O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI FUQAROLIK HOLATI DALOLATNOMALARINI YoZISh (FHDY) ORGANLARIDA ISh YuRITISh TARTIBI TO‘G‘RISIDA YO‘RIQNOMANI TASDIQLASh HAQIDA

O‘zbekiston Respublikasi fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari faoliyatini yanada takomillashtirish, ish yuritishning yagona uslubini joriy etish, hujjatlarni to‘g‘ri va o‘z vaqtida rasmiylashtirish, fuqarolarga malakali huquqiy xizmat ko‘rsatishni yaxshilash, ish unumdorligini oshirish maqsadida Adliya vazirligi hay’ati qaror qiladi:
 1. O‘zbekiston Respublikasi fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDY) organlarida ish yuritish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin va 2006-yil 1-iyundan amalga kiritilsin.
 2. Qoraqalpog‘iston Respublikasi Adliya vaziri, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari boshliqlari:
 barcha FHDY organlarini va fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish harakatlarini amalga oshirish vakolati berilgan shaharcha, qishloq, ovul fuqarolar yig‘inlari raislari (oqsoqollari) ish yuritishni to‘g‘ri tashkil etilishi va mazkur Yo‘riqnoma talablariga qat’iy rioya etishni;
 joriy yilning may oyida mazkur Yo‘riqnomani amaliyotga tatbiq etish yuzasidan FHDY organlari xodimlari, fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish harakatlarini amalga oshirish vakolati berilgan shaharcha, qishloq, ovul fuqarolar yig‘inlari raislari (oqsoqollari) bilan seminar mashg‘ulotlarini tashkil etishni ta’minlasinlar.
 3. Notariat, FHDY va advokatura boshqarmasi (P. Samatov):
 2006-yil may oyida ushbu Yo‘riqnoma qoidalarini qo‘llash bo‘yicha seminar o‘tkazishni tashkillashtirsin;
 fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDY) organlarida ish yuritishni muntazam ravishda nazorat qilib borishni ta’minlasin.
 4. Idoraviy me’yoriy hujjatlarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish boshqarmasi (N. Burxonov) ushbu hay’at qarorini davlat ro‘yxatidan o‘tkazsin va O‘zbekiston Respublikasi vazirliklari, davlat qo‘mitalari va idoralari normativ-huquqiy hujjatlarining Davlat reyestriga tegishli yozuv kiritsin.
 5. Qonun hujjatlarini turkumlash va huquqiy axborot boshqarmasi (U. Ayubov) ushbu hay’at qarorini “O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari to‘plami” — “Sobraniye zakonodatelstva Respubliki Uzbekistan”da nashr etishni ta’minlasin.
 6. O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi hay’atining 2000-yil 5-iyundagi 25-sonli qarori bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasi fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDY) organlarida ish yuritish tartibi haqidagi yo‘riqnoma o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
 7. Ushbu qarorning ijrosini nazorat qilish vazir o‘rinbosari E. Kanyazov zimmasiga yuklatilsin.
 Ushbu Yo‘riqnoma O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksi, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 12-apreldagi 171-son qarori bilan tasdiqlangan “Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish qoidalari”ga (bundan buyon matnda “Qoidalar” deb yuritiladi), Adliya vazirligi hay’atining 2005-yil 27-oktabrdagi 34-sonli qarori bilan tasdiqlangan “Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari to‘g‘risida”gi Nizomga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlarida (bundan buyon matnda “FHDY organlari” deb yuritiladi) ish yuritish tartibini belgilaydi.
 FHDY organlari tizimini tuman va shahar FHDY bo‘limlari, Nikoh uylari, Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar FHDY arxivlari (bundan buyon matnda “adliya boshqarmasi FHDY arxivi deb yuritiladi) tashkil qiladi.
 1. FHDY organlari quyidagi harakatlarni amalga oshiradi: 
 a) tug‘ilganlik, o‘lim, nikoh, nikohdan ajralganlik haqidagi dalolatnoma yozuvlarini qayd etish;
 b) dalolatnoma yozuvlarini tiklash;
 v) yetarli asoslar mavjud bo‘lib, manfaatdor shaxslar o‘rtasida nizo bo‘lmaganda, farzandlikka olish, otalikni belgilash, familiya, ism va ota ismini o‘zgartirish, jinsni o‘zgartirish faktlari bo‘yicha fuqarolik holati dalolatnomalari yozuvlariga o‘zgartirish, tuzatish va qo‘shimchalar kiritish. 
 2. Oila kodeksining 203-moddasiga muvofiq O‘zbekiston Respublikasining chet elda doimiy yoki vaqtincha yashovchi fuqarolarining fuqarolik holati dalolatnomalari konsul tomonidan O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari va mazkur Yo‘riqnomaga muvofiq qayd etiladi.
 Dalolatnoma yozuvlari oilaviy holati va shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar asosida qayd etiladi.
 3. FHDY organlari tomonidan mazkur Yo‘riqnomaning 1-bandida ko‘rsatilgan harakatlarni amalga oshirish natijasida tug‘ilganlik, o‘lim, nikoh tuzilganligi, nikohdan ajralganlik haqida gerbli guvohnomalar (dastlabki va takroriy ravishda) beriladi.
 4. Gerbli guvohnoma blanklari qat’iy hisobda turuvchi blanklar hisoblanadi va ma’lum seriya, tartib raqamiga ega bo‘lib, Adliya vazirligi buyurtmasiga ko‘ra faqat O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki huzuridagi “Davlat belgisi” davlat ishlab chiqarish birlashmasi bosma fabrikasida (bundan buyon matnda “Davlat belgisi” bosma fabrikasi deb yuritiladi) muhofazalangan qog‘ozlarda tayyorlanadi.
 Gerbli guvohnomalar blanklarini “Davlat belgisi” bosma fabrikasidan qabul qilish, hisobga olish, saqlash va topshirish (jo‘natish) Adliya vazirligining buyrug‘i bilan tayinlangan mas’ul xodimlar zimmasiga yuklatiladi.
 Gerbli guvohnomalar blanklarini Adliya vazirligidan qabul qilib olish, hisobga olish, saqlash va topshirish Qoraqalpog‘iston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent shahar adliya boshqarmalari (bundan buyon matnda “adliya boshqarmasi” deb yuritiladi) boshliqlarining buyrug‘i bilan tayinlangan mas’ul xodimlar tomonidan amalga oshiriladi. 
 5. Adliya boshqarmasi boshlig‘ining buyrug‘i bilan uch kishi (boshqarma boshlig‘ining FHDY organlariga rahbarlik qiluvchi o‘rinbosari, bosh hisobchi va FHDY ishlari bo‘yicha mas’ul xodim)dan iborat tarkibda tuzilgan maxsus komissiya gerbli guvohnoma blanklarini qabul qilayotganida o‘ramlar sonini, o‘ram yorlig‘ining butunligini, agar buzilgan bo‘lsa o‘ram yorlig‘ida ko‘rsatilgan guvohnoma raqamlari va soni to‘g‘riligini, guvohnomalar soni yukxat bilan to‘g‘ri kelish kelmasligini tekshirishi va bu haqda uch nusxada dalolatnoma tuzishlari zarur. Shuningdek, ushbu komissiya tomonidan FHDY organlarida va shaharcha, qishloq, ovul fuqarolar yig‘inlarida (bundan buyon matnda “QFY” deb yuritiladi) to‘ldirish chog‘ida buzilgan guvohnomalar dalolatnoma asosida qabul qilib olinadi va 2 nusxada tuzilgan dalolatnoma bo‘yicha har yili bir marta yondirib yuborish yo‘li bilan yo‘q qilinadi. Mazkur dalolatnomaning bir nusxasi yillik hisobot bilan Adliya vazirligiga taqdim qilinadi.
 6. “Davlat belgisi” bosma fabrikasidan qabul qilingan gerbli guvohnomalar blanklari Adliya vazirligida shu kuniyoq zudlik bilan saqlanishi uchun mas’ul shaxs tomonidan, yukxat asosida gerbli guvohnomalar hisobini yuritish daftariga ularning hisobi, guvohnomaning turi, seriyasi, raqami, soni va qabul qilingan vaqti ko‘rsatilgan holda kirim qilinadi.
 7. Adliya vazirligidan qabul qilingan gerbli guvohnoma blanklari adliya boshqarmasida, shu kuniyoq zudlik bilan saqlanishi uchun mas’ul shaxs tomonidan yukxat asosida gerbli guvohnomalar hisobini yuritish daftariga ularning hisobi, guvohnomaning turi, seriyasi, raqami, soni va qabul qilingan vaqti ko‘rsatilgan holda kirim qilinadi (1-ilova). 
 Adliya boshqarmasidan qabul qilingan gerbli guvohnomalar FHDY organlarida, FHDY bo‘limlaridan qabul qilingan gerbli guvohnomalar QFY larida xuddi shu tarzda kirim qilinadi (1-ilova). 
 Xuddi shu tartibda gerbli guvohnomalarni hisobga olish va tarqatish daftari Adliya vazirligining Ishlar boshqarmasi tomonidan yuritiladi.
 Tashqi Ishlar vazirligi konsullik muassasalari gerbli guvohnomalar blankalari bilan, ehtiyojiga qarab, Toshkent shahri uchun tayyorlatilgan seriyadagi gerbli guvohnomalar hisobidan ta’minlanadi. 
 8. Adliya boshqarmasida gerbli guvohnomalarni FHDY bo‘limlari va Nikoh uylariga, FHDY bo‘limlarida esa FHDY harakatlarini yurituvchi QFY ga tarqatish daftarlari yuritiladi. Ular raqamlanib, tikilib, adliya boshqarmasining rahbariyati tomonidan imzolanib, muhrlanadi (2-ilova).
 9. Adliya boshqarmasi FHDY bo‘limlari, Nikoh uylarini gerbli guvohnoma blanklari bilan uch oylik ehtiyoji miqdorida (chorak hisobotini qabul qilgandan keyin) ta’minlaydi va sarflanishi ustidan har chorak hisobotlarini qabul qilishda sarflash daftari bilan taqqoslab tekshirib, nazorat qiladi.
 Adliya boshqarmasidan gerbli guvohnomalar FHDY organlari rahbarlariga, ular vaqtincha bo‘lmaganida (xizmat safari, ta’til, kasallik va h. k.) tegishli buyruq bilan ularning vazifasini bajarish vaqtincha yuklatilgan xodimga gerbli guvohnomalarni tarqatish daftarida ularning lavozimi, familiyasi yozilib, imzosi qo‘ydirilgan holda beriladi.
