyorgarlikdan o‘tgan shaxslarga ruxsat beriladi.
 34. Energetika qurilmalarining uskunalarini boshqarishga, ularga texnik xizmat ko‘rsatishga yoki ta’mirlashga maxsus tayyorgarlik kursidan va tegishli lavozimda ishlash uchun imtihondan o‘tgan shaxslarga ruxsat beriladi.
 35. Energetika obyektlarida xodimlarni tayyorlash elektr energetikasi obyektlarida xodimlar bilan ishlashni tashkil etish qoidalari talablariga muvofiq tashkil etilishi shart.
 36. Energetika obyektlarida tegishli lavozimga tayinlanadigan, energetika qurilmalarining ekspluatatsiyasi va rejimlari bo‘yicha faoliyat yuritadigan hamda energetika qurilmalariga bevosita xizmat ko‘rsatuvchi shaxslar ishga tayinlanishidan oldin energetika obyektining bosh muhandisi tomonidan tasdiqlangan individual tartibdagi dastur bo‘yicha maxsus talablar doirasida tayyorgarlikdan o‘tishi lozim.
 37. Og‘ir ishlarda va zararli yoki xavfli mehnat sharoitlari bilan bog‘liq ishlarda band bo‘lgan xodimlar zimmasiga topshirilgan ishlarga loyiqligini aniqlash va kasbiy kasalliklarning oldini olish maqsadida majburiy ravishda dastlabki (ishga kirish vaqtida) va davriy (mehnat faoliyati davomida) tibbiy ko‘rikdan o‘tishlari shart.
 Dastlabki va davriy tibbiy ko‘rikdan o‘tilishi zarur bo‘lgan ishlardagi zararli ishlab chiqarish omillari va ishlarning ro‘yxati hamda bunday ko‘riklarni o‘tkazish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan belgilanadi.
 38. Energetika obyektlarida xodimlar bilan ularning o‘z kasbiy vazifalarini bajarishga tayyorligini va malakasini oshirishni ta’minlashga qaratilgan doimiy ishlar olib borilishi lozim. Mehnat xavfsizligi bo‘yicha o‘qitish va yo‘l-yo‘riq berish uzluksiz va ko‘p pog‘onali xususiyatga ega bo‘lishi shart.
 39. Xodimlarni tayyorlash, malakasi talab darajasida bo‘lishi va uni oshirish jarayoni ustidan rahbarlik qilish tashkilotning bosh muhandisi tomonidan, ularning amalga oshirilishini nazorat qilish esa energetika obyektlarining (korxonalar, tashkilotlar) rahbarlari tomonidan amalga oshiriladi.
 40. Energetika obyektlarida texnik kutubxona, texnik xona, mehnat muhofazasi va xavfsizlik texnikasi (keyingi o‘rinlarda — MM va XT) va yong‘in xavfsizligi (keyingi o‘rinlarda — YoX) xonalari ishlab turishi shart.
 41. Energetika obyektlarida xodimlar bilan ishlashni ta’minlash uchun statsionar o‘qitish qurilmalari ishlab turishi, energetika tizimining tuzilmasida o‘quv markazlari va boshqa ixtisoslashtirilgan o‘quv muassasalari bo‘lishi shart. 
 Xodimlarni tayyorlash uchun o‘quv-ishlab chiqarish bo‘linmalari poligonlarga, o‘quv sinflariga, ustaxonalarga, laboratoriyalarga ega bo‘lishi, o‘qitish va mashq qilishning texnik vositalari bilan jihozlanishi shart. Xodimlarni o‘qitishga yuqori malakali mutaxassislar jalb qilinishi shart.
 42. Xizmatchilarning toifasiga qarab xodimlar bilan ishlashning quyidagi shakllari o‘rnatiladi:
 ish joyida o‘qitish (stajirovka) bilan yangi lavozim (kasb) bo‘yicha tayyorlash;
 texnik ekspluatatsiya, mehnat muhofazasi, sanoat va yong‘in xavfsizligi bo‘yicha qoidalar, me’yorlar va yo‘riqnomalar bo‘yicha bilimlarni tekshirish;
 dublyorlik;
 avariyaga qarshi va yong‘inga qarshi nazorat mashqlari;
 XT va YoX bo‘yicha dastlabki, birlamchi, davriy, navbatdan tashqari, maqsadli yo‘riqnomalar;
 mehnatni muhofaza qilish va texnika xavfsizligi, yong‘in xavfsizligi bo‘yicha kirish, davriy, navbatdan tashqari, maqsadli yo‘l-yo‘riqlar o‘tkazish;
 maxsus tayyorgarlik;
 malakani oshirish uchun uzluksiz kasbiy o‘qitish.
 Xodimlarning toifasiga bog‘liq ravishda xodimlar bilan ishlash shakllari elektr energetikasi obyektlarida xodimlar bilan ishlashni tashkil etish qoidalari talablariga muvofiq belgilanadi.
 43. Xodimlar bilan ishlash energetika obyektining (korxona, tashkilot) bosh muhandisi tomonidan tasdiqlangan rejalarga muvofiq, tajriba orttirish (stajirovka) esa individual dasturlar bo‘yicha tashkil etiladi va o‘tkaziladi.
 44. Ishlab chiqarishning texnologik jarayonlarida bevosita ishtirok etmaydigan shaxslardan tashqari barcha xodimlar texnik ekspluatatsiya, mehnatni muhofaza qilish va texnika xavfsizligi, sanoat va yong‘in xavfsizligi bo‘yicha qoidalar, me’yorlar va yo‘riqnomalar bo‘yicha bilimlarini tekshiruvdan o‘tkazishlari shart.
