YoG‘OChNI QAYTA IShLASh IShLAB ChIQARIShI XODIMLARI UChUN MEHNATNI MUHOFAZA QILISh QOIDALARINI TASDIQLASh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 12-iyuldagi 267-son qarori (O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlari to‘plami, 2000-y., 7-son, 39-modda) bilan tasdiqlangan Mehnatni muhofaza qilishga doir qoida va normalarni qayta ko‘rib chiqish, ishlab chiqish va joriy etish Dasturi ijrosini ta’minlash maqsadida buyuraman:
 1. Yog‘ochni qayta ishlash ishlab chiqarishi xodimlari uchun mehnatni muhofaza qilish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur buyruq O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatiga olingan kundan boshlab o‘n kun o‘tgandan keyin kuchga kiradi.
 Mazkur Qoidalar “Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-y., 5-son, 223-modda) Qonuniga muvofiq yog‘ochni qayta ishlash ishlab chiqarishida mehnatni muhofaza qilish tartibini belgilaydi.
 1. Mazkur Qoidalar yog‘ochni qayta ishlash ishlab chiqarishi tashkilotlariga (bundan keyingi o‘rinlarda tashkilotlar deb yuritiladi) taalluqlidir.
 2. Mazkur Qoidalar ishlab chiqarish binolarini va inshootlarini loyihalash, qurish va qayta qurishda, sexlarni texnik jihozlash va qayta jihozlashda, texnologik jarayonlar hamda uskunalardan foydalanishda hisobga olinishi lozim. 
 3. Mazkur Qoidalar texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablari bajarilishi shart ekanligini istisno etmaydi.
 4. Tashkilotlarda mehnatni muhofaza qilishga doir qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarga rioya etilishi ustidan davlat nazorati bunga maxsus vakolat berilgan davlat idoralari tomonidan, jamoatchilik nazorati esa mehnat jamoalari va kasaba uyushmasi tashkilotlari tomonidan saylanadigan mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha vakillar tomonidan amalga oshiriladi.
 5. Tashkilotlarda mehnatni muhofaza qilish borasidagi ishlarni tashkil qilish Mehnat muhofazasi bo‘yicha ishlarni tashkil qilish haqidagi namunaviy nizomga (ro‘yxat raqami 273, 1996-yil 14-avgust) muvofiq amalga oshirilishi lozim. 
 6. Mehnat muhofazasi bo‘yicha ishlarni tashkil qilish haqidagi namunaviy nizomga (ro‘yxat raqami 273, 1996-yil 14-avgust) muvofiq tashkilotlarda mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha ichki nazoratning asosiy turlari quyidagilar hisoblanadi: 
 ishlarga rahbarlik qiluvchi va boshqa mansabdor shaxslarning tezkor nazorati;
 ma’muriy-jamoatchilik nazorati (uch bosqichli nazorat);
 bosh mutaxassislar xizmati tomonidan amalga oshiriladigan nazorat.
 Quyidagilar nazorat qilinishi lozim:
 ish joylarining ahvoli;
 mehnat qonunchiligiga rioya qilinishi;
 mehnatni muhofaza qilishni boshqarish vazifalarini amalga oshirishga doir ishlarni bajarish;
 ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarning o‘z vaqtida, to‘g‘ri o‘rganib chiqilishi; 
 mehnatni muhofaza qilish chora-tadbirlarining bajarilishi;
 mehnatni muhofaza qilishga ajratilgan mablag‘larning to‘g‘ri sarflanishi. 
 7. Tashkilotlarda quyidagi asosiy hujjatlar ishlab chiqiladi (tasdiqlanadi) va yuritiladi:
 mehnat sharoitlari va mehnatni muhofaza qilish ishlarini yaxshilash, sanitariya-sog‘lomlashtirish chora-tadbirlari bo‘yicha bo‘limni o‘z ichiga olgan jamoaviy shartnoma;
 tasdiqlangan mehnat sharoitlarini baholash va ish o‘rinlarini attestatsiya qilish uslubiga muvofiq ish o‘rinlarini attestatsiya qilish kartalari;
 mehnatni muhofaza qilish xizmatining choraklik ish rejalari;
 ishchilar va muhandis-texnik xodimlarni o‘qitish, yo‘l-yo‘riq berish va bilimlarini sinovdan o‘tkazish dasturlari;
 mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha ma’muriy-jamoatchilik nazoratini yuritish jurnali (uch bosqichli nazorat);
 ishchi va xizmatchilar bilan yong‘inga qarshi yo‘l-yo‘riq berish va yong‘in-texnikaviy minimum mashg‘ulotlarini o‘tkazish dasturi;
 har bir kasb va ish turlari bo‘yicha mehnatni muhofaza qilish yo‘riqnomalari.
 8. O‘zbekiston Respublikasining “Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi Qonunining (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining Axborotnomasi, 1993-yil, 5-son, 223-modda) 14-moddasiga muvofiq xodimlar soni 50 nafar va undan oshadigan tashkilotlarda maxsus tayyorgarlikka ega shaxslar orasida mehnatni muhofaza qilish xizmatlari tuziladi (lavozim joriy etiladi), 50 va undan ortiq transport vositalariga ega bo‘lgan tashkilotlarda esa bundan tashqari yo‘l harakati xavfsizligi xizmatlari tuziladi (lavozimlar joriy etiladi). Xodimlar soni va transport vositalari miqdori kamroq tashkilotlarda mehnatni muhofaza qilish xizmatining vazifalarini bajarish rahbarlardan birining zimmasiga yuklatiladi.
 9. Mehnatni muhofaza qilish xizmati o‘z maqomiga ko‘ra tashkilotning asosiy xizmatlariga tenglashtiriladi va uning rahbari yoki bosh muhandisiga bo‘ysunadi hamda tashkilotning faoliyati tugatilgan taqdirda bekor qilinadi.
 10. Mehnatni muhofaza qilish xizmatining mutaxassislari lavozim yo‘riqnomasiga binoan ularning majburiyatlari jumlasiga kiritilmagan boshqa ishlarni bajarishga jalb qilinishi mumkin emas.
 11. Tashkilotlarda mehnat faoliyati bilan bog‘liq ravishda sodir bo‘lgan baxtsiz hodisalar va boshqa jarohatlanishlarni tekshirish va hisobini yuritish O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 6-iyundagi 286-sonli qarori bilan tasdiqlangan Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni va xodimlar salomatligining boshqa xil zararlanishini tekshirish va hisobga olish to‘g‘risidagi nizomga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
 12. Tashkilotlarning barcha xodimlari, shu jumladan rahbarlari o‘z kasblari va ish turlari bo‘yicha belgilangan tartibda o‘qishlari, yo‘l-yo‘riqlar olishlari hamda bilimlari sinovdan o‘tkazilishi kerak.
 13. Bevosita ishlab chiqarishda ishlarni tashkillashtirish va bajarish bilan bog‘liq xodimlar, rahbarlar, muhandis-texnik xodimlarning mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha bilimlarini sinovdan o‘tkazish Mehnat muhofazasi bo‘yicha o‘qishlarni tashkil qilish va bilimlarni sinash haqidagi namunaviy nizomga (ro‘yxat raqami 272, 1996-yil 14-avgust) muvofiq amalga oshirilishi lozim.
 14. Ishlarni texnologik reglament bo‘yicha xavfsiz yuritish yo‘riqnomalari Mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha yo‘riqnomalarni ishlab chiqish to‘g‘risidagi nizomga (ro‘yxat raqami 870, 2000-yil 7-yanvar) muvofiq ishlab chiqiladi va ishlovchilar hamda ish joylarini shu yo‘riqnomalar bilan ta’minlash tashkilot rahbariyati zimmasiga yuklatiladi.
 15. Yog‘ochni qayta ishlash ishlab chiqarishiga asosiy xavfli va zararli quyidagi omillar xosdir:
 a) ish joyi hududi havosining changlanishi (silikat tarkibli va yog‘och changi) va gazlanishi (uglerod oksidi, azot oksidi va boshqalar);
 b) shovqin, tebranish, issiqlik nurlanishi va noqulay mikroiqlim (yuqori harorat, nisbiy namlik, havoning harakatlanish tezligi).
 16. Xodimlar xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari, ularning tavsifi, yuzaga kelish manbalari, ishchilarga ta’sir qilish xususiyatlari va salomatlik uchun xavflilik darajasi va kelgusidagi oqibatlari to‘g‘risida to‘liq ma’lumotga ega bo‘lishi lozim.
 17. Ish joylaridagi ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayonining xavfli hamda zararli omillari to‘g‘risidagi ma’lumotlar ishlab chiqarish muhitining fizik, kimyoviy, radiologik, mikrobiologik va mikroiqlim o‘lchovi natijalari, shuningdek mehnatning og‘irligi ish joylarini mehnat sharoitlari bo‘yicha attestatsiya qilish orqali tasdiqlanishi lozim.
 18. Har bitta tashkilot yoki alohida ishlab chiqarish xavfli va zararli mehnat sharoitlariga ega bo‘lgan kasblar, ish o‘rinlari va hududlarining Sanitariya qoidalari va me’yorlariga muvofiq zararlilik va xavflilik sinfi ko‘rsatilgan ro‘yxatiga hamda ishlab chiqarish omillarining zararlilik va xavflilik ko‘rsatkichlari, mehnat jarayonining og‘irlik ko‘rsatkichlari bo‘yicha mehnat sharoitlarining amaldagi gigiyenik tasnifiga ega bo‘lishi lozim.
 19. Yangi zararli moddalar paydo bo‘lishiga yoki xavfli va zararli omillar yo‘qolishiga olib keladigan texnologik jarayonlar o‘zgarishlarida yoxud yangi ishlab chiqarish uskunalarini joriy qilishda ro‘yxatlarga tegishli o‘zgartirishlar kiritilishi lozim.
 20. Tashkilot o‘ta xavfli sharoitda bajariladigan kasblar va ishlar ro‘yxatiga ega bo‘lishi lozim. Ro‘yxatda aniq texnologik jarayon, ishlab chiqarish uskunasi, ishlatiladigan xomashyo va ishlarni amalga oshirish xususiyatlari bilan bog‘liq xavflar hisobga olinishi lozim. Ro‘yxatga xavfli moddalar bilan bajariladigan ishlar, balandlikda, ifloslangan havo va suv muhitida, yuqori harorat va namlik sharoitida bajariladigan ishlar, bug‘ va suv isitish qozonlari, yuk ko‘tarish mexanizmlari, bosim ostida ishlaydigan sig‘imlar, elektr uskunalariga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq ishlar hamda amaldagi tarmoq ro‘yxatlariga muvofiq boshqa ishlar kiritilishi shart. 