 10. FHDY bo‘limlari QFYlarini har chorakda 1-shakl hisobotini qabul qilgandan keyin, bir choraklik ehtiyoji miqdorida gerbli guvohnoma blanklari bilan ta’minlaydi va sarflanishi ustidan har oylik 97-shakl hisobotini qabul qilishda sarflash daftari bilan solishtirib nazorat qiladi.
 FHDY bo‘limlaridan gerbli guvohnomalar QFY raislariga, ular vaqtincha bo‘lmaganida (xizmat safari, ta’til, kasallik va h. k.) tegishli buyruq bilan ularning vazifasini bajarish vaqtincha yuklatilgan xodimga gerbli guvohnomalarni tarqatish daftariga ularning lavozimi, familiyasi yozilib, imzosi qo‘ydirilgan holda beriladi.
 11. Gerbli guvohnoma blanklarining yo‘qolganligi yoki noqonuniy sarflanganligi holatlari aniqlangan hollarda 24 soat ichida Adliya vazirligiga maxsus xabar berilishi va besh kun ichida xizmat tekshiruvi o‘tkazilishi, zarur hollarda, tegishli huquqni muhofaza qilish organlariga xabar berilishi lozim. 
 12. Adliya boshqarmasida gerbli guvohnomalarning hisobga olinishi, saqlanishi va sarfi bo‘yicha mas’uliyat boshqarma boshlig‘ining FHDY organlariga rahbarlik qiluvchi o‘rinbosariga, FHDY organlarida FHDY organi rahbarlariga va QFY raislariga yuklatiladi. Yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan mas’ul shaxslar uzrli sabablarga ko‘ra ishda vaqtincha bo‘lmaganida (ta’til, xizmat safari, kasallik sababli va h. k.), javobgarlik tegishli buyruq bilan tayinlangan shaxslarga yuklatiladi.
 13. FHDY organlari adliya boshqarmasidan gerbli guvohnomalarni qabul qilib olayotganida, maxsus komissiya a’zolari ishtirokida har bir guvohnoma o‘rami alohida ochilgan holda tekshirib ko‘riladi. Blankalarning yetishmasligi yoki nuqsoni borlari (himoya kataklarining, bosma matnning yo‘qligi yoki buzilganligi, tartib raqamlarining takroriyligi yoxud boshqa seriyalar yoki tartib raqamlari bo‘lgan, qiyshaygan shriftli, noto‘g‘ri kesilgan va noto‘g‘ri shaklli, seriya va tartib raqamlari yo‘q bo‘lgan yoki o‘ram yorlig‘iga boshqacha tarzda nomuvofiq bo‘lgan blankalar) aniqlangan taqdirda maxsus komissiya tomonidan uch nusxada dalolatnoma tuziladi va shu kuniyoq Adliya vazirligiga faks orqali maxsus xabar qilinadi. Dalolatnomaning birinchi va ikkinchi nusxalari nuqsonli blankalar chiqqan o‘ram yorlig‘i va nuqsoni bor blankalar hamda ilova xat bilan uch kun ichida Adliya vazirligiga jo‘natiladi. Bu holda dalolatnomaning ikkinchi nusxasi Adliya vazirligida qoldirilib, birinchi nusxasi o‘ram yorlig‘i va nuqsoni bor blankalar bilan tegishli xat orqali “Davlat belgisi” bosma fabrikasiga jo‘natiladi. Dalolatnomaning uchinchi nusxasi o‘ram yorlig‘i kseronusxasi bilan bevosita adliya boshqarmasida qoldiriladi. 
 14. FHDY organlarining adliya boshqarmasidan qabul qilib olgan guvohnomalarni kirim qilish daftari raqamlanib tikiladi va adliya boshqarmasi boshlig‘ining FHDY organlariga rahbarlik qiluvchi o‘rinbosari tomonidan imzolanib, muhrlanadi. QFYlarining FHDY bo‘limlaridan olingan gerbli guvohnomalarni kirim qilish daftari raqamlangan holda tikilib, FHDY bo‘limining mudiri tomonidan imzolanib, muhrlanadi.
 Adliya boshqarmasidan qabul qilingan gerbli guvohnomalar FHDY bo‘limlari tomonidan va FHDY bo‘limlaridan qabul qilingan gerbli guvohnomalar QFYlari tomonidan shu kuniyoq ularning hisobi va saqlanishi uchun mas’ul shaxs tomonidan kirim qilish daftariga gerbli guvohnomaning turi, seriyasi, raqami, soni va qabul qilingan vaqti ko‘rsatilgan holda kirim qilinadi (3-ilova).
 15. FHDY organida gerbli guvohnomalarning hisobga olinishi, sarflanishi va saqlanishi uchun mas’ul mansabdor shaxs almashgan hollarda gerbli guvohnomalarni va ularning hisobot hujjatlarini qabul qilish-topshirish ishlari adliya boshqarmasi boshlig‘ining FHDY organlariga rahbarlik qiluvchi o‘rinbosari ishtirokida amalga oshiriladi va bu haqda uch nusxada dalolatnoma tuziladi. Yangi mas’ul xodimga gerbli guvohnoma blankalarini hisobga olish, saqlash va sarflash mas’uliyati yuklatiladi.
 QFY raisi almashgan hollarda esa gerbli guvohnoma blankalarini va ularning hisobot hujjatlarini qabul qilish-topshirish shu fuqarolar yig‘ini joylashgan hududdagi FHDY bo‘limi mudiri yoki uning vazifasini bajaruvchi xodim ishtirokida amalga oshiriladi va bu haqda 3 nusxada dalolatnoma tuziladi. Alohida hollarda tegishli FHDY bo‘limining xabariga ko‘ra bu masalani hal etish uchun adliya boshqarmasi tomonidan mas’ul xodimlar jalb etilishi mumkin.
 16. Qat’iy hisobdagi gerbli guvohnoma blankalari adliya boshqarmasida maxsus jihozlangan, begona shaxslar kirishi taqiqlangan alohida xonalarda, FHDY organlari va QFYlarida po‘lat seyflarda yoxud maxsus temir shkaflarda saqlanishi zarur.
 Gerbli guvohnoma blankalari bilan ishlash huquqiga, ularning hisobga olinishi, saqlanishi va sarfi uchun mas’ul bo‘lgan shaxslargina egadirlar. Gerbli guvohnoma blankalari turgan xonaga kirish va blankalar bilan tanishishga, ular uchun mas’ul shaxslardan tashqari, ularning ishtirokida, adliya boshqarmasi va Adliya vazirligining mas’ul xodimlari haqlidirlar. 
 17. Ishdan tashqari vaqtlarda gerbli guvohnomalar saqlanib turgan temir shkaflar, seyflar va xonalar belgilangan tartibda muhrlangan bo‘lishi lozim.
 18. FHDY organlari faoliyati Adliya vazirligi va adliya boshqarmasi tomonidan o‘rganilganda gerbli guvohnoma blankalarining hisobga olinishi, saqlanishi va sarflanishi holatlari albatta tekshiriladi va natijasi haqida alohida ma’lumotnoma tuziladi.
 19. FHDY organlarida gerbli guvohnomalarni sarflash daftarlari gerbli guvohnomalarning har bir turi uchun alohida yuritiladi (4-ilova). 
 20. FHDY organlarining gerbli guvohnomalarni sarflash daftarlari tikilib, raqamlanib, adliya boshqarmasi boshlig‘ining FHDY organlariga rahbarlik qiluvchi o‘rinbosari tomonidan, QFYlarining sarflash daftarlari esa tegishli FHDY bo‘limi mudiri tomonidan imzolanib, sanasi ko‘rsatilgan holda muhrlanishi shart. 
 Gerbli guvohnomalarni sarflash daftarlari qat’iy hisobda yuritilishi lozim. 
 Adliya boshqarmasi tomonidan FHDY organlariga faqat gerbli guvohnomalarni sarflash daftarlari to‘liq to‘ldirilib, tugatilganidan keyin yangi daftarlar beriladi. Berilayotgan daftarlar raqamlanib, ularni tarqatish bo‘yicha alohida kitobga qayd qilinadi va olgan shaxsga imzo qo‘ydiriladi. 
 21. O‘tgan yilning yillik hisobotidan ortib qolgan gerbli guvohnomalar sarfi sarflash daftarida joriy yilning 1-yanvarida 1-tartib raqamidan boshlab olib boriladi. 
 22. Gerbli guvohnomalarning har bir alohida ochilgan o‘rami yangidan 1-tartib raqamidan boshlab sarflanadi (4-a ilova). 
 23. Takroriy beriladigan gerbli guvohnomalarni sarflash daftarlari alohida yuritiladi.Takroriy sarflash uchun guvohnomalar, adliya boshqarmasi tomonidan FHDY organining ehtiyojini hisobga olgan holda beriladi.
 Adliya boshqarmasi FHDY arxivlarida ham xuddi shu tartibda takroriy guvohnomalarni sarflash daftarlari yuritiladi (5-ilova).
 Bu guvohnomalarning yil oxiriga qoldig‘i mazkur Yo‘riqnomaning 21-bandida ko‘rsatilgan tartibda davom ettiriladi.
 24. Sarflash daftariga yozuvlar gerbli guvohnomalarni to‘ldirish oldidan kiritiladi. Sarflash daftarida aniqlangan xato bitta chiziq bilan o‘chiriladi va keyingi qatorga to‘g‘ri yozuv kiritiladi.
 25. Sarflash daftarlariga kiritilgan har bir tuzatish shu varaqning pastki qismida izohlanib, muhr bilan tasdiqlanishi zarur.
 Gerbli guvohnomalarni sarflashda guvohnoma raqamlarining ketma-ketlik qoidasini buzish, sarflash daftaridagi yozuvlarni o‘chirish, bo‘yash, ustidan qog‘oz yopishtirish qat’iyan man etiladi.
 Sarflash daftarida har oyda, chorakda sarflangan guvohnomalarni orada ochiq qatorlar qoldirib ajratishga yo‘l qo‘yilmaydi. 
 26. FHDY bo‘limlari va QFY larida to‘ldirish vaqtida buzilgan gerbli guvohnomalar tegishli dalolatnoma tuzilib, har chorakda gerbli guvohnomalar hisoboti bilan birga adliya boshqarmasiga topshiriladi.