 Tekshiruvni energetika obyektidagi malaka komissiyasi yuqori turuvchi tashkilot, shuningdek, “O‘zenergoinspeksiya” tomonidan belgilangan talablarga rioya qilgan holda amalga oshiradi. 
 Bilimlarini tekshirishdan ozod etilgan shaxslarning ro‘yxati yoki bilimlarini tekshirish talab qilinmaydigan lavozimlar va kasblarning ro‘yxati energetika obyektining rahbari tomonidan tasdiqlangan bo‘lishi shart.
 45. “O‘zenergoinspeksiya” va Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi nazorati ostidagi obyektlarga xizmat ko‘rsatuvchi ishchilar va ayrim toifadagi mutaxassislarning bilimlarini tekshirish va mustaqil ishlashiga ruxsat berish ushbu idoralar qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlar talablariga muvofiq belgilangan tartibda tashkil etilishi va o‘tkazilishi shart. Ushbu qoida talablari doirasida “O‘zenergoinspeksiya” nazorati ostidagi obyektlar “Issiqlik elektr stansiyalari” AJ, “O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari” AJ, “Hududiy elektr tarmoqlari” AJ va “O‘zbekgidroenergo” AJ, shuningdek, ularning tarkibiy qismi bo‘lgan elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi korxonalar, magistral elektr tarmoqlari tashkilotlari, hududiy elektr tarmoqlari tashkilotlari hamda xususiy va davlat-xususiy sheriklik asosida faoliyat yurituvchi elektr energiyasini ishlab chiqaruvchi, uzatuvchi, taqsimlovchi tashkilotlar hisoblanadi 
 46. Ta’mirlash, sozlash va boshqa ixtisoslashtirilgan tashkilotlarning xodimlari o‘z tashkilotlarining komissiyalarida tayyorgarlikdan, bilimlar tekshiruvidan o‘tadilar va mustaqil ishlash huquqini oladilar. 
 47. Xodimning bilimlarini tekshirish dastlabki, davriy va navbatdan tashqari bilimlar tekshiruvidan iborat bo‘ladi. 
 48. Bilimlarni dastlabki tekshirish xodim ishga qabul qilinganda uni o‘qitishdan yoki yangi lavozim bo‘yicha tayyorlashdan keyin, boshqa ishga (lavozimga) yoki boshqa tashkilotga o‘tganda lavozimga tayinlanganidan keyin ikki oydan kechiktirmay o‘tkaziladi.
 49. Barcha toifadagi xodimlarning bilimlarini davriy tekshirish belgilangan muddatlarda, biroq kamida 3 yilda bir marta o‘tkaziladi.
 Tezkor rahbarlar, energetika qurilmalarini boshqarish va ularga xizmat ko‘rsatish bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan shaxslar hamda qurilish-montaj tashkilotlarining tarmog‘idagi muhandis-texnik xodimlar uchun mehnat muhofazasi qoidalari va me’yorlari bo‘yicha bilimlarni tekshirish kamida bir yilda bir marta o‘tkazilishi shart.
 50. Bilimlar quyidagilar bo‘yicha tekshiriladi:
 mehnat muhofazasi bo‘yicha qoidalar, me’yorlar, yo‘riqnomalar, agar bajariladigan ish talab qilsa, boshqa maxsus qoidalar bo‘yicha bilimlar;
 energetika bo‘yicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar (texnik ekspluatatsiya qilish qoidalari — TEQQ, texnika xavfsizligi qoidalari — TXQ, yong‘in xavfsizligi qoidalari — YoXQ) bo‘yicha bilimlar;
 lavozim va ishlab chiqarish yo‘riqnomalari bo‘yicha bilimlar, avariyalar, avariyaviy rejimni bartaraf qilish rejalari (yo‘riqnomalari);
 xavfsizlikning texnik vositalarining tuzilishi va ishlash prinsiplari, avariyaga qarshi himoya vositalari bo‘yicha bilimlar;
 uskunalar, nazorat-o‘lchov asboblari va boshqaruv vositalarining tuzilishi hamda ishlash prinsiplari bo‘yicha bilimlar;
 energiya ishlab chiqarishning texnologik sxemalari va jarayonlari bo‘yicha bilimlar;
 Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi, shuningdek, boshqa nazorat qiluvchi organlar nazorati ostidagi uskunalar, energetika qurilmalari va obyektlarni xavfsiz ekspluatatsiya qilish shartlari bo‘yicha bilimlar;
 himoya vositalaridan foydalanishni va baxtsiz hodisalarda shikastlanganlarga birinchi yordam ko‘rsatishni bilish.
 Rahbarlar va barcha toifadagi mutaxassislar uchun bilimi majburiy tartibda imtihon qilinishi uchun tegishli amal qiluvchi va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar ro‘yxati ularning lavozim yo‘riqnomalari bilan belgilanadi va tegishli imtihon komissiyasini boshqarayotgan energetika obyekti (tashkilot)ning rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
 51. Belgilangan muddatlarda bilim tekshiruvidan o‘tmagan xodimlarga uskunalarni mustaqil boshqarish va ekspluatatsiya qilish taqiqlanadi.
 52. Qoniqarsiz baho olgan shaxs bir oy davomida qayta imtihondan o‘tishi shart.
 Ikkinchi marta imtihondan o‘ta olmagan mutaxassisning egallagan lavozimiga loyiqligi haqidagi masala ish beruvchi tomonidan mehnat qonunchiligiga muvofiq hal etiladi. 
