Qarz oluvchi jismoniy shaxslarning qarz yukini tartibga solish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida

O‘zbekiston Respublikasining “O‘zbekiston Respublikasining Markaziy banki to‘g‘risida”gi, “Nobank kredit tashkilotlari va mikromoliyalashtirish faoliyati to‘g‘risida”gi qonunlari va O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 23-iyuldagi PQ-4400-son “Mikromoliyaviy xizmatlar ommabopligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Boshqaruvi qaror qiladi:
 1. Qarz oluvchi jismoniy shaxslarning qarz yukini tartibga solish to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur qaror rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oydan keyin kuchga kiradi.
 Mazkur Nizom qarz oluvchi jismoniy shaxslarga mikroqarzlar ajratilayotganda qarz yukini hisoblash tartibini, qarz yukining ruxsat etilgan miqdorini, shuningdek kreditlar va mikroqarzlar bo‘yicha kunlik eng yuqori foiz stavkalarini belgilaydi.
 1. Ushbu Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
 qarz oluvchi — kredit tashkilotiga mikroqarz olish uchun murojaat qilgan jismoniy shaxs;
 qarz yuki ko‘rsatkichi — qarz oluvchining kredit va/yoki mikroqarzlari bo‘yicha o‘rtacha oylik to‘lovlari miqdorining uning o‘rtacha oylik daromadi miqdoriga bo‘lgan nisbati;
 qarz beruvchi — bank, mikromoliya tashkiloti, lombard va mikromoliya tashkiloti faoliyatini amalga oshiruvchi to‘lov tashkiloti;
 kredit (mikroqarz) shartnomasi bo‘yicha to‘lovlar — kreditning (mikroqarzning) to‘liq qiymati, foizlar, shartnomani tuzish vaqtida ma’lum bo‘lgan boshqa to‘lovlar, shu jumladan uchinchi shaxs foydasiga to‘lanadigan to‘lovlar, agar bunday to‘lovlar shartnoma shartlaridan kelib chiqadigan bo‘lsa;
 o‘rtacha oylik to‘lovlar miqdori — qarz oluvchi tomonidan barcha qarz beruvchilar bilan tuzilgan kredit (mikroqarz) shartnomalari, shuningdek qarz oluvchi kafil va/yoki birgalikda qarz oluvchi sifatida ishtirok etadigan kredit (mikroqarz) shartnomalari bo‘yicha to‘lovlarning o‘rtacha oylik qiymati;
 o‘rtacha oylik daromadlar miqdori — jismoniy shaxsning mehnatga haq to‘lash tarzidagi, shuningdek pensiya va boshqa daromadlari;
 birgalikda qarz oluvchi — qarz oluvchi bilan kredit (mikroqarz) va uning foizlari bo‘yicha oylik to‘lovlarda qatnashuvchi, shuningdek kredit (mikroqarz) bo‘yicha solidar javob beruvchi jismoniy shaxslar.
 2. Qarz yuki ko‘rsatkichi har bir qarz oluvchiga qarz beruvchi tomonidan mikroqarz ajratishda uning summasi va qarz oluvchining amaldagi kredit (mikroqarz) shartnomalari bo‘yicha asosiy qarz qoldig‘i yig‘indisi bazaviy hisoblash miqdorining 50 baravaridan oshganda hisoblanadi.
 3. Qarz beruvchi tomonidan kreditga (mikroqarzga) doir huquqlar sotib olinganda qarz yuki ko‘rsatkichi hisoblanmasligi mumkin.
