17. ΑΠΟΦΑΣΙΣ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Αριθ. Α5/1210 της 19 Απρ./10 Μαΐου 1978  (ΦΕΚ Β΄424) Περί όρων για την ίδρυση κοιμητηρίων. Έχοντες υπ’ όψει: α)Το Π.Δ.544/77, «περί οργανώσεως του Υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών». β)Τον Α.Ν.2520/40, «περί Υγειονομικών Διατάξεων», γ)Τον Α.Ν.445/68, «περί νεκροταφείων και ενταφιασμού νεκρών». δ)Τον Α.Ν.582/68, «περί Δημοτικών και Κοινοτικών κοιμητηρίων». ε)Την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, αριθ.3930/1977, αποφασίζουμε: Άρθρο 1. Ορισμοί. 1.«Κοιμητήριο» ονομάζεται η εδαφική περιοχή, που χρησιμοποιείται για την ταφή ανθρώπινων πτωμάτων ή τμημάτων τους. 2.«Ανθρώπινο πτώμα» ή απλά «πτώμα» ονομάζεται το σώμα του θανόντος ατόμου σε οποιαδήποτε κατάσταση και αν βρίσκεται. 3.«Συνηθισμένος τάφος» ονομάζεται ο χώρος στο έδαφος του κοιμητηρίου, που χρησιμοποιείται για την τοποθέτηση ανθρώπινου πτώματος ή τμημάτων του. 4.«Κτιστός τάφος» ή «θόλος» ονομάζεται οποιαδήποτε μόνιμη κατασκευή μέσα στο κοιμητήριο, που χρησιμοποιείται για την τοποθέτηση ανθρώπινων πτωμάτων ή τμημάτων τους, μέσα σε αεροστεγώς κλεισμένους χώρους (φερετροθήκες). 5.«Κρύπτη» ή «φερετροθήκη» ονομάζεται ο ιδιαίτερος χώρος μέσα στον κτιστό τάφο, στον οποίο τοποθετείται το πτώμα ή τμήματά του. 6.«Ομαδικές κρύπτες» ονομάζονται δύο ή περισσότερες κρύπτες με κοινό άνοιγμα εισόδου από τον κτιστό τάφο. 7.«Ταφή» ονομάζεται η τοποθέτηση του ανθρώπινου πτώματος ή τμημάτων του μέσα στο συνηθισμένο τάφο και η κάλυψή του με χώμα ή η τοποθέτησή του μέσα σε κρύπτη και η αεροστεγής σφράγισή της. 8.«Κενοτάφιο» ονομάζεται οποιαδήποτε κατασκευή ή κτίσμα μέσα στο κοιμητήριο, αφιερωμένο στο νεκρό ή τους νεκρούς, το οποίο όμως δεν περιέχει το πτώμα ή τα πτώματά τους. 9.«Νεκροθάλαμος» ονομάζεται οποιοσδήποτε στεγασμένος χώρος μέσα σε κοιμητήριο κατάλληλος για την προσωρινή τοποθέτηση σ’ αυτόν ανθρώπινων πτωμάτων. 10.«Ανακομιδή νεκρού» ονομάζεται η μεταφορά γενικά από τον τάφο των οστών του νεκρού, ύστερα από την πλήρη αποσύνθεση του πτώματος, για να φυλαχθούν ή να τοποθετηθούν αλλού. 11.«Οστεοφυλάκιο» ονομάζεται οποιοσδήποτε στεγασμένος ή κλειστός χώρος στο κοιμητήριο, που περιλαμβάνει κατάλληλες υποδοχές για την φύλαξη των οστών των ανακομιζομένων νεκρών. 12.«Χωνευτήριο» ονομάζεται ο χώρος στο έδαφος ενός κοιμητηρίου, που χρησιμοποιείται για την τοποθέτηση οστών ανακομιζόμενων νεκρών. 13.«Άφλεκτα υλικά» δομήσεως ονομάζονται τα υλικά που έχουν θερμοκρασία αναφλέξεως πάνω από 550°C. 14.«Υγειονομική Υπηρεσία» ονομάζεται η αρμόδια για θέματα δημόσιας υγείας υπηρεσία του Υπουργείον Κοινωνικών Υπηρεσιών, που βρίσκεται σε κάθε νομό άσχετα από την διοικητική της εξάρτηση. Άρθρο 10 Νεκροθάλαμοι. 