 53. Bilimlar darajasini oshirish hamda avariyasiz va xavfsiz ishlash usullarini takomillashtirish uchun uskunalar, bino va inshootlarni ekspluatatsiya qilish bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan barcha xodimlar elektr energetikasi obyektlarida xodimlar bilan ishlashni tashkil etish qoidalari talablariga muvofiq yo‘l-yo‘riqdan o‘tishlari shart.
 54. Tezkor va tezkor-ta’mirlash xodimlari kamida 3 oyda bir marta avariyaga qarshi nazorat mashg‘ulotlarini o‘tishlari shart. 
 Tezkor, tezkor-ta’mirlash, ta’mirlash va sozlash xodimlari kamida yarim yilda bir marta o‘z tashkilotlarida yong‘inga qarshi nazorat mashg‘ulotlarini o‘tishlari shart.
 55. Mustaqil ishlashga ruxsat: ishga yangi qabul qilingan yoki ishda 6 oydan ko‘proq tanaffus qilgan tezkor va tezkor-ta’mirlash xodimlari uchun yo‘l-yo‘riqdan, stajirovkadan o‘tish, bilimlar tekshiruvidan va dublyorlikdan keyin, ta’mirlash va sozlash xodimlari uchun esa — yo‘l-yo‘riqdan, stajirovkadan o‘tish va bilimlar imtihonidan keyin beriladi.
 Ishida 3 haftadan 6 oy muddatgacha tanaffusda bo‘lgan xodimlarning ishlashiga ruxsat berish shartlari ushbu tanaffusning davomiyligidan kelib chiqib belgilanadi.
 56. Energetika obyektlari (tashkilotlari)ning barcha xodimlari elektr energetikasi obyektlarida xodimlar bilan ishlashni tashkil etish qoidalari talablarida belgilangan hajmlarda va davriylikda o‘z malakalarini oshirishlari shart.
 57. Energetika tizimi va energetika obyektlarining tezkor xodimlari jumlasiga quyidagilar kiradi:
 tezkor xodimlar — energetika qurilmalarining boshqaruv organlariga bevosita ta’sir ko‘rsatuvchi va smenada energetika qurilmalarini boshqarish va ularga xizmat ko‘rsatishni amalga oshiruvchi xodimlar;
 tezkor-ta’mirlash xodimlari — boshqaruv organlariga bevosita ta’sir ko‘rsatish huquqiga ega bo‘lgan ta’mirlash xodimlari;
 tezkor rahbarlar — smenada o‘ziga biriktirilgan obyektlar (energetika tizimi, elektr tarmoqlari, issiqlik tarmoqlari, elektr stansiyalar, energetika obyekti) va qo‘l ostidagi xodimlarning ishlashi ustidan tezkor rahbarlikni amalga oshiruvchi xodimlar;
 tezkor-dispetcherlik xodimlari — “Energiya” MDM, yagona elektr energetika tizimining tizim operatori (keyingi o‘rinlarda — tizim operatori) va energetika tashkilotlarining dispetcherlari.
 58. Tezkor xodimlar ishlab chiqarish va lavozim yo‘riqnomalariga hamda yuqori turuvchi tezkor xodimlarning tezkor farmoyishlariga muvofiq energetika obyekti, energetika tizimi, yagona elektr energetika tizimi (keyingi o‘rinlarda — YaEET) uskunalarining xavfsiz, ishonchli, barqaror hamda energosamarador ishlash rejimini olib borishi shart.
 Tezkor xodimlarning soni va malakasi bo‘yicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi.
 Tezkor xodimlarning smenada to‘liq bo‘lmagan tarkibda, o‘rindoshlik asosida ishlashiga faqat energetika tizimi yoki energetika obyekti boshqarish organining yozma ko‘rsatmasi bo‘yicha ruxsat beriladi. 
 59. Smena vaqtida tezkor xodimlar o‘zlarining tezkor boshqaruvi yoki tasarrufidagi uskunalarning ekspluatatsiyasi, shuningdek, yuqori turuvchi tezkor xodimlarning farmoyishlari so‘zsiz bajarilishi uchun mazkur qoidalarga, zavod va mahalliy yo‘riqnomalarga, XTQga va boshqa amal qiluvchi hujjatlarga muvofiq javobgar bo‘ladi.
 60. Uskunalarning ishlash rejimlari buzilganda, shikastlanganda, yong‘in paydo bo‘lganda, uskunalarga shikast yetkazishi mumkin bo‘lgan nuqsonlar aniqlanganda tezkor xodim zudlik bilan normal ish rejimini tiklash yoki avariyaviy holatni bartaraf qilish va texnologik buzilishlar rivojlanishining oldini olish choralarini ko‘rishi, shuningdek, zudlik bilan tasdiqlangan ro‘yxat bo‘yicha yuqori turuvchi tezkor va ma’muriy-texnik rahbar xodimlarga xabar berishi lozim.
 61. Yuqori turuvchi tezkor xodimning vakolatiga kiruvchi masalalar bo‘yicha farmoyishi unga bo‘ysunuvchi tezkor xodim tomonidan bajarilishi majburiydir.
 62. Yuqori turuvchi tezkor xodimning tezkor boshqaruvi yoki tezkor tasarrufi ostida bo‘lgan uskunalar uning ruxsatisiz ishlash uchun ulanishi yoki ishlashdan chiqarilishi mumkin emas. Odamlar va uskunalar uchun aniq xavf tug‘ilgan holatlar bundan mustasno.
 63. Yuqori turuvchi tezkor xodimlarning tezkor farmoyishi aniq va qisqa bo‘lishi shart.
 Farmoyishni eshitganidan so‘ng bo‘ysunuvchi tezkor xodim farmoyish matnini so‘zma-so‘z qaytarishi va farmoyishni to‘g‘ri tushunganligi haqida tasdiqni olishi shart.
