Dunyoda odamlar orasida tarqalayotgan maymunchechak kasalligi haqida nimalarni bilasiz?

Buyuk Britaniyada Nigeriyada bo'lib qaytgan erkakda maymunchechak aniqlangandi. Shundan so'ng kasallik 12 ta davlatda qayd etildi. JSST holat yuzasidan havotir bildirib, favqulodda ekspertlar yig'ilishi o'tkazilishini ma'lum qildi. “Bugun.uz” holat yuzasidan Sog'liqni saqlash vazirligi bilan bog'lanib, O'zbekistonda kasallik qayd etilmaganini aniqladi. Quyida dunyo bo'ylab tarqalayotgan maymunchechakning tarixi, simptomlari, uning turlari va qaysi davlatlarda aniqlangani haqida ma'lumot beriladi.
Maymunchechak nima?
Maymunchechak — odamlarga hayvonlardan yuqadigan, kam uchraydigan virusli kasallik. 1950 yillarning oxirida laboratoriyada makaka maymunlarida aniqlangan va 1970 yillarda infektsiya birinchi marta odamda qayd etilgan. Kasallikni 1968 yilda chechak yo'q qilingan hududda yashovchi 9 yoshli bola yuqtirib olgan. Shundan so'ng infektsiyaning ko'p holatlari Kongo havzasi va G'arbiy Afrikaning tropik o'rmonlarining qishloq joylarida aniqlangan. Ko'pincha xastalikka Kongo Demokratik Respublikasi aholisi chalingan. 1996-1997 yillarda bu yerda maymunchechakning katta epidemiyasi kuzatilgan.
2003 yilda AQShda kasallikning bir nechta holatlari aniqlangan. Shunday qilib, xavfli infektsiya birinchi marta Afrika qit'asidan tashqarida tarqalgan. Aniqlanishicha, chechakka chalingan maymunlarning aksariyati kasallikka chalingan itlar bilan aloqada bo'lgan. Itlar bu kasallikni Afrikadan keltirilgan kemiruvchilardan yuqtirib olgan.
Maymunchechak qanday yuqadi
U kasallangan hayvonlarning qoni, so'lagi yoki kasal terisi, shilliq pardalari bilan bevosita aloqa qilish orqali yuqadi. Shunday qilib, Afrika aholisi kasallikni kasallangan maymunlar, gambiyalik kalamushlardan yuqtirib olgan. Yana bir omil, bu kasal hayvonlarning go'shtini iste'mol qilish hisoblanadi. Shu bilan birga, maymunchechak odamdan odamga havo tomchilari orqali yoki jinsiy yo'l bilan yuqishi mumkin. Britaniyada hozir kasallikning jinsiy yo'q bilan yuqish yo'llari o'rganilmoqda. Kasallik hozirgacha Buyuk Britaniya, Portugaliya, Ispaniya, AQSh, Peru, Shvetsiya, Italiya, Frantsiya, Belgiya, Germaniya, Avstraliya, Kanada, Isroilda aniqlangan.
Kasallik simptomlari
Hastalik alomatlari orasida titroq, charchoq, yuqori isitma, bosh og'rig'i va yuzdan boshlanib, tananing qolgan qismiga tarqaladigan teri toshmasi, yara kiradi.
Infektsiyani yuqtirgan so'ng 5 kundan 21 kungacha kasallik alomatlari kuzatiladi, maymunchechakdan o'lim darajasi 4 dan 22 foizgacha tashkil qiladi. JSST talqinida har o'n bemordan biri vafot etadi. Maymunchechakning asosiy 2 ta shtami mavjud: o'lim darajasi 10 foizgacha bo'lgan og'irroq bo'lgan Kongo shtami va o'lim darajasi taxminan 1 foizga teng bo'lgan G'arbiy Afrika shtami.
Maymunchechak koronavirusdan qanday farq qiladi
Rossiyalik virusolog, Aleksey Agranovskiy maymunchechak bilan kovidning xavflilik darajasini baholagan. Mutaxassis maymun kasalligi boshqa epidemiologik xavflar orasida 10-o'rinda, ammo koronavirus 1-o'rinda turganini aytgan. Bu 12 ta davlatda tarqalayotgan virusga chalinish holatlari, koronavirusga nisbatan pastligini bildiradi. Agranovskiy kovid bilan odamlar kasallanishda, sog'lig'ini yo'qotishda va o'lishda davom etishini aytgan.
Maymunchechak virusi odamlarga moslashmagan, shu sababli xastalik pandemiya u yoqda tursin, epidemiyaga sabab bo'lishi dargumon.
Kasallikdan qanday davolanish mumkin?
Maymunchechakka qarshi maxsus davolash usuli, shuningdek, unga qarshi vaktsina mavjud emas. Qoida tariqasida, kasallik o'z-o'zidan ketadi. Shifokorlar chechakka qarshi vaktsinalardan foydalanadi, chunki uning samarasi 85 fozini tashkil qiladi.