1.Κοιμητήρια, που ανήκουν σε Δήμους με πληθυσμό πάνω από 10.000 κατοίκους, πρέπει να διαθέτουν κατάλληλο νεκροθάλαμο για την προσωρινή τοποθέτηση των νεκρών, μέχρι την ταφή. 2.Κάθε νεκροθάλαμος θα έχει διαμερίσματα νεκρών ανάλογα με τον προβλεπόμενο μέγιστο ημερήσιο αριθμό θανάτων και οπωσδήποτε τρία. 3.Τα παραπάνω διαμερίσματα θα έχουν εσωτερικές διαστάσεις σε κάτοψη τουλάχιστον 3,50 Χ 4,0 μ. αν προβλέπεται η παραμονή σ’ αυτά των οικείων του νεκρού. Οι είσοδοι, τα κλιμακοστάσια και οι διάδρομοι, που οδηγούν στους νεκροθαλάμους, θα έχουν πλάτος τουλάχιστον 1,50 μ. 4.Οι νεκροθάλαμοι θα φωτίζονται και αερίζονται καλά. Η κατασκευή τους θα εξασφαλίζει ικανοποιητική θερμομόνωση, ίση τουλάχιστον με τη προβλεπομένη από το Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό για τις κατοικίες. Συνιστάται οι νεκροθάλαμοι να εφοδιάζονται με κλιματιστικές εγκαταστάσεις, ώστε η εσωτερική θερμοκρασία το καλοκαίρι να μη ξεπερνά τους 25°C. H πρόβλεψη τέτοιων εγκαταστάσεων γίνεται υποχρεωτική για κοιμητήρια που εξυπηρετούν πληθυσμό πάνω από 25.000 άτομα, με απόφαση του Νομάρχη, ύστερα από σύμφωνη γνώμη της Υγειονομικής Υπηρεσίας. Άρθρο 11. Οστεοφυλάκια. 1.Όλα τα κοιμητήρια θα διαθέτουν, οστεοφυλάκια, για τη φύλαξη των οστών των ανακομιζόμενων νεκρών. 2.Το οστεοφυλάκιο θα αποτελείται από στεγασμένο χώρο, στον οποίο θα υπάρχουν κατάλληλες θυρίδες διαστάσεων τουλάχιστον 0,30Χ 0,30Χ 055 μ., για την τοποθέτηση των οστεοθηκών. Οι θυρίδες θα κλείνουν με εξωτερικά θυρόφυλλα, για να μη φαίνονται οι θήκες. 3.Τα οστεοφυλάκια θα φωτίζονται και θα αερίζονται καλά. Άρθρο 12. Αίθουσα αναμονής, χώροι διοικήσεως. 1.Τα κοιμητήρια, που εξυπηρετούν περιοχές πληθυσμού πάνω από 10.000 άτομα, θα διαθέτουν αίθουσα αναμονής με αποχωρητήρια και νιπτήρες για χρήση του κοινού, ανεξάρτητα από την αίθουσα του κυλικείου. 2.Επίσης για την εξυπηρέτηση των αναγκών της διοικήσεως θα διαθέτουν: α)Χώρους για γραφεία. β)Ιμματιοφυλάκια με κατάλληλα ερμάρια, για την φύλαξη των καθαρών ενδυμάτων και ξεχωριστά για τα ενδύματα εργασίας των εργατών. γ)Αποχωρητήρια με νιπτήρες, εφοδιασμένα με σαπούνι και μαντήλια (ατομικά ή χάρτινα) ή άλλη κατάλληλη, διάταξη για το σκούπισμα και στέγνωμα των χεριών, για την εξυπηρέτηση των εργαζομένων. δ)Αποθήκη για τα υλικά και τα εργαλεία. ε)Φυλάκια περιμετρικά για τους φύλακες, σε περίπτωση που αυτά προβλέπονται από τον κανονισμό της λειτουργίας. στ)Κατάλληλο χώρο συγκεντρώσεως των απορριμάτων κάθε φύσεως, μέχρι την ώρα αποκομιδής τους. Ο χώρος αυτός θα είναι κλειστός, αλλ’ όμως θα αερίζεται καλά, και στα ανοίγματα θα υπάρχει πλέγμα Νο 16, για να αποκλείεται η είσοδος μυγών και άλλων εντόμων. Θα διατηρείται καθαρός και θα