 Yuqori turuvchi tezkor-dispetcherlik xodimlarning farmoyishlari kechiktirilmasdan va aniq bajarilishi shart.
 Tezkor xodim farmoyishni yoki ruxsatni berib yoki olib uni tezkor jurnalga yozib qo‘yishi shart. Kompyuter yozuvi bor bo‘lganida tezkor jurnaldagi yozuvning hajmi tegishli rahbarlik qiluvchi ma’muriy-texnik xodimlar tomonidan belgilanadi. 
 64. Tezkor muzokaralar texnik jihatdan savodli olib borilishi shart. Barcha energetika uskunalari, ulanmalar, releli va texnologik himoya va avtomatika tuzilmalari belgilangan dispetcherlik nomlariga muvofiq to‘liq nomlanishi shart. Texnik atamalardan va daspetcherlik nomlanishlardan chetga chiqish qat’iy taqiqlanadi. 
 Dispetcherlik boshqaruvning barcha darajalarida olib boriladigan tezkor muzokaralar va elektr stansiyalar va yirik podstansiyalar smena boshliqlarining tezkor muzokaralari kompyuter xotirasida avtomatik ravishda qayd etilishi shart.
 65. Dispetcherning elektr stansiyasi, energetika tizimi uskunalarining ish rejimlarini o‘zgartirish bo‘yicha farmoyishlarida o‘zgartirilayotgan rejim parametrining zarur miqdori va parametrning ko‘rsatilgan miqdorga erishish uchun kerak bo‘lgan vaqti, shuningdek, farmoyishni berish vaqti ko‘rsatilishi shart.
 66. Yuqori turuvchi tezkor xodimning vakolatiga kirgan masalalar bo‘yicha rahbarlik qiluvchi ma’muriy-texnik xodimning farmoyishini olgan tezkor xodim uni faqat yuqori turuvchi tezkor xodimning roziligi bilan bajarishi shart.
 67. Yuqori turuvchi tezkor xodimning farmoyishi bajarilmaganligi yoki bajarilishi kechiktirilganligi uchun farmoyishni bajarmagan shaxslar, shuningdek, uni bajarmaslikka yoki bajarilishi kechiktirilishiga ruxsat bergan rahbarlar javobgar bo‘ladilar.
 68. Yuqori turuvchi tezkor xodimning farmoyishi bo‘ysunuvchi tezkor xodim tomonidan noto‘g‘ri deb topilsa, bu haqida u farmoyishni bergan shaxsga darhol ma’lum qilishi shart. Farmoyish to‘g‘riligi tasdiqlanganda xodim uni bajarishga majburdir. 
 Yuqori turuvchi xodimning XTQning buzilishiga, shuningdek, uskunalarning shikastlanishiga, elektr stansiyasi, podstansiyaning o‘z ehtiyoji ta’minotini yo‘qolishiga yoki I toifadagi iste’molchilarni toksizlantirishga olib kelishi mumkin bo‘lgan farmoyishlarini bajarish taqiqlanadi. Tezkor xodimlar bunday farmoyishni bajarishdan bosh tortganligi haqida farmoyishni bergan yuqori turuvchi tezkor xodimga va rahbarlik qiluvchi tegishli ma’muriy-texnik xodimga darhol ma’lum qilishi va tezkor jurnalga yozib qo‘yishi kerak.
 69. Navbatchilikda bo‘lmagan tezkor xodimlardan bo‘lgan shaxslarni lavozim yo‘riqnomasi doirasida energetika qurilmalariga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha ishlarni bajarishga jalb etilishiga, faqat smenadagi tegishli rahbar tezkor-dispetcher xodimning ruxsati bilan va bu haqida tegishli hujjatlarga yozuv kiritish orqali amalga oshirilishi mumkin. 
 70. Zarur holda tezkor xodim bo‘lgan bir shaxsni ikkinchisi bilan almashtirish, jadvalni tasdiqlagan rahbarlik qiluvchi tegishli ma’muriy-texnik xodimning ruxsati bilan va yuqori turuvchi tezkor xodimga ma’lum qilgan holda amalga oshiriladi.
 Ketma-ket ikki smena davomida ishlash taqiqlanadi.
 71. Tezkor xodim bo‘lgan har bir xizmatchi ishga kirishayotganda o‘zidan oldin ishlagan xizmatchidan smenani qabul qilib olishi, ish tugaganidan so‘ng esa — jadval bo‘yicha o‘zidan keyingi xizmatchiga smenani topshirishi shart.
 Smenani topshirmasdan navbatchilikdan ketish taqiqlanadi.
 72. Smenani qabul qilishda tezkor xodimlar jumlasidan bo‘lgan xizmatchi quyidagilarni bajarishi shart:
 o‘zining tezkor boshqaruvi yoki tasarrufida bo‘lgan energetika qurilmalarining holati, sxemasi va ishlash rejimi bilan tegishli yo‘riqnomalarda belgilangan hajmda tanishib chiqish;
 smenani topshiruvchidan ishda buzilishlarga olib kelishi mumkin bo‘lgan, alohida kuzatish talab qiladigan uskunalar haqida, zaxiradagi va ta’mirlashdagi uskunalar haqida ma’lumotlarni olish;
 o‘ziga biriktirilgan uchastkada buyurtmalar, naryadlar va farmoyishlar bo‘yicha qanday ishlar bajarilayotganligini aniqlash;
 asboblarni, materiallarni, xonalarning kalitlarini, tezkor hujjatlarni va ish joyining hujjatlarini tekshirish va qabul qilib olish;
 o‘zining oxirgi navbatchiligidan keyingi barcha yozuvlar va farmoyishlar bilan tanishib chiqish;
 qo‘l ostidagi xodimlardan bildirgi qabul qilish, bevosita smena bo‘yicha boshliqqa navbatchilikni qabul qilganligi va smenani qabul qilishda aniqlangan kamchiliklar haqida ma’lum qilish;
 smenani qabul qilish-topshirishni jurnalga yoki qaydnomaga yozib, uni qabul qiluvchi va topshiruvchining imzosi bilan rasmiylashtirish.
