Fuqaro aviatsiyasi havo kemalarining parvoz ma’lumotlarini yig‘ish, tahlil qilish, saqlash hamda ulardan foydalanish bo‘yicha aviatsiya qoidalarini (O‘zR AQ-123) tasdiqlash to‘g‘risida

O‘zbekiston Respublikasining Havo kodeksi hamda Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 26-fevraldagi 90-sonli “O‘zbekiston Respublikasi parvozlar xavfsizligini nazorat qilish davlat inspeksiyasi faoliyatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:
 1. Fuqaro aviatsiyasi havo kemalarining parvoz ma’lumotlarini yig‘ish, tahlil qilish, saqlash hamda ulardan foydalanish bo‘yicha aviatsiya qoidalari (O‘zR AQ-123) ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
 2. Mazkur buyruq rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oydan keyin kuchga kiradi.
 Mazkur aviatsiya qoidalari O‘zbekiston Respublikasining Havo kodeksi, shuningdek O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari talablariga, Fuqaro aviatsiyasi xalqaro tashkilotining (IKAO) standartlari va tavsiyalariga muvofiq, fuqaro aviatsiyasi havo kemalarining parvoz ma’lumotlarini yig‘ish, tahlil qilish, saqlash hamda ulardan foydalanish tartibini belgilaydi.
 1. Mazkur aviatsiya qoidalarida quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
 parvoz ma’lumotlarini yozish uskunasi — havo kemasiga o‘rnatilgan va parvoz ma’lumotlarini mustaqil yozuvchi uskuna;
 parvoz ma’lumotlari — havo kemasining parvoz ma’lumotlarini yozish uskunasi qayd etgan parametrik va tovush ma’lumotlari;
 parametrik ma’lumotlar — havo kemasining texnik tavsiflarini bildiruvchi fizik diapazonda ma’lum bir qiymatga ega bo‘ladigan ko‘rsatkichli ma’lumotlar;
 tovush ma’lumotlari — ekipajning ichki va tashqi aloqa (radioaloqa) muzokaralari, havo kemasi kabinasidagi so‘zlashuvlar hamda ovozli signallar, shuningdek parvozdagi boshqa shovqinlardan iborat tovushli ma’lumotlar;
 havo kemasining ekspluatanti — havo kemasiga mulk huquqi yoki boshqa ashyoviy huquq asosida egalik qiluvchi, shu havo kemasidan foydalanishni amalga oshirish qobiliyati ekspluatant sertifikati bilan tasdiqlangan yuridik yoki jismoniy shaxs.
 2. Mazkur aviatsiya qoidalari O‘zbekiston Respublikasining fuqaro aviatsiyasi havo kemalari ekspluatantlariga nisbatan tatbiq etiladi.
 3. Havo kemasining ekspluatanti tomonidan mazkur aviatsiya qoidalarida belgilangan talablar doirasida parvoz ma’lumotlarini yig‘ish, tahlil qilish, foydalanish hamda ularni saqlashning texnik protseduralari hamda ichki nazoratni amalga oshirish tartibi bo‘yicha uslubiy ko‘rsatmalar (bundan buyon matnda uslubiy ko‘rsatmalar deb yuritiladi) ishlab chiqilishi va tasdiqlanishi mumkin. 
 4. Havo kemasining ekspluatanti tomonidan ishlab chiqiladigan uslubiy ko‘rsatmalarda:
 parvoz ma’lumotlarini yozish uskunasidan parametrik ma’lumotlarni hamda tovush ma’lumotlarini yig‘ish tartibi;
 yig‘ib olingan parvoz ma’lumotlarini tahlil qilish tartibi;
 parvoz ma’lumotlari va ularni tahlil qilish natijalarini saqlash tartibi;
 parvoz ma’lumotlarining tahlili natijalari va aniqlangan kamchiliklar bo‘yicha ko‘riladigan chora-tadbirlarni ishlab chiqish, ularni amalga oshirish va nazorat qilish tartibi;
 parvoz ma’lumotlarini yig‘ish, tahlil qilish va ulardan foydalanish bo‘yicha ishlarning hisobini yuritish tartibi; 
 parvoz ma’lumotlarini yig‘ish, tahlil qilish, foydalanish va ularni saqlash bo‘yicha mas’ul shaxslar (bo‘linmalar) doirasi va ularning javobgarligi hamda boshqa zarur qoidalar belgilanadi.
 5. Aviatsiya halokati yoki baxtsiz hodisa yuz berganda, parvoz ma’lumotlarini yig‘ish, tahlil qilish xamda ularni saqlash Vazirlar Mahkamasining 2000-yil 27-dekabrdagi 505-sonli qarori bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasida fuqaro havo kemalari bilan sodir bo‘lgan aviatsiya halokati va baxtsiz hodisalarni tekshirish qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi. 
 6. Havo kemasining ekspluatanti kompyuterga parvoz ma’lumotlarini yozish uskunasida qayd etilgan parvoz ma’lumotlarining yig‘ib olinishini ta’minlashi lozim. 