 Adliya boshqarmasining gerbli guvohnomalar uchun mas’ul xodimi ishtirokida ularning seriya, tartib raqamlari qirqib olinib dalolatnomaning 1-nusxasiga ilova qilingandan keyin, maxsus komissiya ishtirokida yoqish yo‘li bilan yo‘q qilinadi
 27. Har oyda, chorakda qayd etilgan dalolatnoma yozuvlari haqida hamda har chorakda sarflangan va qoldiq gerbli guvohnomalar to‘g‘risida hisobotlar tuziladi va tegishliligi bo‘yicha FHDY organlari, adliya boshqarmasi va Adliya vazirligiga topshiriladi. Hisobotlarning to‘g‘riligi uchun QFY larida ularning raislari, FHDY bo‘limlarida va Nikoh uylarida ularning rahbarlari, adliya boshqarmasida boshqarma boshlig‘ining FHDY organlariga rahbarlik qiluvchi o‘rinbosari mas’ul bo‘ladi.
 28. FHDY organlarida dalolatnoma yozuvlarining har bir turi bo‘yicha maxsus alfavit daftarlari yuritiladi. Qayd etilgan dalolatnoma yozuvlari va ularga kiritilgan o‘zgartirishlar shu kunning o‘zida tegishli alfavit daftarlariga yozib boriladi (6-ilova).
 29. Alfavit daftarlari tug‘ilganlik, nikoh, nikohdan ajralganlik, o‘lim haqida qayd etilgan dalolatnoma yozuvlari asosida alohida va bir yo‘la ikki nusxada yoziladi.
 30. Dalolatnoma yozuvlarida familiya va ism o‘zgartirilgan barcha hollarda yangi familiya va ism ushbu dalolatnoma yozuvlari qayd etilgan yildagi alfavit daftariga kiritiladi. Avvalgi familiya va ismi alfavitdan o‘chirilmaydi.
 31. Alfavit daftarining muqovasida mazkur daftar qaysi dalolatnoma yozuvi bo‘yicha va qaysi yil(lar) uchun yuritilayotganligi yozib qo‘yiladi.
 32. QFY lari har oylik hisobotdan keyin qayd etilgan dalolatnoma yozuvlari bo‘yicha familiya va ismlarni tuman (shahar) FHDY bo‘limi alfavit daftariga FHDY bo‘limi mas’ul xodimi nazorati ostida kiritib boradi.
 33. Nikoh va nikohdan ajralganlik haqida alfavit daftarlariga er hamda xotinning familiya va ismlari alohida-alohida kiritiladi.
 34. Alfavit daftarlarining bir nusxasi joriy yil tugashi bilan (yangi yilning yanvar oyining 15-kunidan kechiktirmay) keyinchalik kompyuter bazasiga kiritish uchun Adliya boshqarmalari FHDY arxivlariga topshiriladi.
 35. Boshqa FHDY organlaridan kelgan guvohnomalar uchun alfavit daftari alohida yuritiladi (7-ilova).
 36. FHDY organiga kelgan barcha xat, xabarnoma va arizalar kelgan kunida ro‘yxatga olish kitobiga kirim qilinib, shu kuniyoq ijroga qaratilib, qonunda belgilangan muddatlarda ijro etilishi lozim. Barcha kirim qilingan hujjatlarning birinchi varag‘ining pastki o‘ng burchagiga kirim qilingan sana va kirim raqami yozib qo‘yiladi (8-ilova). 
 Ijro etilgan xatdagi chiqish raqami kirim raqami bilan bir xil bo‘ladi.
 361. FHDY organida tug‘ilganlik, nikoh tuzilganligi, nikohdan ajralganlik va o‘lim haqidagi takroriy guvohnoma berishni so‘rab murojaat qilingan arizalarni ro‘yxatga olish daftarlari mazkur Yo‘riqnomaning 8-ilovasida keltirilgan shakl bo‘yicha har bir fuqarolik holati dalolatnomalari uchun alohida yuritiladi. 
 37. FHDY organining o‘z tashabbusiga ko‘ra jo‘natilayotgan xat, xabarnoma va arizalar alohida chiqish kitobida ro‘yxatdan o‘tkazilib raqamlanadi (9-ilova).
 38. FHDY organlarida ish yuritishni ixchamlashtirish va tartibli olib borish maqsadida har bir FHDY organida Ish hujjatlari nomenklaturasi yuritiladi (10-ilova).
 39. Tug‘ilganlikni qayd etishda bolaning tug‘ilganligi haqida tibbiy ma’lumotnoma, ota-onaning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari va nikoh guvohnomasi talab etiladi. 
 Zarur hujjatlar taqdim etilmagan hollarda FHDY bo‘limi dalolatnoma yozuvini qayd etish rad qilinganligi haqida asoslantirilgan ma’lumotnoma beradi. 
 40. Tug‘ilganlikni qayd etish uchun asos bo‘lib hisoblanuvchi tug‘ilganlikni tasdiqlovchi tibbiy ma’lumotnoma, dalolatnoma (bola tug‘ruqxonadan tashqari joylarda tug‘ilgan bo‘lsa) tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvining birinchi nusxasining orqa tomoniga tikilib, u bilan birga 75 yil davomida saqlanadi. 
 41. Tug‘ilganlikni qayd ettirish uchun O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksida belgilangan bir oylik muddat o‘tkazib, bola 16 yoshga to‘lguncha murojaat etilgan hollarda tug‘ilganlikni qayd etish rad qilinmaydi, balki umumiy asoslarda amalga oshiriladi. Bola bir yoshga to‘lganidan so‘ng, uning tug‘ilganligi ota-onasidan birining doimiy yashash joyida qayd etiladi va zaruratga qarab qo‘shimcha ravishda quyidagi ma’lumotnomalar talab qilinishi mumkin: 
 bolaning sog‘lig‘i to‘g‘risida uchastka pediatridan ma’lumotnoma; 
 maktabgacha ta’lim muassasasi yoki maktabdan u yerga qabul qilinganligi to‘g‘risida ma’lumotnoma; 
 tegishli FHDY arxividan ushbu bolaga nisbatan tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvi qayd etilmaganligi to‘g‘risida ma’lumotnoma. 
 Bola bir yoshga to‘lganidan so‘ng tug‘ilganlik qayd etilgan hollar 14 (22) shakl hisobotida muddati o‘tkazib qayd ettirilgan tug‘ilish ustunida ajratib ko‘rsatiladi. 
 411. Bola tug‘ruqxonadan tashqari joylarda tug‘ilgan bo‘lsa va ushbu holatda u bir yoshga to‘lgandan so‘ng tug‘ilganlik qayd etilgan taqdirda, mazkur Yo‘riqnomaning 41-bandida ko‘rsatib o‘tilgan ma’lumotnomalarga qo‘shimcha ravishda FHDY organiga bola tug‘ruqxonadan tashqari joylarda tug‘ilganligini tasdiqlovchi dalolatnoma ham taqdim etiladi. 
 Agarda tug‘ruqxonadan tashqari joylarda tug‘ilgan bolaning tug‘ilganligini tasdiqlovchi dalolatnoma tuzilmagan bo‘lsa va tug‘ilishni qayd etish uchun yetarli asoslar mavjud bo‘lmagan taqdirda, bolaning u yoki bu onadan tug‘ilganlik faktini aniqlash sud tartibida amalga oshiriladi. 
 42. Tug‘ilganlikni qayd etish bilan bir vaqtda nikohda bo‘lmagan ota-onadan tug‘ilgan bolaga otalikni belgilash ota va onaning FHDY organiga birgalikda bergan arizasi asosida amalga oshiriladi.
 Bunday hollarda, agar bolaning onasi boshqa shaxs bilan qonuniy nikohda turgan bo‘lsa, otalikni belgilash to‘g‘risidagi arizaga nikohda turgan shaxsning (erning) notarial tasdiqlangan roziligi ilova qilinishi yoki FHDY organiga kelib yozma ravishda o‘z roziligini bildirishi lozim. Bunday rozilik FHDY organi rahbari tomonidan tasdiqlanadi. 
 43. Tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvi to‘ldirilgach, albatta arizachi tomonidan o‘qib chiqilib imzolanishi lozim va unga asosan shu vaqtning o‘zida tug‘ilganlik haqida gerbli guvohnoma va sug‘urta kassasiga topshirish uchun ma’lumotnoma to‘ldirilib arizachiga beriladi (11-ilova). 
 Ayrim sabablarga ko‘ra gerbli guvohnoma bo‘lmay qolgan hollarda, tug‘ilganlikni qayd etish rad etilmasdan, belgilangan tartibda dalolatnoma yozuvi qayd etilib, arizachiga ma’lumotnoma beriladi. Bu holda dalolatnoma yozuvining gerbli guvohnoma raqami yoziladigan joyi chizilmasdan ochiq qoldiriladi va belgilar uchun ustunida gerbli guvohnoma berilmaganligi haqida yozib qo‘yiladi. Keyinchalik gerbli guvohnoma to‘ldirilganida guvohnoma raqamining yoniga berilgan sanasi yozib qo‘yiladi. 
 44. Tug‘ilganlikni yolg‘iz (qonuniy nikohda bo‘lmagan) ona tomonidan qayd ettirishda FHDY organiga onaning shaxsini tasdiqlovchi hujjati va yozma arizasi taqdim etiladi (12-ilova). Ariza belgilangan shakl bo‘yicha to‘ldirilmay, erkin holda yozilganida, unda belgilangan shaklda ko‘rsatilishi lozim bo‘lgan barcha ma’lumotlar aks ettirilgan bo‘lishi zarur. Yolg‘iz onaning arizasi belgilangan tartibda tasdiqlanishi lozim bo‘lib, ishonchnoma orqali dalolatnoma yozuvi qayd etilishi mumkin emas. 
 Agarda tug‘ilgan bolaning onasi voyaga yetmagan bo‘lsa, tug‘ilganlik bolaning tug‘ilganligini qayd etish haqidagi tibbiyot muassasasining ma’lumotnomasi hamda vasiylik va homiylik organining arizasiga asosan qayd etiladi. Bunday holda, bolani tuqqan onaning tug‘ilganlik haqidagi guvohnomasi, shuningdek yashash joyidan, o‘qiyotgan bo‘lsa o‘qish joyidan rasmi yelimlangan holdagi ma’lumotnomalar taqdim etilishi lozim. 
