8. ΝΟΜΟΘΕΤ. ΔΙΑΤΑΓΜΑ υπ’ αριθ. 1037 της 11/17 Νοεμ. 1971 (ΦΕΚ Α΄ 235) Περί χρονικών ορίων λειτουργίας καταστημάτων και εργασίας του προσωπικού αυτών. Εννοιολογικοί προσδιορισμοί Άρθρ.1.-Δια την εφαρμογήν του παρόντος Ν.Δ/τος: α)Κατάστημα, θεωρείται πας εν ακινήτω ανοικτός ή κλειστός χώρος ένθα ενεργούνται συνήθως αγοραπωλησίαι εμπορευμάτων. Προς καταστήματα εξομοιούνται τα κουρεία, κομμωτήρια, ινστιτούτα αισθητικής, βαφεία, καθαριστήρια, πλυντήρια, σιδηρωτήρια και στιλβωτήρια. Δι’ αποφάσεων του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας δύναται να χαρακτηρίζωνται ως καταστήματα και έτεροι χώροι εις τους οποίους παρέχονται υπηρεσίαι προς το κοινόν. β-ε.(Καταργήθηκαν από την περίπτ. α΄, της παρ. 8 Άρθρ.8.-(Καταργήθηκε από την περίπτ. ιβ παρ. Α άρθρ. 2 Π.Δ. 327/30 Σεπτ.-1 Οκτ. 1992, ΦΕΚ Α΄ 163, όπως στη συνέχεια η περίπτ. ιβ αντικαταστάθηκε από την παρ. 1 άρθρ. 46 Νόμ. 2224/5-6 Ιουλ. 1994, ΦΕΚ Α΄ 112, κατωτ. αριθ. 32). Διάρκεια εργασίας μισθωτών καταστημάτων Άρθρ.9.-1.Η διάρκεια της εργασίας των μισθωτών των καταστημάτων ορίζεται εις 8 ώρας ημερησίως και εις 48 καθ’ εβδομάδα, εκτός αν άλλως ορίζεται υπό των επομένων διατάξεων. Κατ’ εξαίρεσιν, προκειμένου περί μισθωτών καταστημάτων αμειβομένων κατά κύριον λόγον επί ποσοστοίς δύναται δια συμφωνίας των μερών να αυξάνεται η διάρκεια της εργασίας εις 9 ώρας ημερησίως και 54 καθ’ εβδομάδα. 2.Η κατά την προηγουμένην παράγραφον καθ’ εβδομάδα διάρκεια της εργασίας δύναται να κατανέμεται κατά την εν άρθρ. 3 παρ. 1 διαδικασίαν κατά τρόπον ώστε η ημερησία διάρκεια της εργασίας να μη υπερβαίνη τας 10 ώρας. Αν αι ώραι λειτουργίας του καταστήματος ανέρχονται εις 54 τουλάχιστον καθ’ εβδομάδα ο εργοδότης δύναται να κλιμακώνη τας ώρας του νομίμου χρόνου ημερησίας εργασίας των μισθωτών. 3.Δι’ αποφάσεων του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας, εκδιδομένων μετά γνωμοδότησιν του Α.Σ.Ε. δύναται να μειούται η υπό της παρ. 1 οριζομένη διάρκεια εργασίας, προκειμένου μόνον περί μαθητών και σπουδαστών τεχνικών, επαγγελματικών και νυκτερινών σχολείων, εν γένει εις 7 ώρας ημερησίως και εις 42 καθ’ εβδομάδα. 4.Βραχύτερα ωράρια ημερησίας ή καθ’ εβδομάδα εργασίας μισθωτών καταστημάτων καθ’ οιονδήποτε τρόπον καθορισθέντα, δεν θίγονται. Κατά τα λοιπά έχουν εφαρμογήν αι διατάξεις του άρθρ. 659 του Αστικού Κώδικος, μη απαιτουμένης αδείας δια την συμπλήρωσιν του υπό της παρ. 1 του παρόντος οριζομένου χρόνου. 5.