2. ΔΙΕΘΝΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΙΣ ΑΕΡΟΝΑΥΤΙΛΙΑΣ (Χάγης 1933) Κυρωθείσα δια του Α.Ν. 595/1937, παρατίθεται εν τόμ. 34 Β σελ. 919.   3. ΑΝΑΓΚ.ΝΟΜΟΣ υπ’. αριθ. 596   της 29 Μαρτ./31 Μαΐου 1937 (ΦΕΚ Α΄ 209)  Περί κυρώσεως της Συμβάσεως περί ενοποιήσεως διατάξεων σχετικών προς τας διεθνείς αερομεταφοράς (Βαρσοβίας) και του προσθέτου εις ταύτην Πρωτοκόλλου. Άρθρον μόνον.-Κυρούται και τίθεται εν ισχύϊ η εν Βαρσοβία τη 29 Ιαν. 1930 υπογραφείσα υπό της Ελλάδος «Σύμβασις περί ενοποιήσεως διατάξεων σχετικών προς τάς διεθνείς αερομεταφοράς (Βαρσοβίας 1929)» μετά του προσθέτου εις αυτήν Πρωτοκόλλου, ων τα κείμενα, ελληνιστί και γαλλιστί, έχουσιν ως έπεται: ΣΥΜΒΑΣΙΣ Δια την ενοποίησιν διατάξεων σχετικών προς τας Διεθνείς Εναερίους Μεταφοράς Ο Πρόεδρος του Γερμανικού Κράτους. Ο Ομοσπονδιακός Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Αυστρίας. Η Α.Μ. ο Βασιλεύς των Βέλγων. Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Βραζιλίας. Η Α.Μ. ο Βασιλεύς των Βουλγάρων. Ο Πρόεδρος της Εθνικιστικής Κυβερνήσεως της Δημοκρατίας της Κίνας. Η Α.Μ. ο Βασιλεύς της Δανιμαρκίας και Ισλανδίας. Η Α.Μ. ο Βασιλεύς της Αιγύπτου. Η Α.Μ. ο Βασιλεύς της Ισπανίας. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Εσθονίας. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Φινλανδίας. Ο Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας. Η Α.Μ. ο Βασιλεύς της Μεγάλης Βρεταννίας, Ιρλανδίας και των Βρεταννικών Υπερωκειανείων Κτήσεων και Αυτοκράτωρ των Ινδιών. Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας. Η Α.Γ.Υ. ο Αντιβασιλεύς του Βασιλείου της Ουγγαρίας. Η Α.Μ. ο Βασιλεύς της Ιταλίας. Η Α.Μ. ο Αυτοκράτωρ της Ιαπωνίας. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Λεττονίας. Η Α.Β.Υ. η Μ. Δούκισσα του Λουξεμβούργου. Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών του Μεξικού. Η Α.Μ. ο Βασιλεύς της Νορβηγίας. Η Α.Μ. Η Βασίλισσα των Κάτων Χωρών. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Πολωνίας. Η Α.Μ. ο Βασιλεύς της Ρουμανίας. Η Α.Μ. ο Βασιλεύς της Σουηδίας. Το Ομοσπονδιακόν Συμβούλιον της Ελβετίας. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Τσεχοσλοβακίας. Η Κ.Ε.Ε. της Ενώσεως των Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών. Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Βενεζουέλλας. Η Α.Μ. Βασιλεύς της Γιουγκοσλαυΐας.  (Αντί για της σελ. 879) Σελ. 879(α) Τεύχος 1-9-2 Σελ. 115 Πολυεθνείς Αεροπορικές Συμβάσεις 38.Π.α.1-3   301 Αναγνωρίσαντες το λυσιτελές της κατά τρόπον oμοιόμορφον διακανονίσεως των όρων των διεθνών εναερίων μεταφορών εις ότι αφορά εις τα χρησιμοποιούμενα δια τάς μεταφοράς ταύτας, έγγραφα και την ευθύνην του μεταφορέως. Προς τον σκοπόν τούτον διώρισαν τους πληρεξουσίους αυτών, οίτινες δεόντως εξουσιοδοτημένοι συνωμολόγησαν και υπέγραψαν την κάτωθι Σύμβασιν. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι Σκοπός –Ορισμοί Άρθρ.1.-1)Η παρούσα Σύμβασις εφαρμόζεται εις πάσαν διεθνή εναέριον μεταφοράν προσώπων, αποσκευών ή εμπορευμάτων, εκτελουμένην δι’ αεροπλοίου επ’ αμοιβή. Εφαρμοζεται εξ ίσου επί των δωρεάν εκτελουμένων δι’ αεροπλοίου μεταφορών, υπό επιχειρίσεως εναερίων μεταφορών. «2.Χαρακτηρίζεται «διεθνής μεταφορά» εν τη εννοία της παρούσης Συμβάσεως πάσα μεταφορά εν τη οποία, συμφώνως προς τα υπό των Μερών συμφωνηθέντα, το σημείον της αναχωρήσεως και το σημείον του προορισμού , ανεξαρτήτως εάν λάβη χώραν διακοπή της μεταφοράς ή μεταφόρτωσις, ευρίσκονται είτε επί του εδάφους δύο Υψηλών Συμβαλλομένων Μερών είτε επί του εδάφους ενός μόνον Υψηλού Συμβαλλομένου Μέρους, εφ’ όσον συνεφωνήθη σημείον σταθμεύσεως εντός του εδάφους ετέρου Κράτους και εάν ακόμη το Κράτος τούτο δεν είναι Υψηλόν Συμβαλλόμενον Μέρος. Μεταφορά μεταξύ δύο σημείων εντός του εδάφους ενός Υψηλού Συμβαλλομένου Μέρους άνευ συμπεφωνημένου σημείου σταθμεύσεως εντός του εδάφους ετέρου Κράτους δεν θεωρείται διεθνής εν τη εννοία της παρούσης Συμβάσεως.   Σελ. 880(α) Τεύχος 1-9-2 Σελ. 116 3.Μεταφορά εκτελεσθησομένη υπό πλειόνων διαδοχικών εναερίων μεταφορέων, εν τη εννοία της παρούσης Συμβάσεως, θεωρείται ότι αποτελεί μίαν ενιαίαν μεταφοράν εφ’ όσον έχει θεωρηθή υπό των μερών ως μία και μόνη εκμετάλλευσις είτε συνεφωνήθη υπό την μορφήν ενός ενιαίου συμβολαίου ή σειράς συμβολαίων, δεν αποβάλλει δε τον διεθνή αυτής χαρακτήρα εκ του γεγονότος ότι εν μόνον συμβόλαιον ή σειρά συμβολαίων πρόκειται να εκτελεσθούν εξ ολοκλήρου εντός του εδάφους ενός και του αυτού Κράτους». Αι παρ. 2 και 3 αντικατεστάθησαν ως άνω δια του άρθρ. 1 του κατωτ. Πρωτοκόλου της Χάγης (Ν.Δ. 4395/64). Άρθρ.2.–1)Η Σύμβασις εφαρμόζεται επί των υπό του Κράτους ή άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου εκτελουμένων μεταφορών κατά τους εν άρθρ. 1 προβλεπομένους όρους. «2.Κατά τη μεταφορά ταχυδρομικών αποστολών, ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος μόνο απέναντι στην αρμόδια ταχυδρομική διοίκηση σύμφωνα με τους κανόνες που εφαρμόζονται στις σχέσεις ανάμεσα στους μεταφορείς και τις ταχυδρομικές διοικήσεις. 3.Οι διατάξεις της παρούσας Σύμβασης εκτός από αυτές της παραπάνω παρ. 2 δεν εφαρμόζονται στη μεταφορά ταχυδρομικών αποστολών». Η παρ. 2 αντικαταστάθηκε ως άνω και η παρ. 3 προστέθηκε από το άρθρ. ΙΙ του πρωτοκόλλου Μόντρεαλ Νο4 του Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), (κατωτ. αριθ. 25).     38.Π.α.3 Πολυεθνείς Αεροπορικές Συμβάσεις   302 ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΙ Τίτλοι μεταφορών Τμήμα Ι- Εισιτήριον μεταβάσεως «Άρθρ.3.-1.Κατά τη μεταφορά επιβατών, πρέπει να παραδίδεται ένα ατομικό ή συνοπτικό έντυπο μεταφοράς, που να περιλαμβάνει:  α)την ένδειξη των σημείων αναχώρησης και προορισμού, β)αν τα σημεία αναχώρησης και προορισμού βρίσκονται στην επικράτεια ενός και του αυτού Υψηλού Συμβαλλόμενου Μέρους και αν προβλέπονται ένα ή περισσότερα αεροδρόμια στην επικράτεια ενός άλλου Κράτους, την ένδειξη ενός από αυτά τα αεροδρόμια. 2.