Xokkey tarixidagi eng dahshatli jarohat. Bo‘yni kesilib ketishi oqibatida 1,5 litr qon yo‘qotib, tirik qolgan Klint Malarchuk hikoyasi

Klint Malarchukning “Vashington Kepitalz”dan “Baffalo Seybrz”ga o‘tishi asli ukrainalik bo‘lgan kanadalik darvozabonning faoliyatida burilish yasashi kerak edi. Alberta shtatida tug‘ilgan posbon uzoq vaqt davomida “Kepitalz”ning uchinchi darvozaboni bo‘lib kelgandi, “Seybrz”da esa golkiperlarning jarohati tufayli istiqbolli Malarchukka e’tibor qaratildi. Yangi joyda Klint o‘zini ko‘rsata oldi, besh o‘yinda uchta g‘alaba qozonib, NXL klubining to‘laqonli birinchi raqamiga aylanishga tayyorligini bildirdi.

Ammo klubini almashtirganidan ikki hafta o‘tib, Malarchukni hayotidagi eng jiddiy sinov kutib turgan edi: 1989-yilning 22-martida “Sent-Luis”ga qarshi o‘yinda u muz ustida vafot etishi mumkin edi.
O‘yin 1:0 hisobida “Baffalo” foydasiga hal bo‘layotgandi, raqiblar Klintning zonasiga o‘tdi. “Blyuz” o‘yinchisi burchakdan shaybani yetkazdi, Uve Krupp va Stiv Tattl o‘rtasida shayba uchun kurash kechdi. Ikkinchisi yiqildi, konkining tig‘i raqib darvozaboni tomog‘ini kesib yubordi.

“Bu niqobimga urilgan zarbaga o‘xshadi. Og‘riq yo‘q edi, lekin shlemni yechdim va qonni ko‘rdim. Atrofim qizarib ketgan edi. Yuragimning har bir zarbida qon oqishi kuchayib borardi. Bu arteriya. Qonni to‘xtatish uchun bo‘ynimni ushlab oldim, ammo u barmoqlarim orasidan otilib chiqardi. Qon oqishda davom etardi. Oldinga yiqildim va u favvora singari otilardi”, — deb yozadi Klint o‘z kitobida.
15 santimetrli kesilgan joydan qora qon otilib chiqardi, bir necha soniya ichida posbonning atrofini qonga to‘ldi.
“Tomog‘i kesilgan odam uch daqiqadan ortiq yashay olmasligini bilardim. Shuning uchun imkon qadar tezroq tribuna ostiga o‘tishni xohlardim, chunki onam bu o‘yinni televizor orqali tomosha qilayotgandi. U o‘g‘lining qanday o‘layotganini ko‘rmasligi kerak”, — tan oladi Klint.

“Sent-Luis” hujumchisi Rik Miger bu holatda o‘zini yo‘qotmadi va yordam so‘rab baqira boshladi. Uchrashuv hakami Terri Gregson Klintning yoniga borganda o‘yinchining xotirlashicha, uning ko‘zi soqqasidan chiqib ketgudek bo‘lgan. Gregson faqat qichqira oldi: “zambilni olib keling, u qon yo‘qotyapti!”.
Malarchukning yonida birinchi bo‘lib “Baffalo” fizioterapevti Jim Pitssutelli paydo bo‘ldi. Aynan u tomog‘iga doka bosib, zo‘rg‘a nafas olayotgan Klintning hayotini saqlab qoldi. Ammo mato darhol qonga belandi. Jabrlanuvchi yo‘talib, pichirlardi: “Jim, bu uyqu arteriyasi”. Shifokor unga xotirjam va sokinlik bilan: “Shunchaki aytganimni qil”, — dedi.
Bu dahshatli voqeaga guvoh bo‘lgan 11 muxlis hushini yo‘qotdi, ikki nafari yurak xurujiga uchradi, uch xokkeychi muz ustida qayt qilib yubordi. U yerda xotirjamlikni saqlab, Klintning hayotini saqlab qolishda asosiy rolni bajargan odam Pitssutelli edi. U zaxira o‘rindig‘idan Malarchukning yoniga yetib borish uchun qimmatli 136 soniyadan bor-yo‘g‘i 14 soniyani sarfladi.
Pitssutelli Vyetnam urushi faxriysi bo‘lib, u yerga jangovar muhandis sifatida borgan. Frontga borganiga ikki hafta bo‘lgan Jim va yana to‘rt nafar askar qishloq bo‘ylab yurganda, ularni yuk mashinasi urib yuboradi. “Baffalo”ning bo‘lajak shifokori oson qutuldi: o‘sha to‘qnashuvda uning bir nechta qovurg‘asi sindi, xolos. Askarlardan biri jarlikka qulab ketdi. Qolgan ikkisi ham tibbiy yordamga muhtoj edi. Shundan so‘ng Jim sport tibbiyotini o‘rganishga qaror qildi va bir muncha vaqtdan keyin inson tanasi haqida hamma narsani o‘rgandi. Olingan bilimlar o‘sha oqshomda Malarchukning hayotini saqlab qoldi.
Jim qon oqayotgan tomirni siqib tura oldi va unga kiyim almashtirish xonasigacha yetib borishga yordam berdi.
“Shifokorlar sochiqni oldi va bor og‘irligi bilan tomog‘imni bosdi. Ba’zida nafas olishim uchun qo‘llarini bo‘shatardi, lekin qon ham oqishni boshlardi, shuning uchun barchasi qayta-qayta takrorlanardi”, — deydi Malarchuk.