Η μεταξύ εργοδότου και μισθωτού καταστήματος συμφωνία περί αναλόγως ηλαττωμένης αμοιβής έναντι εργασίας βραχυτέρας του νομίμου (Αντί για τις σελ. 241(ζ)-243(δ)Σελ. 241(η) Τεύχος 1295-Σελ. 65 Ώρες εργασίας καταστημάτων και γραφείων 15.Ι.β.8 320 ωραρίου δεν αντίκειται εις τας διατάξεις του παρόντος Δ/τος. 6.Τα μέλη της οικογενείας του εργοδότου, ως τοιούτων νοουμένων των συζύγων, γονέων, τέκνων και ανηλίκων αδελφών δεν υπάγονται εις τας διατάξεις του παρόντος άρθρου. Διακοπαί εργασίας Άρθρ.10.-1.(Καταργήθηκε από την περίπτ. α΄ της παρ. 8 του άρθρ. 42 του νόμ. 1892/31-31 Ιουλ. 1990, ΦΕΚ Α΄ 101, κατωτ. αριθ. 27). 2.Μετά το πέρας του χρόνου της ημερησίας εργασίας δέον να παρέχηται εις τον μισθωτόν συνεχής διακοπή εργασίας τουλάχιστον 10 ωρών. 3.Δια συλλογικής συμβάσεως εργασίας ή αποφάσεως υποχρεωτικής διαιτησίας δύναται, η κατά την προηγουμένην παρ. 2 διακοπή, να περιορίζηται εις εννέα ώρας γενικώς ή κατά κλάδους καταστημάτων. 4.Κατά τον χρόνον της διακοπής της εργασίας απαγορεύεται η υπό του εργοδότου καθ’ οιονδήποτε τρόπον απασχόλησις του μισθωτού εντός ή εκτός του καταστήματος. Επαύξησις ωρών ημερησίας εργασίας Άρθρ.11.-1.Η διάρκεια της ημερησίας εργασίας μισθωτού καταστήματος προσαυξάνεται αναλόγως, εντός των υπό της παρ. 1 του άρθρ. 9 προβλεπομένων καθ’ εβδομάδα ορίων, μη λογιζομένης της τοιαύτης προσαυξήσεως ως υπερωρίας εις περιόδους ισχύος συνεχούς ωραρίου λειτουργίας του καταστήματος ή μικτού τοιούτου. 2.Αι ώραι εργασίας μισθωτού καταστήματος επιτρέπεται δια συμφωνίας των μερών να αυξάνωνται εις 9 καθ’ εκάστην ή 54 καθ’ εβδομάδα, χωρίς η τοιαύτη αύξησις να λογίζηται, ως υπερωρία, εφ’ όσον: α.(Καταργήθηκε από την περίπτ. ιβ παρ. Α άρθρ. 2 Π.Δ. 327/30 Σεπτ.-1 Οκτ. 1992, ΦΕΚ Α΄ 163, όπως στη συνέχεια η περίπτ. ιβ αντικαταστάθηκε από την παρ. 1 άρθρ. 46 Νόμ. 2224/5-6 Ιουλ. 1994, ΦΕΚ Α΄ 112, κατωτ. αριθ. 32). β)ο μισθωτός τυγχάνη προσθέτου αναπαύσεως καθ’ εβδομάδα ίσης προς εργασίαν 2 ωρών και προσθέτου τοιαύτης εξ 24 ωρών κατά 15θήμερον. 3.Μισθωτός απασχοληθείς κατά τας εν τη προηγουμένη παραγράφω ώρας και ημέρας προσθέτου αναπαύσεως, δικαιούται αποζημιώσεως ίσης προς το αναλογούν εις εκάστην εργάσιμον ώραν, καθ’ ην απησχολήθη καταβαλλόμενον ωρομίσθιον προσηυξημένον κατά 75%. Σελ. 242(η) Τεύχος 1295-Σελ. 66 Πάσα συμφωνία, καθ’ ην η ανωτέρω αποζημίωσις καταλογίζεται εν όλω ή εν μέρει εις καταβαλλόμενον υπέρτερον, του ελαχίστου ορίου μισθόν, είναι άκυρος. Δια το ηυξημένον ωρομίσθιον των υπερωριών βλ. ήδη άρθρ. 1 Νόμ. 435/1976 (τόμ. 15 σελ. 136,03). Υπέρβασις χρονικών ορίων εργασίας Άρθρ.12.