5. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑ της 13/22 Μαρτ. 1934 Περί υγιεινής και ασφαλείας των εργατών και υπαλλήλων των πάσης φύσεως βιομηχανικών και βιοτεχνικών εργοστασίων, εργαστηρίων κ.λπ. Με το άρθρ. 13 Π.Δ. 16/18-18 Ιαν. 1996 (ΦΕΚ Α΄ 10), κατωτ. αριθ. 53, καταργήθηκαν τα άρθρα των κεφ. Α έως Θ και ΙΖ του παρόντος Π.Δ/τος. Σύμφωνα δε με το δεύτερο εδάφιο του ίδιου άρθρου του Π.Δ. 16/1996 ορίστηκε ότι:«Στην περίπτωση του άρθρ. 4 του Π.Δ. 16/1996, η ισχύς των καταργηθεισών διατάξεων παρατείνεται μέχρι τις 31 Δεκ. 1997». ΄Εχοντες υπ’ όψει το άρθρ. 7 του νόμου ΓπΛΔ (υπ’ αριθ. 3934) περί υγιεινής και ασφαλείας των εργατών και περί ωρών εργασίας, και το άρθρ. 4 εδάφ. γ΄ του νόμου ΓπΛΒ (3932) «περί συστάσεως τμήματος εργασίας και κοινωνικής προνοίας» προτάσει του ημετέρου επί της Εθνικής Οικονομίας Υπουργού μετά γνώμην του Συμβουλίου Εργασίας και γνωμοδότησιν του Ανωτάτου Υγειονομικού Συνεδρίου, μετά σύμφωνον γνωμοδότησιν του Συμβουλίου Επικρατείας απεφασίσαμεν και διατάσσομεν: ΄Αρθρ.1.-Οι βιομήχανοι, βιοτέχναι, έμποροι και παντός είδους επιχειρηματίαι και εργοδόται, διευθυνταί ή διαχειρισταί εταιρικών επιχειρήσεων ναυπηγείων, χημικών εργαστηρίων, αποθηκών, εργασιών φορτώσεως, υπαιθρίων εργασιών, κατασκευής και επισκευής οιωνδήποτε έργων, θεάτρων και εγκαταστάσεων παντός είδους δημοσίων θεαμάτων, γραφείων δημοσίων και ιδιωτικών, υποχρεούνται να διευθετώσι και διατηρώσι τα εργοστάσια και εργαστήρια, καταστήματα και πάντας τους τόπους εργασίας αυτών, ως και τα εν αυτοίς μηχανήματα, εργαλεία και εξαρτήματα αυτών, εις τρόπον εξασφαλίζοντα τους παρ’ αυτοίς εργαζομένους και τους περιοίκους κατά κινδύνου της ζωής, της υγείας και της σωματικής ακεραιότητος αυτών, τηρουμένων των εις τα εφεξής άρθρα διατάξεων υγιεινής και ασφαλείας των εργατών. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Α΄ Δάπεδα ΄Αρθρ.10.-Αι έξοδοι δέον να είναι επαρκείς εις αριθμόν και κατασκευασμέναι κατά τρόπον επιτρέποντα την εν περιπτώσει κινδύνου άμεσον και ταχείαν εκκένωσιν όλων των διαμερισμάτων εργασίας  Σελ. 290(α) Τεύχος 1297-Σελ. 4 και του όλου κτιρίου της επιχειρήσεως, ουδέποτε δε να είναι στενώτεραι των διόδων ας εξυπηρετούσιν. Αι έξοδοι αύται δέον να φωτίζωνται καταλλήλως, να είναι δε πάντοτε ελεύθεραι και να μη παρατίθενται εμπορεύματα ή άλλα αντικείμενα δυσχεραίνοντα την ελευθέραν έξοδον. ΄Εξοδοι εργοστασίων ευφκλέκτων και  εκρηκτικών υλών Άρθρ.100.-Οι μετά κάδων μεταφορείς ως και πάσαι αι συσκευαί μεταφοράς ή ανυψώσεως υλικών δέον να προφυλάσσωνται καθ’ όλην την διαδρομήν αυτών, εφ’ όσον είναι δυνατόν να έλθη το προσωπικόν εις τυχαίαν επαφήν με τα επικίνδυνα αυτών τμήματα. Άρθρ.101.-Οι μεταφορικοί κοχλίαι εφ’ όσον λειτουργούσιν επί του εδάφους ή είναι προσιτοί εις τας χείρας των εργατών δέον να καλύπτωνται. Ανεμιστήρες και εξαεριστήρες Άρθρ.102.-Οι ανεμιστήρες δια πτερυγίων και οι εξαεριστήρες δέον να προφυλάσσωνται δια συρματίνου δικτύου ή εσχάρας κατά τρόπον αποκλείοντα τον τραυματισμόν του εργάτου από τα πτερύγια. Κύλινδροι Άρθρ.103.-Κύλινδροι εις τους οποίους η ύλη προσάγεται απ’ ευθείας δια των χειρών δέον να είναι εφωδιασμένοι με προφυλακτικάς διατάξεις ή να είναι διαρρυθμισμένοι κατά τρόπον καθιστώντα αδύνατον τον τραυματισμόν των χειρών. Προς τούτο δέον να διατίθενται κατάλληλα εργαλεία δια τους εργάτας τους απασχολουμένους εις τους κυλίνδρους. Εις περίπτωσιν καθ’ ην δια των προφυλακτικών διατάξεων δεν απομακρύνεται ο κίνδυνος, οι κύλινδροι δέον να είναι εφωδιασμένοι δια συστήματος στιγμιαίου διακόπτου  ή πέδης τιθεμένης εν λειτουργία εκ της θέσεως του εργάτου. Τα συστήματα ταύτα δέον να δοκιμάζωνται από καιρού εις καιρόν ίνα βεβαιούται η καλή λειτουργία αυτών. Κύλινδροι θρυμματισμού ή αναμίξεως δύνανται να θεωρηθώσιν ως αποτελεσματικώς προφυλαγμένοι, εφ’ όσον το ανώτερον μέρος αυτών ευρίσκεται εις ύψος 1.20 μ. από της θέσεως του εργάτου ή εφ’ όσον τοποθετηθή φράγμα έμπροσθεν των κυλίνδρων, όπερ να χρησιμεύη αφ’ ενός προς στήριξιν του στήθους του εργάτου αφ’ ετέρου να κρατή αυτόν εις τοιαύτην απόστασιν από των κυλίνδρων, ώστε η δια των χειρών επαφή των επικινδύνων θέσεων να είναι αδύνατος κατά τον συνήθη τρόπον εργασίας. Άρθρ.104.-Εις τους κυλίνδρους ουδεμία εργασία γίνεται απ’ ευθείας δια των χειρών επί του σημείου επαφής των κυλίνδρων. Στερεώς προσκεκολλημένα υλικά είτε ξένα σώματα επιτρέπεται να αφαιρώνται δια των χειρών μόνον όταν σταματήσουν τελείως οι κύλινδροι. Όπου γίνεται εμπλοκή υλικού πρέπει να απομακρύνηται μόνον δι’ ειδικού εργαλείου. Όταν ο καθαρισμός είναι επιβεβλημένος κατά την ώραν της λειτουργίας της μηχανής, επιτρέπεται ούτος, αλλά μόνον προς το μέρος της εξόδου του υλικού. Η πέδησις των κυλίνδρων, οίτινες είναι εφωδιασμένοι δια συστήματος στιγμιαίας πεδήσεως κατά την ώραν της εργασίας είτε κατά το τέλος αυτής, δέον να γίνηται πάντοτε μέσω του συστήματος τούτου. Εις τους κυλίνδρους κατασκευής σωλήνων δέον να προσαρμοσθώσι προφυλακτικά ελάσματα εναντίον της εκτοξεύσεως των σκωριών. Εις τους κυλίνδρους ελάσεως, σύρματος δέον όπως προ των πρώτων κυλίνδρων και μετά τους τελευταίους ως και όπισθεν της τελευταίας οπής και του τελευταίου πηνίου προσαρμοσθή εις κατάλληλον θέσιν προφυλακτική πλάξ, ήτις θα εμποδίζη τα εκσφενδονιζόμενα τμήματα να προσβάλουν τους εργαζομένους. Το σύρμα δέον να ελίσσηται τοιουτορόπως ώστε ο σχηματισμός κόμβων επί του συστήματος ν’ αποφεύγηται. Αναμικτικαί συσκευαί Άρθρ.105.Αι αναμικτικαί μηχαναί δέον να εφοδιάζωνται δια προφυλακτικού καλύμματος όπερ τηρείται κλειστόν καθ’ ον χρόνον περιστρέφονται τα πτερύγια. Το κάλυμμα τούτο εις τας νέας μηχανάς δέον να ρυθμίζηται ούτως ώστε να ανοίγηται μόνον όταν η μηχανή είναι εν στάσει, να τίθεται δε αύτη εν λειτουργία αφού κλεισθή τούτο. Το προφυλακτικόν κάλυμμα κατασκευάζεται κατά τοιούτον τρόπον ώστε να ανοίγηται ευχερώς κατά την αναστροφήν του δοχείου προς εκκένωσιν του περιεχομένου. Φυγοκεντρικά στυπτήρια Άρθρ.106.-Εις τα φυγοκεντικά συστήρια δέον η επιτρεπομένη φόρτωσις και ο αριθμός των στροφών να σημειούται εμφανώς. Φυγοκεντρικά στυπτήρια με ίδιον κινητήρα εξαιρέσει των ηλεκτροκινήτων δέον να εφοδιάζωνται δια συστήματος δεικνύοντος την υπέρβασιν του μεγίστου επιτρεπομένου αριθμού στροφών (κώδων, στροφόμετρον κ.λπ.). Εις τα στρεφόμετρα σημειούται εμφανώς ο επιτρεπόμενος αριθμός στροφών. Τα φυγοκεντρικά στυπτήρια δέον να εφωδιάζωνται με κάλυμμα προφυλακτικόν. Το κάλυμμα τούτο εις τα νέα κεντροφυγικά στυπτήρια και κατά το δυνατόν εις τα ήδη υπάρχοντα δέον να ρυθμίζηται κατά τρόπον ώστε να ανοίγηται μόνον κατά την στάσιν και να τίθηται εις λειτουργίαν η μηΣελ. 299 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.5 χανή μόνον αφού κλεισθή τούτο. Έκαστον φυγοκεντρικόν στυπτήριον δέον να εφοδιάζηται δια πέδης, λαμβανομένων μέτρων αποφυγής τυχόν αναφλέξεως ευφλέκτων υλών ή αερίων κατά την χρησιμοποίησιν ταύτης. Εάν δεν υπάρχουν διατάξεις πεδήσεως (ιδίως εις εγκαταστάσεις όπου υπάρχει κίνδυνος πυρκαϊάς) δέον να αφίεται το τύμπανον να σταματά μόνον του. Ο εξωτερικός μανδύας των εγκατασταθησομένων κεντροφύγων, πρέπει να αποτελήται εξ υλικού ανθεκτικού (ελατός σίδηρος, χαλκός, χάλυψ) ούτως ώστε εν περιπτώσει θραύσεως του εσωτερικού καλάθου να αντιτάσση επαρκή αντίστασιν. Εις τα ήδη λειτουργούντα φυγοκεντρικά στυπτήρια μετά εξωτερικού μανδύου εκ χυτοσιδήρου, συνιστάται η ενίσχυσις τούτων δια δακτυλίων εξ ελατού σιδήρου. Τα φυγοκεντρικά στυπτήρια δέον άπαξ τουλάχιστον κατ’ έτος να επιθεωρώνται παρ’ ειδικού εντεταλμένου προσώπου, όπερ δέον να εξετάζη την κατάστασιν των εδράνων και στροφέων, ως και τας επερχομένας εις το τύμπανον του φυγοκεντρικού στυπτηρίου αλλοιώσεις, τας δυναμένας να εκθέσωσιν εις κίνδυνον την περαιτέρω λειτουργίαν του μηχανήματος. Η εξέτασις αύτη δέον να αναγράφηται εις ειδικόν βιβλίον (ημερολόγιον), όπερ να επιδεικνύεται εις τον ενεργούντα επιθεώρησιν Επιθεωρητήν ή Επόπτην Εργασίας. Επίσης λαμβάνεται μέριμνα δια την εκλογήν του καταλλήλου προσώπου, εις ο θα ανατίθηται η επιτήρησις των φυγοκεντρικών στυπτηρίων, ίνα μη υπερβαίνωσι ταύτα την μεγίστην επιτρεπομένην ταχύτητα. Η ύλη εις τον κάλαθον δέον να κατανέμηται ομοιομόρφως, πριν ούτος τεθή εις κίνησιν. Κατά την λειτουργίαν των φυγοκεντρικών στυπτηρίων δέον να αποφεύγηται η εντός του καλάθου εισαγωγή οιουδήποτε αντικειμένου ή άλλη εντός αυτού επέμβασις. Η πέδησις των φυγοκεντρικών στυπτηρίων δέον να διενεργήται μόνον μέσω της τροχοπέδης. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΓ΄ Ανυψωτικά μηχανήματα Γενικαί ασφαλιστικαί διατάξεις Άρθρ.107.-Βαρούλκα, μικροί ανελκυστήρες, γερανοί, κρίκοι και λοιπαί ανυψωτικαί μηχαναί, υπόκεινται εις τους κανονισμούς των μηχανών κατεργασίας. Εκτός αυτών, δια τας ανυψωτικάς ταύτας μηχανάς ισχύουσιν αι κάτωθι διατάξεις. Πίναξ ορίου φορτίσεως Άρθρ.108.-Εκάστη ανυψωτική μηχανή και πάσα συσκευή ανυψώσεως δέον απαραιτήτως να φέρη εις εμφανές μέρος πίνακα εμφαίνοντα το ανώτατον όριον φορτίσεως. Πέδη Άρθρ.109.-Άπασαι αι ανυψωτικαί μηχαναί δέον να φέρουν διατάξεις πεδήσεως τοιαύτας, ώστε να επιτυγχάνεται καθ’ οιανδήποτε στιγμήν η κράτησις του φορτίου καθ’ όλας τας δυνατάς θέσεις. Προφύλαξις μεσοδωμάτων και γερανών ΄Αρθρ.11.-Εν εργαστηρίοις, αποθήκας, ή γραφείοις όπου γίνεται κατεργασία εκρηκτικών ή ευφλέκτων υλών ή ευρίσκονται συσκευαί ή δοχεία υποκείμενα εις έκρηξιν, οι εργάται δεν πρέπει να τοποθετώνται εις θέσιν απέχουσαν πλέον των 10 μέτρων της εξόδου, εάν δε τα παράθυρα φράσσωνται δια κιγκλίδων, πρέπει αύται να ανοίγωνται ευκόλως εκ των έσω προς τα έξω. ΄Απασαι αι έξοδοι δέον απαραιτήττως να άγωσι προς το εξωτερικόν έδαφος είτε δια διαδρόμων είτε δια σταθερών αφλέκτων κλιμάκων. Διακριτικά σημεία εξόδων Άρθρ.110.-Προ εκάστης θύρας πρέπει να υπάρχη κινητόν προφυλακτικόν κιγκλίδωμα. Πάντα τα μεσοδώματα άτινα χρησιμεύουσι προς εξυπηρέτησιν των ανυψωτικών μηχανών δέον να είναι πλήρη και ασφαλώς προφυλαγμένα δια των ενδεδειγμένων κυγκλιδωμάτων, ύψους τουλάχιστον 1 μ. και τα οποία κατασκευάζονται κατά τρόπον αποκλείοντα την δια μέσου αυτών πτώσιν των εργατών. Σελ. 300 Φωτισμός Άρθρ.111.-Το πεδίον εφ’ ου εκτελούνται εργασίαι δι’ ανυψωτικών μηχανών δέον να φωτίζηται αναλόγως των τοπικών συνθηκών. α)Εν υπαίθρω κατά την διάρκειαν της ημέρας και ιδίως των θερινών εποχών να λαμβάνωνται μέτρα όπως μη εκτυφλούται ο οδηγός εκ των αμέσως προσπιπτουσών επ’ αυτού ηλιακών ακτίνων. β)Εν περιπτώσει καθ’ ην ο φωτισμός της ημέρας είναι ανεπαρκής δέον όπως ούτος ενισχυθή δια τεχνητού τοιούτου. γ)Κατά τας νυκτερινάς ώρας δέον όπως ο τεχνητός φωτισμός είναι επαρκής, ομοιόμορφος και σταθερός, η δε όρασις του οδηγού να μη παρεμποδίζηται εκ κακής τοποθετήσεως των διαφόρων λαμπτήρων. Προφύλαξις οδηγού Άρθρ.112.-Αι ανυψωτικαί μηχαναί αίτινες κινούνται δια κινητήρων ατμού ή εσωτερικής καύσεως, δέον να έχωσι τοιουτοτρόπως διατεταγμένην την εξάτμισίν των, ώστε να μη δυσχεραίνηται η ορατότης του πεδίου δράσεως εκ των ατμών και η εν γένει εκτέλεσις εργασίας εκ της πνιγηρότητος των απελευθερουμένων αερίων. Ανηρτημένα βάρη Άρθρ.113.-Ουδέν φορτίον επιτρέπεται να μένη αιωρούμενον εις οιανδήποτε ανυψωτικήν μηχανήν ή συσκευήν, εφ’ όσον επί του μηχανήματος δεν ευρίσκεται το αρμόδιον πρόσωπον. Προφύλαξις των κάτωθεν της ανυψωτικής  μηχανής εργαζομένων Άρθρ.114.-Η υπερπλήρωσις των καλάθων ή λεβήτων εκφορτώσεως απαγορεύεται. Δέον να λαμβάνωνται προφυλάξεις όπως αποφεύγωνται οι κίνδυνοι τραυματισμού των εργατών εκ πτώσεως των ανασυρομένων υλικών, λίθων, χωμάτων κ.λπ. α)Δια της απομακρύνσεως των εργατών κάτωθεν του ανασυρομένου φορτίου. β)Δια της καταλλήλου αναρτήσεως των εν λόγω καλάθων ή λεβήτων εις τρόπον ώστε το επίπεδον των χειλέων τούτων να είναι απολύτως οριζόντιον. γ)Δια της λήψεως μέτρων κατά την απογείωσιν του φορτίου, όπως μη πάλληται τούτο επικινδύνως. Εφ’ όσον δε το φορτίον είναι βαρύ και επίμηκες, σιδηροδοκοί κ.λπ. δέον όπως τούτο προσδένηται δια σχοινίου οδηγού (γκάϊ) ούτως ώστε δια συγκρατήσεως υπό του εντεταλμένου εργάτου να αποφεύγηται η ταλάντευσις αυτού. δ)Δια της ομαλής εκκινήσεως και κανονικής επιταχύνσεως της ανυψωτικής μηχανής. Δοκιμασίαι Άρθρ.115.-Όλαι αι ανυψωτικαί μηχαναί δέον άπαξ του έτους να υφίστανται δοκιμήν αντοχής με φορτίον 1/4 μεγαλύτερον του επιτρεπομένου. Ανυψωτικαί μηχαναί, ως π.χ. γερανοί εις μηχανοστάσια, οίτινες μόνον προς τον σκοπόν συνθέσεως (μανταρίσματος) χρησιμοποιούνται, απαλλάσσονται της κανονικής δοκιμασίας, δέον όμως να εξετάζωνται όλα τα μέρη αυτών προ της εκάστοτε χρησιμοποιήσεως. Αι δοκιμαί δέον να διενεργώνται υπό εμπείρων ειδικών προσώπων. Η ημερομηνία και το αποτέλεσμα της εξετάσεως δέον να καταχωρήται εις ειδικόν βιβλίον (ημερολόγιον). 15.Λ.α.5 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΔ΄ Μεταφορικά μέσα εντός εργοστασίων Εκτός των ειδικών περί μεταφορικών μέσων διατάξεων ισχύουσι και αι επόμεναι: Οδηγοί Άρθρ.116.-Ως οδηγοί μεταφορικών μέσων τοποθετούνται εξησκημένοι και νοήμονες εργάται, δυνάμενοι, κατά την κρίσιν του εργοδότου, να ανταποκριθώσιν εις την υπηρεσίαν ταύτην. Καθήκοντα οδηγών Άρθρ.117.-Δέον να απαγορεύηται εις τους οδηγούς και λοιπούς εργάτας του εργοστασίου: α)Να παραμένωσιν ή να διαβαίνωσι δια των γραμμών, εφ’ όσον δεν είναι τούτο απαραίτητον. β)Να διαβαίνωσι τας γραμμάς έμπροσθεν ή μεταξύ των κινουμένων βαγονίων. γ)Να παραμένωσι κάτωθεν των βαγονίων και να διαβαίνωσι μεταξύ δύο πλησίον αλλήλων βαγονίων, καθ’ ον χρόνον έτερα μεταφορικά μέσα ευρίσκονται εν κινήσει επί της αυτής γραμμής. δ)Να επιβιβάζωνται και να εποχούνται αυτών ασκόπως, να κάθηνται και να ίστανται επί των συγκρουστήρων, συνδέσμων και των πλευρών των βαγονίων, καθώς και να κρεμώσι τους πόδας εκ των πλευρών των βαγονίων. ε)Να ωθώσι, να έλκωσι ή συγκρατώσι τα βαγόνια εκ της εμπροσθίας ή οπισθίας πλευράς ή εκ των συγκρουστήρων. (Κατά την ώθησιν οφείλουν οι εργάται οίτινες συνοδεύουσι το βαγόνιον να κρατώσι τούτο εκ των πλευρών). ς)Να ωθώσι, να έλκωσι ή να κρατώσι τα βαγόνια έχοντες εστραμμένα τα νώτα προς την διεύθυνσιν της κινήσεως, επίσης να συγκρατώσι τα κινούμενα βαγόνια δι’ αντερεισμάτων. ζ)Να συνδέωσι ή να αποσυνδέωσι τα βαγόνια εν κινήσει καθώς και να ανέρχονται ή να κατέρχονται οι οδηγοί των μεταφορικών μέσων, εφόσον η ταχύτης των βαγονίων υπερβαίνει την ταχύτητα του πεζοπόρου. Άρθρ.118.-Απαγορεύεται η ώθησις των βαγονίων προς την διεύθυνσιν αφράκτων οδών, χώρων εργασίας ή προς άλλα βαγόνια άτινα ίστανται πλησίον κιγκλίδων, χώρων φορτώσεως κατειλημμένων ή και ελευθέρων γραμμών. Άρθρ.119.-Μεταξύ της πλευράς των βαγονίων και των τοποθετουμένων υλών δέον να αφίνηται ελεύθερος χώρος πλάτους τουλάχιστον 0,60 μ. Σήματα προειδοποιητικά ΄Αρθρ.12.-Εις επιχειρήσεις όπου απασχολούνται πολλά πρόσωπα, ευανάγνωστοι επιγραφαί δεικνύουσι δια βέλους την ταχυτέραν έξοδον. Αι θύραι αι μη χρησιμοποιούμεναι δι’ έξοδον συνήθως, αλλά μόνον εν περιπτώσει ανάγκης, ανοίγονται ευκόλως εκ των έσω προς τα έξω, σημειούνται δε δι’ ευαναγνώστων επιγραφών ως έξοδοι κινδύνου. ΄Οταν η εργασία συνεχίζεται και κατά την νύκτα, δέον όπως καταβάλληται μέριμνα ίνα πάσαι αι ανωτέρω επιγραφαί φωτίζωνται εντόνως δι’ ερυθρού λαμπτήρος. 15.Λ.α.5 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Δ΄ Κλίμακες Γενικαί διατάξεις Άρθρ.120.-Δέον να λαμβάνωνται μέτρα ώστε τα διαβαίνοντα πρόσωπα μεταξύ των γραμμών εν τη περιοχή του εργοστασίου να ειδοποιώνται δια συρίγματος ή σήματος. Επίσης κατά την δίοδον των καμπών αίτινες δεν είναι οραταί εξ όλων των μερών οι συρμοί να οδεύουσι βραδέως και να δίδωσι προειδοποιητικά σημεία της προσεγγίσεώς των. Άρθρ.121.-Εν περιπτώσει εκτροχιασμού του βαγονίου απαγορεύεται η επαναφορά του προ της αποζεύξεως του σύροντος ίππου ή προ της εντελούς στάσεως του κινητήρος. Πέδησις μεταφορικών μέσων Άρθρ.122.-Προς αποφυγήν απροόπτου εκκινήσεως μεταφορικών μέσων δέον να χρησιμοποιώνται μόνον ενδεδειγμένα προς τούτο μέσα π.