89. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ υπ΄ αριθ. 186 της 16/26 Μαΐου 1992 (ΦΕΚ Α΄84)  (Διορθ. Σφαλμ. στο ΦΕΚ Α΄67/28.4.1994) ΚΩΔΙΚΑΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Έχοντας υπ’ όψη:  1.Τις διατάξεις του άρθρ. 9 του Νόμ. 1989/1991 «Διαρρυθμίσεις στον ενιαίο ειδικό φόρο κατανάλωσης των πετρελαιοειδών και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α΄192). 2.Τη γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας 140/1992 με πρόταση του Πρωθυπουργού και του Υπουργού Οικονομικών, αποφασίζουμε: ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Αντικείμενο Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων  ΄Αρθρ.1.-Με τις διατάξεις του Κώδικα αυτού ορίζονται οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των επιτηδευματιών, σχετικά με την τήρηση των βιβλίων και την έκδοση των στοιχείων, για την εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων.  Υπόχρεοι σε τήρηση βιβλίων και στοιχείων  άρθρ. 8 Νόμ. 2120/3-4 Μαρτ. 1993 (ΦΕΚ Α΄24) κατωτ. σελ. 196,496. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 11 του ιδίου νόμου ισχύει από 4.3.1993. Ειδικά, τα φυσικά πρόσωπα που έχουν ως αντικείμενο εργασιών την εκμετάλλευση παραδοσιακού καφενείου στις περιοχές του προηγούμενου εδαφίου, τηρούν τα βιβλία της κατηγορίας που αντιστοιχεί στα ετήσια ακαθάριστα έσοδά τους.  Σελ. 136,40(β) Τεύχος 1437 Σελ. 28 7.Για την εφαρμογή των διατάξεων των προηγούμενων παραγράφων 3 έως και 6 τα όρια για την κατηγορία τήρησης βιβλίων, ορίζονται με βάση το ύψος των ετήσιων ακαθάριστων εσόδων της προηγούμενης διαχειριστικής περιόδου ως ακολούθως: «Κατηγορίες βιβλίων Όρια ακαθάριστων ειδών Πρώτη μέχρι και 100.000 ευρώ Δεύτερη μέχρι και 1.000.000 ευρώ Τρίτη άνω των 1.000.000 ευρώ». Τα όρια ένταξης σε κατηγορίες βιβλίων ,όπως είχαν αυξηθεί από τις παρ. 3 άρθρ. 2 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν.1996 (ΦΕΚ Α΄105), παρ. 1 άρθρ. 15 Ν.2579/17-17 Φεβρ.1998 (ΦΕΚ Α΄31), κατωτ. αριθ. 125, παρ. 3 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249), κατωτ. αριθ. 138, μετατραπεί και αναπροσαρμοσθεί από την περίπτ. β΄ παρ. 1 άρθρ. 17 Ν.2948/19-19 Οκτ. 2001 (ΦΕΚ Α΄242) κατωτ. αριθ 156, αντικαταστάθηκαν ως άνω από την παρ. 3 άρθρ. 2 Νόμ.3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ αρθρ. αυτού, με την προϋπόθεση της εφαρμογής διατάξεων αυτών στο σύνολό τους.  Σελ. 136,43428 Τεύχος 1437 Σελ. 98 2.Των διατάξεων της παρ. 7 του άρθρ. 4, καθώς και των διατάξεων του άρθρ. 8 μόνο σε ότι αφορά τα όρια ακαθάριστων εσόδων για την τήρηση του βιβλίου αποθήκης, για τους επιτηδευματίες που η διαχειριστική τους περίοδος έληξε στις 31 Δεκ. 1991, από την 1η Ιαν. 1992.  3.Των λοιπών διατάξεων από την 1η του μεθεπόμενου μήνα από τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά από αυτές. Στον Υπουργό Οικονομικών αναθέτουμε τη δημοσίευση και εκτέλεση του παρόντος διατάγματος. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.2003. Αν η προηγούμενη διαχειριστική περίοδος είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη του 12μήνου τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού βρίσκονται με αναγωγή.  27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία Όταν πωλούνται αγαθά για λογαριασμό τρίτου ως ακαθάριστο έσοδο για την τήρηση βιβλίων θεωρείται η αξία των αγαθών που πωλήθηκαν. 8.Ο επιτηδευματίας, από την έναρξη της διαχειριστικής του περιόδου, μπορεί να τηρήσει βιβλία ανώτερης κατηγορίας από εκείνη στην οποία εντάσσεται, με την προϋπόθεση της τήρησης όλων των βιβλίων και των στοιχείων, που ορίζονται για την κατηγορία αυτή επιφυλασσομένων των διατάξεων της παρ. 9 του άρθρ. 32 του Νόμ. 1642/1986.  «9.Σε περιπτώσεις μετασχηματισμού επιχειρήσεων, η νέα εταιρεία έχει όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού, που είχε οποιαδήποτε από τις επιχειρήσεις ή κλάδους που μετασχηματίστηκαν». Η μέσα σε «» παρ. 9 προστέθηκε με την παρ. 5 άρθρ. 21 Νόμ. 2166/24-24 Αυγ.1993 (ΦΕΚ Α΄137) , κατωτ. αριθ. 102. Σύμφωνα δε με την παρ. 2 άρθρ. 35 του ιδίου νόμου ισχύει από 24.8.1993. Βιβλία Πρώτης Κατηγορίας ΄Αρθρ.5.-1.Ο επιτηδευματίας της πρώτης κατηγορίας, για την άσκηση του επαγγέλματός του, τηρεί βιβλίο αγορών, σε ξεχωριστές στήλες του οποίου καταχωρεί:  α)το είδος του δικαιολογητικού, τον αύξοντα αριθμό και τη χρονολογία έκδοσης ή λήψης του και το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία του εκδότη.  β)την αξία αγοράς αγαθών και λήψης υπηρεσιών, τα έξοδα, το Φ.Π.Α. των πράξεων αυτών και τις επιστροφές και εκπτώσεις που γίνονται με ιδιαίτερα στοιχεία, οι οποίες μπορεί να καταχωρούνται αφαιρετικά από τις αντίστοιχες στήλες.  2.Η αξία κάθε πράξης της προηγουμένης παραγράφου αναλύεται σε στήλες του τηρούμενου βιβλίου ή σε καταστάσεις, ανάλογα με τις ανάγκες της φορολογίας εισοδήματος και του Φ.Π.Α. Η ανάλυση αυτή μπορεί να γίνει το αργότερο μέχρι τη λήξη της προθεσμίας για την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων.  3.Σε ιδιαίτερες στήλες ή σε ιδιαίτερο χώρο του βιβλίου καταχωρείται η αξία αγοράς των παγίων στοιχείων, ο Φ.Π.Α. αυτών, καθώς και τα δάνεια που χορηγούνται ή λαμβάνονται. «4.Τα ποσά των εξόδων μέχρι πενήντα (50) ευρώ έκαστο και ο Φ.Π.Α. που αντιστοιχεί σ' αυτά μπορεί να καταχωρούνται καθημερινά στις στήλες που αφορούν με ένα ποσό ανά εκδότη στοιχείου». Η μέσα σε «» παρ. 4 προστέθηκε με την παρ. 4 άρθρ. 2 Νόμ. 3052 /23-24 Σεπτ.2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Βιβλία δεύτερης κατηγορίας  ΄Αρθρ.6.-1.Ο επιτηδευματίας της δεύτερης κατηγορίας για την άσκηση του επαγγέλματός του, τηρεί βιβλίο εσόδων-εξόδων, σε ξεχωριστές στήλες του οποίου καταχωρεί:  α)το είδος του δικαιολογητικού, τον αύξοντα αριθμό και τη χρονολογία έκδοσης ή λήψης του, καθώς και το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία του εκδότη των στοιχείων αγορών και εξόδων.  β)τα ακαθάριστα έσοδα από την πώληση εμπορευμάτων, προϊόντων, πρώτων υλών, από την παροχή υπηρεσιών και από λοιπές πράξεις.  γ)τις δαπάνες για αγορά αγαθών, διακεκριμένα και ανάλογα με τον προορισμό τους για μεταπώληση ή παραγωγή προϊόντων, τις δαπάνες λήψης υπηρεσιών, τα γενικά έξοδα και λοιπές πράξεις.  δ)τις επιστροφές και τις εκπτώσεις που γίνονται με ιδιαίτερο στοιχείο επί των πιο πάνω πράξεων, οι οποίες μπορεί να καταχωρούνται αφαιρετικά από τις αντίστοιχες στήλες.  ε)το Φ.Π.Α. που αντιστοιχεί στις πιο πάνω πράξεις.  2.Το ποσό κάθε πράξης της προηγούμενης παραγράφου αναλύεται σε ιδιαίτερες στήλες του τηρουμένου βιβλίου ή σε καταστάσεις ανάλογα με τις ανάγκες της φορολογίας εισοδήματος και του Φ.Π.Α. Η ανάλυση αυτή μπορεί να γίνει το αργότερο μέχρι τη λήξη της προθεσμίας για την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων.  3.Τα ποσά των ακαθάριστων εσόδων και ο Φ.Π.Α. που αντιστοιχεί σ' αυτά μπορεί να καταχωρούνται καθημερινά στις στήλες που αφορούν, με ένα ποσό, για κάθε ένα είδος και σειρά στοιχείων που εκδόθηκαν την ίδια ημέρα με αναγραφή του πρώτου και τελευταίου αριθμού. Σε περίπτωση χρήσης ταμειακής μηχανής αναγράφεται ο αριθμός του ημερησίου δελτίου "Ζ", όπως ορίζεται από «τις εκάστοτε ισχύουσες αποφάσεις περί Τεχνικών Προδιαγραφών των φ.τ.μ.». «Παρέχεται η δυνατότητα καταχώρησης των ημερήσιων δελτίων «Ζ» με μία μηνιαία συγκεντρωτική εγγραφή με βάση δελτίο μηνιαίας αναφοράς, που εκτυπώνεται από την φ.τ.μ., και στο οποίο εμφανίζονται τα αντίστοιχα αθροίσματα των επί μέρους ημερήσιων δελτίων «Ζ», με αναγραφή στο βιβλίο εσόδων-εξόδων της περιόδου που αφορά, καθώς και του πρώτου και του τελευταίου αριθμού του ημερήσιου δελτίου «Ζ» του αντίστοιχου μήνα. Τα ημερήσια δελτία «Ζ» θα συνεχίσουν να εκδίδονται και  (Αντί για τη σελ. 136,401(α) Σελ. 136,401(β) Τεύχος 1437 Σελ. 29 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 να διαφυλάσσονται κατά τα οριζόμενα από τις εκάστοτε ισχύουσες αποφάσεις περί τεχνικών προδιαγραφών των φ.τ.μ. και των διατάξεων της παραγράφου 2 του άρθρου 21 του Κώδικα αυτού. Στον ίδιο χρόνο διαφυλάσσονται και τα παραπάνω δελτία αναφοράς». Στο δεύτερο εδάφιο η μέσα σε «» φράση αντικαταστάθηκε και τα εδάφια τρίτο, τέταρτο και πέμπτο προστέθηκαν με την παρ.1 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/1014 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. η΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.2005. «Η παράγραφος 4 του άρθρου 5 έχει ανάλογη εφαρμογή και επί των βιβλίων της δεύτερης κατηγορίας». Το μέσα σε «» τελευταίο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 5 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 4.Σε ιδιαίτερο χώρο του βιβλίου καταχωρούνται διακεκριμένα: α)τα έσοδα και έξοδα που πραγματοποιούνται για λογαριασμό τρίτου.  β)οι αυτοπαραδόσεις αγαθών ή η ιδιοχρησιμοποίηση υπηρεσιών.  γ)η αξία αγοράς πάγιων στοιχείων, ο Φ.Π.Α. που αναλογεί σ' αυτά, καθώς και οι αποσβέσεις τους όταν εξάγεται λογιστικό αποτέλεσμα.  δ)οι καταθέσεις και οι αναλήψεις κεφαλαίων, τα δάνεια που χορηγούνται και λαμβάνονται, καθώς και οι εισπράξεις ή οι καταβολές που γίνονται για μερική ή ολική εξόφλησή τους.  5.Στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου και εντός του επόμενου μήνα από τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου, γίνεται ανάλυση των ακαθαρίστων εσόδων από πωλήσεις αγαθών και παροχή υπηρεσιών, με διάκριση λιανικών-χονδρικών, των εξόδων για αμοιβές προσωπικού και τρίτων, για ενοίκια, για τόκους και για λοιπά έξοδα. Η ανάλυση αυτή δεν απαιτείται εάν προκύπτει από τον τρόπο τήρησης του βιβλίου εσόδων-εξόδων. «6.Ο επιτηδευματίας της δεύτερης κατηγορίας τηρεί και βιβλίο απογραφών εμπορεύσιμων περιουσιακών στοιχείων, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 27 και 28 του παρόντος Κώδικα, εφόσον τα ετήσια ακαθάριστα έσοδά του από πώληση αγαθών υπερέβησαν το όριο τήρησης βιβλίων πρώτης  Σελ. 136,402(β) Τεύχος 1437 Σελ. 30 κατηγορίας της παραγράφου 7 του άρθρου 4. Στο βιβλίο απογραφών η καταγραφή της απογραφής γίνεται κατά ποσότητα και αξία μέχρι την 2Οή Φεβρουαρίου εκάστου έτους και όχι αργότερα από την ημερομηνία υποβολής εκκαθαριστικής δήλωσης Φ.Π.Α. ή δήλωσης φορολογίας εισοδήματος». Η μέσα σε «» παρ. 6, όπως είχε προστεθεί με την παρ. 1 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75) κατωτ. σελ. 194,573 και αντικατασταθεί κατά το πρώτο εδάφιο από το άρθρ. 4 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν.1996 (ΦΕΚ Α΄105), αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 4 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ζ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 31.12.1999. Βιβλία τρίτης κατηγορίας ΄Αρθρ.7.-1.Ο επιτηδευματίας της τρίτης κατηγορίας, για την άσκηση του επαγγέλματός του, τηρεί λογιστικά βιβλία κατά τη διπλογραφική μέθοδο με οποιοδήποτε λογιστικό σύστημα, σύμφωνα με τις γενικά παραδεκτές αρχές της λογιστικής. «2.Ο επιτηδευματίας της τρίτης κατηγορίας βιβλίων εφαρμόζει υποχρεωτικά το Ελληνικό Γενικό Λογιστικό Σχέδιο (Π.Δ 1123/1980, ΦΕΚ Α' 283), μόνο ως προς την δομή, την ονοματολογία και το περιεχόμενο των πρωτοβαθμίων, δευτεροβαθμίων και των υπογραμμισμένων τριτοβαθμίων λογαριασμών, με εξαίρεση τους λογαριασμούς της ομάδας 9, οι οποίοι δεν τηρούνται. Η ανάπτυξη των δευτεροβαθμίων λογαριασμών, σε μη θεσμοθετημένους από τις διατάξεις του Γενικού Λογιστικού Σχεδίου τριτοβαθμίους λογαριασμούς, καθώς και η ανάπτυξη των τριτοβαθμίων λογαριασμών σε επίπεδο τεταρτοβάθμιων, γίνεται σύμφωνα με τις αρχές της λογιστικής και τις ανάγκες του επιτηδευματία. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία "Επίσης τηρεί και μητρώο παγίων περιουσιακών στοιχείων, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στην παράγραφο 2.2.103 του Γενικού Λογιστικού Σχεδίου. Τα έπιπλα και σκεύη μπορεί να παρακολουθούνται στο μητρώο παγίων ανά συντελεστή απόσβεσης". Τα μέσα σε "" δύο νέα εδάφια προστέθηκαν μετά το δεύτερο εδάφιο της παρ. 2 με την παρ. 6 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.2003. Ειδικές διατάξεις που αναφέρονται στην εφαρμογή του Ελληνικού Γενικού Λογιστικού Σχεδίου, με τις οποίες επιβάλλονται πρόσθετες υποχρεώσεις σε κατηγορίες επιτηδευματιών, καθώς και οι διατάξεις που επιβάλλουν την τήρηση κλαδικών λογιστικών σχεδίων, κατισχύουν των διατάξεων της παραγράφου αυτής.  Η παράβαση των ειδικών αυτών διατάξεων συνιστά και παράβαση των διατάξεων του παρόντος και επισύρει τις συνέπειες και τις κυρώσεις που προβλέπονται από τον Κώδικα αυτό». Η μέσα σε «» παρ. 2 αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 5 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα με την περίπτ. 2 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από την έναρξη της διαχειριστικής περιόδου που αρχίζει από 1.1.1997 και μετά. 3.Από τους λογαριασμούς του γενικού και των αναλυτικών καθολικών πρέπει να προκύπτουν συγκεντρωτικά και αναλυτικά στοιχεία των καταχωρήσεων, ώστε να είναι ευχερής η πληροφόρηση ή η επαλήθευση από το φορολογικό έλεγχο, για τις ανάγκες όλων των φορολογικών αντικειμένων. «4.Η παράγραφος 4 του άρθρου 5, καθώς και το πρώτο και δεύτερο εδάφιο της παραγράφου 3 του άρθρου 6 έχουν ανάλογη εφαρμογή και επί τήρησης βιβλίων Γ κατηγορίας». Η μέσα σε «» παρ. 4 , όπως είχε αντικατασταθεί από την παρ. 7 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ.2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. η΄άρθρ.33 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2005. 5.«Οι ανώνυμες εταιρείες τηρούν βιβλίο πρακτικών γενικών συνελεύσεων των μετόχων, βιβλίο πρακτικών του διοικητικού συμβουλίου και βιβλίο μετόχων». Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 4 άρθρου ένατου Νόμ. 2275/29-29 Δεκ.  1994 (ΦΕΚ Α΄238), Τόμ. 12 σελ. 30,314. Σύμφωνα δε με το άρθρο δέκατο του ιδίου νόμου ισχύει από 29.12.1994. Οι εταιρείες περιορισμένης ευθύνης τηρούν βιβλίο πρακτικών συνελεύσεων και βιβλίο πρακτικών διαχείρισης.  «6.Ο επιτηδευματίας που συντάσσει τις Ετήσιες Οικονομικές του Καταστάσεις σύμφωνα με τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (Δ.Λ.Π.) τηρεί τα λογιστικά του βιβλία ή με βάση τις αρχές και τους κανόνες των Δ.Λ.Π. ή με βάση τις αρχές και τους κανόνες της ισχύουσας φορολογικής νομοθεσίας. 7.Ο επιτηδευματίας που τηρεί τα βιβλία του σύμφωνα με τους κανόνες των Δ.Λ.Π. υποχρεούται:  Α.Να συντάσσει Πίνακα Συμφωνίας Λογιστικής Φορολογικής Βάσης (Π.Σ.Λ.Φ.Β.).Στον Πίνακα αυτόν καταχωρούνται σε χωριστές στήλες για κάθε πρωτοβάθμιο διαφοροποιημένο λογαριασμό σε χρέωση ή πίστωση:  α)Η αξία όπως προκύπτει από τα τηρούμενα βιβλία (Λογιστική βάση).  β)Η αξία όπως προσδιορίζεται με βάση τους κανόνες της φορολογικής νομοθεσίας (Φορολογική βάση).  γ)Η διαφορά μεταξύ Λογιστικής και Φορολογικής βάσης.  Β.Να τηρεί ιδιαίτερο Φορολογικό Μητρώο Πάγιων Περιουσιακών Στοιχείων, το οποίο μπορεί να είναι ενσωματωμένο στο κύριο Μητρώο Πάγιων Περιουσιακών Στοιχείων της εταιρείας και χρησιμοποιείται ως βάση του ποσοτικού προσδιορισμού των αναγκαίων καταχωρήσεων στον Π.Σ.Λ.Φ.Β. και στον Πίνακα Φορολογικών Αποτελεσμάτων, στο βαθμό που, κατά την εφαρμογή των Δ.Λ.Π., προκύπτουν διαφορές στην αποτίμηση πάγιων περιουσιακών στοιχείων είτε λόγω της διαφοροποίησης της προ των αποσβέσεων αξίας τους είτε λόγω της διαφοροποίησης των συσσωρευμένων αποσβέσεων.  Γ.Να συντάσσει Πίνακες Φορολογικών Αποτελεσμάτων Χρήσης, Σχηματισμού Φορολογικών Αποθεματικών και Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα Φορολογικών Αποθεματικών, των οποίων τα δεδομένα προκύπτουν από λογαριασμούς που τηρούνται με τη διπλογραφική μέθοδο». Οι μέσα σε «» παρ. 6 και 7, όπως είχαν προστεθεί με το άρθρ. 14 Ν.3229/10-10 Φεβρ.2004 (ΦΕΚ Α΄38) κατωτ. αριθ. 188, αντικαταστάθηκαν ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 12 Νόμ. 3301/22-23 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄263) κατωτ. αριθ. 197. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 25 του ιδίου νόμου ισχύουν από 23.12.2004. (Αντί για τη σελ. 136,4021) Σελ. 136,4021(α) Τεύχος 1437 Σελ. 31 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 Βιβλίο αποθήκης, παραγωγής–κοστολογίου. “Άρθρ.8.-1.Ο επιτηδευματίας που πωλεί αγαθά για δικό του λογαριασμό χονδρικώς ή κατά κύριο λόγο χονδρικώς, εφόσον κατά τις δύο προηγούμενες διαχειριστικές περιόδους τα ετήσια ακαθάριστα έσοδά του υπερέβησαν το ποσό των τριών εκατομμυρίων (3.000.000) ευρώ τηρεί βιβλίο αποθήκης κατ' είδος, ποσότητα και αξία, κατά την εισαγωγή και εξαγωγή.  2.Ο επιτηδευματίας που πωλεί αγαθά για δικό του λογαριασμό λιανικώς ή κατά κύριο λόγο λιανικώς, εφόσον κατά τις δύο προηγούμενες διαχειριστικές περιόδους τα ετήσια ακαθάριστα έσοδά του υπερέβησαν το ποσό των τεσσάρων εκατομμυρίων (4.000.000) ευρώ, τηρεί βιβλίο αποθήκης κατ' είδος, ποσότητα και αξία κατά την εισαγωγή και εξαγωγή. 3.Με τις προϋποθέσεις των προηγούμενων παραγράφων και σύμφωνα με όσα ορίζονται από αυτές, βιβλίο αποθήκης τηρεί και ο επιτηδευματίας που πωλεί αγαθά για λογαριασμό τρίτων ή για δικό του λογαριασμό και για λογαριασμό τρίτων.  Τα αγαθά των τρίτων παρακολουθούνται ξεχωριστά τουλάχιστον κατ' είδος και ποσότητα.  4.Ο επιτηδευματίας που πωλεί αγαθά μετά από προηγούμενη επεξεργασία, εφόσον κατά τις δύο προηγούμενες διαχειριστικές περιόδους το σύνολο των ετήσιων ακαθάριστων εσόδων του υπερέβησαν το ποσό των τριών εκατομμυρίων (3.000.000) ευρώ τηρεί βιβλίο αποθήκης πρώτων υλών, βοηθητικών υλών, υλικών συσκευασίας, ετοίμων προϊόντων και υποπροϊόντων, στο οποίο καταχωρούνται, για κάθε αγαθό, οι αγορές και πωλήσεις κατ' είδος, ποσότητα και αξία και η εντός και εκτός της επιχείρησης ποσοτική διακίνηση κατ' είδος και ποσότητα.  Η αξία κτήσης των πρώτων υλών, των βοηθητικών υλών και των υλικών συσκευασίας που διατέθηκαν για την επεξεργασία, καθώς και το κόστος των έτοιμων προϊόντων και υποπροϊόντων που παράχθηκαν, αναγράφεται στο βιβλίο αποθήκης τουλάχιστον μία φορά το έτος, κατά τη σύνταξη του ισολογισμού, και για τους τηρούντες αναλυτική λογιστική (ομάδα 9) του Ελληνικού Λογιστικού Σχεδίου στο χρόνο προσδιορισμού του βραχύχρονου αποτελέσματος. Βοηθητικές ύλες και υλικά συσκευασίας, των οποίων η συνολική αξία δεν υπερβαίνει το 3% του συνολικού κόστους των προϊόντων, με βάση τα στοιχεία της προηγούμενης χρήσης, μπορεί να παρακολουθούνται στο βιβλίο αποθήκης συνολικά μόνο κατ' αξία σε αντίστοιχο λογαριασμό.  Σελ. 136,4022(α) Τεύχος 1437 Σελ. 32 Σε περίπτωση υπέρβασης του ορίου αυτού, παρακολουθούνται συνολικά κατ' αξία, μέχρι εξάντλησης του ανωτέρω ποσοστού, οι βοηθητικές ύλες και είδη συσκευασίας που έχουν, κατά σειρά, τη μικρότερη κατ' είδος συμμετοχή στο κόστος παραγωγής των προϊόντων. Για τους τηρούντες αναλυτική λογιστική (ομάδα 9) η εξαγωγή και η κατανομή της αξίας του κόστους των βοηθητικών υλών και υλικών συσκευασίας του προηγούμενου εδαφίου προσδιορίζεται με βάση κατάλληλα κριτήρια στο χρόνο προσδιορισμού βραχύχρονων αποτελεσμάτων, με προσαρμογή στην πραγματικότητα στο τέλος της χρήσης με την απογραφή. 5.Βιβλίο αποθήκης, σύμφωνα με όσα ορίζονται από την προηγούμενη παράγραφο 4, τηρεί επίσης ο επιτηδευματίας που ενεργεί επεξεργασία για λογαριασμό τρίτων ή για δικό του λογαριασμό και για λογαριασμό τρίτων, εφόσον κατά τις δύο προηγούμενες διαχειριστικές περιόδους το σύνολο των ετήσιων ακαθάριστων εσόδων του υπερέβη το ποσό των τριών εκατομμυρίων (3.000.000) ευρώ. Οι πρώτες ύλες και τα έτοιμα προϊόντα των τρίτων παρακολουθούνται ξεχωριστά κατ' είδος και ποσότητα. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 6.Ο επιτηδευματίας που πωλεί αγαθά εκτός της χώρας ή ενεργεί επεξεργασία για λογαριασμό κατοίκου άλλης χώρας τηρεί βιβλίο αποθήκης σύμφωνα με όσα ορίζονται αντίστοιχα στις παραπάνω παραγράφους, εφόσον τα ακαθάριστά του έσοδα ανά κλάδο, κατά τις δύο κατά προηγούμενες διαχειριστικές περιόδους από τη δραστηριότητα αυτή, υπερέβησαν το 80% του συνόλου των ετήσιων ακαθάριστων εσόδων του και τα ετήσια αυτά έσοδα υπερέβησαν το ποσό των πέντε εκατομμυρίων πεντακοσίων χιλιάδων (5.500.000) ευρώ. 7.Προκειμένου για επιτηδευματία, που έχει παράλληλα με τον κλάδο εμπορίου και ξεχωριστό κλάδο επεξεργασίας, η υποχρέωση τήρησης του βιβλίου αποθήκης κρίνεται αυτοτελώς για κάθε κλάδο, με εξαίρεση τους υπόχρεους στην τήρηση αναλυτικής λογιστικής (ομάδα 9), κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις του π.δ. 1123/1980, με εξαγωγή βραχύχρονου αποτελέσματος, οι οποίοι εάν υποχρεούνται στην τήρηση βιβλίου αποθήκης για τον έναν κλάδο τηρούν βιβλίο αποθήκης και για τον άλλο κλάδο. 8.Ο επιτηδευματίας που είναι υπόχρεος σε τήρηση βιβλίου αποθήκης παύει να τηρεί αυτό από την επόμενη διαχειριστική περίοδο εκείνης που για δεύτερη συνεχή χρήση δεν υπερέβη το εκάστοτε ισχύον όριο. Ειδικά κατά την πρώτη χρήση εφαρμογής του παρόντος νόμου δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου. Υποχρέωση τήρησής του δημιουργείται εκ νέου από την επόμενη διαχειριστική περίοδο εκείνης που για δεύτερη συνεχή χρήση υπερβεί το εκάστοτε ισχύον όριο. 9.Στο βιβλίο αποθήκης που τηρείται σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στις παραγράφους 1 έως 6, αναγράφεται και η χρονολογία εισαγωγής ή εξαγωγής κατά περίπτωση με μνεία του οικείου δικαιολογητικού εγγραφής.  Η ενημέρωση της εξαγωγής μπορεί να γίνεται με μία συγκεντρωτική εγγραφή σε ημερήσια βάση ανά είδος και σειρά στοιχείων που εκδίδονται, με την προϋπόθεση, όταν ζητηθεί από τον έλεγχο, να είναι δυνατή η εκτύπωση ή η σύνταξη κατάστασης με την αναλυτική κίνηση ανά παραστατικό όλων ή μερικών ειδών.  Ο επιτηδευματίας που υποχρεούται στην τήρηση αναλυτικής λογιστικής (ομάδα 9) κατά την τήρηση του βιβλίου αποθήκης εφαρμόζει παράλληλα και τα οριζόμενα από τις διατάξεις του π.δ. 1123/ 1980. Σε ιδιαίτερες μερίδες του βιβλίου αποθήκης της έδρας παρακολουθούνται :  α)η κίνηση κάθε υποκαταστήματος με εξαρτημένη λογιστική κατ´ είδος, ποσότητα και αξία κατά την εισαγωγή και εξαγωγή,  β)η κίνηση κάθε αποθηκευτικού χώρου κατ' είδος και ποσότητα κατά την εισαγωγή και εξαγωγή,  γ)τα αγαθά που βρίσκονται σε τρίτους για οποιονδήποτε σκοπό, ανά τρίτο, είδος και ποσότητα. Όταν στο υποκατάστημα τηρείται βιβλίο αποθήκης κατ' είδος, ποσότητα και αξία ή στον αποθηκευτικό χώρο κατ' είδος και ποσότητα, η μερίδα του υποκαταστήματος ή του αποθηκευτικού χώρου που τηρείται στην έδρα μπορεί να ενημερώνεται με τη συνολική μηνιαία κίνηση του υποκαταστήματος ή του αποθηκευτικού χώρου εντός του επόμενου μήνα. 10.Δεν υποχρεούται:  Α)Στην τήρηση βιβλίου αποθήκης:  α)ο εκμεταλλευτής ελαιοτριβείου,  β)ο εκμεταλλευτής πρατηρίου χονδρικής πώλησης καπνοβιομηχανικών προϊόντων, γ)ο πωλητής βενζίνης και πετρελαίου για λογαριασμό τρίτου,  δ)ο εκμεταλλευτής πρατηρίου υγραερίου αυτοκινήτων,  ε)ο εκμεταλλευτής πρατηρίου υγρών καυσίμων και λιπαντικών αυτοκινήτων,  στ)ο εκμεταλλευτής εστιατορίου ή ζαχαροπλαστείου, εφόσον διαθέτει τα αγαθά του λιανικώς ή κυρίως λιανικώς,  ζ)ο εκμεταλλευτής ξενοδοχείου ή ξενώνα ή κάμπινγκ,  η)ο πωλητής οπωρολαχανικών,  θ)ο πωλητής νωπών αγροτικών προϊόντων, πλην οπωρολαχανικών, εκτός της χώρας κατά ποσοστό τουλάχιστον ογδόντα τοις εκατό (80%) των συνολικών ακαθάριστων εσόδων του,  ι)ο παραγωγός κινηματογραφικών και τηλεοπτικών ταινιών,  ια)ο πράκτορας εφημερίδων και περιοδικών,  ιβ)ο εκμεταλλευτής κλινικής ή θεραπευτηρίου,  ιγ)ο πωλητής τηλεκαρτών και καρτών κινητής τηλεφωνίας.  «ιδ')Ο κατασκευαστής Δημοσίων ή Ιδιωτικών τεχνικών έργων». Η μέσα σε «» υποπερίπτ. ιδ΄ προστέθηκε με την παρ. 3 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει για διαχειριστικές περιόδους που αρχίζουν από 1.1.2005 και μετά.. (Αντί για τη σελ. 136,403(α) Σελ. 136,403(β) Τεύχος 1437 Σελ. 33 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 Στις περιπτώσεις της παραγράφου αυτής, προκειμένου για επιτηδευματία που έχει παράλληλα και άλλο κλάδο, για την υποχρέωση τήρησης βιβλίου αποθήκης ο κλάδος αυτός κρίνεται αυτοτελώς.  Β)Στην τήρηση τεχνικών προδιαγραφών:  α)ο εκμεταλλευτής εστιατορίου ή ζαχαροπλαστείου,  β)ο εκμεταλλευτής λατομείου, μεταλλείου, ορυχείου για τα πρωτογενή υλικά που εξορύσσονται,  γ)ο παραγωγός αγροτικών προϊόντων πρωτογενούς παραγωγής,  δ)οι επιχειρήσεις παραγωγής-πώλησης λογισμικού. «Γ)Στην τήρηση του βιβλίου αποθήκης κατά την εξαγωγή ο εκμεταλλευτής καταστήματος Σούπερ-Μάρκετ που ασχολείται με την κατά κύριο λόγο λιανική πώληση με το σύστημα της «αυτοεξυπηρέτησης», ειδών διατροφής, κρέατος, απορρυπαντικών, ποτών, ειδών οικιακής χρήσης και άλλων ειδών». Η μέσα σε «» νέα περίπτ. Γ΄ προστέθηκε με την παρ. 4 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ.2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει για διαχειριστικές περιόδους που αρχίζουν από 1.1.2005 και μετά. 11.Στο υποκατάστημα από τα βιβλία του οποίου εξάγεται αυτοτελές λογιστικό αποτέλεσμα τηρείται ίδιο βιβλίο αποθήκης σύμφωνα με όσα ορίζονται από τις διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων.  Στο υποκατάστημα από τα βιβλία του οποίου δεν εξάγεται αυτοτελές λογιστικό αποτέλεσμα και το οποίο βρίσκεται σε άλλο νομό ή νησί από την έδρα ή σε απόσταση μεγαλύτερη των 50 χιλιομέτρων από αυτή τηρείται βιβλίο αποθήκης κατ' είδος και ποσότητα με δυνατότητα τήρησής του και κατ' αξία. Τα αναφερόμενα στο προηγούμενο εδάφιο ισχύουν ανάλογα και για τους αποθηκευτικούς χώρους. Αν το υποκατάστημα ή ο αποθηκευτικός χώρος βρίσκεται στον ίδιο νομό και νησί με την έδρα ή σε απόσταση μικρότερη των 50 χιλιομέτρων από αυτή δεν υπάρχει υποχρέωση τήρησης βιβλίου αποθήκης στις εγκαταστάσεις αυτές.  Όταν στην έδρα δεν ενεργείται αποθήκευση ή διακίνηση αγαθών ή δεν ενεργούνται αγορές ή πωλήσεις και υπάρχει ένα υποκατάστημα, το βιβλίο αποθήκης μπορεί να τηρείται μόνο στο υποκατάστημα.  12.Αντί του τρόπου τήρησης του βιβλίου αποθήκης που ορίζεται από τις διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων μπορεί να τηρείται: Σελ. 136,404(β) Τεύχος 1437 Σελ. 34 Α)Στην έδρα ή στο υποκατάστημα με αυτοτελή λογιστική, μερίδα "Κεντρικής Αποθήκης" για όλες τις εγκαταστάσεις στην οποία καταχωρούνται για κάθε αγαθό:  α)κατά ποσότητα και αξία οι αγορές και οι πωλήσεις που διενεργούνται, β)η ποσότητα των πρώτων υλών, βοηθητικών υλών και υλικών συσκευασίας που διατέθηκαν για επεξεργασία και  γ)η ποσότητα των ετοίμων προϊόντων και υποπροϊόντων που παράχθηκαν. Η αξία κτήσης των πρώτων υλών, των βοηθητικών υλών και των υλικών συσκευασίας που διατέθηκαν στην παραγωγή, καθώς και το κόστος των ετοίμων προϊόντων που παράχθηκαν τίθεται στο τέλος της χρήσης με την κοστολόγηση. Β)Στην έδρα και σε κάθε υποκατάστημα ή αποθηκευτικό χώρο βιβλίο αποθήκης σε ιδιαίτερες μερίδες κατ' είδος και ποσότητα κατά την εισαγωγή και εξαγωγή. Όταν το υποκατάστημα ή ο αποθηκευτικός χώρος βρίσκονται στον ίδιο νομό με την έδρα ή σε απόσταση μικρότερη των 50 χιλιομέτρων, όχι όμως σε άλλο νησί, η κίνηση αυτών κατ' είδος και ποσότητα μπορεί να παρακολουθείται σε ιδιαίτερες μερίδες του βιβλίου αποθήκης της έδρας. Γ)Στην έδρα μια μερίδα ανά τρίτο, κατ' είδος και ποσότητα, για τα αγαθά που βρίσκονται σε τρίτους για οποιονδήποτε σκοπό. 13.Ο επιτηδευματίας που είναι υπόχρεος στην τήρηση βιβλίου αποθήκης, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις παραγράφους 4 και 5, τηρεί για τα ίδια προϊόντα στην έδρα του ή στο υποκατάστημα που εξάγει αυτοτελές αποτέλεσμα: 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία Α)Βιβλίο τεχνικών προδιαγραφών με ιδιαίτερη μερίδα κατ' είδος στην οποία αναγράφονται: α)πριν από την έναρξη της παραγωγής οι τεχνικές προδιαγραφές του προϊόντος. Οι τεχνικές προδιαγραφές περιλαμβάνουν, πλην των άλλων τεχνικών δεδομένων, την για κάθε μονάδα παραγόμενου έτοιμου προϊόντος απαιτούμενη ποσότητα πρώτων υλών, καθώς και βοηθητικών υλών και υλικών συσκευασίας όταν γι' αυτά τηρείται βιβλίο αποθήκης, καθώς και την προϋπολογιζόμενη φύρα παραγωγής,  β)μέχρι το κλείσιμο του ισολογισμού και για τους τηρούντες αναλυτική λογιστική στο χρόνο προσδιορισμού του βραχύχρονου αποτελέσματος, οι κανόνες του καταμερισμού του εργοστασιακού κόστους οι οποίοι ακολουθούνται πάγια. Β)Βιβλίο παραγωγής κοστολογίου με ιδιαίτερη μερίδα κατ' είδος στο οποίο:  α)Συγκεντρώνονται το βραδύτερο εντός της προθεσμίας σύνταξης του ισολογισμού, οι εντός της διαχειριστικής περιόδου που έληξε ποσότητες πρώτων υλών, που αναλώθηκαν για την παραγωγή έτοιμου προϊόντος, οι βοηθητικές ύλες και τα υλικά συσκευασίας, όταν γι' αυτά τηρείται βιβλίο αποθήκης, σε μερίδες κατ' είδος, καθώς και οι ποσότητες έτοιμου προϊόντος που παρήχθησαν μέσα στην ίδια διαχειριστική περίοδο. β)Προσδιορίζεται για το έτοιμο προϊόν, το βραδύτερο εντός της προθεσμίας σύνταξης του ισολογισμού το εργοστασιακό κόστος με βάση τους καταχωρημένους στο βιβλίο τεχνικών προδιαγραφών κανόνες. Το βιβλίο παραγωγής-κοστολογίου δεν τηρείται όταν υποχρεωτικά ή προαιρετικά τηρούνται οι λογαριασμοί της ομάδας 9, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του π.δ. 1123/1980.” Το άρθρ. 8, όπως είχε τροποποιηθεί από τις παρ. 5-10 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄31) κατωτ. αριθ. 138 και κατά τα αναφερόμενα σε αυτό ποσά από την περίπτ. γ΄ παρ. 1 άρθρ. 17 Νόμ. 2948/19-19 Οκτ. 2001 (ΦΕΚ Α΄242) κατωτ. αριθ. 156, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 8 ΄Αρθρ.2.-«1.Κάθε ημεδαπό ή αλλοδαπό φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή κοινωνία του Αστικού Κώδικα , που ασκεί δραστηριότητα στην ελληνική επικράτεια και αποβλέπει στην απόκτηση εισοδήματος από εμπορική ή βιομηχανική ή βιοτεχνική ή γεωργική επιχείρηση ή από ελευθέριο επάγγελμα ή από οποιαδήποτε άλλη επιχείρηση, καθώς και οι αστικές κερδοσκοπικές ή μη εταιρείες, αναφερόμενοι στο εξής με τον όρο "επιτηδευματίας", τηρεί, εκδίδει, παρέχει, ζητά, λαμβάνει, υποβάλλει, διαφυλάσσει τα βιβλία, τα στοιχεία, τις καταστάσεις και κάθε άλλο μέσο σχετικό με την τήρηση βιβλίων και την έκδοση στοιχείων που ορίζονται από τον Κώδικα αυτό, κατά περίπτωση». Η μέσα σε «» παρ. 1 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 2 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.8. 1996. «Για το χαρακτηρισμό αλλοδαπού προσώπου κατά τις διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου, ως επιτηδευματία, αρκεί η ύπαρξη πραγματικής - φυσικής επαγγελματικής εγκατάστασης στην ελληνική επικράτεια, ανεξάρτητα από το χαρακτηρισμό αυτής ως μόνιμης ή μη από άλλες διατάξεις. Επιτηδευματίας για την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος λογίζεται και κάθε αλλοδαπό νομικό πρόσωπο οποιασδήποτε μορφής που δεν έχει εγκατάσταση στην Ελλάδα, εφόσον αποκτά κυριότητα ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα επί ακινήτου ή αναγείρει ακίνητο στην Ελλάδα. Τα αναφερόμενα στο προηγούμενο εδάφιο δεν ισχύουν για τα πρόσωπα της παραγράφου 3». Τα μέσα σε «» δύο νέα εδάφια προστέθηκαν με την παρ. 1 άρθρ. 1 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.2003. (Αντί για τη σελ. 136,37(α) Σελ. 136,37(β) Τεύχος 1437 Σελ. 23 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.88-89 2.Τις υποχρεώσεις της προηγούμενης παραγράφου έχει και η κοινοπραξία επιτηδευματιών, που θεωρείται επιτηδευματίας για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού, εφόσον έχει ορισμένη επαγγελματική διεύθυνση, αποβλέπει στη διενέργεια συγκεκριμένης πράξης, αποδεικνύεται με έγγραφη συμφωνία, που κατατίθεται στην αρμόδια Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία (Δ.Ο.Υ.) πριν από την έναρξη των εργασιών της, και τα μέλη της είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα που το καθένα ασκεί δική του επιχείρηση ή ελευθέριο επάγγελμα ή είναι ομόρρυθμο μέλος διαφορετικής ομόρρυθμης ή ετερόρρυθμης εταιρείας. «Η προϋπόθεση της διενέργειας συγκεκριμένης πράξης δεν απαιτείται προκειμένου για κοινοπραξία επιτηδευματιών που έχει ως αντικείμενο εργασιών: α)την αποκλειστικά εκτός της χώρας πώληση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών ή προβολή και προώθηση ελληνικών προϊόντων με οποιονδήποτε τρόπο, β)την εκμετάλλευση συγκοινωνιακών γραμμών πλοίων, γ)την εκμετάλλευση διεθνών λεωφορειακών γραμμών, δ)τη διενέργεια περιηγητικών πλόων και ε)την εκμετάλλευση ρυμουλκών και ναυαγοσωστικών πλοίων». Το μέσα σε «» εδάφιο, όπως είχε συμπληρωθεί από την παρ. 2 άρθρ. 2 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105) και σύμφωνα με την περίπτ. 5 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Έννοια υποκαταστήματος. Βιβλία υποκαταστήματος ΄Αρθρ.9.-«1.Για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού, υποκατάστημα είναι οποιαδήποτε εκτός της έδρας της επιχείρησης επαγγελματική εγκατάσταση του επιτηδευματία, στην οποία ενεργείται παραγωγική ή συναλλακτική  δραστηριότητα, ανεξάρτητα από το εάν αυτή διενεργείται κατ' εντολή της έδρας ή άλλου υποκαταστήματος σε εκτέλεση σχετικών συμβάσεων. Δεν θεωρείται ότι στις επαγγελματικές εγκαταστάσεις του επιτηδευματία ενεργείται συναλλακτική δραστηριότητα όταν πραγματοποιούνται μόνο απλές παραλαβές ή παραδόσεις αγαθών ή όταν ενεργούνται εργασίες διοικητικές, προβολής αγαθών ή άλλες συναφείς εργασίες και οι δοσοληψίες στις εγκαταστάσεις αυτές περιορίζονται μόνο στη διενέργεια των εξόδων λειτουργίας τους. Κατ’ εξαίρεση των όσων ορίζονται στα προηγούμενα εδάφια, οι προσωρινοί εκθεσιακοί χώροι δεν θεωρούνται υποκαταστήματα». Η μέσα σε «» παρ. 1, όπως είχε αντικατασταθεί κατά το δεύτερο εδάφιο από την παρ. 11 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμβρ.1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 9 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 2.Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία πρώτης ή δεύτερης κατηγορίας, τηρεί και στο υποκατάστημα όμοια βιβλία με την έδρα και κατά τις διακρίσεις των αντίστοιχων βιβλίων της έδρας. 3.Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας, τηρεί στο υποκατάστημα κατά την διπλογραφική μέθοδο τουλάχιστον ημερολόγιο ταμειακών και συμψηφιστικών πράξεων. Στο τέλος κάθε μήνα συντάσσει μηνιαίο διπλότυπο φύλλο ανάλυσης και ελέγχου με ανάπτυξη αντίστοιχη με εκείνη των λογαριασμών της έδρας. Στο φύλλο ανάλυσης και ελέγχου καταχωρούνται και τα προοδευτικά αθροίσματα των προηγούμενων μηνών. Το πρωτότυπο αποστέλλεται στην έδρα για ενημέρωση των βιβλίων. Ο επιτηδευματίας δεν υποχρεούται στη σύνταξη φύλλου ανάλυσης και ελέγχου, εφόσον το ημερολόγιο είναι διπλότυπο με ανάπτυξη αντίστοιχη εκείνης των λογαριασμών της έδρας. Ο επιτηδευματίας μπορεί να τηρεί, για το υποκατάστημά του, αντί των όσων πιo πάνω αναφέρονται, ημερήσιο διπλότυπο φύλλο συναλλαγών, στο οποίο καταχωρούνται ξεχωριστά:  α)το υπόλοιπο του ταμείου της προηγούμενης ημέρας,  β)οι ταμειακές πράξεις και  γ)οι συμψηφιστικές πράξεις. Το πρωτότυπο του φύλλου αυτού αποστέλλεται στην έδρα, για την ενημέρωση των βιβλίων της. (Αντί για τη σελ. 136,405(α) Σελ. 136,405(β) Τεύχος 1437 Σελ. 35 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 «Το υποκατάστημα από τα βιβλία του οποίου εξάγεται αυτοτελές λογιστικό αποτέλεσμα τηρεί ίδια βιβλία τρίτης κατηγορίας και εξάγει τελικό αποτέλεσμα το οποίο ενσωματώνεται με λογιστική εγγραφή στα βιβλία της έδρας». Το μέσα σε «» τελευταίο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 10 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/2324 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 4.Δεν υπάρχει υποχρέωση τήρησης βιβλίων υποκαταστήματος στις εξής περιπτώσεις: α)στο υποκατάστημα που στεγάζεται σε συνεχόμενο ή στον ίδιο κτιριακό χώρο με (την έδρα ή) άλλο υποκατάστημα,  Η μέσα σε () φράση απαλείφθηκε από την παρ. 5 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. η΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2005 και μετά. β)στις οποιεσδήποτε πρόσκαιρες εγκαταστάσεις, όπως τα εργοτάξια κατασκευαστικών επιχειρήσεων, οι χώροι συγκέντρωσης, επεξεργασίας και μεταφοράς αγροτικών προϊόντων, οι αυτοκινητοτράπεζες και οι προσωρινοί εκθεσιακοί χώροι. «Τα στοιχεία των συναλλαγών των εγκαταστάσεων της περίπτωσης αυτής καταχωρούνται στα βιβλία της έδρας ή του υποκαταστήματος στο οποίο ανήκουν το αργότερο μέχρι τη δέκατη πέμπτη (15η) ημέρα του επόμενου μήνα από την έκδοση ή τη λήψη τους, κατά περίπτωση». Το μέσα σε «» δεύτερο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 13 άρθρ.9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την παρ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. «γ)Στο υποκατάστημα που βρίσκεται στον ίδιο νομό και νησί με την έδρα ή σε απόσταση μικρότερη των 50 χιλιομέτρων από αυτή. Τα στοιχεία των συναλλαγών των εγκαταστάσεων αυτών καταχωρούνται στα βιβλία της έδρας και ειδικά οι αγορές και οι πωλήσεις κάθε υποκαταστήματος παρακολουθούνται χωριστά από τα αντίστοιχα δεδομένα της έδρας ή άλλου υποκαταστήματος. Επί τήρησης βιβλίων Γ΄ κατηγορίας παρακολουθείται χωριστά και το ταμείο κάθε υποκαταστήματος. Δεν απαιτείται διακεκριμένη παρακολούθηση στα βιβλία  Σελ. 136,406(β) Τεύχος 1437 Σελ. 36 της έδρας των συναλλαγών του υποκαταστήματος που στεγάζεται στο ίδιο ή σε άλλο συνεχόμενο κτιριακό χώρο με αυτή». Η μέσα σε «» περίπτ. γ΄ προστέθηκε με την παρ. 5 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. η΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2005 και μετά. «5.