-1.Υπέρβασις του, κατά το άρθρ. 9 του παρόντος, ορίου ημερησίας εργασίας επιτρέπεται εις περιπτώσεις: α)επειγούσης εργασίας, η εκτέλεσις της οποίας είναι αναγκαία δια την πρόληψιν επικειμένων ατυχημάτων, την οργάνωσιν μέτρων σωτηρίας ή την αντιμετώπισιν επελθουσών αιφνιδίων ζημιών είτε εις το υλικόν είτε εις τας εγκαταστάσεις, είτε εις το κτίριον του καταστήματος, β)παραμονών των εξαιρεσίμων εορτών, γ.(Καταργήθηκε από την περίπτ. ιβ παρ. Α άρθρ. 2 Π.Δ. 327/30 Σεπτ.-1 Οκτ. 1992, ΦΕΚ Α΄ 163, όπως στη συνέχεια η περίπτ. ιβ αντικαταστάθηκε από την παρ. 1 άρθρ. 4 Νόμ. 2224/5-6 Ιουλ. 1994, ΦΕΚ Α΄ 112, κατωτ. αριθ. 32). δ)μετακομίσεων, εκφορτώσεων και παραλαβής εμπορευμάτων, επισκευών, νέων εγκαταστάσεων, διακοσμήσεως προθηκών, απογραφής εμπορευμάτων και κατά το κλείσιμον του Ισολογισμού. 2.Η κατά την προηγουμένην παράγραφον υπέρβασις δεν δύναται να είναι μακροτέρα των δύο ωρών καθ’ εκάστην ουδέ των 120 ωρών ετησίως δι’ έκαστον μισθωτόν. Κατ’ εξαίρεσιν εις την υπό στοιχ. α΄ περίπτωσιν της προηγουμένης παραγράφου, η υπέρβασις δια την πρώτην ημέραν δεν υπόκειται εις περιορισμόν. 3.Αι υπό στοιχ. α΄ και β΄ υπερβάσεις της παρ. 1 του παρόντος επιτρέπονται μόνον κατόπιν επιδόσεως εγγράφου αναγγελίας εις την αρμοδίαν περιφερειακήν υπηρεσίαν της Γενικής Διευθύνσεως Εργασίας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας. Προς τούτο ο ενδιαφερόμενος εργοδότης υποβάλει πίνακα εις διπλούν εμφαίνοντα τα ονοματεπώνυμα των απασχοληθησομένων μισθωτών, τας ώρας και ημέρας απασχολήσεως εκάστου ως και την καταβληθησομένην δι’ εκάστην ώραν αμοιβήν. Ο εις των πινάκων επιστρέφεται τεθεωρημένος εις τον αιτήσαντα εργοδότην προ της ενάρξεως της υπερβάσεως και αναρτάται εις εμφανές μέρος του τόπου εργασίας. 15.Ι.β.8 Ώρες εργασίας καταστημάτων και γραφείων 321 4.Αι υπό στοιχ. δ΄ υπερβάσεις της παρ. 1 του παρόντος επιτρέπονται μόνον κατόπιν αδείας της αρμοδίας Περιφερειακής Υπηρεσίας της Γενικής Διευθύνσεως Εργασίας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας δυναμένης να χορηγηθή κατόπιν αιτήσεως του ενδιαφερομένου εργοδότου, μετά προηγουμένην διαπίστωσιν της συνδρομής των επικαλουμένων λόγων, οριζούσης το ανώτατον όριον των απασχοληθησομένων μισθωτών. Αι διατάξεις του δευτέρου εδαφίου της προηγουμένης παραγράφου εφαρμόζονται και επί των υπό της παρούσης ρυθμιζομένων υπερβάσεων. 5.