 21. O‘ta xavfli ishlarga faqat maxsus o‘qitilgan, ushbu ishlarni bajarish huquqini beruvchi hujjatga ega bo‘lgan xodimlar qo‘yiladi.
 22. Barcha xodimlar o‘ta xavfli ishlarni bajarish topshirig‘ini olishdan oldin, mehnat muhofazasi bo‘yicha yo‘l-yo‘riq olishi va ishlarni xavfsiz bajarish usullarini o‘zlashtirib olishi shart.
 23. O‘ta xavfli ishlarni bajarish, faqat belgilangan tartibda mas’ul xodim qo‘l qo‘yib rasmiylashtirilgan maxsus naryad-ruxsatnomaga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
 24. Tashkilot (sex) rahbariyati o‘ta xavfli ishlarni rejalashtirishda, tashkillashtirishda va xavfsiz bajarishda belgilangan talablarga muvofiq amalga oshirilishiga to‘la javobgardirlar.
 25. Ishlovchilarni zararli va xavfli ishlab chiqarish muhiti omillaridan himoya qilish tegishli standartlar va me’yorlar talablariga mos jamoaviy va shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish orqali ta’minlanishi lozim.
 26. Jamoaviy himoya qilish vositalari jumlasiga quyidagilar kiradi:
 ishlab chiqarish xonalari va ish joylarining havo muhitini normallashtirish vositalari (shamollatish va havo tozalash, isitish, havo haroratini, namligini bir xil me’yorda saqlash va boshqalar);
 ishlab chiqarish xonalari va ish joylarining yorug‘ligini normallashtirish vositalari (yoritish asboblari, yorug‘lik o‘rinlari, yorug‘likdan himoya qilish moslamalari va boshqalar);
 shovqin, tebranma, elektr toki urishi, statik tok va uskunalar yuzasining yuqori darajadagi haroratdan himoya qilish vositalari;
 mexanik va kimyoviy omillarning ta’siridan himoya qilish vositalari.
 27. Jamoaviy himoya vositalari (ventilatsiya, aspiratsiya, erga ulash, mahalliy so‘rg‘ichlar va boshqalar) zararli va xavfli ishlab chiqarish muhiti omillari xonadagi barcha ishlovchilarga ta’sir qilganda qo‘llanishi shart va tashkilotni qurish yoki rekonstruksiya qilish loyihalariga kiritilishi lozim.
 28. Jamoaviy himoya vositalari zararli va xavfli omillarni ruxsat etilgan miqdorgacha kamaytirish imkonini bermagan hollarda shaxsiy himoya vositalari qo‘llanishi lozim. Bunday hollarda shaxsiy himoya vositalarisiz kishilarning ishtiroki va ishlar amalga oshirilishi taqiqlanadi.
 29. Mehnat sharoiti noqulay ishlarda band bo‘lgan xodimlar belgilangan normalar bo‘yicha:
 sut (shunga teng boshqa oziq-ovqat mahsulotlari);
 davolash-profilaktika oziq-ovqati;
 gazli sho‘r suv (issiq sexlarda ishlovchilar uchun);
 maxsus kiyim-bosh, maxsus poyabzal, boshqa shaxsiy himoya va gigiyena vositalari bilan bepul ta’minlanishi lozim.
 30. Shaxsiy himoya vositalaridan foydalangan holda ishlovchilar, ularning qo‘llanishi, himoya xususiyatlari, amal qilish muddati to‘g‘risida ma’lumotlarga ega bo‘lishi hamda ulardan foydalanishga o‘rgatilishi lozim.
 31. Tashkilot ma’muriyati yoki ish beruvchi quyidagilarni ta’minlashi shart:
 amaldagi me’yorlar bo‘yicha mazkur ishlab chiqarish uchun talab qilinadigan barcha shaxsiy himoya vositalarining zarur miqdori va nomenklaturasini;
 himoya vositalarini qo‘llash va to‘g‘ri foydalanish ustidan doimiy nazoratni amalga oshirishni;
 qo‘llanilayotgan himoya vositalarining samaradorligi va sozligini tekshirishni;
 shaxsiy himoya vositalaridan xavfli va zaharli moddalar muhitida foydalanilganda ularni degazatsiya va dezinfeksiya qilishni (bir marta qo‘llaniladigan himoya vositalari bundan mustasno).
 32. Tashkilot ma’muriyati, ishchi va xizmatchilarni maxsus kiyim, poyabzal va boshqa yakka tartibda himoyalanish vositalari bilan Mebel ishlab chiqarishda xodimlar uchun maxsus kiyim, maxsus poyabzal va boshqa yakka tartibda himoyalanish vositalarini bepul berishning namunaviy me’yorlariga (ro‘yxat raqami 1904, 2009-yil 14-fevral) muvofiq ta’minlashi shart. 
 33. Tashkilot xodimlari ishni bajarishning xavfsiz usullariga o‘qitilib, olingan bilimlari Mehnat muhofazasi bo‘yicha o‘qishlarni tashkil qilish va bilimlarni sinash to‘g‘risidagi namunaviy nizomga (ro‘yxat raqami 272, 1996-yil 14-avgust) muvofiq sinovdan o‘tkazilgandan so‘ng ishlab chiqarish jarayonida ishtirok etishga ruxsat etilishi lozim.
 34. O‘n sakkiz yoshga to‘lmagan shaxslar mehnatidan foydalanishga hamda ularning yuk ko‘tarishi va tashishiga normativ hujjatlar talablariga muvofiq ruxsat etilishi lozim.
 35. Ayollar mehnatidan foydalanish qisman yoki to‘liq taqiqlangan noqulay mehnat sharoitiga ega ishlar ro‘yxatiga (ro‘yxat raqami 865, 2000-yil 5-yanvar) muvofiq ayollar zararli va noqulay mehnat sharoitiga ega ishlarga qabul qilinmasligi lozim.
 36. Tashkilot ma’muriyati (yoki ish beruvchi) kasaba uyushmasi qo‘mitasi va vakolatli sog‘liqni saqlash organlari bilan birgalikda har yili davriy tibbiy ko‘rikdan o‘tishi lozim bo‘lgan xodimlarning ro‘yxatini tuzishi hamda xodimlarning ko‘rikka kelishini ta’minlashi lozim.
 37. Tashkilotlarda xodimlarning sog‘lig‘ini nazorat qilish “Xodimlarni ishga kirishdan oldin dastlabki va davriy tibbiy ko‘riklardan o‘tkazish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida”gi buyruq (ro‘yxat raqami 937, 2000-yil 23-iyun) asosida amalga oshirilishi lozim. 
 38. Tibbiy ko‘rikdan o‘tishdan yoki tibbiy komissiyalarning tekshiruvlar natijasida bergan tavsiyalarini bajarishdan bo‘yin tovlagan xodimlarni ma’muriyat ishga qo‘ymaslikka haqlidir.
 39. Sog‘lig‘i holatiga ko‘ra yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining ta’siridan holi bo‘lgan ishga o‘tkazishga muhtoj xodimlarni ish beruvchi, ularning roziligi bilan, tibbiy xulosaga muvofiq vaqtincha yoki muddatini cheklamay, ana shunday ishlarga o‘tkazishi shart.
 40. Tibbiy ko‘riklar tashkilotning tibbiy-sanitariya qismlari va poliklinikalari, ular mavjud bo‘lmagan holda davolash-profilaktika muassasasi tomonidan o‘tkazilishi lozim. Tibbiy ko‘riklar davolash-sog‘lomlashtirish tadbirlari belgilangan tekshirish dalolatnomasi bilan yakunlanishi lozim. 
 41. Tashkilot ma’muriyati (yoki ish beruvchi) va kasaba uyushmasi qo‘mitasi tibbiy ko‘rik dalolatnomasi bilan tanishib chiqishi, ish beruvchi esa dalolatnomada ko‘zda tutilgan barcha tadbirlar va ko‘rsatmalarni bajarishi lozim.
 42. Davriy tibbiy ko‘riklar o‘z vaqtida, sifatli o‘tkazilishi va ularning natijalariga ko‘ra tavsiyalar bajarilishi uchun javobgarlik tashkilotning ma’muriyati zimmasiga yuklanadi.
 43. Xodimlarni sog‘lig‘i tufayli ularga ruxsat etilmagan ishlarda ishlatish taqiqlanadi.
 44. Tashkilot maydonlari va binolarni joylashuvi SanMvaQ II-89-80 “Sanoat korxonalarini bosh plani”ga mos bo‘lishi kerak.
 45. Tashkilotda transport vositalarini va piyodalarni tashkilot hududida harakatlanish chizmasi ishlab chiqilgan va tasdiqlangan bo‘lishi kerak.
 46. Transport vositalari va tashkilot hududida piyodalarning harakati chizmasi tashkilotga kirish va chiqish, hamda ish uchastkalari va sexlarining ko‘rinarli joylariga osib qo‘yilishi kerak.
 47. Tashkilotda avtoyo‘llar yoki piyoda yo‘lkalari bilan tutashgan ichki tashkilot temir yo‘llari uchrashgan joylarda avtoyo‘llar va piyodalar uchun o‘tish yo‘llari bo‘lishi lozim.
 48. Tashkilot maydonlari ko‘kalamzorlashtirilgan va suv quyish quvurlari tarmoqlari bilan ta’minlangan bo‘lishi kerak. Tashkilot maydonida ishchilar uchun dam olish joylari bo‘lishi lozim.
 49. Sutkaning qorong‘u vaqtlarida hududlarning yoritilishi “Tabiiy va sun’iy yoritish” QMQ 2.01.05-98 talabiga javob berishi kerak.
 50. Tashkilot maydonidagi o‘tish joylari mustahkam yopqichlar, suvlar oqib ketadigan inshootlar bilan jihozlangani bo‘lishi kerak.
 51. Yilning yoz vaqtida yo‘lkalar va o‘tish joylariga suv sepilgan, qishda qordan tozalanib, qum sepilgan bo‘lishi kerak.
 52. Tashkilotlarda harakatlanuvchi temir yo‘l sostavlarini intensiv harakatlanishiga o‘tish joylari avtomatik signal bilan ta’minlanishi lozim.