Με αίτηση του επιτηδευματία και έγκριση του προϊσταμένου της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας της έδρας μπορεί να επιτραπεί από την έναρξη της λειτουργίας τους ή της διαχειριστικής περιόδου η ενσωμάτωση των δεδομένων των βιβλίων υποκαταστημάτων, που δεν εξάγουν αυτοτελές αποτέλεσμα, στα βιβλία άλλου υποκαταστήματος με αυτοτελές αποτέλεσμα. Επίσης μπορεί να επιτραπεί η ενσωμάτωση των δεδομένων των βιβλίων υποκαταστημάτων που δεν εξάγουν αυτοτελές αποτέλεσμα στα βιβλία της έδρας, μέσω των βιβλίων άλλου υποκαταστήματος, το οποίο επίσης δεν εξάγει αυτοτελές αποτέλεσμα. Οι ανωτέρω εγκρίσεις κοινοποιούνται και στον προϊστάμενο της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας στον οποίο υπάγεται το υποκατάστημα. Τα δεδομένα των βιβλίων των υποκαταστημάτων τα οποία ενσωματώνονται στα βιβλία άλλου υποκαταστήματος εμφανίζονται χωριστά από τα δεδομένα των βιβλίων του υποκαταστήματος αυτού». Η μέσα σε «» παρ. 5 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 12 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138.Σύμφωνα δε με την παρ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία "6.Με αίτηση του επιτηδευματία και έγκριση του προϊσταμένου της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας της έδρας μπορεί να επιτραπεί ή μη τήρηση ή η κατά διάφορο τρόπο τήρηση όλων ή μερικών βιβλίων του υποκαταστήματος με εξαίρεση το βιβλίο αποθήκης και παραγωγής κοστολογίου. Η έγκριση αυτή κοινοποιείται και στον προϊστάμενο της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας στον οποίο υπάγεται το υποκατάστημα". Η μέσα σε «» παρ.6 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 13 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθμ. 138.Σύμφωνα δε με την παρ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. Πρόσθετα Βιβλία  ΄Αρθρ.10.-1.Επί ποσοτικής παραλαβής εμπορεύσιμων αγαθών, που δεν συνοδεύονται με στοιχείο διακίνησης που προβλέπεται από τον Κώδικα αυτό ή δεν εκδίδεται άμεσα τιμολόγιο για την αγορά τους, τηρείται βιβλίο ποσοτικής παραλαβής στο οποίο καταχωρούνται η χρονολογία παραλαβής, το ονοματεπώνυμο ή η επωνυμία, το επάγγελμα και η διεύθυνση του αποστολέα, το είδος και η ποσότητα των αγαθών και ο σκοπός της παραλαβής.  «Επίσης βιβλίο ποσοτικής παραλαβής, κατά τις διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου τηρείται και από τους επισκευαστές ηλεκτρικών, ηλεκτρονικών συσκευών, επίπλων, μηχανών και μηχανημάτων, όταν παραλαμβάνουν στην επαγγελματική τους εγκατάσταση αγαθά για επισκευή που δεν συνοδεύονται με στοιχείο διακίνησης, που προβλέπεται από τον Κώδικα αυτόν». Το μέσα σε «» δεύτερο εδάφιο, όπως είχε προστεθεί με την παρ. 5 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/ 9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75) κατωτ. σελ. 194,573, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 11 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Το βιβλίο αυτό τηρείται και στο υποκατάστημα, εφόσον συντρέχει περίπτωση.  Το βιβλίο ποσοτικής παραλαβής μπορεί να αντικατασταθεί με θεωρημένο διπλότυπο δελτίο ποσοτικής παραλαβής, που εκδίδεται για κάθε παραλαβή που περιέχει τα δεδομένα του βιβλίου αυτού. Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας μπορεί, αντί να τηρεί βιβλίο ποσοτικής παραλαβής, να ενεργεί ανάλογη εγγραφή με λογιστικό ισότιμο κατά την παραλαβή των αγαθών.    «Δελτίο ποσοτικής παραλαβής κατά τα οριζόμενα στο πρώτο εδάφιο τηρείται από τον επιτηδευματία και τα πρόσωπα της παραγράφου 3 του άρθρου 2 για την αγορά αγροτικών προϊόντων, από τα πρόσωπα της παραγράφου 4 του ίδιου άρθρου, εφόσον τα αγαθά δεν συνοδεύονται από δελτίο αποστολής». Το μέσα σε «» τελευταίο εδάφιο προστέθηκε με παρ. 11 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003.  2.Έξοδα πρώτης εγκατάστασης, αγορές και λοιπές συναλλαγές αναγκαίες για τη σύσταση του νομικού προσώπου ή την έναρξη λειτουργίας της επιχείρησης, καταχωρούνται σε βιβλία που θεωρούνται στο όνομα του ιδρυτή από τον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. της κατοικίας ή της έδρας του, με μνεία της υπό σύσταση επιχείρησης.  Αν ο ιδρυτής είναι πρόσωπο που έχει έδρα, κατοικία, διαμονή ή  εγκατάσταση σε άλλη χώρα, τα βιβλία θεωρούνται στο όνομα του νόμιμου εκπροσώπου του στην Ελλάδα. Οι εγγραφές που καταχωρήθηκαν στα προσωρινά βιβλία μεταφέρονται στα οριστικά βιβλία αναλυτικά ή συγκεντρωτικά αμέσως μετά τη σύσταση του νομικού προσώπου ή την έναρξη λειτουργίας της επιχείρησης. 3.Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας του Κώδικα αυτού, εφόσον πραγματοποιεί παραγωγικές επενδύσεις και διενεργεί αφορολόγητες εκπτώσεις ή αποθεματικά υποχρεούται:  α)να τηρεί βιβλίο επενδύσεων, στο οποίο τηρούνται εξωλογιστικά κατά αναπτυξιακό νόμο:  αα)λογαριασμός για κάθε είδος πάγιου περιουσιακού στοιχείου, ο οποίος χρεώνεται με τη συνολική αξία κτήσης του και πιστώνεται κάθε φορά με την αφορολόγητη έκπτωση ή με την αξία πώλησής του,  αβ)συγκεντρωτικός λογαριασμός, ο οποίος χρεώνεται με την αναγνωριζόμενη για έκπτωση κάθε χρόνο αξία των πραγματοποιουμένων νέων επενδύσεων και πιστώνεται με το συνολικό ποσό της αφορολόγητης έκπτωσης,  β)να τηρεί στα λογιστικά του βιβλία χωριστούς αναλυτικούς λογαριασμούς κατά αναπτυξιακό νόμο για τις αφορολόγητες εκπτώσεις ή τα αποθεματικά,  (Αντί για τη σελ. 136,4061) Σελ. 136,4061(α) Τεύχος 1437 Σελ. 37 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 γ)να καταχωρεί στο βιβλίο απογραφών αναλυτικά και χωριστά κατά αναπτυξιακό νόμο, τις επενδύσεις, τις εκπτώσεις και τα αποθεματικά. 4.Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία πρώτης ή δεύτερης κατηγορίας του Κώδικα αυτού τηρεί βιβλίο επενδύσεων, στο οποίο τηρούνται κατά αναπτυξιακό νόμο:  α)λογαριασμός επενδύσεων, ο οποίος χρεώνεται κατά χρονολογική σειρά με τις δαπάνες απόκτησης των περιουσιακών στοιχείων που αποτελούν παραγωγικές επενδύσεις και πιστώνεται με την αξία πώλησης ή επιστροφής των περιουσιακών αυτών στοιχείων, β)λογαριασμός αφορολογήτου αποθεματικού, ο οποίος πιστώνεται με το ποσό της αφορολόγητης έκπτωσης ή του αποθεματικού. γ)χωριστός λογαριασμός για κάθε είδος πάγιου περιουσιακού στοιχείου, ο οποίος χρεώνεται με τις δαπάνες απόκτησης αυτού και πιστώνεται με την αφορολόγητη έκπτωση που σχηματίζεται κάθε φορά ή με την αξία πώλησής του.  5.Ο επιτηδευματίας της παραγράφου αυτής, ανεξάρτητα από την κατηγορία των βιβλίων που τηρεί ή την απαλλαγή του από την τήρηση βιβλίων, τηρεί και τα ακόλουθα βιβλία, κατά περίπτωση: «α)ο εκμεταλλευτής οίκου ευγηρίας, ξενοδοχείου, ξενώνα, επιπλωμένων διαμερισμάτων και οικιών, καθώς και ο εκμεταλλευτής κάμπινγκ, τηρεί βιβλίο κίνησης πελατών (πόρτας), στο οποίο καταχωρεί το ονοματεπώνυμο του πελάτη, το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία εκείνου κατ' εντολή του οποίου διαμένει ο πελάτης (ένοικος), την ημερομηνία άφιξης και αναχώρησής του και τον αριθμό του δωματίου. Επιπλέον ο εκμεταλλευτής κάμπινγκ καταχωρεί τον αριθμό των ατόμων που συνοδεύουν κάθε πελάτη, καθώς και το είδος του κατασκηνωτικού και μεταφορικού μέσου. Σε περίπτωση παροχής υπηρεσιών "πακέτο" καταχωρεί και τις περιλαμβανόμενες στο "πακέτο" υπηρεσίες και αγαθά». Η μέσα σε «» περίπτ. α΄ αντικαταστάθηκε από την παρ. 4 άρθρ. 15 Νόμ. 2579/17-17 Φεβρ. 1998 (ΦΕΚ Α΄31) κατωτ. αριθ. 125. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ε΄ άρθρ. 32 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.4.1998. β)ο εκμεταλλευτής παιδικού σταθμού, εκπαιδευτηρίου, σχολής, φροντιστηρίου, εργαστηρίου ελευθέρων σπουδών και κάθε άλλης φύσης επιχείρησης ή οργανισμού με χαρακτήρα διδακτικό ή επαγγελματικής κατάρτισης, τηρεί και μητρώο  Σελ. 136,4062(α) Τεύχος 1437 Σελ. 38 μαθητών στο οποίο καταχωρεί το ονοματεπώνυμο, τη διεύθυνση των μαθητών που φοιτούν, τη χρονολογία έναρξης της φοίτησης, το ποσό που συμφωνείται, χωριστά, των διδάκτρων, των τροφείων, των μεταφορικών και των λοιπών δικαιωμάτων, και τη χρονολογία διακοπής της φοίτησης, γ)ο εκμεταλλευτής κλινικής ή θεραπευτηρίου τηρεί: (γα)(Καταργήθηκε και οι επόμενες γβ΄ και γγ΄ αναριθμήθηκαν σε γα΄ και γβ΄ αντίστοιχα από την παρ. 12 άρθρ. 2 Νόμ. 3052 /23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166). «γα(γβ)Βιβλίο ασθενών, με ιδιαίτερη μερίδα για κάθε ασθενή, στην οποία καταχωρεί τη χρονολογία εισόδου του ασθενή, το ονοματεπώνυμο και τη διεύθυνση αυτού, καθώς και τη χρονολογία εξόδου του, την κατηγορία της θέσης νοσηλείας του, το είδος των παρεχόμενων υπηρεσιών, το είδος και την ποσότητα των φαρμάκων και λοιπών υλικών, εκτός των αναλωσίμων, που χορηγούνται και τον αύξοντα αριθμό της απόδειξης παροχής υπηρεσιών. Σε περίπτωση αλλαγής της κατηγορίας θέσης καταχωρεί τη χρονολογία αυτής και την κατηγορία της νέας θέσης». Η μέσα σε «» υποπερίπτ. γα΄, πρώην γβ΄, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 12 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ.2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία γβ(γγ)(διπλότυπο) βιβλίο μεριδολογίου γιατρών φυσικών προσώπων, με ιδιαίτερη μερίδα για κάθε γιατρό, με αναγραφή της διεύθυνσής του και της αρμόδιας Δ.Ο.Υ., στην οποία καταχωρεί το ονοματεπώνυμο και τη διεύθυνση του ασθενή που δέχεται την ειδική ιατρική περίθαλψη από το γιατρό, τη χρονολογία παροχής της περίθαλψης και την κατηγορία της θέσης νοσηλείας του ασθενή.  Επί ειδικής ιατρικής περίθαλψης του ασθενή από περισσότερους γιατρούς, τα δεδομένα αυτά καταχωρούνται στις μερίδες όλων των γιατρών.  Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται και από όλα τα νοσοκομεία κλινικές και εξωτερικά ιατρεία αυτών, ανεξάρτητα από τη νομική μορφή με την οποία λειτουργούν και την τυχόν απαλλαγή τους από το φόρο εισοδήματος εφόσον παρέχεται σ' αυτά περίθαλψη από γιατρούς, στους οποίους καταβάλλεται γι' αυτήν αμοιβή μη έμμισθης υπηρεσίας. Η μέσα σε () λέξη απαλείφθηκε με την παρ. 13 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. δ)ο εκμεταλλευτής διαγνωστικού κέντρου τηρεί βιβλίο επίσκεψης ασθενών στο οποίο καταχωρεί για κάθε ασθενή το ονοματεπώνυμο, το επάγγελμα και τη διεύθυνσή του, τη χρονολογία της επίσκεψης και όταν εκδοθεί η απόδειξη παροχής υπηρεσιών τον αριθμό αυτής.  ε)ο εκμεταλλευτής κέντρου αισθητικής ή γυμναστηρίου, τηρεί βιβλίο πελατών στο οποίο καταχωρεί για κάθε μία επίσκεψη, το ονοματεπώνυμο και τη διεύθυνση του πελάτη, το είδος της υπηρεσίας που του παρέχει, τη χρονολογία επίσκεψής του και όταν εκδοθεί η απόδειξη παροχής υπηρεσιών τον αριθμό αυτής.  Επί διαρκούς παροχής υπηρεσίας καταχωρεί το ονοματεπώνυμο, τη διεύθυνση του πελάτη, το συμφωνούμενο ποσό, τη χρονολογία έναρξης και διακοπής της παροχής υπηρεσίας. στ)ο εκπαιδευτής οδηγών αυτοκινήτων τηρεί, για κάθε εκπαιδευτικό αυτοκίνητο, βιβλίο εκπαιδευομένων οδηγών, στο οποίο καταχωρεί το ονοματεπώνυμο και τη διεύθυνση του εκπαιδευομένου, το ποσό της αμοιβής που συμφωνείται, τη χρονολογία και την ώρα έναρξης και λήξης κάθε μαθήματος.  Ανάλογη υποχρέωση έχει και για την παράστασή του κατά την εξέταση των υποψηφίων οδηγών.  Το βιβλίο τηρείται στο αυτοκίνητο κατά τη διάρκεια του μαθήματος ή της εξέτασης,     «ζ)Ο επιτηδευματίας που παρέχει υπηρεσίες, με εξαίρεση αυτές της παραγράφου 16 του άρθρου 12 έναντι συνδρομής τηρεί βιβλίο συνδρομητών στο οποίο καταχωρεί το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία και τη διεύθυνση του συνδρομητή, την ημερομηνία έναρξης και λήξης της συνδρομής καθώς και την αξία αυτής. Σε περίπτωση τήρησης άλλων πρόσθετων βιβλίων από τα οποία προκύπτουν τα προαναφερόμενα, παρέλκει η τήρηση του πρόσθετου βιβλίου αυτού». Η μέσα σε «» περίπτ. ζ΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 14 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. η)ο εκμεταλλευτής ψυκτικών χώρων και χώρων αποθήκευσης αγαθών τρίτων:  ηα)εκδίδει διπλότυπο δελτίο εισαγωγής στο ψυγείο ή τίτλο αποθήκευσης, στο οποίο αναγράφει το ονοματεπώνυμο, το επάγγελμα και τη διεύθυνση του αποθέτη, το είδος, την ποσότητα, τον τρόπο και τα σημεία συσκευασίας των αγαθών που αποθηκεύονται. Κατά την εξαγωγή εκδίδει δελτίο αποστολής, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του άρθρ. 11 του Κώδικα αυτού,  ηβ)τηρεί (διπλότυπο) βιβλίο αποθήκευσης, σε μερίδες κατά αποθέτη, με αναγραφή της διεύθυνσής του και της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. Σε κάθε μερίδα καταχωρεί τα δεδομένα των δελτίων εισαγωγής και αποστολής, καθώς και τον αριθμό του παραστατικού εσόδων,  Η μέσα σε () λέξη απαλείφθηκε με την παρ. 13 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. (Αντί για τη σελ. 136,407(α) Σελ. 136,407(β) Τεύχος 1437 Σελ. 39 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 «θ)Ο εκμεταλλευτής χώρου στάθμευσης αυτοκινήτων, μοτοσικλετών και μοτοποδηλάτων τηρεί βιβλίο στάθμευσης, στο οποίο καταχωρεί για κάθε όχημα, τη χρονολογία και την ώρα της εισόδου και εξόδου, καθώς και τον αριθμό κυκλοφορίας. Επί μηνιαίας ή διαρκούς μίσθωσης καταχωρείται ο αριθμός κυκλοφορίας, η χρονολογία έναρξης και λήξης της μίσθωσης και το ποσό που συμφωνείται». Η μέσα σε «» περίπτ. θ΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 7 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 ίσχυε από 1.8. 1996., αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 10 Νόμ. 2954/2-2 Νοεμ. 2001 (ΦΕΚ Α΄255) κατωτ. αριθ. 158, σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 23 του ως ιδίου νόμου ισχύει από 2.11.2001. Επίσης ανεξάρτητα από τις προϋποθέσεις της παρ. 2, οι συνιστώμενες από επιτηδευματίες κοινοπραξίες για την εκτέλεση χορηγικών προγραμμάτων προς την Α.Ε. Ο.Ε.Ο.Α. ΑΘΗΝΑ 2004 λογίζονται και ως κοινοπραξίες του παρόντος κώδικα σύμφωνα με την παρ. 12 άρθρ. 12 Νόμ. 3052/2324 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. «Η επωνυμία της κοινοπραξίας απαρτίζεται από τα ονοματεπώνυμα ή την επωνυμία όλων των μελών ή τουλάχιστον του ενός εξ αυτών και τη φράση "και Σία". Εξαιρετικά ως μέλη κοινοπραξίας μπορεί να υπεισέλθουν οι κληρονόμοι αποβιώσαντος μέλους, εφόσον προβλέπεται ρητά στο συμφωνητικό που κατατέθηκε στη Δ.Ο.Υ. Σε κοινοπραξία μπορεί να συμμετέχει και άλλη κοινοπραξία. εφόσον  Σελ. 136,38(β) Τεύχος 1437 Σελ. 24 προβλέπεται από διατάξεις της φορολογίας εισοδήματος. Για όσες κοινοπραξίες προβλέπονται από άλλες διατάξεις, εφαρμόζονται οι διατάξεις της παραγράφου αυτής». Τα μέσα σε «»τέσσερα νέα εδάφια προστέθηκαν με την παρ. 2 άρθρ. 1 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.2003. 3.Το Δημόσιο και κάθε άλλο νομικό πρόσωπο μη επιτηδευματίας, οι επιτροπές και οι ενώσεις προσώπων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, οι ξένες αποστολές και οι διεθνείς οργανισμοί, υποχρεούνται μόνο στην έκδοση, υποβολή και διαφύλαξη των στοιχείων που ορίζονται ρητά από τον Κώδικα αυτό. «Τα πρόσωπα αυτά, εκτός από το Δημόσιο όταν ενεργούν πράξεις παράδοσης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών που υπάγονται στο φόρο προστιθέμενης αξίας (Φ.Π.Α.) ή στο φόρο εισοδήματος θεωρούνται επιτηδευματίες μόνο για τις δραστηριότητες αυτές και έχουν τις υποχρεώσεις της παραγράφου 1 του άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από1.8.1996. “ι)«Ο επιτηδευματίας που διατηρεί επιχείρηση πώλησης μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, μοτοσικλετών, μοτοποδηλάτων, τροχόσπιτων, σκαφών αναψυχής, γεωργικών και λοιπών αυτοκινούμενων μηχανημάτων, για λογαριασμό του ή για λογαριασμό τρίτου, ως και ο επιτηδευματίας που διατηρεί συνεργείο επισκευής και συντήρησης αυτοκινήτων, μοτοσικλετών, μοτοποδηλάτων, γεωργικών και λοιπών αυτοκινούμενων μηχανημάτων, τηρεί βιβλίο εισερχομένων στο οποίο καταχωρεί για κάθε όχημα τη χρονολογία εισόδου και εξόδου, το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία και τη διεύθυνση του κατόχου, καθώς και τον αριθμό κυκλοφορίας του οχήματος και εφόσον δεν υπάρχει τέτοιος αριθμός, το είδος του οχήματος».  Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο της περίπτ. ι΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 15 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166, σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του οποίου ισχύει από 1.1. 2003. Κατ' εξαίρεση, ο εκμεταλλευτής πλυντηρίου αυτοκινήτων μοτοσικλετών και μοτοποδηλάτων δεν αναγράφει το ονοματεπώνυμο και τη διεύθυνση του κατόχου.  Η καταχώρηση στο βιβλίο εισερχομένων των επιχειρήσεων επισκευής και συντήρησης γίνεται όταν το όχημα εισέλθει και σταθμεύσει στον κύριο χώρο του συνεργείου και αποχωρήσει ο οδηγός του, ή αρχίσει η εργασία επισκευής.  Στην περίπτωση επισκευής για την οποία δε λαμβάνεται αμοιβή αναγράφεται, σε ειδική στήλη του βιβλίου αυτού, η ένδειξη "δωρεάν" και υπογράφει παραπλεύρως ο πελάτης”. Η μέσα σε ‘” περίπτ. ι΄, αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 7 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν.1996 (ΦΕΚ Α΄105), σύμφωνα με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 του οποίου ισχύει από 1.8.1996. Σελ. 136,408(β) Τεύχος 1437 Σελ. 40 «ια)Οι ιατροί και οι οδοντίατροι όλων των ειδικοτήτων, καθώς και οι εταιρείες που παρέχουν ιατρικές και οδοντιατρικές υπηρεσίες τηρούν βιβλίο επίσκεψης ασθενών στο οποίο καταχωρείται χωριστά για κάθε ασθενή το ονοματεπώνυμο αυτού, η χρονολογία επίσκεψης και η διεύθυνσή του». Η μέσα σε «» περίπτ. ια΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 16 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. ιβ)ο πράκτορας κρατικών λαχείων τηρεί βιβλίο διάθεσης λαχείων, στο οποίο καταχωρεί, πριν από την έναρξη πώλησης των λαχείων κάθε κλήρωσης, τους αριθμούς των λαχείων που προορίζονται να πωληθούν λιανικώς από τον ίδιο.  «ιγ.ο επιτηδευματίας που διατηρεί συνεργείο επισκευής και συντήρησης σκαφών θαλάσσης τηρεί βιβλίο εισερχομένων, στο οποίο καταχωρεί για κάθε σκάφος τη χρονολογία εισόδου και εξόδου, το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία και τη διεύθυνση του κατόχου, καθώς και τον αριθμό νηολόγησης του σκάφους και, εφόσον δεν υπάρχει τέτοιος αριθμός, το όνομα του σκάφους». Η μέσα σε «» περίπτ. ιγ΄ και οι επόμενες ιδ΄, ιε΄ και ιστ΄ προστέθηκαν με την παρ. 6 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75) κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιδ΄ άρθρ.66 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.1995. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία «ιδ)Ο φυσιοθεραπευτής και οι ασκούντες παραϊατρικά επαγγέλματα για τους πελάτες που τους επισκέπτονται στην επαγγελματική τους εγκατάσταση τηρούν βιβλίο πελατών, στο οποίο καταχωρούν το ονοματεπώνυμο και τη διεύθυνση του πελάτη, το είδος της υπηρεσίας που του παρέχουν, τη χρονολογία της επίσκεψης και όταν εκδοθεί η απόδειξη παροχής υπηρεσιών τον αριθμό αυτής.  Επί διαρκούς παροχής υπηρεσίας καταχωρούν το ονοματεπώνυμο, τη διεύθυνση του πελάτη, το συμφωνούμενο ποσό, τη χρονολογία έναρξης και διακοπής της παροχής υπηρεσίας.  Ειδικά ο φυσιοθεραπευτής, καθώς και τα πρόσωπα της περίπτωσης ια που έχουν συμβληθεί με το Δημόσιο και με λοιπά ασφαλιστικά ταμεία (I.Κ.Α., Τ.Ε.Β.Ε. κ.λπ.) και δεν λαμβάνει ιδιαίτερη αμοιβή κατά επίσκεψη από τους πελάτες ασφαλισμένους των ταμείων αυτών, μπορεί να μην καταχωρεί τα στοιχεία του πελάτη αυτού στο βιβλίο επίσκεψης πελατών». Η μέσα σε «» περίπτ. ιδ΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 17 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. «ιε)Ο κατασκευαστής προκατασκευασμένων οικιών ή άλλων προκατασκευασμένων κτισμάτων τηρεί βιβλίο παραγγελιών στο οποίο για κάθε παραγγελία καταχωρεί το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία και τη διεύθυνση του πελάτη, το παραγγελόμενο είδος, την αξία που συμφωνείται και τον αριθμό του τιμολογίου ή της απόδειξης λιανικής πώλησης, κατά περίπτωση». Η μέσα σε «» περίπτ. ιε΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 7 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ.22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.8.1996. «ιστ)Ο εκμεταλλευτής χώρου στάθμευσης ή φύλαξης σκαφών θαλάσσης τηρεί βιβλίο στάθμευσης στο οποίο καταχωρεί για κάθε σκάφος την ημερομηνία εισόδου και εξόδου του Α.Φ.Μ. του κατόχου του, τον αριθμό νηολόγησης του σκάφους, και όταν δεν υπάρχει τέτοιος αριθμός το όνομα του σκάφους.  Επί μηνιαίας ή διαρκούς μίσθωσης καταχωρείται ο αριθμός νηολόγησης του σκάφους, η χρονολογία έναρξης και λήξης της μίσθωσης και το ποσό που συμφωνείται». Η μέσα σε «» περίπτ. ιε΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 7 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν.1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.8.1996. «ιζ)Ο εκμεταλλευτής αυτοκινούμενων μηχανημάτων έργων, τηρεί για κάθε μηχάνημα βιβλίο έργων, στο οποίο καταχωρεί το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία και τη διεύθυνση του εργοδότη, τη διεύθυνση ή τη θέση του έργου, το είδος του έργου, το ποσό της αμοιβής που συμφωνείται, τη χρονολογία έναρξης και λήξης του έργου. Επί ωριαίας αμοιβής αναγράφεται κάθε φορά η ώρα έναρξης και λήξης της εργασίας». Η μέσα σε «» περίπτ. ιζ΄ προστέθηκε με το άρθρ. 7 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν.1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.8.1996. «ιη)Ο επιτηδευματίας που διατηρεί επιχείρηση ενοικίασης αυτοκινήτων, μοτοσικλετών και μοτοποδηλάτων, τηρεί βιβλίο κίνησης οχημάτων, σε μερίδες ανά όχημα, στο οποίο καταχωρεί την κίνηση του κάθε οχήματος εκτός εγκατάστασης ανεξάρτητα από το σκοπό και ειδικότερα, την ώρα και την ημερομηνία αναχώρησης, την αιτιολογία, το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία και τη διεύθυνση του μισθωτή ή άλλου προσώπου, το συμφωνηθέν μίσθωμα, την ώρα και την ημερομηνία καθώς και τον τόπο επιστροφής. ιθ)Ο μεσίτης αστικών συμβάσεων, αγοράς ή πώλησης και ενοικίασης ακινήτων τηρεί βιβλίο ή διπλότυπο δελτίο εντολών στο οποίο καταχωρεί το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία και τη διεύθυνση του εντολέα, τη χρονολογία της εντολής, το είδος, τη διεύθυνση και εφόσον δεν υπάρχει την περιοχή, τα τετραγωνικά μέτρα του ακινήτου που αφορά η εντολή, καθώς και τη συμφωνούμενη αμοιβή. Επίσης με την ολοκλήρωση της εντολής καταχωρούνται η χρονολογία, το ονοματεπώνυμο ή η επωνυμία και η διεύθυνση του αντισυμβαλλόμενου». Οι μέσα σε «» περιπτ. ιη΄ και ιθ΄ προστέθηκαν με την παρ. 18 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.2003. (Αντί για τη σελ. 136,4081) Σελ. 136,4081(α) Τεύχος 1437 Σελ. 41 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 6.Τα βιβλία που τηρούνται υποχρεωτικά με βάση τις διατάξεις άλλων νόμων αναπληρώνουν τα πρόσθετα βιβλία του άρθρου αυτού, εφόσον τηρούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του και είναι θεωρημένα από την αρμόδια Δ.Ο.Υ. Αναφέρεται στις εξής διατάξεις : -άρθρ. 9 παρ. 4 Νόμ. 4041/22-31 Μαρτ. 1960 (ΦΕΚ Α΄36), Τόμ. 18Α σελ. 367 σχετικά με την ειδική φορολογία των επιχειρήσεων τύπου: καταργήθηκε από το άρθρ. 4 Ν.Δ.345/15-15 Νοεμ. 1969 (ΦΕΚ Α΄ 231), κατωτ. σελ. 203 . -άρθρ. 64 παρ. 11 Ν.2065/30-30 Ιαν. 1992 (ΦΕΚ Α΄113) ,κατωτ. σελ. 196,471 σχετικά με το βιβλίο επίσκεψης ασθενών: τροποποιήθηκε κατά το πρώτο εδάφιο από την παρ. 7 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75) κατωτ. σελ. 194,753 -άρθρ. 20 Νόμ. 2810/8-9 Μαρτ. 2000 (ΦΕΚ Α΄61) σχετικά με τα βιβλία που τηρούν οι Αγροτικές Συνεταιριστικές Οργανώσεις πέραν αυτών που προβλέπονται από τον Κώδικα Βιβλίων και  Στοιχείων. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΤΗΔΕΥΜΑΤΙΩΝ Δελτία αποστολής. Δελτία εσωτερικής  διακίνησης επιχειρήσεων επεξεργασίας ΄Αρθρ.11.-1.Δελτίο αποστολής εκδίδεται από τον επιτηδευματία:  α)σε κάθε περίπτωση χονδρικής πώλησης ή παράδοσης ή διακίνησης αγαθών προς οποιονδήποτε και για οποιοδήποτε σκοπό, εφόσον δεν εκδόθηκε συνενωμένο δελτίο αποστολής με φορολογικό στοιχείο αξίας (τιμολόγιο, απόδειξη λιανικής πώλησης, απόδειξη παροχής υπηρεσιών),  β)σε κάθε περίπτωση παραλαβής από αυτόν αγαθών για διακίνηση, από μη υπόχρεο σε έκδοση δελτίου ή από αρνούμενο την έκδοσή του,  γ)επί διακίνησης αγαθών μεταξύ των επαγγελματικών εγκαταστάσεών του. Με έγκριση του προϊσταμένου Δ.Ο.Υ., επιτρέπεται στην περίπτωση αυτή ή μη έκδοση δελτίου αποστολής ή η έκδοσή του κατά διαφορετικό τρόπο, εφόσον λόγω απόστασης δεν είναι εξαιρετικά δύσκολη η παρακολούθηση των διακινουμένων αγαθών.  Τα αγαθά που αποστέλλονται ή παραλαμβάνονται συνοδεύονται κατά τη διακίνησή τους με το πρώτο αντίτυπο του δελτίου αποστολής, που παραδίδεται στον παραλήπτη τους.  Σελ. 136,4082(α) Τεύχος 1437 Σελ. 42 Όταν, κατά τη διακίνηση αγαθών εκδίδεται δελτίο αποστολής δεν επιτρέπεται στη συνέχεια για την ίδια συναλλαγή η έκδοση συνενωμένου δελτίου αποστολής με φορολογικό στοιχείο αξίας και αντίστροφα. «2.Τα πρόσωπα της παραγράφου 3 του άρθρου 2 εκδίδουν δελτία αποστολής σε περίπτωση αποστολής αγαθών σε επιτηδευματία λόγω πώλησης ή για να πωληθούν για λογαριασμό τους.  Τα πρόσωπα της παραγράφου 4 του άρθρου 2 εκδίδουν δελτία αποστολής, εφόσον διακινούν οπωρολαχανικά, άνθη και φυτά για πώληση απευθείας ή μέσω τρίτων, για επεξεργασία ή συσκευασία, ανεξάρτητα από το χρησιμοποιούμενο μεταφορικό μέσο. Για τα λοιπά αγροτικά προϊόντα εκδίδουν δελτία αποστολής μόνον όταν τα διακινούν με δημόσιας χρήσης μεταφορικά μέσα και για τις αιτίες που προαναφέρονται». Η μέσα σε «» παρ. 2 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 3 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 3.Συγκεντρωτικό δελτίο αποστολής εκδίδεται σε περίπτωση μεταφοράς και διανομής αγαθών που η ποσότητά τους καθορίζεται από τον παραλήπτη κατά την παραλαβή τους. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία Κατά την παράδοση των αγαθών εκδίδεται από τον υπόχρεο, κατά παραλήπτη, δελτίο αποστολής ή συνενωμένο δελτίο αποστολής με φορολογικό στοιχείο αξίας ή απόδειξη λιανικής πώλησης, ανεξάρτητα από την υποχρέωση τήρησης ή μη βιβλίων από τον πωλητή. Στο στοιχείο που εκδίδεται κατά περίπτωση αναγράφεται και το είδος και η ποσότητα των αγαθών, καθώς και η ακριβής ώρα παράδοσής τους. Με την επιστροφή στην επιχείρηση αναγράφεται στο πρωτότυπο του συγκεντρωτικού δελτίου αποστολής η ποσότητα των αγαθών που επιστρέφονται.  «Το συγκεντρωτικό δελτίο αποστολής αυτής της παραγράφου, κατάλληλα γραμμογραφημένο σε στήλες, μπορεί να εκδίδεται την πρώτη ημέρα της διακίνησης των αγαθών, ανεξαρτήτως απόστασης, εφόσον, κάθε ημέρα και μέχρι τριάντα (30) ημέρες πριν από την εκκίνηση του μεταφορικού μέσου αναγράφονται σε ιδιαίτερη στήλη τα υπόλοιπα των ποσοτήτων κάθε είδους αγαθών που διακινούνται την ημέρα αυτή». Το μέσα σε «» τελευταίο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από τη παρ. 14 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την παρ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. 4.Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλίο αποθήκης εκδίδει δελτίο εσωτερικής διακίνησης για την εντός της επιχείρησής του διακίνηση αγαθών και ειδικότερα:  α)για κάθε εξαγωγή από την αποθήκη πρώτων υλών, βοηθητικών υλών, «υλικών συσκευασίας» ιδίων ή τρίτων, προς την παραγωγική διαδικασία. Όταν είναι δύσκολη η άμεση έκδοση του δελτίου αυτού μπορεί να εκδίδεται ημερήσιο δελτίο για όλες τις εξαγωγές που έγιναν την ίδια μέρα. Η μέσα σε «» φράση αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 15 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. β)για κάθε επαναφορά στην αποθήκη πρώτων υλών, βοηθητικών υλών και ειδών συσκευασίας, που δε χρησιμοποιήθηκαν τελικά στην παραγωγική διαδικασία,  γ)για τα εντός της ημέρας παραχθέντα έτοιμα προϊόντα που εισάγονται στην αποθήκη.  5.Στο δελτίο αποστολής αναγράφονται:  α)τα στοιχεία του αποστολέα και παραλήπτη όπως ορίζονται από τις διατάξεις της παρ. 10 του άρθρ. 12  του Κώδικα αυτού (εκτός του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.) του παραλήπτη). Η μέσα σε () φράση απαλείφθηκε από την παρ. 2 άρθρ. 3 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Όταν τα αγαθά αποστέλλονται σε ιδιώτη αναγράφεται μόνο το ονοματεπώνυμο και η διεύθυνσή του. Στο συγκεντρωτικό δελτίο αποστολής ως παραλήπτης αναγράφεται η λέξη "Διάφοροι",  β)η ακριβής ώρα παράδοσης ή έναρξης της αποστολής που σημειώνεται τουλάχιστον το πρώτο αντίτυπο, με τετραψήφιο αριθμό. «Επίσης αναγράφεται ο αριθμός κυκλοφορίας του πρώτου χρησιμοποιούμενου κατά τη μεταφορά των αγαθών φορτηγού αυτοκινήτου δημόσιας ή ιδιωτικής χρήσης ή το όνομα του πλωτού μέσου επί θαλάσσιων μεταφορών». Το μέσα σε «» δεύτερο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 4 άρθρ. 16 Νόμ. 2992/20-20 Μαρτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄54) κατωτ. αριθ. 162. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 48 του ιδίου νόμου ισχύει από 20.3.2002. «γ)ο τόπος από τον οποίο τα αγαθά αποστέλλονται, καθώς και ο τόπος προορισμού, όταν δεν συμπίπτει με τη διεύθυνση του καταστήματος ή του υποκαταστήματος του αποστολέα και του καταστήματος του παραλήπτη, κατά περίπτωση». Η μέσα σε  «» περίπτ. γ΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 8 Νόμ. 2120/3-4 Μαρτ. 1993 (ΦΕΚ Α΄24) κατωτ. σελ. 196,496.Σύμφωνα δε με το άρθρ. 11 του ιδίου νόμου ισχύει από 4.3.1993. δ)η ημερομηνία έκδοσης του δελτίου αποστολής. Με έγκριση του προϊσταμένου Δ.Ο.Υ. επιτρέπεται τα δελτία αποστολής να εκδίδονται σε προγενέστερο χρόνο από την ημερομηνία της διακίνησης των αγαθών, όταν υπάρχουν σοβαρές δυσχέρειες. Στην περίπτωση αυτή στο δελτίο αποστολής αναγράφεται και η ημερομηνία που θα γίνει η μεταφορά,  ε)ο σκοπός της διακίνησης,  (Αντί για τη σελ.136,409(α) Σελ. 136,409(β) Τεύχος 1437 Σελ. 43 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 στ)το είδος, η μονάδα μέτρησης, η ποσότητα κάθε είδους, το άθροισμα των ποσοτήτων των ειδών, αριθμητικά και ολογράφως, ανεξάρτητα αν για τον προσδιορισμό της ποσότητας κάθε είδους χρησιμοποιήθηκε η ίδια ή διαφορετική μονάδα μέτρησης. Δεν υπάρχει υποχρέωση αναγραφής του αθροίσματος των ποσοτήτων αριθμητικώς και ολογράφως όταν το δελτίο αποστολής εκδίδεται με τη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή (Η/Υ).  ζ)επί αποστολής αγαθών μεταξύ κεντρικού και υποκαταστήματος ή μεταξύ υποκαταστημάτων, εφόσον στο υποκατάστημα τηρείται βιβλίο αποθήκης κατ' είδος, ποσότητα και αξία ή εξάγεται αυτοτελές λογιστικό αποτέλεσμα, αναγράφεται και η αξία των αγαθών που αποστέλλονται. Αν αυτό δεν είναι άμεσα εφικτό, η αξία γνωστοποιείται με ιδιαίτερο έγγραφο. η)ο αριθμός του τιμολογίου αγοράς ή πώλησης ηρτημένων καρπών.  6.Στο δελτίο εσωτερικής διακίνησης αναγράφονται:  α)το είδος και η ποσότητα των αγαθών που διακινούνται,  β)ο χώρος προέλευσης και ο χώρος προορισμού των αγαθών. Τιμολόγια, Εκκαθαρίσεις ΄Αρθρ.12.-1.Για την πώληση αγαθών για ίδιο λογαριασμό ή για λογαριασμό τρίτου ή δικαιώματος εισαγωγής και την παροχή από επιτηδευματία σε άλλο επιτηδευματία και τα πρόσωπα των παρ. 3 και 4 του αρθρ. 2 του Κώδικα αυτού για την άσκηση του επαγγέλματός τους ή την εκτέλεση του σκοπού τους, κατά περίπτωση, καθώς και για την πώληση αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών εκτός της χώρας εκδίδεται τιμολόγιο. 2.Για τις χονδρικές πωλήσεις αγαθών και παροχές υπηρεσιών, που επαναλαμβάνονται κάθε ημέρα ή και κατά αραιότερα χρονικά διαστήματα μέσα στον ίδιο μήνα, προς τον ίδιο επιτηδευματία ή πρόσωπο των παρ. 3 και 4 του άρθρ. 2 του Κώδικα αυτού, ο πωλητής επιτηδευματίας μπορεί, αντί της έκδοσης τιμολογίου για κάθε πώληση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών, να τηρεί κατάσταση κατά αγοραστή-πελάτη, στην οποία καταχωρείται για κάθε πώληση αγαθών ή για κάθε παροχή υπηρεσιών η ημερομηνία παράδοσης των αγαθών ή παροχής των υπηρεσιών, το είδος, η ποσότητα και η αξία των αγαθών ή το είδος των υπηρεσιών και το ποσό της αμοιβής που συμφωνήθηκε. «Με βάση τα δεδομένα της κατάστασης αυτής εκδίδεται το τιμολόγιο το αργότερο μέχρι τη δέκατη  Σελ. 136,410(β) Τεύχος 1437 Σελ. 44 ημέρα του επόμενου μήνα με ημερομηνία έκδοσης την τελευταία ημέρα του μήνα εκείνου που αφορά, στο οποίο δεν απαιτείται αναλυτική περιγραφή, εφόσον η πιο πάνω κατάσταση συντάσσεται σε δύο αντίτυπα, ένα των οποίων επισυνάπτεται στο τιμολόγιο. Η κατάσταση αυτή δεν απαιτείται όταν τα δεδομένα αυτής προκύπτουν από τα πρόσθετα βιβλία του άρθρ. 10 του Κώδικα αυτού ή όταν το τιμολόγιο που εκδίδεται περιέχει αναλυτικά όλα τα δεδομένα που απαιτούνται από τις κατ' ιδίαν διατάξεις». Τα μέσα σε «» δεύτερο και τρίτο εδάφια αντικαταστάθηκαν ως άνω από την παρ. 8 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75) κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιε΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύουν από 11.5.1994. 3.Επίσης, ο επιτηδευματίας εκδίδει τιμολόγιο όταν εισπράττει επιδοτήσεις, οικονομικές ενισχύσεις, αποζημιώσεις, επιστροφές έμμεσων φόρων, δασμών, τελών, τόκων, εισφορές και άλλα ανόργανα έσοδα. Για την υποχρέωση έκδοσης τιμολογίου, ως είσπραξη θεωρείται και η πίστωση του λογαριασμού του δικαιούχου, εφόσον αυτός εγγράφως έλαβε γνώση της πίστωσης αυτής.  4.Τιμολόγιο εκδίδεται και από τα πρόσωπα της παρ.3 του άρθρ. 2 του Κώδικα αυτού για τις πωλήσεις αγαθών ή τις παροχές υπηρεσιών, που πραγματοποιούν σε επιτηδευματία ή σε πρόσωπα των παρ. 3 και 4 του άρθρ. 2.  27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 5.Ο επιτηδευματίας και τα πρόσωπα της παρ. 3 του άρθρ. 2 εκδίδουν τιμολόγιο για τα αγαθά που αγοράζουν ή τις υπηρεσίες που δέχονται από πρόσωπα που αρνούνται την έκδοση τιμολογίου ή εκδίδουν ανακριβές τιμολόγιο ή δεν έχουν υποχρέωση για έκδοση τιμολογίου κατά την πώληση αγαθών. Στην περίπτωση άρνησης από υπόχρεο έκδοσης τιμολογίου ή έκδοσης ανακριβούς τιμολογίου το πρωτότυπο του τιμολογίου που εκδίδει ο αγοραστής των αγαθών ή ο λήπτης των υπηρεσιών αποστέλλεται εντός του επομένου από την έκδοσή του μήνα στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. του αντισυμβαλλόμενου. «6.Ο επιτηδευματίας και τα πρόσωπα της παραγράφου 3 του άρθρου 2 του Κώδικα αυτού όταν αγοράζουν αγροτικά προϊόντα από πρόσωπα της παραγράφου 4 του άρθρου 2 εκδίδουν τιμολόγιο.  Για το χρόνο έκδοσης του τιμολογίου του προηγούμενου εδαφίου ισχύουν αναλόγως τα οριζόμενα, για την πώληση αγαθών, στις διατάξεις των παραγράφων 14 και 15, για δε τις επαναλαμβανόμενες αγορές τα οριζόμενα στην παράγραφο 2». Η μέσα σε «» παρ. 6, όπως είχε αντικατασταθεί κατά τα δύο πρώτα εδάφια από το άρθρ. 8 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν.1996 (ΦΕΚ Α΄105), αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 3 άρθρ. 3 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 7.Τα αγαθά που παραλαμβάνονται από τρίτο προς πώληση ή προς επεξεργασία για λογαριασμό του καταχωρούνται, κατ' είδος και ποσότητα σε διπλότυπη κατάσταση κατά εντολέα. Στην ίδια κατάσταση καταχωρούνται κατ' είδος ποσότητα και αξία τα αγαθά που πωλούνται ή παραδίδονται μετά την επεξεργασία, οι δαπάνες που πραγματοποιούνται για λογαριασμό του τρίτου, ο Φ.Π.Α. και κάθε άλλο στοιχείο απαραίτητο για την εκκαθάριση. Στο τέλος κάθε μήνα και μέχρι τη δεκάτη ημέρα του επόμενου μήνα και με ημερομηνία έκδοσης την τελευταία ημέρα του προηγούμενου μήνα εκδίδεται εκκαθάριση κατά εντολέα, στην οποία αναγράφονται τα πλήρη στοιχεία του εντολέα, η συνολική αξία των πωλήσεων ή της αμοιβής κατά συντελεστή Φ.Π.Α., το ποσό του Φ.Π.Α., η προμήθεια που αναλογεί, ο Φ.Π.Α. της προμήθειας, καθώς και οι δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν για λογαριασμό του εντολέα. Η εκκαθάριση με το ένα αντίτυπο της κατάστασης και τα δικαιολογητικά των δαπανών, που εκδόθηκαν στο όνομα του εντολέα και αναγράφονται αναλυτικά στην κατάσταση, αποστέλλονται στον εντολέα μέχρι τη δεκάτη ημέρα του μήνα της εκκαθάρισης και  προκειμένου για τον τελευταίο μήνα της διαχειριστικής περιόδου μέχρι την εικοστή ημέρα του επομένου μήνα. Η εκκαθάριση και η κατάσταση, ως προς τον εντολέα, υποκαθιστούν τα στοιχεία πώλησης αυτού. Η πιο πάνω κατάσταση μπορεί να μη συντάσσεται εάν τα στοιχεία της αναγράφονται στην εκκαθάριση.  8.Οι διατάξεις της προηγουμένης παραγράφου εφαρμόζονται ανάλογα και επί αγοράς αγαθών ή λήψης υπηρεσιών για λογαριασμό τρίτου.  Επί αγοράς αγαθών λήψης υπηρεσιών από πρόσωπο που δεν έχει υποχρέωση έκδοσης τιμολογίου αυτό εκδίδεται από τον αντιπρόσωπο. Στην περίπτωση αυτή στο τιμολόγιο αναγράφεται και το ονοματεπώνυμο και η διεύθυνση του εντολέα, διαφορετικά η αγορά θεωρείται, κατ' αμάχητο τεκμήριο, ότι έγινε για λογαριασμό του αντιπροσώπου. «9.Στο τιμολόγιο αναγράφονται η ημερομηνία έκδοσης αυτού, τα πλήρη στοιχεία των συμβαλλομένων, τα στοιχεία της συναλλαγής, καθώς και ο αύξων αριθμός ή οι αριθμοί των δελτίων αποστολής ή ποσοτικής παραλαβής που εκδόθηκαν για τη διακίνηση ή την παραλαβή των αγαθών που αφορά το τιμολόγιο». Η μέσα σε «» παρ. 9 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 4 άρθρ. 3 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 10.Ως πλήρη στοιχεία των συμβαλλομένων νοούνται το ονοματεπώνυμο ή η επωνυμία, το επάγγελμα, η διεύθυνση, ο Α.Φ.Μ. και η αρμόδια Δ.Ο.Υ. Για το Δημόσιο και τα εξομοιούμενα με αυτό πρόσωπα, καθώς και για τους διεθνείς οργανισμούς και τις ξένες αποστολές, αναγράφεται τουλάχιστον η επωνυμία και η διεύθυνση, «καθώς και ο Α.Φ.Μ». Στο τέλος της παρ. 10 η μέσα σε «» φράση προστέθηκε με την παρ. 5 άρθρ. 3 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. (Αντί για τη σελ. 136,411(α) Σελ. 136,411(β) Τεύχος 1437 Σελ. 45 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 11.Ως πλήρη στοιχεία της συναλλαγής νοούνται το είδος των αγαθών, η ποσότητα, η μονάδα μέτρησης, η τιμή μονάδας και η αξία ή το είδος των υπηρεσιών και η αμοιβή, η οποία, όπου συντρέχει περίπτωση, αναλύεται κατά συντελεστή Φ.Π.Α. ή απαλλαγή από το Φ.Π.Α.  Οι παρεχόμενες εκπτώσεις αναγράφονται κατά τις ίδιες διακρίσεις. Στο καθαρό ποσό προστίθενται οι κατά το χρόνο της συναλλαγής συναλλακτικές και ειδικές φορολογικές επιβαρύνσεις και ο Φ.