Η χρησιμοποίηση οποιουδήποτε άλλου μέσου που να αποδεικνύει τις ενδείξεις που αναφέρονται στην παρ. Ι, α)και β),μπορεί να αντικατασταθεί με τη χορήγηση του εντύπου μεταφοράς που αναφέρεται στην προηγούμενη παράγραφο. 3.Η μη συμμόρφωση με τις διατάξεις της προηγουμένης παραγράφου δεν επηρεάζει ούτε την ύπαρξη ούτε την ισχύ του συμβολαίου μεταφοράς, που εν τούτοις θα υπόκειται στους κανόνες της παρούσας Συνθήκης, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που αναφέρονται στον περιορισμό ευθύνης». Το άρθρ. 3 αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. ΙΙ του Πρωτοκόλλου της Γουατεμάλας 1971 Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ) (κατωτ. αριθ. 25). Τμήμα ΙΙ – Δελτίον αποσκευών «Άρθρ.4.-1.-Κατά τη μεταφορά καταχωρημένων αποσκευών, πρέπει να παραδίδεται ένα δελτίο αποσκευών που, αν δε συνοδεύεται από ένα έντυπο μεταφοράς σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρ. 3 παρ. Ιη, ή δεν περιλαμβάνεται σ’ ένα τέτοιο έντυπο μεταφοράς, πρέπει να αναφέρει: α)την ένδειξη των σημείων αναχώρησης και προορισμού,  β)αν τα σημεία αναχώρησης και προορισμού βρίσκονται στην επικράτεια ενός και του αυτού Υψηλού Συμβαλλόμενου Μέρους κι αν προβλέπονται ένα ή περισσότερα σημεία προσγείωσης στην επικράτεια ενός άλλου Κράτους, την ένδειξη ενός από αυτά τα σημεία προσγείωσης. 2.Η χρησιμοποίηση οποιουδήποτε άλλου μέσου που να αποδεικνύει τις ενδείξεις που αναφέρονται στην παρ. Ι,α) και β), μπορεί να αντικατασταθεί με τη χορήγηση του δελτίου αποσκευών που αναφέρεται στην προηγούμενη παράγραφο. 3.Η μη συμμόρφωση με τις διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου δεν επηρεάζει ούτε την ύπαρξη ούτε την ισχύ του συμβολαίου μεταφοράς, που εν τούτοις θα υπόκειται στους κανόνες της παρούσας Σύμβασης, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που αναφέρονται στον περιορισμό ευθύνης». Το άρθρ. 4 αντικαταστάθηκε ως άνω με το άρθρ. ΙΙΙ του Πρωτοκόλλου Γουατεμάλας 1971 του Νόμ. 1778/1998 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), (κατωτ. αριθ. 25). Τμήμα ΙΙΙ – Εντυπο υλικό σχετικό  με τα εμπορεύματα «Άρθρ.5.-1.Για τη μεταφορά εμπορευμάτων θα παραδίδεται μία φορτωτική αεροπορικής μεταφοράς. 2.Η χρησιμοποίηση οποιουδήποτε άλλου μέσου αποδεικνύοντας τις ενδείξεις τις σχετικές με τη μεταφορά που πρόκειται να πραγματοποιηθεί μπορεί, με τη συγκατάθεση του αποστολέα, να αντικατασταθεί με την παράδοση της φορτωτικής αεροπορικής μεταφοράς. Αν χρησιμοποιήθηκαν τέτοια άλλα μέσα, ο μεταφορέας παραδίδει στον αποστολέα, κατ’ αίτηση αυτού του τελευταίου, μία απόδειξη παραλαβής του εμπορεύματος που επιτρέπει την αναγνώριση της αποστολής και την πρόσβαση στις ενδείξεις που έχουν καταχωρηθεί από αυτά τα άλλα μέσα. 3.Η αδυναμία χρησιμοποίησης, στα σημεία τράνζιτ και προορισμού των άλλων μέσων που επιτρέπουν να αποδειχθούν οι ενδείξεις σχετικά με τη μεταφορά, που αναφέρονται στην παραπάνω παρ. 2, δε δίνει το δικαίωμα στο μεταφορέα να αρνηθεί την αποδοχή των εμπορευμάτων που πρόκειται να μεταφερθούν. Άρθρ.6.-1.Η φορτωτική αεροπορικής μεταφοράς συντάσσεται από τον αποστολέα σε τρία πρωτότυπα αντίτυπα. 2.Το πρώτο αντίτυπο φέρει την ένδειξη «για το μεταφορέα» είναι υπογεγραμμένο απ’ τον αποστολέα .Το δεύτερο αντίτυπο φέρει την ένδειξη «για τον παραλήπτη», είναι υπογεγραμμένο από τον αποστολέα και το μεταφορέα. Το τρίτο αντίτυπο είναι υπογεγραμμένο από το μεταφορέα και παραδίδεται από αυτόν στον αποστολέα μετά την παραλαβή του εμπορεύματος. 3.Η υπογραφή του μεταφορέα και αυτή του αποστολέα μπορεί να τυπωθούν η να αντικατασταθούν από μία σφραγίδα. 4.Αν, κατ’ αίτηση του αποστολέα, συντάξει τη φορτωτική της αεροπορικής μεταφοράς ο μεταφορέας, θεωρείται, μέχρι αποδείξεως του εναντίον, ως ενεργών επ’ ονόματι του αποστολέα. Άρθρ.7.Όταν υπάρχουν πολλά δέματα: α)Ο μεταφορέας εμπορευμάτων έχει το δικαίωμα να ζητήσει από τον αποστολέα τη σύνταξη ξεχωριστών φορτωτικών αεροπορικής μεταφοράς. β)Ο αποστολέας έχει το δικαίωμα να ζητήσει από το μεταφορέα την παράδοση ξεχωριστών αποδείξεων παραλαβής, όταν χρησιμοποιούνται τα άλλα μέσα που αναφέρονται στην παρ. 2 του άρθρ. 5. Άρθρ.8.Η φορτωτική της αεροπορικής μεταφοράς και η απόδειξη παραλαβής του εμπορεύματος περιλαμβάνει:    (Αντί για της σελ. 881) Σελ. 881(α) Τεύχος Ι-9-2 Σελ. 117 Πολυεθνείς Αεροπορικές Συμβάσεις 38.Π.α.3   303 α)την ένδειξη των σημείων αναχώρησης και προορισμού. β)αν τα σημεία αναχώρησης και προορισμού βρίσκονται στην επικράτεια ενός και του αυτού Υψηλού Συμβαλλόμενου Μέρους και αν προβλέπονται ένας ή περισσότεροι χώροι προσγείωσης στην επικράτεια ενός άλλου Κράτους, την ένδειξη ενός από αυτούς τους χώρους προσγείωσης. γ)την ένδειξη του βάρους της αποστολής. Άρθρ.9.Η μη συμμόρφωση με τις διατάξεις των άρθρ. 5 εως 8 δεν επηρεάζει ούτε την ύπαρξη ούτε την ισχύ του συμβολαίου μεταφοράς, το οποίο, εντούτοις, θα πρέπει να υπόκειται στους κανόνες της παρούσας Σύμβασης, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που αναφέρονται στο όριο ευθύνης. Άρθρ.10.-1.Ο αποστολέας είναι υπεύθυνος για την ακρίβεια των ενδείξεων και των δηλώσεων που αφορούν το εμπόρευμα και που σημειώνονται από αυτόν ή για λογαριασμό του στη φορτωτική της αεροπορικής μεταφοράς, καθώς επίσης και αυτών που παρέχονται και γίνονται από αυτόν ή για λογαριασμό του στο μεταφορέα ώστε να συμπεριληφθούν στην απόδειξη παραλαβής του εμπορεύματος ή για καταχώρηση στα στοιχεία που καταγράφηκαν από τα άλλα μέσα που προβλέπονται στην παρ. 2 του άρθρ. 5. 2.Ο αποστολέας αναλαμβάνει την ευθύνη για οποιαδήποτε ζημία που υπέστη ο μεταφορέας ή οποιοδήποτε άλλο άτομο για το οποίο ο μεταφορέας έχει ευθύνη, λόγω μη κανονικών, ανακριβών ή ελλιπών ενδείξεων και δηλώσεων που παρασχέθηκαν και έγιναν από εκείνον η για λογαριασμό του. 3.Υπό την επιφύλαξη των διατάξεων των παρ. 1 και 2 του παρόντος άρθρου, ο μεταφορέας αναλαμβάνει την ευθύνη για οποιαδήποτε ζημία που υπέστη ο μεταφορέας ή οποιοδήποτε άλλο άτομο για το οποίο ο μεταφορέας έχει ευθύνη, λόγω μη κανονικών, ανακριβών ή ελλιπών ενδείξεων και δηλώσεων που συμπεριλήφθηκαν από εκείνον ή για λογαριασμό του στην απόδειξη παραλαβής του εμπορεύματος ή στα στοιχεία που καταγράφηκαν από τα άλλα μέσα που προβλέπονται στην παρ. 2 του άρθρ. 5. Άρθρ.