 45. Yolg‘iz ona arizasida bolaning, onaning va otaning familiyasi bir xilda ona familiyasi bo‘yicha ko‘rsatilishi lozim. 
 46. Tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvini qayd etishda yolg‘iz ona shaxsan ishtirok etolmagan taqdirda arizadagi ona imzosi tug‘ruqxona yoki ona joylashtirilgan shifoxona shifokorining imzosi va tug‘ruqxonaning muhri bilan yoxud notarial tartibda tasdiqlangan bo‘lishi shart. Boshqacha tartibda yoki ishonchnoma orqali dalolatnoma yozuvi qayd etilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
 47. Yolg‘iz onalar arizalari ro‘yxatga olish daftariga qayd etilib, arizaning o‘ng tomonining pastki qismiga kirish raqami va ro‘yxatga olingan sanasi yozilib, tartib bilan tikib boriladi (13-ilova).
 Arizaning yuqori o‘ng burchagiga dalolatnoma yozuvi raqami, sanasi va berilgan gerbli guvohnoma raqami yozib qo‘yiladi.
 48. Yolg‘iz onaga farzandining tug‘ilganligi haqida dalolatnoma yozuvi qayd etilganligi to‘g‘risida belgilangan shakldagi ma’lumotnoma beriladi (14-ilova).
 49. Tug‘ilganlikni qayd ettirish muddatini o‘tkazib (16 yoshgacha) murojaat qilinganida, FHDY organiga tug‘ilganlikni qayd ettirish muddatini o‘tkazib yuborganlik sababi ko‘rsatilgan ariza bolaning tug‘ilganligini va sog‘ligini tasdiqlovchi hujjat bilan birga taqdim etiladi (15-ilova).
 Mazkur Yo‘riqnomaning 41-bandida ko‘rsatilgan ma’lumotnomalar taqdim etilganda, yuqorida ko‘rsatilgan ariza ushbu ma’lumotnomalar bilan birga beriladi. 
 50. Muddatini o‘tkazib tug‘ilganlikni qayd etish O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 12-apreldagi 171-sonli qarori bilan tasdiqlangan Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish Qoidalarining II-III bo‘limlariga ko‘ra amalga oshiriladi.
 51. Topib olingan (tashlab ketilgan) bolaning tug‘ilganligini qayd ettirish uchun FHDY organiga tibbiyot muassasasi, ichki ishlar bo‘limi, bola joylashtirilgan muassasa ma’muriyati yoki vasiylik va homiylik organi bola topilgan joydagi FHDY organiga bolaning topilganligi to‘g‘risida dalolatnoma va uning yoshi, jinsini tasdiqlovchi tibbiy ma’lumotnomani ilova qilgan holda ariza bilan murojaat etadi (16-ilova).
 52. O‘zaro qonuniy nikohda bo‘lmagan ota-onaning otalikni belgilash haqidagi arizasi uni qabul qilgan FHDY bo‘limining mas’ul xodimi tomonidan imzolanib, tartib raqami va sanasi yozilib, ro‘yxatga olish daftariga kirim qilinadi va ketma-ket tikib boriladi (17-ilova).
 53. Otalikni belgilash haqidagi ariza FHDY organiga bola tug‘ilgungacha, bolaning tug‘ilganligini qayd etish bilan bir vaqtda yoki bolaning tug‘ilganligi qayd etilgandan so‘ng berilishi mumkin. Arizani qabul qilishda FHDY bo‘limining mas’ul xodimi undagi ma’lumotlarni ota-onaning shaxsini tasdiqlovchi hujjati bilan solishtirib tekshirib qabul qiladi (18-ilova).
 Otalikni belgilashda ota-onadan biri ishtirok etolmagan taqdirda, uning arizadagi imzosi belgilangan tartibda (tibbiyot muassasasi, FHDY organi, harbiy qism, jazoni o‘tash muassasasi rahbari imzosi va gerbli muhr bilan yoki notarius tomonidan) tasdiqlanishi zarur.
 Ishonchnomaga asosan otalikni belgilashga yo‘l qo‘yilmaydi.
 Otalik sudning hal qiluv qaroriga asosan belgilanganida, uning qonuniy kuchga kirganligi to‘g‘risida belgi bo‘lishi yoki ma’lumotnoma ilova qilinishi lozim.
 Dalolatnoma yozuvi yolg‘iz ona arizasiga asosan qayd etilgandan keyin, otalikni belgilash holati rasmiylashtirilayotganda, bolaning ota-onasi qonuniy nikohdan o‘tib, ona erining familiyasiga o‘tgan bo‘lsa, ona ustuniga onaning familiyasiga o‘zgartirish kiritilib, bu haqda onadan qo‘shimcha ravishda ariza olinmaydi. Bu holatda otalikni belgilash ota va onaning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari asosida amalga oshiriladi. 
 54. Otalik belgilangandan keyin arizachiga otalik belgilanganligini tasdiqlovchi ma’lumotnoma beriladi (19-ilova).
 55. Otalikni belgilash tug‘ilganlikni qayd etish bilan bir vaqtda rasmiylashtirilmagan hollarda, dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasiga tegishli o‘zgartirishlarni kiritish uchun adliya boshqarmasi FHDY arxiviga xabarnoma yuboriladi (20-ilova).
 56. Farzandlikka olishni rasmiylashtirish uchun FHDY bo‘limiga farzandlikka olish haqida hokim qarori va farzandlikka olinuvchining tug‘ilganlik haqida guvohnomasi, shuningdek farzandlikka oluvchilarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari taqdim etiladi. Farzandlikka oluvchilar ikki yoki undan ko‘p bolani bir vaqtda farzandlikka olgan hollarda hokim qarori har bir bola uchun alohida bo‘lishi, umumiy chiqarilgan hollarda esa, nechta bola farzandlikka olinayotgan bo‘lsa, shuncha nusxada taqdim etilishi lozim va har bir qarorda alohida kirim va ijro haqida belgilar qo‘yilishi lozim. 
 Agar bola viloyat hududida bir tumandan ikkinchi tumanga farzandlikka olinayotgan bo‘lsa, yangi dalolatnoma yozuvi ochilmasdan hokim qarori va bolaning tug‘ilganlik haqidagi guvohnomasi tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvi qayd etilgan FHDY bo‘limiga tegishli o‘zgartirishlarni kiritib yangi guvohnoma berilishi uchun yuboriladi.
 Agar 10 yoshga to‘lmagan bola respublika hududida bir viloyatdan ikkinchi viloyatga farzandlikka olinayotgan bo‘lsa va hokim qarorida uning tug‘ilgan joyi o‘zgartirilgan bo‘lsa, bolaning farzandlikka olingan joyidagi FHDY bo‘limi tomonidan hokim qarori asosida tiklangan dalolatnoma yozuvi ochilib, dastlabki dalolatnoma yozuvi qayd etilgan FHDY bo‘limiga uni bekor qilish haqida xabarnoma yuboriladi. Boshqa barcha hollarda farzandlikka olingan bolaning tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuviga hokim qarori asosida tegishli o‘zgartirishlar kiritiladi.
 57. Farzandlikka olish haqidagi hokim qarorlari taqdim etilgan kunida alohida daftarga ketma-ket tartibda ro‘yxatga olinib, ijrosi ta’minlanib, bolaning tug‘ilganlik haqida guvohnomasi bilan birgalikda maxsus yig‘majildga tartib bilan tikiladi (21-ilova).
 58. Hokim qarorining pastki o‘ng burchagiga ro‘yxatga olingan raqam va sanasi yozib qo‘yiladi.
 59. Farzandlikka olingan bolaning tug‘ilganlik haqida guvohnomasiga qiya chiziq tortilib, farzandlikka olinganligi sababli bekor qilinganligi haqida yozib qo‘yiladi.
 60. Hokim qarorining yuqori o‘ng burchagiga tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvining qayd etilgan raqami va sanasi, qarorning pastki o‘ng burchagiga esa berilgan guvohnomaning seriyasi, tartib raqami va sanasi yozib qo‘yiladi. 
 61. Bola farzandlikka yolg‘iz ona(ota) tomonidan olingan hollarda, agar ota(ona) ustunini to‘ldirish bo‘yicha hokim qarorida ko‘rsatma berilmagan bo‘lsa, ota(ona) haqida ma’lumotlar yolg‘iz ona(ota)ning arizasidagi ko‘rsatma asosida ona (ota) familiyasi bo‘yicha yoziladi. 
 Hokim qarorida Oila kodeksi, Qoidalar va Yo‘riqnoma talabiga zid holda ota yoki ona haqida ma’lumotlar kiritilgan (qonuniy nikohda bo‘lmagan shaxslarni ota-ona deb yozish yoki bola farzandlikka yolg‘iz ona yoki ota tomonidan olinganida ikkinchi tomonning familiyasini o‘zgacha yozish va h. k.) hollarda ushbu qarorga qo‘shimcha ravishda o‘zgartirishlar kiritish haqida hokim qarori talab qilinishi yoki uni tegishli tartibda bekor qilinishi uchun prokuratura organiga murojaat etilishi lozim. 
 62. Farzandlikka olishni rasmiylashtirgandan keyin FHDY bo‘limi farzandlikka oluvchi(lar)ga farzandlikka olinganlik haqida ma’lumotnoma beradi (22-ilova).
 63. Farzandlikka olingan bolaning tug‘ilganlik haqida dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasiga tegishli o‘zgartirishlarni kiritish uchun adliya boshqarmasi FHDY arxiviga xabarnoma yuboriladi (23-ilova). Xabarnoma nusxasi hokim qarori bilan birga yig‘majildga tikiladi.
 64. Nikohga kiruvchilar tomonidan taqdim etilgan arizalar shu kunning o‘zida maxsus daftarga ro‘yxatga olinib, arizaning qayd etilgan sanasi va raqami hamda nikohni qayd etish tayinlangan sanasi yozib qo‘yiladi (24-ilova).
 Ariza qabul qilingan vaqtida nikohlanuvchi shaxslarga tibbiy ko‘rikka berilgan yo‘llanmalar raqami arizaning kirim raqamiga drob orqali tartib bilan qo‘shib boriladi.
 65. Nikohga kirish haqida belgilangan shaklda to‘ldirilgan arizadagi ma’lumotlar nikohga kiruvchilarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari asosida aniq yozilishi va arizani qabul qiluvchi mas’ul xodim ishtirokida imzolanishi hamda u tomonidan arizada ko‘rsatilgan ma’lumotlar arizachilarning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari (pasport, ofitsyerlarning shaxsini tasdiqlovchi guvohnomasi) bilan tekshirib qabul qilinishi lozim (25-ilova). 