Π.Α. που αναλογεί. Ακόμη αναγράφεται το συνολικό ποσό της αξίας της συναλλαγής αριθμητικώς ή της αμοιβής αριθμητικώς, καθώς και ολογράφως όταν εκδίδεται χειρόγραφο τιμολόγιο. Επί αγοράς ηρτημένων καρπών ορισμένου κτήματος στο τιμολόγιο αναγράφεται ως ποσότητα αυτή που υπολογίζεται να αποληφθεί. Επί παροχής πολλαπλών συναφών υπηρεσιών ως είδος μπορεί να αναγράφεται συνοπτική περιγραφή τούτων, εφόσον γίνεται παραπομπή στην οικεία σύμβαση.  12.Στο τιμολόγιο που εκδίδει ο αντιπρόσωπος οίκου εξωτερικού εκτός από τα στοιχεία που αναφέρονται στις παρ. 9, 10 και 11 του άρθρου αυτού, αναγράφει και τα στοιχεία της τράπεζας που καταβάλλει την προμήθεια ή πιστώνει το λογαριασμό του, τα στοιχεία του οίκου εξωτερικού και τον αριθμό του τιμολογίου ή της παραγγελίας, στα οποία αναφέρεται η προμήθεια. Επίσης εκδίδει τιμολόγιο με το ίδιο περιεχόμενο και στις περιπτώσεις που παίρνει προμήθεια και από τον παραγγελέα ή μόνο απ' αυτόν.  13.Για τις επιστροφές και τις εκπτώσεις ή άλλες διαφορές, εκτός του Φ.Π.Α., οι οποίες αναφέρονται σε προηγούμενες συναλλαγές, εκδίδεται πιστωτικό τιμολόγιο από τον εκδότη του τιμολογίου ή άλλου στοιχείου που εκδόθηκε αντί τιμολογίου , στο οποίο αναγράφονται, εκτός των στοιχείων των συμβαλλομένων, το είδος, η ποσότητα, η μονάδα μέτρησης, η τιμή και η αξία κατά συντελεστή Φ.Π.Α. των επιστρεφομένων αγαθών, το ποσό των εκπτώσεων και των τυχόν διαφορών, ο αύξων αριθμός ή οι αριθμοί των στοιχείων της συναλλαγής που αφορά η επιστροφή ή η παρεχόμενη έκπτωση, καθώς και ο Φ.Π.Α. Επί εκπτώσεων που υπολογίζονται με βάση τις πωλήσεις δεν απαιτείται η αναγραφή των πιο πάνω αριθμών. Πιστωτικό τιμολόγιο για το Φ.Π.Α. εκδίδεται μόνο στις περιπτώσεις που προβλέπεται αυτό ρητά από σχετικές διατάξεις.  Σελ. 136,412(β) Τεύχος 1437 Σελ. 46    «14.Το τιμολόγιο εκδίδεται κατά την παράδοση ή την έναρξη της αποστολής των αγαθών στον παραλήπτη, κατά περίπτωση.  Κατ΄ εξαίρεση, όταν για τη διακίνηση έχει εκδοθεί δελτίο αποστολής, το τιμολόγιο εκδίδεται το αργότερο σε ένα (1) μήνα από την παράδοση ή αποστολή των αγαθών στον αγοραστή και πάντως μέσα στην ίδια διαχειριστική περίοδο των συμβαλλομένων. Στις προαναφερόμενες περιπτώσεις έκδοσης του τιμολογίου σε χρόνο μεταγενέστερο της παράδοσης ή αποστολής των αγαθών, όταν αυτές αφορούν ενδοκοινοτικές αποστολές ή παραδόσεις αγαθών, σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 22α του Ν. 1642/1986, το τιμολόγιο εκδίδεται το αργότερο μέχρι τη 15η του επόμενου μήνα της παράδοσης ή αποστολής αγαθών και πάντως μέσα στην ίδια διαχειριστική περίοδο των συμβαλλομένων.  Το τιμολόγιο αγοράς ηρτημένων καρπών εκδίδεται κατά το χρόνο κατάρτισης της σύμβασης.  Επί επιστροφής αγαθών τo πιστωτικό τιμολόγιο εκδίδεται το αργότερο σε ένα (1) μήνα από το χρόνο της παραλαβής τους και πάντως μέσα στην ίδια διαχειριστική περίοδο που παραλήφθηκαν τα αγαθά.  Στην περίπτωση παροχής υπηρεσίας το τιμολόγιο εκδίδεται με την ολοκλήρωση της παροχής. Όταν η παροχή υπηρεσίας διαρκεί, εκδίδεται τιμολόγιο κατά το χρόνο που καθίσταται απαιτητό μέρος της αμοιβής, για το μέρος αυτό και την υπηρεσία που παρασχέθηκε. Πάντως, το τιμολόγιο δεν μπορεί να εκδοθεί πέραν της διαχειριστικής περιόδου που παρασχέθηκε η υπηρεσία.  27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία Στην περίπτωση εκτέλεσης τεχνικών έργων ή εγκαταστάσεων, το τιμολόγιο εκδίδεται μέσα σε ένα (1) μήνα από την προσωρινή επιμέτρηση και πάντως μέσα στην ίδια φορολογική περίοδο που πραγματοποιήθηκε η επιμέτρηση». Η μέσα σε «» παρ. 14 , όπως είχε τροποποιηθεί από την παρ. 6 άρθρ. 21 Νόμ. 2166/24-24 Αυγ.1993 (ΦΕΚ Α΄137) κατωτ. αριθ. 102, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 16 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. «Ειδικά σε περίπτωση παροχής σε πελάτη δικαιώματος λήψης υπηρεσιών, για συγκεκριμένο ή μη χρονικό διάστημα, έναντι προκαθορισμένης αμοιβής, ανεξάρτητα αν αυτή αφορά συγκεκριμένο ή μη πλήθος υπηρεσιών, το τιμολόγιο εκδίδεται κατά το χρόνο που η αμοιβή είναι απαιτητή και ο πελάτης αποκτά το σχετικό δικαίωμα λήψης των υπηρεσιών και όχι αργότερα από το τέλος της διαχειριστικής περιόδου των συμβαλλομένων». Το μέσα σε «» εδάφιο, όπως είχε προστεθεί με την παρ. 6 άρθρ. 3 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 15 άρθρ. 46 Νόμ. 3220/28-28 Ιαν. 2004 (ΦΕΚ Α΄15) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. δ΄ άρθρ. 56 του ιδίου νόμου ισχύει από 28.1.2004. «Εξαιρετικά για τις κατά το ανωτέρω εδάφιο παροχές, σε πελάτες στους οποίους το δικαίωμα λήψης υπηρεσιών αποκτήθηκε στο έτος 2003, το τιμολόγιο για την απαιτητή αμοιβή εκδίδεται το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2005». Το μέσα σε «» τελευταίο εδάφιο, όπως είχε προστεθεί με την παρ. 15 άρθρ. 46 Νόμ. 3220/28-28 Ιαν. 2004 (ΦΕΚ Α΄15) κατωτ. αριθ. 194 και αντικατασταθεί από το άρθρ. 3 Νόμ. 3245/15-16 Ιουν. 2004 (ΦΕΚ Α΄110) κατωτ. αριθ. 189, αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 6 Νόμ. 3336/20-20 Απρ. 2005 (ΦΕΚ Α΄96) κατωτ. αριθ. 209. «15.Εάν ο αγοραστής των αγαθών ή υπηρεσιών είναι πρόσωπο της παραγράφου 3 του άρθρου 2, το τιμολόγιο μπορεί να εκδοθεί μέχρι το τέλος της διαχειριστικής περιόδου μέσα στην οποία έγινε η παράδοση ή η αποστολή των αγαθών ή η παροχή των υπηρεσιών ή η πιστοποίηση δημόσιων έργων.  Κατ εξαίρεση, όλα τα φορολογικά στοιχεία του παρόντος άρθρου, τα οποία εκδίδονται στο τέλος της διαχειριστικής περιόδου, επιτρέπεται να εκδίδονται μέχρι την εικοστή ημέρα του επόμενου μήνα με  ημερομηνία έκδοσης την τελευταία ημέρα της διαχειριστικής περιόδου, εφόσον παραδίδονται μέχρι την ημέρα αυτή, σε αυτόν που αφορούν». Η μέσα σε «» παρ. 15 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 16 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. «16.Οι διατάξεις του άρθρου αυτού δεν έχουν εφαρμογή:  α)Στις πωλήσεις ακινήτων, βιομηχανοστασίων, πλοίων, αυτοκινήτων, αεροσκαφών και λοιπών μηχανημάτων, εφόσον συντάσσονται συμβόλαια μεταβίβασης, καθώς και στις πωλήσεις μετοχών, παραγώγων, ομολογιών, ομολόγων, εντόκων γραμματίων και λοιπών συναφών.  β)Στις πωλήσεις ύδατος μη ιαματικού, αεριόφωτος, ηλεκτρικού ρεύματος, θερμικής ενέργειας ή παροχής τηλεπικοινωνιακών, ταχυδρομικών, τραπεζικών, χρηματιστηριακών, χρηματοδοτικών εργασιών, καθώς και στις περιπτώσεις είσπραξης ανταποδοτικών τελών και λοιπών συναφών δικαιωμάτων από το Δημόσιο, Ν.Π.Δ.Δ., Ο.Τ.Α., δημοτικές επιχειρήσεις και επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, εφόσον από τα ανωτέρω πρόσωπα εκδίδονται άλλα έγγραφα που περιλαμβάνουν τα στοιχεία του τιμολογίου, εκτός της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας του αντισυμβαλλομένου και αντίτυπο αυτών των εγγράφων παραδίδεται στον πελάτη.  γ)Στις πωλήσεις μη εμπορεύσιμων αγαθών για τον αγοραστή επιτηδευματία και από τα πρόσωπα των παραγράφων 3 και 4 του άρθρου 2 του Κώδικα αυτού, αξίας κάθε συναλλαγής μέχρι "πενήντα (50) ευρώ", εφόσον εκδίδεται απόδειξη λιανικής πώλησης». Η μέσα σε «» παρ. 16 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 17 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. Το μέσα σε "" όριο των 15.000 δραχμών μετατράπηκε και αναπροσαρμόσθηκε σε 50 ευρώ από την περίπτ. δ΄ παρ. 1 άρθρ. 17 Ν.2948/1919 Οκτ. 2001 (ΦΕΚ Α΄242) κατωτ. αριθ. 156. Σύμφωνα δε με την παρ. 3 άρθρ. 28 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2002. (Αντί για τη σελ. 136,413(α) Σελ. 136,413(β) Τεύχος 1437 Σελ. 47 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 «17.Όλα τα φορολογικά στοιχεία του παρόντος άρθρου που εκδίδονται με μηχανογραφικό τρόπο, μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή και σημαίνονται με τη χρήση Ειδικών Ηλεκτρονικών Ασφαλών Διατάξεων Σήμανσης (Ε.Α.Φ.Δ.Σ.Σ.) της παραγράφου 5 του άρθρου 1 του Ν. 1809/1988 (ΦΕΚ 222 Α') κάθε μήνα, επιτρέπεται να εκδίδονται μέχρι τη δέκατη πέμπτη ημέρα του επόμενου μήνα με ημερομηνία έκδοσης την τελευταία ημέρα του προηγούμενου μήνα, με εξαίρεση τα τιμολόγια που εκδίδονται στο χρόνο που προβλέπεται από τις διατάξεις του δεύτερου εδαφίου της παραγράφου 14, τα οποία επιτρέπεται να εκδίδονται εντός του επόμενου δεκαπενθημέρου από τον προβλεπόμενο αυτόν χρόνο και με ημερομηνία έκδοσης αυτή της συμπλήρωσης ενός μήνα από την παράδοση ή την αποστολή των αγαθών στον αγοραστή.  Για όλα τα φορολογικά στοιχεία του παρόντος άρθρου που εκδίδονται στο τέλος της διαχειριστικής περιόδου, ισχύουν ως προς το χρόνο έκδοσης αυτών τα οριζόμενα από τις διατάξεις της παραγράφου 15». Η μέσα σε «» παρ. 17, όπως είχε προστεθεί με το άρθρ. 2 Νόμ. 3193/19-20 Νοεμ. 2003 (ΦΕΚ Α΄266) κατωτ. αριθ. 183, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 6 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 204. Σύμφωνα δε με την περίπτ. η΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2005. Αποδείξεις λιανικής πώλησης αγαθών. Αποδείξεις παροχής υπηρεσιών ΄Αρθρ.13.-1.Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία δεύτερης ή τρίτης κατηγορίας για κάθε πώληση αγαθών, για ίδιο λογαριασμό ή για λογαριασμό τρίτου, ή παροχή υπηρεσιών προς το κοινό ή προς τα μέλη προμηθευτικού συνεταιρισμού με βάση διατακτικές του, εκδίδει απόδειξη λιανικής πώλησης ή παροχής υπηρεσιών, κατά περίπτωση. (Στις αποδείξεις λιανικής πώλησης ή παροχής υπηρεσιών αξίας άνω των «τριάντα (30) ευρώ» αναγράφεται και το ονοματεπώνυμο του αγοραστή , όταν αφορούν πώληση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών εκπιπτόμενη στη φορολογία εισοδήματος. Στις αποδείξεις αυτές όταν εκδίδονται με τη χρήση φορολογικής ταμειακής μηχανής (φ.τ.μ.) το ονοματεπώνυμο αναγράφεται στο πίσω μέρος αυτών, θέτοντας ο πωλητής επιτηδευματίας και τη σφραγίδα του). Τα μέσα σε () δεύτερο και τρίτο εδάφια καταργήθηκαν από την παρ. 7 άρθρ. 3 Νόμ.  Σελ. 136,414(β) Τεύχος 1437 Σελ. 48 3052/23-24 Σεπτ. 2002(ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166, από 1.1.2003 σύμφωνα με το άρθρ. 16 του ίδιου νόμου, όπως είχαν προστεθεί με την παρ. 9 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75), κατωτ. σελ. 194,573. Το όριο των 10.000 δραχμών μετατράπηκε και αναπροσαρμόσθηκε στο μέσα σε «» όριο των 30 ευρώ από την περίπτ. ε΄ παρ. 1 άρθρ. 17 Νόμ. 2948/19-19 Οκτ. 2001 (ΦΕΚ Α΄242) κατωτ. αριθ. 156 και ίσχυσε από 1.1.2002 σύμφωνα με την παρ. 3 άρθρ. 28 του ίδιου νόμου. Σε περίπτωση επιστροφής των αγαθών εκδίδει απόδειξη επιστροφής. Σε περίπτωση αλλαγής των αγαθών εκδίδει απόδειξη λιανικής πώλησης στην οποία αναγράφει χωριστά τουλάχιστον την αξία του αγαθού που παραδίδεται στον πελάτη, καθώς και την αξία του αγαθού που επιστρέφεται και την τυχόν διαφορά. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία «Σε περίπτωση έκπτωσης μετά την έκδοση της απόδειξης λιανικής πώλησης, που αφορά διαρκή καταναλωτικά αγαθά, κατά την έννοια των διατάξεων της παραγράφου 1 περίπτωση θ' του άρθρου 31 του ν. 2238/1994 (ΦΕΚ 151 Α'), των οποίων η αρχική τιμή είχε επιβαρυνθεί λόγω διακανονισμού, ή αγαθά που διαπιστώνεται εκ των υστέρων ελάττωμα, εκδίδεται απόδειξη επιστροφής, στην οποία αναγράφονται το ονοματεπώνυμο και η διεύθυνση του πελάτη, το είδος και η ποσότητα, καθώς και ο αύξων αριθμός της σχετικής απόδειξης λιανικής πώλησης». Το μέσα σε «» νέο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 7 άρθρ. 3 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002(ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. «2.Στην απόδειξη λιανικής πώλησης ή παροχής υπηρεσιών αναγράφεται κατά συντελεστή Φ.Π.Α. και η αξία της πώλησης ή το ποσό της αμοιβής, καθώς και το είδος των παρεχόμενων υπηρεσιών επί των αποδείξεων παροχής υπηρεσιών που εκδίδουν όσοι τηρούν πρόσθετα βιβλία της παρ. 5 του άρθρ. 10». Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 10 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75) , κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιε΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.7.94. Οι επιτηδευματίες της παρ.5 του άρθρ. 10 του Κώδικα αυτού, καθώς και οι επιτηδευματίες που ασκούν ελευθέριο επάγγελμα, κατονομαζόμενο στην παρ. 1 του άρθρ. 45 του ν.δ. 3323/1955, στις εκδιδόμενες αποδείξεις παροχής υπηρεσιών αναγράφουν το ονοματεπώνυμο και τη διεύθυνση του πελάτη, το ποσό της αμοιβής αριθμητικώς καθώς και ολογράφως, όταν αυτή εκδίδεται χειρόγραφη. Οι επιτηδευματίες αυτοί εκδίδουν την ίδια απόδειξη και όταν παρέχουν υπηρεσίες για επαγγελματική εξυπηρέτηση του πελάτη, οπότε αναγράφουν σ' αυτήν το επάγγελμα και τον αριθμό φορολογικού μητρώου του. Κατ' εξαίρεση, ο εκμεταλλευτής χώρου στάθμευσης αυτοκινήτων αναγράφει στην απόδειξη τον αριθμό κυκλοφορίας του αυτοκινήτου, αντί της αναγραφής των στοιχείων του πελάτη. Επί παροχής υπηρεσιών χωρίς αμοιβή στην απόδειξη αναγράφεται η ένδειξη "δωρεάν".  Ο εκμεταλλευτής γεωργικών μηχανημάτων ή ελαιουργείου ή αλευρόμυλου ή εργοστασίου αποφλοίωσης ρυζιού, εκδίδει, σε κάθε περίπτωση, απόδειξη παροχής υπηρεσιών στην οποία αναγράφει και το ονοματεπώνυμο και τη διεύθυνση του πελάτη,  όταν δε η αμοιβή του καταβάλλεται σε είδος στην απόδειξη αυτή αναγράφει το είδος, την ποσότητα και την αξία του στην τρέχουσα τιμή.  Όταν ο επιτηδευματίας είναι υπόχρεος σε τήρηση βιβλίου αποθήκης κατά την εισαγωγή και εξαγωγή αναγράφει στην απόδειξη λιανικής πώλησης ή στην απόδειξη επιστροφής, κατά περίπτωση, και το είδος και την ποσότητα του αγαθού που πωλήθηκε ή επιστράφηκε ή αλλάχθηκε.  Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας και πωλεί αγαθά ή παρέχει υπηρεσίες με πίστωση αναγράφει στην απόδειξη και το ονοματεπώνυμο, τη διεύθυνση του πελάτη και την ένδειξη "ΕΠΙ ΠΙΣΤΩΣΕΙ". Το ονοματεπώνυμο και η διεύθυνση του πελάτη αναγράφονται και στην περίπτωση επιστροφής ή αλλαγής αγαθών, εφόσον επιστρέφεται σ' αυτόν ποσό άνω των "15 ευρώ". Το όριο των 5.000 δραχμών μετατράπηκε και αναπροσαρμόσθηκε στο μέσα σε «» όριο των 15 ευρώ από την περίπτ. ε΄ παρ. 1 άρθρ. 17 Νόμ. 2948/19-19 Οκτ. 2001 (ΦΕΚ Α΄242) κατωτ. αριθ. 156. Σύμφωνα δε με την παρ. 3 άρθρ. 28 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2002. «3.Η απόδειξη εκδίδεται κατά την παράδοση ή την έναρξη της αποστολής του αγαθού.  Κατ' εξαίρεση όταν για τη διακίνηση έχει εκδοθεί δελτίο αποστολής, η απόδειξη μπορεί να εκδίδεται το αργότερο μέχρι τη δέκατη ημέρα του επόμενου μήνα με ημερομηνία έκδοσης την τελευταία ημέρα του μήνα αποστολής και πάντως όχι πέραν της διαχειριστικής περιόδου. Όταν η αποστολή των αγαθών γίνεται σε τρίτο, με εντολή του αγοραστή, σε χρόνο μεταγενέστερο από την έκδοση της απόδειξης λιανικής πώλησης, στο δελτίο αποστολής αναγράφεται ο αριθμός της απόδειξης αυτής.  Στην περίπτωση παροχής υπηρεσίας η απόδειξη εκδίδεται στο χρόνο που ορίζεται από τις διατάξεις των παραγράφων 14 και 15 του άρθρου 12 για το τιμολόγιο, με εξαίρεση την απόδειξη παροχής υπηρεσιών των ασκούντων ελευθέριο επάγγελμα, η οποία εκδίδεται με κάθε επαγγελματική τους είσπραξη, καθώς και τα εισιτήρια θεαμάτων ή μεταφοράς προσώπων, τα οποία εκδίδονται το αργότερο κατά το χρόνο της έναρξης του θεάματος ή της μεταφοράς.  Επί εκτελέσεως οποιουδήποτε τεχνικού έργου ή εγκατάστασης που ανήκει σε ιδιώτη, η απόδειξη εκδίδεται κατά την παράδοση του έργου ή της εγκατάστασης και πάντως πριν από το τέλος της διαχειριστικής περιόδου για το έργο που έχει εκτελεστεί.  (Αντί για τη σελ. 136,415(α) Σελ. 136,415(β) Τεύχος 1437 Σελ. 49 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 Στην απόδειξη αυτή αναγράφεται και το ονοματεπώνυμο, η διεύθυνση του πελάτη και το είδος του έργου ή της εγκατάστασης». Η μέσα σε «» παρ. 3, όπως αντικαταστάθηκε κατά το πρώτο εδάφιο από την παρ. 18 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 8 άρθρ. 3 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002(ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 4.«Οι διατάξεις του άρθρου αυτού δεν έχουν εφαρμογή στις συναλλαγές των περιπτώσεων α' και β' της παραγράφου 16 του άρθρου 12 του Κώδικα αυτού, εφόσον από τις επιχειρήσεις πώλησης των ειδών ή παροχής των υπηρεσιών αυτών ή από τα πρόσωπα είσπραξης ανταποδοτικών τελών, εκδίδονται άλλα έγγραφα, που περιλαμβάνουν τα στοιχεία της απόδειξης λιανικής πώλησης ή παροχής υπηρεσιών και αντίτυπο αυτών των εγγράφων παραδίδεται στον πελάτη, καθώς και στην είσπραξη αμοιβής από συμβολαιογράφο, εφόσον η αμοιβή του αναγράφεται στο συμβόλαιο για το οποίο εισπράττεται». Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 18 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. «Κατ' εξαίρεση, για τις πωλήσεις ύδατος μη ιαματικού, ηλεκτρικού ρεύματος και παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών στα εκδιδόμενα φορολογικά στοιχεία ή άλλα παραστατικά αναγράφεται και το ονοματεπώνυμο του πελάτη-καταναλωτή, η διεύθυνσή του και ο αριθμός φορολογικού μητρώου ή ο αριθμός της αστυνομικής του ταυτότητας, αν στερείται αριθμού φορολογικού μητρώου. Τις υποχρεώσεις του προηγούμενου εδαφίου έχουν και οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις». Τα μέσα σε «» δεύτερο και τρίτο εδάφια προστέθηκαν με την παρ. 4 άρθρ. 8 Νόμ. 2120/3-4 Μαρτ. 1993 (ΦΕΚ Α΄24) κατωτ. σελ. 196,496. Σύμφωνα δε με την παρ. 5 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.7.1993.  «Στα εκδιδόμενα από τις τράπεζες και λοιπά πιστωτικά ιδρύματα, παραστατικά στοιχεία πάσης φύσεως εισπράξεων ή πληρωμών μετρητοίς για συναλλαγές φυσικών ή νομικών προσώπων ή κοινοπραξιών ποσού άνω των "12.000 ευρώ",  Σελ. 136,416(β) Τεύχος 1437 Σελ. 50 αναγράφεται και ο Αριθμός Φορολογικού Μητρώου του συναλλασσομένου. Σε περίπτωση αλλοδαπού φυσικού προσώπου αναγράφεται ο αριθμός διαβατηρίου ή ταυτότητας». Τα μέσα σε «» τέταρτο και πέμπτο εδάφια προστέθηκαν με την παρ. 7 άρθρ. 21 Νόμ. 2166/24-24 Αυγ. 1993 (ΦΕΚ Α΄137) κατωτ. αριθ. 102. Σύμφωνα δε με την παρ. 2 άρθρ. 35 του ιδίου νόμου ισχύει από 24.8.1993.  Το όριο των 4.000.000 δραχμών μετατράπηκε και αναπροσαρμόσθηκε στο μέσα σε "" ποσό των 12.000 ευρώ από την περίπτ. ε΄ παρ. 1 άρθρου αυτού». Το μέσα σε «» δεύτερο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 3 αρθρ. 1 Νόμ. 3052 /23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία «4.Δεν υποχρεούνται στην τήρηση βιβλίων και στην έκδοση στοιχείων, με εξαίρεση το δελτίο αποστολής, στις περιπτώσεις που ρητά ορίζεται από τον Κώδικα αυτόν, οι αγρότες και οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις που ορίζονται από τα άρθρα 41 και 42 του ν. 2859/2000 (ΦΕΚ 248 Α'), εφόσον δεν έχουν ενταχθεί στο κανονικό καθεστώς του νόμου αυτού». Η μέσα σε «» παρ. 4, όπως είχε αντικατασταθεί από την παρ. 1 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄ 31) κατωτ. αριθ. 138, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 4 άρθρ. 1 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου  νόμου ισχύει από 1.1.2003. «5.Απαλλάσσονται από την υποχρέωση της τήρησης των βιβλίων του Κώδικα αυτού και της έκδοσης των αποδείξεων λιανικής πώλησης αγαθών και παροχής υπηρεσιών οι επιτηδευματίες φυσικά πρόσωπα, που πραγματοποίησαν κατά την προηγούμενη ετήσια διαχειριστική περίοδο ακαθάριστα έσοδα μέχρι "9.000 Ευρώ" από την πώληση αγαθών ή μέχρι το αυτό ποσό από την πώληση αγαθών και την παροχή υπηρεσιών, εφόσον στην περίπτωση αυτή τα ακαθάριστα έσοδα από την παροχή υπηρεσιών δεν υπερβαίνουν "τα 4.000 ευρώ", ή μέχρι "4.000 ευρώ" από την παροχή υπηρεσιών, καθώς και τα φυσικά πρόσωπα που εκμεταλλεύονται φορτηγά πλοία του Ν. 27/75 (ΦΕΚ Α' 77), των οποίων η συνολική χωρητικότητα δεν υπερβαίνει τους πεντακόσιους (500) κόρους. Τα μέσα σε “” ποσά των 9.000 ευρώ και 4.000 ευρώ, όπως είχαν αυξηθεί αρχικά από την παρ. 2 άρθρ. 17 Νόμ. 2948/19-19 Οκτ. 2001 (ΦΕΚ Α΄242) κατωτ. αριθ. 156. Σύμφωνα δε με την παρ. 3 άρθρ. 28 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2002.  «Στις εκδιδόμενες επιταγές που καλύπτουν εξόφληση επαγγελματικών συναλλαγών, ανεξαρτήτως ποσού, αναγράφεται υποχρεωτικά ο αριθμός φορολογικού μητρώου του εκδότη, του εκάστοτε οπισθογράφου, καθώς και του τελευταίου κομιστή που εισπράττει αυτήν. Επίσης αναγράφεται υποχρεωτικά ο Α.Φ.Μ. του εκδότη της επιταγής που προσκομίζεται για εξόφληση οφειλής προς το Δημόσιο ανεξαρτήτως ποσού». Το μέσα σε «» νέο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 11 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75), κατωτ. σελ.  194,573 και ισχύει από 1.1.1995 σύμφωνα με την περίπτ. ιδ΄ άρθρ. 66 του ίδιου νόμου . 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 5.Όταν χρησιμοποιείται φορολογική ταμειακή μηχανή για την έκδοση των αποδείξεων λιανικής πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών μετρητοίς, καθώς και επί πιστώσει από τους επιτηδευματίες που τηρούν βιβλία δεύτερης κατηγορίας, η ταινία αυτής θεωρείται ως στέλεχος των αποδείξεων αυτών αν αποτυπώνονται σ' αυτήν όλες οι ενδείξεις που ορίζονται από τον Κώδικα αυτό για τις αποδείξεις αυτές, εκτός από την αναγραφή και ολογράφως του ποσού της αμοιβής.  Ειδικά στοιχεία «΄Αρθρ.13α..–1.Οι εκμεταλλευτές τουριστικών λεωφορείων υποχρεούνται να εκδίδουν τριπλότυπο δελτίο κίνησης σε κινητά φύλλα, πριν την εκκίνηση του λεωφορείου για κάθε μεταφορά προσώπων για ίδιο λογαριασμό ή για λογαριασμό τρίτου.  Στο δελτίο αυτό αναγράφονται η χρονολογία, η ώρα, ο τόπος εκκίνησης, ο αριθμός κυκλοφορίας του αυτοκινήτου, ο τόπος προορισμού, ο συνολικός αριθμός των ατόμων και κάθε μεταβολή που γίνεται κατά τη διάρκεια της διαδρομής, τα πλήρη στοιχεία του προσώπου για λογαριασμό του οποίου ενεργείται η μεταφορά, και, μόνο όταν πρόκειται για εκδρομή, η χρονική διάρκεια αυτής . Το δελτίο αυτό φέρεται επί του αυτοκινήτου, μετά δε την ολοκλήρωση της μεταφοράς το πρώτο αντίτυπο παραδίδεται στο πρόσωπο για λογαριασμό του οποίου διενεργήθηκε η μεταφορά. (Το δεύτερο αντίτυπο αποστέλλεται στο χρόνο των συγκεντρωτικών καταστάσεων στη ΔΟΥ του αντισυμβαλλόμενου, εφόσον είναι επιτηδευματίας). Το μέσα σε () τέταρτο εδάφιο καταργήθηκε με την παρ. 9 άρθρ. 3 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002(ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Κατ' εξαίρεση το δελτίο κίνησης δεν απαιτείται να εκδίδεται στις περιπτώσεις που παραδίδονται στους επιβάτες, κατά την εκκίνηση του τουριστικού λεωφορείου, θεωρημένες αποδείξεις παροχής υπηρεσιών, καθώς και στις περιπτώσεις μεταφοράς προσωπικού επιχειρήσεων ή μαθητών σχολείων, εφόσον επί του τουριστικού λεωφορείου φέρεται θεωρημένο από την αρμόδια Δ.Ο.Υ. συμφωνητικό μεταφοράς.  2.Στην περίπτωση που παρέχονται υπηρεσίες από τους εκμεταλλευτές τουριστικών ή ταξιδιωτικών γραφείων σε άτομα που έχουν προμηθευτεί δελτία συμμετοχής σε εκδρομή ή περιήγηση από τρίτους (τουρλίντερς, υπαλλήλους ξενοδοχείων κ.α.), για λογαριασμό τουριστικού ή ταξιδιωτικού γραφείου,  μπορεί να μην εκδίδονται από τον εκμεταλλευτή του γραφείου αυτού οι αποδείξεις παροχής υπηρεσιών που ορίζονται από τον ΚΒΣ, με την προϋπόθεση ότι εκδίδεται απόδειξη παροχής υπηρεσιών για το σύνολο των δελτίων συμμετοχής της κάθε εκδρομής, τα οποία διαφυλάσσονται ως φορολογικά στοιχεία». Το μέσα σε «» άρθρ. 13α προστέθηκε με την παρ. 12 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75), κατωτ. σελ. 194, 573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιε΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.7.1994.  Αποδείξεις αυτοπαράδοσης ΄Αρθρ.14.–Στις περιπτώσεις αυτοπαράδοσης αγαθών ή ιδιοχρησιμοποίησης υπηρεσιών, που προβλέπονται από το Νόμ. 1642/1986, εκδίδεται απόδειξη αυτοπαράδοσης.  «Αντί της απόδειξης αυτής μπορεί να εκδίδεται άλλο στοιχείο αξίας του Κ.Β.Σ., εφόσον κατά την έκδοσή τους αναγράφεται η ένδειξη "απόδειξη αυτοπαράδοσης». Το δεύτερο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 13 άρθρ. άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75), κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιε΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύει από 11.5.1994. Αποδείξεις δαπανών ΄Αρθρ.15.–1.Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία οποιασδήποτε κατηγορίας και τα πρόσωπα της παρ. 3 του άρθρ. 2 του Κώδικα αυτού για κάθε δαπάνη που αφορά την άσκηση της επιχείρησής του ή την εκτέλεση του σκοπού τους, αντίστοιχα, για την οποία ο δικαιούχος δεν υποχρεούται στην έκδοση στοιχείου του Κώδικα αυτού ή για την καταβολή αμοιβών σε συγγραφείς ή σε εισηγητές επιμορφωτικών σεμιναρίων, οι οποίοι είναι δημόσιοι ή ιδιωτικοί υπάλληλοι και δεν είναι επιτηδευματίες από άλλη αιτία, εκδίδει διπλότυπη απόδειξη δαπάνης. «Διπλότυπη απόδειξη δαπάνης εκδίδεται επίσης και από τον εκμεταλλευτή επιβατικού αυτοκινήτου δημόσιας χρήσης για την καταβολή στους οδηγούς αμοιβών οι οποίες δεν υπάγονται στο φόρο προστιθέμενης αξίας». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε από την παρ. 19 άρθρ. 46 Νόμ. 3220/28-28 Ιαν.2004 (ΦΕΚ Α΄15) κατωτ. αριθ. 187, σύμφωνα με την παρ. 20 του οποίου εφαρμόζεται για τις αμοιβές που καταβάλλονται από 1.1.2004 και μετά. (Αντί για τη σελ. 136,417(α) Σελ. 136,417(β) Τεύχος 1437 Σελ. 51 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 2.Στην απόδειξη δαπάνης, η οποία υπογράφεται και από τον δικαιούχο και στα δύο αντίτυπα, αναγράφονται:  α)τα πλήρη στοιχεία των συμβαλλομένων όπως περιγράφονται στην παρ. 10 του άρθρ. 12 του Κώδικα αυτού  β)η αιτιολογία και το ποσό της δαπάνης αριθμητικώς και ολογράφως. Δεν απαιτείται η αναγραφή του ποσού ολογράφως στις αποδείξεις που εκδίδονται με Η/Υ,  γ)οι τυχόν φόροι και οι λοιπές φορολογικές επιβαρύνσεις.  3.Για τα δώρα που γίνονται από τον επιτηδευματία σε διάφορα πρόσωπα, για την επαγγελματική του προβολή ή για την εκπλήρωση κοινωνικής του υποχρέωσης, συνυφασμένης με την επαγγελματική του δραστηριότητα, αξίας του καθενός μέχρι "30 ευρώ", μπορεί να συντάσσεται σχετική κατάσταση, με το ονοματεπώνυμο και τη διεύθυνση των προσώπων αυτών, αντί της έκδοσης της διπλότυπης απόδειξης της παρ.1 για κάθε πρόσωπο.  Το όριο των 10.000 δραχμών μετατράπηκε και αναπροσαρμόσθηκε στο μέσα σε "" όριο 30 ευρώ από την περίπτ. στ΄ παρ. 1 άρθρ.17 Νόμ. 2948/1919 Οκτ. 2001 (ΦΕΚ Α΄242) κατωτ. αριθ. 156. Σύμφωνα δε με την παρ. 3 άρθρ. 28 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2002. 4.Όταν καταβάλλονται μισθοί, ημερομίσθια ή άλλες παροχές σε μισθωτούς δύναται, αντί της έκδοσης απόδειξης δαπάνης, να συντάσσεται κατάσταση στην οποία υπογράφουν οι δικαιούχοι για τα ποσά που λαμβάνουν. Επί καταβολής μισθών και ημερομισθίων με τη μεσολάβηση τράπεζας δεν απαιτείται υπογραφή της κατάστασης, εφόσον υπάρχει σχετική εξουσιοδότηση των δικαιούχων της αμοιβής, που δίδεται μία φορά με ταυτόχρονη εντολή προς την τράπεζα για πίστωση συγκεκριμένου λογαριασμού.  ΄Έγγραφα μεταφοράς ΄Αρθρ.16.-1.Επί μεταφοράς αγαθών από τον επιτηδευματία για την άσκηση του επαγγέλματός του ή από τα πρόσωπα των παρ. 3 και 4 του άρθρ. 2, με μεταφορικά μέσα ιδιωτικής χρήσης ή μισθωμένα δημόσιας χρήσης, συνοδευτικό στοιχείο μεταφοράς των αγαθών αυτών είναι το πρώτο αντίτυπο του στοιχείου διακίνησης, που εκδίδεται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρ. 11 του Κώδικα αυτού. Το στοιχείο αυτό συνοδεύει τα αγαθά σε όλη τη διαδρομή και παραδίδεται στον παραλήπτη τους. Σελ. 136,418(β) Τεύχος 1437 Σελ. 52 Οι διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου δεν εφαρμόζονται:  α)για τις μεταφορές υλικών εκσκαφών ή κατεδαφίσεων από κατασκευαστικές επιχειρήσεις και για τις μεταφορές αυτούσιων λατομικών προϊόντων (άμμου σκύρων κλπ.), που παράγονται από τις ίδιες επιχειρήσεις για τα έργα που εκτελούνται από αυτές,  β)για τις μεταφορές, που ενεργούνται από μεταλλευτικές επιχειρήσεις, μεταλλεύματος και υλικών που απορρίπτονται (μπάζων), από εργοτάξιο σε εργοτάξιο και από εργοτάξιο σε χώρους αποθήκευσης, επεξεργασίας, εκφόρτωσης και απόρριψης, κατά περίπτωση και  γ)για τις μεταφορές πέτρας, χαλικιού, αργιλοπετρώματος και αργιλοχώματος, από επιχειρήσεις παραγωγής αδρανών υλικών, ασβέστη και τσιμέντου, από τους χώρους περισυλλογής ή εξόρυξης στους χώρους επεξεργασίας. «2.Τα πρόσωπα της παραγράφου 4 του άρθρου 2 του Κώδικα αυτού, για κάθε μεταφορά των προϊόντων τους για επεξεργασία, συσκευασία ή πώληση, συνοδεύουν τα αγαθά με το πρώτο αντίτυπο του δελτίου αποστολής που εκδίδεται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 11 του Κώδικα αυτού». Η μέσα σε «» παρ.2 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 19 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 3.Επί μεταφοράς αγαθών με μεταφορικά μέσα δημόσιας χρήσης, ο επιτηδευματίας ή τα πρόσωπα των παρ. 3 και 4 του άρθρ. 2 παραδίδουν στο μεταφορέα ή το μεταφορικό γραφείο τα στοιχεία της παρ.1 του άρθρου αυτού, που συνοδεύουν τα αγαθά μέχρι την παράδοσή τους στον παραλήπτη.  4.Επί αποστολής αγαθών από πρόσωπο μη υπόχρεο στην έκδοση των στοιχείων της παρ.1 του άρθρου αυτού, το πρόσωπο αυτό παραδίδει στο μεταφορέα ή το μεταφορικό γραφείο ενυπόγραφη δήλωση μεταφοράς, στην οποία αναγράφεται το ονοματεπώνυμο, το επάγγελμα και η διεύθυνσή του, καθώς και τα αντίστοιχα στοιχεία του παραλήπτη, ο τόπος προορισμού και συνοπτική περιγραφή των ειδών.  5.Ο μεταφορέας με βάση τα έγγραφα των προηγουμένων παρ. 3 και 4, εκδίδει κατά την παραλαβή των προς μεταφορά αγαθών, για κάθε μεταφορά, φορτωτική κατά φορτωτή και παραλήπτη σε τέσσερα αντίτυπα. Το πρώτο αντίτυπο συνοδεύει τα αγαθά, αποτελεί αποδεικτικό παράδοσης αυτών και παραμένει στο μεταφορέα, το δεύτερο παραδίδεται στο φορτωτή, το τρίτο έχει την ένδειξη "Αποδεικτικό Δαπάνης" και παραδίδεται σ' αυτόν που καταβάλλει τα κόμιστρα και το τέταρτο παραμένει ως στέλεχος.  6.Το μεταφορικό γραφείο με βάση τα έγγραφα των παρ. 3 και 4 του άρθρου αυτού, εκδίδει κατά την παραλαβή των προς μεταφορά αγαθών φορτωτική κατά αποστολέα και παραλήπτη σε τέσσερα αντίτυπα. Το πρώτο αντίτυπο συνοδεύει τα αγαθά και επιστρέφεται στο μεταφορικό γραφείο, το δεύτερο παραδίδεται στον αποστολέα, το τρίτο έχει την ένδειξη "Αποδεικτικό Δαπάνης" και παραδίδεται σ' αυτόν που καταβάλλει τα κόμιστρα και το τέταρτο παραμένει ως στέλεχος.  Για τη μεταφορά των αγαθών το μεταφορικό γραφείο, όταν η φόρτωση γίνεται από τις εγκαταστάσεις του, εκδίδει διπλότυπη κατάσταση αποστολής αγαθών, στην οποία αναγράφει το είδος και τους αριθμούς των δεμάτων, το είδος και την ποσότητα των μεταφερομένων αγαθών και τον τόπο προορισμού τους. Το ένα αντίτυπο της κατάστασης αυτής παραδίδεται στο μεταφορέα για την έκδοση της συγκεντρωτικής φορτωτικής.  Εφόσον στην κατάσταση επισυνάπτεται αντίγραφο των τετραπλότυπων φορτωτικών που εκδόθηκαν αναγράφεται μόνο ο αριθμός κάθε φορτωτικής, το συνολικό βάρος των αγαθών που μεταφέρονται και ο συνολικός αριθμός των δεμάτων.  7.Η φορτωτική περιέχει τα ακόλουθα στοιχεία:  α)το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία, το επάγγελμα και τη διεύθυνση του αποστολέα ή φορτωτή και του  παραλήπτη των αγαθών, «καθώς και τον Α.Φ.Μ. του καταβάλλοντος το κόμιστρα».  Η μέσα σε «» πρόταση προστέθηκε με την παρ. 36 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75), κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιδ΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.1995.  β)όταν η μεταφορά ενεργείται απευθείας από τον αποστολέα στον παραλήπτη, κατ' εντολή μεταφορικού γραφείου ή άλλου τρίτου, στη φορτωτική αναγράφονται και τα πλήρη στοιχεία του εντολέα,  γ)την ημερομηνία και τον τόπο έκδοσης της φορτωτικής, καθώς και την ημερομηνία έναρξης της μεταφοράς από το μεταφορέα,  δ)τον τόπο προορισμού των προς μεταφορά αγαθών,  ε)το είδος και τον αριθμό του συνοδευτικού στοιχείου του αποστολέα,  στ)τους αριθμούς των δεμάτων, το είδος κατά γενική κατηγορία και την ποσότητα των μεταφερομένων αγαθών,  ζ)το κόμιστρο και τις λοιπές επιβαρύνσεις της μεταφοράς,  η)τον αριθμό κυκλοφορίας του αυτοκινήτου ή το όνομα του πλωτού μέσου, προκειμένου περί θαλασσίων μεταφορών.  8.Ο μεταφορέας εκδίδει φορτωτική και όταν μεταφέρει αγαθά δικά του. Από την υποχρέωση αυτή εξαιρούνται οι δημόσιες μεταφορικές επιχειρήσεις.  9.Ο μεταφορέας, αντί φορτωτικής, μπορεί να εκδίδει διπλότυπη απόδειξη για μεταφορές αποσκευών που συνοδεύονται από τον ταξιδιώτη ή μικροδεμάτων ή για μεταφορές εντός της αστικής περιοχής των πόλεων ή για μεταφορές εμφόρτων ή κενών οχημάτων με πλωτά μέσα. Στην απόδειξη αυτή, που εκδίδεται πριν από την εκκίνηση του μεταφορικού μέσου και το ένα αντίτυπό της παραδίδεται στον καταβάλλοντα το κόμιστρο, αναγράφονται:  α)επί μεταφοράς αποσκευών, τουλάχιστον το κόμιστρο,  β)επί μεταφοράς μικροδεμάτων, τα στοιχεία του φορτωτή και του παραλήπτη, το είδος κατά γενική κατηγορία, η ποσότητα των αγαθών και το κόμιστρο,  (Αντί για τη σελ. 136,419(α) Σελ. 136,419(β) Τεύχος 1437 Σελ. 53 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 γ)επί αστικών μεταφορών, τα στοιχεία της προηγούμενης περίπτ. β', ο αριθμός του συνοδευτικού στοιχείου του αποστολέα και η ώρα εκκίνησης του μεταφορικού μέσου,  δ)επί μεταφοράς οχημάτων με πλωτά μέσα, τα στοιχεία αυτού που καταβάλλει το ναύλο και το ποσό αυτού.  10.Ο μεταφορέας ή το μεταφορικό γραφείο εκδίδει διορθωτικό σημείωμα μεταφοράς σε τρία αντίτυπα:  α)όταν επιστρέφει ποσό κομίστρων, β)όταν κατά την παράδοση των αγαθών στον παραλήπτη διαπιστωθούν ποσοτικές διαφορές και γ)σε κάθε περίπτωση πραγματοποίησης της μεταφοράς κατά τρόπο, τόπο και χρόνο διαφορετικό από αυτόν που αναγράφεται στη φορτωτική. Στο σημείωμα αυτό, που υπογράφεται από το μεταφορέα και τον παραλήπτη, γράφονται τα στοιχεία του μεταφορέα, του φορτωτή ή αποστολέα και του παραλήπτη, ο αριθμός της φορτωτικής, το ποσό της διαφοράς των κομίστρων, καθώς και οι διαφορές που διαπιστώθηκαν.Το πρώτο αντίτυπο αποστέλλεται στο φορτωτή ή αποστολέα, το δεύτερο παραδίδεται στον παραλήπτη και το τρίτο παραμένει ως στέλεχος.  11.Ο μεταφορέας που πραγματοποιεί διεθνείς μεταφορές οδικές, σιδηροδρομικές, θαλάσσιες ή εναέριες, δύναται να εκδίδει γι' αυτές τις μεταφορές άλλα ισοδύναμα με τα παραπάνω στοιχεία, εφόσον αυτά προβλέπονται από διεθνείς συμβάσεις, στις οποίες έχει προσχωρήσει και η χώρα μας.  12.Ο μεταφορέας που πραγματοποιεί θαλάσσιες ή εναέριες μεταφορές δύναται να αναθέτει την έκδοση των εγγράφων μεταφοράς σε αντιπρόσωπο ή σε πράκτορα, εφόσον πριν από την ανάθεση γνωστοποιήσει τούτο εγγράφως στη Δ.Ο.Υ., στην οποία υπάγεται ο αντιπρόσωπός του ή ο πράκτοράς του. «13.Επί μεταφοράς αγαθών ενός φορτωτή με μεταφορικά μέσα δημόσιας χρήσης, που προορίζονται να παραδοθούν σε περισσότερους από έναν παραλήπτες, μπορεί να εκδίδεται μία συγκεντρωτική φορτωτική κατά αποστολέα για κάθε μεταφορά, αντί της έκδοσης φορτωτικών κατά φορτωτή και παραλήπτη, με την προϋπόθεση ότι το συνολικό κόμιστρο καταβάλλεται στο μεταφορέα από το φορτωτή.  Στη συγκεντρωτική φορτωτική αναγράφονται το ονοματεπώνυμο ή η επωνυμία, το επάγγελμα και η διεύθυνση του φορτωτή, ο τόπος φόρτωσης, το συνολικό κόμιστρο αριθμητικώς και ολογράφως, η χρονολογία εκκίνησης του μεταφορικού μέσου, καΣελ. 136,420(β) Τεύχος 1437 Σελ. 54 θώςκαι για κάθε παραλήπτη ο αριθμός και το είδος του συνοδευτικού φορολογικού στοιχείου, το είδος κατά γενική κατηγορία, η ποσότητα των αγαθών που προορίζονται γι' αυτόν και ο τόπος προορισμού (εκφόρτωσης)». Η μέσα σε «» παρ. 13 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 20 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999.  14.Για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού μεταφορέας θεωρείται αυτός που ενεργεί τη μεταφορά αγαθών με κόμιστρο, με μεταφορικά μέσα που ανήκουν σ' αυτόν ή εκμεταλλεύεται αυτός, και φορτωτής αυτός που αναθέτει στο μεταφορέα το έργο της μεταφοράς.  ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, ΘΕΩΡΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΦΥΛΑΞΗ  ΒΙΒΛΙΩΝ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Χρόνος ενημέρωσης των βιβλίων ΄Αρθρ.17.–«1.Η ενημέρωση των βιβλίων πρώτης και δεύτερης κατηγορίας γίνεται μέχρι τη δέκατη πέμπτη (15η) ημέρα του επόμενου μήνα, από την έκδοση ή λήψη του κατά περίπτωση δικαιολογητικού». 2.Η ενημέρωση των βιβλίων τρίτης κατηγορίας γίνεται: 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία «α)του ή των ημερολογίων μέχρι τη δέκατη πέμπτη (15η) ημέρα του επόμενου μήνα, από την έκδοση ή λήψη του κατά περίπτωση δικαιολογητικού και επί ταμειακών πράξεων από τη διενέργειά τους,  β)του συγκεντρωτικού ημερολογίου, όταν τηρείται, του γενικού καθολικού και των αναλυτικών καθολικών, εντός του επομένου μήνα, και προκειμένου για τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις το αργότερο μέχρι και την 20ή του μεθεπόμενου μήνα,   «γ)του βιβλίου αποθήκης ποσοτικά, εντός δέκα (10) ημερών από την παραλαβή ή την παράδοση ή άλλου είδους διακίνηση του αγαθού». "Η αξία συμπληρώνεται μέχρι τη δεκάτη πέμπτη (15η) ημέρα του επόμενου μήνα από την έκδοση ή λήψη του στοιχείου αξίας". Το μέσα σε "" δεύτερο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 7 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. η΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2005 και μετά. «δ)του ημερολογίου που περιέχει τις εγγραφές της αναλυτικής λογιστικής (ομάδα 9) του Ελληνικού Γενικού Λογιστικού Σχεδίου (Π.