ψεκάζεται συστηματικά με εντομοκτόνα. Άρθρο 13. Κυλικείο. Μέσα στο κοιμητήριο και σε κατάλληλη θέση (κοντά στην είσοδο)  επιτρέπεται η εγκατάσταση και  λειτουργία  κυλικείου, καταλλήλου αρχιτεκτονικής μορφής, για την αποκλειστική εξυπηρέτηση αυτών που προσέρχονται στις τελετουργικές εκδηλώσεις του κοιμητηρίου. Για την ίδρυση και λειτουργία των κυλικείων και τις υποχρεώσεις του εργαζόμενου προσωπικού σ’ αυτά, ισχύουν όλες οι σχετικές υγειονομικές διατάξεις για καταστήματα παροχής τροφίμων και ποτών. Άρθρο 14. Ύδρευση – αποχέτευση – αποστράγγιση. 1.Τα κοιμητήρια θα διαθέτουν ύδρευση, κατά προτίμηση από το δίκτυο γειτονικού οικισμού, αλλά με ενδιάμεση ιδιαίτερη δεξαμενή διανομής, για να διακόπτεται η απ’ ευθείας επικοινωνία με το δίκτυο. Όπου αυτό είναι πρακτικά δύσκολο ή ακατόρθωτο ή όταν πρόκειται για κοιμητήρια μικρών οικισμών, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ιδιαίτερο σύστημα υδρεύσεως, με την προϋπόθεση ότι θα παρέχει νερό πόσιμο, σύμφωνα με τους όρους της Γ3α/761/6.3.68 υγειονομικής διατάξεως, όπως τροποποιήθηκε, για την ποιότητα του ποσίμου νερού (ΦΕΚ 189/Β/68). 2.Τα λύματα των αποχωρητηρίων, των νιπτήρων, των νεροχυτών των κυλικείων κλπ. θα αποχετεύονται κανονικά μέσα από κλειστούς αγωγούς και θα διατίθενται σύμφωνα με τους όρους Ε1β/221/22.1.65 υγειονομικής διατάξεως, όπως τροποποιήθηκε, για τη διάθεση λυμάτων και βιομηχανικών αποβλήτων (ΦΕΚ 138/Β/65). 3. Τα κοιμητήρια θα αποστραγγίζονται καλά από τα βρόχινα νερά, θα προστατεύονται αποτελεσματικά από κατακλύσεις ή πλημμύρες, και σε καμμιά περίπτωση δεν θα σχηματίζονται μέσα σ’ αυτά λίμνες με στάσιμα νερά. Άρθρο 15. Κοιμητήρια Μοναστηριών και Ησυχαστηρίων. Οι χώροι ταφής των Μοναστηρίων και Ησυχαστηρίων θα ικανοποιούν γενικά τους όρους της παρούσας διατάξεως, με εξαίρεση τις αποστάσεις από εγκεκριμένα σχέδια οικισμών, κατοικίες ή πηγές υδροληψίας, για τις οποίες είναι δυνατό να καθορισθούν μικρότερα όρια, με απόφαση του Νομάρχου, ύστερα από σύμφωνη γνώμη της Υγειονομικής Υπηρεσίας. Άρθρο 16. Κοιμητήρια που έχουν εγκαταληφθεί. 1.Τα κοιμητήρια, που έχουν εγκαταληφθεί, συνιστάται να μετατρέπονται σε χώρους με πράσινο. 2.Ο χώρος των παλαιών κοιμητηρίων (που έχουν εγκαταληφθεί), εφόσον αποφασισθεί από την αρμόδια Αρχή, ύστερα από σύμφωνη γνώμη της Υγειονομικής Υπηρεσίας, εάν έχουν περάσει είκοσι (20) χρόνια, χρησιμοποιείται για τον κατά την παρ.3 του άρθρ.1 του Α.Ν.582/68 σκοπό. Άρθρο 17. Ισχύς της υγειονομικής διατάξεως. Η παρούσα υγειονομική διάταξη ισχύει σε ολόκληρη την επικράτεια, μετά 15 μέρες από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Κάθε προγενέστερη διάταξη γενική ή ειδική, που ρυθμίζει με άλλο τρόπο τα ίδια θέματα, καταργείται. Επίσης καταργείται η Γ4/315/1973 (ΦΕΚ476/Β/73)υγειονομική διάταξη, για τους όρους ιδρύσεως κοιμητηρίων. Η εκτέλεση αυτής της διατάξεως ανατίθεται στα Κρατικά Υγειονομικά και Αστυνομικά Όργανα.  