 View this post on Instagram








Klint bir nechta sabablarga ko‘ra omadli edi:
“Tez yordam mashinasining kelishi abadiy davom etgandek tuyuldi. Ammo u bor-yo‘g‘i 10 daqiqada kelgan. Tibbiyot xodimlari yetib kelgach, meni zambilga yotqizib, qo‘limga osma ‘ukol’ yubordi. Hazillashishga urindim: ‘Bir-ikki joyni tiking va muzga qaytishimga ruxsat bering’. Buni aytishim bilan yaradan yana qon ketishni boshladi. Hech kim hazilimga kulmadi. Atrofdagilarning hammasi arvohdek edi va men hammasi tugadi deb o‘ylay boshladim”, — eslaydi Klint.
Kasalxonagacha bo‘lgan yo‘lda Pitssutelli shikastlangan arteriyani siqib, qon ketishini to‘xtatishga harakat qildi. Malarchuk kasalxonaga xokkey formasida olib borildi, uning kiyimlarini yechishga vaqt yo‘q edi. Klintni qutqarish uchun tezkor operatsiya boshlandi.
Shifokorlar “Baffalo” posboni hayotini qutqarish uchun kurashayotgan bir pallada, ushbu dahshatli o‘yin ishtirokchilari hayratda qolgan edi. Jabrlanuvchining yaqin do‘sti Grant Ledyard o‘zini qo‘yarga joy topolmayotgandi: u uyoqdan buyoqqa yurardi, “Seybrz” kiyinish xonasida yig‘lab yubordi.
Ikkala jamoada ham uchrashuvni davom ettirish uchun xohish yo‘q edi. Biroq Malarchukning hayoti xavf ostida emasligi xabar qilinganidan so‘ng o‘yin davom ettirildi. “Baffalo”ning zaxira darvozaboni Jak Klotyening his-tuyg‘ularini tasavvur etib bo‘lmaydi, u biroz oldin jamoadoshining qoni to‘kilgan joyda darvozani himoya qilishga majbur bo‘lgandi.
“O‘zim bilan faxrlanaman. Taslim bo‘lmadim va ko‘zlarimni yummadim. Qanday kesilgan edi... Shulardan keyin ham men vahimaga tushmadim. Yashab qolish uchun hamma narsani qildim”, — deydi Klint.







 View this post on Instagram








Darvozabonni qutqarish operatsiyasi deyarli bir yarim soat davom etdi. Xokkeychi 1/3 qism qonidan (1,5 litr) ayrilgandi. Malarchukning bo‘yniga 300 ga yaqin chok tushdi: agar Tattlning konkisi 3 millimetr yuqoriroq ko‘tarilganda, Klintning o‘limi muqarrar edi. Unga omad kulib boqdi, operatsiyaning ertasigayoq Malarchuk shifoxonadan chiqdi va uyiga yo‘l oldi.
Shu voqeadan keyin NXL darvozabonlar uchun yangi himoya elementini kiritdi.
Bir qarashda, xokkey tarixidagi eng dahshatli jarohat haqidagi voqea baxtli yakun topdi. Biroq, Malarchuk boshidan o‘tkazgan voqealardan so‘ng butun hayoti davomida ruhiy muammolarga duch keldi. Klint uzoq vaqt tungi dahshatlardan azob chekardi va kutilmaganda sog‘lig‘ida jiddiy muammolar bo‘lishi mumkinligi haqidagi o‘ylar tinchlik bermasdi.

U xokkeyga qaytdi, lekin doimiy qo‘rquv va vahima tufayli o‘z salohiyatini to‘la namoyon eta olmadi. Biroq, “Agar Stiv Tattlning konkisi 3 millimetr balandroqqa tegsa nima bo‘lardi?”, degan savol “Baffalo”ning sobiq darvozaboniga xotirjamlik va hammasi yomonroq tugashi mumkinligini tushunish imkonini beradi.