Δ. 1123/1980), εντός του επόμενου μήνα της περιόδου που αφορούν». Οι μέσα σε «» παρ. 1 και περίπτ. α΄, γ΄ και δ΄ της παρ. 2 αντικαταστάθηκαν ως άνω από την παρ. 21 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138, σύμφωνα με την περίπτ. η΄ άρθρ. 26 του οποίου ισχύουν από 1.1.2000. Η περίπτ. δ΄ παρ. 2 είχε προστεθεί με την παρ. 1 άρθρ. 9 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν.1996 (ΦΕΚ Α΄105). "Ειδικά, για τις εγγραφές της τελευταίας περιόδου της χρήσης, το ημερολόγιο μπορεί να ενημερώνεται μέχρι το τέλος του μεθεπόμενου μήνα από τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου". Το μέσα σε "" τελευταίο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 1 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. «ε)Του Μητρώου Πάγιων Περιουσιακών Στοιχείων και του ιδιαίτερου Φορολογικού Μητρώου Πάγιων Περιουσιακών Στοιχείων μέχρι την προθεσμία κλεισίματος του Ισολογισμού». Η μέσα σε «» περίπτ. ε΄, όπως είχε προστεθεί με την παρ. 1 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 12 Νόμ. 3301/22-23 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄263) κατωτ. αριθ. 197. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 25 του ιδίου νόμου ισχύει από 23.12.2004. 3.Στην περίπτωση που κατά τη διάρκεια της χρήσης λαμβάνονται στοιχεία αγοράς αγαθών πριν από την παραλαβή τους η ενημέρωση των βιβλίων γίνεται κατά την παραλαβή των αγαθών.  «Εφόσον στο τέλος της χρήσης λαμβάνονται στοιχεία αγοράς αγαθών που δεν έχουν ακόμη παραληφθεί, καταχωρούνται σχετικές εγγραφές σε ιδιαίτερες στήλες του βιβλίου αγορών και του βιβλίου εσόδων-εξόδων ή σε μεταβατικούς λογαριασμούς των βιβλίων τρίτης κατηγορίας, οι οποίοι τακτοποιούνται με την παραλαβή των αγαθών». Το μέσα σε «» δεύτερο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 4.Τα πρόσωπα της παρ.3 του άρθρ. 2 του Κώδικα αυτού, με εξαίρεση το Δημόσιο, καταχωρούν στα βιβλία που ορίζονται από άλλες διατάξεις ή από τα καταστατικά τους εντός 15 ημερών τις αγορές και πωλήσεις αγαθών, τις δαπάνες για υπηρεσίες που τους παρέχουν τρίτοι και τις αμοιβές για υπηρεσίες που παρέχουν αυτά προς τρίτους, καθώς και τους ληξιπρόθεσμους και απαιτητούς τόκους από δάνεια ή πιστώσεις.  «5.Τα δεδομένα των βιβλίων του υποκαταστήματος μεταφέρονται στα βιβλία της έδρας:  α)Το αργότερο μέχρι τη δέκατη πέμπτη (15η) ημέρα του μήνα υποβολής των κατά περίπτωση φορολογικών δηλώσεων, όταν σε αυτό τηρούνται βιβλία πρώτης και δεύτερης κατηγορίας,  β)για τον υπόχρεο τήρησης βιβλίων τρίτης κατηγορίας όταν στο υποκατάστημα τηρούνται βιβλία από τα οποία εξάγεται αυτοτελές λογιστικό αποτέλεσμα εντός της προθεσμίας σύνταξης του ισολογισμού, όταν στο υποκατάστημα τηρούνται βιβλία από τα οποία δεν εξάγεται αυτοτελές λογιστικό αποτέλεσμα μέχρι τη δέκατη πέμπτη (15η) ημέρα του επόμενου μήνα εκείνου που αφορούν οι πράξεις ή οι συναλλαγές». Η μέσα σε «» παρ. 5, όπως είχε αντικατασταθεί από την περίπτ. α΄ από την παρ. 2 άρθρ. 9 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105) και από το πρώτο εδάφιο της περίπτ. β΄ από την παρ. 15 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75), κατωτ. σελ. 194,573, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 21 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. η΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2000. (Αντί για τη σελ. 136,421) Σελ. 136,421(α) Τεύχος 1437 Σελ. 55 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 6.Εφόσον συντρέχουν ειδικοί λόγοι, ο προϊστάμενος Δ.Ο.Υ. μπορεί με έγκρισή του να παρατείνει την προθεσμία ενημέρωσης των βιβλίων που ορίζεται από τις παρ. 1 έως 4 και 5 περίπτωση β' του άρθρου αυτού, μέχρι πενήντα ημέρες. Η παράταση αυτή δεν συνεπάγεται παράταση των προθεσμιών υποβολής των φορολογικών δηλώσεων ή καταστάσεων.  7.Η ποσοτική καταγραφή των αποθεμάτων, ιδίων και τρίτων, στο βιβλίο απογραφών ή σε καταστάσεις γίνεται μέχρι την 20ή ημέρα του μεθεπόμενου από τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου μήνα. «Επί νομικών προσώπων του άρθρου 101 του ν. 2238/ 1994 που έχουν τεθεί σε εκκαθάριση, η καταγραφή των αποθεμάτων γίνεται μέχρι το χρόνο υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος». Το μέσα σε «» τελευταίο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 3 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 8.Οι πράξεις του ισολογισμού, καθώς και το κλείσιμο αυτού, περατούνται:  α)εντός 3 μηνών από τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου, για τις ατομικές επιχειρήσεις, προσωπικές εταιρείες, εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, κοινοπραξίες, κοινωνίες του Αστικού Κώδικα και αστικές εταιρείες,  β)εντός 4 μηνών από τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου, για τις ανώνυμες εταιρείες και τους συνεταιρισμούς «καθώς και για τις δημόσιες, δημοτικές και κοινοτικές επιχειρήσεις». Η περίπτ. β΄ συμπληρώθηκε με τη μέσα σε «» φράση από την παρ. 4 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. γ)εντός 6 μηνών από τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου, για τις αλλοδαπές επιχειρήσεις και τις επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται ποντοπόρα πλοία.  Οι παραπάνω προθεσμίες δεν μπορούν να υπερβούν την προθεσμία υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.  9.Η ενημέρωση του ημερολογίου μεταφοράς γίνεται πριν από την εκκίνηση του αυτοκινήτου.  10.Η ενημέρωση των πρόσθετων βιβλίων γίνεται:  α)του βιβλίου ποσοτικής παραλαβής, με την παραλαβή των αγαθών,  Σελ. 136,422(α) Τεύχος 1437 Σελ. 56 «β)του βιβλίου κίνησης πελατών (πόρτας), με την είσοδο του πελάτη με αναγραφή και της πιθανής ημερομηνίας αναχώρησής του,» Η μέσα σε «» περίπτ. β΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 5 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. γ)του μητρώου μαθητών, με την εγγραφή του μαθητή, «δ)Του βιβλίου συνδρομητών εντός πέντε ημερών από την εγγραφή του συνδρομητή». Η μέσα σε «» περίπτ. δ΄, όπως είχε αντικατασταθεί από την παρ. 5 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 8 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. η΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2005. «ε)του βιβλίου ασθενών με την είσοδο και έξοδο του ασθενή και εντός της επομένης με τα λοιπά δεδομένα,» Η μέσα σε «» περίπτ. ε΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 5 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία στ)του βιβλίου μεριδολογίου γιατρών εντός της επόμενης της ειδικής ιατρικής περίθαλψης του ασθενή, ζ)του βιβλίου επίσκεψης ασθενών, μόλις τελειώσει η εξέταση και πριν την αποχώρηση του ασθενή,  η)του βιβλίου πελατών, μόλις αρχίσει η παροχή υπηρεσίας,  θ)του βιβλίου εκπαιδευομένων οδηγών, με την έναρξη και τη λήξη του μαθήματος ή της εξέτασης,  «ι)του βιβλίου επίσκεψης ασθενών των γιατρών και οδοντιάτρων με την είσοδο του ασθενή στο χώρο της εξέτασης». Η μέσα σε «» περίπτ. ι΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 5 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ.16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. ια)του βιβλίου αποθήκευσης, εντός της μεθεπόμενης της εισαγωγής και εξαγωγής των αγαθών,  «ιβ)του βιβλίου στάθμευσης με την είσοδο και έξοδο του οχήματος,  ιγ)του βιβλίου εισερχομένων, με την είσοδο ή έξοδο του οχήματος»,  Οι μέσα σε «» περιπτ. ιβ΄ και ιγ΄ αντικαταστάθηκαν ως άνω από την παρ. 3 άρθρ. 9 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν.1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.8.1996.  «ιδ)του βιβλίου κίνησης οχημάτων με την αναχώρηση και επιστροφή κάθε οχήματος, για οποιονδήποτε σκοπό». Η μέσα σε «» περίπτ. ιδ΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 5 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ.16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. ιε)του βιβλίου διάθεσης λαχείων, με την παραλαβή των λαχείων κάθε κλήρωσης.  «ιστ.Του βιβλίου εισερχομένων, της περίπτ. ιγ' της παρ. 5 του άρθρ. 10, με την είσοδο και έξοδο του σκάφους .  ιζ.Του βιβλίου πελατών, της περίπτ. ιδ' της παρ. 5 του άρθρ. 10, με την έναρξη της παροχής υπηρεσίας .  ιη.Του βιβλίου παραγγελιών της περίπτ. ιε' της παρ. 5 του άρθρ. 10, με τη λήψη της παραγγελίας». Οι μέσα σε «» περιπτ. ιστ΄, ιζ΄ και ιη΄ αντικαταστάθηκαν ως άνω από την παρ. 14 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75), κατωτέρω σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιδ΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.1995. «ιθ.Του βιβλίου στάθμευσης ή φύλαξης σκαφών, της περίπτ. ιστ' της παρ. 5 του άρθρ. 10, με την είσοδο και την έξοδο του σκάφους». «κ)Του βιβλίου έργων, των εκμεταλλευτών αυτοκινούμενων μηχανημάτων έργων της περίπτωσης ιζ' της παραγράφου 5 του άρθρου 10, με την έναρξη του έργου και σε περίπτωση ωριαίας αμοιβής με την έναρξη και λήξη της εργασίας». Η μέσα σε «» περίπτ. ιθ΄ αντικαταστάθηκε και η περίπτ. κ΄ προστέθηκε ως άνω από την παρ. 3 άρθρ. 9 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμβρ.1999 (ΦΕΚ Α΄31) κατωτ. αριθ. 138, και είχαν μετατραπεί και αναπροσαρμοσθεί από την περίπτ. Α΄ παρ. 1 άρθρ. 17 Νόμ. 2948/19-19 Οκτ. 2001 (ΦΕΚ Α΄242), κατωτ. αριθ. 156, αναπροσαρμόσθηκαν και πάλι ως άνω από την παρ. 5 άρθρ. 1 Νόμ. 3052 /23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.2003 . Οι διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου της παραγράφου αυτής δεν εφαρμόζονται επί ελευθέρων επαγγελματιών, επί επιτηδευματιών που πραγματοποιούν ακαθάριστα έσοδα από χονδρικές πωλήσεις κατά ποσοστό τουλάχιστον εξήντα τοις εκατό (60 %) ή εξαγωγές ανεξάρτητα από ποσοστό, ως και επί επιτηδευματιών που υποχρεούνται στην τήρηση πρόσθετων βιβλίων της παραγράφου 5 του άρθρου 10 του παρόντος Κώδικα.  Ειδικά, ανεξάρτητα από το ύψος των ακαθαρίστων εσόδων απαλλάσσονται:  α)Από την τήρηση βιβλίων, οι πράκτορες κρατικών λαχείων και παιγνίων (ΠΡΟ-ΠΟ, ΛΟΤΤΟ και συναφή), μόνο για τη δραστηριότητα αυτή, επιφυλασσομένων των διατάξεων της παραγράφου 2 του άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.8.1996. «κα)του βιβλίου ή δελτίου εντολών με τη λήψη της εντολής»  Η μέσα σε «» περίπτ. κα΄ προστέθηκε με την παρ. 5 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Τρόπος ενημέρωσης των βιβλίων  και έκδοσης των στοιχείων ΄Αρθρ.18.–1.Η καταχώρηση στα βιβλία και στα στοιχεία γίνεται χειρογράφως με μελάνη ή με χρήση Η/Υ ή με άλλη μηχανή, χωρίς κενά διαστήματα επεγγραφές, παραπομπές στο περιθώριο ή ξέσματα. Σε περίπτωση διόρθωσης ή διαγραφής το ποσό και το κείμενο που διορθώνεται ή διαγράφεται πρέπει να διαβάζεται με ευχέρεια. 2.Κάθε εγγραφή στα βιβλία, που αφορά συναλλαγή ή άλλη πράξη του υπόχρεου, πρέπει να στηρίζεται σε στοιχεία που προβλέπονται από τις διατάξεις του Κώδικα αυτού ή σε δημόσια έγγραφα ή σε άλλα πρόσφορα αποδεικτικά στοιχεία. «Ειδικά για την απόδειξη της συναλλαγής από το λήπτη φορολογικού στοιχείου που αφορά αγορά αγαθών ή λήψη υπηρεσιών αξίας 15.000 ευρώ και άνω απαιτείται η τμηματική ή ολική εξόφληση να γίνεται μέσω τραπεζικού λογαριασμού ή με δίγραμμη επιταγή». Το μέσα σε «» δεύτερο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 5 άρθρ. 16 Νόμ. 2992/20-20 Μαρτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄54) κατωτ. αριθ. 162. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 48 του ιδίου νόμου ισχύει από 20.3.2002. (Αντί για τη σελ. 136,423(α) Σελ. 136,423(β) Τεύχος 1437 Σελ. 57 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 3.Τα στοιχεία εκδίδονται χειρόγραφα με μελάνη ή με χρήση Η/Υ ή με άλλη μηχανή τουλάχιστον διπλότυπα ή σε όσα αντίτυπα ορίζονται από τις διατάξεις του Κώδικα αυτού, κατά περίπτωση, με χρήση χημικού χάρτη, αποκλειόμενης της χρήσης δίπτυχων ή τρίπτυχων εντύπων, με εξαίρεση τα εισιτήρια μεταφορικών μέσων και θεαμάτων. Το ένα αντίτυπο παραδίδεται ή αποστέλλεται στον αντισυμβαλλόμενο, ο οποίος έχει υποχρέωση να ζητά και να το λαμβάνει, το δε άλλο αντίτυπο παραμένει στον εκδότη ως στέλεχος.  4.Ο επιτηδευματίας μπορεί, για τις ανάγκες των συναλλαγών ή για οργανωτικούς λόγους, να εκδίδει τα φορολογικά του στοιχεία σε περισσότερα αντίτυπα, εφόσον σε κάθε αντίτυπο αναγράφεται με σφραγίδα ή εντύπως ο προορισμός του. Ειδικά αν πρόκειται για στοιχείο διακίνησης αγαθών στα επιπλέον εκδιδόμενα αντίτυπα αναγράφεται κάτω από τον τίτλο του στοιχείου η ένδειξη "Δεν αποτελεί συνοδευτικό μεταφοράς". Επίσης μπορεί στο περιεχόμενο των στοιχείων να προσθέτει και οποιοδήποτε άλλο στοιχείο κρίνει αναγκαίο. 5.Όλα τα στοιχεία φέρουν εντύπως ή με σφραγίδα τον τίτλο τους, το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία, το επάγγελμα και την διεύθυνση του υπόχρεου σε έκδοση, τον Α.Φ.Μ. και την αρμόδια Δ.Ο.Υ. της έδρας.  Στα στοιχεία του υποκαταστήματος αναγράφεται και η διεύθυνση της έδρας με εξαίρεση τις αποδείξεις που εκδίδονται από φορολογική ταμειακή μηχανή.  6.Τα βιβλία που τηρούνται σε κινητά φύλλα και όλα τα στοιχεία φέρουν ενιαία αρίθμηση, τουλάχιστον κατά διαχειριστική περίοδο, η οποία μπορεί να επαναληφθεί μέσα στην ίδια διαχειριστική περίοδο με «γνωστοποίηση» του προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ.  Η «γνωστοποίηση» αυτή δεν απαιτείται για τις αποδείξεις που εκδίδονται από φορολογική ταμειακή μηχανή. Η μέσα σε «» λέξη αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 6 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002(ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα με το άρθρ. 16 του ιδίου  νόμου ισχύει από 1.1.2003 . Επιτρέπεται μετά από γνωστοποίηση στον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ., η χρησιμοποίηση συγχρόνως περισσοτέρων σειρών για κάθε είδος στοιχείου, με την προϋπόθεση ότι φέρουν διακριτικό της σειράς και κάθε σειρά έχει ιδιαίτερη ενιαία αρίθμηση, τουλάχιστον κατά διαχειριστική περίοδο.  Σελ. 136,424(β) Τεύχος 1437 Σελ. 58 7.Στα στοιχεία που ορίζονται από τον Κώδικα αυτό αναγράφεται ο τόπος και η ημερομηνία έκδοσής τους. Επίσης, φέρουν χειρόγραφη ή μηχανογραφική υπογραφή του εκδότη τους ή προσώπου που ορίστηκε απ' αυτόν, με εξαίρεση τις αποδείξεις λιανικής πώλησης αγαθών.  8.Επιτρέπεται, για τα αγαθά και τους τίτλους των λογαριασμών, η χρήση κωδικών αριθμών στην τήρηση των βιβλίων και στην έκδοση των στοιχείων εσωτερικής διακίνησης, καθώς και στην έκδοση των αποδείξεων λιανικής πώλησης, όταν τηρείται βιβλίο αποθήκης και οι αποδείξεις αυτές εκδίδονται με τη χρήση φορολογικής ταμειακής μηχανής. Επίσης επιτρέπεται η χρήση κωδικών αριθμών στην έκδοση και των λοιπών στοιχείων αξίας ή διακίνησης, εφόσον σε οποιοδήποτε χώρο του ίδιου στοιχείου περιγράφεται το είδος που αντιστοιχεί στον κωδικό αριθμό. Η ευχέρεια της χρήσης κωδικών αριθμών παρέχεται εφόσον τηρείται θεωρημένο μητρώο κωδικής αρίθμησης ή οι κωδικοί αριθμοί καταχωρούνται σε άλλο θεωρημένο βιβλίο.  «Κατ' εξαίρεση, όταν χρησιμοποιείται διεθνές κωδικολόγιο, επιτρέπεται στα βιβλία και στοιχεία η αναγραφή του είδους των αγαθών κατά γενική κατηγορία, με αναγραφή και του αντίστοιχου κωδικού αριθμού ο οποίος εξειδικεύει το είδος του αγαθού». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 22 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄ 249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία «9.Το βάρος της απόδειξης της συναλλαγής φέρει τόσον ο εκδότης, όσον και ο λήπτης του στοιχείου, οι οποίοι δικαιούνται να επιβεβαιώνουν τα αναγκαία στοιχεία του αντισυμβαλλόμενου από τη δήλωση έναρξης εργασιών ή από άλλο πρόσφορο αποδεικτικό στοιχείο, επιφυλασσομένων των διατάξεων περί φορολογικού απορρήτου, τα οποία οι συμβαλλόμενοι υποχρεούνται εκατέρωθεν να παρέχουν, φέροντας ο καθένας και την ευθύνη για την ακρίβεια των στοιχείων που παρέχει». Η μέσα σε «» παρ. 9 αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 10 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.8.1996  Εναρμόνιση των όρων που επιβάλλονται  στην τιμολόγηση με την οδηγία 2001/ 115/ΕΚ  του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής ΄Ένωσης “΄Αρθρ.18α..–1.Ο επιτηδευματίας οφείλει να εξασφαλίζει την έκδοση τιμολογίου από τον ίδιο σύμφωνα με τα οριζόμενα από τις διατάξεις του Κώδικα αυτού, καθώς επίσης εξ ονόματος του και για λογαριασμό του από τον πελάτη του ή από τρίτον, για τις παραδόσεις αγαθών ή παροχή υπηρεσιών που πραγματοποιούνται από αυτόν είτε στο εσωτερικό της χώρας είτε σε άλλα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είτε σε τρίτη χώρα.  2.Τα πρόσωπα που εκδίδουν τιμολόγιο εξ ονόματος και για λογαριασμό του επιτηδευματία μπορεί να είναι εγκατεστημένα στην Ελλάδα, σε άλλα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε τρίτη χώρα, με τους ακόλουθους όρους και προϋποθέσεις: α)Τα πρόσωπα αυτά να είναι φορολογικά υπαρκτά και να αποδεικνύεται η άσκηση δραστηριότητας στη χώρα εγκατάστασής τους από επίσημο έγγραφο της οικείας φορολογικής αρχής πριν την έκδοση του πρώτου τιμολογίου. β)Να έχει καταρτισθεί έγγραφη συμφωνία μεταξύ τους, η οποία να έχει κατατεθεί στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. του επιτηδευματία για λογαριασμό του οποίου ο πελάτης ή ο τρίτος εκδίδει τιμολόγια. Στο συμφωνητικό αυτό περιέχονται τουλάχιστον τα πλήρη στοιχεία των συμβαλλομένων, η ακριβής διεύθυνση της εγκατάστασης από την οποία θα εκδίδονται τα τιμολόγια, καθώς και ρητή αποδοχή της συγκεκριμένης διαδικασίας, που καθορίζεται με το άρθρο αυτό. γ)Όταν εκδίδονται τιμολόγια από τον πελάτη του επιτηδευματία, στο συμφωνητικό αναφέρονται επιπλέον και οι όροι της τιμολόγησης, καθώς και οι διαδικασίες αποδοχής του κάθε τιμολογίου από τον επιτηδευματία.  Τα ανωτέρω ισχύουν αναλόγως και στην περίπτωση έκδοσης τιμολογίων από τον πελάτη ή τον τρίτο που είναι εγκατεστημένος σε χώρα με την οποία δεν υφίσταται νομική πράξη για την αμοιβαία συνδρομή με την προβλεπόμενη από τις διατάξεις του Ν. 1402/1983 (ΦΕΚ 167 Α'), του Ν. 1914/1990 (ΦΕΚ 178 Α') και τον Κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 218/1992 του Συμβουλίου της 27ης Ιανουαρίου 1992 (Επίσημη Εφημερίδα EL 024/1.2.1992 σελ. 001-005).  δ)Τα εκδιδόμενα τιμολόγια από τον πελάτη του επιτηδευματία ή τον τρίτο πρέπει να φέρουν τα πλήρη στοιχεία του πελάτη ή του τρίτου, καθώς και του επιτηδευματία για λογαριασμό του οποίου εκδίδονται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του Κώδικα αυτού διακριτά και με σαφή αναφορά στην ιδιότητα εκάστου και ειδικότερα: αα)Ο πελάτης ανεξάρτητα του τόπου εγκατάστασής του εκδίδει το τιμολόγιο στο όνομα και για λογαριασμό του επιτηδευματία με την ένδειξη "αυτοτιμολόγηση". Ειδικά όταν ο πελάτης είναι εγκατεστημένος στην Ελλάδα, τα τιμολόγια εκδίδονται από ιδιαίτερη σειρά κατά προμηθευτή.  ββ)Ο τρίτος ανεξάρτητα από τον τόπο εγκατάστασής του εκδίδει τα τιμολόγια στο όνομα και για λογαριασμό του επιτηδευματία με την ένδειξη "ανάθεση τιμολόγησης".  ε)Για τα τιμολόγια που εκδίδονται σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου αυτής ισχύουν οι διατάξεις του Κώδικα αυτού.  3.Στο τιμολόγιο, πέρα των όσων ορίζονται από τις κατ' ιδίαν διατάξεις του Κώδικα αυτού, αναγράφονται υποχρεωτικά και οι ακόλουθες ενδείξεις:  α)Όταν η πράξη απαλλάσσεται από το Φ.Π.Α. ή όταν ο πελάτης είναι υπόχρεος στο Φ.Π.Α., η αντίστοιχη εθνική διάταξη ή κάθε άλλη διάταξη σύμφωνα με την οποία η παράδοση απαλλάσσεται ή υπάγεται στη διαδικασία αντιστροφής της επιβάρυνσης.  β)Επί ενδοκοινοτικής παράδοσης ενός καινούργιου μεταφορικού μέσου, τα στοιχεία που απαριθμούνται στο άρθρο 11 παρ. 4 του Κώδικα Φ.Π.Α. (Ν. 2859/2000, ΦΕΚ 248 Α').  γ)Όταν εφαρμόζεται το καθεστώς του περιθωρίου κέρδους, η αναφορά στο άρθρο 43 ή 45 του Κώδικα Φ.Π.Α. ή σε οποιαδήποτε άλλη διάταξη σύμφωνα με την οποία έχει εφαρμοστεί το καθεστώς του περιθωρίου κέρδους.  (Αντί για τη σελ. 136,425(α) Σελ. 136,425(β) Τεύχος 1437 Σελ. 59 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 δ)Όταν ο υπόχρεος στο Φ.Π.Α. είναι φορολογικός αντιπρόσωπος ή εκπρόσωπος κατά την έννοια του άρθρου 35 του Κώδικα Φ.Π.Α., τα πλήρη στοιχεία του προσώπου αυτού, καθώς και ο Α.Φ.Μ. του.  4.Τα στοιχεία που εκδίδονται για συναλλαγές στο εσωτερικό της χώρας και εκφράζονται σε ξένη γλώσσα και νόμισμα απαιτείται για λόγους ελέγχου να διατυπώνονται και στην ελληνική γλώσσα και στο εθνικό νόμισμα (ευρώ).  5.Τα τιμολόγια που εκδίδονται κατ' εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού είναι δυνατόν να αποστέλλονται σε χαρτί ή, υπό τον όρο της αποδοχής του παραλήπτη, με ηλεκτρονικά μέσα.  6.Τα τιμολόγια που διαβιβάζονται με ηλεκτρονικά μέσα γίνονται δεκτά υπό την προϋπόθεση ότι η γνησιότητα της προέλευσής τους και η ακεραιότητα του περιεχομένου τους εξασφαλίζεται:  α)είτε μέσω προηγμένης ηλεκτρονικής υπογραφής, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του Π.Δ. 150/ 2001 (ΦΕΚ 125 Α'),  β)είτε μέσω ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεδομένων (EDI), όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 2 της σύστασης 1994/820/Ε.Κ. της Επιτροπής, της 19ης Οκτωβρίου 1994 (Επίσημη Εφημερίδα Ε.Κ.EL 388/28.12.1994), εφόσον η συμφωνία σχετικά με αυτήν την ανταλλαγή προβλέπει τη χρησιμοποίηση διαδικασιών που να εξασφαλίζουν τη γνησιότητα της προέλευσης και την ακεραιότητα των δεδομένων. Ειδικά στην περίπτωση συναλλαγών με το εξωτερικό (μέσα στην κοινότητα ή με τρίτη χώρα) απαιτείται ως απαραίτητο ένα επί πλέον συνοπτικό έγγραφο σε χαρτί, το οποίο να περιέχει τουλάχιστον τα στοιχεία των αντισυμβαλλομένων και τη συνολική αξία της συναλλαγής. Το ανωτέρω έγγραφο δεν απαιτείται εφόσον φυλάσσονται αντίτυπα των τιμολογίων.  7.Όταν διαβιβάζεται πλήθος τιμολογίων με ηλεκτρονικά μέσα προς τον ίδιο αποδέκτη, οι κοινές ενδείξεις στα διάφορα τιμολόγια μπορούν να αναφέρονται μια μόνο φορά με την προϋπόθεση ότι είναι δυνατή η πρόσβαση στο σύνολο των πληροφοριών κάθε τιμολογίου.  8.Ο επιτηδευματίας οφείλει να μεριμνά για την αποθήκευση των αντιγράφων των τιμολογίων που εκδίδονται από τον ίδιο ή εξ ονόματός του και για λογαριασμό του, από τον πελάτη του ή από τρίτους, καθώς και όλων των τιμολογίων που λαμβάνει. Αντίτυπα των τιμολογίων που εκδίδονται εξ ονόματος και για λογαριασμό του επιτηδευματία, παραδίδονται σε αυτόν μέσα στην προθεσμία που ορίζει ο Κώδικας για την ενημέρωση των τηρούμενων βιβλίων.  Σελ. 136,426(β) Τεύχος 1437 Σελ. 60   9.Ο επιτηδευματίας μπορεί να καθορίζει τον τόπο αποθήκευσης, υπό τον όρο να θέτει στη διάθεση των αρμόδιων αρχών, έπειτα από οποιαδήποτε αίτησή τους, τα τιμολόγια ή τις πληροφορίες που έχουν αποθηκευτεί, μέσα στις προθεσμίες που τίθενται με την αίτηση των αρχών αυτών, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.  Όταν ο τόπος αποθήκευσης ευρίσκεται εκτός Ελλάδας, υποχρεούται να γνωστοποιεί άμεσα στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. πριν την αποθήκευση, τον τόπο αυτόν, καθώς και κάθε μεταβολή του τόπου αυτού.  10.Όταν η αποθήκευση δεν πραγματοποιείται με ηλεκτρονικά μέσα που να εξασφαλίζουν την πλήρη και επιγραμμική (on line) πρόσβαση στα σχετικά δεδομένα, ο επιτηδευματίας υποχρεούται να αποθηκεύει σε χαρτί, στο εσωτερικό της χώρας τα τιμολόγια σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Κώδικα αυτό, καθώς και όλα τα τιμολόγια που λαμβάνει, ανεξάρτητα από την αρχική τους μορφή με την οποία διαβιβάστηκαν.  11.Όταν η αποθήκευση γίνεται σε χώρα με την οποία δεν υφίσταται νομική πράξη για την αμοιβαία συνδρομή με την προβλεπόμενη από τις διατάξεις του Ν. 1402/1983, του Ν. 1914/1990 και τον Κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 218/1992 του Συμβουλίου της 27ης Ιανουαρίου 1992 και σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης με ηλεκτρονικά μέσα, τηλεκφόρτωσης και χρήσης που προβλέπεται στην παράγραφο 14, ο επιτηδευματίας υποχρεούται να αποθηκεύει σε χαρτί, στο εσωτερικό της χώρας, τα τιμολόγια κατά τα οριζόμενα στον Κώδικα αυτόν, καθώς και τα τιμολόγια που λαμβάνει, ανεξάρτητα από την αρχική τους μορφή με την οποία διαβιβάστηκαν.  27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 12.Η γνησιότητα της προέλευσης και η ακεραιότητα του περιεχομένου, καθώς και το ευανάγνωστο των τιμολογίων που αποθηκεύονται με ηλεκτρονικά μέσα εξασφαλίζεται για όσο χρόνο προβλέπουν οι διατάξεις του Κώδικα αυτού.  Η αδυναμία αναπαραγωγής του περιεχομένου τους λογίζεται ως μη διαφύλαξη των σχετικών φορολογικών στοιχείων.  13.Όταν τα τιμολόγια αποθηκεύονται ή διαβιβάζονται με ηλεκτρονικά μέσα, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου αυτού, αποθηκεύονται και τα δεδομένα που εξασφαλίζουν τη γνησιότητα της προέλευσης και την ακεραιότητα του περιεχομένου του κάθε τιμολογίου, τα οποία δεν επιτρέπεται να τροποποιηθούν και πρέπει να είναι ευανάγνωστα για όσο χρόνο ορίζεται η διάρκεια φύλαξής τους από τον Κώδικα αυτόν.  14.Όταν ο επιτηδευματίας αποθηκεύει τα τιμολόγια τα οποία εκδίδει ή λαμβάνει με ηλεκτρονικά μέσα εξασφαλίζοντας επιγραμμική (on line) πρόσβαση στα δεδομένα και ο τόπος αποθήκευσης ευρίσκεται σε άλλο κράτος-μέλος, για τους σκοπούς του άρθρου αυτού η φορολογική αρχή έχει δικαίωμα πρόσβασης με ηλεκτρονικά μέσα, τηλεκφόρτωσης και χρήσης αυτών των τιμολογίων, όπου είναι αναγκαίο για το φορολογικό έλεγχο.  15.Για τους σκοπούς του άρθρου αυτού, με τον όρο "διαβίβαση και αποθήκευση τιμολογίου με ηλεκτρονικά μέσα" νοείται η διαβίβαση ή η θέση στη διάθεση του αποδέκτη και η αποθήκευση, που πραγματοποιούνται μέσω ηλεκτρονικών εξοπλισμών για την επεξεργασία (συμπεριλαμβανομένης της ψηφιακής συμπίεσης) και την αποθήκευση δεδομένων και μέσω τηλεφωνικής γραμμής, ραδιοφωνικής μετάδοσης, οπτικής ίνας ή άλλων ηλεκτρομαγνητικών μέσων.  16.Ως στοιχεία που επέχουν θέση τιμολογίου γίνονται δεκτά όλα τα έγγραφα ή μηνύματα σε χαρτί ή με ηλεκτρονική μορφή, τα οποία πληρούν τους όρους που καθορίζονται από τις διατάξεις του Κώδικα αυτού.  17.Για κάθε παράβαση σχετικά με την ακρίβεια, πληρότητα, γνησιότητα και λοιπές απαιτήσεις που αφορούν τα ανωτέρω τιμολόγια που εκδίδονται, επιβάλλονται οι προβλεπόμενες από τις διατάξεις του Ν. 2523/1997 (ΦΕΚ 179 Α') και του Ν. 1809/1988 (ΦΕΚ 222 Α') κυρώσεις σε βάρος του αρχικά υπόχρεου επιτηδευματία. Επίσης κυρώσεις επιβάλλονται και στα πρόσωπα που εκδίδουν τιμολόγια εξ ονόματος και για λογαριασμό του επιτηδευματία στις περιπτώσεις που προβλέπεται από τις διατάξεις των ίδιων νόμων.  18.Με απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών μπορεί:  α)να επιβάλλονται στους επιτηδευματίες που πραγματοποιούν παραδόσεις αγαθών ή παροχή υπηρεσιών στο εσωτερικό της χώρας πρόσθετοι όροι έκδοσης των τιμολογίων από τους πελάτες τους ανεξαρτήτως του τόπου εγκατάστασής τους, ή ειδικοί όροι στην περίπτωση που ο πελάτης ή ο τρίτος που εκδίδει τα τιμολόγια είναι εγκατεστημένος σε χώρα με την οποία δεν υφίσταται νομική πράξη για την αμοιβαία συνδρομή που προβλέπεται από τις διατάξεις του Ν. 1402/1983, του Ν. 1914/1990 και από τον Κανονισμό (Ε.Ο.Κ.) αριθ. 218/1992 του Συμβουλίου της 27ης Ιανουαρίου 1992,  β)να προβλέπονται ειδικοί όροι για την ηλεκτρονική έκδοση τιμολογίων σχετικά με παραδόσεις αγαθών ή παροχή υπηρεσιών που πραγματοποιούνται στο εσωτερικό της χώρας, από χώρα με την οποία δεν υφίσταται νομική πράξη για την αμοιβαία συνδρομή ανάλογης εμβέλειας με την προβλεπόμενη από τις Οδηγίες 76/308/Ε.Ο.Κ. και 77/799/Ε.Ο.Κ. και από τον Κανονισμό (Ε.Ο.Κ.) αριθ. 218/ 1992,  γ)να επιβάλλονται και άλλοι ειδικοί όροι που να απαγορεύουν ή να περιορίζουν την αποθήκευση των τιμολογίων σε χώρα με την οποία δεν υφίσταται νομική πράξη σχετικά με την αμοιβαία συνδρομή ανάλογης εμβέλειας με την προβλεπόμενη από τις Οδηγίες 76/308/Ε.Ο.Κ. και 77/7991 Ε.Ο.Κ. και από τον κανονισμό (Ε.Ο.Κ.) αριθ. 218/1992 και σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης με ηλεκτρονικά μέσα, τηλεκφόρτωσης και χρήσης που προβλέπεται στην παράγραφο 14,  δ)να καθορίζονται οι όροι αποδοχής και άλλων μεθόδων σχετικά με τη διαβίβαση των τιμολογίων με ηλεκτρονικά μέσα,  ε)να καθορίζονται οι λεπτομερείς κανόνες των πρόσθετων όρων της τιμολόγησης και των διαδικασιών αποδοχής του κάθε τιμολογίου μεταξύ του επιτηδευματία και του πελάτη του στις έγγραφες συμφωνίες της παραγράφου 2. «στ.Να επιτρέπει για παραδόσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών στο εσωτερικό της χώρας την έκδοση τιμολογίων με απλοποιημένο περιεχόμενο, το οποίο περιέχει τουλάχιστον τα στοιχεία που προβλέπονται στο άρθρο 22 παράγραφος 9 στοιχείο δ' της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ στις εξής περιπτώσεις:  α)όταν το ποσό του τιμολογίου είναι ασήμαντο και μέχρι 300 ευρώ ή  β)όταν οι εμπορικές ή διοικητικές πρακτικές του συγκεκριμένου τομέα δραστηριότητας ή οι τεχνικές συνθήκες της έκδοσης των τιμολογίων αυτών καθιστούν δυσχερή την τήρηση όλων των υποχρεώσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 3 στοιχείο β' του άρθρου 22 της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ.  (Αντί για τη σελ. 136,4261) Σελ. 136,4261(α) Τεύχος 1437 Σελ. 61 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 Η ανωτέρω απλούστευση δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αφορά συναλλαγές που καλύπτονται από την παράγραφο 4 στοιχείο γ' του άρθρου 22 της ίδιας ως άνω οδηγίας». Η μέσα σε «» περίπτ. στ΄ προστέθηκε με την παρ. 1 άρθρ. 27 Νόμ. 3229/10-10 Φεβρ. 2004 (ΦΕΚ Α΄38) κατωτ. αριθ. 188. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει από 10.2.2004.  Το άρθρ. 18α    προστέθηκε με το άρθρ. 1 Νόμ. 3193/19-20 Νοεμ. 2003 (ΦΕΚ Α΄266) κατωτ. αριθ. 183. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2004.  Θεώρηση βιβλίων και στοιχείων ΄Αρθρ.19.–1.Ο επιτηδευματίας έχει υποχρέωση να θεωρεί στον αρμόδιο προϊστάμενο Δ.Ο.Υ., πριν από κάθε χρησιμοποίησή τους: «Α.Από τα βιβλία που ορίζονται από τον Κώδικα αυτόν:  α)το βιβλίο αγορών, επί χειρόγραφης τήρησης, και τη μηνιαία κατάσταση του βιβλίου αγορών, επί μηχανογραφικής τήρησης,  β)το βιβλίο εσόδων-εξόδων, επί χειρόγραφης τήρησης, και τη μηνιαία κατάσταση του βιβλίου εσόδωνεξόδων, επί μηχανογραφικής τήρησης,  γ)τα ημερολόγια, στα οποία καταχωρεί πρωτογενώς τις οικονομικές του πράξεις, το γενικό καθολικό και το ημερήσιο διπλότυπο φύλλο συναλλαγών, όταν τα βιβλία της έδρας τηρούνται χειρόγραφα,  δ)το ισοζύγιο γενικού-αναλυτικών καθολικών, όταν τα βιβλία της έδρας τηρούνται μηχανογραφικά,  ε)το βιβλίο αποθήκης επί χειρόγραφης τήρησής του, και τους οπτικούς δίσκους (CD-ROM) στους οποίους αποθηκεύονται τα δεδομένα του βιβλίου αυτού, επί μηχανογραφικής τήρησής του.  στ)το βιβλίο τεχνικών προδιαγραφών,  ζ)τα πρόσθετα βιβλία ή δελτία που ορίζονται από τις διατάξεις του άρθρου 10 του Κώδικα αυτού,  η)το βιβλίο απογραφών και τις καταστάσεις της ποσοτικής καταχώρισης των αποθεμάτων». Η μέσα σε «» παρ. 1Α, όπως είχε αντικατασταθεί κατά την περίπτ. ε΄ από το άρθρ. 11 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105), αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 7 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002(ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρο 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Σελ. 136,4262(α) Τεύχος 1437 Σελ. 62 Β)Από τα στοιχεία:  α)το δελτίο αποστολής,  β)το συνενωμένο δελτίο αποστολής με οποιοδήποτε στοιχείο αξίας,  «γ.Το τιμολόγιο που εκδίδεται για αγορά αγαθών, όταν δεν έχει προηγηθεί η έκδοση άλλου θεωρημένου στοιχείου για την ίδια συναλλαγή, καθώς και το τιμολόγιο για την παροχή υπηρεσιών. δ.Την απόδειξη παροχής υπηρεσιών και την απόδειξη λιανικής πώλησης όταν δεν εκδίδεται με τη χρήση φορολογικής ταμειακής μηχανής.  Δεν υπόκεινται σε θεώρηση τα εισιτήρια επιχειρήσεων μεταφορά προσώπων με λεωφορεία, σιδηρόδρομους και αεροπλάνα, όταν εκτελούν συγκοινωνίες, καθώς και τα εισιτήρια πλοίων, εφόσον φορολογούνται κατ' ειδικό τρόπο και απαλλάσσονται του Φ.Π.Α». Οι μέσα σε «» περίπτ. γ΄ και δ΄ αντικαταστάθηκαν ως άνω από την παρ. 16 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75), κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιε΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.7.1994. ε.(Προστέθηκε με την παρ.16 άρθρ.43 Ν.2214/911 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75), κατωτέρω σελ. 194,573 και καταργήθηκε από την παρ. 8 άρθρ.4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002(ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166). 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία «ε.(στ)Τα δελτία κίνησης τουριστικών λεωφορείων». Η μέσα σε «» περίπτ. στ΄ προστέθηκε με την παρ. 16 άρθρ. 43 Νόμ.2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75) κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα με την περίπτ. ιε΄ άρθρ.66 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.7.1994. Αναριθμήθηκε δε σε περίπτ. ε΄ με την παρ. 8 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166.  Επιτρέπεται η θεώρηση στοιχείων για τα οποία δεν υπάρχει τέτοια υποχρέωση, όταν τα στοιχεία αυτά εκδίδονται με τη χρήση Η/Υ από ενιαίο μηχανογραφικό έντυπο με στοιχεία για τα οποία ορίζεται θεώρησή τους.  «Δεν επιτρέπεται η θεώρηση των παραστατικών, των οποίων η έκδοση και θεώρηση προβλέπεται από μη φορολογικές διατάξεις, εκτός από συμβάσεις μίσθωσης αυτοκινήτων». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 23 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138 και σύμφωνα με την περίπτ. η΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2000. 2.Τα βιβλία του Κώδικα αυτού για τα οποία ορίζεται θεώρησή τους όταν δε θεωρούνται πριν από την έναρξη χρησιμοποίησής τους είναι ως να μην τηρήθηκαν για το μέχρι τη θεώρησή τους χρονικό διάστημα.  Για την ισχύ των δελτίων αποστολής, τιμολογίων και αποδείξεων παροχής υπηρεσιών που έχουν θεωρηθεί μέχρι 31.12.1996 βλ. παρ. 1 άρθρ. 24 Νόμ. 2515/24-25 Ιουλ. 1997 (ΦΕΚ Α΄154) κατωτ. αριθ. 121 α . 3.Αρμόδιος για τη θεώρηση των βιβλίων και των στοιχείων του επιτηδευματία είναι ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. της έδρας και προκειμένου για τα βιβλία και τα στοιχεία του υποκαταστήματος, ο προϊστάμενος Δ.Ο.Υ. της έδρας ή του υποκαταστήματος.  4.Ο επιτηδευματίας μπορεί να συγχωνεύει ή συνενώνει οποιοδήποτε βιβλίο ή βιβλία, στοιχείο ή στοιχεία, βιβλίο και στοιχείο ή βιβλία και στοιχεία σε άλλο, με την προϋπόθεση ότι από το βιβλίο ή το στοιχείο που προκύπτει από τη συγχώνευση ή τη συνένωση παρέχονται τουλάχιστον τα δεδομένα των συγχωνευομένων ή συνενωμένων βιβλίων ή στοιχείων.  Υποβολή φορολογικών στοιχείων για διασταύρωση  ΄Αρθρ.20.–«1.Μέχρι την τριακοστή (30ή) Σεπτεμβρίου κάθε χρόνου υποβάλλονται στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. τριπλότυπες καταστάσεις, για μηχανογραφική επεξεργασία και διασταύρωση πληροφοριών, με συναλλαγές και δεδομένα του προηγούμενου ημερολογιακού έτους ως εξής :  α.Ο επιτηδευματίας και τα πρόσωπα των παραγράφων 3 και 4 του άρθρου 2 του Κώδικα αυτού με τις συναλλαγές που πραγματοποίησαν για την επαγγελματική τους εξυπηρέτηση ή την εκπλήρωση του σκοπού τους, από αγορές αγαθών και λήψη υπηρεσιών, από χονδρικές πωλήσεις αγαθών και παροχή υπηρεσιών και από καταβολή ή είσπραξη αμοιβών, αποζημιώσεων, οικονομικών ενισχύσεων και άλλων δικαιωμάτων.  β.Ο υπόχρεος σε τήρηση βιβλίου μεριδολογίου γιατρών για τους γιατρούς, που περιέχει το βιβλίο αυτό.  γ.Ο υπόχρεος σε τήρηση βιβλίου αποθήκευσης για τους επιτηδευματίες αποθέτες, που περιέχει το βιβλίο αυτό.  δ.Ο υπόχρεος σε έκδοση δελτίων κίνησης τουριστικού λεωφορείου για τους αντισυμβαλλόμενους επιτηδευματίες». Η μέσα σε «» παρ. 1, όπως είχε αντικατασταθεί από την παρ. 17 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75) κατωτ. σελ. 194,573 και τροποποιηθεί από την περίπτ. ε΄ παρ. 1 άρθρ. 17 Νόμ. 2948/19-19 Οκτ. 2001 (ΦΕΚ Α΄242) κατωτ. αριθ. 156, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 9 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. (Εξαιρετικά στις καταστάσεις της περίπτωσης α΄ δεν συμπεριλαμβάνονται συναλλαγές, εφ’ όσον η αξία ενός εκάστου στοιχείου που έχει εκδοθεί γι’ αυτές δεν υπερβαίνει τα τριακόσια (300) ευρώ). Το μέσα σε () τελευταίο εδάφιο , όπως είχε αντικατασταθεί από την παρ. 9 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166, καταργήθηκε από την παρ. 9 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. η΄ άρθρ.33 του ιδίου νόμου, η κατάργηση ισχύει από 1.1.2005. (Αντί για τη σελ. 136,427(α) Σελ. 136,427(β) Τεύχος 1437 Σελ. 63 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 2.Οι Τελωνειακές Αρχές αποστέλλουν μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου κάθε χρόνου στον ΚΕ.Π.Υ.Ο., ένα αντίτυπο κάθε άδειας εξόδου εισαχθέντων αγαθών, διασάφησης εξαγωγής αγαθών και εντολών επιστροφής δασμών, που εκδόθηκαν κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος. Σε κάθε άδεια εξόδου ή διασάφηση εξαγωγής επισυνάπτεται αντίτυπο του σχετικού τιμολογίου. «3.Οι καταστάσεις της παραγράφου 1 περιέχουν το ονοματεπώνυμο και το πατρώνυμο ή την επωνυμία του υπόχρεου, το επάγγελμα και την ταχυδρομική διεύθυνση, καθώς και τον Α.Φ.Μ. αυτού εντύπως ή με σφραγίδα, την αρμόδια Δ.Ο.Υ. και το έτος που αφορούν. Στις καταστάσεις αυτές καταχωρούνται ανά περίπτωση της παραγράφου 1 τα εξής:  α.Στις καταστάσεις των υποχρέων της περίπτωσης α΄, το ονοματεπώνυμο ή η επωνυμία, το επάγγελμα, η διεύθυνση και ο Α. Φ. Μ. των συναλλασσομένων με τον υπόχρεο (προμηθευτών, πελατών κ.λπ.), κατά αλφαβητική σειρά επωνύμου ή επωνυμίας, ο συνολικός αριθμός των τιμολογίων ή άλλων φορολογικών στοιχείων και η καθαρή αξία του εσόδου ή της δαπάνης.  β.Στις καταστάσεις των υποχρέων της περίπτωσης β', για κάθε γιατρό, το ονοματεπώνυμο, με αλφαβητική σειρά, η διεύθυνση, ο Α.Φ.Μ., η Δ.Ο.Υ. φορολογίας του και ανά γιατρό το ονοματεπώνυμο και η διεύθυνση κάθε ασθενή, καθώς και την ημερομηνία παροχής της περίθαλψης.  γ.Στις καταστάσεις των υποχρέων της περίπτωσης γ', το ονοματεπώνυμο ή η επωνυμία των επιτηδευματιών αποθετών, με αλφαβητική σειρά, η διεύθυνση, ο Α.Φ.Μ., η Δ.Ο.Υ. φορολογίας και το ποσό της αμοιβής. δ.