 Ariza 2 qismdan iborat bo‘lib, uning birinchi qismi topshirish vaqtida to‘ldirilib, o‘sha kundagi sana yoziladi. 2-qismi esa, nikohlanuvchilar belgilangan tartibda tibbiy ko‘rikdan o‘tganlaridan keyin, FHDY organiga tibbiy ma’lumotnomalar taqdim etilgan vaqtida to‘ldiriladi va shu kunning sanasi qo‘yiladi.
 IIB tomonidan vaqtincha pasport o‘rniga berilgan ma’lumotnoma (F № 9 — O‘zbekiston fuqarolari uchun, F № 36-fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar uchun) bilan nikoh qayd etishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 66. Uzrli sabablar bo‘lganda FHDY organi bir oy o‘tgunga qadar nikoh tuzishga ruxsat berishi mumkin. 
 Nikohni qayd etish alohida hollar (homiladorlik, bola tug‘ilishi, bir tarafning kasalligi va boshqalar)da ariza berilgan kuni amalga oshirilishi mumkin. Bunday holda muddatni qisqartirish sababi nikohga kirish haqida arizaning yuqori chap burchagiga yozilib asoslantiriladi va mudirning imzosi bilan tasdiqlanadi. 
 67. Nikohga kirish haqidagi qabul qilingan arizalar nikoh qayd etilgungacha alohida yig‘majildlarda saqlab turiladi. Chet el fuqarolari bilan nikohni qayd etishda, arizaga chet el fuqarosining shaxsini tasdiqlovchi hujjatning nusxasi va tarjimasi hamda nikohda turmasligi haqidagi, ya’ni oilaviy ahvolini tasdiqlovchi hujjatlar belgilangan tartibda legalizatsiya qilingan holda ilova qilinadi. 
 68. Belgilangan muddatda yo‘qlanmagan arizalar alohida yig‘majildga tikilib boriladi va uzrli sabablar bo‘lganda nikohni qayd etish belgilangan kundan boshlab, uch oy davomida yo‘qlangan arizalar bo‘yicha nikoh qayd etilishi mumkin. Bunday holda nikohga kirish haqida arizaning orqa tarafidagi bo‘sh joyga nikohlanuvchilar tomonidan belgilangan muddatga kelolmaganlik sababi, nikohni qayd ettirish istagi va shu kunning sanasi yozilib, imzolar qo‘yiladi. 
 69. Ariza berilgan kundan boshlab, to‘rt oylik muddatda yo‘qlanmagan arizalar arizachilarning familiyasi, ismi, ariza berilgan va nikoh qayd etish belgilangan sanalari ko‘rsatilib, tuzilgan dalolatnoma asosida yoqib yuborish yo‘li bilan yo‘q qilinadi va dalolatnomalar alohida yig‘majildga tikib boriladi.
 To‘rt oylik muddatdan keyin nikohga kirish istagini bildirgan shaxslar nikohga kirish haqida qayta ariza bilan murojaat etadilar.
 70. Nikohlari qayd etilgan shaxslarning arizalari tibbiy ko‘rik ma’lumotnomalari bilan birgalikda, zaruratiga qarab, oylik, chorak va yillik qayd etilgan dalolatnoma yozuvi tartibiga qat’iy amal qilgan holda, tikib boriladi hamda yig‘majildning ichki chap tomonida tegishli ma’lumotlar yozib boriladi (26-ilova).
 701. Alohida hollarda, istisno tariqasida (agar ota-onasi va nikohlanuvchilar O‘zbekiston Respublikasining turli hududlarida yashab turgan bo‘lsalar) otasi yoki onasining yozma arizasiga ko‘ra, nikoh ota-onasining yoki nikohlanuvchilardan birining yashash joyidagi FHDY organida qayd etilishi mumkin hamda bu to‘g‘risida FHDY organi tomonidan nikohlanuvchilarning yashab turgan joylaridagi FHDY arxivlariga xabarnoma yuborilishi lozim. Ushbu olingan xabarnomalar asosida FHDY arxivlari tomonidan alohida tegishli alfavit daftarlari yuritiladi. 
 Masalan: nikohlanuvchi shaxslardan birining doimiy yashash joyi Andijon viloyati, ikkinchisiniki esa Samarqand viloyatida bo‘lib, nikohlari Toshkent shahar 1-son Nikoh uyida qayd etilgan bo‘lsa, bunday holatda Toshkent shahar 1-son Nikoh uyi tomonidan fuqarolarning nikohlari qayd etilganligi to‘g‘risida Andijon va Samarqand viloyat FHDY arxivlariga xabarnoma yuboriladi. 
 71. Voyaga yetmagan farzandlari hamda mulkiy nizolari bo‘lmagan er-xotinlarning nikohdan ajralish haqidagi arizalari tushgan kunida alohida daftarga ro‘yxatga olinib, arizaning yuqori o‘ng qismiga qabul qilgan mansabdor shaxsning imzosi qo‘yilib, nikohdan ajratish tayinlangan sana yoziladi (27-ilova).
 72. Nikohdan ajratishni rasmiylashtirish bo‘yicha hujjatlar uchun uchta yig‘majild yuritiladi.
 Birinchi yig‘majildga 1998-yil 1-sentabrga qadar Respublika sudlarining, shuningdek, qaysi yilda chiqarilganligidan qat’i nazar, MDH davlatlari va boshqa davlat sudlarining nikohni bekor qilish haqidagi qonuniy kuchga kirgan qarorlari (ular bo‘yicha FHDY bo‘limida nikohdan ajralganlikni qayd etish nazarda tutilgan hollarda ), er-xotindan birining 3 yildan oshiq muddatga ozodlikdan mahrum qilinganligi haqidagi sud hukmlari, yoki ulardan birini bedarak yo‘qolgan yoxud muomalaga layoqatsiz deb topish haqidagi sud qarorlari, er-xotinlarning o‘zaro roziligi asosida nikohdan ajralish haqidagi arizalari dastlabki dalolatnoma yozuvlariga muvofiq tartib bilan tikiladi va uning ichki chap tomonida tegishli ma’lumotlar yozib boriladi (28-ilova).
 73. Sudning hal qiluv qarori, hukm, o‘zaro rozilik asosida nikohdan ajralish haqidagi arizaning yuqori o‘ng burchagiga dalolatnoma yozuvi raqami va sanasi yozib qo‘yiladi.
 74. Ikkinchi yig‘majildga dastlabki dalolatnoma yozuvlariga kiritilgan qo‘shimchalar bo‘yicha sudning qonuniy kuchga kirgan hal qiluv qarorlari tikiladi va ichki chap tomoniga tegishli ma’lumotlar yozib qo‘yiladi (29-ilova).
 75. Uchinchi yig‘majildga muddatida yo‘qlanmagan arizalar tikib boriladi.
 76. Voyaga yetmagan farzandlari hamda mulkiy nizolari bo‘lmagan er-xotin o‘zaro roziligi asosida nikohdan ajralish haqida FHDY organiga birgalikdagi ariza bilan murojaat etadilar (30-ilova).
 77. Er yoki xotindan biri nikohdan ajralganlikni qayd etish belgilangan (uch oylik muddat tugagan) kunda biron bir sababga ko‘ra FHDY organiga kela olmaydigan alohida hollarda, arizaning orqa tarafiga sababini ko‘rsatib, nikohdan ajralganlikni uning ishtirokisiz qayd etish haqida yozib qoldiradi va bunga ikkinchi tomonning roziligi bildirilgan imzosi bo‘lishi zarur.
 Bu holda nikohdan ajralganlik to‘g‘risidagi dalolatnoma yozuvida yozuvni qayd etish vaqtida ishtirok etmagan tomon haqida belgilar uchun ustunida yozib qo‘yiladi va u keyinchalik FHDY bo‘limiga murojaat etgan vaqtida dalolatnoma yozuvida imzosi qo‘ydirilib, guvohnoma yozib beriladi hamda shaxsini tasdiqlovchi hujjatiga nikohdan ajralganligi haqida belgi qo‘yiladi.
 78. Nikohdan ajratish haqida qabul qilingan arizalar nikohdan ajralganlik qayd etilgungacha alohida yig‘majildda saqlab turiladi.
 79. Belgilangan muddatda yo‘qlanmagan arizalar alohida yig‘majildga tikilib boriladi va uzrli sabablar bo‘lganda nikohdan ajralganlikni qayd etish belgilangan kundan boshlab, uch oy davomida yo‘qlangan arizalar bo‘yicha nikohdan ajralganlik qayd etilishi mumkin. Bunday holda nikohdan ajralish haqida arizaning orqa tarafidagi bo‘sh joyga arizachilar tomonidan belgilangan muddatda kelmaganlik sababi, nikohdan ajralganlikni qayd ettirish istagi va shu kunning sanasi yozilib, imzolar qo‘yiladi. 
 80. Belgilangan muddatdan keyin uch oylik muddatda yo‘qlanmagan arizalar arizachilarning familiyasi, ismi, ariza berilgan va nikohdan ajralganlikni qayd etish belgilangan sanalari ko‘rsatilib tuzilgan dalolatnoma asosida yoqib yuborish yo‘li bilan yo‘q qilinadi.
 Ariza berilgan kundan boshlab, olti oylik muddatdan keyin nikohdan ajralish istagini bildirgan shaxslar nikohdan ajralish haqida yangidan birgalikdagi ariza bilan murojaat etishlari lozim.
 81. Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki bedarak yo‘qolgan deb topilgan er(xotin) bilan nikohdan ajralishni xohlovchi xotin(er) FHDY bo‘limiga sudning bu haqdagi qonuniy kuchga kirgan qaroridan nusxani ilova qilgan holda ariza bilan murojaat etishi lozim (31-ilova).
 82. Er-xotindan biri sodir qilgan jinoyati uchun uch yildan kam bo‘lmagan muddatga hukm qilingan hollarda nikohdan ajralishni xohlovchi er yoki xotin nikohdan ajralish haqidagi arizasida mahkumning jazoni o‘tayotgan joyini ko‘rsatib, sudning qonuniy kuchga kirgan hukmidan ko‘chirma ilova qilishi lozim (32-ilova).
 Ushbu ariza murojaat etgan fuqaroning doimiy yashash joyidagi FHDY organi tomonidan qabul qilinadi va nikohdan ajratish haqidagi arizalarni ro‘yxatga olish daftariga kiritilib, hukm asosida deb izohlanadi. 