χ. τροχοπέδιλα, ξύλιναι σφήνες. Τα τροχοπέδιλα μετά την χρήσιν αυτών δέον να επαναφέρονται εις καθωρισμένον τόπον προς φύλαξιν. Τα τροχοπέδιλα των οποίων η αιχμή εθραύσθη είτε έχει αμβλυνθή δέον να αχρηστεύωνται. Φόρτωσις των μεταφορικών μέσων Άρθρ.123.-Η φόρτωσις των μεταφορικών μέσων δέον να γίνηται κατά τρόπον επιτρέποντα εις τον οδηγόν να βλέπη ελευθέρως προς την διεύθυνσιν κινήσεως του μεταφορικού μέσου. Άρθρ.124.-Η φόρτωσις δεν επιτρέπεται να αρχίση προ της εντελούς στάσεως του βαγονίου και της εξασφαλίσεως από πάσης απροβλέπτου μετακινήσεως τούτου. Εάν γίνεται εκφόρτωσις περισσοτέρων συνεδεμένων βαγονίων, δέον όπως η ασφάλεια τοποθετείται εις το τελευταίον προς εκφόρτωσιν βαγόνιον. Άρθρ.125.-Εφ’ όσον ο συρμός κινείται δια ζώων, η πρόσδεσις αυτών δέον να γίνηται μόνον επί των πλευρών των βαγονίων. Εναέριοι συρμοί (κρεμαστά βαγόνια) Άρθρ.126.-Εις τα εναερίως κυκλοφορούντα βαγόνια η άνοδος επιτρέπεται μόνον δια τον έλεγχον των καλωδίων. Οι ανερχόμενοι εις τα βαγόνια δέον να προσδένωνται επ’ αυτών και να ειδοποιήται ο μηχανοδηγός περί τούτου. Αι ασφάλειαι ανατροπής δέον να στερεούνται εις τρόπον ώστε η απρόσιτος χαλάρωσις τούτων να είναι αδύνατος. Η αντοχή των καλωδίων και των σχοινίων έλξεως δέον διαρκώς να ελέγχωνται. Επίσης δέον η εγκατάστασις κατ’ έτος να ελέγχηται καθ’ όλα αυτής τα μέρη και να επισκευάζηται εν ανάγκη. Το αποτέλεσμα του ελέγχου δέον να γράφηται εις ειδικόν βιβλίον (ημερολόγιον). Άρθρ.127.-Δίοδοι κυκλοφορίας και τόποι εργασίας προφυλάσσονται από τον τυχόντα κίνδυνον όστις ήθελε προκληθή είτε εκ θραύσεως του σχοινίου είτε εκ πτώσεως μεταφερομένων υλικών ή τεμαχίων των εναερίων μεταφορικών μέσων. Εις τας καμπάς δέον να λαμβάνωνται τα ασφαλιστικά μέτρα. Εις κάθε θέσιν εκκινήσεως δέον να υπάρχη επιγραφή με τα κάτωθι: Προσοχή. Εκκίνησις. Επιτρεπόμενον φορτίον ………….. χιλιόγραμμα Απαγορεύεται η μεταφορά προσώπων. (Αντί για τη σελ. 301) Σελ. 301(α) Τεύχος ΣΤ72-Σελ. 119 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.5 ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΕ΄ Χώροι με κίνδυνον εκρήξεως πυρκαϊάς Χώροι με κίνδυνον εκρήξεως Άρθρ.128.-Οι χώροι εντός των οποίων τοποθετούνται εύφλεκτοι εν τη συνήθει θερμοκρασία πτητικαί ύλαι (αιθήρ, διθειούχος άνθραξ και ομοίας πτητικότητος υγρά) εις ποσότητα πλέον των 15 χιλιογράμμων ή εντός των οποίων είναι ενδεχόμενον να εισδύσωσιν αύται, εκ γειτνιαζόντων τμημάτων, εις ποσότητα επικίνδυνον, φέρουσιν εις την πρόσοψιν αυτών επιγραφήν με τας λέξεις. «Κίνδυνος πυρκαϊάς. Απαγορεύεται το κάπνισμα και η χρησιμοποίησις ακαλύπτου φλογός ή πυρείου». Εις τους χώρους τούτους δεν πρέπει να υπάρχη ουδεμία εστία πυρός. Απαγορεύεται η εγκατάστασις ηλεκτρομηχανών ή μηχανικής εσωτερικής καύσεως και η καθ’ οιονδήποτε τρόπον παραγωγή σπινθήρων. Τα δάπεδα των χώρων τούτων δέον να είναι στεγανά και αδιαπότιστα. Αι προηγούμεναι διατάξεις επεκτείνονται και εις τους γειτονικούς χώρους οίτινες εν όλω ή εν μέρει έρχονται εις συνάφειαν (θύραι, παράθυρα, ανοίγματα, οχετοί), προς τα επικίνδυνα τμήματα της εργασίας. Τα δοχεία τα περιέχοντα πτητικά υγρά δέον να κλείωνται κατά τον ενδεδειγμένον τρόπον, ώστε εν περιπτώσει θερμάνσεώς των και ιδίως εν περιπτώσει πυρκαϊάς οι παραγόμενοι ατμοί να δύνανται να εκφεύγωσι και όταν ακόμη η θερμοκρασία του περιεχομένου υγρού δεν είναι πολύ υψηλή. Εκχυλιστικαί συσκευαί Άρθρ.129.-Εις τας συσκευάς εκχυλίσεως λαμβάνεται πρόνοια όπως οι απαγωγοί σωλήνες των εκχυλιστηρίων οδηγώσιν εις ανοικτόν χώρον, ώστε να μην εμφανίζηται κίνδυνος αναφλέξεως των εκχυλιζομένων ατμών. Αποθήκευσις ευκόλως αναφλεξίμων υγρών ΄Αρθρ.13.-Αι κλίμακες αι εξυπηρετούσαι τας ανάγκας τόπων εργασίας εγκατεστημνένων εις πολυορόφους οικοδομάς, κατασκευάζονται στερεώς εξ υλικού αφλέκτου ή εκ ξύλου προστατευομένου δι’ επενδύσεως αφλέκτου. Αι κλίμακες δέον να φωτίζωνται επαρκώς και καταλλήλως. Εάν ο φυσικός φωτισμός δεν επαρκή, δέον να ενισχυθή δια τεχνητού. Αι κλίμακες είναι πάντοτε ελεύθεραι και δεν παρατίθενται εμπορεύματα ή οιαδήποτε αντικείμενα παρεμποδίζοντα την ευχερή δι’ αυτών κυκλοφορίαν. Σταθεραί κλίμακες Άρθρ.130.-Μεγάλα ποσά ευφλέκτων υλών, εφ’ όσον δεν προορίζονται προς άμεσον χρησιμοποίησιν εντός των τόπων εργασίας, δέον να αποθηκεύωνται εις ιδιαίτερα απομεμακρυσμένα διαμερίσματα. Αι νέαι αποθήκαι δέον να κατασκευάζωνται κατά τρόπον αποκλείοντα την διάχυσιν των εκ των δοχείων διαφευγόντων ευφλέκτων υγρών εις τα πέριξ. Σελ. 302(α) Τεύχος ΣΤ72-Σελ. 120 Φύλαξις ευφλέκτων απορριμμάτων Άρθρ.131.Τα εύφλεκτα απορρίμματα δέον ν’ απομακρύνωνται αμέσως. Τα δι’ ελαίου εμπεποτισμένα τίλματα (στουπιά), άτινα δύνανται ευκόλως ν’ αναφλεγώσι, επιτρέπεται να φυλάσσωνται εντός του χώρου εργασίας μόνον όταν φυλάσσονται εις δοχεία παρέχοντα ασφάλειαν κατά της πυρκαϊάς. Προφύλαξις υγρών ηλεκτρικώς προσβαλλομένων εναντίον αναφλέξεως Άρθρ.132.-Ίνα εμποδισθή πυρκαϊά κατά την μετάγγισιν και κατεργασίαν ηλεκτρικώς προσβαλλομένων υγρών, ως του αιθέρος, του διθειούχου άνθρακος, της βενζίνης, της ακετόνης, κλπ, δέον όπως οι προς τον σκοπόν τούτον χρησιμοποιούμενοι αγωγοί, αι μηχαναί, αι συσκευαί, τα δοχεία, τα σιφώνια, τα χωνία να συνδέωνται αγωγίμως προς την γην. Ομοίως αι χρησιμοποιούμεναι βάσεις, δια την πλήρωσιν των προς μεταφοράν δοχείων, δέον να είναι αγωγίμως προς την γην συνδεδεμέναι. Εις εγκαταστάσεις όπου τα ως άνω μέτρα ασφαλείας δεν δύνανται να εκτελεσθούν εξ ολοκλήρου, δέον τουλάχιστον οι σίφωνες και τα χωνία να συνδεθώσιν αγωγίμως προς την γην. Κατά την χρησιμοποίησιν μικροτέραν ποσοτήτων εκ των προμνησθέντων υγρών επιτρέπεται η χρήσις μη μεταλλικών σιφώνων και χωνίων. Κατά την πλήρωσιν δαμιζανών δέον να αποφεύγωνται τα σιδηρά χωνία ή προς αποφυγήν σχηματισμού σπινθήρων να περιβάλληται ο λαιμός των φιαλών δια δακτυλίου εκ χαλκού ή άλλου μετάλλου συνδεδεμένου αγωγίμως προς την γην. Άρθρ.133.-Πας ιμάς χώρου, περιέχοντος ουσίας ευαναφλεξίμους ή εκρηκτικάς, δέον να φέρη μεταλλικόν στέλεχος μετ’ ακίδων (κτένι) αγωγίμως συνδεδεμένον προς την γην και μήκους ίσου προς το πλάτος του ιμάντος. Τούτο τοποθετείται εις το πλέον προσιτόν σημείον δια την διαρροήν του ηλεκτροστατικού φορτίου του ιμάντος. Η προσγείωσις των ακίδων δέον να είναι σύμφωνος προς τας διατάξεις των περί εσωτερικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων κανονισμών. 15.Λ.α.5 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΣΤ΄ Ουσίαι καυστικαί, δηλητηριώδεις, εκρηκτικαί και αναφλέξιμοι Επισήμανσις επικινδύνων ουσιών Άρθρ.134.-Δοχεία περιέχοντα ουσίας καυστικάς ή δηλητηριώδεις ή υποκειμένας εις έκρηξιν ή ανάφλεξιν, δέον να επισημαίνωνται δια νεκροκεφαλής μετά δύο οστών χιαστί, κιτρίνου με χρώματος αι καυστικαί, πρασίνου αι δηλητηριώδεις και ερυθρού αι εκρηκτικαί ή αναφλέξιμοι, Όπως καθίσταται δυνατή η αναγνώρισις της φυσικής καταστάσεως της ουσίας, δέον το σήμα να περιβάλληται υπό κύκλου διαμέτρου 10 εκ προκειμένου περί στερεών ουσιών, υπό τετραγώνου μήκους 10 εκ. εάν είναι υγρά και τέλος υπό τριγώνου ισοπλεύρου 15 εκ. πλευράς όταν ευρίσκεται εν αερίω καταστάσει. Άνωθεν του σήματος πρέπει ν’ αναγράφηται ευαναγνώστως η λέξις «προσοχή» και κάτωθεν το είδος της ουσίας. Οσάκις μεταφέρονται αι προαναφερόμεναι ουσίαι εις κιβώτια ή δοχεία το σήμα δέον να αναγράφηται εφ’ όλων των πλευρών του κιβωτίου ή δοχείου, ώστε να είναι εμφανές από πάσης θέσεως. Το άνω άρθρο καταργήθηκε από την περίπτ. α άρθρ. 23 Π. Δ. 329/1983 (κατωτ. σελ. 314, 03) στα μέρη που το αφορά. Είσοδος εις δοχεία αναμίξεως ή διοχετεύσεως ατμού ή οξέων κ.λπ. Άρθρ.135.-Η είσοδος εις περιστρεφόμενα δοχεία αναμίξεως ή συσκευάς διοχετεύσεως ατμού ή οξέων δέον να διενεργήται αφού ληφθώσι προηγουμένως τα ενδεικνυόμενα ασφαλιστικά μέτρα (αφαίρεσις των ιμάντων, αποσύμπλεξις κ.