ΙΙ.-Ι.Η φορτωτική αεροπορικής μεταφοράς και η απόδειξη παραλαβής εμπορεύματος αποδεικνύουν, μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου, τη σύναψη του συμβολαίου, την παραλαβή του εμπορεύματος και τις συνθήκες μεταφοράς που εμφαίνονται σ’ αυτές.  Σελ. 882(α) Τεύχος Ι-9-2 Σελ. 118 2.Τα δηλούμενα στη φορτωτική αεροπορικής μεταφοράς και στην απόδειξη παραλαβής του εμπορεύματος, σχετικά με το βάρος, τις διαστάσεις και τη συσκευασία του εμπορεύματος καθώς επίσης και με τον αριθμό των δεμάτων αποτελούν απόδειξη μέχρι ν’ αποδειχθεί το αντίθετο αυτά που είναι σχετικά με την ποσότητα, τον όγκο και την κατάσταση του εμπορεύματος δεν αποτελούν απόδειξη κατά το μεταφορέα παρά μόνον εφ’ όσον ο έλεγχος έχει γίνει από αυτόν παρουσία του αποστολέα και αποδεικνύεται στην φορτωτική αεροπορικής μεταφοράς ή εφ’ όσον πρόκειται για δηλώσεις σχετικές με τη φανερή κατάσταση του εμπορεύματος. Άρθρ.12.-1.Ο αποστολέας έχει το δικαίωμα, με την προϋπόθεση ότι εκτελεί όλες τις υποχρεώσεις του που απορρέουν από το συμβόλαιο μεταφοράς, να διαθέσει το εμπόρευμα είτε αποσύροντάς το στο αεροδρόμιο αναχώρησης ή προορισμού είτε σταματώντας το καθ’ οδόν στη διάρκεια μιας προσγείωσης είτε παραδίδοντάς το στον τόπο προορισμού ή κατά τη διαδρομή σε ένα άτομο διάφορο του αρχικά καθορισμένου παραλήπτη είτε ζητώντας την επιστροφή του στο αεροδρόμιο αναχώρησης, εφ’ όσον ή άσκηση αυτού του δικαιώματος δε ζημιώνει ούτε το μεταφορέα, ούτε τους άλλους αποστολείς και με την υποχρέωση να καταβάλει τα έξοδα που προκύπτουν. 2.Στην περίπτωση που η εκτέλεση των εντολών του αποστολέα είναι αδύνατη, ο μεταφορέας πρέπει αμέσως να τον ενημερώσει για αυτό. 3.Αν ο μεταφορέας συμμορφωθεί με τις εντολές του αποστολέα για διάθεση του εμπορεύματος, χωρίς να απαιτήσει την προσαγωγή του αντιγράφου της φορτωτικής αεροπορικής μεταφοράς ή την απόδειξη παραλαβής του εμπορεύματος που παραδόθηκε σ’ αυτόν, θα είναι υπεύθυνος, υπό την επιφύλαξη του δικαιώματος του αποκατάστασης από τον αποστολέα, για τη ζημία που μπορεί να προκληθεί από αυτό το γεγονός σε εκείνον που έχει νόμιμα στην κατοχή του τη φορτωτική της αεροπορικής μεταφοράς ή την απόδειξη παραλαβής του εμπορεύματος. 4.Το δικαίωμα του αποστολέα παύει τη στιγμή που αρχίζει το δικαίωμα του παραλήπτη, σύμφωνα με το άρθρ. 13. Εντούτοις, αν ο παραλήπτης αρνηθεί την παραλαβή του εμπορεύματος, η αν δεν μπορέσουν να έρθουν σε επαφή μαζί του, ο αποστολέας ανακτά το δικαίωμά του για διάθεση.        38.Π.α.3 Πολυεθνείς Αεροπορικές Συμβάσεις   304 Άρθρ.13-1. Ο παραλήπτης έχει το δικαίωμα, από τη στιγμή άφιξης του εμπορεύματος στο σημείο προορισμού, να ζητήσει από το μεταφορέα να του παραδώσει το εμπόρευμα, έναντι πληρωμής του ποσού που οφείλεται και έναντι εκτέλεσης των προϋποθέσεων μεταφοράς εκτός όταν ο αποστολέας έχει ασκήσει το δικαίωμα που του δίνει το άρθρ.12. 2.Εκτός κι αν έχει συμφωνηθεί διαφορετικά, ο μεταφορέας οφείλει να ειδοποιήσει τον παραλήπτη από τη στιγμή άφιξης του εμπορεύματος. 3.Αν ο μεταφορέας παραδέχεται την απώλεια του εμπορεύματος ή αν κατά τη λήξη μιας προθεσμίας επτά ημερών μετά την ημερομηνία που θα έπρεπε να έχει φτάσει, το εμπόρευμα δεν έχει φθάσει, ο παραλήπτης έχει το δικαίωμα να ενασκεί εναντίον του μεταφορέα τα δικαιώματα που απορρέουν από το συμβόλαιο μεταφοράς. Άρθρ.14.-Ο αποστολέας και ο παραλήπτης μπορούν να ενασκήσουν όλα τα δικαιώματα που τους παραχωρούνται αντίστοιχα από τα άρθρ. 12 και 13, καθένας για λογαριασμό του, εφ’ όσον ενεργούν καθένας για το δικό του συμφέρον ή για το συμφέρον τρίτου, με την προϋπόθεση ότι εκτελεί τις υποχρεώσεις που επιβάλλει το συμβόλαιο μεταφοράς. Άρθρ.15.-1.Τα άρθρ. 12, 13 και 14 δεν επηρεάζουν καθόλου ούτε τις σχέσεις του αποστολέα και του παραλήπτη μεταξύ τους, ούτε τις σχέσεις τρίτων των οποίων τα δικαιώματα προέρχονται είτε από τον αποστολέα είτε από τον παραλήπτη. 2.Οποιοσδήποτε όρος διαφορετικός από αυτούς των άρθρ. 12, 13 και 14 πρέπει να καταχωρείται στη φορτωτική της αεροπορικής μεταφοράς ή στην απόδειξη παραλαβής του εμπορεύματος. Άρθρ.16.-1.Ο αποστολέας είναι υποχρεωμένος να παράσχει τις πληροφορίες και τα έγγραφα που, πριν την παράδοση του εμπορεύματος στον παραλήπτη, είναι απαραίτητα για την περάτωση των διατυπώσεων του τελωνείου του γραφείου είσπραξης τελών ή της αστυνομίας. Ο αποστολέας είναι υπεύθυνος απέναντι στο μεταφορέα για οποιαδήποτε ζημία που θα μπορούσε να προκύψει από την έλλειψη, ανεπάρκεια ή ανωμαλία αυτών των πληροφοριών και εγγράφων, εκτός από την περίπτωση λάθους εκ μέρους του μεταφορέα ή του υπαλλήλου και των πρακτόρων του. 2.Ο μεταφορέας δεν είναι υποχρεωμένος να εξετάσει αν αυτές οι πληροφορίες και τα έγγραφα είναι ακριβείς και επαρκείς». Ο τίτλος του τμήματος ΙΙΙ και τα άρθρ. 5 εως και 16 αντικαταστάθηκαν ως άνω από το άρθρ. ΙΙΙ του πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ Νο 4 του Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), (κατωτ. αριθ. 25).    ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΙΙ Ευθύνη του μεταφορέως. «Άρθρ.17-1.Ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος για τη ζημιά που επέρχεται σε περίπτωση θανάτου ή κάθε σωματικής βλάβης που υφίσταται ένας επιβάτης με την προϋπόθεση και μόνο ότι το γεγονός που προκάλεσε το θάνατο ή τη σωματική βλάβη έγινε στο αεροσκάφος ή στη διάρκεια των διαδικασιών επιβίβασης ή αποβίβασης. Εν τούτοις, ο μεταφορέας δεν είναι υπεύθυνος αν ο θάνατος ή η σωματική βλάβη οφείλεται αποκλειστικά στην κατάσταση της υγείας του επιβάτη. 2.Ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος για κάθε ζημιά που επέρχεται σε περίπτωση καταστροφής, απώλειας ή φθοράς των αποσκευών, με την προϋπόθεση και μόνο ότι το γεγονός που προκάλεσε την καταστροφή, την απώλεια ή τη φθορά έγινε στο αεροσκάφος, στη διάρκεια των διαδικασιών φόρτωσης ή εκφόρτωσης ή στη διάρκεια οποιασδήποτε χρονικής περιόδου κατά την οποία ο μεταφορέας ήταν επιφορτισμένος με τη φύλαξη των αποσκευών. Εν τούτοις, ο μεταφορέας δεν είναι υπεύθυνος αν η ζημιά προέρχεται αποκλειστικά από την ίδια τη φύση ή από ατέλεια των αποσκευών. 3.Εκτός αν κάπου προσδιορίζεται διαφορετικά, σ’ αυτή τη Συνθήκη ο όρος «αποσκευές» προσδιορίζει τις καταχωρημένες αποσκευές καθώς επίσης και τα αντικείμενα που φέρει μαζί του ο επιβάτης». Το άρθρ. 17 αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. ΙV του πρωτοκόλλου Γουατεμάλας 1971 Νόμ. 1778/1998 (ΦΕΚ Α΄ 111), (κατωτ. αριθ. 25). «Άρθρ.18-1.Ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος για τη ζημιά που συνέβη σε περίπτωση καταστροφής, απώλειας ή φθοράς των καταχωρημένων αποσκευών, όταν το γεγονός που προκάλεσε τη ζημιά έγινε στη διάρκεια της αεροπορικής μεταφοράς. 2.Ο μεταφορέας είναι υπεύθυνος για τη ζημιά που συνέβη σε περίπτωση καταστροφής, απώλειας ή φθοράς του εμπορεύματος, με την προϋπόθεση μόνο ότι το γεγονός που προκάλεσε τη ζημιά έγινε στη διάρκεια της αεροπορικής μεταφοράς. 3.Εν τούτοις, ο μεταφορέας δεν είναι υπεύθυνος αν αποδείξει ότι η καταστροφή, η απώλεια ή η φθορά του εμπορεύματος προέρχεται αποκλειστικά από ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω γεγονότα: α)την ποιότητα ή ατέλεια του ίδιου του εμπορεύματος. β)την ελαττωματική συσκευασία του εμπορεύματος από ένα άτομο διάφορο του μεταφορέα ή των υπαλλήλων και πρακτόρων του. γ)μία πράξη πολέμου ή ένοπλη συμπλοκή. δ)μία πράξη της δημόσιας αρχής που γίνεται σε σχέση με την είσοδο, την έξοδο ή τη διαμετακόμιση (TRANSIT) του εμπορεύματος. 4.Η αεροπορική μεταφορά, σύμφωνα με την έννοια  των  προηγουμένων  παραγράφων, περιλαμ-  (Αντί για τη σελ. 883) Σελ. 883(α) Τεύχος Ι-9-2 Σελ. 119 Πολυεθνείς Αεροπορικές Συμβάσεις 38.Π.α.3   305 βάνει την περίοδο κατά τη οποία οι αποσκευές ή τα εμπορεύματα βρίσκονται υπό τη φύλαξη του μεταφορέα είτε σε ένα αεροδρόμιο είτε επί ενός αεροσκάφους είτε σ’ έναν οποιοδήποτε χώρο σε περίπτωση προσγείωσης έξω από το χώρο ενός αεροδρομίου. 5.Η περίοδος της αεροπορικής μεταφοράς δεν καλύπτει καμία χερσαία, θαλάσσια ή ποτάμια μεταφορά που πραγματοποιείται έξω από το χώρο ενός αεροδρομίου. Εν τούτοις, όταν μια τέτοια μεταφορά πραγματοποιείται μέσα στα πλαίσια της εκτέλεσης του συμβολαίου αεροπορικής μεταφοράς για τη φόρτωση, την παράδοση ή τη μεταφόρτωση, οποιαδήποτε ζημία εικάζεται, εκτός αν αποδειχθεί το αντίθετο, ότι προήλθε από περιστατικό που συνέβη στη διάρκεια της αεροπορικής μεταφοράς». Το άρθρ. 18, που οι παρ. 1 και 2 αυτού είχαν αντικατασταθεί από το άρθρ. V. του πρωτοκόλλου Νόμ. 1778/1998 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), αντικαταστάθηκε ολόκληρο από το άρθρο IV του πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ Νο 4 του άνω Νόμ. 1778/1988 (κατωτ. αριθ. 25). Άρθρ.19.-Ο μεταφορεύς είναι υπεύθυνος δια τη ζημίαν ήτις ήθελε προέλθει εκ καθυστερήσεως κατά την εναέριον μεταφοράν επιβατών, αποσκευών ή εμπορευμάτων. «Άρθρ.20.-Κατά τη μεταφορά επιβατών και αποσκευών και σε περίπτωση ζημίας προερχόμενης από καθυστέρηση κατά τη μεταφορά εμπορευμάτων, ο μεταφορέας δεν είναι υπεύθυνος αν αποδείξει ότι εκείνος και οι υπάλληλοί του και οι πράκτορες του πήραν όλα τα μέτρα που ήταν απαραίτητα για την αποφυγή της ζημίας ή ότι τους ήταν αδύνατο να πάρουν τέτοια μέτρα». Το άρθρ. 20, που είχε αντικατασταθεί από το άρθρ. VI του πρωτοκόλλου του Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), αντικαταστάθηκε και πάλι από το άρθρ. V του πρωτοκόλλου Μόντρεαλ Νο 4 του ίδιου άνω Νόμ. 1778/1998 (κατωτ. αριθ. 25). «Άρθρ.21.-1.Κατά τη μεταφορά επιβατών και αποσκευών και στη περίπτωση που ο μεταφορέας αποδείξει ότι ο παθών προκάλεσε τη ζημία ή συνέβαλε σ’ αυτήν, το δικαστήριο μπορεί, σύμφωνα με τις διατάξεις της απόφασής του, να απαλλάξει ολικώς ή μερικώς το μεταφορέα από την ευθύνη του. 2.Κατά τη μεταφορά εμπορευμάτων, ο μεταφορέας απαλλάσσεται, ολικώς ή μερικώς, από την ευθύνην του, εφ όσον αποδείξει ότι το λάθος του ατόμου που ζητάει αποκατάσταση ή του ατόμου του οποίου κατέχει τα δικαιώματά του προκάλεσε τη ζημία ή συνέβαλε σ’ αυτήν». Το άρθρ. 21, που είχε αντικατασταθεί από το άρθρ.VII του πρωτοκόλλου Νόμ. 1778/1998 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), αντικαταστάθηκε και πάλι από το άρθρ. VI του Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ Νο 4 του ίδιου Νόμ. 1778/1998 (κατωτ. αριθ. 25).   Σελ. 884(α) Τεύχος Ι-9-2 Σελ. 120 38.Π.α.3 Πολυεθνείς Αεροπορικές Συμβάσεις   306 Άρθρ.22-«1.Εν τη μεταφορά προσώπων, ή ευθύνη του μεταφορέως έναντι εκάστου επιβάτου περιορίζεται εις το ποσόν των 250.000 φράγκων. Εν η περιπτώσει συμφώνως προς τον Νόμον του δικάζοντος δικαστηρίου, η αποζημίωσις δύναται να καθορισθή υπό την μορφήν περιοδικών παροχών το αντιστοιχούν εις τας παροχάς ταύτας κεφάλαιον δεν θα δύναται να υπερβή το όριον τούτο. Εν τούτοις ο επιβάτης, δι’ ειδικής συμφωνίας μετά του μεταφορέως θα δύναται να συμφωνή ανώτερον όριον ευθύνης. 2.