Στις καταστάσεις των υποχρέων της περίπτωσης δ', το ονοματεπώνυμο ή η επωνυμία των αντισυμβαλλομένων, κατά αλφαβητική σειρά, και το συνολικό πλήθος των εκδοθέντων δελτίων κίνησης για κάθε αντισυμβαλλόμενο.  Αντί καταστάσεων, οι υπόχρεοι που τηρούν τα βιβλία τους μηχανογραφικά, ανεξάρτητα από τον τρόπο έκδοσης των στοιχείων και τήρησης των λοιπών βιβλίων, υποβάλλουν τα δεδομένα που απαιτούνται από τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις με ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης ή ηλεκτρονικό τρόπο επικοινωνίας». Η μέσα σε «» παρ. 3 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 10 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Σελ. 136,428(β) Τεύχος 1437 Σελ. 64 4.Τα τιμολόγια προς τα πρόσωπα της παρ. 3 του άρθρ. 2 του Κώδικα αυτού, ανεξάρτητα από την αξία τους, μπορεί να καταχωρούνται συγκεντρωτικά στο τέλος των καταστάσεων της παρ. 1 του άρθρου αυτού.  «5.Οι παραγωγοί αγροτικών προϊόντων, που δεν έχουν υπαχθεί στο κανονικό καθεστώς Φ.Π.Α., υποβάλλουν τις καταστάσεις της παραγράφου 1 μόνο για τα τιμολόγια πώλησης των προϊόντων τους που εκδίδουν οι ίδιοι μετά από έγκριση του προϊσταμένου δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας». Η μέσα σε «» παρ. 5 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 24 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμβρ.1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ.138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. η΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2000. 6.Δεν υποχρεούνται στην υποβολή των καταστάσεων της παρ.1 του άρθρου αυτού:  «α)οι τράπεζες για τους τόκους καταθέσεων που χορηγούν, καθώς και για τους τόκους και τις προμήθειες που χορηγούν σε άλλες τράπεζες ή λαμβάνουν από αυτές ή από άλλους επιτηδευματίες.  Κατ' εξαίρεση, οι τράπεζες υποχρεούνται να υποβάλλουν καταστάσεις του άρθρου αυτού για τις προμήθειες που λαμβάνουν από επιτηδευματίες που πωλούν αγαθά ή παρέχουν υπηρεσίες σε κατόχους χρήστες πιστωτικών καρτών». Η μέσα σε «» περίπτ. α' αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 8 άρθρ. 21 Νόμ. 2166/24-24 Αυγ. 1993 (ΦΕΚ Α΄137) κατωτ. αριθ. 102. Σύμφωνα δε με την παρ. 2 άρθρ. 35 του ιδίου νόμου ισχύει από 24.8.1993. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία β)οι επιτηδευματίες και τα πρόσωπα των παρ.3 και 4 του άρθρ. 2 του Κώδικα αυτού για τους τόκους και τις προμήθειες που καταβάλλουν σε τράπεζες ή λαμβάνουν από αυτές, καθώς και για τους μισθούς, τα ημερομίσθια και τις συντάξεις που χορηγούν, Η περίπτ. γ΄ καταργήθηκε και η κατωτ. περίπτ. δ' αναριθμήθηκε σε περίπτ. γ' από την παρ. 17 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75) κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιδ΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου η ως άνω κατάργηση και αναρίθμηση ισχύουν από 1.1.1995. «γ.(δ)οι επιτηδευματίες για τις πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών εκτός της χώρας, καθώς και για τις αγορές αγαθών ή υπηρεσιών από επιχειρήσεις που δεν ασκούν δραστηριότητα εντός της χώρας». Η μέσα σε «» περίπτ. γ΄(δ') προστέθηκε με την παρ. 8 άρθρ. 21 Νόμ. 2166/ 24-24 Αυγ. 1993 (ΦΕΚ Α΄137) κατωτ. αριθ. 102. Σύμφωνα δε με την παρ. 2 άρθρ. 35 του ιδίου νόμου ισχύει από 24.8. 1993. «7.“Ο επιτηδευματίας της τρίτης κατηγορίας υποβάλλει μέχρι την τελευταία ημέρα του ενάτου (9ου) μήνα από το κλείσιμο της διαχειριστικής περιόδου, στην αρμόδια Δ.Ο.Υ., ισοζύγιο των λογαριασμών όλων των βαθμίδων της κλειόμενης χρήσης στο οποίο περιέχονται και τα πλήρη στοιχεία του υποχρέου, η αρμόδια Δ.Ο.Υ. και η διαχειριστική περίοδος που αφορά”. Το μέσα σε “” πρώτο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 11 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. .2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003.  Το ισοζύγιο της παραγράφου αυτής υποβάλλεται σε ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης δεδομένων, από τους υποχρέους που χρησιμοποιούν για την ενημέρωση των βιβλίων τους μηχανογραφικά μέσα». Η μέσα σε «» παρ. 7 προστέθηκε με την παρ. 1 άρθρ. 19α Νόμ. 2459/18-18 Φεβ. 1997 (ΦΕΚ Α΄17) κατωτ. αριθ. 121. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ε΄ άρθρ. 40 του ιδίου νόμου ισχύει από 18.2.1997. Για τους όρους και προϋποθέσεις υποβολής καταστάσεων ισοζυγίου του ανωτέρω άρθρου με χρήση ηλεκτρονικής μεθόδου επικοινωνίας βλ. Απόφ. Υπ. Οικον. Αριθ.1056690/420/0015 της 14-15 Ιουν. 2001 (ΦΕΚ Β΄761) κατωτ. αριθ. 153 για δε τον χρόνο υποβολής τούτων βλ. Απόφ. Υπ. Οικον. Αριθ.1115204/1033/0015 της 14-31 Δεκ. 2001 (ΦΕΚ Β΄1814) κατωτ. αριθ. 159 . Τόπος τήρησης βιβλίων και στοιχείων. Χρόνος διαφύλαξης αυτών. άρθρου 4 και της περίπτωσης ιβ' της παραγράφου 5 του άρθρου 10, του παρόντος Κώδικα καθώς και οι εφημεριδοπώλες (υποπράκτορες εφημερίδων και περιοδικών). Με την παρ. 1 άρθρ. 26 Νόμ. 2703/6-8 Απρ.1998 (ΦΕΚ Α΄72), κατωτ. αριθ. 135α, ορίστηκε ότι η ως άνω απαλλαγή των εφημεριδοπωλών από την τήρηση βιβλίων ισχύει για το ημερολογιακό έτος 1995 και για τα προ του 1993 ημερολογιακά έτη. β)Από την τήρηση βιβλίων και την έκδοση στοιχείων, τα φυσικά πρόσωπα που δεν θεωρείται ότι ασκούν δραστηριότητα υπαγόμενη στο Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 3 του Ν. 1642/1986 (ΦΕΚ Α' 125) "με την προϋπόθεση ότι τα πρόσωπα αυτά δεν έχουν την ιδιότητα του επιτηδευματία από άλλη αιτία και παρέχουν υπηρεσίες προς τα πρόσωπα της παραγράφου 3 του άρθρου αυτού.» Η μέσα σε «» παρ. 5 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 3 άρθρ. 2 Π.Δ. 134/22 Μαΐου –4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 1 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1. 1996. «Οι διατάξεις του πρώτου εδαφίου αυτής της παραγράφου εφαρμόζονται ανάλογα και κατά την καταβολή αμοιβών σε δικαιούχους, οι οποίοι - συνδέονται με σχέση μίσθωσης έργου με φορέα εκτέλεσης ερευνητικού έργου, το οποίο χρηματοδοτείται ή επιχορηγείται, γενικώς από την Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι δημόσιοι ή ιδιωτικοί υπάλληλοι ή συνταξιούχοι και δεν είναι επιτηδευματίες από άλλη αιτία, εφόσον το ποσό αυτών των αμοιβών τους δεν υπερβαίνει το διπλάσιο του ορίου που αναφέρεται σε αυτές και το έργο που παρέχουν αφορά αποκλειστικά το χρηματοδοτούμενο από την Ε.Ε. ερευνητικό έργο». Το μέσα σε «» τελευταίο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 2 άρθρ. 10 Νόμ. 2954/2-2 Νοεμ. 2001 (ΦΕΚ Α΄255) κατωτ. αριθ. 158. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 23 του ιδίου νόμου ισχύει από 2.11.2001. (Αντί για τη σελ. 136,381) Σελ. 136,381(α) Τεύχος 1437 Σελ. 25 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 6.Τα βιβλία και τα στοιχεία του Κώδικα αυτού τηρούνται στην ελληνική γλώσσα και στο ελληνικό νόμισμα, εκτός αν έχει νομίμως επιτραπεί η τήρηση αυτών κατ' άλλον τρόπο. Τα στοιχεία που εκδίδονται για συναλλαγές με το εξωτερικό επιτρέπεται να διατυπώνονται σε ξένη γλώσσα και να αναγράφεται σ' αυτά το ξένο νόμισμα στο οποίο γίνεται η συναλλαγή. Διάκριση επιτηδευματιών. Έννοια χονδρικής  και λιανικής πώλησης. Έννοια είδους. ΄Αρθρ.21.–1.«Τα βιβλία, τα στοιχεία και τα λοιπά δικαιολογητικά των εγγραφών τηρούνται στην έδρα του επιτηδευματία, με εξαίρεση τα βιβλία, τα στοιχεία και τα λοιπά δικαιολογητικά του υποκαταστήματος που τηρούνται σ' αυτό».  Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 12 Π.Δ. 134/22 Μαΐου– 4 Ιουν.1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.8.1996. «Με γνωστοποίηση στον αρμόδιο προϊστάμενο της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας μπορεί να τηρούνται αυτά σε διαφορετικό τόπο, όταν ο τόπος αυτός βρίσκεται μέσα στη χωρική αρμοδιότητα της αρμόδιας δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας ή άλλης δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας που εδρεύει στην ίδια πόλη με εξαίρεση στην περίπτωση αυτή τους Νομούς Αττικής και Θεσσαλονίκης. Ειδικά για τις ανώνυμες εταιρείες των Νομών Αττικής και Θεσσαλονίκης με γνωστοποίηση στον προϊστάμενο της αρμόδιας δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας, τα βιβλία και στοιχεία μπορεί να τηρούνται σε άλλη εγκατάστασή τους εντός του ίδιου νομού. Για την τήρηση αυτών σε τόπο διάφορο από τον ανωτέρω οριζόμενο απαιτείται έγκριση του αρμόδιου προϊσταμένου δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας». Τα μέσα σε «» δεύτερο και τρίτο εδάφια, όπως είχαν αντικατασταθεί από την παρ. 25 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμβρ.1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138, αντικαταστάθηκαν ως άνω και το τέταρτο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 12 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου  νόμου ισχύουν από 1.1.2003. «Τα τηρούμενα με μηχανογραφικό τρόπο βιβλία, με γνωστοποίηση στον αρμόδιο προϊστάμενο ΔΟΥ, μπορεί να ενημερώνονται σε άλλο τόπο, με την προϋπόθεση ότι δεν θα απομακρύνονται τα πρωτογενή φορολογικά στοιχεία και λοιπά δικαιολογητικά των εγγραφών και τα εκτυπωμένα βιβλία θα επιστρέφονται άμεσα μετά την εκτύπωσή τους στην επαγγελματική εγκατάσταση που αφορούν.  (Αντί για τη σελ. 136,429(α) Σελ. 136,429(β) Τεύχος 1437 Σελ. 65 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 Ειδικά, τα πρόσθετα βιβλία των παραγράφων 1 και 5 του άρθρ. 10 του Κώδικα αυτού, της παραγράφου 11 του άρθρου 64 του Ν. 2065/1992 (ΦΕΚ Α 113) και της Α.Υ.Ο. 1041614/324/ΠΟΛ. 1100/4.4.1995 (ΦΕΚ Β 305), τηρούνται στην επαγγελματική εγκατάσταση που ασκείται η σχετική δραστηριότητα». Το μέσα σε «» εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 12 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.8.1996. Μετά το τέλος της διαχειριστικής περιόδου τα βιβλία και τα στοιχεία των ανέλεγκτων χρήσεων μπορεί να φυλάσσονται σε τόπο διάφορο της έδρας ή του υποκαταστήματος του επιτηδευματία.  2.«Τα βιβλία, οι οπτικοί δίσκοι και γενικά όλα τα ηλεκτρομαγνητικά μέσα στα οποία αποθηκεύονται δεδομένα βιβλίων, για τα οποία δεν υπάρχει υποχρέωση εκτύπωσής τους, τα στοιχεία που ορίζονται από τον Κώδικα αυτό, καθώς και τα λοιπά δικαιολογητικά των εγγραφών στα βιβλία διατηρούνται "στον εκάστοτε οριζόμενο από τις σχετικές φορολογικές διατάξεις χρόνο παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου για επιβολή φόρου"». Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 13 άρθρ. 4 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Η μέσα σε "" τελευταία φράση αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 10 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ι΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει από 14.12.2004. Τα βιβλία και τα στοιχεία αυτά διατηρούνται οπωσδήποτε όσο χρόνο εκκρεμεί σχετική υπόθεση ενώπιον των Διοικητικών Δικαστηρίων ή του Συμβουλίου της Επικρατείας. (Ο επιτηδευματίας δεν υποχρεούται στη διαφύλαξη των στοιχείων και των λοιπών δικαιολογητικών των εγγραφών στα βιβλία και πριν από την πάροδο της πιο πάνω προθεσμίας , εφόσον οι σχετικές εγγραφές όλων των φορολογικών αντικειμένων κατέστησαν αμετάκλητες). Το μέσα σε () τρίτο εδάφιο καταργήθηκε από την παρ. 11 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ .ι΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει από 14.12.2004. Σελ. 136,430(β) Τεύχος 1437 Σελ. 66 «3.Επιτρέπεται στις επιχειρήσεις και οργανισμούς του Δημοσίου, στις τράπεζες και στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις, καθώς και στις επιχειρήσεις που εφαρμόζουν πλήρως το Ε.Γ.Λ.Σ. (π.δ. 1123/1980) ή Κλαδικά σχέδια, να διαφυλάττουν τα φορολογικά στοιχεία εκδόσεώς τους, πλην των συνοδευτικών, σε μικροφίλμς ή σε ηλεκτρονική μορφή (οπτικοί δίσκοι CD-ROM τεχνολογίας WORM) με φωτογράφηση ή ψηφιοποίηση από τα αντίστοιχα στελέχη, μετά την υποβολή των δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος και φόρου προστιθέμενης αξίας, για όσο χρόνο ορίζεται στις διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου αυτού, εφόσον υπάρχει και σύστημα αναζήτησης, εμφάνισης και εκτύπωσης (αναπαραγωγής) των φορολογικών στοιχείων. Ειδικά για τα χρησιμοποιούμενα ηλεκτρονικά μέσα του ανωτέρω εδαφίου απαιτείται, προ της χρησιμοποίησής τους, σήμανση από αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Οικονομικών.  Η αδυναμία αναπαραγωγής αντιγράφων λογίζεται ως μη διαφύλαξη των σχετικών φορολογικών στοιχείων. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση μη σήμανσης των ηλεκτρονικών μέσων αρχειοθέτησης.» Η μέσα σε «» παρ. 3 προστέθηκε με την παρ. 5 άρθρ. 15 Νόμ. 2579/17-17 Φεβρ. 1998 (ΦΕΚ Α΄31) κατωτ. αριθ. 125. Σύμφωνα δε με την περίπτ. στ΄ άρθρ. 32 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.2.1998. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄ ΜΗΧΑΝΟΓΡΑΦΙΚΗ ΤΗΡΗΣΗ ΒΙΒΛΙΩΝ  ΚΑΙ ΕΚΔΟΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Μηχανογράφηση Γενικά  Άρθρ.22.-Ο επιτηδευματίας, που χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά μέσα για την τήρηση των βιβλίων ή και την έκδοση των στοιχείων, υπάγεται και στις διατάξεις των άρθρ. 23 έως και 25, οι οποίες κατισχύουν των αντιστοίχων σχετικών διατάξεων του Κώδικα αυτού. Στις περιπτώσεις που εφαρμόζεται σύστημα χειρόγραφο και μηχανογραφικό, ισχύουν οι αντίστοιχες, κατά περίπτωση, διατάξεις.  Υποχρεώσεις χρηστών. Τεχνικές προδιαγραφές λογισμικού. Άρθρ.23.-1.Ο επιτηδευματίας που χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό υπολογιστή (Η/Υ) για την τήρηση των βιβλίων ή την έκδοση των στοιχείων υποχρεούται:  α)να έχει αναλυτικό εγχειρίδιο οδηγιών χρήσης του λογισμικού στην ελληνική γλώσσα, που αναφέρεται τουλάχιστον στην εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού και το οποίο ενημερώνεται αμέσως για κάθε μεταβολή που επέρχεται σ' αυτό, «β)να θέτει στη διάθεση του προϊσταμένου της ΔΟΥ, το κατάλληλο προσωπικό για τη χρήση του λογισμικού της επιχείρησης για όσο χρόνο απαιτηθεί, κατά τη διάρκεια του ελέγχου και να επιτρέπει, σε συνεργείο ελέγχου που συμμετέχει και υπάλληλος με ειδικότητα πληροφορικής, την απευθείας λήψη οποιουδήποτε στοιχείου ή πληροφορίας από τα αρχεία του ηλεκτρονικού υπολογιστή». Η μέσα σε «» περίπτ. β΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 13 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.8.1996. Τις υποχρεώσεις των περιπτώσεων α' και β' έχει και όποιος αναλαμβάνει τη μηχανογραφική τήρηση των βιβλίων επιτηδευματιών,  γ)να διαφυλάσσει, εκτός από τα βιβλία και στοιχεία που ορίζονται από την παρ. 2 του άρθρ. 21 του Κώδικα αυτού, τα μηνιαία ισοζύγια του γενικού καθολικού, τις μηνιαίες καταστάσεις του βιβλίου αποθήκης, τα ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης πληροφοριών, μέχρι την εκτύπωση των δεδομένων τους, και το εγχειρίδιο οδηγιών χρήσης του λογισμικού.  2.Το λογισμικό πρέπει να ανταποκρίνεται πλήρως στις απαιτήσεις των διατάξεων του Κώδικα αυτού, όπως ισχύουν κάθε φορά, και επιπλέον πρέπει να έχει τις ακόλουθες δυνατότητες:  α)ανάπτυξης κωδικών αριθμών και τίτλων λογαριασμών από τους επιτηδευματίες που τηρούν βιβλία τρίτης κατηγορίας, ανάλογης με εκείνη του Ελληνικού Γενικού Λογιστικού Σχεδίου, ή των κλαδικών λογιστικών σχεδίων, εφόσον προορίζεται για επιχειρήσεις που τα εφαρμόζουν. Προκειμένου για επιτηδευματίες που τηρούν βιβλία πρώτης και δεύτερης κατηγορίας τα πληροφοριακά στοιχεία που προβλέπονται από τα άρθρ. 5 και 6 του Κώδικα αυτού πρέπει να προκύπτουν υποχρεωτικά από ανάπτυξη αντίστοιχων στηλών στα βιβλία αυτά, εφόσον δεν συντάσσονται οι αναλυτικές καταστάσεις που προβλέπονται από τις ίδιες διατάξεις,  β)προσδιορισμού των χρησιμοποιούμενων μεταβλητών φορολογικών συντελεστών, εισφορών, τελών από τον ίδιο το χρήστη,  γ)αυτόματης ετήσιας προοδευτικής αρίθμησης κάθε ημερολογιακής εγγραφής, ξεχωριστά για κάθε ημερολόγιο, η οποία δεν επιτρέπεται να μεταβάλλεται από το χρήστη. Η απλή εισαγωγή πληροφοριών ή άλλων ενδείξεων για μελλοντική έκδοση φορολογικών στοιχείων, δεν ασκεί οποιαδήποτε επίδραση στα λογιστικοποιημένα οικονομικά στοιχεία,  δ)διασφάλισης της ενημέρωσης των βιβλίων του επιτηδευματία με το περιεχόμενο των στοιχείων που εκδίδονται μηχανογραφικά,  ε)ακύρωσης εγγραφής με έκδοση ειδικού ακυρωτικού στοιχείου, σε περίπτωση λανθασμένης έκδοσης φορολογικών στοιχείων, εφόσον δεν έγινε χρήση αυτών. Η διόρθωση της λανθασμένης εγγραφής μπορεί να γίνεται με αλγεβρική απεικόνιση, με την προϋπόθεση ότι η ίδια μέθοδος θα εφαρμόζεται σε όλα τα επίπεδα λογαριασμών στους οποίους αφορά η διόρθωση.  στ)διαχωρισμού, καταχώρησης και εκτύπωσης των οικονομικών πράξεων της νέας διαχειριστικής περιόδου, παράλληλα με τις οικονομικές πράξεις και τις τακτοποιητικές πράξεις της διαχειριστικής χρήσης που έληξε (σύνταξη ισολογισμού), καθώς και αυτόματης μεταφοράς των υπολοίπων στους λογαριασμούς της νέας χρήσης. Κάθε υπόλοιπο που μεταφέρεται στη νέα χρήση πρέπει να είναι οριστικό και εκκαθαρισμένο,  ζ)διαχωρισμού και χωριστής εκτύπωσης των πράξεων του τελευταίου μήνα της διαχειριστικής χρήσης που έληξε από τις τακτοποιητικές πράξεις της ίδιας χρήσης, (Αντί για τη σελ. 136,431(α) Σελ. 136,431(β) Τεύχος 1437 Σελ. 67 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 η(Καταργήθηκε από την παρ.26 άρθρ.9 Ν. 2753/1517 Νοεμβρ.1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138, από 1.1.2000 σύμφωνα με την περίπτ. η΄ άρθρ. 26 ίδιου νόμου). "η"(θ)μεταγενέστερης αναπαραγωγής των εγγραφών σε περίπτωση τροποποίησης του λογισμικού, "θ"(ι)αυτόματης ενέργειας των αθροίσεων των ποσών των ημερολογίων, των λογαριασμών, των ισοζυγίων, των καταστάσεων και των στηλών των βιβλίων πρώτης και δεύτερης κατηγορίας και μεταφοράς τους από μία σελίδα σε άλλη.  Οι περίπτ. "η" και "θ" αναριθμήθηκαν ως άνω από την παρ. 26 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. η΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.2000. Χρόνος και τρόπος μηχανογραφικής ενημέρωσης των βιβλίων και έκδοσης των στοιχείων. Άρθρ.24.-«1.Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας:  α)Ενημερώνει τα ημερολόγιά του στις προθεσμίες που ορίζονται από την παράγραφο 2 του άρθρου 17.  Η εκτύπωση αυτών γίνεται στο τέλος του επόμενου μήνα που αφορούν οι οικονομικές πράξεις και του ημερολογίου εγγραφών ισολογισμού στο χρόνο κλεισίματος του ισολογισμού, με δυνατότητα αποθήκευσης αυτών σε ηλεκτρομαγνητικά μέσα.  β)Εκτυπώνει μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα εκείνου που αφορούν οι οικονομικές πράξεις θεωρημένο ισοζύγιο λογαριασμών "Γενικού - Αναλυτικών Καθολικών" στο οποίο εμφανίζονται τα προοδευτικά αθροίσματα χρέωσης και πίστωσης των λογαριασμών όλων των βαθμίδων, καθώς και των υπολοίπων αυτών μέχρι το τέλος του προηγούμενου μήνα, τα σύνολα των κινήσεων του μήνα, τα συνολικά αθροίσματα χρέωσης και πίστωσης των λογαριασμών, καθώς και τα υπόλοιπά τους, χρεωστικά και πιστωτικά, μέχρι το τέλος του μήνα που αφορούν.  γ)Εκτυπώνει τα αναλυτικά καθολικά και το γενικό καθολικό στο τέλος της διαχειριστικής περιόδου και μέσα στην προθεσμία σύνταξης του ισολογισμού με δυνατότητα μη εκτύπωσής τους, εφόσον τα δεδομένα τους φυλάσσονται σε ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης.  2.Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλίο αποθήκης ενημερώνει αυτό στην προθεσμία που ορίζεται από την παράγραφο 2 του άρθρου 17 και αποθηκεύει μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα εκείνου που αφοΣελ. 136,432(β) Τεύχος 1437 Σελ. 68 ρούν οι οικονομικές πράξεις τα δεδομένα αυτού με επιπλέον αναγραφή για κάθε μήνα του αριθμού των μερίδων των κινηθέντων ειδών σε οπτικό δίσκο (CD - ROM τεχνολογίας WORM) ο οποίος σημαίνεται (θεωρείται) και προστατεύεται από επιπλέον προσπάθειες εγγραφής, ώστε να διασφαλίζονται οι πληροφορίες που περιέχονται σ' αυτόν.  Σε κάθε οπτικό δίσκο αποθηκεύονται τα δεδομένα ενός μόνο μήνα και επί μη επιτυχημένης εγγραφής του CD το κατεστραμμένο CD αρχειοθετείται και γίνεται νέα εγγραφή σε άλλο θεωρημένο CD.  Αντί της αποθήκευσης των δεδομένων του βιβλίου αποθήκης ο επιτηδευματίας μπορεί να αποθηκεύει για μεν τα είδη που κινήθηκαν κατά τη διάρκεια του μήνα, κατ' είδος, ποσότητα και αξία τα προοδευτικά αθροίσματα μέχρι το τέλος του προηγούμενου μήνα, τα σύνολα των κινήσεων του μήνα κατά ποσότητα και αξία και τα ποσοτικά υπόλοιπα, με επιπλέον αναγραφή για κάθε μήνα του αριθμού των μερίδων των κινηθέντων ειδών που περιλαμβάνονται, για δε τα είδη που δεν κινήθηκαν το προοδευτικό συνολικό ποσό αξιών χρέωσης και πίστωσης όλων των ειδών μέχρι το τέλος του προηγούμενου μήνα. Στην περίπτωση αυτή το βιβλίο αποθήκης εκτυπώνεται στο τέλος της διαχειριστικής περιόδου και μέσα στην προθεσμία σύνταξης του ισολογισμού με δυνατότητα μη εκτύπωσής του εφόσον τα δεδομένα του φυλάσσονται σε ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης.  27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 3.Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία πρώτης ή δεύτερης κατηγορίας ενημερώνει τα βιβλία της έδρας ή του υποκαταστήματός του μέσα στις προθεσμίες που ορίζουν οι διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 17 του Κώδικα αυτού.  Στο τέλος του επόμενου μήνα εκείνου που αφορούν οι οικονομικές πράξεις, εκτυπώνει:  α)το βιβλίο αγορών ή εσόδων-εξόδων με δυνατότητα αποθήκευσης αυτών σε ηλεκτρομαγνητικά μέσα,  β)μηνιαία κατάσταση στην οποία εμφανίζονται μόνο τα μηνιαία αθροίσματα των αντίστοιχων στηλών του τηρούμενου βιβλίου αγορών και εσόδων-εξόδων.  4.Ο επιτηδευματίας της τρίτης κατηγορίας για τις οικονομικές πράξεις του υποκαταστήματός του:  α)Εκτυπώνει το ημερήσιο φύλλο συναλλαγών και αποστέλλει αυτό στην έδρα για την ενημέρωση των βιβλίων εντός του πρώτου δεκαπενθημέρου του επόμενου μήνα.  β)Ενημερώνει το ημερολόγιο ταμειακών και συμψηφιστικών πράξεων μέσα στην προθεσμία της παραγράφου 2 του άρθρου 17 του Κώδικα αυτού και εκτυπώνει αυτό ή το φύλλο ανάλυσης και ελέγχου εντός του πρώτου δεκαπενθημέρου του επόμενου μήνα.  Τα βιβλία των παραπάνω περιπτώσεων μπορούν να μην εκτυπώνονται και τα δεδομένα τους να αποθηκεύονται σε ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης.  γ)Ενημερώνει το βιβλίο αποθήκης και αποθηκεύει τα δεδομένα του κατά τα οριζόμενα από τις διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου αυτού». Οι μέσα σε «» παρ. 1, 2, 3 και 4, αντικαταστάθηκαν ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 5 Νόμ. 3052/2324 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ίδιου νόμου ισχύουν από 1.1.2003. Προηγουμένως η παρ. 2 είχε αντικατασταθεί κατά το δεύτερο εδάφιο από την παρ. 18 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75) κατωτ. σελ. 194,573 και κατά το τελευταίο εδάφιο από την παρ. 1 άρθρ. 14 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105) και η παρ. 4 είχε αντικατασταθεί κατά την περίπτ. α΄ από την παρ. 27 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138 και κατά την περίπτ. β΄ από την παρ. 19 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75) κατωτ. σελ. 194,573. «5.Σε περίπτωση που ο επιτηδευματίας διαθέτει κεντρική μονάδα (Η/Υ), με την οποία παρακολουθεί τα λογιστικά στοιχεία όλων των επαγγελματικών εγκαταστάσεων, μπορεί, μετά από προηγούμενη γνωστοποίηση στον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. της  έδρας του, να εκτυπώνει μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα στη μονάδα αυτή τα λογιστικά βιβλία και το βιβλίο αποθήκης κάθε επαγγελματικής εγκατάστασης, όταν η μεταβίβαση των εγγραφών από τις επαγγελματικές εγκαταστάσεις γίνεται είτε με απευθείας σύνδεση, είτε με άλλα ηλεκτρονικά μέσα, στις προβλεπόμενες προθεσμίες». Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 20 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α΄75) κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιστ΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύει από 11.5.1994. «Τα τυπωμένα βιβλία ή τα ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποστέλλονται μέσα σε δέκα ημέρες από τη λήξη του μήνα της εκτύπωσης στην επαγγελματική εγκατάσταση την οποία αφορούν, όπου και φυλάσσονται. Τα θεωρημένα και μη χρησιμοποιημένα βιβλία ή οι θεωρημένοι οπτικοί δίσκοι (CD - ROM) μπορεί να φυλάσσονται στο χώρο της κεντρικής μονάδας του Η/Υ μέχρι τη χρησιμοποίησή τους.»  Τα μέσα σε «» δύο τελευταία εδάφια αντικαταστάθηκαν ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 5 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ίδιου νόμου ισχύουν από 1.1.2003. 6.Η εκτύπωση της ποσοτικής καταγραφής των αποθεμάτων, ιδίων και τρίτων, στο βιβλίο απογραφών γίνεται μέχρι τη λήξη της προθεσμίας της παρ. 7 του αρθρ. 17 του Κώδικα αυτού. Η κατά ποσότητα και αξία εκτύπωση των αποθεμάτων γίνεται μέσα στην προθεσμία της παρ. 8 του άρθρ. 17 του Κώδικα αυτού. «Το βιβλίο μετόχων των ανωνύμων εταιριών, των οποίων οι μετοχές είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο, μπορεί να εκτυπώνεται μία φορά στο τέλος της χρήσης και εντός της προθεσμίας κλεισίματος του ισολογισμού με τους κατόχους των μετοχών κατά τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου, με την προϋπόθεση ότι οι αναλυτικές κινήσεις του βιβλίου μετόχων θα φυλάσσονται σε ηλεκτρομαγνητικά μέσα αποθήκευσης και υπάρχει δυνατότητα εκτύπωσης αυτών όταν ζητηθεί από τον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ.». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 6 άρθρ. 15 Νόμ. 2579/17-17 Φεβρ. 1998 (ΦΕΚ Α΄31) κατωτ. αριθ. 125. Σύμφωνα δε με την περίπτ. στ΄ άρθρ. 32 του ίδιου νόμου ισχύει από 17.2.1998. (Αντί για τη σελ. 136,433) Σελ. 136,433(α) Τεύχος 1437 Σελ. 69 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 «Τα πρόσθετα και ειδικά βιβλία ενημερώνονται και εκτυπώνονται εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών από τις διατάξεις του Κώδικα αυτού ή των αποφάσεων του Υπουργού Οικονομικών, που εκδίδονται κατ' εξουσιοδότηση νόμου και καθιερώνουν την τήρησή τους, με εξαίρεση τα βιβλία που ενημερώνονται βάσει εκδιδόμενων παραστατικών, τα οποία μπορεί να εκτυπώνονται μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα, με την προϋπόθεση ότι όταν ζητηθεί από τον προϊστάμενο της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας ή από τον εξουσιοδοτούμενο από αυτόν υπάλληλο, είναι δυνατή η εκτύπωση σε αθεώρητο μηχανογραφικό χαρτί, άμεσα των δεδομένων των βιβλίων αυτών μέχρι και την τελευταία ημέρα ενημέρωσης». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε από την παρ. 28 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999 «Με την προϋπόθεση του προηγούμενου εδαφίου μπορεί να εκτυπώνεται μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα το βιβλίο κίνησης οχημάτων και το βιβλίο συνδρομητών, παρεχομένης της δυνατότητας εγγραφής των δεδομένων του σε θεωρημένο οπτικό δίσκο τεχνολογίας WORM εφαρμοσμένης αναλόγως της Α.Υ.Ο.Ο. 1016567/190/ ΠΟΛ.1027/20.2.2003 (ΦΕΚ 247 Β'/2003) αναφορικά με τον τρόπο και τις προϋποθέσεις της εγγραφής αυτής». Το μέσα σε «» εδάφιο, όπως προστέθηκε από την παρ. 3 άρθρ. 5 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθμ.166, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 12 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. η΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2005. 7.«Οι προθεσμίες που ορίζονται για την εκτύπωση των βιβλίων που προβλέπονται από τις παραγράφους 1 έως και 5 του άρθρου αυτού, τελούν υπό την προϋπόθεση ότι όταν ζητηθεί εγγράφως από τον προϊστάμενο της ΔΟY ή από τον εξουσιοδοτημένο από αυτόν υπάλληλο, είναι δυνατή η εκτύπωση σε αθεώρητο μηχανογραφικό χαρτί αμέσως των υπολοίπων όλων ή μερικών λογαριασμών του γενικού καθολικού, του βιβλίου αποθήκης καθώς και του υπολοίπου ταμείου και εντός δύο ημερών όλων ή μερικών των βιβλίων που τηρούνται μέχρι την ημέρα, που σύμφωνα με τις διατάξεις των παραγράφων 1 και  Σελ. 136,434(α) Τεύχος 1437 Σελ. 70 2 του άρθρου 17 του Κώδικα αυτού, έπρεπε να έχει γίνει εισαγωγή των στοιχείων στον Η/Υ.»  Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 14 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν.1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.7.1996. Εφόσον είναι αντικειμενικά αδύνατη η εκτύπωση αυτή μέσα στις παραπάνω προθεσμίες ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. ή ο εξουσιοδοτημένος από αυτόν υπάλληλος μπορεί, μετά από αίτηση του επιτηδευματία, να τις παρατείνει. Οι προθεσμίες ενημέρωσης και εκτύπωσης των βιβλίων με τις τρέχουσες συναλλαγές παρατείνεται αυτοδίκαια για όσο χρόνο ορίζεται για τις παραπάνω εκτυπώσεις. «Τα αποθηκευμένα δεδομένα σε ηλεκτρομαγνητικά μέσα κατά τις διατάξεις των παραγράφων 1 έως και 4 εκτυπώνονται εντός τριών (3) ημερών, όταν ζητηθεί από το φορολογικό έλεγχο.  Η ανωτέρω προθεσμία μπορεί να παρατείνεται μέχρι δεκαπέντε (15) ημέρες, εφόσον η εκτύπωση των αποθηκευμένων δεδομένων είναι εξαιρετικά δυσχερής στην προβλεπόμενη προθεσμία.  Η μη διαφύλαξη των ηλεκτρομαγνητικών μέσων ή η αδυναμία αναπαραγωγής του περιεχομένου αυτών εξομοιούται με μη τήρηση των βιβλίων που εμπεριέχονται σ' αυτά». Τα μέσα σε «» τρία εδάφια προστέθηκαν με την παρ. 4 άρθρ. 5 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.2003. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 8.Οι διατάξεις της παρ.6 του αρθρ. 17 του Κώδικα αυτού έχουν ανάλογη εφαρμογή και επί μηχανογραφικής τήρησης των βιβλίων. Σε περίπτωση παράτασης του χρόνου ενημέρωσης των βιβλίων παρέχεται ισόχρονη παράταση και στο χρόνο εκτύπωσής του. Ειδικές διατάξεις Άρθρ.25.-1.Η εκτύπωση των θεωρημένων βιβλίων και καταστάσεων, μπορεί να γίνεται σε ενιαίο θεωρημένο μηχανογραφικό χαρτί γενικής αρίθμησης, με την προϋπόθεση ότι κατά την εκτύπωση αποτυπώνεται το είδος του βιβλίου ή της κατάστασης, δίδεται ενιαία εσωτερική αρίθμηση των σελίδων κάθε είδους βιβλίου ή κατάστασης και με το σημείωμα θεώρησης γνωστοποιείται στον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. το είδος των βιβλίων και των καταστάσεων που θα εκτυπωθούν από το ενιαίο έντυπο.  «Η επέκταση της δυνατότητας της εκτύπωσης και άλλου θεωρημένου βιβλίου ή κατάστασης από το ίδιο θεωρημένο μηχανογραφικό χαρτί επιτρέπεται, εφόσον πριν από την εκτύπωση του νέου βιβλίου ή κατάστασης δηλωθεί αυτό εγγράφως στον προϊστάμενο της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. που θεώρησε το μηχανογραφικό χαρτί.»  Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 21 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/ 9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α'75) κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιστ΄ άρθρ. 68 του ιδίου νόμου ισχύει από 11.5.1994. 2.Επιτρέπεται η έκδοση των φορολογικών στοιχείων από το ίδιο θεωρημένο στέλεχος μηχανογραφικού εντύπου πολλαπλής χρήσης, που φέρει ενιαία αρίθμηση, εφόσον με το σημείωμα θεώρησης γίνει γνωστοποίηση στον αρμόδιο προϊστάμενο Δ.Ο.Υ. για το είδος και τις σειρές των στοιχείων που εκδίδονται από αυτό και με την προϋπόθεση ότι κατά τη μηχανογραφική έκδοση αποτυπώνεται ο τίτλος και η σειρά του στοιχείου με ενιαία εσωτερική αρίθμηση για κάθε είδος και σειρά στοιχείου. Η επέκταση της δυνατότητας έκδοσης και άλλου είδους ή άλλης σειράς στοιχείων από το ίδιο θεωρημένο στέλεχος επιτρέπεται, εφόσον πριν από την έκδοση αυτή δηλωθεί τούτο εγγράφως στον προϊστάμενο της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. που θεώρησε τα στοιχεία αυτά. «3.Εφόσον από το υποκατάστημα του επιτηδευματία μεταβιβάζονται οι λογιστικές εγγραφές ή καταχωρήσεις με απευθείας σύνδεση στην έδρα, μπορεί μετά από προηγούμενη γνωστοποίηση στον προϊστάμενο Δ.Ο.Υ. της έδρας, να μην τηρεί βιβλία  στην εγκατάσταση αυτή, με εξαίρεση τα πρόσθετα βιβλία του άρθρου 10 και την κατάσταση απογραφής υποκαταστήματος.  Στην περίπτωση αυτήν οι αγορές, τα έσοδα και το ταμείο του κάθε υποκαταστήματος παρακολουθούνται χωριστά στον Η/Υ, και τα δεδομένα του βιβλίου αποθήκης ή το βιβλίο αποθήκης των υποκαταστημάτων που βρίσκονται πάνω από 50 χλμ. ή σε άλλο νομό ή νησί από την έδρα, μπορεί να καταγράφονται μόνο στον οπτικό δίσκο που τηρείται στην έδρα με την προϋπόθεση ότι είναι δυνατή από το υποκατάστημα άμεσα η ανάγνωση και η εκτύπωση του περιεχομένου του οπτικού δίσκου μέχρι και την περίπτ. α΄ μήνα που είναι εγγεγραμμένος». Η μέσα σε «» παρ. 3, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρ. 15 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105), αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 5 άρθρ. 5 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002(ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 4.Μηχανογραφικές καταστάσεις ή βεβαιώσεις, σε έγγραφη ή μαγνητική μορφή, οι οποίες εκδίδονται ή παράγονται από τράπεζες ή άλλους πιστωτικούς οργανισμούς και πιστοποιούν την πραγματοποίηση από αυτές εισπράξεων ή πληρωμών για λογαριασμό του Δημοσίου, νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου ή ασφαλιστικών οργανισμών, επέχουν θέση παραστατικών εγγράφων των δοσοληψιών που αναφέρονται σ' αυτές.  5.Σε περίπτωση βλάβης μηχανήματος ή γενικά μη λειτουργίας του λογισμικού η ενημέρωση των βιβλίων παρατείνεται για (10) ημέρες, εφόσον γίνει σχετική γνωστοποίηση στον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. Όταν τα αίτια της μη ενημέρωσης συνεχίζονται και μετά από το χρόνο της παράτασης αυτής οι πρωτογενείς εγγραφές, μέχρι την αποκατάσταση της βλάβης γίνονται χειρόγραφα σε αντίστοιχα βιβλία ή σε ένα γενικό ημερολόγιο ή στα μηχανογραφικά έντυπα. Τα στοιχεία, στην περίπτωση αυτή, μπορεί να εκδίδονται και από ιδιαίτερη σειρά εντύπων. Μετά τη λειτουργική αποκατάσταση του συστήματος γίνεται αμέσως η μεταφορά των εγγραφών από τα χειρόγραφα βιβλία στον Η/Υ, καθώς και η εκτύπωση των βιβλίων ή καταστάσεων, εφόσον παρήλθε η προθεσμία εκτύπωσής τους.  (Μετά τη σελ. 136,434(α) Σελ. 136,43401 Τεύχος 1437 Σελ. 71 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΄ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Διαχειριστική περίοδος  Άρθρ.26.-1.Η Διαχειριστική περίοδος περιλαμβάνει δωδεκάμηνο χρονικό διάστημα. Κατά την έναρξη, τη λήξη ή τη διακοπή των εργασιών της επιχείρησης η διαχειριστική περίοδος μπορεί να είναι μικρότερη του δωδεκαμήνου. Κατ' εξαίρεση, για τον επιτηδευματία που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας, η διαχειριστική περίοδος έναρξης μπορεί να περιλαμβάνει και μεγαλύτερο του δωδεκαμήνου χρονικό διάστημα, όχι όμως και πλέον των είκοσι τεσσάρων μηνών.  Ως διαχειριστική περίοδος έναρξης, για την εφαρμογή του άρθρου αυτού, θεωρείται και εκείνη κατά την οποία ο επιτηδευματίας, λόγω ύψους ακαθαρίστων εσόδων, άρχισε να τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας. «2.Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας κλείνει διαχειριστική περίοδο την 30η Ιουνίου ή την 31η Δεκεμβρίου κάθε έτους.  Κατ' εξαίρεση, μπορεί να κλείνει τη διαχείρισή του:  α)το υποκατάστημα, πρακτορείο ή άλλη εγκατάσταση στην Ελλάδα, αλλοδαπής επιχείρησης, κατά το χρόνο που κλείνει τη διαχείρισή του το κεντρικό κατάστημα στην αλλοδαπή,  β)η ημεδαπή επιχείρηση στην οποία μετέχει αλλοδαπή επιχείρηση με ποσοστό κεφαλαίου πενήντα τοις εκατό (50%) τουλάχιστον, κατά το χρόνο που κλείνει τη διαχείρισή της η αλλοδαπή επιχείρηση και  γ)η ημεδαπή επιχείρηση στο κεφάλαιο της οποίας μετέχει με ποσοστό τουλάχιστον πενήντα τοις εκατό (50%) άλλη ημεδαπή επιχείρηση, στην οποία μετέχει αλλοδαπή επιχείρηση με το ίδιο ή μεγαλύτερο ποσοστό, κατά το χρόνο που κλείνει τη διαχείρισή της η αλλοδαπή επιχείρηση,  δ)η ημεδαπή επιχείρηση στο κεφάλαιο της οποίας μετέχει με ποσοστό τουλάχιστον πενήντα τοις εκατό (50%) άλλη ημεδαπή επιχείρηση, κατά το χρόνο που κλείνει τη διαχείρισή της η συμμετέχουσα επιχείρηση.  Επί αλλαγής του χρόνου λήξης της διαχειριστικής περιόδου της αλλοδαπής επιχείρησης ή της συμμετέχουσας, οι επιχειρήσεις των παραπάνω περιπτώσεων α, β', γ΄ και δ' μπορούν, χωρίς έγκριση του προϊσταμένου της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας, να προσαρμόζουν το χρόνο λήξης της  Σελ. 136,43402 Τεύχος 1437 Σελ. 72 διαχειριστικής περιόδου με αυτόν της αλλοδαπής ή της συμμετέχουσας επιχείρησης». Η μέσα σε «» παρ. 2 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 29 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄ 249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. «3.Αλλαγή του χρόνου λήξης της διαχειριστικής περιόδου με σύντμηση ή επιμήκυνση αυτής επιτρέπεται, εφόσον συντρέχουν ειδικοί λόγοι που την επιβάλλουν. Για την αλλαγή αυτήν απαιτείται έγκριση του προϊσταμένου της Δημόσιας Οικονομικής Υπηρεσίας, μετά από σχετική αίτηση του επιτηδευματία, που υποβάλλεται το αργότερο ένα (1) μήνα πριν από τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου της οποίας ζητείται η επιμήκυνση ή ένα (1) μήνα πριν από την αιτούμενη λήξη της υπό σύντμηση διαχειριστικής περιόδου». “Κατ' εξαίρεση για την αλλαγή για πρώτη φορά του χρόνου λήξης της διαχειριστικής περιόδου δεν απαιτείται έγκριση του προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ., αλλά η υποβολή σχετικής γνωστοποίησης η οποία υποβάλλεται στις ανωτέρω οριζόμενες προθεσμίες. Η αίτηση ή η γνωστοποίηση που υποβάλλεται εκπρόθεσμα θεωρείται ότι δεν έχει υποβληθεί”». Το μέσα σε “” τρίτο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 6 Νόμ.3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Η μέσα σε «» παρ. 3 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 3 άρθρ. 7 Νόμ. 2873/28-28 Δεκ. 2000 (ΦΕΚ Α΄285) κατωτ. αριθ. 144. Σύμφωνα δε με την παρ. 4 του ιδίου νόμου ισχύει για τις διαχειριστικές περιόδους που κλείνουν από 30.6.2000 και εφεξής. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 4.Η διαχειριστική περίοδος των νομικών προσώπων που τίθενται σε εκκαθάριση, για οποιονδήποτε λόγο, αρχίζει από την ημερομηνία έναρξης της εκκαθάρισης και λήγει με την ολοκλήρωσή της.  Απογραφή  Άρθρ.27-.1.Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας κατά τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου και μέσα στις προθεσμίες που προβλέπονται από το άρθρ. 17 του Κώδικα αυτού, προβαίνει σε καταμέτρηση, καταγραφή και αποτίμηση στο βιβλίο απογραφών όλων των στοιχείων της επαγγελματικής του περιουσίας. «Την ίδια υποχρέωση έχουν στο τέλος κάθε έτους και τα νομικά πρόσωπα του άρθρ. 101 του ν. 2238/1994 που έχουν τεθεί σε εκκαθάριση που διαρκεί πέραν του έτους». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 1 ΄Αρθρ.3.-1.Οι επιτηδευματίες διακρίνονται ανάλογα με το αντικείμενο των εργασιών τους:  α)σε εκείνους που πωλούν αγαθά, χονδρικώς ή λιανικώς, αυτούσια ή μετά από επεξεργασία, ιδίως κατεργασία ή εξευγενισμό ή συναρμολόγηση ή διασκευή ή συσκευασία.  β)σε εκείνους που παρέχουν υπηρεσίες.  γ)σε εκείνους που πωλούν αγαθά και παρέχουν υπηρεσίες (μικτή δραστηριότητα). 2.Για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού θεωρείται:  α)χονδρική πώληση, η πώληση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών σε άλλο επιτηδευματία και στα πρόσωπα των παρ. 3 και 4 του άρθρ. 2 του Κώδικα αυτού, για την άσκηση του επαγγέλματός τους ή την εκτέλεση του σκοπού τους, η πώληση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών εκτός της χώρας, καθώς και η πώληση εισαγωγικού δικαιώματος,  β)λιανική πώληση, η πώληση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών σε φυσικό πρόσωπο, για την ικανοποίηση ατομικών ή οικογενειακών αναγκών,  γ)χονδροπωλητής κατά κύριο λόγο, ο επιτηδευματίας του οποίου τα έσοδα από χονδρικές πωλήσεις υπερβαίνουν το 60% του συνόλου των ετήσιων ακαθάριστων εσόδων του.  δ)ως παροχή υπηρεσιών και η περίπτωση κατά την οποία χρησιμοποιούνται υλικά, των οποίων το κόστος σε κάθε περίπτωση δεν υπερβαίνει το 1/3 της συνολικής αμοιβής, με τη προϋπόθεση ότι από τη χρησιμοποίηση των υλικών αυτών δεν παράγεται νέο είδος αγαθού. 3.«Για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού ως είδος θεωρείται η ουσιώδης ποιοτική διάκριση των αγαθών, η οποία επηρεάζει κατά ποσοστό μεγαλύτερο του 5%, τουλάχιστον την απόδοση ή το κόστος ή την τιμή πώλησης διαζευκτικά ή αθροιστικά». Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 6 άρθρ. 1 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ.2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Σελ. 136,382(α) Τεύχος 1437 Σελ. 26 «Ειδικά, για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές η ονοματολογία-περιγραφή του είδους λαμβάνεται όπως αυτή καθορίζεται από τη σχετική κοινοτική νομοθεσία». Το μέσα σε «» δεύτερο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 2 άρθρ. 21 Νόμ. 2166/24-24 Αυγ.1993 (ΦΕΚ Α΄137), κατωτ. αριθ. 102. Σύμφωνα δε με την παρ. 2 άρθρ. 35 του ιδίου νόμου ισχύει από 24.8.1993. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΒΙΒΛΙΑ ΕΠΙΤΗΔΕΥΜΑΤΙΩΝ ΄Ένταξη επιτηδευματιών  σε κατηγορία τήρησης βιβλίων άρθρ. 6 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 2.Ο επιτηδευματίας που πρόκειται να τηρήσει για πρώτη φορά υποχρεωτικά ή προαιρετικά βιβλία τρίτης κατηγορίας συντάσσει απογραφή έναρξης στις προθεσμίες που ορίζονται από τις παρ. 7 και 8 του άρθρ. 17 του Κώδικα αυτού.  Όταν δεν υπάρχουν πάγια περιουσιακά στοιχεία ή αποθέματα, αντί της σύνταξης απογραφής έναρξης, καταχωρούνται αναλυτικά τα λοιπά στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού στην εγγραφή ανοίγματος των βιβλίων.  3.«Η ποσοτική καταμέτρηση των αποθεμάτων και η καταγραφή τους στο βιβλίο απογραφών ή σε καταστάσεις στο τέλος της διαχειριστικής περιόδου γίνεται διακεκριμένα για κάθε αποθηκευτικό χώρο με εξαίρεση τα αποθέματα των αποθηκευτικών χώρων που στεγάζονται στον ίδιο ή σε συνεχόμενο κτιριακό χώρο με άλλο αποθηκευτικό χώρο τα οποία μπορεί να καταχωρούνται ενιαία για όλους τους εν λόγω αποθηκευτικούς χώρους». Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο, όπως αντικαταστάθηκε από την παρ. 30 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 3 άρθρ. 6 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ίδιου νόμου ισχύει από 1.1.2003. «Τα αποθέματα που βρίσκονται σε τρίτους καταχωρούνται ανά τρίτο χωρίς να απαιτείται καταχώρηση και κατά αποθηκευτικό χώρο τρίτου». Το μέσα σε «» εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 30 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄ 249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. Η καταχώρηση, η οποία περιλαμβάνει το είδος, τη μονάδα μέτρησης και την ποσότητα, γίνεται με μια εγγραφή για ολόκληρη την ποσότητα κάθε είδους αγαθού, για κάθε αποθηκευτικό χώρο. Μέχρι την ημερομηνία σύνταξης του ισολογισμού καταχωρείται η κατά μονάδα αξία, στην οποία αποτιμήθηκε κάθε είδος, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρ. 28 του Κώδικα αυτού, καθώς και η συνολική του αξία. «Προκειμένου περί υποκαταστήματος που δεν εξάγει αυτοτελές αποτέλεσμα ή αποθηκευτικού χώρου, η ποσοτική καταμέτρηση των αποθεμάτων καταγράφεται σε διπλότυπες καταστάσεις.» Το μέσα σε «» πέμπτο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 3 άρθρ. 6 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ίδιου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Το ένα αντίτυπο της κατάστασης αποστέλλεται στην έδρα μέσα στην προθεσμία που ορίζεται από την παρ. 7 του άρθρ. 17 του Κώδικα αυτού, για την ενημέρωση του βιβλίου απογραφών. «Για υποκατάστημα ή αποθηκευτικό χώρο που λειτουργεί στον ίδιο νομό με την έδρα και στο ίδιο νησί ή σε απόσταση μικρότερη των 50 χιλιομέτρων από αυτή και δεν εξάγει αυτοτελές λογιστικό αποτέλεσμα, η καταγραφή των αποθεμάτων μπορεί να γίνεται απευθείας στο βιβλίο απογραφών της έδρας διακεκριμένα». Το μέσα σε «» έβδομο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την  παρ. 3 άρθρ. 6 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α’ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. (Μετά τη σελ. 136,43402) Σελ. 136,43403 Τεύχος 1437 Σελ. 73 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 «4.Τα πάγια περιουσιακά στοιχεία αναγράφονται στο βιβλίο απογραφών, κατά ομοειδείς κατηγορίες τουλάχιστον με τα εξής στοιχεία:  α)αξία κτήσης ή κόστος ιδιοκατασκευής, προσαυξημένο με τις δαπάνες επεκτάσεων ή προσθηκών και βελτιώσεων,  β)αποσβέσεις και  γ)αναπόσβεστη αξία.  Σε περίπτωση ολοσχερούς απόσβεσης παγίου περιουσιακού στοιχείου διατηρείται στο μητρώο παγίων περιουσιακών στοιχείων αναπόσβεστη αξία ενός λεπτού του ευρώ, όταν το περιουσιακό αυτό στοιχείο εξακολουθεί να παραμένει στην κυριότητα του επιτηδευματία». Η μέσα σε «» παρ. 4 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 4 άρθρ. 6 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου και ισχύει από 1.1.2003. 5.Κατ' εξαίρεση των οριζομένων στην προηγούμενη παράγραφο, για τα έπιπλα και σκεύη μπορεί να αναγράφεται στο βιβλίο απογραφών, κατά συντελεστή αποσβέσεων, το συνολικό ποσό της αξίας κτήσης τους, οι αποσβέσεις και η αναπόσβεστη αξία τους.  6.Για τα λοιπά στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, τα οποία παρακολουθούνται με περιληπτικούς-γενικούς λογαριασμούς, μπορεί να καταχωρούνται στο βιβλίο απογραφών, τα υπόλοιπα μόνο των οικείων λογαριασμών, εφόσον καταχωρείται ανάλυση καθενός λογαριασμού σε καταστάσεις ή ισοζύγια. Ειδικά για τις μετοχές, τις ομολογίες και τα λοιπά χρεόγραφα καταχωρείται για κάθε είδος η ποσότητα, η αξία κτήσης και η τρέχουσα αξία.  «7.Στο βιβλίο απογραφών καταχωρούνται χωριστά κατ' είδος και ποσότητα όλα τα περιουσιακά στοιχεία κυριότητας τρίτων που βρίσκονται κατά τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου στον επιτηδευματία, εφόσον τα δεδομένα αυτά δεν προκύπτουν από το βιβλίο αποθήκης ή από άλλα πρόσθετα βιβλία». Η μέσα σε «» παρ. 7 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 31 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου και ισχύει από 17.11.1999. Αποτίμηση στοιχείων απογραφής. Άρθρ.28.-1.Τα αποθέματα, εκτός από τα υπολείμματα, τα υποπροϊόντα και τα ελαττωματικά προϊόντα, αποτιμώνται στην κατ' είδος χαμηλότερη  Σελ. 136,43404 Τεύχος 1437 Σελ. 74 τιμή μεταξύ της τιμής κτήσης ή του ιστορικού κόστους παραγωγής τους και της τιμής στην οποία η επιχείρηση μπορεί να τα αγοράσει ή να τα παράγει κατά την ημέρα κλεισίματος του ισολογισμού.  Εάν η τελευταία αυτή τιμή είναι χαμηλότερη από τη τιμή κτήσης ή το ιστορικό κόστος παραγωγής, αλλά μεγαλύτερη από την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία, τότε η αποτίμηση γίνεται στη καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία.  Τα υπολείμματα, τα υποπροϊόντα και τα ελαττωματικά προϊόντα αποτιμώνται σύμφωνα με όσα ορίζονται από τις περιπτ. 3, 4 και 14 της παρ. 2.2.205 του άρθρ.1 του π.δ. 1123/1980, αντίστοιχα.  Για την αποτίμηση των συμπαράγωγων προϊόντων λαμβάνονται υπόψη τα όσα ορίζονται από τις περιπτ. 11 και 12 της παρ. 2.2.205 του άρθρ. 1 του π.δ. 1123/1980.  2.Για την εφαρμογή των διατάξεων της προηγούμενης παραγράφου λαμβάνονται υπόψη οι εννοιολογικοί προσδιορισμοί της τιμής κτήσης, της τρέχουσας τιμής αγοράς, του ιστορικού κόστους παραγωγής και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας που ορίζονται από τις περιπτώσεις 6, 8, 9 (εκτός του τρίτου εδαφίου) και 10 της παρ. 2.2.205 του αρθρ. 1 του π.δ. 1123/1980. «Όταν τα λογιστικά βιβλία τηρούνται σύμφωνα με τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (Δ.Λ.Π.), η αξία των μενόντων αποθεμάτων των ιδιοπαραχθέντων έτοιμων προϊόντων και της παραγωγής σε εξέλιξη, όπως αυτή προσδιορίζεται με βάση τα Δ.Λ.Π. δεν αναπροσαρμόζεται με τις διαφοροποιήσεις στοιχείων κόστους μεταξύ λογιστικής και φορολογικής βάσης.  27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία Οι διαφορές αυτές, εφόσον υπάρχουν, ποσοτικοποιούνται σε ετήσια συνολική βάση, ανεξάρτητα αν αποτελούν στοιχεία κόστους των πωληθέντων ή των μενόντων προϊόντων και καταχωρούνται στον Πίνακα των Φορολογικών Αποτελεσμάτων Χρήσης και στον Πίνακα Συμφωνίας Λογιστικής-Φορολογικής Βάσης (Π.Σ.Λ.Φ.Β.), που ορίζονται από τις διατάξεις της παρ. 7 του άρθρου 7 του Κώδικα αυτού». Τα μέσα σε «» δεύτερο και τρίτο εδάφια προστέθηκαν από την παρ. 3 άρθρ. 12 Νόμ. 3301/2223 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄263) κατωτ. αριθ. 197. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 25 του ιδίου νόμου ισχύει από 23.12.2004. «Ειδικότερα, η τιμή κτήσης και το ιστορικό κόστος παραγωγής υπολογίζονται με βάση οποιαδήποτε από τις παραδεκτές μεθόδους, με την προϋπόθεση ότι η μέθοδος που θα επιλεγεί θα εφαρμόζεται πάγια για τα αποθέματα όλων των εγκαταστάσεων. Επιπλέον η αποτίμηση των αποθεμάτων των υποκαταστημάτων με εξαρτημένη λογιστική και των αποθηκευτικών χώρων γίνεται με ενιαία τιμή με τα αποθέματα της έδρας. Για τη βελτίωση της λειτουργικότητας της επιχείρησης ή για άλλους σπουδαίους λόγους επιτρέπεται, μετά από έγκριση της Επιτροπής Λογιστικών Βιβλίων (Ε.Λ.Β.), η αλλαγή της μεθόδου προσδιορισμού της τιμής κτήσης ή του ιστορικού κόστους παραγωγής, καθώς και η αποτίμηση των αποθεμάτων χωριστά ανά εγκατάσταση. Κατ' εξαίρεση επιτρέπεται χωρίς έγκριση της Επιτροπής Λογιστικών Βιβλίων η αλλαγή της μεθόδου προσδιορισμού της τιμής κτήσης ή του ιστορικού κόστους παραγωγής κατά την πρώτη διαχειριστική περίοδο πλήρους εφαρμογής της αναλυτικής λογιστικής (ομάδα 9) του π.δ. 1123/1980.  Ομοίως δεν απαιτείται έγκριση της Επιτροπής Λογιστικών Βιβλίων και κατά την πρώτη αλλαγή της μεθόδου προσδιορισμού της τιμής κτήσης ή του ιστορικού κόστους παραγωγής, με την προϋπόθεση υποβολής σχετικής γνωστοποίησης στον αρμόδιο προϊστάμενο Δ.Ο.Υ. μέχρι τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου που θα εφαρμοστεί η νέα μέθοδος». Τα τέσσερα τελευταία εδάφια, όπως το τελευταίο είχε προστεθεί με την παρ. 2 άρθρ. 19 α  Νόμ. 2459/18-18 Φεβ.1997 (ΦΕΚ Α΄17) κατωτ. αριθ. 121, αντικαταστάθηκαν με τα μέσα σε «» ως άνω εδάφια από την παρ. 5 άρθρ. 6 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.2003. 3.Τα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία αποτιμώνται στην αξία της τιμής κτήσης ή του κόστους ιδιοκατασκευής τους. Η αξία αυτή προσαυξάνεται με τις δαπάνες επεκτάσεων ή προσθηκών και βελτιώσεων και μειώνεται με τις αποσβέσεις που διενεργούνται με βάση την ισχύουσα νομοθεσία.  Σε περίπτωση αναπροσαρμογής, που γίνεται σε εφαρμογή ειδικού νόμου, η αναπροσαρμοσμένη αξία θεωρείται ως αξία κτήσης του οικείου παγίου.  4.Για την εφαρμογή των διατάξεων της προηγουμένης παραγράφου λαμβάνονται υπόψη οι εννοιολογικοί προσδιορισμοί:  α)Της επέκτασης, προσθήκης, βελτίωσης, συντήρησης και επισκευής ενσωμάτων πάγιων, που ορίζονται στις περιπτ. 1, 2, 3, 4 και 5 της παρ. 2.2.101 του άρθρ.1 του π.δ.1123/1980.  Της τιμής κτήσης, που ορίζεται στην περίπτ. 6 της παρ.2.2.205 του άρθρ. 1 του π.δ. 1123/1980. Για το κόστος ιδιοκατασκευής λαμβάνονται υπόψη, ανάλογα, τα όσα ορίζονται για το ιστορικό κόστος παραγωγής στην περίπτ. 9 της παραπάνω παραγράφου.  β)Ειδικά, η τιμή κτήσης των ακινήτων αποτελείται από το ποσό που αναγράφεται στο συμβόλαιο αγοράς. Τα έξοδα απόκτησης των ακινήτων δεν περιλαμβάνονται στην τιμή κτήσης των στοιχείων αυτών. Τα έξοδα αυτά μεταφέρονται, κατά περίπτωση, στα έξοδα πρώτης εγκατάστασης ή στα γενικά έξοδα της χρήσης κατά την οποία πραγματοποιούνται.  γ)Η τιμή κτήσης του μηχανολογικού εξοπλισμού προσαυξάνεται και με τα έξοδα εγκατάστασης και συναρμολόγησης των μηχανημάτων, μέχρι να τεθούν σε κατάσταση λειτουργίας.  “5.Για την αποτίμηση των συμμετοχών και χρεογράφων ισχύουν τα ακόλουθα: «α)οι μετοχές, οι ομολογίες και τα λοιπά χρεόγραφα που είναι εισηγμένα στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών ή σε αλλοδαπό χρηματιστήριο ή σε άλλο διεθνώς αναγνωρισμένο χρηματιστηριακό θεσμό, καθώς και τα μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων, αποτιμώνται στην κατ' είδος χαμηλότερη τιμή μεταξύ της τιμής κτήσης και της τρέχουσας τιμής τους». Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 6 άρθρ. 6 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. (Μετά τη σελ. 136,43404) Σελ. 136,43405 Τεύχος 1437 Σελ. 75 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 Ειδικότερα οι τράπεζες και γενικά τα πιστωτικά ιδρύματα του ν. 2076/1992 αποτιμούν τις συμμετοχές και χρεόγραφά τους στη συνολικά χαμηλότερη τιμή μεταξύ της τιμής κτήσης και της τρέχουσας τιμής τους. β.Για τα χρεόγραφα της πιο πάνω περιπτώσεως α' ως τρέχουσα τιμή θεωρείται ο μέσος όρος της χρηματιστηριακής τιμής τους κατά τον τελευταίο μήνα της χρήσης. Ειδικά, για τα αμοιβαία κεφάλαια ως τρέχουσα τιμή θεωρείται ο μέσος όρος της καθαρής τιμής τους κατά τον τελευταίο μήνα της χρήσης. «γ)Οι μετοχές ανωνύμων εταιρειών που δεν έχουν εισαχθεί στο Χρηματιστήριο και οι συμμετοχές σε επιχειρήσεις που δεν έχουν τη μορφή της ανώνυμης εταιρείας αποτιμώνται στην κατ' είδος χαμηλότερη τιμή μεταξύ της τιμής κτήσεώς τους και της τρέχουσας τιμής τους.  Ως τρέχουσα τιμή θεωρείται η εσωτερική λογιστική αξία των μετοχών ή των συμμετοχών ή των τίτλων των επιχειρήσεων αυτών, όπως προκύπτει από το νόμιμα συνταγμένο τελευταίο ισολογισμό τους». Η μέσα σε «» περίπτ. γ΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 6 άρθρ. 6 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. «Ειδικά για τις διαχειριστικές περιόδους που λήγουν μέχρι την 30.6.2005 οι ανωτέρω μετοχές ή συμμετοχές μπορεί να αποτιμηθούν στην τιμή κτήσης τους». Το μέσα σε «» τρίτο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 4 άρθρ. 12 Νόμ. 3301/22-23 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄263) κατωτ. αριθ. 197. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 25 του ιδίου νόμου ισχύει από 23.12.2004. δ.Τα κάθε φύσης χρεόγραφα και οι τίτλοι, που έχουν χαρακτήρα προθεσμιακής κατάθεσης και δεν έχουν εισαχθεί στο Χρηματιστήριο, αποτιμώνται στην κατ' είδος παρούσα αξία τους κατά την ημέρα κλεισίματος του ισολογισμού. Η αξία αυτή προσδιορίζεται με βάση το ετήσιο επιτόκιο του κάθε χρεογράφου ή τίτλου”. Η μέσα “” παρ. 5 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 13 άρθρ. 20 Νόμ. 2386/6-7 Μαρτ. 1996 (ΦΕΚ Α΄43) Τόμ. 24Α σελ. 194,05. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ζ΄ άρθρ. 29 του ιδίου νόμου ισχύει για τις εταιρικές χρήσεις που αρχίζουν από 1.1.1995 και μετά.. Σελ. 136,43406 Τεύχος 1437 Σελ. 76 «ε)Το δεύτερο και το τρίτο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρθρου 28 έχουν ανάλογη εφαρμογή και για την αποτίμηση των πάσης φύσεως τίτλων και χρηματοοικονομικών προϊόντων των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των ασφαλιστικών επιχειρήσεων.» Η μέσα σε «» περίπτ. ε΄ προστέθηκε με την παρ. 5 άρθρ. 12 Νόμ. 3301/22-23 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄263) κατωτ. αριθ. 197. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ.25 του ιδίου νόμου ισχύει από 23.12.2004. 6.Οι απαιτήσεις, οι υποχρεώσεις, τα διαθέσιμα και τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα, οπουδήποτε και αν βρίσκονται όλα αυτά τα περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης, αποτιμώνται σε δραχμές με το ποσό που προκύπτει από τη μετατροπή του ξένου νομίσματος:  α)με βάση την επίσημη τιμή του κατά την ημέρα της απογραφής, για τις απαιτήσεις, τις υποχρεώσεις και τα διαθέσιμα, και  β)με βάση την επίσημη τιμή του κατά την ημέρα κτήσης (αγοράς ή ιδιοκατασκευής ή παραγωγής) των χρεογράφων και τίτλων γενικά, των στοιχείων, του πάγιου ενεργητικού, εκτός των μακροπρόθεσμων απαιτήσεων και των αποθεμάτων αγαθών γενικά.  7.Για τις συναλλαγματικές διαφορές, που προκύπτουν από τη μετατροπή σε δραχμές κατά την απογραφή των περιουσιακών στοιχείων της προηγουμένης παραγράφου, εφαρμόζονται οι διατάξεις που ακολουθούν, κατά περίπτωση:  27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία α)Οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν κατά την πληρωμή και την αποτίμηση σε δραχμές των υποχρεώσεων από πιστώσεις ή δάνεια σε ξένο νόμισμα, που χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά για την απόκτηση πάγιων περιουσιακών στοιχείων (αγορά, κατασκευή, εγκατάσταση), καταχωρούνται σε λογαριασμό πολυετούς απόσβεσης. Η απόσβεση των διαφορών αυτών διενεργείται ως εξής:  αα)Οι χρεωστικές συναλλαγματικές διαφορές κατά πίστωση ή δάνειο, μετά από συμψηφισμό τυχόν πιστωτικών συναλλαγματικών διαφορών, σύμφωνα με την πιο κάτω υποπερίπτ. αβ' αποσβένονται ανάλογα με την υπόλοιπη κανονική χρονική διάρκεια της πίστωσης ή του δανείου. Η ετήσια απόσβεση του υπόλοιπου του λογαριασμού πολυετούς απόσβεσης, κατά πίστωση ή δάνειο, είναι ίση με το πηλίκον της διαίρεσης του υπολοίπου του λογαριασμού αυτού κατά το τέλος της χρήσης με τον αριθμό των ετών από τη λήξη της χρήσης αυτής μέχρι την κανονική λήξη της αντίστοιχης πίστωσης ή του δανείου. Χρονική περίοδος μικρότερη του δωδεκαμήνου λογίζεται ως έτος.  Αν μεσολαβεί κατασκευαστική περίοδος η τμηματική απόσβεση του χρεωστικού υπόλοιπου του αντίστοιχου λογαριασμού πολυετούς απόσβεσης αρχίζει από τη χρήση μέσα στην οποία έληξε η κατασκευαστική περίοδος ή διακόπηκε η κατασκευή του πάγιου περιουσιακού στοιχείου, για οποιοδήποτε λόγο.  Σε περίπτωση ληξιπρόθεσμων πιστώσεων ή δανείων, κατά το όλο ή μέρος αυτών, τα υπόλοιπα των αντίστοιχων λογαριασμών πολυετούς απόσβεσης, που αντιστοιχούν στο ληξιπρόθεσμο μέρος, αποσβένονται στο τέλος της χρήσης μέσα στην οποία οι αντίστοιχες πιστώσεις ή τα αντίστοιχα δάνεια έγιναν ληξιπρόθεσμα.  αβ)Οι πιστωτικές συναλλαγματικές διαφορές, κατά πίστωση ή δάνειο, στο τέλος της χρήσης μειώνουν τις χρεωστικές και σε περίπτωση που δεν υπάρχουν χρεωστικές ή αυτές υπολείπονται των πιστωτικών, κατά το όλο ή το μέρος που δεν συμψηφίζονται, μεταφέρονται σε λογαριασμό πρόβλεψης, κατά πίστωση ή δάνειο. Στο τέλος της χρήσης το πιστωτικό υπόλοιπο του πιο πάνω λογαριασμού πρόβλεψης κατά πίστωση ή δάνειο, συμψηφίζεται με τυχόν χρεωστικό υπόλοιπο του αντίστοιχου λογαριασμού πολυετούς απόσβεσης. Στην περίπτωση που μετά το συμψηφισμό αυτό παραμένει πιστωτικό υπόλοιπο στον λογαριασμό πρόβλεψης, από το υπόλοιπο αυτό μεταφέρεται σε αποτελεσματικό λογαριασμό της κλειόμενης χρήσης το μέρος που αντιστοιχεί στο ποσό της πίστωσης ή του δανείου που πληρώθηκε μέσα σ' αυτήν.  β)Οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν κατά την αποτίμηση σε δραχμές των απαιτήσεων και των λοιπών υποχρεώσεων σε ξένο νόμισμα καταχωρούνται σε ιδιαίτερους λογαριασμούς προβλέψεων κατά ξένο νόμισμα, με παραπέρα διάκριση σε προερχόμενες από βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες απαιτήσεις και υποχρεώσεις και μεταφέρονται σε αποτελεσματικούς λογαριασμούς ως εξής:  βα)Όταν προέρχονται από βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις και υποχρεώσεις, τα χρεωστικά υπόλοιπα των πιο πάνω λογαριασμών προβλέψεων στο τέλος κάθε χρήσης μεταφέρονται σε αποτελεσματικό λογαριασμό της κλειόμενης χρήσης, τα δε πιστωτικά σε αποτελεσματικό λογαριασμό της επόμενης χρήσης,  ββ)όταν προέρχονται από μακροπρόθεσμες απαιτήσεις και υποχρεώσεις, στο τέλος κάθε χρήσης τα χρεωστικά υπόλοιπα των πιο πάνω λογαριασμών προβλέψεων μεταφέρονται σε αποτελεσματικό λογαριασμό της κλειόμενης χρήσης , από δε τα πιστωτικά υπόλοιπα αυτών μεταφέρεται σε αποτελεσματικό λογαριασμό κάθε χρήσης το μέρος εκείνο που αντιστοιχεί στις απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις σε ξένο νόμισμα που εισπράχθηκαν ή πληρώθηκαν μέσα στη χρήση.  Στην περίπτωση που προηγήθηκαν μερικοί συμψηφισμοί των πιστωτικών υπολοίπων των λογαριασμών προβλέψεων με χρεωστικές συναλλαγματικές διαφορές, το μέρος των πιστωτικών υπολοίπων που μεταφέρεται σε αποτελεσματικό λογαριασμό κάθε χρήσης προσδιορίζεται κατ' αναλογία, με βάση τα αρχικά υπόλοιπα και τα μετά τους συμψηφισμούς αντίστοιχα πιστωτικά υπόλοιπα των πιο πάνω λογαριασμών προβλέψεων, κατά ξένο νόμισμα,  γ)οι συναλλαγματικές διαφορές, χρεωστικές ή πιστωτικές που προκύπτουν κατά την αποτίμηση σε δραχμές των χρεογράφων και τίτλων γενικά, των στοιχείων του πάγιου ενεργητικού εκτός των μακροπρόθεσμων απαιτήσεων, των κάθε μορφής αποθεμάτων αγαθών και των διαθέσιμων περιουσιακών στοιχείων, μεταφέρονται σε αποτελεσματικό λογαριασμό της χρήσης στην οποία δημιουργήθηκαν. (Μετά τη σελ. 136,43406) Σελ. 136,43407 Τεύχος 1437 Σελ. 77 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 δ.(Καταργήθηκε από την παρ.7 άρθρ. 6 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου η κατάργηση ισχύει από 1.1.2003). 8.Για την εφαρμογή των διατάξεων της προηγούμενης παραγράφου θεωρούνται: α)βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις και υποχρεώσεις εκείνες που η προθεσμία εξόφλησής τους λήγει μέχρι το τέλος της επόμενης χρήσης και β)μακροπρόθεσμες απαιτήσεις και υποχρεώσεις εκείνες που η προθεσμία εξόφλησής τους λήγει μετά το τέλος της επόμενης χρήσης.  9.Οι τραπεζικές επιχειρήσεις μπορούν να μεταφέρουν τις πιστωτικές συναλλαγματικές διαφορές της περίπτ. β' της παρ.7 του άρθρου αυτού σε αποτελεσματικό λογαριασμό της χρήσης στην οποία δημιουργήθηκαν. Στην περίπτωση αυτή πρέπει να γίνεται πρόβλεψη για το μέρος των πιστωτικών συναλλαγματικών διαφορών που η πραγματοποίησή τους κρίνεται αβέβαιη. Ισολογισμός. Αποτέλεσμα χρήσης. Άρθρ.29-.1.«Ο επιτηδευματίας που τηρεί βιβλία τρίτης κατηγορίας συντάσσει, για κάθε χρήση, και καταχωρεί στο βιβλίο απογραφών, τον ισολογισμό της επιχείρησής του, λογαριασμό αποτελεσμάτων χρήσης, πίνακα διάθεσης αποτελεσμάτων και κατάσταση του λογαριασμού γενικής εκμετάλλευσης σύμφωνα με τα υποδείγματα των παραγράφων 4.1.103, 4.1.202, 4.1.302 και 4.1.402 του άρθρου 1 του Π.Δ. 1123/1980». Η μέσα σε «» παρ. 1 άρθρ. 29 αντικαταστάθηκε ως άνω από το άρθρ. 16 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 3 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από την έναρξη της διαχειριστικής περιόδου που αρχίζει από 1.1.1997 και μετά. «Ο επιτηδευματίας που τηρεί τα βιβλία του σύμφωνα με τους κανόνες των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (Δ.Λ.Π.) καταχωρεί στο βιβλίο απογραφών και τους πίνακες που ορίζονται από τις περιπτώσεις Α΄ και Γ΄ της παραγράφου 7 του άρθρου 7 του Κώδικα αυτού». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε μετά το πρώτο εδάφιο με την παρ. 6 άρθρ. 12 Νόμ. 3301/22-23 Δεκ. 2004 (Α΄263) κατωτ. αριθ. 197. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 25 του ιδίου νόμου ισχύει από 23.12.2004. Σελ. 136,43408 Τεύχος 1437 Σελ. 78 «Ειδικά τα νομικά πρόσωπα του άρθρου 101 του ν. 2238/1994 που τελούν σε εκκαθάριση που διαρκεί πέραν του έτους συντάσσουν και καταχωρούν στο βιβλίο απογραφών προσωρινό ισολογισμό, λογαριασμό αποτελεσμάτων χρήσης, και κατάσταση του λογαριασμού γενικής εκμετάλλευσης, σύμφωνα με τα υποδείγματα του προηγούμενου εδαφίου». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 8 άρθρ. 6 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 2.Πράξεις που επηρεάζουν τα αποτελέσματα της χρήσης ή αναφέρονται σ' αυτή ή άπτονται με οποιοδήποτε τρόπο του ισολογισμού αυτής, εφόσον τα στοιχεία αυτών των πράξεων περιέρχονται στην επιχείρηση μετά τη λήξη της χρήσης και εντός της προθεσμίας κλεισίματος του ισολογισμού, λογίζονται ως ημερολογιακές πράξεις ισολογισμού. «3."Ο ισολογισμός και ο λογαριασμός αποτελεσμάτων χρήσης που συντάσσεται σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου αυτού, καθώς και οι πίνακες που ορίζονται από την περίπτωση Γ΄ της παραγράφου 7 του άρθρου 7 του Κώδικα αυτού υπογράφονται και από τον υπεύθυνο κατάρτισης αυτών λογιστή-φοροτεχνικό κάτοχο σχετικής άδειας ασκήσεως επαγγέλματος κατά τα ειδικότερα οριζόμενα από τις διατάξεις του Π.Δ. 340/1998 (ΦΕΚ 228 Α΄) με αναγραφή ονοματεπωνύμου, της διεύθυνσης κατοικίας του ή της έδρας του επαγγέλματός του, κατά περίπτωση, του Α.Φ.Μ., της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. για τη φορολογία του, τον αριθμό μητρώου της άδειας άσκησης επαγγέλματος και την κατηγορία της άδειας." Το μέσα σε "" πρώτο εδάφιο παρ. 3 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 7 άρθρ. 12 Νόμ. 3301/22-23 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄263) κατωτ. αριθ. 197. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 25 του ιδίου νόμου ισχύει από 23.12.2004. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία Όταν ο λογιστής-φοροτεχνικός υπογράφει ως εκπρόσωπος γραφείου παροχής λογιστικών και φοροτεχνικών υπηρεσιών, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 15 του π.δ. 340/1998, αναγράφεται ακόμη η επωνυμία του γραφείου, η διεύθυνση της έδρας, ο Α.Φ.Μ., η αρμόδια Δ.Ο.Υ. και ο αριθμός μητρώου της άδειας λειτουργίας του γραφείου.» Η μέσα σε «» παρ. 3, όπως είχε αντικατασταθεί κατά το πρώτο και δεύτερο εδάφια από την παρ. 22 άρθρ.43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α'75) κατωτ. σελ. 194,573 και τροποποιηθεί από την παρ. 3 άρθρ. 15 Νόμ. 2579/17-17 Φεβρ. 1998 (ΦΕΚ Α΄31) κατωτ. αριθ. 125, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 9 άρθρ. 6 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ζ ΄ ΚΥΡΟΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΠΟΡΡΗΤΟ Κύρος και αποδεικτική δύναμη  βιβλίων και στοιχείων. Άρθρ.30-.1.Με την επιφύλαξη των όσων ορίζονται στις επόμενες παραγράφους του άρθρου αυτού το κύρος και η αξιοπιστία των βιβλίων και στοιχείων του Κώδικα αυτού δε θίγεται από τη διαπίστωση παρατυπιών ή παραλείψεων σ' αυτά και ο προϊστάμενος της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. υποχρεούται να αναγνωρίζει τα δεδομένα που προκύπτουν από αυτά, κατά τον προσδιορισμό των κατά περίπτωση φορολογικών υποχρεώσεων του επιτηδευματία. Οι κατά τ' ανωτέρω παρατυπίες, ή παραλείψεις επισύρουν, εκτός αντίθετης ειδικής ρύθμισης, μόνο οικονομικές και διοικητικές κυρώσεις ανάλογες με το είδος και την έκτασή τους, σε συνάρτηση με τα οικονομικά μεγέθη που προκύπτουν από τα τηρούμενα βιβλία.  2.Τα βιβλία και στοιχεία κρίνονται ανεπαρκή ή ανακριβή και συνεπάγονται εξωλογιστικό προσδιορισμό της φορολογητέας ύλης, κατά περίπτωση, μόνο εφόσον τούτο προβλέπεται από τις επόμενες παρ. 3,4,6 και 7.  «3.Τα βιβλία και στοιχεία της δεύτερης και τρίτης κατηγορίας κρίνονται ανεπαρκή όταν ο υπόχρεος διαζευκτικά ή αθροιστικά:  α)δεν τηρεί κατά περίπτωση το ισοζύγιο γενικού αναλυτικών καθολικών ή τη μηνιαία κατάσταση του βιβλίου εσόδων-εξόδων, δεν τηρεί τα ημερολόγια ή το βιβλίο εσόδων-εξόδων ή δεν διαφυλάσσει τα αθεώρητα ημερολόγια ή το αθεώρητο βιβλίο εσόδων-εξόδων, “δεν τηρεί ή δεν διαφυλάσσει” το βιβλίο αποθήκης, το βιβλίο παραγωγής-κοστολογίου, το βιβλίο τεχνικών προδιαγραφών, το βιβλίο απογραφών, καθώς και τα πρόσθετα βιβλία που ορίζονται  από την παράγραφο 1 του άρθρου 10 του Κώδικα αυτού με εξαίρεση το βιβλίο που τηρείται από τα πρόσωπα του δεύτερου εδαφίου της ίδιας παραγράφου, Η μέσα σε “” φράση προστέθηκε με την παρ. 21 άρθρ. 19 Νόμ. 3091/24-24 Δεκ.2002 (ΦΕΚ Α΄330) κατωτ. σελ. 194,823. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ι΄ άρθρ. 30 του ιδίου νόμου ισχύει από 24.12.2002. β)τηρεί ή εκδίδει ή διαφυλάσσει τα βιβλία και στοιχεία του Κώδικα αυτού κατά τρόπο που αντιβαίνει τις διατάξεις αυτού ή τηρεί βιβλία κατηγορίας κατώτερης εκείνης στην οποία εντάσσεται,  γ)λαμβάνει εικονικά ως προς τον αντισυμβαλλόμενο φορολογικά στοιχεία διακίνησης ή αξίας,  δ)εξοφλεί τιμολόγια αξίας 15.000 ευρώ και άνω με τρόπο διαφορετικό από τον οριζόμενο. (Τα βιβλία του επιτηδευματία δεν κρίνονται ως ανεπαρκή αν για λόγους αποδεδειγμένης ανωτέρας βίας οφειλομένης σε σεισμό, πυρκαγιά ή θεομηνία υπάρχει καταστροφή ή απώλεια αυτών, με την προϋπόθεση της επαναδημιουργίας τους με κάθε πρόσφορο μέσο και σε χρόνο τον οποίο θα καθορίσει ο προϊστάμενος της αρμόδιας Δημόσιας Οικονομικής Υπηρεσίας, καθώς και της υποβολής γνωστοποίησης της απώλειας αυτών μέχρι το τέλος του επόμενου μήνα). Το μέσα σε () εδάφιο προστέθηκε μετά την περίπτ. δ΄ του πρώτου εδαφίου με την παρ. 13 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195 καταργήθηκε από το άρθρ. 45 Νόμ. 3427/23-27 Δεκ. 2005 (ΦΕΚ Α΄312). Σύμφωνα δε με Το άρθρ. 53 του ως άνω νόμου η κατάργηση ισχύει από 1.1..2006. "ε)δεν συντάσσει και δεν καταχωρεί στο βιβλίο απογραφών τον Πίνακα Φορολογικών Αποτελεσμάτων Χρήσης, που ορίζεται από την περίπτωση Γ΄ της παραγράφου 7 του άρθρου 7 του Κώδικα αυτού ή συντάσσει αυτόν ανακριβώς". Η μέσα σε "" περίπτ. ε΄ προστέθηκε με την παρ. 8 άρθρ. 12 Νόμ. 3301/22-23 Δεκ. 2004 (Α΄263) κατωτ. αριθ. 197. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 25 του ιδίου νόμου ισχύει από 23.12.2004. (Μετά τη σελ. 136,43408) Σελ. 136,43409 Τεύχος 1437 Σελ. 79 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 Οι πράξεις ή οι παρατυπίες ή οι παραλείψεις της παραγράφου αυτής τότε μόνο συνιστούν ανεπάρκεια, όταν δεν οφείλονται σε παραδρομή ή συγγνωστή πλάνη ή όταν καθιστούν αντικειμενικά αδύνατο και όχι απλώς δυσχερή το λογιστικό έλεγχο των φορολογικών υποχρεώσεων. "Δεν συνιστούν αντικειμενική αδυναμία ελέγχου οι περιπτώσεις που αναφέρονται σε διαπιστωθείσες πλημμέλειες στα τηρηθέντα βιβλία και στοιχεία, καθώς και η αδυναμία αναπαραγωγής του περιεχομένου του θεωρημένου οπτικού δίσκου του βιβλίου αποθήκης, όταν καλύπτονται από καταστάσεις ή ηλεκτρομαγνητικά μέσα ή άλλα αναλυτικά στοιχεία, τα οποία παρέχονται στο φορολογικό έλεγχο στην προθεσμία που τάσσεται από αυτόν, με την προϋπόθεση ότι προκύπτουν με σαφήνεια τα δεδομένα, ώστε να είναι δυνατές οι ελεγκτικές επαληθεύσεις και επαληθεύονται αυτά από τα βιβλία και στοιχεία". Το μέσα σε "" εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 14 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ι΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει από 14.12.2004. Η ανεπάρκεια πρέπει να αναφέρεται σε αδυναμία διενέργειας συγκεκριμένων ελεγκτικών επαληθεύσεων για οικονομικά μεγέθη μεγάλης έκτασης σε σχέση με τα μεγέθη των βιβλίων και στοιχείων και να είναι αιτιολογημένη». Η μέσα σε «» παρ. 3 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 7 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. Πριν από την παραπάνω αντικατάσταση: -η παρ. 3 αντικαταστάθηκε κατά την περίπτ. α΄ από την παρ. 1 άρθρ. 17 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105) και από την παρ. 23 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α'75) κατωτ. σελ. 194,573  -η περίπτ. β΄ της παρ. 3 καταργήθηκε και οι περιπτ. γ΄ και δ΄ αναριθμήθηκαν σε β΄ και γ΄ από την παρ. 2 άρθρ. 17 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105) -στο τέλος της περίπτ. α΄ της παρ. 3 η τελεία έγινε κόμμα από την παρ. 32 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/1517 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138 Σελ. 136,43410 Τεύχος 1437 Σελ. 80 -μετά το δεύτερο εδάφιο της παρ.3 είχαν προστεθεί δύο νέα εδάφια με την παρ.33 άρθρ.9 Ν. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθμ.138. «4.Τα βιβλία και τα στοιχεία της δεύτερης και τρίτης κατηγορίας κρίνονται ανακριβή όταν ο υπόχρεος διαζευκτικά ή αθροιστικά:  α)δεν εμφανίζει στα βιβλία του έσοδα ή έξοδα ή εμφανίζει αυτά ανακριβώς ή εμφανίζει έξοδα που δεν έχουν πραγματοποιηθεί και δεν έχει εκδοθεί φορολογικό στοιχείο,  β)δεν απογράφει περιουσιακά στοιχεία ή απογράφει αυτά ανακριβώς,  γ)δεν εκδίδει ή εκδίδει ανακριβή ή εικονικά ή πλαστά ως προς την ποσότητα ή την αξία ή τον αντισυμβαλλόμενο φορολογικά στοιχεία διακίνησης ή αξίας, ή λαμβάνει ανακριβή ή εικονικά ως προς την ποσότητα ή την αξία τέτοια στοιχεία,  δ)δεν εμφανίζει την πραγματική κατάσταση της επιχείρησής του, για τον επιτηδευματία της τρίτης κατηγορίας,  ε)δεν τηρεί ή δεν διαφυλάσσει τα πρόσθετα βιβλία του δεύτερου εδαφίου της παραγράφου 1 του ΄Αρθρ.4.-1.Οι επιτηδευματίες εντάσσονται σε κατηγορία βιβλίων του Κώδικα αυτού από την έναρξη των εργασιών τους, όπως ορίζεται στις παρ.2 έως 6 του άρθρου αυτού.  2.«Στην τρίτη κατηγορία οι ημεδαπές και οι αλλοδαπές ανώνυμες και περιορισμένης ευθύνης εταιρείες, καθώς και οι κοινοπραξίες ή άλλης νομικής μορφής επιχειρήσεις κατασκευής δημόσιων έργων, εφόσον ο προϋπολογισμός του έργου που αναλαμβάνουν υπερβαίνει το όριο τήρησης βιβλίων τρίτης κατηγορίας». Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 3 άρθρ. 21 Νόμ. 2166/24-24 Αυγ. 1993 (ΦΕΚ Α΄137) , κατωτ. αριθ. 102. Σύμφωνα δε με την παρ. 2 άρθρ. 35 του ιδίου νόμου ισχύει από 24.8.1993. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία «Επίσης, στην τρίτη κατηγορία εντάσσονται τα πρόσωπα των περιπτώσεων β', γ΄ και δ' της παραγράφου 1 του άρθρου 101 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, που κυρώθηκε με το Ν. 2238/1994 (ΦΕΚ 151 Α'), που ασχολούνται με την πώληση ανεγειρόμενων οικοδομών ή την κατασκευή δημόσιων ή ιδιωτικών τεχνικών έργων, καθώς και οι κοινοπραξίες που έχουν το ίδιο αντικείμενο εργασιών, εφόσον συμμετέχει σε αυτές ένα τουλάχιστον από τα πρόσωπα του παρόντος εδαφίου ή ημεδαπή ανώνυμη ή περιορισμένης ευθύνης εταιρία. Η υποχρέωση για τήρηση βιβλίων τρίτης κατηγορίας συντρέχει και για τις κοινοπραξίες, στις οποίες εισφέρεται η κατασκευή δημόσιων ή ιδιωτικών τεχνικών έργων ή η ανέγερση οικοδομών από τις κοινοπραξίες του προηγούμενου εδαφίου.» Τα μέσα σε «» εδάφια προστέθηκαν μετά το πρώτο εδάφιο με την παρ. 1 άρθρ. 16 Νόμ. 2992/20-20 Μαρτ.2002 (ΦΕΚ Α΄54), κατωτ. αριθ. 162. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 48 του ιδίου νόμου ισχύουν από 20.3.2002. Κατ' εξαίρεση, μπορούν να τηρήσουν βιβλία δεύτερης κατηγορίας οι αλλοδαπές γενικά επιχειρήσεις που εγκαθίστανται στην Ελλάδα με βάση τις διατάξεις των α.ν. 89/1967 (ΦΕΚ Α'132) και 378/1968 (ΦΕΚ Α'82), καθώς και τα υποκαταστήματα των αλλοδαπών αεροπορικών επιχειρήσεων που λειτουργούν στην Ελλάδα και απαλλάσσονται από τη φορολογία εισοδήματος με τον όρο της αμοιβαιότητας. «3.Στη δεύτερη κατηγορία, με την επιφύλαξη των διατάξεων της παραγράφου 2 του άρθρου αυτού:  α)Ο επιτηδευματίας του οποίου τα καθαρά κέρδη προσδιορίζονται με ειδικό τρόπο, σύμφωνα με τη νομοθεσία περί φορολογίας εισοδήματος, καθώς και ο εκμεταλλευτής πλοίου δεύτερης κατηγορίας του άρθρου 3 του ν. 27/1975. "β)Ο πράκτορας εφημερίδων και περιοδικών, καθώς και ο πρατηριούχος χονδρικής πώλησης καπνοβιομηχανικών προϊόντων από 1.1.2004. " Η μέσα σε "" περίπτ. β΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 4 άρθρ. 32 Νόμ. 3229/10-10 Φεβρ. 2004 (ΦΕΚ Α΄38) κατωτ. αριθ. 188. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει από 10.2.2004. Όποιος από τους παραπάνω επιτηδευματίες διατηρεί και κλάδο παροχής άλλων υπηρεσιών ή πώλησης αγαθών τηρεί , για όλες τις δραστηριότητές του τα βιβλία της κατηγορίας που αντιστοιχεί στο σύνολο των ετήσιων ακαθάριστων εσόδων του όχι όμως κατηγορίας κατώτερης της δεύτερης. γ)Ο πρατηριούχος υγρών καυσίμων για την εμπορία πετρελαίου.  Όποιος διατηρεί και κλάδο πώλησης άλλων αγαθών ή παροχής υπηρεσιών τηρεί για τον κλάδο αυτόν τα βιβλία της κατηγορίας που αντιστοιχεί στα ετήσια ακαθάριστα έσοδα του κλάδου αυτού όχι όμως κατηγορίας κατώτερης της δεύτερης με την επιφύλαξη των παραγράφων 4 και 6 του άρθρου αυτού». Η μέσα σε «» παρ. 3 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. «4.Στην πρώτη κατηγορία με την επιφύλαξη των διατάξεων της παραγράφου 2 του άρθρου αυτού:  α)ο εκμεταλλευτής περιπτέρου,  β)ο πωλητής οπωρολαχανικών, νωπών αλιευμάτων και λοιπών αγροτικών προϊόντων αποκλειστικά στις κινητές λαϊκές αγορές,  γ)ο πρατηριούχος υγρών καυσίμων, για την εμπορία βενζίνης.  