3. ΝΟΜΟΣ 4103 της 9/23 Μαρτ. 1929 Περί ελέγχου της υγιεινής και καθαριότητος των αρτοποιείων. Άρθρ.1.-Η εν τοις αρτοποιείοις εργασία απαγορεύεται εις άτομα πάσχοντα εκ μεταδοτικών δερματικών νοσημάτων, φυματιώσεως, τραχωμάτων, εξελκώσεων των χειρών, εκ λοιμωδών νοσημάτων ή άλλων τοιούτων προκαλούντων την αηδίαν. Η άσκησις του επαγγέλματος του τυχόν υπάρχοντος αρτοπώλου, μαζοποιού, κλιβανέως και βοηθού εν τοις αρτοποιείοις δεν επιτρέπεται, εάν ο επιθυμών προηγουμένως ν’ ασκήση το επάγγελμα τούτο δεν εφοδιασθή δια του υπό του άρθρ.10 του από 14 Σεπτ. 1912 περί κανονισμού των εργασίμων ωρών  εν τοις αρτοποιείοις Ν.Δ/τος (15.Ιγ.1) επιβαλλομένου βιβλιαρίου ταυτότητος και υγείας, όπερ απαραιτήτως δέον να θεωρήται παρά του γενικού επόπτου της Αγορανομίας, προς ον δέον ο ενδιαφερόμενος να εμφανίζηται αυτοπροσώπως. Εις α μέρη δεν υπάρχει επόπτης Αγορανομίας το βιβλιάριον θεωρείται υπό της αστυνομίας. Άρθρ.8.-Πάσαι αι διατάξεις του παρόντος ισχύουσιν αναλόγως εφαρμοζόμεναι και εις τας πόλεις Θεσσαλονίκην, Πάτρας και Κέρκυραν, με την διαφοράν ότι τα καθήκοντα του γενικού επόπτου αγορανομίας ασκούσιν οι προϊστάμενοι της αγορανομικής υπηρεσίας αστυνομικοί μεθ’ ενός ιατρού και χημικού και των αρμοδίων διοικητών των αστυνομικών τμημάτων, εις α υπάγονται τα αρτοποιεία. Το πρώτον άρθρον ισχύει εις άπαν γενικώς το κράτος. 5.Γ.γ.3 Υγιεινή Αρτοποιείων Άρθρ.9.-«Το Ν.Δ/μα από 31 Μαρτ./16 Απρ. 1926 περί συστάσεως επιτροπής προς οργάνωσιν και εποπτείαν των αρτοποιείων και έλεγχον της εφαρμογής των αγορανομικών διατάξεων καταργείται, όσον αφορά τας πόλεις Αθηνών, Πειραιώς και τα περίχωρα, το δε προϋπολογισθέν ποσόν δια την αποζημίωσιν πάντων των μελών των επιτροπών τούτων, του προέδρου και του γραμματέως περιέρχεται εφεξής (εις το Ταμείον Άρτου θεωρούμενον ως έσοδον τούτου), ο δε υπό του άρθρ.2 του ν. 3756 (5.Γδ.1) προβλεπόμενος έλεγχος θέλει ενεργείσθαι υπό επιτροπής αποτελουμένης εκ του διευθυντού της αγορανομίας ή, τούτου κωλυομένου του παρά τη διευθύνσει της αγορανομίας τμηματάρχου, ως προέδρου, του διοικητού του αγορανομικού αστυνομικού τμήματος Αθηνών ή Πειραιώς, ενός αντιπροσώπου των αρτοποιών της πόλεως Αθηνών ή Πειραιώς, εκλεγομένου παρά του αρμοδίου σωματείου, και ενός αντιπροσώπου των αρτεργατών των αυτών πόλεων, εκλεγομένου υπό των σωματείων αυτών, ως μελών. Εν η περιπτώσει υπάρχουσι πλείονα του ενός σωματεία αρτεργατών, ο υπουργός (των Εσωτερικών) ορίζει το σωματείον, όπερ θέλει εκλέξει τον αντιπρόσωπον αυτού. Ετροποποιήθη ως άνω υπό του ν. 4313 (5.Γα.7), ως ούτος ετροποποιήθη υπό του άρθρ. 4 ν. 5245 (5.Γδ.2). Βλ. όμως και την τροποποίησιν του άρθρ. 2 ν. 6250 (5.Γα.12). Πρβλ. και άρθρ. 41 παρ. 2 Α.Ν. 405/1937 (5.Γα.15). Το Ταμείον Άρτου κατηργήθη (βλ.5.Γζ). Άρθρ.10.-Αι ανωτέρω διατάξεις δύνανται δια Δ/τος, προκαλουμένου υπό του υπουργού (των Εσωτερικών), να εφαρμοσθώσιν εν όλω ή εν μέρει και εις τας λοιπάς πρωτευούσας νομών, διοικήσεις ή υποδιοικήσεις του κράτους. Δι’ αποφάσεως του Υπουργού (των Εσωτερικών) εκδιδομένης εντός μηνός από της ισχύος του παρόντος νόμου, θέλουσι κανονισθή τα της εσωτερικής οργανώσεως των αρτοποιείων και αι περί καθαριότητος τούτων διατάξεις. ΄Αρθρ.11.