α)Εν τη μεταφορά των καταγεγραμμένων αποσκευών (και εμπορευμάτων), η ευθύνη του μεταφορέως περιορίζεται εις το ποσόν των 250 φράγκων κατά χιλιόγραμμον, εκτός εάν ο επιβάτης ή αποστολεύς έκαμε κατά τον χρόνον παραδόσεως του δέματος εις τον μεταφορέα ειδικήν δήλωσιν αξίας διά την παράδοσιν εις τον προορισμόν και κατέβαλεν ενδεχομένως συμπληρωματικόν τέλος. Εν τοιαύτη περιπτώσει ο μεταφορεύς θα υποχρεούται να πληρώσει μέχρι του ύψους του δηλωθέντος ποσού, εκτός εάν αποδείξη ότι τούτο είναι ανώτερον της δια τον επιβάτην ή αποστολέα πραγματικής αξίας κατά την παράδοσιν. «β)Κατά τη μεταφορά εμπορευμάτων η ευθύνη του μεταφορέα περιορίζεται στο ποσόν των 17 ειδικών τραβηχτικών Δικαιωμάτων ανά χιλιόγραμμο, εκτός αν ο αποστολέας έχει κάνει, κατά τη στιγμή της παράδοσης του δέματος στο μεταφορέα, μια ειδική δήλωση ενδιαφέροντος κατά την παράδοση στον τόπο προορισμού και έχει πληρώσει έναν ενδεχόμενο πρόσθετο φόρο. Σ’ αυτήν την περίπτωση ο μεταφορέας θα είναι υποχρεωμένος να πληρώσει ένα ποσόν που δε θα υπερβαίνει το δηλωθέν ποσόν, εκτός κι αν αποδείξει ότι το ποσόν είναι μεγαλύτερο από την πραγματική ζημία του αποστολέα κατά την παράδοση στο τόπο προορισμού. Γ(β)Εν περιπτώσει απωλείας, ζημίας η καθυστερήσεως μέρους των καταγεγραμμένων αποσκευών ή του φορτίου ή αντικειμένου περιεχομένου εν αυτοίς το βάρος όπερ θα ληφθή υπ’ όψιν δια τον καθορισμόν του ορίου της ευθύνης του μεταφορέως θα είναι μόνον το συνολικόν βάρος των περί ων πρόκειται δεμάτων η δέματος. Εν τούτοις, ότε ή απώλεια ή ζημία ή καθυστέρησις τμήματος των καταγεγραμμένων αποσκευών ή φορτίου ή αντικειμένου περιεχομένου εν αυτοίς, επηρεάζει την αξίαν ετέρων δεμάτων καλυπτομένων δια του αυτού δελτίου αποσκευών ή της αυτής φορτωτικής, το συνολικόν βάρος του ή των δεμάτων θα ληφθή επίσης υπ’ όψιν δια τον καθορισμόν του ορίου ευθύνης. 3.Οσον αφορά τα αντικείμενα των οποίων ο επιβάτης διατηρεί την φύλαξιν, η ευθύνη του μεταφορέως περιορίζεται εις 5.000 φράγκα κατ’ επιβάτην. 4.Τα καθοριζόμενα δια του παρόντος άρθρου όρια δεν εμποδίζουν το δικαστήριον να επιδικάση, συμφώνως προς το δίκαιόν του, επί πλέον το συνολον ή μέρος των δικαστικών εξόδων και λοιπών δαπανών της δίκης ας υπέστη ο ενάγων. Η ανωτέρω διάταξις δεν θα τυγχάνη εφαρμογής εάν το ποσόν   της επιδικασθείσης αποζημιώσεως, μη περιλαμβανομένων των δικαστικών εξόδων και άλλων δαπανών δεν υπερβαίνει το ποσόν όπερ ο μεταφορεύς προσέφερεν εγγράφως προς τον ενάγοντα εντός προθεσμίας 6 μηνών από της ημέρας του συμβάντος όπερ προξένησεν την ζημίαν ή πρό της καταθέσεως της αγωγής, εφόσον αύτη έλαβε χώραν μεταγενεστέρως. 5.Τα εις το άρθρ. τούτο καθοριζόμενα εις φράγκα ποσά θεωρούνται αναφερόμενα εις νομισματικήν μονάδα βάρους εξήκοντα πέντε και ημίσεος χιλιοστογράμμων χρυσού καθαρότητος εννεακοσίων χιλιοστών. Τα ποσά ταύτα δύνανται να μετατραπώσιν εις εθνικά νομίσματα παραλειπομένων των κλασμάτων. Η μετατροπή των ποσών τούτων εις Εθνικά νομίσματα, εξαιρουμένων των χρυσών, θα γίνεται εν περιπτώσει δικαστικού αγώνος, συμφώνως προς την εις χρυσόν αξίαν των νομισμάτων τούτων κατά την ημέραν της εκδόσεως της αποφάσεως». «6.Τα ποσά που εκφράζονται σε ειδικά Τραβηχτικά Δικαιώματα στο παρόν άρθρον θεωρείται ότι αναφέρονται στο ειδικό Τραβηχτικό Δικαίωμα όπως αυτό ορίζεται από το διεθνές νομισματικό ταμείο. Η μετατροπή αυτών των ποσών σε εθνικά νομίσματα θα πραγματοποιείται σε περίπτωση δικαστικής απόφασης σύμφωνα με την τιμή αυτών των νομισμάτων σε ειδικό Τραβηχτικό Δικαίωμα κατά την ημερομηνία της δίκης. Η τιμή, σε ειδικό Τραβηχτικό Δικαίωμα του εθνικού νομίσματος ενός Υψηλού Συμβαλλόμενου Μέρους που είναι μέλος του διεθνούς νομισματικού Ταμείου, υπολογίζεται σύμφωνα με τη μέθοδο υπολογισμού που εφαρμόζεται από το διεθνές νομισματικό Ταμείο κατά την ημερομηνία της δίκης για τις δικές του επιχειρήσεις και συναλλαγές. Η τιμή σε ειδικό Τραβηχτικό Δικαίωμα, του εθνικού νομίσματος ενός Υψηλού Συμβαλλόμενου Μέρους που δεν είναι μέλος του διεθνούς νομισματικού Ταμείου, υπολογίζεται με τον τρόπο που προσδιορίζεται από το Υψηλό Συμβαλλόμενο Μέρος. Εν τούτοις, τα Κράτη που δεν είναι μέλη του διεθνούς νομισματικού Ταμείου και των οποίων η νομοθεσία δεν επιτρέπει την εφαρμογή των διατάξεων της παρ. 2β) του άρθρ. 22 μπορούν τη στιγμή της επικύρωσης ή της προσχώρησης, ή οποιαδήποτε στιγμή μεταγενέστερα, να δηλώσουν ότι το όριο ευθύνης του μεταφο-ρέα ορίζεται, κατά τις νομικές διαδικασίες στην επικράτειά τους, στο ποσό των διακοσίων πενήντα νομισματικών μονάδων ανα χιλιόγραμμο, και αυτή ή νομισματική μονάδα αντιστοιχεί σε εξήντα πέντε και μισό χιλιοστόγραμμα χρυσού βαθμού καθαρότητας εννεακοσίων χιλιοστών. Αυτό το ποσό μπορεί να μετατραπεί στο εθνικό νόμισμα σε στρογγυλούς αριθμούς. Η μετατροπή αυτού του ποσού στο εθνικό       νόμισμα    θα    πραγματοποιηθεί      σύμ-   (Αντί για τη σελ. 885) Σελ.885(α) Τεύχος Ι-9-2 Σελ. 121 Πολυεθνείς Αεροπορικές Συμβάσεις 38.Π.α.3   307 φωνα με τη νομοθεσία του εν λόγω Κράτους». Το άρθρ. 22 αντικατεστάθη ως άνω δια του άρθρ. 11 του κατωτ. Πρωτοκόλου της Χάγης (Ν.Δ. 4395/64). To άνω άρθρο 22 έχει υποστεί τις κατωτέρω τροποποιήσεις από το άρθρ. VII του προσθέτου Πρωτοκ. Μόντρεαλ Νο 4 Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ 111) (κατωτ. αριθ. 25). α)Στο εδάφιο της παρ. 2 οι μέσα σε () λέξεις (και εμπορευμάτων) διαγράφονται. β)Μετά το εδάφ. α της παρ. 2 προσθέτεται εδάφ. β και το παλαιό εδάφ. β αναριθμείται σε εδάφ. γ και γ)Προστίθεται παρ. 6 μετά τη παρ. 5. Άρθρ.23.-1 Πάσα ιδιαιτέρα συμφωνία τείνουσα προς την απαλλαγήν του μεταφορέως από της ευθύνης αυτού ή προς καθορισμόν ορίου κατωτέρου του υπό της παρούσης συμβάσεως οριζομένου είναι άκυρος και ανίσχυρος, η ακυρότης όμως της συμφωνίας ταύτης δεν συνεπάγεται την ακυρότητα του σχετικού συμβολαίου όπερ παραμένει υποκείμενον εις τας διατάξεις της παρούσης Συμβάσεως. «2.Η παρ. 1 του παρόντος άρθρου δεν θα τυγχάνη εφαρμογής επί διατάξεων αφορωσών απώλειαν ή ζημίαν οφειλομένην εις τη φύσιν ή εις ενυπάρχον ελάττωμα του μεταφερομένου εμπορεύματος». Η παρ. 2 προσετέθη δια του άρθρ. 12 του κατωτ. Πρωτοκόλλου της Χάγης (Ν.Δ. 4395/64). «Άρθρ.24.-1.Κατά τη μεταφορά εμπορευμάτων, οποιαδήποτε αγωγή για θέμα ευθύνης, όπου κι αν στηρίζεται, μπορεί να ασκηθεί μόνο υπό τις προϋποθέσεις και τα όρια που προβλέπονται από την παρούσα Σύμβαση. 2.Κατά τη μεταφορά επιβατών και αποσκευών οποιαδήποτε αγωγή για θέμα ευθύνης, όπου κι αν στηρίζεται, είτε δυνάμει της παρούσας Σύμβασης είτε βάσει συμβολαίου είτε σε αθέμιτη πράξη ή για οποιοδήποτε άλλο λόγο, δεν μπορεί να ασκηθεί   Σελ. 886(α) Τεύχος Ι-9-2 Σελ. 122 παρά μόνο υπό τις προϋποθέσεις και τα όρια που προβλέπονται από την παρούσα Σύμβαση, υπό την επιφύλαξη του ορισμού των ατόμων που έχουν το δικαίωμα να την υποβάλλουν και των αμοιβαίων δικαιωμάτων τους. Αυτά τα όρια ευθύνης αποτελούν ένα μάξιμουμ και είναι ανυπέρβλητα, όποιες και αν είναι οι περιστάσεις από τις οποίες απορρέει ή ευθύνη». Το άρθρ. 24 αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ IX του πρωτοκόλλου Γουατεμάλας 1971 του Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), (κατωτ. αριθ. 25).  «Άρθρ.25.-Κατά τη μεταφορά επιβατών και αποσκευών, τα όρια ευθύνης που προβλέπονται στο άρθρ. 22 δεν εφαρμόζονται αν έχει αποδειχθεί ότι η ζημία προκύπτει από μία πράξη ή μία παράλειψη του μεταφορέα η των υπαλλήλων και των πρακτόρων του που έγινε, είτε με την πρόθεση να προκληθεί ζημία είτε από απροσεξία και με επίγνωση ότι πιθανόν από αυτή να προκύψει ζημία, με την προϋπόθεση ότι, στην περίπτωση μιας πράξης ή μίας παράλειψης των υπαλλήλων ή των πρακτόρων, υπάρχει απόδειξη ότι αυτοί ενήργησαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους». Το άρθρ. 25, που είχε αντικατασταθεί από το άρθρ. 13 Πρωτοκόλλου Χάγης (Νόμ. 4395/ 1964) και το άρθρ.Χ του πρωτοκόλλου Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), αντικαταστάθηκε και πάλι ως άνω από το άρθρ. VIII πρωτοκόλλου Μόντρεαλ Νο 4 άνω Νόμ. 1778/1998 (κατωτ. αριθ. 25). Άρθρ.25Α.-«1.Εάν γίνει αγωγή κατά ενός υπαλλήλου ή πράκτορα του μεταφορέα μετά από ζημία προβλεπόμενη από τη Συνθήκη, αυτός ο υπάλληλος ή ο πράκτορας, αν αποδείξει ότι ενήργησε κατά την άσκηση των καθηκόντων του, μπορεί να στηριχθεί στα όρια ευθύνης που μπορεί να επικαλεσθεί αυτός ο μεταφορέας βάσει της παρούσας Συνθήκης». Η παρ. Ι αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. ΧΙ του Πρωτοκόλλου Γουατεμάλας 1971 Νόμ. 1778/1988(ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), (κατωτ. αριθ. 25).     38.Π.α.3 Πολυεθνείς Αεροπορικές Συμβάσεις   308 2.Το άθροισμα των επιδικασθησομένων εν τη περιπτώσει ταύτη αποζημιώσεων εις βάρος του μεταφορέως και των υπ’ αυτού προστηθέντων δεν δύναται να υπερβαίνη τα ανωτέρω όρια. «3.Κατά τη μεταφορά επιβατών και αποσκευών, οι διατάξεις των παρ. 1 και 2 του παρόντος άρθρου δεν εφαρμόζονται αν έχει αποδειχτεί ότι η ζημία προέρχεται από μία πράξη ή μία παράλειψη του υπαλλήλου ή του πράκτορα που έγινε, είτε με την πρόθεση να προκληθεί ζημία είτε από απροσεξία και με επίγνωση ότι πιθανόν απ’ αυτήν να προκύψει ζημία». Η παρ. 3, που είχε αντικατασταθεί από το άρθρ XI του Πρωτοκόλλου Γουατεμάλας 1971 Νόμ. 1778/1988, αντικαταστάθηκε και πάλι από το άρθρ. Χ του Πρωτοκόλλου Μόντρεαλ Νο 4 άνω Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ΙΙΙ), (κατωτ. αριθ. 25). Το άρθρ. 25Α προσετέθη δια του άρθρ. 14 του κατωτ. Πρωτοκόλλου της Χάγης (Ν.Δ. 4395/64). Άρθρ.26-1)Η άνευ διαμαρτυρίας εκ μέρους του παραλήπτου παραλαβή των αποσκευών και εμπορευμάτων θ’ αποτελή προϋπόθεσιν μέχρις αποδείξεως του εναντίου ότι τα εμπορεύματα παρεδόθησαν εν καλή καταστάσει και συμφώνως προς τον τίτλον της μεταφοράς. «2.Εν περιπτώσει ζημίας ο παραλήπτης οφείλει ν’ απευθύνει προς τον μεταφορέα διαμαρτυρίαν ευθύς ως ανακαλύψη την ζημίαν και το βραδύτερον εντός χρονικού διαστήματος επτά ημερών από της παραλαβής των δια τας αποσκευάς και 14 ημερών δια τα εμπορεύματα. Εν περιπτώσει καθυστερήσεως ή διαμαρτυρία δέον να λάβη χώραν το βραδύτερον εντός μίας ημερών από της ημέρας καθ’ ην αι αποσκευαί ή τα εμπορεύματα θα έδει να είχον τεθή εις την διάθεσίν του. Η παρ. 2 αντικατεστάθη ως άνω δια του άρθρ. 15 του κατωτ. Πρωτοκόλλου της Χάγης (Ν.Δ. 4395/64). 3.Πάσα διαμαρτυρία δέον να γίνη υπό επιφύλαξιν αναγραφομένην επί του τίτλου της μεταφοράς, ή δι’ άλλου τινός εγγράφου εκδοθησομένου εντός της προβλεπομένης δια την διαμαρτυρίαν ταύτην προθεσμίας. 4.Ελλείψει διαμαρτυρίας υποβληθείσης εντός των οριζομένων ως άνω προθεσμιών πάσα αγωγή κατά του μεταφορέως είναι απαράδεκτος εκτός της περιπτώσεως του δόλου εκ μέρους αυτού. Άρθρ.27.-Εν περιπτώσει θανάτου του οφειλέτου ή περί ευθύνης αγωγή ισχύει κατά των δικαιούχων τούτου εντός των προβλεπομένων υπό της παρούσης συμβάσεως ορίων. Άρθρ.28.-1)Η περί ευθύνης αγωγή δέον να εγερθή κατ’ εντολήν του ενάγοντος εντός του εδάφους ενός των Υψηλών Συμβαλλομένων Μερών είτε ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου της διαμονής του μεταφορέως ή της κυρίας έδρας της επιχειρήσεως αυτού ή του τόπου ένθα κέκτηται κατάστημα τη επιμελεία του οποίου συνήφθη το συμβόλαιον είτε ενώπιον του δικαστηρίου του τόπου του προορισμού.  «2.Οσον αφορά τη ζημία που προκύπτει από το θάνατο, από μία σωματική βλάβη ή από μία καθυστέρηση που υπέστη ένας επιβάτης καθώς επίσης και από την καταστροφή, απώλεια, φθορά ή καθυστέρηση αποσκευών, ή αγωγή μπορεί να κατατεθεί ενώπιον ενός από τα δικαστήρια που αναφέρονται στην παρ. 1 του παρόντος άρθρου ή στην επικράτεια ενός Υψηλού Συμβαλλόμενου Μέρους, ενώπιον ενός δικαστηρίου, στη δικαιοδοσία του οποίου ο μεταφορέας είναι κάτοχος κτιριακής εγκατάστασης, αν ο επιβάτης έχει την κατοικία του η τη μόνιμη διανομή του επικράτεια του ίδιου Υψηλού Συμβαλλόμενου Μέρους». Η παρ. 2 προστέθηκε από το άρθρ. ΧΙΙΙ Πρωτοκόλλου Γουατεμάλας 1971 Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), (κατωτ. αριθ. 25), η δε κατωτέρω μέσα σε () παρ. 2 αναριθμήθηκε σε παρ. 3 από το άνω άρθρ. ΧΙΙΙ Νόμ. 1778/1988. 3(2)Η διαδικασία θέλει κανονισθή κατά τον Νόμον του επιληφθέντος της υποθέσεως δικαστηρίου. Άρθρ.29.-1)Η περί ευθύνης αγωγή δέον να εγερθή, επί ποινή παραγραφής, εντός διετούς προθεσμίας υπολογιζομένης από της αφίξεως εις προς ον όρον ή από της ημέρας καθ’ ην ώφειλε το αερόπλοιον ν’ αφιχθή, ή από της διακοπής της μεταφοράς. 2)Ο τρόπος του υπολογισμού της προθεσμίας καθορίζεται υπό του Νόμου του επιληφθέντος της υποθέσεως δικαστηρίου. Άρθρ.30.1)Εις τας υπαγομένας εις τον ορισμόν της τρίτης παραγράφου του άρθρ. 1 περιπτώσεις μεταφοράς εκτελουμένης υπό διαφόρων διαδοχικών μεταφορέων, έκαστος μεταφορεύς δεχόμενος επιβάτας, αποσκευάς ή εμπορεύματα υπόκειται εις τους υπό της παρούσης συμβάσεως καθοριζομένους κανονισμούς και θεωρείται ως είς των συμβαλλομένων εις το συμβόλαιο μεταφοράς μερών εφ’ όσον το συμβόλαιον τούτο σχετίζεται προς το υπό την διεύθυνσιν αυτού πραγματοποιηθέν τμήμα της μεταφοράς. 