λπ.) προς αποφυγήν αυτομάτου εκκινήσεως των μηχανημάτων μίξεως, ή της δια των σωλήνων διοχετεύσεως ατμού ή οξέων. Η είσοδος είς λέβητας, βραστήρας, κλιβάνους, κονιοθαλάμους, και άλλα δοχεία άτινα ευρίσκονται εν υψηλή θερμοκρασία ή περιέχουσα θερμάς ύλας ή εντός των οποίων δύνανται να εισχωρήσωσιν ατμοί, καυστικά, θερμά, υγρά ή αέρια, δέον να γίνηται αφού προηγουμένως αποκλεισθή πας κίνδυνος διατης εκκενώσεως, ψύξεως των δοχείων, διακοπής των σωλήνων προσαγωγής ή λήψεως άλλων μέτρων, αναλόγως των περιπτώσεων, άτινα θα εξασφαλίζωσι πλήρως την υγείαν και ακεραιότητα των εργατών (ειδικαί ενδυμασίαι εξ αμιάντου, έντονος αερισμός προ της εισόδου, προσωπίδες κ.λπ.). Πάντως ο εν αυτοίς εργαζόμενος πρέπει να φέρη ασφαλιστικήν ζώνην προσδεδεμένην εις σχοινίον,το έτερον άκρον του οποίου κρατεί έτερος εκτός του  δοχείου ή θαλάμου ευρισκόμενος εργάτης. Η εργασία διεξάγεται απαραιτήτως υπό την άμεσον επίβλεψιν αρμοδίου εργοδηγού. Εις τα ανωτέρω δέον να υπάρχωσι ανηρτημένοι πίνακες, εις ους θα αναφέρηται ότι απαγορεύεται η είσοδος εις αυτά άνευ της παρουσίας του εργοδηγού. Εις τα ανωτέρω δέον να υπάρχωσι ανηρτημένοι πίνακες, εις ούς θα αναφέρηται ότι απαγορεύεται η είσοδος εις αυτά άνευ της παρουσίας του εργοδηγού. Προφύλαξις κατά την είσοδον εις τοξικά  περιβάλλοντα. Άρθρ.136.-Η είσοδος και η εργασία εντός κάδων ζυμώσεως, αποστακτικών συσκευών, αεροθαλάμων, οχετών, βόθρων, κλιβάνων, καπναγωγών, η κάθοδος εντός φρεάτων, υπογείων στοών ή άλλων χώρων εντός των οποίων είναι δυνατόν να συσσωρευθώσι δηλητηριώδη αέρια και ατμοί, δέον να γίνηται αφού ληφθώσιν όλα τα ενδεικνυόμενα ασφαλιστικά μέτρα και υπό την οδηγίαν του εργοδηγού (έντονος αερισμός, εξέτασις περί της υπάρξεως του αερίου, αντιασφυκτικά προσωπεία, ασφαλιστική ζώνη συνδεδεμένη μετά σχοινίου κρατουμένου εκ των έξω κ.λπ.). Οι εντός των ανωτέρω χώρων ευρισκόμενοι εργάται εν ουδεμιά περιπτώσει εγκαταλείπονται μόνοι, αλλ’ εργάζονται υπό την συνεχή επαγρύπνησιν υπευθύνου τινός προσώπου και οσάκις η περίπτωσις επιβάλλει δέον όπως αντικαθιστώνται συχνά υπό ετέρων εργατών. Τα μέσα και το κατάλληλον προσωπικόν δια την άμεσον (Μετά τη σελ. 302(α) Σελ. 302,01 Τεύχος ΣΤ72 Σελ. 121 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.5 15.Λ.α.5 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων βοήθειαν των κινδυνευόντων δέον να ευρίσκωνται πάντοτε έτοιμα καθ’ όλην την διάρκειαν της επικινδύνου εργασίας και εγγύς των υπόπτων τούτων τόπων εργασίας. Επίσης δέον να υπάρχωσιν ανηρτημένοι πίνακες αναφέροντες ότι απαγορεύεται η είσοδος εντός τούτων άνευ της παρουσίας του εργοδηγού. Συγκόλλησις δοχείων Άρθρ.137.-Η συγκόλλησις δοχείων περιεχόντων υπολείμματα εκρηκτικών ή ευφλέκτων υλών (διθειούχου άνθρακος, αιθέρος, βενζίνης, οινοπνεύματος, πετρελαίου κ.λπ.) επιτρέπεται μόνον μετά προηγουμένην εντελή αφαίρεσιν παντός ίχνους της εμπεριεχομένης επικινδύνου ύλης. Πλήρωσις και κένωσις δοχείων οξέων  και αλκαλίων. Άρθρ.138.-Δια την εκκένωσιν δοχείων περιεχόντων οξέα ή αλκάνεα δέον να χρησιμοποιώνται μέτρα επιτρέποντα την ομαλήν κένωσιν του περιεχομένου ούτως ώστε να αποτρέπηται κατά το δυνατόν η εκτίναξις των υγρών τούτων. Ο σίφων δεν πρέπει να τίθηται εις λειτουργίαν δια του στόματος. Ο ασχολούμενος εργάτης δια την εργασίαν ταύτην φέρει προφυλακτικάς διόπτρας. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΖ΄ Ατυχήματα Πρώται βοήθειαι ΄Αρθρ.14.-΄Οταν η διαφορά ύψους δύο δαπέδων απ’ αλλήλων είναι πλέον των 0,75, η ανάβασις εκτελείται δια μονίμων και σταθερών κλιμάκων, αίτινες δια να θεωρούνται ασφαλείς πρέπει να πληρώσι του επομένους όρους. 1)Να είναι προσηρμοσμένα ασφαλώς αμφότερα τα άκρα αυτών. 2)Να έχωσι πλάτος ανάλογον προς τον αριθμόν του δι’ αυτών εξυπηρετουμένου προσωπικού, δια να είναι επαρκείς δια την άμεσον εκκένωσιν όλων των διαμερισμάτων της εργασίας, ουδέποτε δε να είναι στενώτεραι των εξόδων άτινας εξυπηρετούσι. 3)Να φέρωσι χειρολισθήρας επ’ αμφορτέρων των πλευρών και καθ’ όλον το μήκος αυτών, ύψους τουλάχιστον 1 μέτρου. 4)Οι χειρολισθήρες να συνεχίζωνται προς το άνω δάπεδον προς το οποίο οδηγεί η κλίμαξ και εις ύψος ενός τουλάχιστον μέτρου άνωθεν αυτού. 5)Να έχωσι πλήρη αριθμόν βαθμίδων του αυτού πλάτους και ύψους. 6)Το ύψος των βαθμίδων να μη είναι ποτέ μικρότερον των 0,18 μ. ουδέ ανώτερον των 0,28 μ. το δε βάθος των βαθμίδων ουδέποτε να είναι ολιγώτερον των 0,27 του μέτρου. 7)Αι άνω των δέκα μέτρων κλίμακες να φέρωσιν ανά δέκα μέτρα αναπαυτήρια (κεφαλόσκαλα) άτινα περιβάλλονται δια κιγκλίδων του αυτού ύψους προς τον χειρολισθήρα της κλίμακος. Εξωτερικαί κλίμακες Άρθρ.139.-Πας εργοδότης δέον να έχη τα απαιτούμενα απαραίτητα μέσα δια την παροχήν πρώτων βοηθειών εν περιπτώσεις αιφνιδίας ασθενείας ή ατυχήματος. Συνίστανται δε ταύτα εκ των κάτωθι φαρμάκων και ειδών επιδέσεως, άτινα κλείονται εντός ειδικού κιβωτίου φέροντος ερυθρόν σταυρόν, και εγκαθισταμένου εις ιδιαίτερον καθαρόν διαμέρισμα. 1)φιαλίδιον βάμματος ιωδίου 2:100 (20 γραμμάρια). 2)φιάλη γουλαρδίου ύδατος (50 γραμμαρίων). 3)φιαλίδιον πικρικού οξέος (10 γραμμάρια). 4)φιαλίδιον πτητικών αλάτων. 5)φιαλίδιον υγράς αμμωνίας. 6)20 γραμμάρια βάμβακος υπερχλωριούχου σιδήρου. 7)6 δέματα απεστειρωμένης γάζης. 8)6 δέματα απεστειρωμένου βάμβακος υδροφίλου των 25 γραμμαρίων. 9)10 επίδεσμοι διαφόρου πλάτους. 10)ποσότης συγκολλητικού εμπλάστρου (τσιρότο). 11)μία δωδεκάς καρφοβελλονών ασφαλείας (παραμάνες) 12)σύριγξ δι’ υποδορείους ενέσεις μετ’ αριθμού τινός φυσίγγων (αμπούλες) θειϊκού αιθέρος, καμφορούχου ελαίου, μορφίνης, εργοτίνης, αντιτετανικού ορρού. Το τελευταίον επιβάλλεται εις εργοστάσια χρησιμοποιούντα πλέον των 50 εργατών. Περίθαλψις τραυματιζομένων. Άρθρ.140.-Εις έκαστον εργοστάσιον δέον να αναρτάται πίναξ εις ον δέον να αναγράφωνται οδηγίαι δια την παροχήν βοηθείας εις τους τραυματισθέντας εφ’ όσον δε είναι δυνατόν, να διευκρινίζωνται αύται δι’ αντιστοίχων εικόνων. Τα βοηθητικά μέσα, ως επίδεσμοι κ.λπ. δέον να δύνανται να παρέχωνται αμέσως. Η παροχή και η φύλαξις των βοηθητικών τούτων μέσων ανατίθεται εις ωρισμένα πρόσωπα. Αναγγελία ατυχημάτων υπό των εργοδοτών Άρθρ.141.-Οι εν τω πρώτω άρθρω του παρόντος αναγραφόμενοι, οφείλουν άμα ως συμβή εν τω τόπω εργασίας δυστύχημα είς τι των εργαζομένων προσώπων. 1)Ν’ αναγγέλλωσι το ατύχημα εντός 24 ωρών εις τον Επιθεωρητήν Εργασίας της οικείας περιφερείας, και εφόσον πρόκειται περί σοβαρού τραυματισμού ή θανάτου, να τηρώσιν αμετάβλητα πάντα εκείνα τα στοιχεία άτινα δύνανται να χρησιμεύσωσι προς εξακρίβωσιν των αιτίων του ατυχήματος (Νόμ. 4819 άρθρ. 14). 2)Να ειδοποιώσιν επίσης άνευ αναβολής και δια του ταχυτέρου μέσου την πλησιεστέραν αστυνομικήν αρχήν και  3)Εάν το ατύχημα προκαλέση ανικανότητα πλέον της εβδομάδος να βεβαιώσουν εντός 15 ημερών από του ατυχήματος εγγράφως και ενόρκως ενώπιον του Ειρηνοδίκου του τόπου του ατυχήματος μετά δύο αυτοπτών μαρτύρων, αν υπάρχωσι τοιούτοι, τας λεπτομερείας του ατυχήματος, την ημέραν καθ’ ην συνέβη, το όνομα και τον τόπον καταγωγής του παθόντος. Εντός της αυτής προθεσμίας και επιμελεία του εργοδότου ο θεράπων ιατρός οφείλει να βεβαιώση ενόρκως και εγγράφως ενώπιον του αυτού Ειρηνοδίκου την κατάστασιν του παθόντος και την πιθανήν έκβασιν του ατυχήματος (Νόμ. 551). ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΗ΄ Ατομική προφύλαξις εργατών  Ειδικά ενδύματα Άρθρ.142.-Εις τας εργασίας τας δυναμένας να προξενήσωσιν εγκαύματα εις τους εργάτας, να μεταδώσουν το πυρ εις τα ενδύματα αυτών, εις τας εργασίας τας χρησιμοποιούσας καυστικάς ύλας ή ουσίας δηλητηριώδεις ή μολυσματικάς, τας εγασίας καθ’ ας τα ενδύματα των εργαζομένων είναι διαρκώς ή περιοδικώς υγρά, ή υπόκεινται ευκόλως εις ρύπανσιν, ως και εις τας εργασίας τας εκτελουμένας εις χαμηλήν θερμοκρασίαν υποκειμένην εις αποτόμους μεταβολάς πρέπει να παρέχωνται εις έκαστον εργάτην ειδικά ενδύματα. Οι εργάται οι απασχολούμενοι εις εργασίας, των οποίων η φύσις απαιτεί την χρησιμοποίησιν αφθόνου ύδατος είτε άλλων διαφόρων υγρών, εφοδιάζονται παρά του εργοδότου με περιζώματα (εμπροσθέλλας) εκ παχέου δέρματος ή χονδρού αδιαβρόχου υφάσματος, και με υψηλά αδιάβροχα υποδήματα ή με γκέτες αδιαβρόχους, μέχρι των γονάτων και ξύλινα υποδήματα. Εις τας εργασίας όπου χρησιμοποιούνται υγρά επιβλαβή δια τας χείρας των εργατών οι εργάται εφοδιάζονται παρά του εργοδότου με χειρόκτια αδιάβροχα. Οι διευθυνταί ή ιδιοκτήται εργοστασίων κινουμένων δια μηχανικής δυνάμεως οφείλουν να επιβάλλωσιν εις τους εργάτας να φέρωσιν ενδυμασίαν τοιαύτην, ώστε να μη υπάρχωσιν άκρα αυτής εξέχοντα, προς δε στενάς χειρίδας. Αι χείρες από του αγκώνος δέον να είναι γυμνοί. Προφυλακτικά μέσα οφθαλμών. Άρθρ.143.