Όποιος από τους παραπάνω επιτηδευματίες διατηρεί και κλάδο πώλησης άλλων αγαθών ή παροχής υπηρεσιών τηρεί για τον κλάδο αυτόν τα βιβλία της κατηγορίας που αντιστοιχεί στα ετήσια ακαθάριστα έσοδα του κλάδου αυτού όχι όμως κατηγορίας κατώτερης της δεύτερης με την επιφύλαξη των διατάξεων των παραγράφων 3 και 6 του άρθρου αυτού». Η μέσα σε «» παρ. 4 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166.Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 5.Στην κατηγορία που αντιστοιχεί στα ετήσια ακαθάριστα έσοδά τους, όχι όμως σε κατηγορία κατώτερη της δεύτερης, οι λοιποί επιτηδευματίες, φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή (ένωση προσώπων), για τους οποίους δεν προβλέπεται ένταξη με βάση τις διατάξεις των παρ. 2, 3 και 4 του άρθρου αυτού καθώς και οι νέοι επιτηδευματίες, κατά την έναρξη των εργασιών τους, για τους οποίους δεν προβλέπεται ειδική ένταξη. Η μέσα σε () φράση απαλείφθηκε από την παρ. 1 άρθρ. 21 Νόμ. 2166/24-24 Αυγ. 1993 (ΦΕΚ Α΄137), κατωτ. αριθ. 102. Σύμφωνα δε με την παρ. 2 άρθρ. 35 του ιδίου νόμου η απάλειψη ισχύει από 24.8.1993. (Αντί για τη σελ. 136,39(α) Σελ. 136,39(β) Τεύχος 1437 Σελ. 27 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 «Κατ' εξαίρεση τα πρόσωπα της παρ. 3 του άρθρου 2, σε περίπτωση υποχρέωσης τήρησης βιβλίων τρίτης κατηγορίας, μπορεί να τηρήσουν βιβλία δεύτερης κατηγορίας». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 2 άρθρου 10 και της παραγράφου 5 του ίδιου άρθρου ή δεν καταχωρεί τις συναλλαγές ή καταχωρεί σ' αυτά ανακριβώς τα στοιχεία που προσδιορίζουν το ύψος της συναλλαγής,  27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία στ)δεν διαφυλάσσει ή δεν επιδεικνύει στον τακτικό φορολογικό έλεγχο, εντός τακτού ευλόγου χρόνου, που ορίζεται με σημείωμα της αρμόδιας Δ.Ο.Υ., κατά περίπτωση το ισοζύγιο γενικού-αναλυτικών καθολικών ή τη μηνιαία κατάσταση του βιβλίου εσόδων-εξόδων επί μηχανογραφικής τήρησης των βιβλίων ή τα θεωρημένα ημερολόγια και το θεωρημένο βιβλίο εσόδων-εξόδων επί χειρόγραφης τήρησης, τα συνοδευτικά στοιχεία των αγαθών, καθώς και τα προβλεπόμενα από τον Κώδικα αυτό παραστατικά, με τα οποία ενεργούνται οι πρωτογενείς εγγραφές, ανεξάρτητα από τις διαχειριστικές περιόδους στις οποίες αυτά αφορούν.  Δεν εμπίπτει στην περίπτωση αυτή η μη διαφύλαξη και επίδειξη, η οποία οφείλεται σε λόγους αποδεδειγμένης ανωτέρας βίας, εφαρμοζομένων αναλόγως των οριζομένων στις διατάξεις της παραγράφου 3,  ζ)νοθεύει τα φορολογικά στοιχεία,  η)εμφανίζει αθροιστικά λάθη όταν τηρούνται βιβλία δεύτερης κατηγορίας.  Οι πράξεις ή οι παραλείψεις της παραγράφου αυτής, για να συνεπάγονται εξωλογιστικό προσδιορισμό των αποτελεσμάτων, πρέπει να είναι μεγάλης έκτασης σε σχέση με τα οικονομικά μεγέθη των βιβλίων, ώστε να τα επηρεάζουν σημαντικά (ή να οφείλονται σε πρόθεση του υποχρέου για απόκρυψη της φορολογητέας ύλης).  Δε λογίζεται ως ανακρίβεια η υπερτίμηση ή υποτίμηση κατά την απογραφή των εμπορεύσιμων περιουσιακών στοιχείων, καθώς και η καταχώρηση εσόδου ή εξόδου σε χρήση άλλη από εκείνη που αφορά». Η μέσα σε () φράση απαλείφθηκε από το προτελευταίο εδάφιο παρ. 4 από την παρ. 15 άρθρ. 20 Ν.3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195, από 14.12.2004 σύμφωνα με την περίπτ. ι΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου. Η μέσα σε «» παρ. 4 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 7 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003  Πριν από την παραπάνω αντικατάσταση: -στην παρ. 4 προστέθηκαν περιπτ. δ΄ και ε΄ με την παρ. 24 άρθρ. 43 Ν.2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α'75) κατωτ. σελ. 194,573 και περίπτ. στ΄ με την παρ. 3 άρθρ. 17 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105)  -η περίπτ. στ΄ στη συνέχεια τροποποιήθηκε από την παρ.7 άρθρ. 15 Νόμ. 2579 της 17-17 Φεβρ. 1998 (ΦΕΚ Α΄ 31) .    «5.Η απόρριψη των βιβλίων και των στοιχείων των επιτηδευματιών που ελέγχονται από το "Διαπεριφερειακό Ελεγκτικό Κέντρο (Δ.Ε.Κ.) Αθηνών ή Θεσσαλονίκης", στα οποία διαπιστώθηκαν πράξεις ή παραλείψεις οι οποίες κατά την κρίση της ελεγκτικής αρχής συνιστούν ανεπάρκειες ή ανακρίβειες, όπως αυτές προσδιορίζονται από το άρθρο αυτό μπορεί να κριθεί, μετά από αίτηση του επιτηδευματία από πενταμελή επιτροπή, πριν από την κοινοποίηση του φύλλου ελέγχου ή της πράξης. Στην περίπτωση αυτή ο προϊστάμενος του "Διαπεριφερειακού Ελεγκτικού Κέντρου (Δ.Ε.Κ.) Αθηνών ή Θεσσαλονίκης" υποχρεούται να κοινοποιήσει στον επιτηδευματία σημείωμα με τις διαπιστώσεις του ελέγχου. Ο επιτηδευματίας δικαιούται, εντός είκοσι (20) ημερών από την κοινοποίηση του σημειώματος, να ζητήσει την κρίση της Επιτροπής, η οποία αποφαίνεται εντός δύο μηνών, με αιτιολογημένη απόφασή της, αν οι ανεπάρκειες ή ανακρίβειες που αναφέρονται στο σημείωμα συνεπάγονται απόρριψη των βιβλίων και στοιχείων και εξωλογιστικό προσδιορισμό της φορολογητέας ύλης. Η Επιτροπή μπορεί να διατάσσει συμπληρωματικό έλεγχο για διευκρίνιση των λόγων για τους οποίους ζητείται η απόρριψη των βιβλίων και στοιχείων. Η απόφαση της Επιτροπής είναι δεσμευτική για τον προϊστάμενο της ελεγκτικής αρχής. Η εν λόγω Επιτροπή έχει την έδρα της στην Κεντρική Υπηρεσία του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών και συγκροτείται με απόφαση του Υπουργού αποτελούμενη από:  α)έναν σύμβουλο ή πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους ως πρόεδρο, που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από τον Υπουργό,  β)έναν εκ των προϊσταμένων των διευθύνσεων της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογίας, που ορίζεται από τον Υπουργό και αναπληρώνεται από τον νόμιμο αναπληρωτή του,  γ)έναν εκ των προϊσταμένων των Διευθύνσεων της Γενικής Διεύθυνσης Ελέγχων, που ορίζεται από τον Υπουργό και αναπληρώνεται από τον νόμιμο αναπληρωτή του,  δ)έναν εκπρόσωπο του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, που προτείνεται με τον αναπληρωτή του από αυτό,  ε)έναν εκπρόσωπο της Κεντρικής ΄Ένωσης Επιμελητηρίων Ελλάδας, που προτείνεται με τον αναπληρωτή του από αυτή. (Μετά τη σελ. 136,43410) Σελ. 136,43411 Τεύχος 1437 Σελ. 81 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 Χρέη γραμματέα της Επιτροπής εκτελεί φοροτεχνικός υπάλληλος ΠΕ κατηγορίας που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από τον Πρόεδρο.  Εισηγητής για κάθε υπόθεση ορίζεται υπάλληλος του "Διαπεριφερειακού Ελεγκτικού Κέντρου (Δ.Ε.Κ.) Αθηνών ή Θεσσαλονίκης" που προτείνεται από τον Προϊστάμενο της αρχής αυτής.  Για τη συγκρότηση, απαρτία, πλειοψηφία και λειτουργία της επιτροπής εφαρμόζονται οι διατάξεις του Οργανισμού του Υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών για τα συλλογικά όργανα.  Με απόφαση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών ορίζεται η αποζημίωση του Προέδρου, των μελών και του γραμματέα της Επιτροπής, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια». Η μέσα σε «» παρ. 5 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 3 άρθρ. 7 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003.  Πριν από την παραπάνω αντικατάσταση: -η παρ. 5 αντικαταστάθηκε κατά το έκτο, έβδομο, όγδοο και ένατο εδάφια από την παρ. 8 άρθρ. 15 Νόμ. 2579/17-17Φεβρ.1998 (ΦΕΚ Α΄31) κατωτ. αριθ. 125 και στη συνέχεια από την παρ. 1 άρθρ. 32 Νόμ. 2648/15 Σεπτ.-22 Οκτ.1998 (ΦΕΚ Α΄ 238) κατωτ. αριθ. 133. Η μέσα σε "" φράση "Διαπεριφερειακού Ελεγκτικού Κέντρου (Δ.Ε.Κ.) Αθηνών ή Θεσσαλονίκης" αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 16 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195 από 14.12.2004 σύμφωνα με την περίπτ. ι΄ άρθρ. 33 ίδιου νόμου. «6.Τα βιβλία και στοιχεία της πρώτης κατηγορίας κρίνονται ανακριβή όταν ο επιτηδευματίας δεν καταχωρεί ή καταχωρεί ανακριβώς σ' αυτά αγορές ή καταχωρεί αγορές που δεν έχουν πραγματοποιηθεί και δεν έχει εκδοθεί φορολογικό στοιχείο, ή δεν εκδίδει ή εκδίδει ανακριβή ή εικονικά ή πλαστά ως προς την ποσότητα ή την αξία ή ως προς τον αντισυμβαλλόμενο φορολογικά στοιχεία διακίνησης και αξίας ή λαμβάνει ανακριβή ή εικονικά ως προς την ποσότητα ή την αξία τέτοια στοιχεία, εμφανίζει αθροιστικά λάθη, εφόσον οι πράξεις ή παραλείψεις αυτές επηρεάζουν σημαντικά τα οικονομικά μεγέθη των βιβλίων της χρήσης στην οποία αναφέρονται (ή να οφείλονται σε πρόθεση του υπόχρεου για απόκρυψη φορολογητέας ύλης). Σελ. 136,43412 Τεύχος 1437 Σελ. 82    Οι διατάξεις της περίπτωσης ζ' και της περίπτωσης στ' της παραγράφου 4 του άρθρου αυτού έχουν εφαρμογή και για τους τηρούντες βιβλίο αγορών». Η μέσα σε «» παρ. 6, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 4 άρθρ. 7 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003 . Πριν από την παραπάνω αντικατάσταση:  -η παρ. 6 αντικαταστάθηκε κατά το πρώτο εδάφιο από την παρ. 34 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/1517 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138  -στην παρ. 6 προστέθηκε εδάφιο με την παρ. 5 άρθρ. 17 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Η μέσα σε () φράση απαλείφθηκε από το πρώτο εδάφιο με την παρ. 17 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195 από 14.12.2004 σύμφωνα με την περίπτ. ι΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου. «7.Δεν επηρεάζεται το κύρος των βιβλίων και στοιχείων για πράξεις ή παραλείψεις των παραγράφων 3, 4 και 6 για συνολικά οικονομικά μεγέθη μέχρι τα όρια των ποσοστών ακαθάριστων εσόδων και των αξιών που αναφέρονται κατωτέρω, ως εξής: α)Ποσοστό 3% και για αξία μικρότερη ή ίση των 3.500 ευρώ, για ακαθάριστα έσοδα μέχρι και 150.000 ευρώ.  27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία β)Ποσοστό 2% και για αξία μικρότερη ή ίση των 18.000 ευρώ, για ακαθάριστα έσοδα από 150.001 ευρώ έως και 1.500.000 ευρώ. γ)Ποσοστό 1% και για αξία μικρότερη ή ίση των 45.000 ευρώ, για ακαθάριστα έσοδα από 1.500.001 ευρώ έως και 9.000.000 ευρώ.  δ)Ποσοστό 0,5% και για αξία μικρότερη ή ίση των 90.000 ευρώ, για ακαθάριστα έσοδα από 9.000.001 ευρώ έως και 30.000.000 ευρώ.  ε)Ποσοστό 0,3% για αξία μικρότερη ή ίση των 180.000 ευρώ, για ακαθάριστα έσοδα άνω των 30.000.000 ευρώ.  Κατ' εξαίρεση τα οριζόμενα όρια στις διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου δεν εφαρμόζονται για τις περιπτώσεις:  α)Μη έκδοσης ή ανακριβούς έκδοσης φορολογικών στοιχείων, τουλάχιστον για δύο (2) συναλλαγές, στην ίδια χρήση, που διαπιστώνονται από διαφορετικούς ελέγχους. β)Μη έκδοσης ή ανακριβούς έκδοσης φορολογικών στοιχείων, τουλάχιστον για τρεις (3) συναλλαγές στην ίδια χρήση, που διαπιστώνονται από τον ίδιο έλεγχο.  γ)Μη έκδοσης ή ανακριβούς έκδοσης ενός στοιχείου αξίας άνω των 880 ευρώ.  δ)Επί μη καταχώρησης ή ανακριβούς καταχώρησης στα πρόσθετα βιβλία του δεύτερου εδαφίου της παραγράφου 1 και της παραγράφου 5 του άρθρου 10 των συναλλαγών για τις οποίες δεν έχουν εκδοθεί τα στοιχεία εσόδων εφαρμόζονται αναλόγως τα οριζόμενα στις περιπτώσεις α', β' και γ' του εδαφίου αυτού.  ε)Χρήση πλαστών, εικονικών ή νοθευμένων στοιχείων αξίας άνω των 880 ευρώ για κάθε στοιχείο ή μικρότερης αξίας εφόσον αθροιστικά λαμβανόμενα στην ίδια χρήση ξεπερνούν το όριο αυτό». Η μέσα σε «» παρ. 7, στην οποία είχαν προστεθεί δύο εδάφια από την παρ. 6 άρθρ. 30 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105) και από την παρ. 35 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 5 άρθρ. 7 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. «8.Ειδικά όταν τα όρια είναι μεγαλύτερα από αυτά που καθορίζονται στο πρώτο εδάφιο της προηγούμενης παραγράφου ή όταν εφαρμόζονται οι διατάξεις του δεύτερου εδαφίου της ίδιας παραγράφου, τότε το κύρος των βιβλίων και των στοιχείων κρίνεται με τις γενικές διατάξεις των παραγράφων 3, 4 και 6 του ίδιου άρθρου του Κώδικα αυτού.     9.Οι νέες διατάξεις των παραγράφων 3, 4 και 6 όπου προβλέπουν επιεικέστερη μεταχείριση, καθώς και οι διατάξεις της παραγράφου 7 εφαρμόζονται και για τις υποθέσεις που μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος νόμου δεν έχουν ελεγχθεί, καθώς και για εκείνες που έχουν ελεγχθεί και δεν έχουν περαιωθεί οριστικά με διοικητική επίλυση της διαφοράς ή εκκρεμεί η συζήτηση προσφυγής ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων και του ΣΤΕ.  Για τις υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον των δικαστηρίων αυτών, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν με αίτησή τους, που υποβάλλεται στον αρμόδιο προϊστάμενο της δημόσιας οικονομικής υπηρεσίας εντός ανατρεπτικής προθεσμίας εξήντα (60) ημερών από τη δημοσίευση του παρόντος να ζητήσουν τη διοικητική επίλυση της διαφοράς, ακολουθούμενης της διαδικασίας του ν.δ. 4600/1966 (ΦΕΚ 242 Α΄).  Αν δεν επιτευχθεί η διοικητική επίλυση της διαφοράς, οι υποθέσεις αυτές κρίνονται με βάση τις προϊσχύσασες διατάξεις». Οι παράγραφοι 8 και 9 προστέθηκαν με την παρ. 6 άρθρ. 7 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.2003. Απόρρητο βιβλίων και στοιχείων. Άρθρ.31.-Χωρίς έγκριση του Υπουργού Οικονομικών, καμία άλλη, πλην του προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. και των άλλων συναρμοδίων αρχών που εξομοιώνονται με αυτόν, δημόσια αρχή ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου ή οργανισμός δικαιούται να λαμβάνει γνώση των βιβλίων και στοιχείων που ορίζονται από τον Κώδικα αυτόν, εκτός εάν αυτό επιτρέπεται από σχετική διάταξη Νόμου.  «Κατ' εξαίρεση επιτρέπεται, χωρίς έγκριση του Υπουργού Οικονομικών, να λαμβάνουν γνώση του σχετικού περιεχομένου των βιβλίων και στοιχείων που ορίζονται από τον Κώδικα αυτόν, οι Δημόσιες Αρχές μόνο στις περιπτώσεις που ανακύπτουν θέματα προστασίας του δημόσιου συμφέροντος, καθώς και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και το 'Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Ι.Κ.Α.) για διεκδίκηση πόρων, ασφαλιστικών εισφορών ή άλλων εννόμων δικαιωμάτων τους».  Το μέσα σε «» δεύτερο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 6 άρθρ. 2 Νόμ. 2556/23-24 Δεκ. 1997 (ΦΕΚ Α΄270) Τόμ. 15Β1 σελ. 70,900. Σύμφωνα δε με το πρώτο εδάφιο άρθρ. 32 του ιδίου νόμου ισχύει από 24.12.1997. (Μετά τη σελ. 136,43412) Σελ. 136,43413 Τεύχος 1437 Σελ. 83 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 Σε καμία όμως περίπτωση δεν επιτρέπεται στις αρχές αυτές να αφαιρούν ή να κατάσχουν τα πιο πάνω βιβλία. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η΄ ΚΥΡΩΣΕΙΣ  Πρόστιμα γενικών παραβάσεων. Βλ. εδάφια πρώτο και δεύτερο παρ. 1 άρθρ. 25 Νόμ. 2523/9-11 Σεπτ. 1997 (ΦΕΚ Α΄179) κατωτ. σελ. 196,500, σχετικά με την κατάργηση οποιασδήποτε διάταξης που προβλέπει την επιβολή πρόσθετων φόρων, προστίμων και διοικητικών και ποινικών κυρώσεων για παράβαση της φορολογικής νομοθεσίας.  Άρθρ.32.-1.Όποιος παραβαίνει τις διατάξεις του Κώδικα αυτού τιμωρείται, για κάθε είδος παράβασης, με πρόστιμο μέχρι 300.000 δραχμές, αν πρόκειται για υπόχρεο τήρησης βιβλίων τρίτης κατηγορίας, μέχρι 200.000 δραχμές, αν πρόκειται για υπόχρεο τήρησης βιβλίων δεύτερης κατηγορίας και μέχρι 100.000 δραχμές, προκειμένου για τους λοιπούς υπόχρεους.  2.Κατ' εξαίρεση, όταν η παράβαση αναφέρεται σε μη έκδοση ή σε ανακριβή έκδοση των στοιχείων που ορίζονται από τον Κώδικα αυτό και έχει ως αποτέλεσμα την απόκρυψη της συναλλαγής ή μέρους αυτής η δε αποκρυβείσα αξία είναι μεγαλύτερη των 300.000 δραχμών, επιβάλλεται πρόστιμο για κάθε παράβαση ίσο με την αξία της συναλλαγής ή του μέρους αυτής που αποκρύφτηκε. «Θεωρείται απόκρυψη της συναλλαγής και επιβάλλεται πρόστιμο ίσο με τη συνολική της αξία και η περίπτωση διακίνησης αγαθών, χωρίς το συνοδευτικό φορολογικό στοιχείο, που προβλέπεται από τον Κώδικα αυτόν». Το μέσα σε «» δεύτερο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 9 άρθρ. 21 Νόμ. 2166/24-24 Αυγ. 1993 (ΦΕΚ Α΄137) κατωτ. αριθ. 102. Σύμφωνα δε με την παρ. 2 άρθρ. 35 του ιδίου νόμου ισχύει από 24.8.1993. Όταν δεν είναι δυνατός ο προσδιορισμός της αξίας της συναλλαγής επιβάλλεται το πρόστιμο που ορίζεται από την προηγούμενη παράγραφο κατά περίπτωση.  «Ειδικά στις περιπτώσεις που προκύπτει το ύψος της συνολικής αποκρυβείσας αξίας, χωρίς να προσδιορίζεται το πλήθος των συναλλαγών, ως και η αξία μιας εκάστης ξεχωριστά, επιβάλλεται το  Σελ. 136,43414 Τεύχος 1437 Σελ. 84 πρόστιμο του πρώτου εδαφίου της παραγράφου αυτής». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 1 άρθρ. 18 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 4 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 4.6.1996. «3.Στις παρακάτω περιπτώσεις τα ανώτατα όρια προστίμων της παραγράφου 1 του άρθρου αυτού καθορίζονται ως εξής:  α)Σε μη τήρηση βιβλίων της προσήκουσας κατηγορίας, διπλασιάζονται. β)Σε μη υποβολή στοιχείων του άρθρου 20 ή εκπρόθεσμη υποβολή τους, μετά την παρέλευση τριών μηνών από την οριζόμενη προθεσμία, καθώς και στις περιπτώσεις παράλειψης καταχώρησης αντισυμβαλλομένων ή ανακριβούς καταχώρησης της αξίας, εφόσον οι παραλείψεις ή ανακρίβειες αυτές, αναφέρονται σε συναλλαγές συνολικής αξίας άνω των πέντε εκατομμυρίων (5.000.000) δραχμών, τριπλασιάζονται». Η μέσα σε «» παρ. 3 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 18 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 4 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 4.6.1996.  4.Για κάθε παράβαση των διατάξεων του άρθρ. 16 του Κώδικα αυτού τα πρόστιμα, που προβλέπονται από την παρ. 1 του άρθρου αυτού επιβάλλονται τόσο στον μεταφορέα ή το μεταφορικό γραφείο όσο και στον οδηγό.  27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 5.Σε περίπτωση υποτροπής το ανώτατο όριο του προστίμου μπορεί να ανέλθει μέχρι του τριπλασίου του ανωτάτου ορίου ή της αξίας της συναλλαγής, κατά περίπτωση, όπως αυτά ορίζονται από τις διατάξεις των παρ. 1 και 2 του άρθρου αυτού. Υποτροπή, για την εφαρμογή των διατάξεων του προηγούμενου εδαφίου, θεωρείται η επανάληψη πράξης ή παράλειψης της αυτής ακριβώς μορφής, για την οποία τιμωρήθηκε ο υπόχρεος οριστικά προγενέστερα και η οποία έλαβε χώρα εντός της διανυόμενης διαχειριστικής περιόδου ή των δύο προηγουμένων αυτής διαχειριστικών περιόδων.  «6.Δεν επιβάλλεται πρόστιμο, όταν εκ παραδρομής εκδοθούν φορολογικά στοιχεία χωρίς την τήρηση ενιαίας αρίθμησης με την προϋπόθεση ότι έχουν καταχωρηθεί στα βιβλία εμπρόθεσμα και η παράλειψη αυτή δηλωθεί εγγράφως στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. πριν από οποιονδήποτε φορολογικό έλεγχο». Η μέσα σε «» παρ. 6 προστέθηκε με την παρ. 28 άρθρ. 43 Ν.2214/ 9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α'75) κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιστ΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύει από 11.5.1994. Αυτοτελείς παραβάσεις Άρθρ.33.-1.Οι παρακάτω περιπτώσεις, για την επιβολή του προστίμου, θεωρούνται αυτοτελείς παραβάσεις και επιβάλλεται για κάθε παράβαση το πρόστιμο που κατά περίπτωση ορίζεται από τις παρ. 1 και 2 του προηγούμενου άρθρου: «α.Η παράλειψη έκδοσης κάθε στοιχείου που ορίζεται από τις διατάξεις του Κώδικα αυτού». Η μέσα σε «» περίπτ. α΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 29 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/ 9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α'75) κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιστ΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύει από 11.5.1994. β)Η έκδοση καθενός αθεώρητου στοιχείου, όταν από τις διατάξεις του Κώδικα αυτού προβλέπεται η έκδοση θεωρημένου.  Κατ' εξαίρεση, δεν επιβάλλεται πρόστιμο για αθεώρητα στοιχεία που εκδόθηκαν, εφόσον: βα)έχουν εκδοθεί από παραδρομή και έχουν καταχωρηθεί στα βιβλία εμπρόθεσμα και ββ)δηλώθηκε εγγράφως από τον υπόχρεο στον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. η παράλειψη αυτή, πριν από την διαπίστωσή της από οποιοδήποτε φορολογικό έλεγχο. γ)Η μη αναγραφή ή η ανακριβής αναγραφή σε καθένα από τα στοιχεία που αναφέρονται στην ανωτέρω περίπτωση α' του ονοματεπώνυμου ή της επωνυμίας του αντισυμβαλλόμενου, του είδους, της  ποσότητας και της αξίας ή της αμοιβής, καθώς και η μη αναγραφή της διεύθυνσης του αντισυμβαλλόμενου.  δ)Η άρνηση του υπόχρεου να διευκολύνει το φορολογικό έλεγχο εντός ευλόγου χρόνου ή να παραδώσει σ' αυτόν τα βιβλία, τα έγγραφα και τα στοιχεία εν γένει που υπέπεσαν στην αντίληψή του. "ε)Η μη καταχώρηση κάθε στοιχείου ή εγγράφου αγοράς, πώλησης, εσόδου, εξόδου, στοιχείου απογραφής, ως και κάθε μια μη καταχώρηση στα πρόσθετα βιβλία που ορίζονται από τις διατάξεις των παραγράφων 1 και 5 του άρθρου 10 του Κώδικα αυτού, της παραγράφου 11 του άρθρου 64 του Ν. 2065/1992 (ΦΕΚ Α' 113), και τις αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών που εκδίδονται κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 38 περίπτωση γ' υποπερίπτωση γη' του Κώδικα αυτού ή άλλων αποφάσεων που εκδίδονται κατ' εξουσιοδότηση νόμου και καθιερώνουν την υποχρέωση τήρησης πρόσθετων βιβλίων». Η μέσα σε «» περίπτ. ε΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 19 Π.Δ.134/22 Μαΐου –4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 4 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 4.6.1996.  στ)Η κάθε μία καταχώρηση ανύπαρκτης ή ανακριβούς αγοράς ή πώλησης, ανύπαρκτου ή ανακριβούς εσόδου ή εξόδου ή στοιχείου απογραφής, για τις οποίες δεν επιβλήθηκε πρόστιμο της παραπάνω περίπτ. γ'.  ζ)Η μη διαφύλαξη κάθε βιβλίου και στελέχους στοιχείων των 50 φύλλων ή ανά 50 κινητά φύλλα, που ορίζονται από τις διατάξεις του Κώδικα αυτού και για όσο χρόνο ορίζεται, εκτός αν η μη διαφύλαξη οφείλεται αποδεδειγμένα σε ανωτέρα βία.  η)Η μη εμπρόθεσμη ποσοτική ενημέρωση του βιβλίου απογραφών συνιστά αυτοτελή παράβαση για κάθε μία ημέρα καθυστέρησης.  2.Επί μηχανογραφικής τήρησης των βιβλίων, αυτοτελή παράβαση συνιστούν και: «α)η μη εμπρόθεσμη εκτύπωση κάθε βιβλίου, του μηνιαίου ισοζυγίου γενικού καθολικού και της μηνιαίας κατάστασης του βιβλίου αποθήκης» Η μέσα σε «» περίπτ. α΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 19 Π.Δ.134/22 Μαΐου –4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 4 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 4.6.1996. (Μετά τη σελ. 136,43414) Σελ. 136,43415 Τεύχος 1437 Σελ. 85 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 β)η μη εκτύπωση σε αθεώρητο μηχανογραφικό χαρτί των βιβλίων ή πληροφοριών μέσα στην προθεσμία που έταξε ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ.,  γ)η μη παράδοση του εγχειριδίου οδηγιών στο φοροτεχνικό έλεγχο,  δ)η μη κάλυψη από τα προγράμματα λογισμικού των υποχρεώσεων που προβλέπονται από τις διατάξεις των άρθρ. 23 και 24 του Κώδικα αυτού, ως και η μη τήρηση καθεμιάς από τις υποχρεώσεις που θεσπίζονται από τα άρθρα αυτά.  3.Όλες οι λοιπές πράξεις συνιστούν μία παράβαση.  «4.Η έκδοση πλαστών ή εικονικών φορολογικών στοιχείων και η λήψη εικονικών θεωρείται ιδιάζουσα φορολογική παράβαση και επιβάλλεται πρόστιμο μέχρι το πενταπλάσιο της συνολικής αξίας κάθε στοιχείου, το οποίο δεν μπορεί να είναι κατώτερο, κατά περίπτωση, του ισόποσου αυτής, εφόσον αυτή είναι μεγαλύτερη των τριακοσίων χιλιάδων (300.000) δραχμών ή του ανωτάτου ορίου προστίμου, που ορίζεται από τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 32, στην αντίθετη περίπτωση. Για την εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου αυτής και των περιπτώσεων α' και γ' της παραγράφου 1 του ίδιου άρθρου, εφόσον καταλογίζονται αυτοτελείς παραβάσεις για τα φορολογικά στοιχεία αξίας, δεν καταλογίζονται, για την ίδια αιτία, όμοιες παραβάσεις και για τα αντίστοιχα δελτία αποστολής.  Οι διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου εφαρμόζονται και για παραβάσεις που διαπράχθηκαν από την 1 Ιουλίου 1992 μέχρι του χρόνου δημοσίευσης του παρόντος προεδρικού διατάγματος, ανεξάρτητα από το χρόνο διαπίστωσής τους από τις φορολογικές αρχές, για τις οποίες δεν έχουν εκδοθεί από τους Προϊσταμένους των Δημοσίων Οικονομικών Υπηρεσιών οι σχετικές αποφάσεις επιβολής προστίμου ή έχουν εκδοθεί οι αποφάσεις αυτές και κατά το χρόνο δημοσίευσής του δεν έχουν περαιωθεί οριστικά με διοικητική επίλυση της διαφοράς ή εκκρεμεί η συζήτηση προσφυγής κατ' αυτών ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου.  Για τις υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον των Διοικητικών Πρωτοδικείων, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν με αίτησή τους που υποβάλλεται στον αρμόδιο Προϊστάμενο της Δημόσιας Οικονομικής Υπηρεσίας εντός ανατρεπτικής προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από τη δημοσίευση του παρόντος προεδρικού διατάγματος να ζητήσουν τη διοικητική επίλυση της διαφοράς με βάση τις διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου, οπότε καταργείται η σχετική φορολογική δίκη, ακολουθουμένης της διαδικασίας του Ν.Δ. 4600/1966 (ΦΕΚ 242 Α').  Σελ. 136,43416 Τεύχος 1437 Σελ. 86 Στην περίπτωση που δεν επιτευχθεί η διοικητική επίλυση της διαφοράς, οι υποθέσεις αυτές κρίνονται με βάση τις διατάξεις που ίσχυαν κατά το χρόνο διάπραξης της παράβασης». Η μέσα σε «» παρ. 4 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 19 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 4 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 4.6.1996. 5.Πράξεις ή παραλείψεις που συνιστούν παράβαση των διατάξεων του Κώδικα αυτού και αφορούν περισσότερες της μιας διαχειριστικές περιόδους κρίνονται αυτοτελώς και εκδίδεται χωριστή, κατά διαχειριστική περίοδο, απόφαση επιβολής προστίμου.  6.Στο πρόστιμο που ορίζεται από τις διατάξεις της παρ.1 του άρθρ. 32 υπόκεινται και ο διευθυντής ή οποιοσδήποτε άλλος μισθωτός των υποχρέων της παρ.1 του άρθρ.2 του Κώδικα αυτού ή ο νομικός ή ο λογιστικός ή ο φορολογικός ή ο οικονομικός σύμβουλος και εν γένει κάθε τρίτος, ο οποίος αποδεδειγμένα συμπράττει στις πράξεις ή στις παραλείψεις που έχουν σαν συνέπεια τα βιβλία και στοιχεία να μην εμφανίζουν την πραγματική κατάσταση. Επιβολή προστίμου. Άρθρ.34.-1.Το πρόστιμο επιβάλλεται σε βάρος του παραβάτη φυσικού προσώπου και επί εταιρειών ομορρύθμων, ετερορρύθμων, περιορισμένης ευθύνης, ανωνύμων, καθώς και επί συνεταιρισμών και επί λοιπών νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου, σε βάρος του νομικού προσώπου. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία «Επί κοινοπραξίας επιτηδευματιών, κοινωνίας αστικού δικαίου και αστικής εταιρείας το πρόστιμο επιβάλλεται σε βάρος αυτών και κοινοποιείται στα μέλη τους, το καθένα από τα οποία ευθύνεται απεριόριστα και στο σύνολο». Το μέσα σε «» δεύτερο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρ. 20 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.8.1996. 2.«Το πρόστιμο επιβάλλεται με απόφαση του προϊσταμένου της αρμόδιας Δ.Ο.Υ., στην οποία γίνεται σύντομη περιγραφή της παράβασης και αναγράφεται το πρόστιμο που επιβάλλεται για αυτή». Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 10 άρθρ. 21 Νόμ. 2166/24-24 Αυγ. 1993 (ΦΕΚ Α΄137), κατωτ. αριθ. 102. Σύμφωνα δε με την παρ. 2 άρθρ. 35 του ιδίου νόμου ισχύει από 24.8.1993. Με την ίδια απόφαση μπορεί να επιβληθούν πρόστιμα διακεκριμένως για περισσότερες της μιας παραβάσεις του κώδικα αυτού, που ανάγονται στην ίδια διαχειριστική περίοδο. Μαζί με την απόφαση κοινοποιείται στον παραβάτη αντίγραφο της σχετικής έκθεσης ελέγχου. 3.Αρμόδιος για την έκδοση της απόφασης επιβολής προστίμου είναι, προκειμένου για επιτηδευματία φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. της έδρας της επιχείρησης ή του επαγγέλματος του επιτηδευματία ή του υποκαταστήματος, κατά περίπτωση, προκειμένου δε για τα λοιπά νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, ο προϊστάμενος της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. για την παραλαβή της δήλωσης απόδοσης του παρακρατουμένου φόρου εισοδήματος από μισθωτές υπηρεσίες και για τις λοιπές περιπτώσεις αρμόδιος είναι ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. της κατοικίας του παραβάτη.  (Κατ' εξαίρεση, αρμόδιοι για την έκδοση της απόφασης και την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιβολής του προστίμου είναι οι προϊστάμενοι της ΥΠ.Ε.Δ.Α. Αθηνών και των παραρτημάτων της, για τις παραβάσεις που διαπιστώνονται από τις Υπηρεσίες αυτές μόνο στις περιπτώσεις που ο παραβάτης έχει την έδρα της επιχείρησης ή του επαγγέλματος ή του υποκαταστήματός του ή την κατοικία του, κατά περίπτωση, στην περιφέρεια των Νομαρχιών Αθηνών, Πειραιώς, Ανατολικής Αττικής και Δυτικής Αττικής ή στις περιφέρειες των Νομαρχιών που εδρεύει παράρτημα της ΥΠ.Ε.Δ.Α. Αντίγραφο της απόφασης επιβολής του προστίμου διαβιβάζεται στον προϊστάμενο της αρμόδιας Δ.Ο.Υ., για ενημέρωση του  φακέλου του παραβάτη. Αμέσως μετά την οριστικοποίηση με οποιοδήποτε τρόπο της διαφοράς επί του επιβληθέντος προστίμου και τη βεβαίωσή του ολόκληρος ο φάκελος της υπόθεσης διαβιβάζεται στον προϊστάμενο της αρμόδιας Δ.Ο.Υ.). Τα μέσα σε () εδάφια καταργήθηκαν από την παρ. 11 άρθρ. 21 Νόμ. 2166/24-24 Αυγ. 1993 (ΦΕΚ Α΄137), κατωτ. αριθ. 102 από 24.8.1993 σύμφωνα με την παρ. 2 άρθρ. 35 του ιδίου νόμου. 4.Για την διοικητική επίλυση της διαφοράς και τη διαδικασία βεβαίωσης και καταβολής του προστίμου εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις του ν.δ.3323/1955, όπως ισχύουν κάθε φορά.  «Σε περίπτωση διοικητικής επίλυσης της διαφοράς το πρόστιμο περιορίζεται ή διαγράφεται, κατά περίπτωση, εκτός από τα πρόστιμα της παραγράφου 2 του άρθρου 32 και τα κατώτερα όρια των προστίμων της παραγράφου 4 του άρθρου 33 του Κώδικα αυτού, τα οποία μπορούν μόνο να διαγραφούν στο σύνολό τους ή μερικώς σε περίπτωση ολικής ή μερικής ανυπαρξίας της παράβασης». Το μέσα σε «» δεύτερο εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 20 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 5 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.8.1996. Οι περί παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου προς ενέργεια αρχικής ή συμπληρωματικής φορολογικής εγγραφής στη φορολογία εισοδήματος διατάξεις, όπως ισχύουν κάθε φορά, εφαρμόζονται αναλόγως και για την επιβολή του προστίμου του άρθρ. 3 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την περίπτ. 1 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.1996. 6.Κατ' εξαίρεση των όσων ορίζονται στην προηγούμενη παρ.5 οι επιτηδευματίες φυσικά πρόσωπα, που ασκούν τη δραστηριότητά τους σε πόλη ή χωριό με πληθυσμό κάτω των 5.000 κατοίκων, που δεν έχουν χαρακτηρισθεί ως τουριστικές περιοχές, εντάσσονται κατά την έναρξη των εργασιών τους στη πρώτη κατηγορία βιβλίων και στη συνέχεια στην κατηγορία βιβλίων που αντιστοιχεί στα ετήσια ακαθάριστα έσοδα της προηγούμενης διαχειριστικής τους περιόδου, εκτός από τους επιτηδευματίες φυσικά πρόσωπα των περιφερειών αυτών που έχουν ως αντικείμενο εργασιών την παροχή υπηρεσιών ή την πώληση αγαθών και την παροχή υπηρεσιών (μικτή δραστηριότητα) ή την εκμετάλλευση «καταστήματος ή άλλου χώρου στον οποίο προσφέρεται φαγητό ή ποτό με σερβίρισμα», οι οποίοι εντάσσονται από την έναρξη των εργασιών τους στην κατηγορία που αντιστοιχεί στα ετήσια ακαθάριστα έσοδά τους, όχι όμως σε κατηγορία κατώτερη της δεύτερης. Η μέσα σε «» φράση αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 2 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166 και ισχύει από 1.1.2003  «Επίσης, οι επιτηδευματίες φυσικά πρόσωπα των πιο πάνω περιφερειών, που πραγματοποιούν ακαθάριστα έσοδα από χονδρικές πωλήσεις κατά ποσοστό τουλάχιστον 60% ή εξαγωγές, ανεξάρτητα από ποσοστό εντάσσονται με βάση τα ακαθάριστα έσοδά τους, όχι όμως σε κατηγορία κατώτερη της δεύτερης.» Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 1 άρθρου αυτού. Η προθεσμία αρχίζει από τη λήξη της διαχειριστικής περιόδου που έπεται εκείνης, στην οποία αφορά η παράβαση.  Διοικητικές και ποινικές κυρώσεις. Άρθρ.35-.1.Αυτός που λαμβάνει γνώση επαγγελματικού μυστικού από τα φορολογικά στοιχεία ή από τα βιβλία και στοιχεία των υπόχρεων ή από οποιαδήποτε άλλη υπηρεσιακή ενέργειά του, υποχρεούται στην τήρησή του. Σε αντίθετη περίπτωση υπόκειται στις ποινές που προβλέπονται από τον Ποινικό Κώδικα.  (Μετά τη σελ. 136,43416) Σελ. 136,43417 Τεύχος 1437 Σελ. 87 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 2.Επί Δημοσίων Υπηρεσιών και Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου, εκείνος που αρνείται να διευκολύνει το φορολογικό έλεγχο ή να παραδώσει ή να αποστείλει τα στοιχεία και να δώσει τις πληροφορίες για όσα ορίζουν οι διατάξεις του Κώδικα αυτού ή παρέχει τα στοιχεία και τις πληροφορίες πλημμελώς, διώκεται πειθαρχικά με αίτηση του αρμόδιου προϊσταμένου Δ.Ο.Υ.  3.Όπου από τις κείμενες διατάξεις προβλέπονται διοικητικές ή ποινικές κυρώσεις, όπως ισχύουν κάθε φορά, εφαρμόζονται παράλληλα με τις κυρώσεις που ορίζονται από τις διατάξεις των άρθρ. 32 και 33 του Κώδικα αυτού. Οι κυρώσεις του κεφαλαίου Η΄ δεν εφαρμόζονται στον ΟΔΔΥ μέχρι 31.12.2001, παρ. 10 άρθρ. 11 Νόμ. 2954/2-2 Νοεμ. 2001 (ΦΕΚ Α΄255) Τόμ. 26Α σελ. 361. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θ΄ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ Άρθρ.36.-1.Ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. και ο υπάλληλος που ορίζεται από αυτόν δικαιούται, οποιαδήποτε εργάσιμη για τον υπόχρεο ώρα, να λαμβάνει γνώση, να ελέγχει και να θεωρεί όλα τα βιβλία και στοιχεία που ορίζονται από τον Κώδικα αυτό ή άλλους νόμους καθώς και αυτά που τηρούνται προαιρετικά από τον υπόχρεο και να λαμβάνει γνώση οποιουδήποτε άλλου βιβλίου, εγγράφου ή στοιχείου και κάθε περιουσιακού στοιχείου που βρίσκεται στην επαγγελματική εγκατάσταση του επιτηδευματία ή στο κατάστημα κάθε άλλου υπόχρεου.  Ο έλεγχος των βιβλίων και στοιχείων που ορίζονται από τον Κώδικα αυτόν γίνεται στην επαγγελματική εγκατάσταση του επιτηδευματία ή στα γραφεία της Δ.Ο.Υ., προκειμένου για βιβλία πρώτης και δεύτερης κατηγορίας, μετά από έγγραφη πρόσκληση του προϊσταμένου αυτής.  2.Ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. της έδρας του επιτηδευματία μπορεί με απόφασή του: α)να απαλλάσσει από την έναρξη της διαχειριστικής του περιόδου τον υπόχρεο, μετά σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου Επιθεωρητή, από την τήρηση βιβλίων πρώτης ή δεύτερης κατηγορίας και την έκδοση των αποδείξεων του άρθρ. 13 του Κώδικα αυτού, καθώς και να επιτρέπει σ' αυτόν την τήρηση βιβλίων πρώτης κατηγορίας αντί δεύτερης κατηγορίας, εφόσον αντιμετωπίζει σοβαρές δυσχέρειες για την τήρηση βιβλίων και την έκδοση των αποδείξεων λιανικής πώλησης αγαθών.  Σελ. 136,43418 Τεύχος 1437 Σελ. 88 β)να εντάσσει τον επιτηδευματία, που απαλλάσσεται από την τήρηση βιβλίων με βάση τις διατάξεις της παρ. 5 του άρθρ. 2 του Κώδικα αυτού, ή τον υπόχρεο τήρησης βιβλίων πρώτης κατηγορίας, σε κατηγορία βιβλίων όχι ανώτερη της δεύτερης, «γ)να ορίζει κατά τρόπο διάφορο τη θεώρηση κάθε βιβλίου ή στοιχείου ή και να επιτρέπει τη μη θεώρησή τους, στις περιπτώσεις που τηρούνται ή εκδίδονται με μηχανογραφικό τρόπο, καθώς και στις περιπτώσεις στοιχείων επί των οποίων αναγράφονται προεκτυπωμένα τα δεδομένα της συναλλαγής, μετά σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου επιθεωρητή». Η μέσα σε «» περίπτ. γ΄, όπως είχε αντικατασταθεί από την παρ. 1 άρθρ. 21 Π.Δ. 134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105) , αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 36 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. δ)να επιτρέπει στην κοινοπραξία επιτηδευματιών, αντί για την τήρηση δικών της βιβλίων, την παρακολούθηση των εργασιών της σε ιδιαίτερο χώρο ή σε ιδιαίτερη σειρά λογαριασμών των βιβλίων που προβλέπονται από τον Κώδικα αυτό και τηρούνται από ένα μέλος της, 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία «ε)να επιτρέπει στον επιτηδευματία, που χρησιμοποιεί οχήματα ιδιωτικής χρήσης για τη διακίνηση κάθε είδους αγαθών του, την τήρηση θεωρημένου βιβλίου κινητής αποθήκης, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 8 του Κώδικα αυτού, ξεχωριστά σε κάθε όχημα, αντί της έκδοσης Συγκεντρωτικού Δελτίου Αποστολής». Η μέσα σε «» περίπτ. ε΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 18 άρθρ. 20 Νόμ. 3296/10-14 Δεκ. 2004 (ΦΕΚ Α΄253) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ι΄ άρθρ. 33 του ιδίου νόμου ισχύει από 14.12.2004. στ)να απαλλάσσει τον υπόχρεο από την έκδοση των αποδείξεων ποσοτικής παραλαβής ή των δελτίων αποστολής, στις περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων αγορών ή πωλήσεων,  ζ)να υποχρεώνει τον παραγωγό αγροτικών προϊόντων στην έκδοση τιμολογίων για την πώληση του συνόλου της παραγωγής του, όταν ασκεί οργανωμένη αγροτική εκμετάλλευση ή επιχείρηση,  η)να επιβάλλει, μετά από σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου Επιθεωρητή, ή να εγκρίνει, μετά από αίτηση του επιτηδευματία, τη θεώρηση οποιουδήποτε βιβλίου ή στοιχείου, ατελώς, για το οποίο δεν ορίζεται θεώρηση από τις διατάξεις του Κώδικα αυτού,  θ)να ζητά την επαύξηση των υποχρεώσεων, για την τήρηση του βιβλίου αποθήκης, του επιτηδευματία που έχει τύχει μερικής ή ολικής απαλλαγής από την Ε.Λ.