Δια πάσαν καθ’ υπέρβασιν ώραν απασχολήσεως του μισθωτού, κατά τας διατάξεις του παρόντος άρθρου, καταβάλλεται το αναλογούν, επί τη βάσει των καταβαλλομένων αποδοχών, ωρομίσθιον προσηυξημένον κατά 30% δια τας πρώτας εν εκάστω ημερολογιακώ έτει 60 ώρας κατά 50% δια τας εν συνεχεία 60 ώρας. Μισθωτοί απασχολούμενοι πέραν των υπό του παρόντος προβλεπομένων περιπτώσεων ή άνευ αναγγελίας εις την αρμοδίαν Αρχήν, ή αδείας, όπου απαιτούνται τοιαύται, δικαιούνται αποζημιώσεως ίσης προς το βάσει των καταβαλλομένων αποδοχών ωρομίσθιον, προσηυξημένον κατά 75% δι’ εκάστην ώραν απασχολήσεως. 6.Πάσα συμφωνία καθ’ ην η κατά τα ανωτέρω αποζημίωσις καλύπτεται εν όλω ή εν μέρει υπό των καταβαλλομένων εις τους μισθωτούς αποδοχών, πέραν των δι’ εκάστην κατηγορίαν ισχυόντων εκάστοτε ελαχίστων ορίων, είναι άκυρος. Υποχρεώσεις εργοδοτών Άρθρ.13.-Πας εργοδότης υπαγόμενος εις τας διατάξεις του παρόντος υποχρεούται όπως: α)Κατά τους μήνας Μάΐον και Οκτώβριον εκάστου έτους, υποβάλλη εις την αρμοδίαν περιφερειακήν υπηρεσίαν της Γενικής Διευθύνσεως Εργασίας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, προς θεώρησιν, κατάστασιν των απασχολουμένων μισθωτών, εμφαίνουσαν δι’ έκαστον τούτων: αα) το ονοματεπώνυμον, την ηλικίαν και την ειδικότητα, ββ) την ημερομηνίαν προσλήψεως, την τυχόν προϋπηρεσίαν εις την ειδικότητα και την οικογενειακήν κατάστασιν, γγ) τας καταβαλλομένας αποδοχάς και δδ) την διάρκειαν ως και τας ώρας ενάρξεως και λήξεως της ημερησίας εργασίας, του διαλείμματος και των διακοπών. Περίληψις ταύτης περιέχουσα τα υπό στοιχ. αα΄ και δδ΄ δεόντως τεθεωρημένη αναρτάται μερίμνη του εργοδότου εις εμφανές μέρος του καταστήματος. β)Αναρτά εις εμφανές μέρος του καταστήματος πίνακα εργασίας εμφαίνοντα τας ώρας ενάρξεως και λήξεως της καθ’ ημέρας λειτουργίας του καταστήματος δεόντως τεθεωρημένον παρά της αρμοδίας περιφερειακής υπηρεσίας της Γενικής Διευθύνσεως Εργασίας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας. γ)Διατηρή εις το κατάστημα επαρκή αριθμόν καθισμάτων, προς ανακούφισιν των μισθωτών εκ της ορθοστασίας κατά διαστήματα. Εποπτεία και έλεγχος Άρθρ.14.-1.Η επίβλεψις της εφαρμογής των διατάξεων του παρόντος και των βάσει τούτου διοικητικών πράξεων ανατίθεται εις τα όργανα της Γενικής Διευθύνσεως Εργασίας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, ως και τα κατά τόπους αρμόδια αστυνομικά όργανα. 2.