 83. FHDY bo‘limi arizani tegishli tartibda ro‘yxatdan o‘tkazib, shu kuniyoq jazoni ijro etish muassasasiga nikohdan ajralish haqida ariza tushganligidan mahkumni xabardor qilish hamda roziligini aniqlash uchun xabarnoma yuboradi va mahkumning muassasa tomonidan tasdiqlab yuborilgan rozilik xatini olgach, FHDY bo‘limi nikohdan ajralganlikni qayd etadi (33-ilova).
 Mahkum rozilik bermagan hollarda nikohdan ajratish sud tartibida amalga oshirilishi tushuntiriladi.
 84. Nikohdan ajralganlik haqida dalolatnoma yozuvlari ularni qayd etish uchun asos bo‘lgan sud qarorlarida, hukmlarda ularning qonuniy kuchga kirganligini tasdiqlovchi belgi yoki bu haqda ma’lumotnoma mavjud bo‘lgan taqdirdagina qayd etiladi.
 O‘zbekiston hududida qayd etilgan nikoh chet el sudida ajratilgan hollarda, O‘zbekiston fuqarolari mazkur qarorni legalizatsiya qilingan nusxasini tarjimasi bilan birga nikoh qayd etilgan FHDY organiga taqdim etadilar va mazkur organ rahbari nikoh dalolatnoma yozuviga uning ajratilganligi haqida tegishli belgini qo‘yadi hamda murojaat qilgan shaxsga ma’lumotnoma beradi. 
 Nikohdan ajralganlikni qayd etgan FHDY organi nikohni qayd etgan FHDY organiga yoki adliya boshqarmasi FHDY arxiviga bu haqda xabarnoma yuboradi (34-ilova). 
 85. O‘limni qayd etish o‘lim haqida tibbiy guvohnoma yoki sudning vafot etgan deb e’lon qilish haqidagi qaroriga asosan amalga oshirilib, o‘limni qayd etish uchun asos bo‘lgan hujjat o‘lim haqida dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasi bilan birga tikilib, adliya boshqarmasi FHDY arxivida 75 yil davomida saqlanadi.
 86. O‘limni qayd ettirish uchun FHDY organiga o‘lim haqida tibbiy guvohnoma yoki sudning fuqaroni vafot etgan deb e’lon qilish haqidagi qonuniy kuchga kirgan (bu haqda belgi qo‘yilgan yoki tegishli ma’lumotnoma bilan tasdiqlangan) qarori bilan birga 16 yoshgacha bo‘lgan fuqarolarning tug‘ilganlik haqidagi guvohnomasi, 16 yoshdan oshganlarning esa pasportlari va harbiy bileti taqdim etiladi.
 O‘lgan fuqaroning hujjati taqdim etilmagan hollarda o‘limni qayd etish rad etilmaydi, bunday holda dalolatnoma yozuvining “Belgilar uchun” ustunida “Hujjati topshirilmadi, dalolatnoma yozuvi o‘lim haqida tibbiy guvohnomaga yoki sudning fuqaroni vafot etgan deb e’lon qilish haqidagi qaroriga asosan qayd etildi” deb yozib qo‘yiladi.
 87. O‘limni qayd etish muddatini o‘tkazib murojaat etilganida, FHDY organi tomonidan o‘limni qayd etish rad qilinmaydi va umumiy asoslarda amalga oshiriladi. 
 O‘limni qayd etish muddatini o‘tkazib, bir yilgacha murojaat etilganda, marhumning o‘lgan joyi bo‘yicha yoki o‘limidan oldin yashagan joyi bo‘yicha, bir yildan so‘ng murojaat etilganda esa, marhumning o‘limidan oldin yashagan joyi bo‘yicha FHDY organi tomonidan o‘lim qayd etiladi. 
 O‘lim haqida tibbiy guvohnomaning asl nusxasi taqdim etilmagan hollarda, fuqaroning vafot etgan va o‘limidan oldin yashagan joyidagi adliya boshqarmasi FHDY arxivi tomonidan o‘lim qayd etilmaganligi haqida ma’lumotnoma olinganidan keyingina dalolatnoma yozuvi qayd etiladi. 
 88. O‘lim haqida dalolatnoma yozuvi qayd etilgach, FHDY organi tomonidan marhumning yaqinlariga qabristonga va sug‘urta kassasiga topshirish uchun ma’lumotnomalar beriladi (35-ilova).
 O‘zbekiston hududida doimiy yashovchi shaxslar O‘zbekistondan tashqarida vafot etgan hollarda, marhumning jasadi dafn etish uchun olib kelinganida, hududida o‘lim sodir bo‘lgan davlatning vakolatli organi tomonidan berilgan tegishli hujjat taqdim etilganida, marhum dafn etiladigan joydagi FHDY bo‘limi tomonidan qabristonga va sug‘urta kassasiga ma’lumotnomalar beriladi. Ma’lumotnoma FHDY bo‘limidan chiqish daftarida ro‘yxatdan o‘tkazilib, alohida yig‘majildga tikiladi va yig‘majildning ichki chap tomonida ro‘yxati ko‘rsatib boriladi.
 89. Vafot etganlarning pasportlari FHDY bo‘limi tomonidan har oylik hisobot yakunida ikki nusxada tuzilgan ro‘yxat bilan ichki ishlar bo‘limiga topshiriladi (36-ilova).
 Vafot etgan harbiy burchlilarning harbiy biletlari ham xuddi shu tartibda mudofaa ishlari bo‘limiga topshiriladi (36-a ilova).
 90. Vafot etganlarning pasportlari ichki ishlar bo‘limiga va harbiy biletlar mudofaa ishlari bo‘limiga topshirilganda, ro‘yxatlarning ikkinchi nusxasida qabul qilingan sana va qabul qilgan xodimning familiyasi, imzosi va lavozimi ko‘rsatilishi lozim.
 Agar fuqaroning o‘limi, uning doimiy yashash joyi bo‘yicha emas, balki vafot etgan joyi bo‘yicha qayd etilganda, uning pasporti va harbiy bileti ularni bergan ichki ishlar va mudofaa ishlari bo‘limlariga yuboriladi. 
 901. Tug‘ilgan bola uning tug‘ilishi qayd etilmasdan vafot etganda, unga tug‘ilish haqidagi dalolatnoma yozuvi hamda bir vaqtning o‘zida o‘lim haqidagi dalolatnoma yozuvi qayd etilib, talab qilinganda o‘lim haqidagi guvohnoma beriladi. 
 91. 16 yoshgacha o‘lgan bolalarning tug‘ilganlik haqida guvohnomalari har chorakda 2 nusxada tuziladigan dalolatnoma asosida yoqish yo‘li bilan yo‘q qilinadi. Dalolatnomada o‘lgan bolaning familiyasi, ismi, dalolatnoma yozuvi raqami va sanasi, guvohnomaning seriya va raqami ko‘rsatilishi shart.
 Dalolatnomaning 1-nusxasi adliya boshqarmasiga topshiriladi, ikkinchi nusxasi esa yoqilayotgan guvohnomalarning qirqib olingan seriya, raqamlari yopishtirilgan holda FHDY bo‘limi arxivida alohida yig‘majildda saqlanadi.
 92. Dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish, tuzatish va qo‘shimchalar kiritish uchun arizachining yashash joyidagi yoki tegishli dalolatnoma yozuvi qayd etilgan FHDY organiga belgilangan shaklda ariza bilan murojaat qilinadi (37-ilova).
 Dalolatnoma yozuviga o‘zgartirishlar “Davlat tili to‘g‘risida”gi Qonunning 15-moddasiga asosan kiritilishi lozim bo‘lgan hollarda mazkur Yo‘riqnomaning 38-ilovasida ko‘rsatilgan shaklda ariza beriladi. 
 Nikohga kirishda umumiy familiya tanlab, lekin shaxsini tasdiqlovchi hujjati o‘zgarishsiz qolgan hollarda, fuqaro nikohgacha bo‘lgan familiyasiga qaytish haqida ariza bergan hollarda, bu holat nikoh dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish kiritish orqali amalga oshiriladi.
 Nikohdan ajralganda nikohgacha bo‘lgan familiyasiga qaytishni tanlab, lekin shaxsini tasdiqlovchi hujjati o‘zgarishsiz qolgan hollarda fuqaro tegishli ariza bilan FHDY organiga murojaat qiladi va FHDY organi tomonidan nikohdan ajralganlik haqidagi dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish kiritiladi. 
 Dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish, tuzatish va qo‘shimchalar kiritish ishonchnoma orqali amalga oshirilmaydi. 
 93. Arizalar shu kunning o‘zida maxsus daftarda ro‘yxatdan o‘tkazilib, ariza va taqdim etilgan hujjatlar alohida yig‘majildga tartib bilan tikiladi (39-ilova).
 Xulosa qilinishi lozim bo‘lgan arizalar bo‘yicha hujjatlar alohida yig‘majildga tikilib, yig‘majildning ichki chap tomoniga hujjatlar ro‘yxati yozib qo‘yiladi.
 O‘zgartirish kiritilishi lozim bo‘lgan dalolatnoma yozuvlari albatta yig‘majildga tikilishi lozim.
 94. Ota-onaning birgalikdagi arizasi asosida 10 yoshdan 16 yoshgacha bo‘lgan bolaning familiyasi, ismiga o‘zgartirish kiritilganda, bolaning roziligi arizaning pastki chap tomoniga FHDY bo‘limi mudirasi tomonidan tasdiqlangan holda kiritiladi.
 941. Bola 16 yoshga kirgunga qadar familiyasi, ismi yoki ota ismiga milliy-tarixiy an’analarga ko‘ra qo‘shimchalar (xon, xo‘ja, hoji, bek, bonu, bibi, begim, zoda, mir, abdu va hokazolar) qo‘shilsa, bu holat uning ota-onasini arizasiga ko‘ra dalolatnoma yozuviga qo‘shimcha kiritish yo‘li bilan amalga oshiriladi. 
 942. Bola 16 yoshga to‘lishi bilan shaxsini tasdiqlovchi hujjatini olgunga qadar, tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvida imlo xatolar bo‘lganligi sababli, unga tuzatish kiritish yoki ismiga qo‘shimcha kiritish to‘g‘risidagi ariza bilan murojaat etganda, tuzatish yoki qo‘shimcha kiritish uning ota-onasi roziligi bilan amalga oshiriladi. 