-Εις ας εργασίας παράγονται σπινθήρες, κονιορτός δυνάμενος να προκαλέση βλάβας των οφθαλμών, όπου υπάρχει ακτινοβολία επιβλαβής εις τους οφθαλμούς, όπου είναι δυνατή η εκτόξευσις τεμαχίων από της κατεργαζομένης ύλης και γενικώς όπου οι οφθαλμοί και το πρόσωπον εκτίθενται εις κινδύνους δέον να παρέχωνται εις τους εργάτας τα μέσα προφυΣελ. 303 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.5 λάξεως από των κινδύνων τούτων (κατάλληλοι διόπτραι, προκαλυπτήρες προφυλάσσοντες ολόκληρον το πρόσωπον, καλύμματα της κεφαλής κ.λπ.) συμφώνως προς τους σχετικούς κανονισμούς υγιεινής και ασφαλείας των εργασιών τούτων. Αναπνευστικαί συσκευαί Άρθρ.144.-δια τας εργασίας τας εκτελουμένας εντός διαμερισμάτων όπου δύνανται να εισδύσωσιν αέρια, κόνεις και ατμοί επιβλαβείς δια την υγείαν, θα δίδωνται εις τους εργάτας ειδικαί προστατευτικαί συσκευαί (αναπνευστικά προσωπεία., αντιασφυκτικά κράνη κ.λπ.). Άρθρ.145.-Κατά την εκτέλεσιν εργασιών, καθ’ ας παράγονται κονιορτοί δυνάμενοι να προκαλέσωσι μόλυνσιν ή να επιδράσουν επισφαλώς επί της υγείας, δέον να παρέχωνται εις τους εργάτας ενδεδειγμένα υγρά, προς πλύνσιν του στόματος και της ρινός. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΘ΄ Γενικαί διατάξεις Εποπτεία Άρθρ.146.-Ο εργοστασιάρχης ή ο εντεταλμένος αυτού δέον να εποπτεύη την τήρησιν των διατάξεων των αφορωσών τας ασφαλείας ως και την καλήν διατήρησιν των προφυλακτήρων. Η εποπτεία δέον να ανατίθηται εις κατάλληλα πρόσωπα. Απηγορευμέναι εργασίαι Άρθρ.147.-Πρόσωπα πάσχοντα από σκοτοδίνας, ιλίγγους, επιληψίαν, σπασμούς, βαρηκοΐαν, ισχυράν μυωπίαν, ή άλλα παρόμοια σωματικά ελαττώματα, δέον να μη χρησιμοποιώνται εις ωρισμένας εργασίας, αίτινες παρουσιάζουν κίνδυνον δι’ αυτά ή τους μετ’ αυτών εργαζομένους. Ο εργάτης ευθύς ως εκδηλωθή η ασθένειά τ ου αύτη δέον να απαλλάσσηται από τας τοιούτου είδους εργασίας. Εξαιρετικώς επικίνδυνοι εργασίαι Άρθρ.148.-Αι εξαιρετικώς επικίνδυνοι εργασίαι δέον να ανατίθενται εις πρόσωπα, τα οποία γνωρίζουσι καλώς τα απαιτούμενα μέτρα προφυλάξεως και εργάζονται μετά της δεούσης προσοχής. Χρησιμοποίησις γυναικών και νεαρών  προσώπων. ΄Αρθρ.15.-Εις εργοστάσια έχοντα τουλάχιστον δύο ορόφους, επιβάλλεται η κατασκευή αναλόγων εξωτερικών αφλέκτων κλιμάκων χρησιμοποιουμένων μόνον εν περιπτώσει πυρκαϊών ή άλλης επιγούσης ανάγκης, προς τας οποίας φέρουσιν ειδικαί έξοδοι. Αι εξωτερικαί κλίμακες δέον περιοδικώς να εξετάζωνται υπό αρμοδίου υπευθύνου προσώπου και πάντα τα ωξειδωμένα ή οπωσδήποτε βεβλαμμένα τμήματα να επιδιορθώνωνται ή να αντικαθίστανται αμέσως. (Μετά τη σελ. 290(α) Σελ. 290,01 Τεύχος 1297-Σελ. 5 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.5 15.Λ.α.5 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων Κάθετοι κλίμακες Άρθρ.149.-Δεν επιτρέπεται η χρησιμοποίησις γυναικών πάσης ηλικίας και αρρένων κάτω του 18ου έτους δια τον καθαρισμόν και λίπανσιν αξόνων των κινητήρων, τον μηχανισμόν μεταδόσεως της κινητηρίου δυνάμεως και μηχανημάτων, καθ’ ον χρόνον ταύτα ευρίσκονται εν κινήσει ως επίσης και εις τους ατμοκρουνούς των εργοστασίων. Σελ. 304 Απαγορεύεται επίσης η χρησιμοποίησις κάτω του 18 έτους προσώπων εις εργασίας εκτελουμένας δια κοπτερών εργαλείων κινουμένων δια μηχανικής δυνάμεως και εις την κίνησιν οριζοντίων ή καθέτων τροχών και φυσερών των σιδηρουργείων. Κοπτερά εργαλεία είναι οι πρίονες, αι σβούραι αι ξυλουργικαί, αι πλάναι και εκχονδριστήρια, τα ξυράφια υφαντουργείων και τα τούτοις όμοια. Απαγορεύεται να φέρουν επ’ ώμων βάρος μεγαλύτερον τα μεν παιδία των 5 χιλιογράμμων (4 οκάδες περίπου), τα δε νεαρά πρόσωπα των 10 χιλιογράμμων (7 3/4 οκάδες), ως επίσης να μετακινούν βάρη πλέον των 300 χιλιογράμμων (ήτοι 234 3/8 οκάδες) δι’ ωθήσεως ή έλξεως επί σιδηρών γραμμών, 50 δε χιλιογράμμων (ήτοι 38 3/4 οκάδες) δι’ ωθήσεως επί κοινών αμαξίων ή χειραμαξίων (Νόμ. ΔΚΘ). Άρθρ.150.-Οι Επιθεωρηταί εργασίας δύνανται να επιβάλλωσι την εις εμφανές μέρος εκάστου τόπου εργασίας ανάρτησιν πινακίδων, περιεχουσών διατάξεις του παρόντος Δ/τος ως και οδηγίας προς προφύλαξιν των εργατών από ενδημικών, μιασματικών ή άλλων προερχομένων εκ της φύσεως εκάστης εργασίας νόσων, καταλλήλως προφυλασσομένων εκ της επιδράσεως των κατεργαζομένων υλών ή των καιρικών μεταβολών. Άρθρ.151.-Οι Επιθεωρηταί εργασίας δύνανται να υποδεικνύωσιν εις τας επιχειρήσεις και επιβάλλωσι την λήψιν και άλλων προφυλακτικών μέτρων πλην των δια του παρόντος Δ/τος οριζομένων, εάν ταύτα είναι αναγκαία δια την υπό του εκτελουμένου νόμου επιδιωκομένην ασφάλειαν των εργατών. Άρθρ.152.-Αι διατάξεις του παρόντος Δ/τος εφαρμόζονται και εις τα μεταλλουργεία, εφ’ όσον η φύσις της λειτουργίας αυτών το επιτρέπει, ως επίσης τα μηχανουργεία αυτών και εις τα εργοστάσια και μηχανουργεία των σιδηροδρομικών και τροχιοδρομικών επιχειρήσεων, δεν εφαρμόζονται δε εις τα μεταλλεία, τους σιδηροδρόμους και τροχιοδρόμους. Άρθρ.153.-Οι εργοδόται των κατά το άρθρ. 1 επιχειρήσεων, εφ’ όσον απασχολούσι πλείονας των 10 εργατών, υποχρεούνται να διατηρώσιν εν τω τόπω εργασίας ωρολόγιον, κανονικώς λειτουργούν και ορατόν εις τους εν αυτώ εργαζομένους, Υποχρεούνται ωσαύτως οι εργοδόται να τηρώσι βιβλίον (ημερολόγιον), εν ω να αναγράφωνται αι ημερομηνίαι και αι παρατηρήσεις επί των δοκιμαζομένων μηχανημάτων και τα ατυχήματα εργασίας. Το βιβλίον τούτο είναι εις την διάθεσιν των οργάνων της Επιθεωρήσεως Εργασίας και των Αστυνομικών αρχών. Άρθρ.154.-το Β. Δ. της 23 Απρ. 1913 «περί υγιεινής και ασφαλείας των εργατών εν τοις εργοστασίοις, εργαστηρίοις, καταστήμασι κ.λπ.» καταργείται. Άρθρ.155.-Πάσα παράβασις των διατάξεων του παρόντος Δ/τος τιμωρείται κατά τας διατάξεις των άρθρ. 3 και 4 του Νόμ. ΓπΛΔ΄ της 19ης Νοεμ. 1911. Εις τον Ημέτερον επί της Εθνικής Οικονομίας Υπουργόν ανατίθεμεν την δημοσίευσιν και εκτέλεσιν του παρόντος Δ/τος. 15.Λ.α.5 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων Άρθρ.16.-Επιτρέπεται εις εξαιρετικάς περιπτώσεις, λόγω στενότητος χώρου, η εξυπηρέτησις διαφόρων δαπέδων ή μεσοδωμάτων δια καθέτων σταθερών κλιμάκων, δι’ ας δεν ισχύουσι μεν αι περί πλάτους των βαθμίδων διατάξεις, αλλ’ αι οποίαι θεωρούνται ασφαλείς μόνον εάν πληρώσι τους επομένους όρους: 1)Να είναι στερεώς προσηρμοσμέναι εις αμφότερα τα άκρα. 2)Να έχωσι χειρολισθήρας επ’ αμφοτέρων των πλευρών. 3)Να έχωσιν αι βαθμίδες της κλίμακος αρκετόν μήκος και να υπάρχη όπισθεν τούτων αρκετόν διάστημα, ούτως ώστε να εξασφαλίζωσι στερεόν βάθρον εις τους πόδας. 4)Να συνεχίζωνται οι χειρολισθήρες εις ύψος, τουλάχιστον 0,75 άνω της επιφανείας του δαπέδου, προς το οποίον οδηγεί η κλίμαξ. Φορηταί κλίμακες Άρθρ.17.-Αι φορηταί κλίμακες δέον να στηρίζωνται επί στερεάς βάσεως, να εφοδιάζωνται δε εις το ανώτερον σημείον της στηρίξεως δια καταλλήλων αγκίστρων, προς αποφυγήν ολισθήσεως. Εις τας θέσεις όπου γίνεται συχνή χρήσις αυτών, πρέπει να ληφθούν, δια την πλήρη ασφάλειαν, συμπληρωματικά μέτρα, ανάλογα με τον σκοπόν, δια τον οποίον προορίζονται. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ε΄ Φωτισμός Άρθρ.18.-Εις παν εργοστάσιον, εργαστήριον, εμπορικόν ή άλλο κατάστημα, καθώς και εις τας διόδους ή κλίμακας αυτών δέον να υπάρχη εφ’ όσον τούτο είναι δυνατόν, επαρκής φυσικός φωτισμός ώστε η εργασία να εκτελήται ευχερώς και να προστατεύηται η όρασις του εργάτου. Ο φωτισμός των αιθουσών των μηχανημάτων δέον να είναι ισχυρός και διατεταγμένος κατά τρόπον ώστε παν κινούμενον τμήμα ή όργανον της μηχανής να φωτίζηται επαρκώς. Δια του λευκού χρωματισμού των τοίχων ή τουλάχιστον του ανωτέρου τμήματος αυτών και της οροφής δέον να επιδιώκεται η επίτευξις εντονωτέρου φωτισμού των τόπων εργασίας. Δια να μη ελαττώνηται ο φυσικός και τεχνητός φωτισμός πρέπει οι ύαλοι των παραθύρων και των λυχνιών να διατηρώνται άκρως καθαραί. Άρθρ.19.