 53. Tashkilot hududi ShNQ 2.01.02-04 “Binolar va inshootlarni yong‘inga qarshi xavfsizligi” talablariga mos keluvchi yong‘in o‘chirish vositalari bilan jihozlangan bo‘lishi kerak.
 54. Ishlab chiqarish va yordamchi xonalarni (harorati, nisbiy namligi, havoning harakatlanish tezligi va boshqalar) mikroiqlimi GOST 12.1.005-88 talabiga muvofiq bo‘lishi kerak.
 55. Ishlab chiqarish va yordamchi binolarda hojatxona, yuvinish xonasi, dush, ayollar shaxsiy gigiyenasi xonasi, yechinish xonasi, maxsus kiyimlarni quritish va changdan tozalash xonasi, ishchilar isinish xonasi, dam olish va ovqatlanish xonasi, yig‘ishtirish inventari bilan birga navbatchi xodim xonasi, dam olish xonasi, soqolni olish, boshni quritish, maxsus kiyimlarni yuvish xonasi, sog‘liqni saqlash punkti va boshqalar QMQ 2.09.04-98 “Tashkilotlarning ma’muriy va maishiy binolari” talabiga mos kelishi kerak.
 56. Ho‘l jarayonlardagi xonalarda, hamda issiq o‘tkazuvchi pollarda (betonli, g‘ishtli, plitali va boshqalar) muntazam ishlovchi ishchi joylarida yog‘och to‘shamalar va panjaralar yotqizilgan bo‘lishi kerak.
 57. Pol to‘shamalari zararli moddalar, ishlab chiqarishdagi kirlar va changlardan yengil tozalanishni ta’minlashi kerak.
 58. Ishlab chiqarish binolari va inshootlari SanMvaQ 2.09.02-85 “Ishlab chiqarish binolari” talabiga mos kelishi kerak.
 59. Binoga transport vositalarini kirish joylari darvozalar va signal asbob-uskunalari bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim.
 60. Darvoza tavaqalari yopiq va ochiq holatida maxsus moslamalar orqali mustahkam o‘rnatilgan bo‘lishi kerak.
 61. Keng izli temir yo‘l transportining binoga kirishi uchun darvoza eni kamida 4,9 m, balandligi kamida 5,4 m bo‘lishi kerak.
 62. Avtomobil transportining binoga kirishi uchun darvoza eni foydalanilayotgan avtomobillar eni miqdoridan oshiq bo‘lishi kerak.
 63. Darvozalar balandligi transport vositasining balandligidan kamida 0,2 m dan oshiq bo‘lishi kerak.
 64. Binolarning oynalangan fonarlariga gorizontal metall to‘rlar o‘rnatilgan bo‘lishi kerak.
 65. Vertikal oynalangan fonarlar uchun to‘rlar eni 0,7 m dan kam bo‘lmasligi kerak. Yopiq va gorizontal oynalanganda to‘rlarning eni, tavaqalarni oynalangan gorizontal proyeksiyasi miqdori bo‘yicha hisoblab aniqlanadi.
 66. Akkumulyator batareyalarini zaryadlash uchun xonalar oqib-tortish ventilatsiyalari uskunalari bilan jihozlangan bo‘lishi kerak.
 67. Akkumulyator batareyalarini zaryadlash xonalarini kirish eshiklariga GOST 12.4.026-76 “Ochiq olovdan foydalanish man etiladi”, “Chekish mumkin emas”, “Kirish taqiqlanadi” kabi muvofiq taqiqlovchi va ogohlantiruvchi xavfsizlik belgilari osilgan bo‘lishi kerak.
 68. Barcha tashkilotlarda binolar va inshootlardan foydalanish va holatini muntazam kuzatish tashkil etilgan bo‘lishi kerak.
 69. Barcha ishlab chiqarish binolari va inshootlari bir yilda ikki martadan (bahor va kuzda) kam bo‘lmagan holda tashkilot rahbari tayinlagan komissiya tomonidan texnik ko‘rigidan o‘tkazilishi lozim. Ko‘rik xulosalari, ulardan topilgan nuqsonlarni bartaraf etish bo‘yicha tadbirlar va muddati ko‘rsatilgan dalolatnomalar orqali rasmiylashtirilishi kerak.
 70. Xodimlar uchun xavf tug‘diruvchi halokat tusidagi buzilishlar tezda bartaraf etilishi kerak. Halokatni bartaraf etilguncha ishlab chiqarish jarayonlari xavfli hududlarda to‘xtalishi lozim, xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar xavfsiz joyga ko‘chirilishi kerak.
 71. Shamollatish va isitish QMQ 2.04.05-97 “Isitish, shamollatish va konditsionerlash” talabiga muvofiq bo‘lishi lozim.
 72. Bino va inshootlarning ishlab chiqarish xonalarida havodagi zararli moddalar miqdori SanQvaM 0046-95 “Gigiyenik normativlar. Ish hududi havosida zararli moddalarning ruxsat etilgan eng ko‘p miqdorlari” talablariga muvofiq bo‘lishi lozim.
 73. O‘tish joylarida (galereyalarda, zinalar maydonchalarida va shunga o‘xshash) joylashgan isitish jihozlari (quvurlar, registrlar va shunga o‘xshashlar), ruxsat etilgan o‘tish yo‘lkalarining enini kamaytirmasligi kerak.
 74. Ishchi joylarida havo harorati yilning sovuq davrida yengil jismoniy ishlarda 21°C, o‘rta og‘ir ishlarda 17°C va og‘ir ishlarda 16°C dan past bo‘lmasligi kerak.
 75. Xodimlarning isinishi uchun xonalarda havo harorati 22°C dan kam bo‘lmasligi kerak.
 76. Binolarda joylashgan ishchi maydonlaridan, xodimlarning isinish xonalarigacha bo‘lgan masofa 75 m, tashkilot maydonidagi ishchi joylaridan 150 m dan ko‘p bo‘lmasligi kerak.
 77. Suv bilan ta’minlash va kanalizatsiya tizimi QMQ 2.04.01-98 “Binolarni ichki suv quvuri va kanalizatsiyasi” talabiga mos kelishi kerak.
 78. Tashkilotning ishlab chiqarish oqova suvlari, tashqi kanalizatsiyaga yetib kelguncha zararli moddalardan tozalanishi kerak.
 79. Tozalangan suvda zararli moddalar tarkibi sanitar normalariga asosan chegaralangan konsentratsiyasidan oshib ketishi kerak emas.
 80. Ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun beriladigan suvning sifati texnologik talablarga mos bo‘lishi kerak.
 81. Ichimlik suvdan foydalanish uchun suv quvuriga ulangan favvorachalar bo‘lishi kerak. Suv quvurlari yo‘q bo‘lganda baklarda qaynatilgan suv bo‘lishi lozim.
 82. Ish joyidan suv ichish qurilmasigacha bo‘lgan masofa 75 m dan oshmasligi kerak.
 83. Ichimlik suvining harorati 8 dan 20°C gacha bo‘lishi kerak.
 84. Tashkilot hududidagi hojatxonalar issiq va kanalizatsiyalangan bo‘lishi lozim.
 85. Tashkilotda kanalizatsiya tizimi yo‘q bo‘lganda Davlat sanitar nazorati organlari bilan kelishilgan holda tashkilotda yer qatlamini ifloslantirmaslikka va ishlab chiqarish kanalizatsiyasiga dushxonalardan va yuz-qo‘l yuvgichlardan suv oqmaydigan qurilmali axlat o‘ralariga ruxsat etiladi.
 86. Tashkilot maydonida, ishlab chiqarish va yordamchi binolar va xonalarda tabiiy va sun’iy yoritishlar QMQ 2.01.05-98 “Tabiiy va sun’iy yoritish” talablariga muvofiq bo‘lishi kerak.
 87. Yoritish uskunalarini o‘rnatishda qandillarning turlari, lampalarning quvvati va ularning joylashishi tasdiqlangan loyihaga mos bo‘lishi kerak. 
 88. Ishlab chiqarish sexlaridagi, xomashyo omborlari va yuk tushirish-ortish maydonlaridagi texnologik uskunalar umumiyga qo‘shimcha ravishda ko‘chma yoritish moslamalari bilan ta’minlangan bo‘lishi kerak.
 89. Avariya yoritish tarmoqlariga elektr energiya iste’molchilarini ulash taqiqlanadi. Avariya yoritishlarini sozligi kamida chorakda bir marta tekshirilishi lozim.
 90. Yorug‘ tushuvchi oynalarni yilda ikki martadan kam bo‘lmagan holda tozalash lozim.
 91. Yorug‘lik tushadigan deraza va eshiklarni begona predmetlar (uskuna, tayyor mahsulot va boshqalar) bilan to‘sib qo‘yilishiga ruxsat etilmaydi.
 92. Yuqori xavfli xonalarda kuchlanishi 36 V dan yuqori bo‘lmagan ko‘chma elektr yoritqichlar ishlatilishi kerak. O‘ta xavfli xonalarda, xonalardan tashqari, hamda uskunalar va inshootlar (bunkerlar, silososlar, quduqlar, bug‘lantirish kameralari, tunnellar va boshqalar)ni yoritish uchun ko‘chma elektr yoritqichlarni kuchlanishi 12 V dan oshmasligi kerak. Barcha ko‘chma yoritqichlarning metall himoyalanish to‘ri hamda shisha qalpog‘i bo‘lishi kerak.
 93. Yog‘ochni qayta ishlash texnologik jarayonlari ushbu Qoidalarga, SanQvaM № 0208-06 “Texnologik jarayonlarni tashkillashtirish sanitariya qoidalari va ishlab chiqarish jihozlariga gigiyenik talablar” va GOST 12.3.042-88 “Yog‘ochni qayta ishlab chiqaruvchi ishlab chiqarish. Xavfsizlikni umumiy talablari”ga muvofiq tashkil qilinishi va o‘tkazilishi lozim. 
 94. Hamma ishlar tasdiqlangan reglamentda bajarilib, ularda ishlayotgan ishchilarga xavfli va zararli ishlab chiqarish omillarini ta’sir etishiga qarshi chora ko‘rilishi lozim.
 95. Xom ashyo va materiallarni qayta ishlash shu ishlarni bajarish uchun mo‘ljallangan texnologik uskuna va uning pasportiga muvofiq bajarilishi lozim. 
 96. To‘suvchi qurilmalarni va uskunaning himoyalovchi moslamalarining sozligi ishlarni xavfsiz olib borish uchun javobgar shaxs tomonidan ta’minlanishi lozim.