 73. Tezkor xodim mahalliy yo‘riqnomaga muvofiq vaqti-vaqti bilan avtomatika, signalizatsiya tuzilmalari, DTBV aloqa va telemexanika vositalarini sinab ko‘rishi, shuningdek, ish joyidagi soatning ko‘rsatkichlari to‘g‘ri ekanligini va boshqalarni tekshirib ko‘rishi shart.
 74. Tezkor xodim tasdiqlangan jadvallar bo‘yicha ishchi uskunalardan zaxiradagi uskunalarga o‘tishni, uskunalarni sinab ko‘rishni hamda profilaktik ko‘rikdan o‘tkazishni amalga oshirishi shart.
 75. Tezkor va rahbarlik qiluvchi ma’muriy-texnik xodimlar qo‘l ostidagi tezkor xodimni, agar u o‘z vazifasini bajarmayotgan bo‘lsa, ishdan chetlatish va smenada tegishli almashtirishni yoki vazifalarni qaytadan taqsimlashni amalga oshirish huquqiga ega. Bunda tezkor jurnalga yoziladi yoki yozma farmoyish chiqariladi hamda tezkor-dispetcherlik boshqaruvning bo‘ysunuv bo‘yicha tegishli xodimlariga ma’lum qilinadi.
 76. Tezkor xodim yuqori turuvchi tezkor xodimning ruxsati bilan qisqa vaqtga shu davr uchun ta’mirlash ishlari va sinovlarga, navbatchilikdan ozod etilgan holda jalb etilishi mumkin. Bunda XTQning talablariga rioya etilishi shart.
 77. Barcha energetika tashkilotlarida ishning yakuniy natijalarini yaxshilash maqsadida quyidagilar ta’minlangan bo‘lishi shart:
 energiya eltuvchilarning sarflari va texnologik ko‘rsatkichlari o‘lchovlarining talab darajasidagi aniqligi;
 nazorat-o‘lchov asboblari va axborot-o‘lchov tizimlarining ko‘rsatkichlariga asoslangan holda uskunalarning ishlash ko‘rsatkichlarini belgilangan shakllar bo‘yicha (smenalik, sutkalik, oylik va yillik) hisobga olish;
 uskunalarning holatini, uning ishlash rejimlarini, yoqilg‘ini tejash zaxiralarini, o‘tkazilayotgan tashkiliy-texnik tadbirlarning samaradorligini baholash uchun texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarning tahlili;
 parametrlar va ko‘rsatkichlarning amaldagi qiymatlari energetik xarakteristikalar bo‘yicha belgilangan qiymatlardan farqlanishi sabablarini aniqlash maqsadida smena, sex ishining natijalarini xodimlar orasida (kamida bir oyda bir marta) muhokama qilish, ishdagi kamchiliklarni aniqlash va ularni bartaraf qilish, eng yaxshi smenalar va alohida xodimlarning ish tajribasi bilan tanishtirish;
 uskunalarning ishlash ishonchliligi va tejamkorligini oshirish, yoqilg‘i-energetika resurslarining nooqilona sarflari va yo‘qolishlarini kamaytirish bo‘yicha tadbirlarni ishlab chiqish va amalga oshirish.
 78. Energetika sohasida asosiy texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlar sifatida quyidagilar o‘rnatilgan:
 ishlab chiqarilgan va uzatilgan elektr (aktiv va reaktiv) va issiqlik energiyasining miqdori; 
 ishchi elektr quvvati va o‘rnatilgan quvvatdan foydalanish samaradorligining ko‘rsatkichlari;
 avariyalar, ishlamay qolishgacha bo‘lgan ishlash muddati;
 elektr va issiqlik energiyasining tannarxi;
 energetika tizimi bo‘yicha foyda;
 uzatilgan elektr va issiqlik energiyasi uchun shartli yoqilg‘ining solishtirma sarfi;
 GESlarda ishlab chiqarilgan va yagona energetika tizimiga uzatilgan elektr energiyasi uchun suvning solishtirma sarfi va suv oqimidan foydalanish koeffitsiyenti;
 elektr energiyasini ishlab chiqarish va issiqlik energiyasini uzatishga alohida hisoblangan elektr stansiyasining o‘z ehtiyojlari uchun elektr energiyasining sarfi;
 elektr energiyasini elektr tarmoqlariga uzatish bo‘yicha texnologik sarf;
 issiqlik tarmoqlaridagi issiqlik energiyasi yo‘qotishlari;
 energetika tizimlari orasida elektr energiyasining o‘zaro oqib o‘tishi;
 ishlab chiqarish xodimlarining solishtirma soni va xizmat ko‘rsatish koeffitsiyenti.
 79. Quvvati 10 MVt va undan yuqori bo‘lgan har bir issiqlik elektr stansiyasida, quvvati 30 MVt va undan yuqori bo‘lgan gidroelektr stansiyalarda, issiqlik ishlab chiqarish unumdorligi 50 Gkal/soat (209,5 GDj/soat) va undan yuqori bo‘lgan qozonxonada, uskunalar ishining texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarining mutlaq yoki nisbiy hisoblangan elektr va issiqlik yuklamalariga bog‘liqligini belgilovchi energetik xarakteristikalari ishlab chiqilgan bo‘lishi shart.
