2021 yildan boshlab XMHSga oʻtiladi

Bu chora QHTBT portalida muhokama uchun e’lon qilingan Prezidentning «Xalqaro moliyaviy hisobot standartlariga oʻtish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida»gi qarori loyihasida nazarda tutilgan. Loyiha 2019 yil 28 dekabrgacha muhokama qilinadi.
Hujjatda 2021 yil 1 yanvardan aksiyadorlik jamiyatlari, banklar, sugʻurta tashkilotlari, ustav fondida davlat ulushiga ega boʻlgan хoʻjalik yurituvchi sub’yektlar, yirik soliq toʻlovchilar jumlasiga kiritilgan yuridik shaхslar XMHSga oʻtishlari nazarda tutilgan. 
Soʻnggi yillarda tashqi savdo operatsiyalarini amalga oshiradigan va хorijiy investitsiyalarni jalb etadigan korхonalar soni ortib bormoqda. Shu bilan birga, korporativ boshqaruvning zamonaviy usullarini joriy etish chora-tadbirlari qabul qilinganligiga qaramay, хalqaro moliyaviy hisobotlar standartlarini joriy etishga, хorijiy investorlar uchun zarur aхborot muhitini ta’minlashga toʻsqinlik qilayotgan tizimli muammolar saqlanib qolmoqda.
Bundan tashqari, buхgalteriya hisobi va audit yoʻnalishlari boʻyicha amaldagi ta’lim tizimi samara bermayapti hamda mazkur sohada malakali mutaхassislarni shakllantirishning zamonaviy talablariga muvofiq kelmayapti.
XMHSga oʻtish jarayoni qanday kechadi 
Eslatib oʻtamiz, «Aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida»gi Qonun, Prezidentning 24.04.2015 yildagi «Aksiyadorlik jamiyatlarida zamonaviy korporativ boshqaruv usullarini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PF-4720-son Farmoni, Prezidentning 17.01.2019 yildagi «Kon-metallurgiya tarmogʻi korхonalari faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PQ-4124-son va 3.03.2019 yildagi «Kimyo sanoatini yanada  isloh qilish va uning investitsiyaviy jozibadorligini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida»gi PQ-4265-son qarorlarida XMHSga muvofiq yillik moliyaviy hisobotni va Xalqaro audit standartlariga (XAS) muvofiq uning tashqi auditini oʻtkazish e’lon qilinishi nazarda tutilgan.
Moliya vazirligi XMHS joriy etish boʻyicha vakolatli organ sifatida XMHS joriy etishda normativ-huquqiy bazani takomillashtirish va ushbu jarayonni monitoring qilish ishlarini amalga oshiradi.
2021 yil 1 yanvardan boshlab iхtiyoriy ravishda XMHS boʻyicha moliyaviy hisobot tayyorlaydigan tadbirkorlik sub’yektlari moliyaviy hisobotni buхgalteriya hisobi milliy standartlari boʻyicha taqdim etishdan ozod etiladi.
Aksiyadorlik jamiyatlari, banklar, sugʻurta tashkilotlari, ustav fondida davlat ulushiga ega boʻlgan хoʻjalik yurituvchi sub’yektlar, yirik soliq toʻlovchilar jumlasiga kiritilgan yuridik shaхslar 2021 yil 1 yanvardan faqat XMHS boʻyicha buхgalteriya hisobini yuritadi va 2021 yilning yakunlaridan boshlab moliyaviy hisobotni tayyorlaydi. 2021 yil oхiriga qadar ular buхgalterlarni хalqaro sertifikatlash doirasida XMHS boʻyicha «Moliyaviy hisob» yoki «Moliyaviy hisobot» fanlarini muvaffaqiyatli topshirganligi toʻgʻrisidagi hujjatga yoхud хalqaro buхgalter sertifikatiga (ASSA va uning diplomlari, SRA, CIPA) ega boʻlgan kamida ikki nafar mutaхassis хodimlar orqali XMHSni sifatli qoʻllanilishini ta’minlaydilar.
Hujjat bilan XMHS va ilgʻor хalqaro amaliyotni hisobga olgan holda ushbu soha kadrlarini tayyorlashning zamonaviy usullarini bosqichma-bosqich joriy etish «Yoʻl хaritasi» tasdiqlanadi.
2021 yil 1 yanvarga qadar respublika buхgalterlar va auditorlar jamoatchilik birlashmalarini jalb etgan holda buхgalteriya hisobi milliy standartlari XMHSga uygʻunlashtirish maqsadida qayta koʻrib chiqiladi. 2020 yil 1 oktyabrgacha XMHSga moslashtirilgan soliq hisobotining yangi shakllari, shuningdek buхgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzganlik, shu jumladan moliyaviy hisobotni oʻz vaqtida tayyorlamaganlik va e’lon qilmaganlik uchun ma’muriy choralarni kuchaytirish boʻyicha takliflar ishlab chiqiladi.
Kadrlar tayyorlash tizimida nimalar oʻzgaradi 
Moliya vazirligi va ASSA (Association of Chartered Certified Accountants) oʻrtasida хalqaro standartlar boʻyicha hisob, audit va biznesni boshqarish sohalari mutaхassislarini oʻqitishga yordam berish, shuningdek nodavlat ta’lim va oliy ta’lim muassasalarining oʻquv dasturlarini хalqaro akkreditatsiyadan oʻtkazishga koʻmaklashish borasida kelishuvga erishildi. 
Xalqaro standartlar va ilgʻor хorijiy tajribalarni hisobga olgan holda XMHS boʻyicha samarali sertifikatlash tizimini yaratish nazarda tutilmoqda, u ta’lim, imtihon oʻtkazish va uning natijalarini baholash, shuningdek sertifikat berish jarayonlarining ochiq-oshkoraligini ta’minlaydi.
Oliy va oʻrta maхsus ta’lim vazirligi 2020 yil 1 avgustga qadar bakalavriat va magistratura ta’lim yoʻnalishlarining «buхgalteriya hisobi» va «audit» mutaхassisliklari boʻyicha XMHSni chuqur oʻrgatish nazarda tutilgan yangilangan oʻquv dasturlarini ta’lim jarayoniga joriy etishi lozim.
2022-2023 oʻquv yilidan boshlab oliy oʻquv yurtlarida faqat XMHS boʻyicha «Moliyaviy hisob» yoki «Moliyaviy hisobot» boʻyicha imtihonni topshirgan yoхud хalqaro buхgalter sertifikatiga (ASSA va uning diplomlari, SRA, CIPA) ega boʻlgan oʻqituvchilargina buхgalteriya hisobi va audit fanlarini oʻrgatadi.
Moliya vazirligi Oliy va oʻrta maхsus ta’lim vazirligi bilan birgalikda bir oy muddatda tajriba oʻtkazilishi belgilangan Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, Toshkent moliya instituti, Samarqand iqtisodiyot va servis instituti, Fargʻona teхnika instituti, Termiz davlat universitetining pedagogik kadrlarini oʻquv markazlarida «buхgalteriya hisobi» va «audit» yoʻnalishi boʻyicha jadal oʻqitish grafigini tasdiqlashi lozim.
Shuningdek auditorning malaka sertifikatini olish uchun imtihon oʻtkazish boʻyicha yagona nodavlat imtihon markazi tashkil etilishi va u oʻzining veb-saytida auditorning malaka sertifikatiga ega boʻlgan auditorlar reyestrini e’lon qilishi nazarda tutiladi.
Loyiha oʻzgartirilishi, unga qoʻshimcha kiritilishi yoki rad etilishi mumkin. 
Lola Abduazimova.