Άρθρο 18. Κυρώσεις. Οι παραβάτες αυτής της διατάξεως διώκονται και τιμωρούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του Ποινικού Κώδικα, εκτός αν από άλλη γενική ή ειδική διάταξη, προβλέπονται αυστηρότερες ποινές, οπότε ισχύουν οι τελευταίες. Σε περίπτωση υποτροπής, σ’ ένα χρόνο, οι παραβάτες τιμωρούνται σύμφωνα με το άρθρο 458 του Ποινικού Κώδικα. (Αντί της σελ. 244,07(γ) Σελ. 244,07(δ) Τεύχος 669-Σελ. 55 Κοιμητήρια 3.Δ.γ.17 Άρθρο 19. Μεταβατική διάταξη Υπάρχοντα κοιμητήρια. 1.Τα κοιμητήρια, που είναι σε λειτουργία με την έναρξη της ισχύος αυτής της διατάξεως, υπόκεινται γενικά στους όρους της. 2.Στις περιπτώσεις κοιμητηρίων, που δεν πληρούνται ουσιώδεις όροι της διατάξεως, υπό υγειονομική ή αισθητική πλευρά, και για το λόγο αυτό προκαλούνται διαμαρτυρίες ή δημιουργούνται ενοχλήσεις και κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία, σύμφωνα με τη γνώμη των αρμοδίων αρχών, είναι υποχρεωμένοι οι υπεύθυνοι Δήμοι, Κοινότητες ή άλλοι αρμόδιοι φορείς, μέσα σε ορισμένη προθεσμία να υποβάλουν στο Νομάρχη αίτηση, για την έγκριση συνεχίσεως της λειτουργίας αυτών των κοιμητηρίων. Η αίτηση θα συνοδεύεται από τα απαιτούμενα τοπογραφικά σχεδιαγράμματα και τα υπόλοιπα σχέδια και στοιχεία, στα οποία θα απεικονίζεται η κατάσταση που υπάρχει και οι βελτιώσεις που προτείνονται σύμφωνα με τους όρους αυτής της διατάξεως. Ο Νομάρχης, μετά από δικαιολογημένη γνώμη της Επιτροπής που ορίζεται από το άρθρο 1, παρ.2 του Α.Ν.582/1968, αποφασίζει, ανάλογα με την περίπτωση και ανεξάρτητα από την εκπλήρωση όλων ή ενός μέρους  των όρων που επιβάλλονται από τη διάταξη αυτή, για την συνέχιση ή όχι της λειτουργίας των κοιμητηρίων και για τα έργα που πρέπει να εκτελεσθούν ή τα μέτρα, που πρέπει να ληφθούν και καθορίζει τον αντίστοιχο χρόνο της εκτελέσεώς τους. 3.Σε περίπτωση που ο υπόχρεος Δήμος, Κοινότητα κλπ. δεν υποβάλλει την αίτηση ή τα δικαιολογητικά που αναφέρονται παραπάνω, μέσα στα χρονικά όρια που έχουν καθορισθεί από τις υπηρεσίες, μπορεί να εκδοθεί η απόφαση του Νομάρχου μόνο με τα στοιχεία, που υπάρχουν στη διάθεση των υπηρεσιών. Σελ. 244,08(δ) Τεύχος 669-Σελ. 56 3.Δ.γ.17 Κοιμητήρια Άρθρο 2. Όροι για την ίδρυση ή την επέκταση κοιμητηρίων. 1.Η ίδρυση νέων κοιμητηρίων ή η επέκταση των παλαιών εκτελείται σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 2 του Α.Ν.582/1968. 2.Η προβλεπομένη από το άρθρο 1, παρ.2 του παραπάνω νόμου Επιτροπή, γνωματεύει για τη θέση, την έκταση, τη φύση του εδάφους και την εκπλήρωση γενικά των υπόλοιπων όρων, που ορίζονται από την παρούσα διάταξη, καθώς και για κάθε θέμα που αναφέρεται στην ίδρυση ή την επέκταση των κοιμητηρίων. 