 97. Dastgoh mexanizmlarini operatsiyalarni bajarilish ketma-ketligi texnologik jarayonga muvofiq blokirovka tizimi orqali ta’minlanishi lozim. Agarda tizimda mexanizmlardan bittasi to‘xtasa, bu to‘xtovchi mexanizmdan oldingi hamma dastgoh va mexanizmlarning o‘chishi ko‘zda tutilishi lozim.
 98. Liniyalarga ikki tomondan xizmat ko‘rsatish zarur bo‘lsa, uning ustidan asosiy ish joylari hududida va liniyaning har 20 — 25 metrda o‘tish ko‘priklari qo‘l tutqichlari bilan o‘rnatilgan bo‘lishi lozim. 
 99. Uskuna va avtomatlashgan liniyalar, ularning ishga tushganligini ogohlantiruvchi yoritish va tovush signali tizimi bilan ta’minlanishi lozim. Signal elementlari (qo‘ng‘iroq, sirena, lampa) mexanik shikastlanishdan himoyalanishi va xizmat ko‘rsatuvchi xodimlarni ish hududida signalni eshitishi va ko‘rishini ta’minlangan holda joylashtirilishi lozim.
 100. Sex va ish joylarida uskunani ishga tushirish va to‘xtash tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma osib qo‘yilishi lozim.
 101. Har bir ishlab chiqarish tashkilotida portlash-yong‘in xavfsizligi bo‘yicha xonalar kategoriyasini hisobga olgan holda, yorug‘lik signalizatsiyasi bo‘lishi lozim. 
 102. Xavf manbai bo‘lgan ishlab chiqarish uskunasining harakatlanuvchi qismi setkali yoki butun metall to‘siq bilan to‘silishi lozim.
 103. Elektr toki shikastlanishidan himoyalash uchun ishlab chiqarish uskunasi quyidagi talablarga javob berishi kerak:
 a) xavf manbai bo‘lgan ishlab chiqarish uskunasi elektr toki uzatuvchi qismi mustahkam, izolatsiyalangan, to‘silgan yoki odamlar uchun o‘tib bo‘lmas joyda o‘rnatilgan bo‘lishi;
 b) elektr uskunasining tok uzatuvchi qismi yoki odamlar uchun o‘tishi mumkin bo‘lgan joyda joylashganda yopiq himoya yopqichi (kojuxi) bo‘lishi;
 v) ishlab chiqarish uskunasi metall qismi izolatsiyasi shikastlanishi natijasida elektr kuchlanishi xavfli ko‘rsatkichi 10 — 15 mA ta’sirida bo‘lsa, erga ulangan (nullangan) bo‘lishi; 
 g) ishlab chiqarish uskunasi elektr zanjiri sxemasida barcha elektr zanjirni ta’minlash tarmog‘idan markaziy o‘chirish moslamasi ko‘zda tutilishi lozim.
 104. Yechiladigan himoya va to‘siq moslamalari, faqat konstruksiya yoki texnologik sabablar bo‘yicha ularni statsionar o‘rnatishga imkon bo‘lmaganda qo‘llaniladi.
 105. Yechiluvchi, ochiluvchi va yoniga suriluvchi to‘siqlar, hamda to‘siqlardagi ochiluvchi eshiklar, qopqoqlar, darchalar yoki uskuna korpusining tasodifiy yechilishi yoki ochilishini (qulf, asbob yordamida yechish va boshqa) bartaraf etuvchi moslamalar bilan ta’minlanishi lozim.
 106. Konveyer himoya vositalari GOST 12.2.022-80 “Konveyerlar. Umumiy xavfsizlik talablari”da belgilangan xavfsizlik talablariga muvofiq bo‘lishi lozim.
 107. Uskunaning barcha aylanuvchi qismlari himoyalash moslamalari bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim.
 108. Ishlab chiqarish jarayonlari yong‘in va portlash xavfsizligi, ularni rejalashtirishda, tashkillashtirishda va olib borishda GOST 12.1.004-91 “Yong‘in xavfsizligi. Umumiy talablari” va GOST 12.1.010-90 “Portlash xavfi. Umumiy talablari” talablariga va ushbu Qoidalarga muvofiq ta’minlanishi lozim.
 109. Ishlab chiqarishda o‘rganilmagan yong‘in va portlash xavfi va toksik xususiyatlariga ega bo‘lgan moddalar va materiallarni ishlab chiqarish jarayonida qo‘llash taqiqlanadi. 
 110. Texnologik obyektlarning portlash xavfliligi holati yuzasidan belgilangan tartibda nazorat o‘rnatilishi lozim.
 111. Texnologik jarayonlar joylashtirilgan binolar va xonalarning portlash jihatidan xavflilik toifalari loyiha tashkiloti tomonidan “Texnologik loyihalashtirish tarmoq me’yorlari”ga muvofiq har bir holat uchun alohida aniqlanishi kerak. 
 112. Texnologik jarayonlarni amalga oshirishda yong‘inlar, portlashlar, avariyalar, zaharlanishlar sodir bo‘lishi hamda atrof muhit ishlab chiqarish chiqindilari (oqova suvlari, ventilatsiya chiqindilari va shu kabi) bilan ifloslanish ehtimolini istisno etadigan sharoitlar ta’minlanishi lozim.
 113. Barcha ishlab chiqarish sexlari, xomashyo va tayyor mahsulot omborxonalari, ma’muriy va boshqa yordamchi binolar hamda inshootlar dastlabki yong‘inni o‘chirish vositalari bilan ta’minlangan bo‘lishi shart. 
 114. Ventilatsiya tizimi yong‘indan darak beruvchi signalizatsiya bilan birlashtirilgan bo‘lishi lozim.
 115. Har bir sex, uchastka, omborda mavjud me’yorlar asosida, hududiy yong‘in xavfsizligi xizmati bilan kelishilgan yong‘in xavfsizligi bo‘yicha yo‘riqnoma ishlab chiqilishi va ko‘rinadigan joyga osib qo‘yilishi lozim.
 116. Tashkilotlarda barcha ishlab chiqarish, yordamchi va maishiy xonalarda yong‘in xavfsizligiga javobgar shaxs tashkilot ma’muriyatining buyrug‘iga asosan tayinlanishi lozim. 
 117. Tashkilotlarda yong‘in xavfsizligi idoralari tomonidan belgilangan me’yorlarda yong‘inga qarshi kurashish uchun o‘t o‘chirish vositalari bo‘lishi lozim.
 118. Xodimlar bilan yong‘in xavfsizligi texminimumi bo‘yicha mashg‘ulotlar o‘tkazilishi va ularga tegishli yo‘l-yo‘riqlar berilishi lozim.
 119. Bino va yong‘in suv manbai yo‘laklari, hamda yong‘in vositalari va uskunalariga boradigan yo‘laklar doimo bo‘sh bo‘lishi kerak. Binolar oralig‘idagi yong‘inga qarshi masofa uzilmalarida materiallar, uskunalar, bo‘sh idishlarni taxlash va avtomobil to‘xtash joyi uchun ishlatishga ruxsat etilmaydi.
 120. Tashkilot hududiga keladigan materiallar va uskunalar uchun shu maqsadda ajratilgan va tayyorlangan maxsus omborlar hamda yuk ortish-tushirish maydonchalari bo‘lishi va ularning tuzilishi va joylashishi “Umumiy maqsadlar uchun ombor binolari va inshootlari” QMQ talablariga mos bo‘lishi kerak.
 121. Omborlarda materiallarni taxlash usullari yoritilgan mehnat muhofazasi va yong‘in profilaktikasi bo‘yicha yo‘riqnoma ko‘rinarli joyga osib qo‘yiladi. Bu yo‘riqnomada ushbu omborda qanday materiallar, qancha miqdorda, qanday idishda saqlanishi mumkinligi ko‘rsatilishi kerak. Ko‘rinarli joylarga yuklarni joylash va ortish sxemasi osib qo‘yilishi lozim.
 122. Ombor yoki yuk saqlash uchun maydonchalar hududiga kirishda harakat yo‘nalishi, yuklash-tushirish joyi yoki transport vositalarini to‘xtab turish joyini ko‘rsatuvchi chizma osilgan bo‘lishi kerak.
 123. Omborda ustma-ust taxlangan yoki stellajdagi idishli yuk yo‘laklari oralig‘ining eni 1,5 m dan kam bo‘lmasligi lozim. Omborda transport vositalari ishlatilganda, yo‘lakka qo‘shimcha qo‘llaniladigan transport vositalari o‘lchamlari kengligidagi yo‘l bo‘lishi lozim. 
 124. Tashkilotlardagi yuk ortish-tushirish estakadalari, maydonchalari, platformalarining pollari vagon poli yoki avtomobil kuzovi tekisligi bilan barobar bo‘lishi kerak.
 125. Yuk ortish maydonchasi perimetri bo‘yicha (bundan yuk tashish transporti yo‘li mustasno) balandligi 30 sm li mustahkam himoyalovchi to‘siq bilan to‘silishi lozim.
 126. Yuk ortish-tushirish maydonchalari va estakadalari tekislangan va asfaltlangan bo‘lishi kerak. Uning sathi suv to‘planmaydigan, o‘ydim-chuqursiz bo‘lishi va qish vaqtida muntazam ravishda qor va muzdan tozalab turilishi kerak.
 127. Yuklash-tushirish ishlari tashkilot buyrug‘i bilan tayinlagan mas’ul shaxs nazorati ostida bajarilishi shart.
 128. Yuk ko‘tarish-tashish uskunalarining texnik holati va to‘g‘ri ishlatilishi ustidan nazorat buyruq bilan tayinlangan, maxsus o‘qitilgan, attestatsiyadan o‘tgan muhandis-texnik xodimga topshirilishi lozim.
 129. Yukni iluvchilar ishi, shu ishlarni xavfsiz bajarish yo‘riqnomasiga binoan bajarilishi kerak.
 130. Elektrotelfer, ilgagidan yuklarni tushib ketishini oldini olish uchun himoya qurilmalari bilan ta’minlangan bo‘lishi kerak. 
 131. Yuklarni ko‘tarish va tashish vaqtida tugun va sirtmoqlarni to‘g‘rilash va sirpanib ketgan arqonni to‘g‘rilash taqiqlanadi. Yukni odamlar ustidan ko‘tarib o‘tish taqiqlanadi.
 132. Yuk ko‘tarish uskunasiga ko‘tarishi mumkin bo‘lgan yukning og‘irlik chegarasi, o‘tkazilgan sinovning vaqti va kelgusi sinov vaqti yozib qo‘yilishi kerak.