 Quvvati va issiqlik ishlab chiqarish unumdorligi kamroq bo‘lgan elektr stansiyalari va tuman qozonxonalari bo‘yicha xarakteristikalarni ishlab chiqishning maqsadga muvofiqligi energetika obyektining yuqori turuvchi tashkiloti tomonidan belgilanishi shart.
 80. Energetik xarakteristikalar mazkur Qoidalarning talablariga rioya qilgan holda o‘zlashtirilgan uskunalarning amalda erishiladigan ish tejamkorligini aks ettirishi shart.
 81. Uskunalarning energetik xarakteristikalari va alohida ko‘rsatkichlarning me’yorlari ekspluatatsiya qiluvchi xodimlarga rejim xaritalari, yo‘riqnomalar, jadvallar va grafiklar shaklida taqdim etilishi shart.
 82. Yoqilg‘i va suvning energetik xarakteristikalari va solishtirma sarfi jadvallari, shuningdek, elektr stansiyasi uskunalarining har bir guruhi bo‘yicha uzatilgan elektr energiyasi uchun tegishli ekologiya me’yorlari kamida 5 yilda bir marta, shuningdek, elektr stansiyasining texnik jihatdan qayta jihozlanishi va rekonstruksiya qilinishi, ishlatiladigan yoqilg‘ining turi yoki markasi o‘zgarishi natijasida elektr va issiqlik energiyasini uzatishda yoqilg‘ining solishtirma sarflari tegishlicha 2 va 1 foizdan ortiq o‘zgarganida qayta ko‘rib chiqilishi lozim.
 83. Energetika tashkilotlarining yoqilg‘idan foydalanishni yaxshilash va tejamkorlikni oshirish borasidagi faoliyati natijalari uskunalarning amaldagi ishlash sharoitlarini hisobga olgan holda normativ xarakteristikalarda ko‘zda tutilgan sarflarga nisbatan tejalgan yoqilg‘ining (suvning, elektr energiyasining) hajmi bo‘yicha baholanishi shart.
 84. Issiqlik tarmoqlarida energetik xarakteristikalar quyidagi ko‘rsatkichlar bo‘yicha tuzilishi shart: 
 issiqlik yo‘qolishlari; 
 issiqlik energiyasini uzatishda elektr energiyasining solishtirma sarfi; 
 tarmoq suvining o‘rtacha bir soatlik sarfi; 
 uzatuvchi va qaytuvchi quvurlardagi haroratlarning farqi; 
 tarmoq suvining yo‘qotilishi. 
 Energetik xarakteristikani uzatuvchi va qaytuvchi quvurlardagi haroratlarning farqi o‘rniga qaytuvchi quvurdagi tarmoq suvining harorat ko‘rsatkichi bo‘yicha tuzishga yo‘l qo‘yiladi.
 85. Elektr energiyasi uzatilishini hisobga olgan holda uning texnologik sarfi elektr tarmog‘i uchun me’yoriy ko‘rsatkich hisoblanadi.
 86. Energotexnik xarakteristikalar hajmi, shakli va mazmuni amaldagi normativ hujjatlar va metodik ko‘rsatmalarning talablariga muvofiq bo‘lishi shart.
 87. Har bir energetika obyektida energetika qurilmalarining (uskunalar, bino va inshootlarning) texnik holatini muntazam va davriy nazorat qilishning (ko‘rikdan o‘tkazish, texnik shahodatlash) tashkil etilishi, ularning holati va xavfsiz ekspluatatsiyasi uchun javobgar shaxslar belgilanishi, shuningdek, texnik va texnologik nazorat bo‘yicha xodim tayinlanishi va uning lavozim vazifalari quyidagi yo‘nalishlar bo‘yicha tasdiqlanishi shart:
 texnologik jarayonlarni boshqarish; 
 uskunalar, bino va inshootlarning texnik holati ustidan nazoratni tashkil etish;
 obyektning xavfsiz va tejamkorlik bilan ekspluatatsiya qilinishini ta’minlovchi chora-tadbirlarning ishlab chiqilishi, tashkil etilishi va hisobga olinishi;
 ekspluatatsiyadagi barcha buzilishlarni tekshirish va hisobga olish;
 ekspluatatsiya qilish, ta’mirlash va sozlash bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga rioya etilishini nazorat qilish.
 Energetika tizimi tarkibida elektr va issiqlik energiyasini ishlab chiqarish, o‘zgartirish, uzatish va taqsimlashni amalga oshiruvchi barcha energetika obyektlari maxsus vakolatli organ tomonidan idoraviy texnik va texnologik nazorat qilinishi lozim.
 88. Barcha texnologik tizimlar, uskunalar, bino va inshootlar, shu jumladan, energetika obyekti tarkibiga kiruvchi gidroinshootlar davriy texnik shahodatlashdan o‘tkazilishi shart.
 Texnik shahodatlash energetika obyektining bosh muhandisi yoki uning o‘rinbosari boshchiligida tuzilgan energetika obyektining komissiyasi tomonidan amalga oshiriladi. Komissiyaga energetika obyektining tuzilmaviy bo‘linmalari, energetika tizimining boshqarish organi va energetika tizimining markaziy xizmatlari funksiyasini bajarayotgan bo‘linmalarning rahbarlari va mutaxassislari, tegishli vazirlik va idoralarning va energetikada nazorat bo‘yicha tashkilotlarning mutaxassislari (shartnoma bo‘yicha) kiritiladi.