Τα ανωτέρω όργανα εφωδιασμένα δι’ εγγράφων, αποδεικτικών της ιδιότητός των δύνανται δια την εκτέλεσιν της αποστολής των προς διασφάλισιν της εφαρμογής των διατάξεων του παρόντος, πλην των άλλων εκ της κειμένης νομοθεσίας εξουσιών: α)Να εισέρχωνται ελευθέρως, ανά πάσαν ώραν, άνευ προηγουμένης ειδοποιήσεως, εις παν κατάστημα, υποκείμενον εις τας διατάξεις του παρόντος και των επί τη βάσει τούτων εκδιδομένων υπουργικών αποφάσεων, β)να προβαίνουν εις πάντα έλεγχον δια την προσήκουσαν εφαρμογήν των διατάξεων του παρόντος, γ)να επιβάλλουν την τοιχοκόλλησιν του παρόντος και των επί τη βάσει τούτου εκδιδομένων διοικητικών πράξεων. 3.Τα όργανα της Γενικής Διευθύνσεως Εργασίας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας κατά την άσκησιν των ανωτέρω καθηκόντων των, δύνανται να επικαλούνται την συμπαράστασιν των κατά τόπους αρμοδίων αστυνομικών οργάνων. 4.Τα όργανα της παρ. 1 διακόπτουν την εργασίαν του κατά παράβασιν των διατάξεων του παρόντος απασχολουμένου μισθωτού. Ποινικαί κυρώσεις Άρθρ.15.-Πας εργοδότης ή διευθυντής ή διαχειριστής ή επιτετραμμένος παραβαίνων εκ δόλου ή εξ αμελείας τας διατάξεις του παρόντος και των εις εκτέλεσιν αυτού διοικητικών πράξεων, τιμωρείται δια των κάτωθι ποινών: α)Δια χρηματικής ποινής μέχρι 10.000 δραχμών ή β)Δια φυλακίσεως μέχρις 6 μηνών επί ιδιαιτέρως επιβαρυντικών περιστάσεων, ή εν υποτροπή. Μεταβατικαί και τελικαί διατάξεις Άρθρ.16.-1.Μέχρις εκδόσεως των υπό του παρόντος προβλεπομένων διοικητικών πράξεων, εις ας περιπτώσεις απαιτούνται τοιαύται, εφαρμόζονται ως προς τας ώρας λειτουργίας των καταστημάτων και τας ώρας εργασίας του προσωπικού αυτών, αι προ της ενάρξεως ισχύος του παρόντος κείμεναι σχετικαί διατάξεις  και  εις  εκτέλεσιν  τούτων  εκδοθείσαι  και  ισχύουσαι (Αντί της σελ. 245(ε)Σελ. 245(ζ) Τεύχος 493-Σελ. 75 Ώρες εργασίας καταστημάτων και γραφείων 15.Ι.β.8 322 διοικητικαί πράξεις. 2.Επιφυλασσομένης της εφαρμογής της προηγουμένης παραγράφου από της ενάρξεως της ισχύος του παρόντος καταργούνται: α)Το Π.Δ. της 8/13.4.32 «περί κωδικοποιήσεως των διατάξεων των νόμων περί χρονικών ορίων λειτουργίας εις τα καταστήματα κλπ.», ως τούτο ετροποποιήθη και συνεπληρώθη δια του Ν.Δ. 25/5/354/6/35 «περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως εργατικών τινων νόμων» και του άρθρ. 2 του Α.Ν. 19.11.35 «περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως εργατικών τινων νόμων» εξαιρέσει του άρθρ. 18. β)Το άρθρ. 7 του Α.Ν. 447/1937 «περί τρόπου απονομής σεβασμού εις την εθνικήν σημαίαν κλπ.» γ)Ο Α.