-Τα πλευρικά παράθυρα οδοντωτών στεγών και άλλα συστήματα φωτισμού εκ των άνω των αιθουσών εργασίας δέον να τοποθετώνται μέσω ανοιγμάτων, όσον το δυνατόν ομοιομόρφων, ώστε να επιτυγχάνεται και εις τα πλέον απομεμεκρυσμένα μέρη των αιθουσών υπό τας συνηθεις συνθήκας κατά την ημέραν επαρκής φωτισμός. Προ των φωτιζομένων θυρών και παραθύρων δέον να λαμβάνωνται μέτρα όπως οι εντός των τόπων εργασίας εργάται προστατεύωνται εναντίον των ακτίνων του ηλίου και της ηλιακής θερμότητος κατά τας θερμάς εποχάς του έτους. ΄Αρθρ.2.-Τα δάπεδα δέον να είναι ομαλά και επίπεδα και να καλύπτωνται δι’ επιστρώσεως ασφάλτου ή τσιμέντου ή άλλης αναλόγου ουσίας αποκλειούσης τον σχηματισμόν κονιορτού. Εξαιρετικώς ταύτα δύνανται να είναι εκ χώματος εάν αι συνθήκαι της εργασίας το επιβάλλουν. Εις την περίπτωσιν ταύτην λαμβάνονται μέτρα προς πρόληψιν κονιορτού κατά την σάρωσιν. Εάν το δάπεδον είναι ξύλινον και η φύσις της εργασίας επιτρέπη τούτο, δέον να είναι τούτο εμποτισμένον δια καταλλήλου υγρού (λινελαίου, παραφίνης κ.λπ.) καθιστώντος αυτό αδιαπότιστον, επιτρέπον τον εύκολον καθαρισμόν δια πλύσεως ή αναρροφητικής σαρώσεως. Στεγανά δάπεδα Άρθρ.20.-Τα υάλινα παράθυρα τα ευρισκόμενα άνωθεν των τόπων εργασίας άτινα θραυόμενα δύνανται να αποτελέσωσι κίνδυνον δια τους εργαζομένους δέον να προφυλάσσωνται εκ των κάτω δια συρματοπλεγμάτων. Τεχνητός φωτισμός Άρθρ.21.-Ο φυσικός φωτισμός δέον να θεωρήται ανεπαρκής όταν μεταξύ της 9 πρωϊνής και της 4ης απογευματινής παρίσταται ανάγκη προσφυγής εις τον τεχνητόν φωτισμόν. Εν η περιπτώσει ο φυσικός φωτισμός δεν είναι επαρκής καθ’ όλην την διάρκειαν της ημέρας δέον να συμπληρούται ούτος δια τεχνητού φωτός. Το ύψος και η απόστασις των εστιών του τεχνητού φωτισμού θα ρυθμίζεται κατά τρόπον παρέχοντα ομοιόμορφον και κανονικώς κατανεμημένον φωτισμόν επί του πεδίου εργασίας. Αι φωτειναί εστίαι δέον να τοποθετώνται τοιουτοτρόπως, ώστε να φωτίζωσι διαρκώς και σταθερώς το πεδίον εργασίας, χωρίς να είναι εκτυφλωτικαί ουδέ να παρέχωσιν αποτόμους σκιάς ή εκθαμβωτικάς ανακλάσεις προσβαλλούσας οπωσδήποτε την όρασιν. Προς τούτο δέον να εφοδιάζωνται με επισκιαστήρας καταυγαστήρας, με σφαίρας υαλίνας αποστιλβωμένας εσωτερικώς ή με ανάλογα προφυλακτικά συστήματα. Εν ανάγκη δέον να χρησιμοποιώνται παραπετάσματα ή προστεγάσματα εξ υαλοπινάκων διαχύσεως ή ανακλάσεως προς τον σκοπόν βελτιώσεως των συνθηκών του φυσικού ή τεχνητού φωτισμού και αποφυγής ούτω της υπερβολικής κοπώσεως των οφθαλμών. Φωτισμός δια γυμνού φωτός Άρθρ.22.-Αι εστίαι του τεχνητού φωτός δεν πρέπει να αλλοιώνουν σημαντικώς την σύνθεσιν του αέρος δια των προϊόντων της καύσεως, ούτε να αυξάνουν αισθητώς την θερμοκρασίαν της ατμοσφαίρας πέριξ του εργάτου. Τα φωτιστικά ή άλλα δια φλογός μηχανήματα ή εστίαι θερμάνσεως δέον να ευρίσκωνται εις αρκετήν απόστασιν από παντός αντικειμένου δυναμένου να αναφλεγή και να τοποθετώνται κατά τρόπον ώστε η ακτινοβολία αυτών να μη παραβλάπτη την όρασιν των εργαζομένων. Η τοποθέτησις δίσκων εξ αφλέκτου ύλης επί της οροφής ή των τοίχων προς προφύλαξιν αυτών από της φλογός και της θερμάνσεως είναι υποχρεωτική. Αι κινηταί φωτιστικαί λυχνίαι δέον να έχωσι βάσιν στερεάν. Φωτιστικαί λυχνίαι κινηταί ή μη, φέρουσιν υελοσωλήνα ή σφαίραν υαλίνην ή περί την φλόγαν δίκτυον μεταλλικόν, ώστε να εμποδίζηται η επαφή της φλογός προς ύλας αίτινες δύνανται να αναφλεγώσιν. Υγραί φωτιστικαί ύλαι Άρθρ.23.-Αι δια ρευστής φωτιστικής ύλης λειτουργούσαι λυχνίαι δέον να αναρτώνται στερεώς. Εφ’ όσον δε τα ράμφη της φλογός ευρίσκονται κάτωθι του δοχείου του περιέχοντος την καύσιμον ύλην πρέπει να λαμβάνωνται μέτρα αποκλείοντα την θέρμανσιν του δοχείου. Ουδέποτε χρησιμοποιούνται δια τας υγράς φωτιστικάς ουσίας δοχεία εξ ευθράστου υάλου. Η πλήρωσις των συσκευών φωτισμού ή θερμάνσεως δι’ υγράς καυσίμου ύλης, εντός των τόπων εργασίας ή των διόδων, γίνεται μόνον υπό το φως της ημέρας και εφ’ όσον ουδεμία φλόξ υπάρχει εις τα πέριξ. Οι αγωγοί σωλήνες αερίου εις τας συσκευάς φωτισμού ή θερμάνσεως είναι εκ μετάλλου ή περιβάλλονται δια μετάλλου ή άλλης ακαύστου ουσίας. Σκεύη εμποδίζοντα τον φωτισμόν Άρθρ.24.-Τα σκεύη, αι προφυλακτικαί συσκευαί, τα μηχανήματα κ.λπ. θα είναι διατεταγμένα κατά τρόπον, μη εμποδίζοντα τον φωτισμόν του πεδίου της εργασίας. Εις εξαιρετικάς περιπτώσεις η Επιθεώρησις Εργασίας δύναται να επιτρέψη, ώστε η ανεπάρκεια του φωΣελ. 291 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.5 τός της ημέρας να συμπληρωθή δια τεχνητού τοιούτου αντί της μετατοπίσεως των συσκευών, επίπλων ή μηχανημάτων. Φωτισμός επικινδύνων τόπων Άρθρ.25.-Εις τόπους εργασίας μη φωτιζομένους επαρκώς δια φυσικού φωτός και εις άλλα διαμερίσματα όπου η φύσις της εργασίας επιβάλλει ειδικόν φωτισμόν λόγω εξατμίσεων ευφλέκτων αερίων υποκειμένων εις έκρηξιν (π.χ. εργοστάσια κατασκευής διθειούχου άνθρακος, οινοπνευματοποιεία, εργοστάσια φωταερίου, ανθρακασβεστίου κ.λπ.) και εργοστάσια κατασκευής εκρηκτικών υλών, ο φωτισμός δέον να διενεργήται είτε δι’ ηλεκτρικών λυχνιών με διπλά τοιχώματα, ων ο κύριος αγωγός. ασφάλεια και το σύστημα λήψεως δέον να κείνται εκτός του κτιρίου ή να γίνεται εκ των έξω δια λυχνιών αίτινες ασφαλίζονται εντός κλειστών κιβωτίων με ανθεκτικούς και καλώς κλεισμένους υαλοπίνακας, ώστε να μη υπάρχη συνάφεια με τον χώρον της εκρηκτικής ύλης. Ως κινηταί λυχνίαι εις το εσωτερικόν των κτιρίων με κίνδυνον εκρήξεως χρησιμοποιούνται μόνον ασφαλιστικαί λυχνίαι (DAVIS). Η διάταξις αύτη δεν ισχύει δια το ξηραντήριον βαμβακοπυρίτιδος όπου απαγορεύεται γενικώς η χρήσις κινητών λυχνιών. Η χρήσις ηλεκτρικών λυχνιών με καλώδιον φορητόν εις τους επικινδύνους χώρους απαγορεύεται. Δέον να λαμβάνωνται μέτρα ώστε πάσα εναπόθεσις εκρηκτικής κόνεως επί της πηγής του φωτός να εμποδίζηται. Οι ηλεκτρικοί αγωγοί δέον να ευρίσκωνται εις καλήν πάντοτε κατάστασιν, άπαξ δε του έτους να δοκιμάζωνται. Η τακτοποίησις των λυχνιών δέον να λαμβάνη χώραν εις καθωρισμένον μέρος του τόπου εργασίας. Ειδικοί εργάται διατίθενται δια την μεταφοράν ανημμένων λυχνιών εις τας θέσεις των. Οι εργάται οίτινες είναι επιφορτισμένοι να ανάπτωσι τας λυχνίας, δεν επιτρέπεται να εισέρχωνται εις τόπους υποκειμένους εις κίνδυνον εκρήξεως. Ηλεκτρικός φωτισμός Άρθρ.26.-Εις διαμερίσματα όπου γίνεται χρήσις ηλεκτρικού ρεύματος εφαρμόζονται αι περί ηλεκτρικών εγκαταστάσεων διατάξεις. Οι διακόπται του τοπικού φωτισμού δέον να τοποθετώνται πλησίον των θυρών εις τρόπον ώστε ο χειρισμός των να είναι εύκολος και ακίνδυνος. Εφεδρικός φωτισμός Άρθρ.27.-Εις περίπτωσιν καθ’ ην δια του κινητήρος του εργοστασίου όπερ απασχολεί πλέον των 50 εργατών, γίνεται συγχρόνως ηλεκτροφωτισμός αυτού, δέον εφ’ όσον το εργοστάσιον εργάζεται και την νύκτα να υπάρχουν εφεδρικαί λυχνίαι έτοιμοι προς λειτουργίαν δια την περίπτωσιν καθ’ ην ο γενικός κινητήρ σταματήση, ιδίως πλησίον εκάστης εξόδου, διόδου ή κλιματοστασίου. Φωτεινά σήματα κινδύνου Άρθρ.28.-Πλησίον ανοιγμάτων του δαπέδου ή κλιμακοστασίων, ικριωμάτων, μεσοδωμάτων, παραθύρων, αναβατήρων, στοών, κεκλιμένων επιπέδων, τάφρων, οχετών ή δοχείων κ.λπ., εις τα οποία λόγω του τρόπου της εργασίας είναι αδύνατον να τοποθετώνται προφυλακτήρες εναντίον του κινδύνου πτώσεως, επιβάλλεται άμα τη δύσει του ηλίου φωτισμός ειδοποιών περί του κινδύνου πτώσεως. Σελ. 292 Μέτρα εναντίον πυρκαϊάς Άρθρ.29.-Οι ιδιοκτήται και οι διευθυνταί επιχειρήσεως απασχολούσης πλέον των 50 εργατών, αδιαφόρως φύλλου και ηλικίας, λαμβάνουσι τα κατάλληλα μέτρα ώστε πάσα έναρξις πυρκαϊάς να δύναται να καταπολεμήται αποτελεσματικώς. Οδηγίαι τοιχοκολλημέναι εν εκάστω διαμερίσματι εργασίας δεικνύουσι τα υλικά και τα μέσα της σβέσεως, τα οποία πρέπει να είναι πρόχειρα, και τον τρόπον του χειρισμού αυτών. Τα υλικά ταύτα τηρούνται πάντοτε εν καλή καταστάσει. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΣΤ΄ Αερισμός Φυσικός αερισμός ΄Αρθρ.3.-Τα δάπεδα εφ’ ων γίνεται κατεργασία οργανικών ουσιών υποκειμένων εις αποσύνθεσιν, επιστρώνονται δια πλακών, τσιμεντοκονίας, ή ασφάλτου, εις τρόπον ώστε να είναι αδιαπέραστα εις τα ύδατα και να επιτρέπωσιν ευχερώς τον γενικόν αυτών δια πλύσεως καθαρισμόν. Προς τον σκοπόν τούτον δέον τα δάπεδα να έχωσι την ενδεδειγμένην κλίσιν και αύλακας κεκαλυμμένους δια σιδηρών εσχαρών, όπως τα ύδατα ρέωσιν ευκόλως εις τον οχετόν, όστις καλύπτεται καταλλήλως. Το στόμιον εισδοχής του οχετού πρέπει να κλείηται δι’ υδραυλικού σίφωνος. Πάντες οι οχετοί, οι οδηγούντες εις την εξωτερικήν γενικήν υπόνομον ή εις τους βόθρους, δέον να κλείωνται στεγανώς, μη επιτρέποντες την διαφυγήν υγρών ή δυσόσμων αποπνοιών. Ενδείκνυται όπως, πριν ή τα υγρά ταύτα οδηγηθώσιν εις την γενικήν υπόνομον, διοχετευθώσι προηγουμένως δια μικράς δεξαμενής, επιτρεπούσης την συγκράτησιν εντός αυτής των απορριμάτων και ουσιών, των δυναμένων να προκαλέσωσιν έμφραξιν των υπονόμων. Αντοχή δασπέδων Άρθρ.30.-Προς επαρκή αερισμόν των τόπων εργασίας δέον να αναλογώσιν οκτώ κυβικά μέτρα τουλάχιστον δι’ έκαστον εργάτην απασχολούμενον εντός του εργαστηρίου. Εις διαμερίσματα εργασίας ων το δάπεδον ευρίσκεται εις βάθος πλέον του 1,50 μέτρου υπό το έδαφος, ως και εις χημικά εργοστάσια ή εργαστήρια, η αναλογία αέρος εις έκαστον εργάτην δέον να είναι δέκα κυβικά μέτρα τουλάχιστον. Εις την εκτίμησιν του κυβισμού τούτου δεν πρέπει να λαμβάνηται υπ’ όψιν το διάστημα το ευρισκόμενον υψηλότερον των 4 μέτρων Εις τας αιθούσας εργασίας δέον να υπάρχωσι κατάλ ληλα ανοίγματα μεγέθους επαρκούς και εις θέσεις καταλλήλους ούτως ώστε να εξασφαλίζεται η κυκλοφορία του αέρος διαρκώς και αποτελεσματικώς εις όλα τα τμήματα εργασίας. Το εμβαδόν το διατιθέμενον δι’ έκαστον εργάτην εις κλειστόν τινα τόπον εργασίας δεν πρέπει να είναι κατώτερον των δύο τετραγωνικών μέτρων. Εις τον υπολογισμόν του εμβαδού και κυβισμού δι’ έκαστον εργάτην περιλαμβάνεται και ο χώρος τον οποίον καταλαμβάνουν τα σκεύη, αι μηχαναί και λοιπαί εγκαταστάσεις. Ο αερισμός πρέπει να είναι επαρκής εις τρόπον ώστε να αποφεύγηται και η υπερβολική ύψωσις της θερμοκρασίας. Εν η περιπτώσει ο φυσικός αερισμός είναι ανεπαρκής ή αδύνατος λόγω της φύσεως της εργασίας, δέον να αντικαθίσταται ή συμπληρούται δια τεχνητού. Πάντως δέον να θεωρηθή ως επαρκής αερισμός εξασφαλίζωσιν την καθαριότητα του αέρος εις τα διαμερίσματα εργασίας ο πλήρως ανανεώνων τουλάχιστον τετράκις καθ’ ώραν την ατμόσφαιραν εργασίας, ούτως ώστε ν’ αναλογώσι τουλάχιστον 40 κυβικά μέτρα αέρος κατ’ άτομον και ώραν. Εις τας αιθούσας και τα εργαστήρια ένθα η εκτελουμένη εργασία έχει χαρακτήρα ιδιαιτέρως ανθυγιεινόν δέον να αναλογούν δι’ έκαστον εργάτην και καθ’ εκάστην ώραν 60 κυβικά μέτρα αέρος. Πλην τούτου οι τόποι εργασίας πρέπει να αερίζωνται ευρέως άπαξ τουλάχιστον της ημέρας αφινομένων ανοικτών όλων των θυρών και παραθύρων κατά την μεσημβρινήν διακοπήν. Τα αυτά ισχύουν και δια τα καταστήματα αποικιακών και παντοπωλεία. Άρθρ.31.-Τα ανοίγματα τα χρησιμεύοντα δια τον αερισμόν δέον να είναι τοποθετημένα εις τοιούτον ύψος και η ταχύτης της κυκλοφορίας του αέρος να είναι τοιαύτη ώστε να μη ενοχλώνται οι εργάται δια της προσαγωγής απευθείας επ’ αυτών του ρεύματος του αέρος. Συστήματα προφυλάξεως από της θερμότητος, ψύχους κ.λπ. Άρθρ.32.-Εις τα εργαστήρια και εργοστάσια, εντός των οποίων ως εκ της φύσεως της εργασίας απαιτείται θερμοκρασία λίαν υψηλή ή χαμηλή, δέον να λαμβάνωνται δια την προφύλαξιν των εργατών τα κατάλληλα εκάστοτε μέτρα. Εις τους τόπους τους θερμαινόμενους δια μέσου πυρός (θερμαστρών) πρέπει να εξασφαλίζεται η κανονική και πλήρης απομάκρυνσις των καυσαερίων. Προς προφύλαξιν από της υπερβαλλούσης θερμότητος κατά τους θερινούς μήνας, πρέπει να τοποθετώνται προ των παραθύρων κατάλληλα παραπετάσματα ή ανάλογος επίστρωσις ή χρωματισμός των υέλων των 15.Λ.α.5 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων παραθύρων. Κατά την εν υπαίθρω εκτελουμένην εργασίαν δέον να λαμβάνωνται μέτρα δια την κατασκευήν υποστέγων, σκιάδων ή προκαλυπτήρων, εις ας να καταφεύγωσιν οι εργάται εν περιπτώσει δυσμενών ατμοσφαιρικών συνθηκών. Εις τα διαμερίσματα όπου ο τρόπος της εργασίας παράγει υψηλήν θερμοκρασίαν, δέον να εγκατασταθώσι συσκευαί αποψύχουσαι τεχνητώς τον αέρα προς τήρησιν ανεκτής θερμοκρασίας. Απαγωγή υδρατμών Άρθρ.33.-Αι εργασίαι αι εκλύουσαι μεγάλην ποσότητα υδρατμών και σχηματίζουσαι ομίχλην εντός του διαμερίσματος (βαφεία, καθαριστήρια κ.λπ.) δεν επιτρέπονται ει μη μόνον εις ιδιαίτερα διαμερίσματα. Δέον να λαμβάνωνται πάντα τα μέτρα, εις τα διαμερίσματα ταύτα, προς καταστολήν της γενέσεως ομίχλης και υγροποιήσεως των ατμών επί των τοίχων και της οροφής. Παραμονή εις υγρά και θερμά διαμερίσματα Άρθρ.34.-Εις τας εργασίας εις ας χρησιμοποιείται τεχνητή υγρασία, δέον να λαμβάνωνται πάντα τα σχετικά μέτρα προς αποσόβησιν των εκ ταύτης κινδύνων της υγείας των εντός των διαμερισμάτων τούτων εργαζομένων. Το ύδωρ το χρησιμοποιούμενον προς ύγρανσιν της ατμοσφαίρας δεν πρέπει να περιέχη επιβλαβείς δια την υγείαν των εργατών ουσίας ή νοσογόνα σπέρματα. Εάν η φύσις της εκμεταλλεύσεως απαιτή ώστε η εργασία να εκτελήται εντός διαμερισμάτων υπό υψηλήν θερμοκρασίαν, και όπου παράγονται συγχρόνως αέρια ή ατμοί, αι ώραι της εργασίας δέον να κατανέμωνται κατά τρόπον ώστε η παρουσία των εργατών, εντός των διαμερισμάτων τούτων, να είναι όσον το δυνατόν βραχυτέρας διαρκείας. Κόνεις Άρθρ.35.-Αι εργασίαι αι παράγουσαι κονιορτόν οιασδήποτε φύσεως, δέον να εκτελώνται εις πάσας τας περιπτώσεις καθ’ ας τούτο είναι δυνατόν, εντός κλειστών μηχανημάτων φερόντων απορροφητικούς αγωγούς. Οσάκις δεν είναι δυνατή η χρησιμοποίησις τοιούτων μηχανημάτων δέον να λαμβάνωνται μέτρα κατάλληλα ώστε ο κονιορτός να συλλαμβάνηται καθ’ ον χρόνον σχηματίζεται και όσον το δυνατόν πλησιέστερον προς την εστίαν της παραγωγής δι’ απορροφητικών συσκευών. Συνιστάται όπως η απορρόφησις αύτη εκτελήται εκ των κάτω προς τα άνω, ο δε συλλαμβανόμενος ούτω κονιορτός συλλέγηται εντός κονιοθαλάμων και απομακρύνηται χωρίς να διαχύνηται εντός των τόπων εργασίας. Πλην του τοπικού αερισμού αι κονιορτώδεις εργασίαι δέον να διαθέτωσι και γενικόν αερισμόν απαλλάσσοντα κατά το δυνατόν περισσότερον τους χώρους εργασίας από του εις την ατμόσφαιραν διαφεύγοντος τυχόν κονιορτού. Τα μηχανήματα αερισμού και οι απορροφητικοί αγωγοί δέον να καθαρίζωνται συχνάκις και να διατηρώνται εις κατάστασιν επιτρέπουσαν την εύκολον και κανονικήν δίοδον δι’ αυτών του κονιορτού. Εις πάσας τας περιπτώσεις καθ’ ας είναι δυνατόν και οσάκις τούτο δεν ανατίθεται προς την φύσιν της εργασίας, να προλαμβάνηται ο σχηματισμός των επιβλαβών κόνεων και η διάχυσις αυτών εντός των τόπων εργασίας, δέον όπως αι πρώται ύλαι, ως και τα παραγόμενα προϊόντα, επίσης το δάπεδον, τα τοιχώματα και πάντα τα λοιπά μέρη όπου επισωρεύεται κονιορτός, διαβρέχωνται συχνάκις δι’ ύδατος ή δι’ άλλων καταλλήλων υγρών. Ατμοί, καπνοί, αέρια Άρθρ.36.-Εις τα εργαστήρια και εργοστάσια εντός των οποίων παράγονται ατμοί, καπνοί και αέρια, δέον να υπάρχωσιν άνωθεν των τόπων παραγωγής καλύπτραι, καπνοδόχοι ή οιαιδήποτε άλλαι εγκαταστάσεις, απάγουσαι τούτους άμα τη παραγωγή των προς εξωτερικήν ατμόσφαιραν. Αι εργασίαι αι αναδίδουσαι επιβλαβείς ατμούς και αέρια δέον να εκτελώνται εντός κλειστών μηχανημάτων φερόντων απορροφητικούς αγωγούς. Εν ουδεμιά περιπτώσει επιτρέπεται όπως οι ατμοί και τα αέρια ταύτα εισδύωσι και διαχύνωνται εντός των τόπων εργασίας. Οι επιβλαβείς ή τοξικοί ατμοί, καπνοί και αέρια δεν πρέπει να εκδιώκωνται προς την εξωτερικήν ατμόσφαιραν πριν ή υποβληθώσιν εις ειδικήν αναλόγως των περιπτώσεων επεξεργασίαν (δια συμπυκνώσεως, κατακρημνίσεως, εξουδετερώσεως, μεταποιήσεως δια του πυρός κ.