3)Εν περιπτώσει τοιαύτης μεταφοράς ο επιβάτης ή οι δικαιοδόχοι αυτού δεν δικαιούνται να προσφύγωσιν ειμή κατά του μεταφορέως όστις εξετέλεσε την μεταφοράν κατά τη διάρκειαν της οποίας συνέβη το ατύχημα ή η καθυστέρησις, εκτός της περιπτώσεως, καθ ην δι’ ειδικής συμφωνίας ήθελεν           (Μετά τη σελ. 886(α), Σελ. 886,01 Τεύχος Ι-9-2- Σελ. 123 Πολυεθνείς Αεροπορικές Συμβάσεις 38.Π.α.3   309 αναλάβει ο πρώτος μεταφορεύς την ευθύνην ολοκλήρου της διαδρομής. 3)Προκειμένου περί αποσκευών ή εμπορευμάτων ο μεν αποστολεύς θ’ ασκή την προσφυγήν κατά του πρώτου μεταφορέως ο δε παραλήπτης ο δικαιούμενος ν’ απαιτήση παράδοσιν θ’ ασκή την προσφυγήν κατά του τελευταίου μεταφορέως, αμφότεροι δε, δύνανται επί πλέον να στραφώσι κατά του ενεργήσαντος την μεταφοράν μεταφορέως κατά την διάρκειαν της οποίας συνέβη η καταστροφή, η απώλεια, η αβαρία ή η καθυστέρησις. Οι μεταφορείς ούτοι θα θεωρώνται αλληλεγγύως υπεύθυνοι απέναντι του αποστολέως και του παραλήπτου. «Άρθρ.30Α.-Η παρούσα Σύμβαση δεν προδικάζει με κανέναν τρόπο το ζήτημα για το αν ένα πρόσωπο υπεύθυνο για ζημία σύμφωνα με τις διατάξεις της, έχει ή όχι δικαίωμα προσφυγής κατά οποιουδήποτε άλλου ατόμου». Το άρθρ. 30Α προστέθηκε από το άρθρ. ΧΙ του Πρωτοκόλλου Μόντρεαλ Νο. 4 του Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), (κατωτ. αριθ. 25). ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΙΙΙ Διατάξεις περί συνθέτων μεταφορών. Άρθρ.31.-1)Εν περιπτώσει συνθέτων μεταφορών εκτελεσθεισών εν μέρει δια του αέρος και εν μέρει δι’ οιουδήποτε άλλου μεταφορικού μέσου, αι διατάξεις της παρούσης συμβάσεως εφαρμόζονται μόνον ως προς το εναέριον τμήμα της μεταφοράς, και εφ’ όσον αύτη ανταποκρίνεται εις τους όρους του άρθρ. 1. 2)Ουδείς όρος της παρούσης συμβάσεως κωλύει τα συμβαλλόμενα μέρη, εν περιπτώσει συνθέτων μεταφορών, από του να εισαγάγωσιν εις τον τίτλον της εναερίου μεταφοράς και όρους σχετικούς προς άλλους τρόπους μεταφοράς, υπό τον όρον της τηρήσεως των διατάξεων της παρούσης συμβάσεως των αφορωσών την δια του αέρος μεταφοράν. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ V Γενικαί και τελικαί διατάξεις   Σελ. 886,02 Τεύχος Ι-9-2, Σελ. 124 Άρθρ.32.-Είναι άκυρος πάσα διάταξις του συμβολαίου μεταφοράς ως και πάσα ιδιαιτέρα συμφωνία συναφθείσα προ της επελθούσης ζημίας δυνάμει της οποίας τα συμβαλλόμενα Μέρη ήθελον παρεκκλίνη των διατάξεων της παρούσης Συμβάσεως, είτε δια τινός καθορισμού του εφαρμοστέου Νόμου, είτε δια τροποποιήσεως των όρων της αρμοδιότητος. Εν τούτοις εν τη μεταφορά των εμπορευμάτων επιτρέπονται αι περί διαιτησίας διατάξεις εντός των ορίων της παρούσης Συμβάσεως, προκειμένου να εφαρμοσθή η διαιτησία εις τους τόπους της αρμοδιότητος των Δικαστηρίων των προβλεπομένων εν άρθρ. 28 παρ. 1.  «Άρθρ.33.Με επιφύλαξη των διατάξεων της παρ. 3 του άρθρ. 5, τίποτα στην παρούσα Σύμβαση δεν μπορεί να εμποδίσει ένα μεταφορέα να αρνηθεί τη σύναψη ενός συμβολαίου μεταφοράς ή να διατυπώσει κανονισμούς που δεν είναι σύμφωνοι με τις διατάξεις της παρούσας Σύμβασης». Το άρθρ. 33 αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. ΧΙΙ Πρωτοκόλλου Μόντρεαλ Νο 4 του Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ),(κατωτ. αριθ. 25). «Άρθρ.34.-Οι διατάξεις των άρθρ. 3 ως και 8 που είναι σχετικά με τους τίτλους μεταφοράς δεν εφαρμόζονται στη μεταφορά που πραγματοποιείται σε εξαιρετικές περιστάσεις πέρα από το κανονικό έργο της αεροπορικής εκμετάλλευσης». Το άρθρ. 34, που είχε αντικατασταθεί από το άρθρ. 16 Πρωτοκόλλου Χάγης (Ν.Δ. 4395/ 1964), αντικαταστάθηκε και πάλι ως άνω από το άρθρ. ΧΙΙΙ του Πρωτοκόλλου Μόντρεαλ Νο 4 Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), (κατωτ. αριθ. 25). Άρθρ.35.-Οσάκις εν τη παρούση Συμβάσει πρόκειται περί «ημερών» εννοούνται ημέραι τρέχουσαι, ουχί ημέραι εργάσιμοι.      38.Π.α.3 Πολυεθνείς Αεροπορικές Συμβάσεις   310 Άρθρ.35Α.-1.Καμία διάταξη της παρούσας Σύμβασης δεν απαγορεύει τη σύσταση από ένα Κράτος και την εφαρμογή στην επικράτειά του ενός συμπληρωματικού συστήματος αποζημίωσης στο προβλεπόμενο απ’ αυτήν τη Σύμβαση υπέρ των εναγόντων στην περίπτωση θανάτου ή σωματικών βλαβών ενός επιβάτη. Ένα τέτοιο σύστημα πρέπει να πληροί τις παρακάτω προϋποθέσεις: α)σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να επιβάλλει στο μεταφορέα και στους υπαλλήλους και πράκτορέες του μία οποιαδήποτε ευθύνη επί πλέον αυτής που ορίζεται από τη Συνθήκη. β)Δεν πρέπει να επιβάλλει στο μεταφορέα καμία οικονομική ή διοικητική επιβάρυνση εκτός από την είσπραξη στο εν λόγω Κράτος των συμμετοχών των επιβατών, αν αυτό απαιτείται. γ)Δεν πρέπει να δίνει αφορμή για καμία διάκριση μεταξύ των μεταφορέων όσον αφορά τους ενδιαφερόμενους επιβάτες και τα οφέλη που αυτοί οι τελευταίοι μπορούν να καρπωθούν από το σύστημα πρέπει να τους αποδοθούν όπου και αν είναι ο μεταφορέας που χρησιμοποίησαν. δ)όταν ένας επιβάτης έχει συμμετάσχει στο σύστημα, κάθε άτομο που έχει υποστεί ζημίες μετά από θάνατο ή σωματικές βλάβες αυτού του επιβάτη θα μπορεί να απαιτήσει να επωφεληθεί από τα κέρδη του συστήματος». Το άρθρ. 35Α προστέθηκε από το άρθρ. XIV του Πρωτοκόλλου Γουατεμάλας 1971 Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), (κατωτ. αριθ. 25). Άρθρ.36.-Η παρούσα Σύμβασις συνετάχθη Γαλλιστί εις απλούν, όπερ θέλει μένει κατατεθειμένον εις τα αρχεία του Υπουργείου των Εξωτερικών της Πολωνίας και του οποίου έν ακριβές αντίγραφον θέλει μεταβιβασθή τη επιμελεία της Πολωνικής Κυβερνήσεως, προς την Κυβέρνησιν ενός εκάστου των Υψηλών Συμβαλλομένων Μερών. Άρθρ.37.-1)Η παρούσα Σύμβασις θέλει επικυρωθή. Αι επικυρώσεις θέλουσι κατατεθή εις τα αρχεία του Υπουργείου των Εξωτερικών της Πολωνίας, όπερ και θέλει κοινοποιήσει την κατάθεσιν τούτων προς έν έκαστον των Υ.Σ.Μ. 2)Ευθύς μετά την υπό πέντε των Υ.Σ.Μ. επικύρωσιν της παρούσης Συμβάσεως, αύτη θέλει τεθή εν ισχύϊ την ενενηκοστήν ημέραν μετά την κατάθεσιν της πέμπτης επικυρώσεως. Μεταγενεστέρως θέλει τεθή εν ισχύϊ και μεταξύ των επικυρωσάντων αυτήν Υ.