 Texnik shahodatlashning vazifasi energetika qurilmalarining holatini baholash, ekspluatatsiya muddatlarini va shartlarini belgilash, shuningdek, energetik qurilmaning belgilangan resursini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan choralarni aniqlashdan iboratdir.
 Davriy texnik shahodatlashning hajmiga amaldagi normativ hujjatlar asosida quyidagilar kiritilishi shart:
 tashqi va ichki ko‘riklar; 
 texnik hujjatlarni tekshirish; 
 uskunalar, bino va inshootlarning xavfsizlik shartlariga muvofiqligini sinash (gidravlik sinashlar, saqlagich klapanlarini sozlash, xavfsizlik avtomatlari, yuk ko‘tarish mexanizmlari, erga ulash konturlari va shunga o‘xshash sinashlar).
 Texnik shahodatlash bilan bir vaqtda nazorat organlarining yozma ko‘rsatmalari bajarilishi, energetika obyekti ishidagi buzilishlar va unga xizmat ko‘rsatishda yuz bergan baxtsiz hodisalarni tekshirish natijalari bo‘yicha tuzilgan, shuningdek, bundan oldingi texnik shahodatlashda ishlab chiqilgan chora-tadbirlarning bajarilishi tekshiriladi.
 Texnik shahodatlash amaldagi yo‘riqnomalar bilan belgilangan muddatlarda, lekin kamida 5 yilda bir marta o‘tkazilishi lozim.
 Texnik shahodatlashning natijalari energetika obyektining texnik pasportiga kiritilishi shart.
 Nazorat jarayonida xavfli avariyaviy nuqsonlari aniqlangan, shuningdek, navbatdagi texnik shahodatlash muddatlari o‘tib ketgan energetika qurilmalarini ekspluatatsiya qilish taqiqlanadi.
 89. Energetika obyektining tezkor va tezkor-ta’mirlash xodimlari tomonidan uskunalarning texnik holati ustidan doimiy nazorat amalga oshirilishi shart.
 Nazorat qilish hajmi normativ hujjatlar talablariga muvofiq belgilanadi.
 Nazorat qilish tartibi mahalliy ishlab chiqarish va lavozim yo‘riqnomalari asosida belgilanadi.
 90. Uskunalar, bino va inshootlarning davriy ko‘rikdan o‘tkazilishi ularning xavfsiz ekspluatatsiyasi uchun javobgar shaxslar tomonidan amalga oshirilishi shart.
 Ko‘riklarning davriyligi energetika obyektining bosh muhandisi tomonidan belgilanadi. Ko‘rikdan o‘tkazish natijalari maxsus jurnalda qayd etilishi shart.
 91. Uskunalar, bino va inshootlarning holati va xavfsiz ekspluatatsiya qilinishi uchun javobgar shaxslar energetika obyektlarini ekspluatatsiya qilishda texnik shartlarga rioya etilishi, ularning holati hisobga olinishi, energetika qurilmalari va ularning elementlari ishlamay qolishining tekshirilishi va hisobga olinishi, ekspluatatsiya-ta’mirlash hujjatlarining yuritilishini ta’minlashlari shart.
 92. Uskunalar, bino va inshootlarning ekspluatatsiya qilinishi ustidan texnik va texnologik nazoratni amalga oshiruvchi energetika obyektining xodimlari quyidagilarni bajarishlari shart:
 uskunalar va inshootlarni ekspluatatsiya qilishdagi buzilishlarni hisobga olish va tekshirishni tashkil etish;
 uskunalar ishidagi avariyalar va texnologik buzilishlar hisobini olib borish;
 texnik hujjatlarning holati va yuritilishini nazorat qilish;
 avariyaga va yong‘inga qarshi profilaktik chora-tadbirlarning bajarilishi hisobini olib borish;
 xodimlar bilan ishlashni tashkil qilishda ishtirok etish.
 93. Energetika tizimini boshqarish organlarining vazifalariga quyidagilar kiradi:
 energetika obyektlari ekspluatatsiyasi tashkil etilishi ustidan muntazam nazorat qilish;
 energetika obyektlarining uskunalari, bino va inshootlarining holati ustidan davriy nazorat qilish;
 davriy texnik shahodatlashlar;
 o‘rta va mukammal (kapital) ta’mirlashning texnik me’yorlarda belgilangan muddatlariga rioya etilishini nazorat qilish;
 normativ va tashkiliy-farmoyish hujjatlarining talablari va chora-tadbirlarining bajarilishini nazorat qilish;
 energetika obyektlarida yong‘inlar va texnologik buzilishlarning paydo bo‘lishi sabablarini tekshirishni tashkil etish va nazorat qilish;
 ishlab chiqarish xavfsizligi masalalari bo‘yicha obyektda qo‘llaniladigan ogohlantiruvchi va profilaktik choralarning yetarliligini baholash;
 energetika obyektlarida yong‘in va avariyalarning oldini olish bo‘yicha chora-tadbirlarning ishlab chiqilishi, o‘tkazilishi va energetika obyektlarida ularni bartaraf qilishga tayyorgarlikni ta’minlash ustidan nazorat qilish; 
 idoraviy texnik va texnologik nazorat qilib vakolatiga ega organlarning yozma ko‘rsatmalari bajarilishi ustidan nazorat qilish;
 buzilishlarni, shu jumladan, “O‘zenergoinspeksiya” va Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi nazorati ostidagi obyektlardagi buzilishlarni hisobga olib borish;
 “O‘zenergoinspeksiya” va Sanoat xavfsizligi davlat qo‘mitasi nazorati ostidagi obyektlarda avariyaga va yong‘inga qarshi tadbirlarning bajarilishini hisobga olib borish;
 energetika qurilmalarining uskunalarini tayyorlash va yetkazib berish uchun texnik shartlarni qayta ko‘rib chiqish;
 TEQ, XTQ, YoXQ va ekspluatatsiya qilish bo‘yicha yo‘riqnomalarga rioya etilishini nazorat qilish;
 energetika obyektlarini xavfsiz ekspluatatsiya qilishni ta’minlash bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar ishlab chiqilishini nazorat qilish;
 tashkilotlar tomonidan ekologik me’yorlarga rioya etilishini nazorat qilish.