 7. Parvoz ma’lumotlarini yig‘ish ularni parvoz ma’lumotlarini yozish uskunasidan texnik vositalar yordamida kompyuterga yuklab olish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
 8. Havo kemasining ekspluatanti tomonidan parametrik ma’lumotlar havo kemasida bajarilgan har bir parvoz bo‘yicha yig‘ib olinadi. 
 9. Tovush ma’lumotlari O‘zbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasida uchish ishlarini tashkil etish bo‘yicha qoidalarning (O‘zR AQ-92) (ro‘yxat raqami 1773, 2008-yil 26-fevral) XI bobi 2-paragrafida nazarda tutilgan hollarda yig‘ib olinishi kerak. Havo kemasining ekspluatanti parvozlar xavfsizligini ta’minlash maqsadida boshqa holatlarda ham tovush ma’lumotlarini yig‘ib olishi mumkin. Bunda mazkur holatlar uslubiy ko‘rsatmalarda ko‘rsatilgan bo‘lishi lozim. 
 10. Havo kemasining ekspluatanti parvoz ma’lumotlarini yig‘ib olishda texnik imkoniyatlar (texnik vositalar)ga ega bo‘lgan tashkilotlarning xizmatlaridan kelishuv asosida foydalanishi mumkin. 
 11. Parvoz ma’lumotlarini yozish uskunasidan parvoz ma’lumotlarini yig‘ib olishda havo kemasining texnik ekspluatatsiyasi bo‘yicha qo‘llanmada belgilangan talablarga rioya qilinishi ta’minlanishi lozim. 
 12. Yig‘ib olingan parvoz ma’lumotlari havo kemasining ekspluatanti tomonidan tahlil qilinadi. 
 13. Barcha parametrik ma’lumotlar dastlab ekspress (tezkor) tahlil qilinadi. Parametrik ma’lumotlarning ekspress (tezkor) tahlil qilish ularni maxsus mantiqiy algoritmlardan foydalanilgan holda tezkor tahlil qilishdan iborat. 
 Ekspress (tezkor) tahlil qilish davomida havo kemasining asosiy parvoz ko‘rsatkichlaridan chetga chiqqanligi holatlari aniqlanganda, parametrik ma’lumotlar to‘liq tahlil qilinishi shart. Bunday hollarda, zaruratga qarab, tovush ma’lumotlari ham yig‘ib olinishi va tahlil qilinishi mumkin.
 14. O‘zbekiston Respublikasi fuqaro aviatsiyasida uchish ishlarini tashkil etish bo‘yicha qoidalarning (O‘zR AQ-92) (ro‘yxat raqami 1773, 2008-yil 26-fevral) XI bobi 2-paragrafida nazarda tutilgan hollarda yig‘ib olingan barcha tovush ma’lumotlari to‘liq tahlil qilinishi lozim. 
 15. Havo kemasining ekspluatanti: 
 parvoz ma’lumotlarining ishonchli saqlanishini;
 parvoz ma’lumotlaridan foydalanishga ruxsati bo‘lgan shaxslar doirasi belgilanishini;
 parvoz ma’lumotlaridagi shaxsga oid ma’lumotlarning sir saqlanishi ta’minlashi shart.
 16. Parvoz ma’lumotlari kamida 1 yil saqlanishi lozim.
 17. Havo kemasining ekspluatanti parvoz ma’lumotlari va ularning tahlili natijalaridan faqat: 
 parvozlar xavfsizligiga yetkazilishi mumkin bo‘lgan xavf-xatarlarni aniqlashda, ularni bartaraf etishda va parvozlar xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan zarur chora-tadbirlarni belgilashda;
 havo kemasi ekipajining professional tayyorgarligini, havo kemasining uchish bo‘yicha ekspluatatsiya qo‘llanmasi talablariga rioya qilishini, radioaloqa olib borish va o‘zaro munosabat texnologiyalarining to‘g‘ri bajarilishini hamda parvozning texnik sifatini tekshirishda; 
 havo kemasining (uning tizimlari va uskunalari, dvigatellari va boshqalarning) ishlashini nazorat qilishda foydalanadi.
 18. Havo kemasining ekspluatantlari parvoz ma’lumotlaridan boshqa maqsadlarda foydalanishning oldi olinishini ta’minlashi lozim.
 19. Havo kemasining ekspluatanti parvoz ma’lumotlari tahlili natijalarini har oyda mazkur aviatsiya qoidalarining ilovasiga muvofiq shaklda umumlashtirib boradi. 
 20. Parvoz ma’lumotlari va ularning tahlili natijalarini qasddan o‘zgartirish va yo‘q qilish taqiqlanadi. 
 21. Profilaktik tadbirlarni amalga oshirish maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi tomonidan parvoz ma’lumotlari havo kemasining ekspluatanti bilan birgalikda muntazam ravishda o‘rganib, tahlil qilib boriladi. 
 22. Mazkur aviatsiya qoidalari talablarini buzgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi.
 23. Mazkur aviatsiya qoidalari “O‘zbekiston havo yo‘llari” MAK bilan kelishilgan.