 133. Transport vositalari o‘lchamlari va konstruksiyasi, tashiladigan yukning o‘lchamiga mos bo‘lishi kerak.
 134. Tashkilot ichidagi va sexdagi transport vositalaridan xavfsiz foydalanish uchun mas’ul shaxslar har kuni transport vositalarini texnik holatini tekshirib chiqishi va ishga ruxsat etilganligi to‘g‘risida jurnalga qayd qilishlari kerak.
 135. Transport vositalari harakati uchun mo‘ljallangan sexlarga kirish va chiqish joylarida va sexlar orasidagi texnologik o‘tish joylariga “Diqqat! Transport” ogohlantirish belgilari o‘rnatilgan bo‘lishi kerak.
 136. Tashkilot ichidagi va sexdagi yuklarni tashishga mo‘ljallangan transport vositalarida odam tashish taqiqlanadi.
 137. Transport vositalariga yuklarni joylash sxemalari (elektr avto-yuklagichlari, avtomobillari, temir yo‘l vagonlari, elektr aravachalari) tashkilot bosh muhandisi tomonidan tasdiqlangan bo‘lishi kerak.
 138. Og‘irligi 30 kg dan ortiq bo‘lgan yuklarni yuklash-tushirish mexanizm yordamida amalga oshiriladi.
 139. Estakadada yuklash-tushirish ishlarini olib borishda, odamlarni vagonlarga kirishi uchun tirgaklar bilan to‘silgan, o‘tish ko‘prikchalari o‘rnatilgan bo‘lishi kerak.
 140. Yuk ko‘tarish moslamalari yuk ko‘tarish yoki tashish vaqtida ularni o‘z-o‘zidan ag‘darilishini yoki ochilib ketishini oldini oluvchi qurilma bilan ta’minlangan bo‘lishi kerak.
 141. Yuk ko‘tarish mashinalarining yuk ilgaklaridan yukni o‘z-o‘zidan chiqib ketishini oldini olish uchun, ular saqlash qulflari bilan jihozlangan bo‘lishi kerak.
 142. Tashkilot hududidagi temir yo‘llarni boshqarish va tuzilishi temir yo‘l transporti xavfsizlik texnikasi qoidalariga mos bo‘lishi kerak.
 143. Yog‘och materiallarini temir yo‘l vagonlariga ortish-tushirish ishlari temir yo‘l transporti xavfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilgan holda bajarilishi kerak.
 144. Temir yo‘llarni kesib o‘tadigan yo‘laklar qulay va xavfsiz joylarga qurilishi, ularga relslar yuzasi bilan baravar qilib to‘shamalar to‘shalishi kerak. O‘tish joylarida “O‘tish joyi” deb yozilgan belgi bo‘lishi kerak.
 145. Yo‘llar doimo soz holatda bo‘lishi va maxsus malakali mutaxassislar tomonidan muntazam tekshirib turilishi kerak. Nazorat davriyligi zavod hududida yo‘llarni saqlash yo‘riqnomasida belgilangan bo‘lishi lozim.
 146. Yo‘lning oxirida vagon izdan chiqib ketmasligi uchun to‘sqich bilan ta’minlanishi shart.
 147. Temir yo‘lning mashina yo‘li bilan kesishgan joyida, yo‘lning butun kengligi bo‘yicha o‘tish qulay bo‘lishi uchun to‘shama to‘shaladi. Yo‘lovchilar va haydovchilar uchun tovush signali va “Poyezddan saqlaning” ogohlantiruvchi belgisi o‘rnatilgan bo‘lishi lozim.
 148. Temir yo‘lning ikki chetida eni kamida 1 metrli yo‘laklar bo‘lishi kerak. Bu yo‘laklar har xil narsalar bilan to‘sib qo‘yilmasligi, muntazam ravishda tozalab turilishi, tekis va qattiq yuzali bo‘lishi kerak.
 149. Stryelkalar va o‘tish joylari yoritilishi kerak. 
 150. Taxta arralash ramasi tomonidagi xodalarni yig‘uvchi maydon yaxlit to‘siq bilan to‘silgan bo‘lishi lozim.
 151. Arralarni polga qo‘yganda muvozanatni ta’minlash uchun taxta arralash ramasi oldida taglikni almashtirishga mo‘ljallangan maxsus joy qilingan bo‘lishi lozim. 
 152. Taxtani arralash ramasi oldidagi pol va taglik uzatuvchi valetslar orasidagi o‘ymalardagi yog‘och qirindilarining olinishi, faqat shuning uchun mo‘ljallangan yordamchi asbob bilan bajarilishi lozim. Pol va taxta arralovchi ramalarni taglik uzatuvchi valetslarining oldi qismi oralig‘i balandligi 100 mm dan ortiq bo‘lgan panjara to‘siq bilan to‘silgan bo‘lishi lozim.
 153. Rama orqasidagi konveyerlarning roliklari oralig‘i butun kengligi bo‘yicha yuzasi tekis va teshiksiz bo‘lgan qutilar bilan yopilgan bo‘lishi lozim. Quti va roliklar orasidagi tirqishlar 10 mm dan katta bo‘lmasligi lozim.
 154. Xoda va to‘sinlarning lenta dastgohlarini va dastgoh atrofidagi mexanizmlarning boshqaruvi bir pultdan amalga oshirilishi lozim. 
 155. Ishlov berilayotgan materiallarni dastgohlarga qo‘lda uzatish uchun, ishlovchilar qo‘l ushlaydigan joylari issiqlikka qarshi izolatsiya qilingan maxsus po‘lat ilgaklar bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim. 
 156. Dumaloq arrali dastgohni arralash hududiga xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar, dastgoh ishlayotgan paytda unga kirishini chegaralovchi moslama bilan to‘silgan bo‘lishi lozim. 
 157. Dumaloq arrali dastgohlarda ishlov beriluvchi materiallar mexanik tarzda uzatilganda, oldingi va orqadagi uzatuvchi valetslar orasidagi masofasi 100 mm dan kam bo‘lmasligi lozim.
 158. Saralash maydonida taxtani uzatuvchi konveyerli lenta va tashlovchi tokcha orasida odamlarni o‘tishini taqiqlovchi belgilar o‘rnatilgan bo‘lishi lozim. 
 159. Tashlovchi tokcha qarshisiga taxtani zanjirli konveyer tashqarisiga chiqib ketishini chegaralovchi to‘siq o‘rnatilgan bo‘lishi lozim. 
 160. Konveyerda taxtaning harakatlanuv maydoniga, maydonning ikki tomonidan har 20 m da ko‘tarilish uchun narvonlar bo‘lishi lozim.
 161. Taxtani tepa qavatidan pastgi qavatdagi saralash maydoniga tushirish zonasi to‘silgan bo‘lishi lozim.
 162. Konveyerdan paketlarga taxtalarni qo‘lda tashilishini yengillashtirish uchun rolik bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim. Paketlar orasidagi oraliqlari 0,7 m dan kam bo‘lmasligi lozim.
 163. Paketlar uchun mo‘ljallangan tagliklar avtoulovning yukni ushlovchi moslamasining o‘lchovlariga mos kelishi lozim.
 164. Paketning muvozanatini ta’minlash uchun har 300 — 400 mm balandlikda uchtadan kam bo‘lmagan bir xil qalinlikdagi oraliq qistirmalari qo‘yilishi va ularning uchlari paket chegarasidan chiqib turmasligi lozim.
 165. Avtomatik yoki yarim avtomatik saralash maydonlaridagi taxtani paketlarga yuborilayotgan hududi to‘silgan bo‘lishi lozim. 
 166. Arralangan materiallarni botirish uslubi bilan antiseptika ishlari tashkil qilinganda xavfsizlik talablari amaldagi me’yoriy hujjatlar talabiga va ushbu Qoidalarga muvofiq bo‘lishi lozim.
 167. Preparatlarni suvda aralashtirish mexanizatsiyalangan bo‘lishi lozim.
 168. Arralangan materiallarni vannaga tushirish va vannadan ko‘tarilishi mexanizatsiyalashgan bo‘lishi lozim. Nuqsonli paketlarni vannaga tushirish taqiqlanadi.
 169. Paketlarni vannaga yo‘naltirish uchun ishlovchilar qo‘l ushlash joyining uzunligi 1 m dan kam bo‘lmagan ilgak yoki bagor bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim. Paketni eritmadan olinganda, vanna ustida ortiqcha eritmaning oqib ketishi uchun ushlab turish kerak.
 170. Preparatli eritma vannasi oldidagi maydon yuzasi tekis va nishabli bo‘lib, suyuqlik oqib tushishi uchun ariqchaga ega bo‘lishi lozim. 
 171. Vanna oyda bir marta tozalab turilishi lozim. Vanna tozalangandan so‘ng, yog‘och qirindi mahalliy sanitariya nazorati idoralari bilan kelishilgan maxsus joyga chiqarib yuborilishi kerak. Vannaga tushgan yog‘och qirindilar chiqarib yuborilishi yoki tinchlantirgichli quduqda suv oqimida yuvilishi lozim. 
 172. Arralangan materiallarni antiseptikasida band bo‘lgan ishchilar alohida sanitar-maishiy dushi bor xonalar, maxsus kiyim va oyoq kiyimni quritish uchun moslamalarga ega javonlar, sun’iy ventilatsiya, maxsus kiyimlar va respiratorlar bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim. 
 173. Arralangan materiallarni antiseptika qilishda qo‘llanadigan preparatlar alohida xonalarda yopiq idishlarda saqlanishi lozim.
 174. Preparatlardan bo‘shagan idish, suvda yaxshilab yuvilgandan keyin faqat texnik maqsadlarda ishlatilishi mumkin. 
 175. Paket shakllantiruvchi mashinalarga uzatilayotgan zich paketli arralangan materiallarni qabul qiluvchi platformaga yoki uzatuvchi konveyerga qo‘yilishida, paketning tekislangan qirrasi platforma yoki konveyer qoplamasida belgilangan belgisi bilan to‘g‘ri kelishi kerak.
 176. Konveyer va shakllantiruvchi paketlarda surilib ketgan taxtalarni maxsus ilgak yordamida to‘g‘rilash lozim.
 177. Oraliq qistirmalarni kasseta moslamasi oldidagi maydonlarga uzatilishi mexanizatsiyalashgan bo‘lishi lozim. 
 178. Quritish bloklarini rels yo‘llarining holati (temir yo‘l izi kengligining doimiyligi, qiyshaygan joylarining yo‘qligi, relslarning travers aravachasi bilan birlashish holati) har yarim yilda tekshirilishi va dalolatnoma bilan rasmiylashtirilgan bo‘lishi lozim.