 94. Idoraviy texnik va texnologik nazorat Qoidalarning 13-bandida ko‘rsatib o‘tilgan tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladi hamda uning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
 texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash bo‘yicha belgilangan talablarga rioya etilishini nazorat qilish;
 rejimni texnologik va ekologik jihatdan xavfsiz hamda tejamli olib borish bo‘yicha qoidalar va yo‘riqnomalar bajarilishini nazorat qilish;
 elektr stansiyalari, tarmoqlar va energetika tizimi ishidagi texnologik buzilishlar va yong‘inlarning sabablari tekshirilishini tashkil etish, nazorat qilish va natijalarini tezkor tahlil qilish;
 energetika uskunalarining ishidagi yong‘inlar, avariyalar va boshqa texnologik buzilishlarning paydo bo‘lishini profilaktika qilish, ekspluatatsiyani takomillashtirish bo‘yicha tadbirlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirish ustidan nazorat qilish;
 davriy texnik shahodatlash o‘tkazilishini nazorat qilish;
 atrof muhit, sanoat va yong‘in xavfsizligi, mehnat muhofazasi, uskunalar ekspluatatsiyasini takomillashtirish va ishonchliligini oshirish masalalari bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar ishlab chiqilishini tashkil etish va hamkorlik qilish.
 95. Xo‘jalik birlashmalari ularga tegishli bo‘lgan energetika obyektlariga tegishli davlat organlari va tashkilotlari vakillari qarshiliksiz o‘rnatilgan tartibda kirishini ta’minlashlari shart.
 96. Har bir energetika obyektida uskunalar, bino va inshootlarga hamda energetika qurilmalarining kommunikatsiyalariga texnik xizmat ko‘rsatish, rejali ta’mirlash va modernizatsiya qilish tashkil etilgan bo‘lishi shart.
 97. Uskunalar, bino va inshootlarning texnik holati, ekspluatatsiya qilishning belgilangan ko‘rsatkichlari barqarorligini ta’minlovchi ta’mirlash ishlarining hajmlari bajarilishi, tayyorgarlik ishlari to‘liq bajarilishi, rejalashtirilgan ta’mirlash ishlari hajmlarining ehtiyot qismlar va materiallar bilan o‘z vaqtida ta’minlanishi, shuningdek, bajarilgan ta’mirlash ishlarining muddatlari va sifati uchun javobgarlik energetika obyektlarining rahbarlari zimmasiga yuklatilgan bo‘lishi shart.
 98. Energetika obyektlariga texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash ishlarini boshqarish tuzilmalari ta’mirlash ishlariga tayyorgarlik ko‘rish va o‘tkazish bo‘yicha tegishli bo‘linmalarni tashkil etish yo‘li bilan funksiyalar va ijrochilarning taqsimlanishini ko‘zda tutishi shart.
 99. Texnik xizmat ko‘rsatish va rejali ta’mirlash hajmi uskunalar, bino va inshootlarning haqiqiy texnik holatini va o‘zgarib turuvchi ish sharoitlarini hisobga olgan holda amaldagi normativ-huquqiy hujjatlar, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq ularni soz va ishga yaroqli holatda saqlash zarurati bilan belgilanadi.
 100. Elektr stansiyalari, qozonxonalar va tarmoqlarning asosiy uskunalari, bino va inshootlarning barcha turdagi ta’mirlash ishlari uchun istiqbolli (besh yillik) va yillik jadvallar tuzilishi shart.
 Energetika obyektlaridagi qurilmalarning, uskunalarning, bino va inshootlarning ta’mirlash ishlarini bajarish reja-jadvallari elektr hamda issiqlik energiyasini ishlab chiqarishning prognoz parametrlariga yoki elektr va issiqlik energiyasini tarmoqqa uzatish rejimlariga va shartlariga ta’sir etadigan bo‘lsa, ushbu ta’mirlash ishlarini bajarish reja-jadvallari energetika obyekti tegishli bo‘lgan xo‘jalik birlashmalari tomonidan tasdiqlanishi shart. Yordamchi uskunalar bo‘yicha yillik va oylik ta’mirlash reja-jadvallari tuziladi va ular energetika obyektining bosh muhandisi tomonidan tasdiqlanadi.
 101. Barcha turdagi ta’mirlash ishlarining davriyligi va davomiyligi uskunalarning ushbu turini ta’mirlash bo‘yicha ichki idoraviy hujjatlarga asosan belgilanadi.
 102. Mukammal (kapital) ta’mirlashlar orasidagi energobloklarni ekspluatatsiya qilish davrini oshirish yoki kamaytirish va quvvati 160 MVt va undan yuqori bo‘lgan energobloklarni mukammal (o‘rta) ta’mirlash davrini me’yorlarga nisbatan oshirish uskunalarning ushbu turini ta’mirlash bo‘yicha ichki idoraviy va uskunalarning texnik pasport hujjatlari bilan belgilangan tartibda amalga oshirilishi shart.
 103. Ta’mirlash ishlari bajarilishini tashkil etish, ta’mirlash hujjatlarini ishlab chiqish, ta’mirlashni rejalashtirish va unga tayyorgarlik ko‘rish, ta’mirlashga chiqarish va