-Πάσαι αι παραβάσεις των ανωτέρω διατάξεων και απαγορεύσεων και των δι’ αποφάσεως του υπουργού καθορισθησομένων τοιούτων περί της εσωτερικής οργανώσεως και καθαριότητος των αρτοποιείων εισάγονται ενώπιον του αρμοδίου πταισματοδικείου κατά την επ’ αυτοφώρω διαδικασίαν και τιμωρούνται δια κρατήσεως τουλάχιστον 3 ημερών και προστίμου (300 μέχρι 2.000 δραχμών), εκτός εάν πρόκειται περί παραβάσεων προβλεπομένων και τιμωρουμένων υπό του περί αισχροκερδείας ή άλλων νόμων. (Πάντα τα ως άνω πρόστιμα περιέρχονται εις το ταμείον άρτου ως πόρος αυτού, κατατιθέμενα υπό των ταμιών εις την Εθνικήν Τράπεζαν). Δια το μέτρον των χρηματικών ποινών βλ. άρθρ. 2 Νόμου 110/1945 και άρθρ. 57 Ποιν. Κώδικος (τόμ. 8 σελ. 6 και 28). Μετά την κατάργησιν του Ταμείου Άρτου, τα έσοδα τούτου περιέρχονται εις το Δημόσιον (Βλ.5.Γγ). Η ισχύς του παρόντος άρχεται από της δημοσιεύσεως αυτού εις την Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καταργουμένης πάσης διατάξεως αντικειμένης εις τας του παρόντος. Άρθρ.2.-Η άσκησις του επαγγέλματος του μαζοποιού και κλιβανέως δεν επιτρέπεται εις πρόσωπα άτινα δεν ήσκησαν προηγουμένως το επάγγελμα τούτο ή το του βοηθού επί εν συνεχές έτος τουλάχιστον και κατόπιν εγγράφων πιστοποιήσεων των σωματείων αρτοποιών και αρτεργατών. Άρθρ.3.-Εντός μηνός από της ισχύος του παρόντος υποχρεούνται πάντες οι εν τοις αρτοποιείοις εργαζόμενοι τυχόν ειδικοί αρτοπώλαι, μαζοποιοί, κλιβανείς και βοηθοί όπως προσαγάγωσι το βιβλιάριο ταυτότητος και υγείας αυτών προς θεώρησιν εις τον γενικόν επόπτην αγορανομίας, προς ον οι μαζοποιοί και οι κλιβανείς δέον να καταθέσωσι και τας γενικάς πιστοποιήσεις περί του χρόνου της ασκήσεως του επαγγέλματός των. Ο γενικός επόπτης θεωρεί τα προσαγόμενα βιβλιάρια και καταρτίζει ειδικόν μητρώον αρτεργατών, εις ο αναγράφει το ονοματεπώνυμον εκάστου, την ηλικίαν, την διεύθυνσίν του, το είδος της εργασίας του και τον αριθμόν του βιβλιαρίου του. Άρθρ.4.-Εντός της αυτής προθεσμίας ενός μηνός από της ισχύος του παρόντος υποχρεούνται και πάντες οι εργοδόται αρτοποιοί, όπως υποβάλωσιν εις τον αυτόν γενικόν επόπτην της αγορανομίας δηλώσεις περιλαμβανούσας το ονοματεπώνυμον αυτών, τας διευθύνσεις των αρτοποιείων των, τον αριθμόν των εν αυτοίς κλιβάνων, την ημερησίαν παραγωγήν εις οκάδας άρτου και τον αριθμόν των εν αυτοίς εργαζομένων αρτεργατών κατ’ ειδικότητα, επί τη βάσει δε των στοιχείων τούτων ο γενικός επόπτης αγορανομίας καταρτίζει έτερον ειδικόν μητρώον των αρτοποιών. Άρθρ.5.-«Η επιτροπή, αποτελουμένη εκ του γενικού επόπτου της αγορανομίας, ον απόντα ή κωλυόμενον αναπληροί ο παρά τη γενική εποπτεία αστυνόμος α΄, του τμηματάρχου του μηχανολογικού τμήματος του υπουργείου Συγκοινωνίας ή τινος του ανωτέρου τεχνικού προσωπικού του τμήματος τούτου, του παρά τη διευθύνσει αστυνομίας πόλεων υπηρετούντος ως αστυμηχανικού μονίμου τεχνικού υπαλλήλου της διευθύνσεως δημοσίων έργων υπουργείου Συγκοινωνίας, του ανωτέρου αγορανομικού επιθεωρητού, ενός ιατρού διοριζομένου Σελ. 133 Υγιεινή Αρτοποιείων 5.