Ν. 547/1937 «περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως διατάξεών τινων εργατικών τινων νόμων» εξαιρέσει των άρθρ. 5, 6, 7, 10, 11, 12 και 16. δ)Το άρθρ. 5 του Νόμ. 2855/54 «περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως εργατικών τινων νόμων». ε)Τα άρθρ. 5 παρ. 1,2 και 4,6 παρ. 2 και 7 του Ν.Δ. 3789/1957 «περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως ενίων διατάξεων της Εργατικής Νομοθεσίας». ς)Το άρθρ. 1 του Ν.Δ. 4020/1959 «περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως ενίων διατάξεων εργατικών τινων νόμων». άρθρ. 42 του Νόμ. 1892/31-31 Ιουλ. 1990 ΦΕΚ Α΄ 101, κατωτ. αριθ. 27). Πεδίον εφαρμογής Άρθρ.17.-Η ισχύς του παρόντος άρχεται από της δημοσιεύσεως αυτού εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Άρθρ.2.-1.Αι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται υπό τας εν αυτώ διακρίσεις καθ’ άπασαν την επικράτειαν, επί παντός καταστήματος και παντός μισθωτού απασχολουμένου, παρά καταστήματι. 2.(Καταργήθηκε από την περίπτ. α΄ παρ. 8 άρθρ. 42 του Νόμ. 1892/31-31 Ιουλ. 1990 (ΦΕΚ Α΄ 101), κατωτ. αριθ. 27). 3-4.(Καταργήθηκαν από την περίπτ. ιβ παρ. Α άρθρ. 2 Π.Δ. 327/30 Σεπτ.-1 Οκτ. 1992, ΦΕΚ Α΄ 163, όπως στη συνέχεια η περίπτ. ιβ αντικαταστάθηκε από την παρ. 1 άρθρ. 46 Νόμ. 2224/5-6 Ιουλ. 1994, ΦΕΚ Α΄ 112, κατωτ. αριθ. 32). Διαδικασία καθορισμού ωρών λειτουργίας καταστημάτων Με την περίπτ. α΄ της παρ. 8 του άρθρ. 42 του νόμ. 1892/31-31 Ιουλ. 1990 (ΦΕΚ Α΄ 101), κατωτ. αριθ. 27, ορίστηκε ότι οι διατάξεις του άρθρ. 3 διατηρούνται σε ισχύ μόνο για την εφαρμογή του άρθρ. 8 παρ. Ι του αυτού ν.δ/τος. Άρθρ.3.-(Καταργήθηκε από την περίπτ. ιβ παρ. Α άρθρ. 2 Π.Δ. 327/30 Σεπτ.-1 Οκτ. 1992, ΦΕΚ Α΄ 163, όπως στη συνέχεια η περίπτ. ιβ αντικαταστάθηκε από την παρ. 1 άρθρ. 46 Νόμ. 2224/5-6 Ιουλ. 1994, ΦΕΚ Α΄ 112, κατωτ. αριθ. 32). Άρθρ.4-6.-(Καταργήθηκαν από την περίπτ. α΄, της παρ. 8 του άρθρ. 42 του νόμ. 1892/31-31 Ιουλ. 1990, (ΦΕΚ Α΄ 101), κατωτ. αριθ. 27). Απαγόρευσις απασχολήσεως και συναλλαγών  εις καταστήματα Άρθρ.7.-1.Κατά τας ώρας μη λειτουργίας των καταστημάτων απαγορεύεται πάσα απασχόλησις μισθωτού εντός ή εκτός τούτων, ως και πάσα εντός αυτών συναλλαγή. 2.Η επί 10λεπτον καθυστέρησις της λήξεως της λειτουργίας του καταστήματος προς εξυπηρέτησιν πελατών, ευρισκομένων εντός αυτού δεν αποτελεί παράβασιν των διατάξεων του παρόντος. 3.Κατά τας ώρας καθ’ ας παραμένουν κλειστά τα καταστήματα, απαγορεύεται η πώλησις των παρ’ αυτών διατιθεμένων ειδών παρά πλανοδίων πωλητών. Ειδικαί ρυθμίσεις 