3.Δέκα ή περισσότερα ανθρώπινα πτώματα, ενταφιασμένα σε μια περιοχή, τη μετατρέπουν σε κοιμητήριο. 4.Οι Υγειονομικές Υπηρεσίες, ασκούν έλεγχο στα κοιμητήρια που λειτουργούν, για την διαπίστωση της εφαρμογής των όρων της παρούσης καθώς και των άλλων υγειονομικών διατάξεων, με σκοπό την προστασία της Δημόσιας Υγείας. Άρθρο 3. Θέση. Κοιμητήρια, που ιδρύονται ή επεκτείνονται, πρέπει να απέχουν τουλάχιστον 250 μ. από το άκρο του εγκεκριμένου σχέδιου πόλεως και 100 μ. από μεμονωμένες κατοικίες. Επίσης πρέπει να απέχουν τουλάχιστον 100 μ. από φρέατα και 50 μ. από πηγές πόσιμου νερού και οπωσδήποτε να μη δημιουργούν κίνδυνο ρυπάνσεως ή μολύνσεως του υδροφόρου ορίζοντα, που τροφοδοτεί τα φρέατα ή τις πηγές. Επίσης τα κοιμητήρια πρέπει να απέχουν τουλάχιστον 1500 μ. από νοσοκομεία ή κλινικές. Η απόσταση αυτή μπορεί να περιορισθεί μέχρι 500 μ., σε περίπτωση που τα κοιμητήρια δεν φαίνονται απ’ ευθείας από τα νοσοκομεία ή τις κλινικές, ούτε ο κύριος δρόμος που οδηγεί σ’ αυτά (κοιμητήρια) περνά μπροστά από τα νοσηλευτικά ιδρύματα. Επίσης καθορίζεται ότι στο εξής απαγορεύεται η έγκριση ή η επέκταση σχέδιου πόλεως, η ανέγερση οικοδομής, η ανόρυξη φρέατος πόσιμου νερού και η λειτουργία νοσοκομείων ή κλινικών σε αποστάσεις μικρότερες από αυτές που καθορίζονται παραπάνω. Τα κοιμητήρια πρέπει να βρίσκονται σε καλά αεριζόμενες θέσεις και οι άνεμοι, που επικρατούν, να μην έχουν κατεύθυνση προς τις γειτονικές κατοικημένες περιοχές. Επίσης η περιοχή των κοιμητηρίων δεν πρέπει να πλημμυρίζει, αλλά να αποστραγγίζεται καλά. Τα επιφανειακά νερά της βροχής, που προέρχονται από κοιμητήρια, δεν πρέπει να ρυπαίνουν ή μολύνουν τα γύρω φρέατα ή άλλες πηγές πόσιμου νερού. Άρθρο 4. Έδαφος. Το έδαφος των κοιμητηρίων πρέπει να είναι λεπτόκοκκο και πορώδες. Αποκλείονται τα χαλικώδη, ρωγμώδη, συμπαγή και καθαρά αργιλώδη εδάφη. Ο υπεδάφιος υδροφόρος ορίζοντας σε καμμιά περίπτωση δεν πρέπει να ανέβει σε στάθμη ψηλότερη των 2,50 μ. κάτω από την επιφάνεια του εδάφους. Άρθρο 5. Έκταση. Η έκταση του κοιμητηρίου θα είναι ανάλογη με τον πληθυσμό του οικισμού ή του τμήματός του, που εξυπηρετεί. Συνιστάται να λαμβάνεται επιφάνεια τουλάχιστον 0,5 – 1,0 μ2 για κάθε κάτοικο, με ελάχιστο όριο συνολικής εδαφικής εκτάσεως το ένα (1) στρέμμα (1000 μ2). ΄Αρθρο 6. Διαμόρφωση. Τα κοιμητήρια πρέπει να περιφράσσονται με τοίχο ή άλλη περίφραξη, που να παρεμποδίζει αποτελεσματικά την είσοδο σ’ αυτά ατόμων ή ζώων. Μέσα από την περίφραξη πρέπει να φυτεύονται δένδρα και θάμνοι, σε αρκετό πλάτος, ώστε να δημιουργείται πράσινη ζώνη και στη συνέχειά τους,  (Αντί της σελ. 244,05) Σελ. 244,05(α) Τεύχος 669-Σελ. 53 Κοιμητήρια 3.