 4. O‘rtacha oylik to‘lovlar miqdori hisob-kitobiga quyidagi to‘lovlar kiritiladi:
 qarz beruvchi tomonidan mikroqarz ajratish to‘g‘risida ko‘rib chiqilayotgan murojaat bo‘yicha;
 qarz beruvchi tomonidan mikroqarz ajratish to‘g‘risida ko‘rib chiqilayotgan murojaatda birgalikda qarz oluvchi nazarda tutilgan taqdirda, uning barcha kreditorlar bilan tuzilgan har bir mikroqarz shartnomasi bo‘yicha;
 qarz yuki ko‘rsatkichini hisoblash sanasida qarz oluvchi va barcha qarz beruvchilar o‘rtasida tuzilgan hamda amalda bo‘lgan kredit (mikroqarz) shartnomalari bo‘yicha; 
 qarz oluvchi kafillik shartnomasiga muvofiq kafil sifatida ishtirok etgan kreditlar (mikroqarzlar) bo‘yicha, agar qarz yuki ko‘rsatkichini hisoblash sanasida ular bo‘yicha 30 kundan ortiq muddati o‘tgan to‘lovlari mavjud bo‘lsa.
 5. Qarz beruvchi o‘rtacha oylik to‘lovlarni kredit byurosi tomonidan taqdim etiladigan kredit hisobotidagi va qarz beruvchi boshqa rasmiy manbalardan olgan ma’lumotlaridan foydalangan holda hisoblab chiqadi. Bunda qarz beruvchi o‘rtacha oylik to‘lovlari miqdorini hisoblashda aktual (olingan sanasi 7 ish kunidan oshmagan) ma’lumotlardan foydalanishi lozim.
 6. Qarz yuki ko‘rsatkichini hisoblash va mikroqarz berish sanasi o‘rtasidagi vaqt oralig‘i bir kalendar oydan oshmasligi kerak.
 7. Qarz oluvchining o‘rtacha oylik daromadlari miqdori qarz oluvchi tomonidan oxirgi 12 oy ichida olgan daromadlari miqdorining o‘rtacha arifmetik qiymati sifatida hisoblanadi.
 Qarz beruvchi tomonidan ko‘rib chiqilayotgan mikroqarz ajratish haqidagi murojaatda birgalikda qarz oluvchi nazarda tutilgan bo‘lsa, uning daromadlari ham o‘rtacha oylik daromadi hisob-kitobiga kiritiladi.
 8. Qarz beruvchi qarz oluvchining o‘rtacha oylik daromadlarini aniqlashda qarz oluvchi tomonidan taqdim etilgan va/yoki o‘zi kredit byurodan yoki boshqa manbalardan mustaqil ravishda olgan ma’lumotlardan foydalanadi.
 9. Qarz beruvchi qarz oluvchi va birgalikda qarz oluvchining o‘rtacha oylik daromadlarini aniqlashda quyidagi tasdiqlovchi hujjatlar va ma’lumotlardan foydalanish huquqiga ega:
 ish beruvchi tomonidan tasdiqlangan ish haqi to‘g‘risidagi ma’lumotlardan;
 pensiya miqdori to‘g‘risidagi ma’lumotlardan;
 fuqarolarning jamg‘arib boriladigan pensiya badallari to‘g‘risidagi ma’lumotlardan;
 qarz oluvchining bank hisobvaraqlariga tushgan daromadlari to‘g‘risidagi ma’lumotlardan;
 to‘langan soliqlar to‘g‘risidagi ma’lumotlardan;
 foizlar, dividendlar, mol-mulkni ijaraga berishdan olingan daromadlar to‘g‘risidagi ma’lumotlardan.
 Bunda, qarz beruvchi mazkur bandda keltirilgan hujjatlar bilan cheklanmasdan boshqa ma’lumotlardan foydalanishi mumkin.
 10. Qarz beruvchi tomonidan mikroqarzlar ajratilayotganda jismoniy shaxsning qarz yuki ko‘rsatkichi 50 foizdan oshmasligi kerak.
 11. Qarz beruvchi tomonidan jismoniy shaxslarga ajratiladigan barcha kredit va mikroqarz shartnomalari bo‘yicha kunlik eng yuqori foiz stavka 0,3 foizdan oshmasligi biroq foizlar, vositachilik haqi, penya va boshqa javobgarlik choralari miqdori yillik qarz summasining yarmidan ko‘p bo‘lmasligi lozim.
 12. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.
 13. Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasi Savdo-sanoat palatasi bilan kelishilgan.