 943. Agarda, fuqaro O‘zbekiston Respublikasi “Davlat tili haqida”gi Qonunining 15-moddasiga ko‘ra ismining oxiriga xon, xo‘ja, hoji, bek, bonu, bibi, begim, zoda, mir, abdu va ota ismini yozishda — evich, ovich, evna, ovna, qizi, o‘g‘li, iy, zoda qo‘shimchalarni kiritishni istasa, bu holat yoshidan qat’i nazar, dalolatnoma yozuviga qo‘shimcha kiritish yo‘li bilan amalga oshiriladi.”. 
 95. Fuqaroning jinsi o‘zgarganida dalolatnoma yozuviga tuzatish kiritish faqat sog‘liqni saqlash organlari xulosasiga asosan amalga oshiriladi.
 96. O‘zgartirishlar faqat bitta dalolatnoma yozuviga kiritiladigan hollarda, FHDY bo‘limi mudiri arizani va taqdim etilgan hujjatlarni o‘rganib chiqib, dalolatnoma yozuviga o‘zgartirishlar kiritish uchun yetarli asoslar bo‘lgan hollarda shu kunning o‘zida ariza asosida xulosa tuzmasdan tegishli dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish kiritadi va arizachiga yangi guvohnoma yozib beradi.
 961. Agarda, fuqaro bitta hududda doimiy ro‘yxatdan o‘tib yashayotgan bo‘lsa, lekin uning tug‘ilganlik, nikoh, nikohdan ajralganlik haqidagi dalolatnoma yozuvlari boshqa hududda qayd etilgan bo‘lsa, fuqaro unga tegishli bo‘lgan dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish, tuzatish yoki qo‘shimcha kiritish uchun dalolatnoma yozuvi qayd etilib, saqlanayotgan joydagi FHDY bo‘limiga murojaat qiladi. Bunday hollarda, agar dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish, tuzatish yoki qo‘shimcha kiritish uchun yetarli asoslar mavjud bo‘lsa, fuqaroning arizasiga asosan FHDY bo‘limi tomonidan shu kunning o‘zida uning dalolatnoma yozuviga tegishli o‘zgartirish, tuzatish yoki qo‘shimcha kiritilishi lozim. 
 962. Agar dalolatnoma yozuvida ismi qisqartirilib, erkalash shaklida yozilgan va imlo xatolikka yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa hamda fuqaro dalolatnoma yozuvidagi ismini tuzatishni istasa, fuqaroning yoshidan qat’i nazar, FHDY bo‘limida uning arizasiga asosan, shu kunning o‘zida dalolatnoma yozuviga tuzatish kiritish yo‘li bilan amalga oshiriladi. 
 Masalan: tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvida ismi Moxchexra deb yozilgan bo‘lsa — Mohichehraga, Batirdan — Botirga”. 
 97. O‘zgartirishlar kiritilishi lozim bo‘lgan dalolatnoma yozuv(lar)i Respublikadan tashqarida bo‘lgan, shuningdek, ikki va undan ortiq dalolatnoma yozuvlariga o‘zgartirishlar kiritilishi lozim bo‘lgan hollarda FHDY bo‘limi mudiri bu haqda asoslantirilgan xulosa tuzadi (40-ilova).
 Xulosaning nechta nusxada tuzilishi o‘zgartirishlar nechta FHDY organida qayd etiladigan dalolatnoma yozuvlariga kiritilishiga qarab belgilanadi.
 98. Fuqaro doimiy yashash joyi bo‘yicha FHDY organiga ariza bergan hollarda dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish, tuzatish va qo‘shimcha kiritish to‘g‘risidagi xulosa xabarnoma bilan birga dalolatnoma yozuvi qayd etilgan FHDY organiga ijro uchun yuboriladi. Dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish kiritgan FHDY organi xabarnomani dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasiga o‘zgartirish kiritish uchun yuqori turuvchi FHDY arxiviga yuboradi (41-ilova).
 Arxivga yuborilgan xabarnoma nusxasi ariza ijrosining tasdig‘i sifatida birga tikilishi lozim.
 O‘zgartirish respublika hududida qayd etilgan dalolatnoma yozuvlariga kiritilishi lozim bo‘lgan hollarda, yig‘majild xulosani tuzgan FHDY bo‘limining o‘zida saqlanadi. O‘zgartirish kiritilishi lozim bo‘lgan dalolatnoma yozuvi boshqa FHDY organida bo‘lgan hollarda, o‘sha FHDY organi tomonidan o‘zgartirishlar kiritilib, guvohnoma berilganligi nazorat qilinadi va arizaga gerbli guvohnoma raqami yozib qo‘yiladi. 
 O‘zgartirish boshqa respublikada qayd etilgan dalolatnoma yozuviga kiritilishi lozim bo‘lgan hollarda yig‘majild nusxasi va xabarnoma rus tiliga tarjima qilingan holda jo‘natiladi. 
 Dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish kiritish haqidagi arizani ijro etgan mas’ul xodim tomonidan arizaning yuqori o‘ng burchagiga o‘zgartirish kiritilganligi sababli yangidan berilgan guvohnoma raqami va berilgan sanasi yozib qo‘yiladi. 
 Dalolatnoma yozuviga qanday asoslarga ko‘ra o‘zgartirishlar kiritilganligi belgilar uchun ustunida qisqa va aniq izohlanib, mas’ul shaxsning imzosi va gerbli muhr bilan tasdiqlanishi zarur.
 99. Dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish, tuzatish va qo‘shimchalar kiritilganda tegishli alfavit daftariga o‘zgartirilgan familiya va ism avvalgi yozuvlar o‘chirilmagan holda kiritiladi.
 100. Arizachiga dalolatnoma yozuv(lar)iga o‘zgartirish kiritilganligi to‘g‘risida ma’lumotnoma beriladi (42-ilova).
 101. Familiya, ism va ota ismini o‘zgartirish uchun berilgan arizalar shu kunning o‘zida maxsus daftarda ro‘yxatdan o‘tkazilib, ariza va taqdim qilingan hujjatlar alohida yig‘majildga tartib bilan tikiladi. 
 Ishonchnoma orqali familiya, ism, ota ismini o‘zgartirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
 O‘zgartirish kiritilishi lozim bo‘lgan dalolatnoma yozuvlari nusxasi albatta yig‘majildga tikilishi lozim. Agar ular boshqa FHDY organlarida qayd etilgan bo‘lsa, FHDY bo‘limi mudiri so‘rovnoma orqali ulardan nusxalar oladi.
 Yig‘majildning ichki chap tomoniga, unda tikilgan hujjatlarning ro‘yxati yozilib, ilova qilingan hujjatlar ketma-ketlik bilan tikiladi hamda yig‘majildning orqa tomoniga uning nechta varaqdan iboratligi yozilib, mudir tomonidan tasdiqlanadi. 
 102. Familiya, ism, ota ismini o‘zgartirish haqida FHDY organiga belgilangan shaklda ariza bilan murojaat etiladi (43-ilova).
 Arizachi voyaga yetmagan hollarda (16 yoshdan 18 yoshgacha) familiya, ism, ota ismini o‘zgartirish uchun ota-onasining yozma rozilik arizasi olinishi lozim.
 103. Familiya, ism, ota ismini o‘zgartirish haqida arizalar shu kunning o‘zida alohida ro‘yxatga olish daftariga kiritiladi (44-ilova).
 104. Familiya, ism, ota ismini o‘zgartirish bo‘yicha ariza va to‘plangan hujjatlar yig‘majildi maxsus tekshirish o‘tkazib, xulosa berish uchun IIB ga yuboriladi (45-ilova). Aloqa xatining nusxasi yig‘majild IIB dan xulosa bilan qaytarilgach, unga tikib qo‘yiladi. IIB ning javob xati ham yig‘majildga tikiladi.
 105. Arizaga ilova etilgan hujjatlarni ko‘rib chiqib, ichki ishlar bo‘limining xulosasiga asosan FHDY bo‘limi mudiri arizachining familiya, ism, ota ismini o‘zgartirish yoki rad etish to‘g‘risida asoslantirilgan xulosa tuzadi (46-ilova).
 106. Xulosaga ko‘ra tegishli (arizachining nikoh tuzilganligi yoki nikohdan ajralganligi, voyaga yetmagan bolalarining tug‘ilganligi haqidagi) dalolatnoma yozuvlariga arizachining o‘zgartirilgan familiya, ism, ota ismi kiritilib, ular asosida yangi guvohnomalar (qayta davlat boji undirilmasdan) beriladi. Familiya, ism, ota ismini o‘zgartirish bilan bog‘liq ravishda kiritilgan o‘zgartirishlar albatta tegishli alfavitlarga kiritilishi lozim. 
 107. Familiya, ism, ota ismini o‘zgartirgan shaxsga bu haqda ma’lumotnoma beriladi (47-ilova).
 108. Familiya, ism, ota ismini o‘zgartirganlik sababli o‘zgartirish kiritilishi lozim bo‘lgan dalolatnoma yozuvi boshqa FHDY organida bo‘lsa, u holda FHDY organi dalolatnoma yozuviga o‘zgartirish kiritish haqida xabarnoma bilan birga xulosadan nusxa yuboradi. Dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasiga tegishli o‘zgartirishlarni kiritish uchun xuddi shunday xabarnoma adliya boshqarmasi FHDY arxiviga ham yuboriladi (48-ilova).
 Familiya, ism, ota ismini o‘zgartirganlik to‘g‘risida IIB ga va tuman mudofaa bo‘limiga (fuqaro harbiy burchli bo‘lgan hollarda) 7 kun ichida xabar beriladi (49, 49-a-ilovalar).
 Familiya, ism, ota ismini o‘zgartirganlik sababli berilgan gerbli guvohnomalar raqamlari xulosaning oxirida berilgan yoki boshqa FHDY bo‘limidan olib berilgan sanalari ko‘rsatilgan holda yozib qo‘yiladi.
 Arxivga yuborilgan xabarnoma nusxasi ariza ijrosining tasdig‘i sifatida yig‘ma jildga tikiladi.
 109. Familiya, ism, ota ismini o‘zgartirgan shaxs FHDY organiga bu masalada ikkinchi marta ariza bilan oradan bir yil o‘tgandan so‘ng murojaat etishi mumkin.
 110. Dalolatnoma yozuvini tiklash haqidagi ariza arizachining yashash joyidagi FHDY bo‘limiga belgilangan shaklda berilib, murojaat etuvchi haqidagi va uning iltimosini asoslovchi barcha ma’lumotlarni o‘zida aks ettirgan bo‘lishi lozim (50-51-ilovalar).
 Ishonchnoma orqali dalolatnoma yozuvini tiklashga yo‘l qo‘yilmaydi.