 179. Trek va travers aravachalarida shtabellarni yurgazilishi piyodalar tezligida bo‘lishi lozim.
 180. Travers aravachasi harakati vaqtida shtabellar tushib ketmasligining oldini oluvchi tirgovichlar bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim.
 181. Travers aravachasining elektr yurgizuvchisining ta’minlash kabeli, kanatda sirtmoqsimon halqalar yordamida osilgan tarzda bo‘lishi va aravachaning harakati vaqtida bemalol surilishi lozim.
 182. Shtabelni travers aravachalariga yuklash yoki tushirish vaqtida uni ushlab turish uchun fiksator bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim.
 183. Travers aravachani oxirgi holatida saqlab qolish uchun, relslarda chegaralovchi-tirgovich o‘rnatilgan bo‘lishi lozim.
 184. Quritish shtabellari to‘g‘ri qo‘yilganligini rels yo‘llarida qo‘yilgan gabarit andoza orqali tekshirilishi lozim. 
 185. Quritish kameralarini yoritish 42V dan oshmaydigan kuchlanishdagi ko‘chma elektr yoritgichlar orqali amalga oshirilishi hamda uni ulanishi va o‘chirilishi kameraning tashqarisida bo‘lishi lozim.
 186. Quritish rejimini masofadan boshqarish va quritish jarayonini sozlash avtomatlashtirilgan bo‘lishi lozim.
 187. Quritish kamerasi ichida ishlarni amalga oshirish havoning harorati 40o C dan past bo‘lganda ruxsat etiladi. Quritish kamerasining kirish eshigi oldida navbatchi ishchi qo‘yilgan bo‘lishi lozim.
 188. Arralangan materiallarning namligini quritish vaqtida bilish uchun, tekshiruv namunalari boshqaruv koridori tomonidagi yuqori haroratli kameralar devoridagi tuynuk orqali maxsus moslamalar bilan olinishi va qo‘yilishiga ruxsat etiladi. 
 189. Quritish kameralarining darvoza eshikchalari kameraning tashqarisi va ichkarisidan ham ochiladigan hamda havo zanjirlari bilan jihozlangan bo‘lishi lozim.
 190. Tutun quvurlarining shiberlari poldan turib ularni yopilishiga imkon beruvchi va shiberni inidan chiqib ketishining oldini oluvchi moslamalarga ega bo‘lishi lozim. 
 191. Randalovchi dastgohlarga uzunligi 400 mm dan kalta yoki qalinligi 30 mm dan yuqori bo‘lgan yarim mahsulotlarni qo‘l bilan randalashga uzatishda maxsus itarish kolodkasi qo‘llanishi lozim.
 192. Ikkita va undan ortiq yarim mahsulotni randalash ishlari, ishonchli siqish moslamalari bilan jihozlangan maxsus randalovchi dastgohlarda amalga oshirilishi lozim. 
 193. Uzunligi 400 mm dan, kesimi 40 x 40 mm dan kam bo‘lgan yarim mahsulotlarni frezerovka qilish uchun maxsus moslamalar (karetkalar, andozalar, tsulagalar) qo‘llanishi lozim.
 194. To‘rt tomonlama randalovchi dastgohga yarim tayyor mahsulotni uzatilishi, ularni donalab berilishini ta’minlovchi uzatish moslamalarida amalga oshirilishi lozim.
 195. Ishlov berilayotgan yarim tayyor mahsulotni eng kam uzunligi shunday bo‘lishi kerakki, qirrato‘siq oldidan materialni chiqib turuvchi qismi 100 mm dan kam bo‘lmasligi lozim. 
 196. Paket bilan tushiruvchi qiyali platformani ko‘tarilishi siltamasdan asta-sekin amalga oshirilishi lozim. Platformani ko‘tarilish tezligi ajratilayotgan materialning kesimiga qarab sozlanishi lozim. 
 197. Arralangan materiallarni tushirishda qarama-qarshi tomondan sochilishning oldini olish uchun, konveyerda yoki qabul qiluvchi stolda qaytaruvchi — chegaralov qutilari o‘rnatilishi lozim.
 198. Ta’mirlash va sozlash ishlari uchun, ko‘tarilgan engashuvchi platforma tagida chegaralovchi-shtanga tirgovi ko‘zda tutilgan bo‘lishi lozim.
 199. Engashuvchi platformaning gidravlik, mexanik yoki pnevmatik ko‘tarish moslamasi tizimi, uni ko‘tarib turgan holatida ishonchli ushlab turishi va tizimda bosim tushib ketganda platformani tushib ketishi yoki ko‘taruvchi platformani tarmoq qismiga mexanik ishdan chiqish ehtimoliga yo‘l qo‘yilmasligi lozim. 
 200. Ko‘p arrali dastgohlar parket taxtalarni, yopuvchi plankalarni arralaganda kerakli bir xil o‘lchamli arralar soni (diametr bo‘yicha tishlarning soni va parametrlari bo‘yicha ) bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim.
 201. Chopuvchi mashina yoki maydalagichlar alohida xonalarga o‘rnatilishi yoki umumiy xonaga o‘rnatilganda uni tovushidan himoya qiluvchi to‘siqlar bilan ajratilishi kerak.
 202. Chopuvchi mashina yoki maydalagichga yog‘ochni uzatishdan oldin metall yo‘qligiga avtomatik tekshirilishi lozim.
 203. Agarda chopuvchi mashina yoki maydalagichni qabul qiluvchi lotogi pol sathidan chiqib turmagan bo‘lsa, chopuvchi mashina yoki maydalagichga material kelib tushuvchi lyuk balandligi 1200 mm dan kam bo‘lmagan yaxlit to‘siq bilan to‘silgan bo‘lishi lozim.
 204. Maydalagichni chiquvchi teshigi qarshisiga po‘lat listdan yasalgan qaytaruvchi to‘siq bo‘lishi lozim. Maydalagichdan chopqini konveyerga chiqish joyi qisman (800 mm dan kam emas) ustidan yaxlit to‘siq bilan to‘silgan bo‘lishi lozim.
 205. Chopuvchi mashinaning qoplamasini ko‘tarish va tushirish, bundan tashqari charxlash uchun rotor yoki pichoqni va boshqa qismlarini ta’mirlash ishlari mexanizatsiyalashgan bo‘lishi lozim. 
 206. Chopuvchi pichoqlarni maxsus g‘ilof yoki yashikda ko‘tarib yurish lozim. 
 207. Chopuvchi mashinaga xomashyoni uzatilishi bir maromda va voronka oldida yig‘ilib qolmasligi lozim.
 208. Chopqini saralash qurilmasining harakatlanuvchi qismlarining xavfli hududi, to‘silgan va “Xavfli hudud” deb yozilgan ogohlantiruvchi belgi osilgan bo‘lishi lozim.
 209. Bunkerda yotib qolgan yoki muzlagan chopqini qo‘zg‘atish uchun ishlash joyi elektrtebratgich bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim. Qo‘zg‘atish, ish maydonidan bunker bo‘limiga kirmasdan bajarilishi lozim.
 210. Yashik idish ishlab chiqarish ishlari amaldagi me’yoriy hujjatlar talablariga muvofiq bo‘lishi lozim.
 211. Mix qoqish dastgohlarining tirgovich burchaklari va yon tomondagi plankani o‘rnatib bo‘lganidan keyin ularni ishonchli mahkamlanishini ta’minlashi lozim.
 212. Mixlar galtovka barabanida ishlangan bo‘lishi lozim. 
 213. Simni to‘quvchi dastgohda ishlaganda, simli barabanni sim yechilib ketishini oldini oluvchi moslama bilan jihozlash kerak. 
 214. Qiyshaygan mixlarni mix qoqish dastgohidan olib tashlanishi maxsus qo‘l asbobida bajarilishi kerak.
 215. Qirindi dastgohlarini sexda bir-biriga parallel qilib o‘rnatish kerak. Dastgohlarni bir chiziqda ketma-ket o‘rnatish taqiqlanadi.
 216. G‘o‘lalarni uzatuvchi konveyer qirindilash dastgohiga nisbatan 400 dan ortiq bo‘lmagan burchak ostida o‘rnatilishi kerak. Konveyerdan g‘o‘lalar tushib ketmasligi uchun, balandligi 400 mm dan kam bo‘lmagan to‘suvchi bortlar bo‘lishi lozim.
 217. Yaxlagan, muzlagan va og‘irligi 16 kg dan katta bo‘lgan g‘o‘lalarga ishlov berish taqiqlanadi.
 218. Yog‘och qirindiga ishlov berishdan oldin metall qo‘shilmalar yo‘qligini ta’minlash uchun avtomatik nazoratdan o‘tishi lozim.
 219. Qirindi va boshqa maydalangan yog‘och qismlarini saqlash sig‘imlari yuk tushirish qurilmasi bilan jihozlangan bo‘lishi lozim. 
 220. Bunkerlarga xizmat ko‘rsatish, qo‘rish va ta’mirlash ishlarini olib borish uchun narvon va qo‘l ushlagich bilan jihozlangan maydon bo‘lishi lozim. 
 221. Bunkerdan qirindi yoki yog‘ochni boshqa maydalangan turlari namunasini olish, pnevmatik transport quvurlari mexanizmi harakatlanuvchi qismidan 1 m dan kam bo‘lmagan masofada joylashgan darchalar orqali amalga oshirilishi lozim.
 222. Quvurlar, siklonlar va bunkerlar qo‘rish, tozalash va ta’mirlash uchun qulay bo‘lishi lozim.
 223. Avariya bo‘lganida qirindini aralashtirgichdan olish va bosh valni tozalash qurilmani elektr ta’minotidan o‘chirilganidan so‘ng bajarilishi lozim.
 224. Aralashtirgich ichidagi ishlar o‘ta xavfli ishlarga qo‘yilgan talablarga muvofiq bajarilishi lozim.
 225. Qirindilarni presslash dastgohi ishlayotgan paytda ta’mirlash ishlarini olib borilishi taqiqlanadi.
 226. Qavatli presslarda ishlashda faqat ko‘tariluvchi tokchalar harakatini avtomatik chegaralovchilari soz bo‘lganida, bir qavatli doimo harakatlanuvchi presslarda — po‘lat lenta harakatini avtomatik chegaralovchi mexanizmi soz bo‘lganida ishlatish mumkin.