Β., σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρ. 37 του Κώδικα αυτού. «ι)Να αρνείται τη θεώρηση των βιβλίων και των στοιχείων του παρόντος Κώδικα στον επιτηδευματία εκείνον, που δεν έχει εκπληρώσει τις φορολογικές του υποχρεώσεις, αν ο υπόχρεος επιτηδευματίας που τα προσκομίζει για θεώρηση δεν παράσχει σε αυτόν ασφάλεια. Το ποσό της ασφάλειας μπορεί να ανέλθει μέχρι το ποσό των «58.000 ευρώ» και παρέχεται είτε με εγγραφή πρώτης υποθήκης σε ακίνητο είτε με εγγυητική επιστολή Τράπεζας. Η παρεχόμενη ασφάλεια ισχύει, με έγκριση του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. που την καθόρισε, και για τα υποκαταστήματα του επιτηδευματία». Η μέσα σε «» περίπτ. ι΄ προστέθηκε με την παρ. 32 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/ 9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α'75) κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιστ΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύει από 11.5.1994. Το όριο των 20.000.000 δραχμών μετατράπηκε και αναπροσαρμόσθηκε στο μέσα σε «» όριο των 58.000 ευρώ από την περίπτ. η΄ παρ. 1 άρθρ. 17 Νόμ. 2948/19-19 Οκτ. 2001 (ΦΕΚ Α΄242) κατωτ. αριθ. 156. Σύμφωνα δε με την παρ. 3 άρθρ. 28 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2002.    «ια)να εντάσσει τις αλλοδαπές Α.Ε. και Ε.Π.Ε. που δεν αποκτούν μόνιμη εγκατάσταση στην Ελλάδα στη Β' κατηγορία βιβλίων,  ιβ)να επιτρέπει την τήρηση του βιβλίου αποθήκης των αποθηκευτικών χώρων σε άλλο τόπο στις περιπτώσεις που λόγω έλλειψης επαγγελματικής οργάνωσης στο χώρο αυτόν καθίσταται δυσχερής η τήρησή του,  ιγ)να επιτρέπει τη μη εκτύπωση των καταστάσεων απογραφής, πλην των καταστάσεων απογραφής αποθεμάτων, και την αποθήκευση των δεδομένων αυτών σε ηλεκτρομαγνητικά μέσα.» Οι μέσα σε «» περίπτ. ια΄, ιβ΄ και ιγ΄ προστέθηκαν με την παρ. 1 άρθρ. 8 Νόμ. 3052/2324 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.2003. 3.Αν κατά τη διάρκεια του φορολογικού ελέγχου διαπιστωθεί η ύπαρξη βιβλίων, εγγράφων και λοιπών στοιχείων που σχετίζονται με τον έλεγχο, από τα οποία είναι ενδεχόμενο να προκύπτει απόκρυψη φορολογητέας ύλης, κατάσχονται από τον υπάλληλο που ενεργεί τον φορολογικό έλεγχο και παραδίδονται στον αρμόδιο προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ., ο οποίος, εφόσον με βάση αυτά ενεργεί φορολογική εγγραφή, τα διαφυλάσσει μέχρι την τελεσιδικία αυτής. Για τις κατασχέσεις της παραγράφου αυτής εφαρμόζονται ανάλογα οι διατάξεις των τριών τελευταίων εδαφίων της επομένης παραγράφου.  4.Ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. ή ο αρμόδιος Επιθεωρητής, στις περιπτώσεις που υπάρχουν βάσιμες υπόνοιες ότι στην επαγγελματική εγκατάσταση του επιτηδευματία ή στο κατάστημα οποιουδήποτε άλλου υπόχρεου αποκρύπτονται βιβλία, έγγραφα, εμπορεύματα, ή άλλα στοιχεία, τα οποία ασκούν επιρροή στον ακριβή προσδιορισμό της φορολογητέας ύλης, μπορεί, με έγγραφό του να ζητήσει από τον Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών και αν δεν υπάρχει αυτός από τον Ειρηνοδίκη της περιφέρειας, που υπάγεται η επαγγελματική εγκατάσταση του επιτηδευματία ή το κατάστημα άλλου υπόχρεου, τη συνδρομή ανακριτικού υπαλλήλου για την έρευνα προς ανεύρεση των βιβλίων ή εγγράφων ή εμπορευμάτων ή άλλων στοιχείων, με τη σύμπραξη φοροτεχνικών υπαλλήλων, που ορίζονται από τον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. ή τον αρμόδιο Επιθεωρητή.  Η έρευνα ενεργείται σε οποιαδήποτε για τον υπόχρεο εργάσιμη ώρα. (Μετά τη σελ. 136,43418) Σελ. 136,43419 Τεύχος 1437 Σελ. 89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 Τα βιβλία, έγγραφα και λοιπά στοιχεία που βρίσκονται, κατάσχονται και παραδίδονται στον αρμόδιο προϊστάμενο Δ.Ο.Υ., ο οποίος, εφόσον με βάση αυτά ενεργεί φορολογική εγγραφή, τα φυλάσσει μέχρι την τελεσιδικία αυτής.  «Για την έρευνα και την κατάσχεση συντάσσεται έκθεση, η οποία υπογράφεται από αυτούς που ενεργούν την κατάσχεση και τον επιτηδευματία ή τον παρόντα κατά τη διενέργεια του ελέγχου εταίρο ή μέλος ή συγγενικό προς τους ανωτέρω πρόσωπο ή πρόσωπο που μετέχει στη διοίκηση ή διαχείριση ή υπάλληλο ή λογιστή της επιχείρησης.  Αντίγραφο της έκθεσης παραδίδει στον υπόχρεο ή στον παριστάμενο, κατά τις διακρίσεις του προηγούμενου εδαφίου, πρόσωπο.  Σε περίπτωση άρνησης των παραπάνω να υπογράψουν, εφαρμόζονται οι σχετικές με τις κοινοποιήσεις διατάξεις του Κώδικα Φορολογικής Δικονομίας.  Ο ελεγχόμενος δικαιούται να λάβει αντίγραφα ή φωτοτυπίες των κατασχεθέντων βιβλίων, στοιχείων και λοιπών εγγράφων με δαπάνες του.  Για την κατάσχεση βιβλίων, εγγράφων και λοιπών στοιχείων τρίτου φορολογούμενου δεν απαιτείται επίδοση της έκθεσης κατάσχεσης σε αυτόν, με την προϋπόθεση ότι στην έκθεση ελέγχου, που επισυνάπτεται στην απόφαση επιβολής προστίμου σε βάρος του τρίτου, επισυνάπτεται αντίγραφο της σχετικής έκθεσης κατάσχεσης ή απόσπασμα αυτής». Τα μέσα σε «» τέταρτο έως όγδοο εδάφια αντικαταστάθηκαν ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 32 Νόμ. 2648/15 Σεπτ.-22 Οκτ. 1998 (ΦΕΚ Α΄ 238) κατωτ. αριθ. 133. Σύμφωνα δε με την παρ. 4 άρθρ. 48 του ιδίου νόμου ισχύουν από 22.10.1998. 5.Στις περιπτώσεις των παρ. 3 και 4 του άρθρου αυτού επιτρέπεται η κατάσχεση και των βιβλίων και στοιχείων που τηρούνται με βάση τις διατάξεις του Κώδικα αυτού. «Επίσης επιτρέπεται παραλαβή των βιβλίων και στοιχείων αυτών, προς έλεγχο στις περιπτώσεις μη ύπαρξης ανεπισήμων βιβλίων, εγγράφων και λοιπών στοιχείων, με απόδειξη παραλαβής». Το μέσα σε «» δεύτερο εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 3 άρθρ. 32 Νόμ. 2648/15 Σεπτ.-22 Οκτ. 1998 (ΦΕΚ Α΄ 238) κατωτ. αριθ. 133. Σύμφωνα δε με την παρ. 4 άρθρ. 48 του ιδίου νόμου ισχύει από 22.10.1998. 6.Ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. μπορεί με έγγραφό του να ζητεί από τις Δημόσιες Δημοτικές, Κοινοτικές  Σελ. 136,43420 Τεύχος 1437 Σελ. 90 και λοιπές Αρχές, καθώς και από κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, να αποστέλλουν κάθε στοιχείο και να παρέχουν κάθε πληροφορία που αφορά την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού μέσα σε 30 ημέρες.  7.Ο προϊστάμενος της ΔΟΥ ή ο υπάλληλος που ορίζεται από αυτόν υποχρεούται, μετά το πέρας του τακτικού ελέγχου των βιβλίων και στοιχείων του επιτηδευματία, να παραδώσει σ' αυτόν με απόδειξη σημείωμα για τις παρατυπίες και παραλείψεις που διαπίστωσε κατά τον έλεγχο των αντικειμένων που ασχολήθηκε, με υποδείξεις για την ορθή εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού.  Το σημείωμα αυτό δεν αποτελεί στοιχείο της διαδικασίας για τη σύνταξη της έκθεσης ελέγχου ή της πράξης επιβολής προστίμου.  8.Ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. δεν θεωρεί φορολογικά στοιχεία σε υπόχρεο ο οποίος: «α)δεν έχει εκπληρώσει τις ληξιπρόθεσμες και απαιτητές υποχρεώσεις του από πάσης φύσης φόρους του Δημοσίου από την επαγγελματική του δραστηριότητα, από δάνεια με την εγγύηση του Δημοσίου, πρόστιμα για παραβάσεις των διατάξεων του Κώδικα αυτού, τέλη ή εισφορές που βεβαιώνονται από τις δημόσιες οικονομικές υπηρεσίες, όταν το σύνολο των υποχρεώσεων αυτών, χωρίς τις νόμιμες προσαυξήσεις ξεπερνά τα «6.000 ευρώ», εκτός αν έχει υπαχθεί σε ρύθμιση τμηματικής καταβολής των ληξιπρόθεσμων χρεών του από τα κατά νόμο αρμόδια όργανα και είναι απόλυτα συνεπής στην καταβολή των δόσεων αυτών.  27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία Επί ομόρρυθμων, ετερόρρυθμων και περιορισμένης ευθύνης εταιρειών, κοινοπραξιών, κοινωνιών και αστικών εταιρειών πρέπει να ερευνάται, μόνο κατά την πρώτη θεώρηση μετά τη σύστασή τους, εάν έχουν εκπληρώσει τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις και τα μέλη των εταιρειών ή της κοινοπραξίας ή της κοινωνίας ή της αστικής εταιρείας». Η μέσα σε «» περίπτ. α΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 37 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. Το μέσα σε «» όριο των 6.000 ευρώ μετατράπηκε και αναπροσαρμόσθηκε ως άνω από την περίπτ. η΄ παρ. 1 άρθρ.17 Νόμ. 2948/19-19 Οκτ. 2001 (ΦΕΚ Α΄242) κατωτ. αριθ. 156. Σύμφωνα δε με την παρ. 3 άρθρ. 28 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2002. «β)δεν έχει υποβάλλει στη δημόσια οικονομική υπηρεσία δηλώσεις απόδοσης οποιουδήποτε παρακρατούμενου ή επιρριπτόμενου φόρου, τέλους, εισφοράς από οποιαδήποτε αιτία». Το μέσα σε «» πρώτο εδάφιο περίπτ. β΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 37 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999.  Κατ' εξαίρεση των όσων ορίζονται πιο πάνω ο προϊστάμενος της αρμόδιας Δ.Ο.Υ., μπορεί με απόφασή του να εγκρίνει τη θεώρηση περιορισμένου αριθμού φορολογικών στοιχείων, αφού καταβάλλει ο υπόχρεος μέρος της οφειλής του που καθορίζεται με την ίδια απόφαση. «Το όριο της περίπτωσης α΄ ισχύει και σε κάθε περίπτωση μη θεώρησης βιβλίων και στοιχείων με βάση μη φορολογικές διατάξεις, εξαιρουμένων των χρεών προς τα Επιμελητήρια». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 38 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999.  «Ομοίως, κατ' εξαίρεση, με απόφαση του προϊσταμένου της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. μπορεί, να θεωρούνται βιβλία και περιορισμένος αριθμός στοιχείων σε επιτηδευματίες, που οφείλουν ληξιπρόθεσμα και απαιτητά χρέη μη φορολογικά και έχουν κώλυμα θεώρησης από άλλες μη φορολογικές διατάξεις. Κάθε σχετική περίπτωση θα αναγγέλλεται  εγγράφως στα αρμόδια κατά περίπτωση, για τα χρέη αυτά, πρόσωπα». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 2 άρθρ. 21 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την παρ. 4 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 4.6.1996.  «Επίσης, δεν θεωρούνται βιβλία και στοιχεία στον επιτηδευματία που έχει αντικείμενο εργασιών την παραγωγή ή την εμπορία αγαθών και διατηρεί κοινή επαγγελματική στέγη με άλλο επιτηδευματία που έχει αντικείμενο εργασιών την παραγωγή ή την εμπορία όμοιων αγαθών με αυτόν.  Για την εφαρμογή αυτής της διάταξης θεωρείται ότι υπάρχει κοινή επαγγελματική στέγη, ιδίως όταν οι πελάτες των συστεγαζόμενων επιτηδευματιών εξυπηρετούνται από κοινή είσοδο του χώρου του καταστήματος ή ο χώρος αυτός είναι ενιαίος ή επικοινωνεί με εσωτερικές εισόδους.  Ο επιτηδευματίας, που κατά τη δημοσίευση του παρόντος νόμου, διατηρεί κοινή επαγγελματική στέγη με άλλον επιτηδευματία και εμπίπτει στις διατάξεις των δύο προηγούμενων εδαφίων, υποχρεούται να συμμορφωθεί προς τις διατάξεις αυτές μέχρι την 30ή Ιουν. 1995». Τα μέσα σε «» τρία εδάφια προστέθηκαν με την παρ. 31 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α'75) κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιδ΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύουν από 1.1.1995. «Ο προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ. μπορεί με απόφασή του να επιτρέπει την θεώρηση βιβλίων και στοιχείων σε συστεγαζόμενες επιχειρήσεις, στις περιπτώσεις που κρίνει ότι δεν παρακωλύεται ο φορολογικός έλεγχος, ύστερα από σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου Επιθεωρητή». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 3 άρθρ. 21 Π.Δ.134/22 Μαΐου–4 Ιουν. 1996 (ΦΕΚ Α΄105). Σύμφωνα δε με την παρ. 4 άρθρ. 22 του ιδίου νόμου ισχύει από 4.6.1996.  9.Ο προϊστάμενος Δ.Ο.Υ. έχει επίσης και τα δικαιώματα που αναφέρονται στις κατ' ιδία διατάξεις του Κώδικα αυτού.  (Μετά τη σελ. 136,43420) Σελ. 136,43421 Τεύχος 1437 Σελ. 91 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 10.Τα δικαιώματα του αρμοδίου προϊσταμένου Δ.Ο.Υ., που ορίζονται από τις διατάξεις των παρ. 1, 3, 6 και 7 του άρθρου αυτού, ενασκούνται παράλληλα και από τους Γενικούς Διευθυντές Φορολογίας και Δημόσιας Περιουσίας και Επιθεώρησης και Ελέγχων, καθώς και από τους προϊσταμένους της ΥΠ.Ε.Δ.Α.  11.Η Επιτροπή Λογιστικών Βιβλίων και ο αρμόδιος Επιθεωρητής έχουν τα αυτά, όπως και ο αρμόδιος προϊστάμενος Δ.Ο.Υ., δικαιώματα που ορίζονται στις παρ.1 και 6 του άρθρου αυτού. Επιτροπή Λογιστικών Βιβλίων Άρθρ.37-.1.Συνιστάται Επιτροπή Λογιστικών Βιβλίων: «Α)Στη Διεύθυνση Βιβλίων και Στοιχείων του Υπουργείου Οικονομικών, αποτελούμενη από:  α)τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Βιβλίων και Στοιχείων, ως Πρόεδρο, αναπληρούμενο από το νόμιμο αναπληρωτή του,  β)ένα φοροτεχνικό υπάλληλο με βαθμό Α' που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από τον Υπουργό Οικονομικών,  «γ)έναν αντιπρόσωπο του Συμβουλίου Λογιστικής Τυποποίησης (Σ.ΛΟ.Τ.) με γνώσεις λογιστικής, που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από αυτό»,  Η μέσα σε «» περίπτ. γ΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 8 άρθρ. 46 Νόμ. 3220/28-28 Ιαν. 2004 (ΦΕΚ Α΄15) κατωτ. αριθ. 195. Σύμφωνα δε με την περίπτ. δ΄ άρθρ. 56 του ιδίου νόμου ισχύει από 28.1.2004. δ)έναν καθηγητή ή αναπληρωτή καθηγητή ή επίκουρο καθηγητή ή λέκτορα της λογιστικής Ανώτατου Εκπαιδευτικού Ιδρύματος (Α.Ε.Ι.), που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από τον Υπουργό Οικονομικών,  ε)έναν ορκωτό ελεγκτή του Σώματος Ορκωτών Ελεγκτών (Σ.Ο.Ε.), που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από τον Υπουργό Οικονομικών, από πίνακα με έξι ορκωτούς ελεγκτές που υποδεικνύονται από το Σ.Ο.Ε.,  στ)έναν κοινό αντιπρόσωπο των Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων Αθήνας και Πειραιά, που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από αυτά ή, σε περίπτωση διαφωνίας, από τον Υπουργό Οικονομικών,  ζ)έναν κοινό αντιπρόσωπο των Επαγγελματικών και Βιοτεχνικών Επιμελητηρίων Αθήνας και Πειραιά, που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από αυτά ή, σε περίπτωση διαφωνίας, από τον Υπουργό Οικονομικών,  Σελ. 136,43422 Τεύχος 1437 Σελ. 92 η)έναν αντιπρόσωπο του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, με γνώσεις σε θέματα μηχανογράφησης, που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από αυτό,  θ)έναν αντιπρόσωπο της πανελλήνιας Ομοσπονδίας Λογιστών, που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από αυτήν και  ι)έναν αναλυτή-προγραμματιστή του ΚΕ.Π.Υ.Ο. που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από τον Υπουργό Οικονομικών». Η μέσα σε «» περίπτ. Α΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 33 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/ 9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α'75) κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ιστ΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου ισχύει από 11.5.1994. «ια)Έναν αντιπρόσωπο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Φοροτεχνικών Ελεύθερων Επαγγελματιών (Π.Ο.Φ.Ε.Ε.) που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από αυτήν.» Η μέσα σε «» περίπτ. ια΄ προστέθηκε ως άνω με το άρθρ. 43 Νόμ. 3220/28-28 Ιαν. 2004 (ΦΕΚ Α΄15) κατωτ. αριθ. 187. Σύμφωνα δε με την περίπτ. δ΄ άρθρ. 56 του ιδίου νόμου ισχύει από 28.1.2004. Β)«Στην έδρα της Περιφερειακής Διεύθυνσης της Οικονομικής Επιθεώρησης Κεντρικής Μακεδονίας, αποτελούμενη από Οικονομικό Επιθεωρητή που εποπτεύει Δ.Ο.Υ., ως πρόεδρο, που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από το Γενικό Διευθυντή Οικονομικής Επιθεώρησης και λοιπά μέλη τα αυτά με εκείνα που αποτελούν την πιο πάνω Επιτροπή στη Διεύθυνση Βιβλίων και Στοιχείων του Υπουργείου Οικονομικών, που ορίζονται με την ίδια ακριβώς διαδικασία». Το μέσα σε «» εδάφιο αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 9 άρθρ. 15 Νόμ. 2579/17-17 Φεβρ. 1998 (ΦΕΚ Α΄31) κατωτ. αριθ. 125. Σύμφωνα δε με την περίπτ. στ΄ άρθρ. 32 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.2.1998. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία Κατ' εξαίρεση, ο κοινός αντιπρόσωπος των Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων, καθώς και των Βιοτεχνικών και Επαγγελματικών Επιμελητηρίων προέρχεται από τις αντίστοιχες επαγγελματικές οργανώσεις της Θεσσαλονίκης, ο δε καθηγητής ή αναπληρωτής καθηγητής ή επίκουρος ή λέκτορας της λογιστικής προέρχεται από το εκπαιδευτικό προσωπικό των Α.Ε.Ι. που εδρεύουν στα διαμερίσματα αυτά.  Στην αρμοδιότητα της Επιτροπής αυτής υπάγονται οι υποθέσεις των επιτηδευματιών, φυσικών ή νομικών προσώπων, που έχουν την έδρα τους στην περιφέρεια των γεωγραφικών διαμερισμάτων Θεσσαλίας, Μακεδονίας και Θράκης.  Η εισήγηση των θεμάτων σε κάθε Επιτροπή ανατίθεται από τον Πρόεδρό της σε υπαλλήλους της Διεύθυνσης Βιβλίων και Στοιχείων ή άλλους φοροτεχνικούς υπαλλήλους και σε υπαλλήλους των Δ.Ο.Υ., που εδρεύουν στην πόλη της Θεσσαλονίκης, αντίστοιχα.  Από υπαλλήλους των ιδίων υπηρεσιών ορίζεται από τον Πρόεδρο κάθε Επιτροπής ο γραμματέας της και ο αναπληρωτής του.  2.Η Επιτροπή γνωμοδοτεί:  α)για τα στοιχεία και βιβλία που πρέπει να τηρούν οι επιτηδευματίες κατά κατηγορία βιβλίων ή κατά επάγγελμα για ολόκληρη τη Χώρα ή για τμήματα αυτής, καθώς και για τα θέματα μηχανογραφικής τήρησης των βιβλίων και στοιχείων, β)για το χρόνο ενημέρωσης των βιβλίων, και τον τρόπο καταχώρησης των εγγράφων, γ)για την αυξομείωση των ορίων των ακαθαρίστων εσόδων για τον προσδιορισμό των υποχρεώσεων των επιτηδευματιών, όσον αφορά την τήρηση των βιβλίων του Κώδικα αυτού, δ)για τη μη έκδοση φορολογικού στοιχείου που προβλέπεται από τον Κώδικα αυτό, εφόσον η συναλλαγή ενεργείται με τη χρήση των ηλεκτρονικών μέσων με ταυτόχρονη ενημέρωση των λογιστικών βιβλίων και ε)για κάθε άλλο θέμα που παραπέμπεται σ' αυτήν από τον Υπουργό των Οικονομικών.  3.Η Επιτροπή αποφαίνεται, μετά από αίτηση του επιτηδευματία ή του προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ., κατά περίπτωση:  α)για την απαλλαγή από την υποχρέωση σχετικά με την τήρηση του βιβλίου αποθήκης ή τον περιορισμό της υποχρέωσης αυτής ή την κατά διάφορο τρόπο ρύθμιση αυτής, καθώς και τον καθορισμό του είδους ως ουσιώδους ποιοτικής διάκρισης των αγαθών για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού. Η απόφαση της Επιτροπής ισχύει μόνο για το συγκεκριμένο επιτηδευματία και όχι για τους επιτηδευματίες με το ίδιο αντικείμενο εργασιών.  β)για την επαύξηση των υποχρεώσεων του επιτηδευματία που έτυχε ολικής ή μερικής απαλλαγής ή περιορισμού των υποχρεώσεών του, κατά τα οριζόμενα με τις διατάξεις του Κώδικα αυτού.  γ)για την αλλαγή της μεθόδου προσδιορισμού της τιμής κτήσης ή του ιστορικού κόστους παραγωγής.  δ)για το χαρακτηρισμό του επιτηδευματία ως πωλούντος αγαθά ή παρέχοντος υπηρεσίες, σε περίπτωση αμφισβήτησης από τον προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. «4.Η αίτηση του επιτηδευματία υποβάλλεται στον αρμόδιο προϊστάμενο της Δ.Ο.Υ. πέντε μήνες πριν από την έναρξη της διαχειριστικής περιόδου για την οποία ζητείται η κατά διάφορο τρόπο ρύθμιση των υποχρεώσεων ή απαλλαγή». Η μέσα σε «» παρ. 4 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρ. 8 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 5.Η αίτηση του προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. υποβάλλεται στην Ε.Λ.Β. μέχρι και τον ενδέκατο μήνα της διανυόμενης κάθε φορά διαχειριστικής περιόδου, αφορά δε τις υποχρεώσεις της μεθεπόμενης διαχειριστικής περιόδου. Αντίγραφο της αίτησης αυτής κοινοποιείται με απόδειξη στον επιτηδευματία μέσα στην ίδια προθεσμία.  6.Η αίτηση του επιτηδευματία ή του προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ., κατά περίπτωση, διαβιβάζεται, με τη σχετική έκθεση ελέγχου, στην Ε.Λ.Β.. Η Επιτροπή εκτιμά τα στοιχεία κάθε υπόθεσης, κρίνει κατά πεποίθηση και αποφαίνεται οριστικά, χωρίς να δεσμεύεται από τις αιτήσεις και τις προτάσεις επί αυτών.  7.Κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής δικαιούται να αναπτύξει τις απόψεις του ο επιτηδευματίας ή εκπρόσωπός του, νόμιμα εξουσιοδοτημένος εφ' όσον δεν συμπαρίσταται με αυτόν.  Ο Γραμματέας της Επιτροπής υποχρεούται όπως, τουλάχιστον πέντε ημέρες πριν από τη συνεδρίαση, γνωστοποιήσει στον επιτηδευματία την ημερομηνία και την ώρα συνεδρίασης.  8.Για τη συγκρότηση, απαρτία, πλειοψηφία και λειτουργία γενικά της Επιτροπής εφαρμόζονται οι διατάξεις του Οργανισμού του Υπουργείου Οικονομικών για τα συλλογικά όργανα.  9.Με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών ορίζονται τα της αποζημίωσης των μελών, των εισηγητών και του γραμματέα της Επιτροπής.  (Μετά τη σελ. 136,43422) Σελ. 136,43423 Τεύχος 1437 Σελ. 93 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 Δικαιώματα Υπουργού Οικονομικών  Άρθρ.38.-Ο Υπουργός των Οικονομικών μπορεί με απόφασή του:  α)να αναθέτει σε άλλον προϊστάμενο Δ.Ο.Υ. ή σε άλλη Αρχή ή σε ειδικά συνεργεία που συνιστώνται για το σκοπό αυτό, τη θεώρηση, παραλαβή και έλεγχο όλων ή μερικών βιβλίων στοιχείων και καταστάσεων που ορίζονται από τον Κώδικα αυτό και τον έλεγχο της εφαρμογής γενικά των διατάξεών του, καθώς και να ορίζει τον αρμόδιο προϊστάμενο Δ.Ο.Υ. για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού, όταν δημιουργείται αμφισβήτηση. «β)να υποχρεώνει όλους τους υπόχρεους επιτηδευματίες στη χρησιμοποίηση φορολογικού μηχανισμού που διαθέτει άδεια καταλληλότητας που έχει χορηγηθεί από την επιτροπή του άρθρου 7 του ν. 1809/1988 ή και να απαλλάσσει ορισμένους από την υποχρέωση αυτή, καθώς και να απαλλάσσει τους υπόχρεους από την έκδοση στοιχείων για συναλλαγές που ενεργούνται αυτόματα με τη χρήση ηλεκτρονικών μέσων, εφόσον διασφαλίζεται η άμεση και αυτόματη ενημέρωση των βιβλίων». Η μέσα σε «» περίπτ. β΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 3 άρθρ. 8 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221), κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. γ)να ρυθμίζει διαφορετικά την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του Κώδικα αυτού, ως ακολούθως: «γα)Να υποχρεώνει όλους τους επιτηδευματίες ή κατηγορίες μόνο από αυτούς, σε ολόκληρη τη χώρα ή σε τμήματα αυτής, σε θεώρηση οποιουδήποτε βιβλίου ή στοιχείου του Κώδικα αυτού, για το οποίο δεν ορίζεται θεώρηση, ή και να απαλλάσσει αυτούς από την υποχρέωση θεώρησης ορισμένων φορολογικών στοιχείων για τα οποία προβλέπεται θεώρηση, καθορίζοντας ειδικές προϋποθέσεις για το σύνολο ή για κατηγορίες υπόχρεων». Η μέσα σε «» υποπερίπτ. γα΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 39 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. «γβ)Να ρυθμίζει διαφορετικά τον τρόπο τήρησης του βιβλίου αποθήκης για όλους τους υπόχρεους ή για κατηγορίες μόνο αυτών, σε ολόκληρη τη χώρα ή σε τμήματα αυτής, ή να επιβάλλει την υποχρέωση  Σελ. 136,43424 Τεύχος 1437 Σελ. 94 τήρησής του σε κατηγορίες επιτηδευματιών, ανεξάρτητα από το ύψος των ακαθάριστων εσόδων τους, μετά από πρόταση της Επιτροπής Λογιστικών Βιβλίων». Η μέσα σε «» υποπερίπτ. γβ΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 10 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999.  γγ)να ρυθμίζει διαφορετικά τον τρόπο έκδοσης των εγγράφων μεταφοράς για τις αστικές, τις ειδικές και τις διεθνείς μεταφορές, τις ταχυμεταφορές, καθώς και για τις μεταφορές με τρίκυκλα οχήματα δημόσιας χρήσης και με φορτηγά ή μικτής χρήσης αυτοκίνητα ή τρίκυκλα ιδιωτικής χρήσης, «γδ)να υποχρεώνει σε αναγραφή του είδους κατά γενικές κατηγορίες και να ρυθμίζει διαφορετικά τον τρόπο και το χρόνο έκδοσης των αποδείξεων λιανικής πώλησης αγαθών, παροχής υπηρεσιών και των ειδικών στοιχείων και να ορίζει διαφορετικά τις προϋποθέσεις, βάσει των οποίων τα αντίγραφα των εκδιδόμενων αποδείξεων και των ειδικών στοιχείων μπορούν να θεωρούνται ως στέλεχος ή και να φυλάσσονται κατά τρόπο ασφαλή σε ηλεκτρονική μορφή για όλους τους υπόχρεους ή για κατηγορίες μόνο αυτών, σε ολόκληρη τη χώρα ή σε τμήματα αυτής», Η μέσα σε «» υποπερίπτ. γδ΄, όπως είχε αντικατασταθεί από την παρ. 10 άρθρ. 15 Νόμ. 2579/17-17 Φεβρ. 1998 (ΦΕΚ Α΄31) κατωτ. αριθ. 130, αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 4 άρθρ. 8 Νόμ. 3052 /23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτέρω αριθμ.166. Σύμφωνα δε με την περίπτ. α΄ άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. 27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία γε)να ορίζει διαφορετικά τα φορολογικά στοιχεία που υποβάλλονται, τον τρόπο και το χρόνο υποβολής τους, για όλους τους υπόχρεους ή για κατηγορίες μόνο από αυτούς, σε ολόκληρη τη Χώρα ή σε τμήματα μόνο αυτής, γστ)να ρυθμίζει διαφορετικά το χρόνο ενημέρωσης των βιβλίων, καθώς και τον τρόπο θεώρησης, τήρησης, ενημέρωσης των βιβλίων και στοιχείων με σκοπό τη διευκόλυνση της μηχανογράφησης των λογιστικών εργασιών των επιτηδευματιών,  γζ)να ρυθμίζει διαφορετικά τα πρόσθετα βιβλία που πρέπει να τηρηθούν και τα ειδικά στοιχεία που πρέπει να εκδοθούν σε ολόκληρη τη Χώρα ή σε τμήματα αυτής,  «γη)Να υποχρεώνει όλους τους επιτηδευματίες ή και κατηγορίες μόνο από αυτούς, σε ολόκληρη τη χώρα ή σε τμήματα αυτής, για την τήρηση πρόσθετων βιβλίων και την έκδοση ειδικών στοιχείων, για όλες τις επαγγελματικές συναλλαγές τους ή και για τμήμα μόνο αυτών και να ορίζει τον τρόπο τήρησης και έκδοσής τους, καθώς και να απαλλάσσει από την έκδοση στοιχείων». Η μέσα σε «» υποπερίπτ. γη΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 41 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.11.1999. γθ)να εντάσσει κατηγορία επιτηδευματιών ολόκληρης της Χώρας ή τμήματος αυτής και για το σύνολο των εργασιών τους ή για τμήμα μόνο αυτών, από τη δεύτερη κατηγορία τήρησης βιβλίων στην πρώτη και αντιστρόφως,  «γι)να απαλλάσσει κατηγορία επιτηδευματιών, ολόκληρης της χώρας ή τμήματος αυτής και για το σύνολο των εργασιών τους ή για τμήμα μόνο αυτών, από την τήρηση βιβλίων πρώτης ή δεύτερης κατηγορίας». Η μέσα σε «»  υποπερίπτ. γι΄ προστέθηκε με την παρ. 12 άρθρ. 21 Νόμ. 2166/ 24-24 Αυγ. 1993 (ΦΕΚ Α΄137) κατωτ. αριθ. 102. Σύμφωνα δε με την παρ. 2 άρθρ. 35 του ιδίου νόμου ισχύει από 24.8. 1993. «για(γκ)Να απαλλάσσει από την τήρηση βιβλίου απογραφών της παρ. 6 του άρθρ. 6 του παρόντος Κώδικα κατηγορίες επιτηδευματιών σε ολόκληρη τη χώρα ή σε τμήματα αυτής». Η μέσα σε «» υποπερίπτ. γκ΄ προστέθηκε με την παρ. 34 άρθρ. 43 Νόμ. 2214/ 9-11 Μαΐου 1994 (ΦΕΚ Α'75) κατωτ. σελ. 194,573. Σύμφωνα με την περίπτ. ιστ΄ άρθρ. 66 του ιδίου νόμου  ισχύει από 11.5.1994. Αναριθμήθηκε δε σε για΄ από την παρ. 27 άρθρ. 4 Νόμ. 2390/20-21 Μαρτ. 1996 (ΦΕΚ Α΄54) κατωτ. σελ. 194,729. "γιβ.Να απαλλάσσει τους υπόχρεους, φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν την ιδιότητα του επιτηδευματία από άλλη αιτία, από την τήρηση βιβλίων και την έκδοση στοιχείων για τις αμοιβές από την παροχή υπηρεσιών, βάσει σύμβασης έργου, προς το Δημόσιο, τους Ο.Τ.Α. και τα λοιπά Ν.Π.Δ.Δ.". Η μέσα σε «» υποπερίπτ. γιβ΄ προστέθηκε με την παρ. 27 άρθρ. 4 Νόμ. 2390/20-21 Μαρτ. 1996 (ΦΕΚ Α΄54) κατωτ. σελ. 194,729. Σύμφωνα δε με την περίπτ. γ΄ άρθρ. 10 του ιδίου νόμου ισχύει από 21.3.1996. «γιγ)να περιορίζει ή να διευρύνει τις κατηγορίες προσώπων στα οποία παρέχεται δικαίωμα φύλαξης παραστατικών σε μικροφίλμς ή σε ηλεκτρονική μορφή, τα είδη παραστατικών για τα οποία παρέχεται η ως άνω δυνατότητα, καθώς και να ορίζει τον τρόπο, τη διαδικασία, τις προϋποθέσεις και την αρμόδια υπηρεσία σήμανσης των ηλεκτρονικών μέσων και γενικά να καθορίζει κάθε αναγκαία λεπτομέρεια». Η μέσα σε «» υποπερίπτ. γιγ΄ προστέθηκε με την παρ. 10 άρθρ. 15 Νόμ. 2579/17-17 Φεβρ. 1998 (ΦΕΚ Α΄31) κατωτ. αριθ. 125. Σύμφωνα δε με την περίπτ. στ΄ άρθρ. 32 του ιδίου νόμου ισχύει από 17.2.1998.  «δ)Να καθορίζει το χρόνο και τον τρόπο έναρξης της υποχρέωσης τήρησης των βιβλίων και στοιχείων στο ενιαίο νόμισμα της Ευρωπαϊκής ΈνωσηςΕΥΡΩ, τα ειδικά θέματα για τη μετατροπή των δεδομένων των βιβλίων και στοιχείων των υπόχρεων από δραχμές σε ΕΥΡΩ, τα νέα όρια ακαθάριστων εσόδων για την ένταξη σε κατηγορίες τήρησης βιβλίων, καθώς και κάθε λεπτομέρεια ή διαδικασία απαραίτητη για τη μεταβολή του νομίσματος από δραχμές σε ΕΥΡΩ, σε σχέση με την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού.  (Μετά τη σελ. 136,43424) Σελ. 136,43425 Τεύχος 1437 Σελ. 95 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 ε)Να καθορίζει τη διαδικασία και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια για τον τρόπο εμφάνισης των συναλλαγών που πραγματοποιούνται μέσω του ηλεκτρονικού εμπορίου για τη διασφάλιση και εξυπηρέτηση των συναλλαγών αυτών, των αντισυμβαλλομένων και των ελεγκτικών επαληθεύσεων, «καθώς και για την εναρμόνιση των όρων που επιβάλλονται για την τήρηση βιβλίων και την έκδοση στοιχείων από οδηγίες ή κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Οι μέσα σε «» περίπτ. δ΄ και ε΄ προστέθηκαν με την παρ. 42 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύουν από 17.11.1999. Η μέσα σε «» τελευταία φράση περίπτ. ε΄ προστέθηκε με την παρ. 5 άρθρ. 8 Νόμ. 3052/23-24 Σεπτ. 2002 (ΦΕΚ Α΄221) κατωτ. αριθ. 166. Σύμφωνα δε με το άρθρ. 16 του ιδίου νόμου ισχύει από 1.1.2003. "στ"(δ)να ρυθμίζει τις λεπτομέρειες γενικά για την εφαρμογή των διατάξεων του Κώδικα αυτού,  "ζ"(ε)να εγκρίνει και εντέλλεται κάθε δαπάνη για την εκτέλεση του Κώδικα αυτού, η οποία καταλογίζεται στα έξοδα βεβαίωσης άμεσων φόρων. Οι μέσα σε «» περιπτ. στ΄ και ζ΄ πρώην δ΄ και ε΄ αναριθμήθηκαν ως άνω από την παρ. 42 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄249) κατωτ. αριθ. 138. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι΄ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ–ΕΝΑΡΞΗ ΙΣΧΥΟΣ Μεταβατικές Διατάξεις Άρθρ.39.-1.Κάθε διάταξη αντίθετη στον παρόντα Κώδικα, δεν ισχύει σε θέματα που ρυθμίζονται απ' αυτόν.  2.Οι επιτηδευματίες που, με βάση τις διατάξεις του άρθρ. 4 του παρόντος Προεδρικού Δ/τος, αλλάζουν κατηγορία βιβλίων και εντάσσονται από την πρώτη στη δεύτερη κατηγορία ή και αντίστροφα, εξακολουθούν να τηρούν τα βιβλία της κατηγορίας τους μέχρι τη λήξη της διαχειριστικής τους περιόδου.  «3.Κατ' εξαίρεση των όσων ορίζονται στις διατάξεις της παρ. 2 του άρθρ. 21 του παρόντος Προεδρικού Δ/τος, τα βιβλία και στοιχεία που τηρήθηκαν με τις διατάξεις του π.δ. 99/1977 (ΦΕΚ 34 Α') και στα οποία έχουν καταχωρηθεί συναλλαγές μέχρι 31.12.1991 ή μέχρι 30.6.1992, για τους επιτηδευματίες που η διαχειριστική τους περίοδος έληξε στις  Σελ. 136,43426 Τεύχος 1437 Σελ. 96 30.6.1992, διατηρούνται για όσο χρόνο προβλέπουν οι διατάξεις της παρ.2 του άρθρ. 44 του Δ/τος αυτού, οι οποίες διατηρούνται σε ισχύ και μετά την έκδοση του παρόντος Δ/τος». Η μέσα σε «» παρ. 3 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 3 άρθρ. 19α Νόμ. 2459/18-18 Φεβρ. 1997 (ΦΕΚ Α΄17) κατωτ. αριθ. 121. Σύμφωνα δε με την περίπτ. ε΄ άρθρ. 40 του ιδίου νόμου ισχύει από 18.2.1997. «Επίσης διατηρούνται για όσα χρόνια προβλέπουν οι διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου 44 του π.δ. 99/1977 (ΦΕΚ 34 Α΄) τα βιβλία και στοιχεία που τηρούνται με τις διατάξεις του παρόντος διατάγματος για συναλλαγές μέχρι 31.12.1994 ή μέχρι 30.6.1995 για τους επιτηδευματίες που η διαχειριστική περίοδος λήγει στις 30 Ιουνίου». Το μέσα σε «» εδάφιο προστέθηκε με την παρ. 3 άρθρ. 35 Νόμ. 2648/15 Σεπτ.-22 Οκτ.1998 (ΦΕΚ Α΄ 238) κατωτ. αριθ. 133. Σύμφωνα δε με την παρ. 4 άρθρ. 48 του ιδίου νόμου ισχύει από 22.10.1998. 4.Για την εφαρμογή των διατάξεων της περιπτώσεως α' της παρ.5 του άρθρ. 28 του Κώδικα αυτού, ως τιμή κτήσης των χρεογράφων που κατείχε ο επιτηδευματίας κατά την απογραφή της προηγούμενης από την έναρξη ισχύος της διάταξης αυτής διαχειριστικής του περιόδου, λαμβάνεται η τιμή αποτίμησής τους στην απογραφή αυτή.   27.Β.δ.89 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 5.Αποφάσεις της Κεντρικής Επιτροπής Λογιστικών Βιβλίων, της Επιτροπής Λογιστικών Αμφισβητήσεων και της Επιτροπής Λογιστικών Βιβλίων εξακολουθούν να ισχύουν για το χρόνο που ορίζεται και τα θέματα που ρυθμίζονται αντίστοιχα από αυτές, εφόσον με τις διατάξεις του Κώδικα αυτού υφίστανται οι σχετικές υποχρεώσεις.  «Οι αποφάσεις της Επιτροπής Λογιστικών Βιβλίων, με τις οποίες έχει δοθεί πλήρης ή μερική απαλλαγή από την τήρηση του βιβλίου αποθήκης κατά την εξαγωγή σε επιτηδευματίες, οι οποίοι είναι υπόχρεοι τήρησης αναλυτικής λογιστικής (ομάδα 9) και λήγουν την 31.12.2000 και μετά, παύουν να ισχύουν για τις από 1.1.2001 και στο εξής διαχειριστικές περιόδους.  Οι επιτηδευματίες αυτοί, εφόσον εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στην τήρηση του βιβλίου αποθήκης , μπορούν να επανέλθουν με νέα αίτησή τους στην Επιτροπή Λογιστικών Βιβλίων εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών από τις διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 37». Τα μέσα σε «» εδάφια προστέθηκαν με την παρ. 43 άρθρ. 9 Νόμ. 2753/15-17 Νοεμ. 1999 (ΦΕΚ Α΄ 249) κατωτ. αριθ. 138. Σύμφωνα δε με την περίπτ. θ΄ άρθρ. 26 του ιδίου νόμου ισχύουν από 17.11.1999. 6.Οι Επιτροπές Λογιστικών Βιβλίων μέχρι τη συγκρότησή τους ,σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ.1 του άρθρ. 37 του παρόντος Προεδρικού Δ/τος, θα συνεχίσουν να λειτουργούν με τη σημερινή σύνθεσή τους.  7.Όπου από τις κείμενες διατάξεις γίνεται παραπομπή στις διατάξεις του Κώδικα Φορολογικών Στοιχείων, μετά την ισχύ του παρόντος Προεδρικού Δ/τος, νοούνται οι συναφείς διατάξεις του Δ/τος αυτού.  8.Οι διατάξεις του Νόμ. 1809/1988 "καθιέρωση ηλεκτρονικών ταμειακών μηχανών και άλλες διατάξεις" (ΦΕΚ Α' 222), και οι αποφάσεις που εκδόθηκαν, κατ' εξουσιοδότηση του νόμου αυτού, εξακολουθούν να ισχύουν και μετά την έκδοση και ισχύ του παρόντος Προεδρικού Δ/τος.  9.Φορολογικά στοιχεία που φέρουν τις ενδείξεις ή έχουν θεωρηθεί με βάση τις διατάξεις του π.δ. 99/1977 και δεν έχουν χρησιμοποιηθεί από τους επιτηδευματίες κατά το χρόνο έναρξης ισχύος των διατάξεων του παρόντος Προεδρικού Δ/τος μπορεί να χρησιμοποιηθούν, όπως έχουν, μέχρι εξάντλησή τους, όχι όμως πέραν της 31ης Δεκ. 1992.   10.Οι διατάξεις του άρθρ. 30 του π.δ. 99/1977, σε ότι αφορά τις ρυθμίσεις που αναφέρονται στο χρόνο, τον τρόπο και τη διαδικασία υποβολής των δηλώσεων τελών χαρτοσήμου και εισφορών και όπως οι  διατάξεις αυτές ισχύουν, εφαρμόζονται και μετά την έκδοση και την έναρξη ισχύος του παρόντος Προεδρικού Δ/τος και μέχρι του χρόνου που με άλλες διατάξεις θα ρυθμιστούν τα θέματα αυτά.  11.Εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις ενώπιον της αρμόδιας Δ.Ο.Υ., σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας και αν βρίσκονται, που αφορούν σε διαχειριστικές περιόδους που έληξαν μέχρι την δημοσίευση του παρόντος Προεδρικού Δ/τος, αν από φορολογικό έλεγχο έχουν διαπιστωθεί ή διαπιστωθούν πράξεις ή παραλείψεις ή παρατυπίες στην τήρηση των βιβλίων και στοιχείων που συνιστούν ανεπάρκεια με βάση τις διατάξεις του π.δ. 99/1977, για τον προσδιορισμό του εισοδήματος, κρίνονται από τον προϊστάμενο της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. με βάση τις διατάξεις του παρόντος προεδρικού δ/τος. Επίσης, φορολογικές υποθέσεις των αυτών ως άνω διαχειριστικών περιόδων, των οποίων τα βιβλία και στοιχεία κρίθηκαν από τον έλεγχο ανεπαρκή με βάση τις διατάξεις του π.δ. 99/1977 και οι οποίες εκκρεμούν ενώπιον της Επιτροπής του άρθρ. 109 του νομ. 1892/1990 (ΦΕΚ Α'101) ή ενώπιον των Διοικητικών Πρωτοδικείων και δεν έχουν συζητηθεί επί της ουσίας μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος προεδρικού δ/τος, επανακρίνονται από τον προϊστάμενο της αρμόδιας Δ.Ο.Υ. με βάση τις διατάξεις του άρθρ. 30 του παρόντος προεδρικού δ/τος, εφόσον υποβληθεί αίτηση του επιτηδευματία εντός ανατρεπτικής προθεσμίας 30 ημερών από τη δημοσίευση του παρόντος προεδρικού δ/τος.  12.Οι παρακάτω αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών εξακολουθούν να ισχύουν:  α)Σ.4149/111/18.7.1979 "περί θεωρήσεως των φορολογικών στοιχείων των ανωνύμων εταιρειών", που εδρεύουν στα Διαμερίσματα Ανατολικής Αττικής και Δυτικής Αττικής" (ΦΕΚ Β'738).  β)Σ.4076/127/16.9.1982 "Τροποποίηση και συμπλήρωση της Σ.4149/111/18.7.79 απόφασης με θέμα Θεώρηση των φορολογικών στοιχείων των ανωνύμων εταιρειών που εδρεύουν στα Διαμερίσματα Ανατολικής Αττικής και Δυτικής Αττικής" (ΦΕΚ Β'898).  γ)Σ. 1082/8.4.1986 "Αναγραφή του αριθμού φορολογικού μητρώου στα φορολογικά στοιχεία" (ΦΕΚ Β' 330). δ)Π.1470/1405/ΠΟΛ.61/24.2.1987 "Διαδικασία φορολογίας Αστικών και Υπεραστικών ΚΤΕΛ και ιδιοκτητών των λεωφορείων αυτών" (ΦΕΚ Β' 105).  (Μετά τη σελ. 136,43426) Σελ. 136,43427 Τεύχος 1437 Σελ. 97 Βιβλία και Φορολογικά Στοιχεία 27.Β.δ.89 ε)Π. 1586/4.3.1987 "Τρόπος φορολογίας των ιδιότυπων μεταφορικών επιχειρήσεων (Ι.Μ.Ε.) και των ιδιοκτητών των αυτοκινήτων αυτών" (ΦΕΚ Β' 86).  στ)Σ. 1935/ΠΟΛ.183/17.6.1987 "Ανάρτηση πινακίδας από τους επιτηδευματίες για την υποχρέωση έκδοσης ή όχι αποδείξεων λιανικής πώλησης αγαθών και παροχής υπηρεσιών στο κοινό" (ΦΕΚ Β'311).  ζ)Σ. 1659/104/20.6.1988 "Περί τεχνικών προδιαγραφών Ηλεκτρονικών Ταμειακών Μηχανών" (ΦΕΚ Β΄ 497).  η)1125645/954/11.12.1989 "Τροποποίηση ορισμένων διατάξεων της απόφ. Σ.1659/104/1988" (ΦΕΚ Β'903).  θ)1125793/961/ΠΟΛ.1273/11.12.1989 "Τήρηση βιβλίου ημερολογίου μεταφοράς και χρόνος έκδοσης φορτωτικής στις επαναλαμβανόμενες μεταφορές με αυτοκίνητα φορτηγά ή τρίκυκλα Δ.Χ." (ΦΕΚ Β'923). ι)1023858/230/ΠΟΛ.1062/23.3.1990" περί των στοιχείων που πρέπει να εκδίδονται από τα τουριστικά ή ταξιδιωτικά γραφεία για τις εκδρομές, περιηγήσεις και μεταφορές προσώπων (TRANSFERS) με τουριστικά λεωφορεία" (ΦΕΚ Β' 245).  ια)1060347/648/ΠΟΛ.1183/17.8.1990" περί χρόνου έκδοσης αποδείξεων λιανικής πώλησης αγαθών και ειδικών στοιχείων από κατηγορίες επιτηδευματιών που χρησιμοποιούν Η.Τ.Μ." (ΦΕΚ Β'561).  ιβ)1091111/1137/ΠΟΛ.1261/18.12.1990 "Περί τροποποίησης συμπλήρωσης και διόρθωσης ορισμένων διατάξεων της απόφ. Σ. 1659/104/1988" (ΦΕΚ Β' 836). ιγ)1050321/504/ΠΟΛ.1117/31.5.1991 "περί εναλλακτικού τρόπου έκδοσης φορολογικών στοιχείων από καταστήματα που σερβίρουν φαγητό για επιτόπια κατανάλωση και χρησιμοποιούν Η.Τ.Μ." (ΦΕΚ Β' 454). ΄Έναρξη ισχύος Άρθρ.40.-Η ισχύς των διατάξεων του παρόντος προεδρικού δ/τος αρχίζει:  1.Των διατάξεων των εδαφίων (προτάσεων) πρώτου και δεύτερου της παρ.2 του άρθρ. 7, των άρθρ. 20, 22, 23 και 24 από την 1η Ιαν. 1993. Κατ' εξαίρεση, η εφαρμογή των διατάξεων των άρθρ. 22, 23 και 24 επιτρέπεται προαιρετικά από το χρόνο έναρξης ισχύος των λοιπών διατάξεων, όπως αυτός ορίζεται από την παρ.3 του 