 111. Dalolatnoma yozuvini tiklash haqidagi arizalar qabul qilingan kunida ro‘yxatga olish daftariga kirim qilinadi (52-ilova).
 112. Ariza va taqdim etilgan hujjatlar har tomonlama o‘rganib chiqilib, zarur hollarda tegishli FHDY organlaridan kerakli dalolatnoma yozuvlari nusxalari talab qilib olinib, dalolatnoma yozuvi umuman etilmaganligini yoki yo‘qolgan dalolatnoma yozuvining haqiqatda bo‘lganligini aniqlagandan keyin FHDY bo‘limi mudiri dalolatnoma yozuvini tiklash haqida asoslantirilgan xulosa tuzadi (53-54-ilovalar).
 Dalolatnoma yozuvining yozuvni tiklash uchun asos ustunida xulosaning sanasi va yig‘majild raqami ko‘rsatiladi. 
 113. Adliya boshqarmasi FHDY arxivi hamda FHDY organlari arxivlari temir stellajlar bilan jihozlangan, quyosh nuridan, zaxdan saqlangan, shamollatib turishga moslashtirilgan deraza va eshigiga temir panjara o‘rnatilgan alohida xonalarda joylashtirilishi lozim.
 Arxiv xonasiga kirish va dalolatnoma yozuvlari bilan ishlash huquqiga, arxiv mudiri, FHDY organi rahbari va arxiv uchun mas’ul xodimlargina haqlidirlar. Ulardan tashqari arxiv xonasiga kirish va dalolatnoma yozuvlari bilan tanishish huquqiga arxiv mudiri, FHDY organi rahbari yoki arxiv uchun mas’ul shaxs ishtirokida, adliya boshqarmasi va Adliya vazirligining mas’ul xodimlari (tegishli buyruq asosida) haqlidirlar. 
 Arxiv xonasiga begonalarning kirishi qat’iyan man etiladi. 
 FHDY arxivida elektr isitgichlar va shamlardan foydalanish man etiladi.
 Arxiv xonasi va dalolatnoma yozuvlari haftada bir marta chang yutgich bilan tozalanishi lozim.
 114. Adliya boshqarmalari va FHDY organlari arxivlarida mavjud dalolatnoma yozuvlari daftarlari ro‘yxati (arxiv fondi) tuziladi.
 115. Dalolatnoma yozuvlari daftar shaklida tikish uchun tayyorlanganida dalolatnoma yozuvlarining qayd etilgan yili, turi va dalolatnoma yozuvlari ketma-ketligiga rioya etilgan holda taxlanib, muqovada hisobga olish varag‘i qo‘shib tikiladi. Tikib tayyorlangan daftarning muqovasiga dalolatnoma yozuvlari qaysi raqamdan boshlanib, qaysi raqamda tugaganligi, soni va orada yo‘qolgan dalolatnoma yozuvlari bo‘lsa, ularning raqamlari va soni haqidagi ma’lumotlar yozib qo‘yiladi (55-ilova).
 116. Daftar shaklida tikilgan dalolatnoma yozuvlarining har biri qora qalam bilan yuqori o‘ng burchagida raqamlanib, oxirida “_____” “varaqda dalolatnoma yozuvi tikilib, raqamlandi” deb, ishonch yozuvi ko‘rsatilgan holda FHDY organining mas’ul xodimi tomonidan imzolanib, muhr bilan tasdiqlanadi.
 117. FHDY arxivida fuqarolik holati dalolatnoma yozuvlari daftarlari temir stellajlarga xronologik tartibda, dalolatnoma yozuvlari turlari bo‘yicha har bir tuman, shahar, qishloq fuqarolar yig‘inlari bo‘yicha alohida taxlangan holda saqlanadi.
 118. Dalolatnoma yozuvlariga tegishli o‘zgartirishlar kiritish haqidagi FHDY arxiviga kelib tushgan xabarnomalar shu kuniyoq xat-xabarnomalarni ro‘yxatga olish daftariga kirim qilinib, ijrosi ta’minlanishi lozim.
 119. Adliya boshqarmalari FHDY arxivlarida shu hududda joylashgan har bir tuman, shahar FHDY bo‘limlaridan kelib tushgan xabarnomalar zudlik bilan ijrosi ta’minlanib, bu haqda belgi qo‘yilgan holda alohida yig‘majildga tartib bilan tikib boriladi.
 120. FHDY arxividagi mavjud dalolatnoma yozuvlari daftarlari raqamlanib, arxiv fondi daftariga kiritiladi (56-ilova).
 121. FHDY organi arxividan zarur hollarda manfaatdor shaxslarning arizalari yoki tegishli tashkilot, muassasalarning so‘rovnomalariga asosan qayd etilgan dalolatnoma yozuvlari asosida takroriy guvohnoma, ma’lumotnomalar, dalolatnoma yozuvlaridan nusxalar, ko‘chirmalar beriladi(yuboriladi).
 122. Takroriy guvohnoma berish(yuborish)ni so‘rab yozilgan arizalarda arizachining familiyasi, ismi, ota ismi va yashash manzili, shaxsini tasdiqlovchi hujjatining seriya, raqami, qachon, kim tomonidan berilganligi, takroriy guvohnoma so‘ralayotgan shaxsning familiyasi, ismi, ota ismi, talab qilinayotgan guvohnoma turi, dalolatnoma yozuvi raqami, qachon va qaysi FHDY organi tomonidan qayd etilganligi, takroriy guvohnoma nima maqsadda talab qilinganligi aniq ko‘rsatiladi.
 123. Tug‘ilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvidan nusxalar va takroriy guvohnomalar fuqaroning o‘ziga, ota-onasiga va notarial tartibda tasdiqlangan ishonchnoma orqali boshqa shaxslarga beriladi (bola farzandlikka olingan hollar bundan mustasno).
 Chet elda yashovchi fuqaro tomonidan berilgan hamda chet tilida tuzilgan ishonchnoma orqali takroriy guvohnoma berishda, ishonchnoma belgilangan tartibda legalizatsiya qilingan holdagina qabul qilinadi. 
 124. Tug‘ilganlik haqida takroriy guvohnoma so‘ralgan arizada guvohnoma so‘ralayotgan shaxsning familiyasi, ismi, ota ismi, dalolatnoma yozuvining qayd etilgan joyi, sanasi va raqami, ota-onasining familiyasi, ismi, ota ismi va millati ko‘rsatilishi lozim (57-ilova).
 125. Nikoh, nikohdan ajralganlik haqida takroriy guvohnoma so‘ralgan arizada er (xotin), sobiq er(xotin) ning familiyasi, ismi, ota ismi hamda dalolatnoma yozuvi qachon, qaysi FHDY bo‘limida qayd etilganligi ko‘rsatiladi (58-ilova).
 126. Nikoh tuzilganligi haqida dalolatnoma yozuvidan nusxalar va takroriy guvohnomalar nikohlangan shaxslarning o‘zlariga yoki notarial tartibda tasdiqlangan ishonchnoma orqali boshqa shaxslarga berilishi mumkin. Zarur hollarda, nikohlangan shaxslarning ota-onalariga, farzandlariga ariza asosida nikoh qayd etilganligi haqida ma’lumotnomalar berilishi mumkin. 
 Nikoh tuzilganligi haqida dalolatnoma yozuvida nikoh ajratilganligi haqida belgi bo‘lgan hollarda takroriy guvohnoma berilmaydi.
 127. Nikohdan ajralganlik haqida dalolatnoma yozuvlaridan nusxalar va takroriy guvohnomalar nikohdan ajralgan shaxslarning o‘zlariga yoki notarial tartibda tasdiqlangan ishonchnoma orqali boshqa shaxslarga berilishi mumkin. Zarur hollarda, nikohdan ajralgan shaxslarning farzandlariga, merosxo‘rlariga nikohdan ajralganlik haqida dalolatnoma yozuvi qayd etilganligi to‘g‘risida ma’lumotnoma berilishi mumkin.
 128. O‘lim haqida takroriy guvohnoma so‘ralgan arizada vafot etgan shaxs to‘g‘risidagi ma’lumotlardan tashqari arizachining marhumga qarindoshligi yoki merosxo‘rligi ko‘rsatiladi (59-ilova).
 129. O‘lim haqida dalolatnoma yozuvidan nusxa va takroriy guvohnomalar marhumning yaqin qarindoshlariga va merosxo‘rlariga yoki notarial tartibda tasdiqlangan ishonchnoma orqali boshqa shaxslarga beriladi.
 130. Takroriy guvohnoma olish uchun murojaat etgan shaxs FHDY organiga albatta shaxsini tasdiqlovchi hujjatini taqdim etishi lozim.
 131. Takroriy guvohnoma berilishi uchun asos bo‘luvchi dalolatnoma yozuvining ayrim bandlari to‘ldirilmagan bo‘lsa, takroriy guvohnoma berishda ushbu ma’lumotlar so‘ralgan joyga chiziqcha qo‘yiladi.
 Guvohnoma takroriy berilganda guvohnomaning o‘ng tomoni yuqori qismiga “Takroriy” deb belgi qo‘yiladi. 
 132. Tuman (shahar) FHDY bo‘limi arxivida kerakli dalolatnoma yozuvi topilmagan hollarda, takroriy guvohnoma yoki dalolatnoma yozuvi so‘ralgan ariza, ushbu tuman (shahar) FHDY bo‘limi arxivida so‘ralgan dalolatnoma yozuvi yo‘qligi to‘g‘risidagi ma’lumotnoma bilan birga, dalolatnoma yozuvining ikkinchi nusxasi bo‘yicha qidirish uchun adliya boshqarmasi FHDY arxiviga yuboriladi (60-ilova).
 133. Dalolatnoma yozuvidan nusxa, ko‘chirmalar olinganida dalolatnoma yozuvida bor bo‘lgan barcha ma’lumotlar o‘zgarishsiz ko‘chiriladi va nusxaning orqa tarafining pastki qismiga “nusxa asliga to‘g‘ri” deb yozilib, mas’ul xodimning imzosi va FHDY organi muhri bilan tasdiqlanib, nusxa ko‘chirilgan sana yozib qo‘yiladi.
 134. Viloyat, shahar FHDY arxivida dalolatnoma yozuvini qidirishda tekshiruv hududdagi barcha FHDY organlari bo‘yicha dalolatnoma yozuvi qayd etilgan deb ko‘rsatilgan yil va undan oldingi hamda keyingi uch yillik dastlabki va tiklangan dalolatnoma yozuvlari bo‘yicha