 227. Qirindini yoyish mexanizatsiyalashgan bo‘lishi lozim.
 228. Bug‘ taqsimlovchi press kolonkalari, shuningdek bug‘ni o‘tkazuvchi egiluvchan va qattiq quvurlari to‘silgan bo‘lishi lozim. 
 229. Doimo harakatlanuvchi press plitalari elektr yordamida qizdirilganda, ochiq kontaktlari va tok o‘tkazuvchi shinalari to‘silgan bo‘lishi lozim.
 230. Issiq bilan presslash paytida ajralib chiqayotgan chang, gaz va bug‘larni ventilatsiya yordamida chiqarib yuborilishi ta’minlanishi lozim. 
 231. Pressni boshqaruv pultida, mexanizmlarni yoqilishi va tiqin ochilishi ketma-ketligi ko‘rsatilgan bo‘lishi lozim. Press agregatlarini ishga tushirish qurilmalari o‘zaro blokirovka qilinib, pressni ishga tushirish paytidagi avariya yoki shikastlanishga olib kelmasligi lozim. 
 232. Tokcha va press oralig‘idagi balandlik 1 m dan kam bo‘lmagan qo‘l ushlash to‘siqlari bilan to‘silgan bo‘lishi lozim.
 233. Pressni past, o‘rta va yuqori bosimli gidrotizimi va pnevmotizimi kamida yilda bir marta tekshirilishi lozim. Tekshirish natijalari maxsus jurnalga qayd qilinishi lozim.
 234. Press cho‘nqirida va tokchalar tagida har qanday ko‘rinishdagi ishlarni bajarishga, smena boshlig‘ining yozma ruxsati bilan xavfli ishlarga qo‘yiladigan xavfsizlik choralari ko‘rilganidan so‘ng ruxsat etiladi.
 235. Defibrator ishlayotganida yog‘och tolani yuklash hududi to‘siq bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim.
 236. Defibratorni ishga tushirilishi, disklar surib qo‘yilganida amalga oshirilishi lozim. 
 237. Texnologik quvurlarni tozalanishi maxsus lyuk orqali bajarilishi kerak. Quvurlar sexni tepasidan o‘tadigan uchastkalarga xizmat ko‘rsatish qulay bo‘lishi uchun, maxsus narvonlar bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim. 
 238. Elimlash bo‘limida kimyoviy ashyolar zaxirasini saqlash uchun omborxona bilan jihozlangan bo‘lishi lozim. 
 239. Yog‘och tolali massani yelimlash kislotaga chidamli materialdan ishlangan jihozlarda bajarilishi lozim.
 240. Quyuv mashinasi, aralashtirgich va hovuz nasoslari yorug‘lik va ovozli signalizatsiya bilan jihozlangan bo‘lishi lozim.
 241. Quyuv mashinasiga xizmat ko‘rsatish uchun maxsus maydon bo‘lishi lozim. Quyuv mashinasi tagidagi hovuz perimetri bo‘yicha to‘silgan bo‘lishi lozim.
 242. To‘r va to‘rga olib boruvchi valetslarga yopishib qolgan yog‘och massani suv oqimida yuvish kerak.
 243. Yashiklarda massani aralashtirish, shakllantiruvchi press oldidagi yog‘och tolali gilamni tekislash va quyuv mashinasi tagidan chiqindi massasini olish uchun maxsus moslamalar (eshkak, maxsus qirgichlar va h. k.) qo‘llanishi lozim. 
 244. Yog‘ shimdirish bo‘limining poli ishlatilayotgan kimyoviy moddalarga bardosh beruvchi material bilan qoplangan, kanalizatsiya quduqlariga nishabli qurilgan va tutib qoluvchi moslama bilan jihozlangan bo‘lishi lozim. 
 245. Yog‘ shimdirish bo‘limi polini yog‘dan tozalash uchun maxsus yuvuvchi va neytrallovchi vositalardan foydalanish kerak.
 246. Shimdiruvchi vannadagi yog‘ to‘kilib ketmasligi uchun suyuqlik sathini sozlovchi moslamaga ega bo‘lishi lozim. 
 247. Vanna haroratni nazorat qiluvchi asboblar bilan jihozlangan bo‘lishi lozim.
 248. Taxtalarni issiqda ishlov beruvchi va namlovchi kameralarga yuklanishi va ulardan bo‘shatilishi, shuningdek kameralarning eshiklari ochilishi mexanizatsiyalashgan bo‘lishi lozim. 
 249. Taxtalarga kamerada issiq bilan ishlov berish jarayoni avtomatik sozlanishi lozim. Kameralar yong‘in signalizatsiyasi bilan jihozlangan bo‘lishi lozim.
 250. Yog‘och tolali taxtalarni o‘z-o‘zidan yonib ketmasligi uchun ularni namlangandan keyin to‘p qilib taxlash lozim.
 251. Issiqda ishlov beruvchi kameralarining eshigi ustiga, taxtalar olinishida ajralib chiqadigan gazlarni tortib oluvchi so‘ruvchi ventilatsiya moslamalari o‘rnatilishi lozim.
 252. Xom ashyoga gidrotermik ishlov berish qurilmalari va xonalari uchun, tuman hosil bo‘lishini oldini oluvchi va ko‘rish qobiliyatini ta’minlovchi qurilma bo‘lishi lozim. 
 253. Hovuzdagi suvning harorati + 40o C dan oshmasligi lozim. Maxsus rejimda qaynatishga to‘g‘ri kelganida, suvning harorati + 75o C bo‘lganida hovuzni yuklanishi va bo‘shatilishi oldidan albatta suv chiqarib yuborilishi nazarda tutilishi lozim. Hovuzdagi suv haroratini nazorat qilish termoparalar orqali amalga oshirilishi lozim.
 254. Hovuzdagi suvning eng ko‘p miqdorini cheklash chiqarib yuboruvchi quvurlar orqali amalga oshirish lozim.
 255. Hovuzlarni ta’mirlashdan oldin undagi suvni chiqarib yuborish va devorlarini tashqi havo haroratigacha sovitish lozim.
 256. Ta’mirlash ishlarida, hovuzlar tozalanganda va ular g‘o‘lalardan bo‘shatilganda suv va bug‘ magistrallaridagi tiqinlar yopilib, ularga taqiqlovchi belgilar osilgan bo‘lishi lozim. 
 257. Faner xomashyosini gidrotermik ishlov beruvchi xonada yog‘ochni po‘stlash ishlari taqiqlanadi. 
 258. Hovuzlarni g‘o‘lalar bilan to‘ldirish yoki bo‘shatish masofadan boshqaruv mexanizmlari orqali amalga oshirilishi lozim. 
 259. Qizdirilgan g‘o‘lalar konveyer uzunasi bo‘yicha ularni bittalab uzatuvchi mexanizm orqali berilishi lozim.
 260. Ikkita yonma-yon hovuzlarni birdaniga yuklash hamda bittasi ishlayotganida ikkinchisini tozalash va ta’mirlash taqiqlanadi. 
 261. Ochiq hovuzlar perimetri bo‘yicha balandligi 1 m dan kam bo‘lmagan yaxlit to‘siqlar bilan jihozlangan bo‘lishi lozim.
 262. Ochiq hovuz atrofidagi ishchi ko‘priklar, o‘tish joylari, maydonlar doimo po‘stloqdan, axlatdan, qish oylarida qordan tozalanib, qum sepib turilishi lozim. 
 263. Hovuz ustidagi qopqoq yoki uning seksiyasi olinishi mexanizatsiyalashgan bo‘lishi lozim. Hovuz ustidagi qopqoqlarda turish taqiqlanadi.
 264. Avtoklav qopqog‘i va bug‘latish kamera eshiklari zich yopiladigan bo‘lishi lozim.
 265. Bug‘latish kameralarining pollari uning bir burchagi tomoniga nishabli qilinib chuqurligi 1 m dan ko‘p bo‘lmagan kondensat yig‘uvchi qurilma bilan jihozlanishi, ishonchli yopiladigan oralig‘i 20 mm dan qo‘p bo‘lmagan dumaloq po‘latli panjara bilan qotirilgan bo‘lishi lozim. 
 266. Har bir bug‘latish kamerasi kondensatni olish uchun doimiy nasos bilan ta’minlangan bo‘lishi lozim.
 267. Vagonetkalarni xodalar yoki vancheslar bilan yuklanishi, ularni avtoklav va bug‘lash kamerasiga olib kirish, chiqarish, vagonetkalardan tushirish ishlari mexanizatsiyalashgan bo‘lishi lozim. 
 268. Avtoklav blokirovka qurilmasi bilan jihozlanib, bosim borligida qopqog‘ini ochilish ehtimoli bartaraf etilgan bo‘lishi lozim. Avtoklav yoki bug‘latish kamerasidan bug‘ to‘liq chiqarilmasdan ochish taqiqlanadi.
 269. Avtoklav va bug‘latish kamerasi quvurida bug‘ va kondensat borligi yoki yo‘qligini nazorat qilish uchun maxsus jo‘mrak bo‘lishi lozim.
 270. Avtoklavlar “Bosim ostida” deb yozilgan ogohlantiruvchi belgilarga ega bo‘lishi lozim.
 271. Avtoklav va bug‘latish kamerasida muzlagan yog‘ochni qizdirish man etiladi.
 272. Konveyer tunnelda joylashtirilgan hollarda uning kengligi 2,5 m dan, balandligi 2 m dan kam bo‘lmasligi va hamma nuqtalarini ko‘rish va ta’mirlash uchun qulay bo‘lishi lozim. 
 273. Pichoqlarni tashish faqat maxsus g‘ilofda butun uzunasi bo‘yicha yopilganida ruxsat etiladi.
 274. G‘o‘lalarda chopilmagan shoxlar bo‘lsa unga ishlov berish man etiladi. 
 275. G‘o‘lalarga ishlov berishda dastgoh ishlab chiqaruvchi tashkilot talablariga muvofiq ishlarni bajarish lozim. 
 276. Xoda shpon randalovchi dastgohiga bittadan berilishi va bu jarayon mexanizatsiyalashgan bo‘lishi lozim. Xoda dastgoh stoliga ishonchli qotirilgan bo‘lishi lozim.
 277. Xodani randalaganda dastgoh supportini eng oldi holatiga chiqib qolmasligi uchun, ikki dastgohchi qarama-qarshi tomondan bir vaqtda dastgohni ishga tushirishi lozim. 