Δ.γ.17 στο εσωτερικό μέρος, πρέπει να κατασκευάζεται δρόμος, που να περιβάλλει τον χώρο, που χρησιμοποιείται για την ταφή των νεκρών. Για κάθε ένα κοιμητήριο πρέπει να συντάσσεται γενικό σχέδιο σε κατάλληλη κλίμακα, στο οποίο θα φαίνεται η τοπογραφική διαμόρφωση του εδάφους, τα κτίσματα που υπάρχουν και προβλέπεται να γίνουν και οι υπόλοιπες εγκαταστάσεις, οι δρόμοι, οι πλατείες κλπ., καθώς και ο διαχωρισμός της περιοχής της ταφής των νεκρών σε τομείς, κάθε ένας από τους οποίους θα φέρει χαρακτηριστικό όνομα, γράμμα ή αριθμό. Επίσης θα συντάσσονται σχέδια των πιο πάνω τομέων με λεπτομέρειες, στα οποία θα σημειώνονται οι θέσεις των τάφων, καθώς και η σειρά χρησιμοποιήσεώς τους. Το έδαφος ύστερα από την τελική διαμόρφωσή του, πρέπει να μην έχει έντονες κλίσεις και οπωσδήποτε όχι πάνω από 10%. Άρθρο 7. Συνηθισμένοι τάφοι. 1.Οι συνηθισμένοι τάφοι θα έχουν διαστάσεις για τους ενήλικες 2,20, μ. και πλάτος 1,0 μ. και για τα παιδιά μήκος 1,10 μ. και πλάτος 0,50 μ., γενικό δε βάθος 1,80 μ. περίπου. Ο πυθμένας των τάφων θα βρίσκεται τουλάχιστον 1,0 μ. χαμηλότερα από τη στάθμη οποιουδήποτε παρευρισκομένου δρόμου. 2.Οι τάφοι, μετά την τοποθέτηση του νεκρού θα γεμίζουν καλά με γαιώδη υλικά μέχρι την επιφάνεια του εδάφους και πάνω από αυτή θα σχηματίζεται γεώλοφος ύψους τουλάχιστον 0,25 μ. περίπου. 3.Οι τάφοι θα έχουν απόσταση μεταξύ τους τουλάχιστον 0,50 μ., που θα μετριέται από τα όρια της εκσκαφής. Άρθρο 8. Κτιστοί τάφοι (θόλοι). 1.Οι διαστάσεις των κρυπτών (φερετροθηκών) και των βοηθητικών χώρων των κτιστών τάφων θα είναι: α)καθαρό πλάτος διαδρόμων τουλάχιστον 1,0 μ. β)Καθαρές εσωτερικές διαστάσεις κρύπτης τουλάχιστον: πλάτος 0,75 μ., ύψος 0,75 μ., μήκος 2,20 μ. 2.Η εξωτερική μορφή και το μέγεθος των κτισμάτων των κτιστών τάφων πρέπει να συμβιβάζονται με τη σοβαρότητα του χώρου, στον οποίο ανήκουν και να έχουν την απαιτούμενη πλαστική έκφραση, ενώ παράλληλα πρέπει να εναρμονίζονται απόλυτα με την γενικώτερη αισθητική εικόνα της περιοχής και να την αναδεικνύουν. Γενικά συνιστάται οι εξωτερικές διαστάσεις των κτισμάτων των εν λόγω τάφων να μην υπερβαίνουν για τις συνηθισμένες περιπτώσεις τα 3,50 μ., μήκος 3,0 μ. πλάτος και 2,50 μ. ύψος ή βάθος από την επιφάνεια του εδάφους. 3.