Σ.Μ., όπερ θα καταθέση το έγγραφον της επικυρώσεως αυτού την ενενηκοστήν ημέραν μετά την κατάθεσιν της επικυρώσεως. 3)Αποκλείεται εις την Κυβέρνησιν της Δημοκρατίας της Πολωνίας να γνωστοποιήση εις την Κυβέρνησιν εκάστου των άλλων Υ.Σ.Μ. την ημερομηνίαν της ενάρξεως της ισχύος της παρούσης Συμβάσεως, καθώς και την ημερομηνίαν της καταθέσεως εκάστης επικυρώσεως.  Άρθρ.38.-1)Η παρούσα Σύμβασις μετά την έναρξιν της ισχύος αυτής θέλει μείνει ανοικτή δια την προσχώρησιν όλων των Κρατών. 2)Η προσχώρησις θα πραγματοποιείται δι’ ανακοινώσεως απευθυνομένης προς την Κυβέρνησιν της Δημοκρατίας της Πολωνίας, ήτις θέλει γνωστοποιήσει ταύτην εις την Κυβέρνησιν εκάστης των Υ.Σ.Μ. 3)Η προσχώρησις θέλει ισχύσει από της ενενηκοστής ημέρας μετά την ανακοίνωσιν την γενομένην προς την Κυβέρνησιν της Δημοκρατίας της Πολωνίας. Άρθρ.39.-1)Εκαστον των Υ.Σ.Μ. δύναται να καταγγείλη την παρούσαν δι’ ανακοινώσεως προς την Κυβέρνησιν της Δημοκρατίας της Πολωνίας, ήτις θέλει πάραυτα ειδοποιήσει την Κυβέρνησιν εκάστου Υ.Σ.Μ. 2)Η αγγελία θέλει ισχύσει έξ μήνας μετά την ανακοίνωσιν της καταγγελίας και μόνον όσον αφορά το προβάν εις καταγγελίαν Μέρος. Άρθρ.40.-1)Τα Υ.Σ.Μ. δικαιούνται κατά τη στιγμήν της υπογραφής, της καταθέσεως των επικυρώσεων ή της προσχωρήσεως αυτών, να δηλώσωσιν ότι η εκ μέρους αυτών δηλουμένη αποδοχή της παρούσης Συμβάσεως δεν εφαρμόζεται εις πάσας ή εις μέρος των αποικιών, προτεκτοράτων, κατ’ εντολήν διοικουμένων εδαφών ή εις παν άλλον έδαφος υπό την κυριαρχίαν ή την εξουσίαν αυτών ευρισκόμενον, ή εις παν άλλο έδαφος τελούν υπό την επικυριαρχίαν αυτών. 2)Δύνανται επομένως να προσχωρήσωσι βραδύτερον χωριστά εν ονόματι του όλου ή μέρους των αποικιών ή προτεκτοράτων, εδαφών υπό εντολήν ή παντός άλλου εδάφους, υπό την κυριαρχίαν ή την εξουσίαν αυτών ή και παντός υπό επικυριαρχίαν εδάφους εξαιρεθέντος της αρχικής αυτών δηλώσεως. 3.Δύνανται επίσης, συμμορφούμενοι προς τας διατάξεις αυτής, να καταγγείλουν την παρούσαν Σύμβασιν είτε δια το όλον, είτε δια μέρος των αποικιών, προτεκτοράτων, εδαφών υπό εντολήν, ή δια παν άλλο έδαφος τελούν υπό την κυριαρχίαν ή εξουσίαν αυτών ή παν άλλο υπό επικυριαρχίαν έδαφος. «Άρθρ.40Α.-1.Εις το άρθρ. 37 παρ. 2 και το άρθρ. 40 παρ. 1 η έκφρασις «Υψηλόν Συμβαλλόμενον Μέρος» σημαίνει «Κράτος». Εις απάσας τας λοιπάς περιπτώσεις ή έκφρασις «Υψηλόν Συμβαλλόμενον Μέρος» σημαίνει Κράτος η υπό του οποίου επικύρωσις ή προσχώρησις εις την Σύμβασιν, έχει τεθή εν ισχύϊ και καταγγελία ταύτης δεν έχει τεθή εν ισχύϊ». 2.Εν τη εννοία της Συμβάσεως ή λέξις «έδαφος» σημαίνει ουχί μόνον το Μητροπολιτικόν έδαφος ενός Κράτους, αλλά πάν έτερον έδαφος δια τας εξωτερικάς σχέσεις  (Μετά τη σελ. 886,02) Σελ. 886,03 Τεύχος Ι-9-2 Σελ. 125 Πολυεθνείς Αεροπορικές Συμβάσεις 38.Π.α.3   311 του οποίου το Κράτος τούτο είναι υπεύθυνον. Το άρθρ. 40Α προσετέθη δια του άρθρ. 17 του κατωτ. Πρωτοκόλλου της Χάγης (Ν.Δ. 4395/64). Άρθρ.41.–Έκαστον των Υ.Σ.Μ. θα δύναται το ενωρίτερον δύο έτη μετά την έναρξιν της ισχύος της παρούσης Συμβάσεως να προκαλέση την σύγκλησιν νέας Διεθνούς Συνδιασκέψεως προς τον σκοπόν να εξετάση τας βελτιώσεις, αίτινες δυνατόν να επενεχθώσι εις την παρούσαν Σύμβασιν. Θέλει εν τοιαύτη περιπτώσει αποταθή προς την Κυβέρνησιν της Γαλλικής Δημοκρατίας, ήτις θέλει προβή εις την λήψιν των αναγκαίων μέτρων όπως προπαρασκευάση την συνδιάσκεψη ταύτην. Άρθρ.42.–«1.Υπό την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρ. 41, θα συγκληθούν διασκέψεις των Μερών του Πρωτοκόλλου της Γουατεμάλα της 8ης Μαρτ. 1971 στη διάρκεια του πέμπτου και του δέκατου έτους μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος του παραπάνω Πρωτοκόλλου, ώστε να αναθεωρηθούν τα όρια που ορίζονται στο άρθρ. 22, παρ. 1α) της Συνθήκης που τροποποιήθηκε από το προαναφερόμενο Πρωτόκολλο. «2.Στη διάρκεια κάθε μιας από τις διασκέψεις που αναφέρονται στην παρ. 1 του παρόντος άρθρου, το όριο ευθύνης που ορίζεται στο άρθρ. 22 παρ. 1α), το οποίο ισχύει κατά την ημερομηνία αυτών των διασκέψεων δε θα αυξάνεται με ποσό ανώτερο των 12.500 ειδικών τραβηχτικών Δικαιωμάτων. 3.Υπό την επιφύλαξη της παρ. 2 του παρόντος άρθρου , το όριο ευθύνης που ορίζεται στο άρθρ. 22, παρ. 1α), το οποίο ισχύει κατά την ημερομηνία της συνόδου αυτών των διασκέψεων, θα αυξηθεί κατά 12.500 ειδικά Τραβηχτικά Δικαιώματα στις 31 Δεκεμβρίου του πέμπτου και του δέκατου έτους μετά την      Σελ. 886,04 Τεύχος Ι-9-2 Σελ. 126 ημερομηνία έναρξης ισχύος του Πρωτοκόλλου που αναφέρεται στην παρ. 1 του παρόντος άρθρου, εκτός αν οι προαναφερθείσες διασκέψεις αποφασίσουν διαφορετικά πριν από τις προαναφερθείσες ημερομηνίες με πλειοψηφία των δύο τρίτων των αντιπροσώπων των παρόντων και ψηφιζόντων Μερών». 4.Το εφαρμοζόμενο όριο θα είναι αυτό που, σύμφωνα με τις διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων, ίσχυε κατά την ημερομηνία που συνέβη το γεγονός που προξένησε το θάνατο ή τη σωματική βλάβη του επιβάτη». Το άρθρ. 42 προστέθηκε από το άρθρ. XV του πρωτοκόλλου του Νόμ. 1778/1988 (ΦΕΚ Α΄ ΙΙΙ), (κατωτ. αριθ. 25). Στη συνέχεια οι παρ. 2 και 3 του άνω άρθρ. 42 αντικαταστάθηκαν από το άρθρ. ΙΙΙ του πρωτοκόλλου Μόντρεαλ Νο 3 του άνω Νόμ. 1778/1988 (κατωτ. αριθ. 25). Η παρούσα Σύμβασις, συνταχθείσα εν Βαρσοβία την 12ην Οκτ. 1929, θέλει μείνει ανοικτή προς υπογραφήν μέχρι 31ης Ιαν. 1930. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΝ ΠΡΟΣΘΕΤΟΝ Εις το άρθρ.2.-Τα Υ.Σ.Μ. επιφυλλάσουν εις εαυτά το δικαίωμα να δηλώσωσι κατά την στιγμήν της επικυρώσεως ή της προσχωρήσεως, ότι το άρθρ. 2 παράγραφος πρώτη της παρούσης Συμβάσεως δεν θέλει εφαρμοσθή ως προς τας διεθνείς εναερίους μεταφοράς, τας εκτελουμένας απ’ ευθείας υπό του Κράτους, των αποικιών, προτεκτοράτων, εδαφών υπό εντολήν, ή παντός άλλου εδάφους υπό την κυριότητα, της επικυριαρχίαν ή την εξουσίαν αυτού διατελούντος. Βλ. και Ν.Δ. 766/1970 (κατωτ. αριθ. 16)       38.Π.α.3 Πολυεθνείς Αεροπορικές Συμβάσεις   312  