 278. Maydalagich pichoqlarini tozalash, ko‘rish, charxlash va almashtirilishi smenalar oralig‘idagi tanaffuslarda bajarilishi lozim.
 279. Rolikli qurituvchilarga shponning yuklanishi va tushirilishi mexanizatsiyalashgan bo‘lishi lozim. Rolikli qurituvchilardagi siniqlarni yo‘q qilish uchun ilgak va boshqa moslamalar qo‘llanishi lozim.
 280. Shponning singan uyumlarini olinishi, tortuvchi ventilyator ishlayotganida va harakatlanuvchi dush qurilmasi ishlayotgan vaqtda bajarilishi lozim.
 281. Tutun quvurining shiberi, poldan ulashga imkoniyat beruvchi moslama va uni tushib ketmasligi uchun to‘suvchi qurilmasi bilan jihozlangan bo‘lishi lozim.
 282. Qurilmalarda shponni quritilishi tutun tortuvchi to‘xtovsiz ishlab turganida bajarilishi lozim. 
 283. Rolikli qurituvchining shponni sovutish kamerasidagi havosi atmosferaga chiqarib yuborilishi lozim. 
 284. Rolikli qurituvchilar oldidagi ish joylar, mahalliy havo almashtirib turuvchi qurilmalar bilan jihozlangan bo‘lishi lozim.
 285. Shpon listlarining yuzasiga sintetik smola va uning asosidagi yelimni surtilishi mahalliy so‘ruvchi ventilatsiya ishlayotganida bajarilishi lozim.
 286. Smola yoki yelimning dastgohlarga berilishi quvurlar orqali bajarilishi lozim.
 287. Elimlovchi presslardan ajralib chiqayotgan namlikni kanalizatsiyaga oqizib yuborish uchun oqish chuqurchasi bo‘lishi lozim.
 288. Paketlarni pressga yuklash va tushirish mexanizatsiyalashgan bo‘lishi lozim.
 289. Press tokchalari harakatlanishidan oldin chiroq va ovoz signalizatsiyasi orqali ogohlantirish berilishi lozim.
 290. Gidravlik pressning plitasiga tushgan axlatlar maxsus itaruvchilar yordamida olib tashlanishi lozim. 
 291. Gidravlik pressning issiqlik beruvchi va oluvchi quvurlari termoizolatsiya qilingan bo‘lishi lozim.
 292. Yuqori va past bosimli gidravlik nasoslar alohida xonada o‘rnatilgan yoki to‘silgan bo‘lishi lozim.
 293. Gidravlik pressda ta’mirlash ishlari faqat uning qismlari to‘liq soviganidan so‘ng bajarilishi mumkin.
 294. Yuqori bosimli quvurlar foydalanishga topshirilishidan oldin va har yili tekshiruv bosimida sinalishi lozim.
 295. Shponni shimdiruvchi vannalarni joylashtirishda har bir vannaga har tomondan bemalol xizmat ko‘rsatish imkoniyatini ta’minlashi lozim. 
 296. Vannaga eritmalar quvurlar orqali berilishi lozim. Kassetalarni ko‘tarish, vannaga yuklanishi va undan tushirish mexanizatsiyalashgan bo‘lishi lozim.
 297. Vannani smola eritmasidan bo‘shatilishi nasos bilan amalga oshirilishi lozim.
 298. Quritish rejimini boshqarish masofadan bajarilib, quritish jarayonining sozlanishi esa — avtomatlashtirilgan bo‘lishi lozim.
 299. Quritish kameralarini yuklash-tushirish paytida texnologik ventilatsiya o‘chirilgan bo‘lishi lozim.
 300. Smola va yelimlarni ishlab chiqarish amaldagi me’yoriy hujjatlar talablariga muvofiq tashkil qilingan bo‘lishi lozim.
 301. Polga to‘kilgan o‘yuvchi va zaharli suyuqliklarni ularni zararsizlantirmasdan kanalizatsiyaga to‘kilishi taqiqlanadi.
 302. Smola sexi ishchilari gazniqob va boshqa yakka tartibda himoyalanish vositalari bilan tasdiqlangan namunaviy me’yorlarga muvofiq ta’minlanishi lozim.
 303. Apparatlar va nazorat-o‘lchov asboblari nosoz bo‘lganida smolani qaynatish taqiqlanadi.
 304. Kimyoviy ashyolarni joylashtirish, saqlash va tashish har bir kimyoviy ashyoning pasportida belgilangan talablarga muvofiq bajarilishi lozim. 
 305. Suyuqliklarni issiqlik hisobiga kengayishini hisobga olgan holda sig‘imlarning to‘ldirilish hajmi 90% dan ortiq bo‘lmasligi lozim.
 306. Zararli moddalarni ish joyida bir smenada ishlatilishi mumkin bo‘lgan miqdordan ortig‘ini saqlash taqiqlanadi.
 307. Idishni tozalash maxsus xonalarda shamollatish, bug‘latish va yuvish hisobiga bajarilishi lozim.
 308. Hamma ish joylarida, fenol, formalin, kislota, ishqor va boshqa zaharli kimyoviy ashyolar teriga tegib ketish ehtimoli bo‘lsa, shikast yetgan tana qismini shu zahoti yuvib tashlash uchun umivalnik (favvoralar) va kimyoviy ashyolarning ta’sirini zararsizlantirish eritmalari bo‘lishi lozim.
 309. Bexosdan to‘kilgan kislota, ishqor va boshqa kimyoviy ashyolar mel, ohak, soda eritmasi, sirka, bor kislotasi va boshqalar bilan zararsizlantirilishi lozim.
 310. Ishlab chiqarishga qattiq holda keluvchi fenol mahalliy ventilatsiya bilan jihozlangan maxsus rezervuarlarda eritiladi. 
 311. Xavfli suyuqliklar bilan ishlash amaldagi me’yoriy hujjatlar talablariga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
 312. Tayyor smolalar va yelimlarni press bo‘limining aralashtirish tizimiga berilishi mexanizatsiyalashgan bo‘lishi lozim.
 313. Smolani qaynatish qopqoqlari zichlashtirib yopiladigan reaktorlarda bajariladi.
 314. Kimyoviy ashyolar yuklanishi ventilatsiya yoqilganda bajarilishi lozim.
 315. Smolaning tayyorlash ishlari yakka tartibda himoyalanish vositalaridan foydalanilgan holda bajarilishi lozim.
 316. Formalinni, fenolni, kaustik va kalsiy sodani, ohak, sintetik smolani va yelimlarni omborlarda va ishlab chiqarish xonalarida ochiq holda ushlab turish taqiqlanadi. 
 317. Fenol, krezol, kaustik sodani qattiq (kristallangan) holatida tashish yopiq baraban idishlarda ko‘targich yordamida bajarilishi lozim. Fenol va krezol formalinli fraksiyasini va kaustik sodani suyuq holatda transportirovka qilish nasoslar orqali amalga oshirilishi lozim.
 318. Kristal fenolni va kaustik sodani eritish maxsus yopiq baklarda bajarilishi lozim.
 319. Elim aralashtirgichlarga suv va bug‘ quvurlari o‘tkazilib, chiqindilarni chiqarib yuborish uchun esa tinchlantirish quduqlari va to‘kish quvurlari bo‘lishi lozim.
 320. Barcha qo‘zg‘almas uskunalar, agregat va dastgohlar ishlab chiqargan zavod ko‘rsatmasiga binoan mustahkam asoslarga va poydevorlarga o‘rnatilishi lozim.
 321. Barcha aylanuvchi va harakatlanuvchi qismlar (vallarning chiqib turgan uchlari, harakat uzatuvchi tasmalar va boshqalar) to‘silgan bo‘lishlari kerak.
 322. To‘siqlar mustahkam, yengil, ishonchli ravishda mahkamlangan bo‘lishi va qisib qoluvchi tirqishlari, kesib oluvchi va o‘tkir burchaklari bo‘lmasligi kerak.
 323. Og‘irligi 5 kg dan ortiq bo‘lgan to‘siqlar ushlash uchun qulay dastaklarga ega bo‘lishi kerak.
 324. O‘zidan changli havo chiqaruvchi ishlab chiqarish uskunalari zichlab berkitilishi va chang havoni so‘rish moslamalari bilan ta’minlangan bo‘lishi kerak. 
 325. Yangi o‘rnatilgan yoki kapital sozlashdan chiqqan uskunalarni xavfsizlik texnikasi muhandisi ishtirokida dalolatnoma tuzilgandan keyin ishlatishga ruxsat berilishi lozim.
 326. Mashinani sozlash, tozalash, moylash va kamchiliklarini bartaraf qilish bilan bog‘liq bo‘lgan barcha ishlarni bajarish elektr ta’minotidan uzib qo‘yilgan, butunlay harakatdan to‘xtagan va ogohlantiruvchi belgi osib qo‘yilgan holatda bajarilishi lozim. Mashinani yurgizish belgini osib qo‘ygan shaxs tomonidan amalga oshirilishi kerak.
 327. To‘siqlarning va himoyalovchi moslamalarning hamda asboblarning sozligi sex (bo‘linma) rahbariyati tomonidan muntazam tekshirib turilishi kerak.
 328. Montaj va demontaj vaqtida qo‘llanadigan tagliklar va ko‘tarish mexanizmlari ish boshlashdan avval sinab ko‘rilishi kerak.
 329. Ishlab chiqarish uskunalaridan foydalanishda:
 a) mexanizatsiyalash, avtomatlashtirish va masofadan boshqarishni qo‘llash;
 b) ergonomik talablarni qo‘llash;
 v) foydalanish, ta’mirlash, yig‘ish, transportda tashish va saqlash bo‘yicha xavfsizlik talablariga amal qilish lozim. 
 330. Ishlab chiqarish uskunasini tozalash ishlari maxsus asboblar yordamida (shyotka, qirg‘ich, ilmoq va boshqalar) amalga oshirilishi lozim. Ishlab turgan uskunada tozalash va yig‘ishtirish ishlarini bajarish taqiqlanadi.
 331. Uskuna ishlab turgan vaqtda uning harakatlanuvchi qismlarini qo‘lda moylash taqiqlanadi.
 332. Ishlab chiqarish xonalarida va ish joylarida ishlab chiqarish uskunalarini joylashtirilishi xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar uchun xavf tug‘dirmaydigan bo‘lishi lozim.
 333. Sexda o‘tish yo‘laklari kengligi q