Γ.γ.3 υπό της επιτροπής του ταμείου αυτασφαλίσεως αρτεργατών, ενός αντιπροσώπου των αρτοποιών οριζομένου υπό του οικείου σωματείου των, και ενός αντιπροσώπου των ιδιοκτητών αρτοποιείων οριζομένου υπό του σωματείου των, θέλει περιέλθει πάντα τα λειτουργούντα αρτοποιεία και εξετάσει την κατάστασιν αυτών και υποδείξει εγγράφως τας δυνατάς επενεκτέας εις έκαστον τούτων τροποποιήσεις αναλόγως της διαρρυθμίσεως και των συνθηκών εκάστου, τάσσουσα ανάλογον προθεσμίαν προς εκτέλεσιν αυτών και ορίζουσα τίνων εκ τούτων αι δαπάναι δέον να βαρύνωσι τους ιδιοκτήτας και τίνων τους αρτοποιούς. Η μη εκτέλεσις των υποδειχθεισών τροποποιήσεων παρά της επιτροπής εντός της παρ. αυτής ταχθείσης προθεσμίας συνεπάγεται τας υπό του άρθρ.11 του ν. 4103 οριζομένας ποινάς κατά του αρτοποιού και του ιδιοκτήτου, εφ’ όσον η μη εκτέλεσις τούτων οφείλεται εις κοινήν υπαιτιότητα, ή κατά του ετέρου τούτων, εξ υπαιτιότητος του οποίου δεν εξετελέσθησαν αι υποδειχθείσαι τροποποιήσεις. Χρέη γραμματέως της άνω επιτροπής εκτελεί εις των υπαλλήλων της γενικής εποπτείας αγορανομίας, οριζόμενος δι’ αποφάσεως του υπουργού των Εσωτερικών. «Ο πρόεδρος, τα μέλη και ο γραμματεύς της ανωτέρω επιτροπής δικαιούνται αποζημιώσεως, μη δυναμένης να υπερβή τας είκοσι δραχμάς δι’ έκαστον και δι’ εκάστην υπ’ αυτής εκδιδομένην οριστικήν απόφασιν». Το άρθρ. 5 τίθεται ως αντικατεστάθη υπό του άρθρ.3 ν. 6250 (5.Γα.12), η δε παραγρ. 4 ως ετροποποιήθη είτα υπό του άρθρ.2 Α.Ν. 21/28 Οκτ. 1935 (5.Γα.14). Η ισχύς των διατάξεων αυτού επεξετάθη και εις τα κουλουροποιεία υπό του άρθρ.29 παρ.2 Α.Ν. 405 (5.Γα.15), ου βλ. σχετικάς διατάξεις. Η ισχύς των διατάξεων του ανωτέρω άρθρου επεξετάθη καθ’ όλην την Ελλάδα δια του άρθρ.29 Α.Ν. 405 (5.Γα.15). ΄Αρθρ.6.-Πάντες οι εργάται και το προσωπικόν των αρτοποιείων, προσερχόμενοι εις την εργασίαν αυτών, οφείλουσι να φέρωσι μεθ’ εαυτών μπλούζες, ποδιές και σκούφιες, ως και το προσόψιον αυτού έκαστος, εναλλάσσοντες και διατηρούντες ταύτα καθαρά. Επίσης οφείλουσι να τηρώσιν εις τον κύκλον της εργασίας των έκαστος την απαιτουμένην καθαριότητα, ευθυνόμενος προσωπικώς δια πάσαν παράλειψιν. Σελ. 134 Επίσης είναι υπεύθυνοι οι τοιούτοι εργάται δια την εντελή ζύμωσιν και έψησιν του άρτου, εντός αν αύται οφείλωνται εις υπαιτιότητα του εργοδότου, οπότε ευθύνεται ούτος, ή εις κοινήν υπαιτιότητα, οπότε συνευθύνονται. Άρθρ.7.-Πας αρτοποιός, απασχολών εις την εργασίαν αυτού πλέον των πέντε ημερών εργάτας εστερημένους βιβλιαρίου ταυτότητος και υγείας, ή μη προσάγοντας βεβαίωσιν της αρμοδίας επιτροπής ότι καθυστερήθη υπ’ αυτής δι’ οιονδήποτε λόγον η εις αυτούς παροχή βιβλιαρίου ταυτότητος και υγείας, θεωρείται συνυπεύθυνος μετά των εργατών και τιμωρείται με τας εν τω άρθρ. 11 ποινάς, απαγορευομένης όμως απολύτως της προσλήψεως ατόμων ως εργατών πασχόντων εκ νοσημάτων καταφανών ή προκαλούντων την αηδίαν. Περί των βιβλιαρίων ταυτότητος βλ. 5.Γγ. 