Εξαίρεση μπορεί να γίνει, όταν υπάρχει στενότητα χώρου, οπότε είναι δυνατή υπέρβαση των παραπάνω ορίων κατά περίπτωση, είτε για το σύνολο του κοιμητηρίου, είτε για τους τομείς του, ύστερα από ειδική απόφαση του Νομάρχη και εφ’ όσον από τη χωροταξική και αρχιτεκτονική μελέτη, που συντάσσεσαι με μέριμνα του ενδιαφερόμενου Δήμου ή Κοινότητας και εγκρίνεται από την αρμόδια Πολεοδομική Υπηρεσία, προκύπτει, ότι, με βάση τις τοπικές συνθήκες (τοπογραφική διαμόρφωση, απ’ ευθείας θέα από κατοικημένες ή πολυσύχναστες περιοχές, αισθητική του περιβάλλοντος γενικά κλπ.), τα μεγαλύτερα όρια των κτισμάτων ικανοποιούν τις απαιτήσεις της πιο πάνω παραγράφου 2. Μνημειακές κατασκευές σε τάφους ή κενοτάφια δεν υπόκεινται από άποψη διαστάσεων στους παραπάνω περιορισμούς. Σελ. 244,06(α) Τεύχος 669-Σελ. 54 4.Όλα τα υλικά που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή, τον εξωραϊσμό ή τον καλλωπισμό των κτιστών τάφων θα είναι άφλεκτα. Ο όρος αυτός δεν ισχύει για τα προσωρινά ανοίγματα ή χωρίσματα, τις εσωτερικές πόρτες και τα έπιπλα γενικά. 5.Η κατασκευή στηρίξεως των κτιστών τάφων, οι οροφές, τα δάπεδα και τα τοιχώματα των κρυπτών θα κατασκευάζονται από οπλισμένο σκυρόδεμα, που χύνεται επί τόπου, σύμφωνα με τον ισχύοντα σχετικό κανονισμό. Σαν ελάχιστο πάχος των δαπέδων και τοιχωμάτων ορίζονται τα 10 εκ. 6.Σε περίπτωση ομαδικών κρυπτών, τα μεταξύ τους οριζόντια ή κατακόρυφα διαχωρίσματα είναι δυνατόν να κατασκευασθούν με προκατασκευασμένα στοιχεία από οπλισμένο σκυρόδεμα πάχους τουλάχιστον 4 εκ. για τα οριζόντια, 3 εκ. για τα κατακόρυφα που δεν φέρουν βάρος και 8 εκ. για τα κατακόρυφα χωρίσματα που φέρουν βάρος, με τον όρο ότι τα τοιχώματα που περιβάλλουν την ομάδα των κρυπτών έχουν κατασκευασθεί σύμφωνα με την παραγρ. 5. 7.Κάθε κρύπτη, είτε είναι χωριστή είτε ανήκει σε ομάδα, θα φέρει απαραίτητα πλάκα σφραγίσεως του ανοίγματος της εισόδου της. Προκειμένου για ομαδικές κρύπτες θα υπάρχει παρόμοια πλάκα σφραγίσεως και στην κοινή είσοδό τους από τον κτιστό τάφο. 8.Η παραπάνω πλάκα σφραγίσεως θα είναι από ανθεκτική, χωρίς πόρους φυσική ή τεχνητή πέτρα, πάχους 3 εκ. τουλάχιστον (μάρμαρο, αμιαντοτσιμέντο κλπ.). Οι πλάκες σφραγίσεως θα στερεώνονται καλά με τσιμεντοκονία μετά τον ενταφιασμό του πτώματος, για να εξασφαλισθεί πλήρης και μόνιμη στεγανότητα. Οι παραπάνω πλάκες σφραγίσεως τοποθετούνται ανεξάρτητα από τις τυχόν εξωτερικές επενδύσεις των μετώπων, με διακοσμητικές πλάκες από μάρμαρο κλπ. 9.Για τον υπολογισμό των στοιχείων που στηρίζουν τους κτιστούς τάφους, θεωρείται το ίδιο βάρος, επαυξημένο κατά το εκάστοτε ωφέλιμο φορτίο, που σε καμμία περίπτωση δεν θα είναι μικρότερο από 500 Kg/μ2. 10.Οι διάδρομοι των κτιστών τάφων και οι επισκέψιμοι γενικά χώροι τους θα αερίζονται καλά με κατάλληλα ανοίγματα. ΄Αρθρο 9. Ιεροί Ναοί. Απαραίτητη προϋπόθεση για την ίδρυση κοιμητηρίου σε δήμους πληθυσμού πάνω από 10.000 κατοίκους για την ταφή ορθοδόξων χριστιανών είναι η ανέγερση Ιερού Ναού για τον σκοπό της ιερολογημένης ταφής των νεκρών και την εξυπηρέτηση των σχετικών τελετουργικών αναγκών. 3.Δ.γ.17 Κοιμητήρια 