λπ.) ήτις να καθιστά τούτους αβλαβείς εις τους πέριξ κατοικούντας, τα ζώα και την βλάστησιν. Η χρησιμοποίησης και η κυκλοφορία των επιβλαβών υγρών και αερίων εις τα διάφορα τμήματα της εργασίας δέον να εκτελήται εντός ερμητικώς κεκλεισμένων αγωγών δι’ αναρροφήσεως ή πιέσεως. Προφύλαξις ανεμιστήρων Άρθρ.37.-Ανεμιστήρες και εν γένει εγκαταστάσεις αναρροφήσεως εις εργοστάσια οξέων ή άλλων προϊόντων δυναμένων να επιφέρωσιν οξείδωσιν κατασκευάζονται ή καλύπτονται δι’ ουσιών παρεμποδιζουσών την οξείδωσιν. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ζ΄ Καθαρισμός Συλλογή φύλαξις και απομάκρυνσις  απορριμμάτων Άρθρ.38.-Πάντα τα διαμερίσματα εργασίας, οι διάδρομοι, αι κλίμακες, αι αίθουσαι διαμονής εργατών κ.λπ. δέον να διατηρώνται εν καλή καταστάσει και καθαρά, η δε σάρωσις αυτών να εκτελήται δι’ υγρών σαρώθρων ή δι’ οιουδήποτε άλλου μέσου μη εγείροντος κονιορτόν. Η απόρριψις επί των δαπέδων ουσιών δυναμένων να καταστήσωσι ταύτα ολισθηρά πρέπει να απαγορεύηται. Τα απορρίμματα πάσης φύσεως περισυλλέγονται και απομακρύνονται εκ των διαμερισμάτων εργασίας αμέσως μετά την διακοπήν της εργασίας. Πάντα τα εις σήψιν υποκείμενα υπολείμματα τοποθετούνται εις δοχεία ερμητικώς κεκλεισμένα και απομακρύνονται καθ’ εκάστην από των τόπων εργασίας ή καίονται ή θάπτονται εντός της γης και μακράν των κατοικιών εις τόπον οριζόμενον υπό του Δήμου ή της κοινότητος, ούτως ώστε ουδείς κίνδυνος να δύναται να προκύψη εκ τούτου δια την υγείαν των εργαζομένων και των περιοίκων. Τα περιέχοντα απορρίμματα δοχεία κενούνται και καθαρίζονται άπαξ της ημέρας. Καθαρισμός τόπων εργασίας Άρθρ.39.-Άπαξ της εβδομάδος τουλάχιστον εις τους τόπους εργασίας δέον να γίνεται γενικός καθαρισμός και τακτοποίησις των εν αυτοίς αντικειμένων. Η κόνις θα αφαιρήται εκ των τοίχων, οροφών, πλαισίων των παραθύρων, υελοπινάκων, συσκευών θερμάνσεως κ.λπ. Εν η περιπτώσει η κόνις είναι δηλητηριώδης ή νοσηρά, ο καθαρισμός αυτής γίνεται δια πλύσεως ή τη βοηθεία αναρροφητήρων. Σελ. 293 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.5 Απαγωγή υδάτων ΄Αρθρ.4.-Εις έκαστον εργοστάσιον, εργαστήριον, αποθήκην ή κατάστημα, όπου αποθηκεύονται εμπορεύματα ή άλλα βάρη, αναρτάται εις εμφανές μέρος πίναξ αναγράφων δι’ ευμεγέθων χαρακτήρτων το μέγιστον φορτίον ανά τετραγωνικόν μέτρον, το οποίον δύναται να ανεχθή ασφαλώς το δάπεδον. Ο πίναξ βεβαιούται υπό διπλωματούχου μηχανικού και υπόκειται πάντοτε εις έλεγχον του Επιθεωρητού και Επόπτου Εργασίας. Προφύλαξις δαπέδων Άρθρ.40.-Εις τα διαμερίσματα όπου λόγω της φύσεως της εργασίας ευρίσκεται επί του δαπέδου μεγάλη ποσότης ύδατος ή άλλων υγρών, το έδαφος δέον να είναι ομοιομερές, συμπαγές και αδιάβροχον. Δια την απομάκρυσιν των υδάτων τούτων δέον να υπάρχουν αύλακες μόνιμοι και καταλλήλως κατασκευασμένοι. Τα δοχεία ή φρέατα τα προοριζόμενα προς συλλογήν των υγρών και καθίζησιν των ζωϊκών απορριμμάτων ως και οι οχετοί ροής, δια των οποίων τα υγρά θα εκκενώνται εκ των διαμερισμάτων, θα είναι υδατοστεγή και ευκόλου καθαρισμού. Δοχεία και οχετοί θα είναι κεκαλυμμένοι. Απαγωγή και προφύλαξις, από των οργανικών και τοξικών υγρών Άρθρ.41.-Δια την προφύλαξιν από των οργανικών υγρών των επιδεκτικών σήψεως ή δυσώδους ζυμώσεως, όπου δεν υπάρχει κεντρική αποχέτευσις, δέον να κατασκευάζωνται βόθροι, εντός των οποίων ταύτα να αποχετεύωνται. Συνιστάται η κατασκευή σηπτικών βόθρων όπου να υφίστανται βιολογικόν καθαρισμόν. Τα υγρά ταύτα εφ’ όσον αποχετεύονται εις εξωτερικούς ακαλύπτους οχετούς, δέον να εξουδετερώνται καταλλήλως (δια θειϊκού σιδήρου, διαλύσεως ασβέστου, χλωριούχου ασβεστίου κ.λπ.). Τα τοξικά υγρά τα αποχετευόμενα επί των πέριξ ρεόντων υδάτων δέον να εξουδετερώνται καταλλήλως. Πτυελοδοχεία Άρθρ.42.-Εις έκαστον διαμέρισμα εργασίας τοποθετείται εις ύψος 0,70 μ. και εις καταλλήλους θέσεις επαρκής αριθμός πτυελοδοχείων εξ υλικού αδιαποτίστου άτινα δέον να πλύνωνται δι’ απολυμαντικής διαλύσεως τουλάχιστον άπαξ της ημέρας. Καθαρισμός επικινδύνων τόπων Άρθρ.43.-Απαγορεύεται πάσα εργασία καθαρισμού πλησίον μηχανήματος εν κινήσει, εφ’ όσον λόγω της φύσεως του μηχανήματος είναι δυνατόν να συμβή ατύχημα. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Η΄ Αποχωρητήρια Διάταξις αποχωρητηρίων Άρθρ.44.-Εις παν εργαστήριον, εργοστάσιον ή εμπορικόν κατάστημα υπάρχει επαρκής αριθμός αποχωρητηρίων. Επιτρέπεται όμως εις τα εντός της αυτής οικίας εμπορικά καταστήματα όπως κάμνωσι χρήσιν κοινών αποχωρητηρίων. Τα αποχωρητήρια δέον να μη συγκοινωνούν αμέσως μετά των περικλείστων διαμερισμάτων, όπου διαμένουσιν εργάται, είτε προς εργασίαν είτε προς ανάπαυσιν κατά τας διακοπάς. Δέον να έχωσιν επαρκή αερισμόν και φωτισμόν και να είναι διευθετημένα εις τρόπον ώστε να μη αναδίδουν δυσοσμίαν. Οχετοί Άρθρ.45.-Οι οχετοί των αφοδευτηρίων δέον να είναι διατεταγμένοι κατά τρόπον ώστε να μη αναδίδουν δύσοσμα  Σελ. 294 αέρια μολύοντα τον αέρα και να είναι στεγανοί ώστε να προφυλάσσεται από της μολύνσεως το έδαφος μετά των υπογείως ρεόντων υδάτων εξ ων τροφοδοτούνται φρέατα και πηγαί. Αριθμός αποχωρητηρίων Άρθρ.46.-Εις έκαστον εργοστάσιον, εργαστήριον ή εμπορικόν κατάστημα αναλογεί τουλάχιστον έν αποχωρητήριον δια 40 εργάτας. Επί εργοστασίων ή εργαστηρίων ή εμπορικών καταστημάτων, απασχολούντων πλέον των 20 γυναικών ή κορασίων, πρέπει να υπάρχουν ιδιαίτερα αποχωρητήρια δια τα πρόσωπα ταύτα και εις την αυτήν αναλογίαν ως δια τους άρρενας εργάτας. Πλην τούτων εγκαθίσταται και ανάλογος αριθμός ουρητηρίων. Η τήρησις των διατάξεων της παρούσης παραγράφου δια μεν τα μετά την δημοσίευσιν του παρόντος Διατάγματος ιδρυόμενα εργοστάσια, εργαστήρια κ.λπ. είναι απολύτως υποχρεωτική, εκ δε των ήδη υπαρχόντων απαλλάσσονται της υποχρεώσεως ταύτης μόνον αι εγκαταστάσεις των οποίων οι όροι δεν επιτρέπουν την πλήρη εφαρμογήν του παρόντος άρθρου και κατόπιν σχετικής γνωματεύσεως του αρμοδίου Επιθεωρητού Εργασίας ή του Επιθεωρητού Επαγγελματικής Υγιεινής. Καθαρισμός αποχωρητηρίων Άρθρ.47.-Άνωθεν των αποχωρητηρίων και ουρητηρίων δέον να υπάρχη υδαταποθήκη, προς πλύσιν αυτών μετά πάσαν επίσκεψιν. Το δάπεδον αυτών και οι τοίχοι εις ύψος ενός μέτρου τουλάχιστον από το έδαφος, πρέπει να είναι κατεσκευασμένοι εξ υλικού αδιαποτίστου επί πλέον δε οι τοίχοι να είναι εξ ολοκλήρου επικεχρισμένοι δια λευκού υδροχρώματος. Δια τα αποχωρητήρια, των οποίων το περιεχόμενον δεν δύναται να αποχετευθή εις κεντρικόν τινα οχετόν, δέον να κατασκευάζωνται ανάλογοι βόθροι. Συνισάται η κατασκευή σηπτικών τοιούτων, εντός των οποίων να επιτυγχάνεται βιολογικός καθαρισμός των αποχωρητηρίων. Απομάκρυνσις εκ της εργασίας δια φυσικάς ανάγκας Άρθρ.48.-Οι κύριοι ή προϊστάμενοι της εργασίας έχουσι την υποχρέωσιν όπως μη παρεμποδίζωσι τους υπ’ αυτούς εργάτας αμφοτέρων των φύλων να απομακρύνωνται της εργασίας δια τας φυσικάς αυτών ανάγκας. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Θ΄ Ύδωρ, νιπτήρες, ιματιοφυλάκια, τόποι διαμονής Πόσιμον ύδωρ Άρθρ.49.Τα εργοστάσια, εργαστήρια και καταστήματα δέον να έχωσι αρκετήν ποσότητα ποσίμου ύδατος. Αι υδαταποθήκαι να είναι καλώς κεκαλυμμέναι και να καθαρίζωνται κατά διαστήματα. Τοποθετούνται δε εις μέρη τοιαύτα, ώστε το ύδωρ να προφυλάσσηται από την μόλυνσιν εκ γειτνιαζόντων ακαθαρσιών ή δηλητηρίων, καθώς και από την υπερθέρμανσιν κατά τους θερινούς μήνας. Όπου υπάρχει κεντρική ύδρευσις της πόλεως, απαγορεύεται η χρησιμοποίησις υδαταποθηκών. Έκαστον εργοστάσιον παραχωρεί μετάλλινον κύπελλον εις έκαστον εργάτην. Της υποχρεώσεως απαλλάσσονται οι διαθέτοντες κρήνας εν είδη αναβρυτηρίων, μίαν ανά πεντήκοντα εργάτας. Νιπτήρες ΄Αρθρ.5.-Εν η περιπτώσει τα δάπεδα έχουσιν ανωμαλίας ή φέρουσι κοιλότητας εκ τεχνικών λόγων επιβαλλομένας, αύται δέον να προφυλάσσωνται καταλλήλως δια σιδηρών εσχαρών ή κιγκλιδωμάτων εις τρόπον ώστε να αποφεύγηται ενδεχόμενον ατύχημα. Δάπεδα ευρισκόμενα άνωθεν κλιβάνων ή δοχείων περιεχόντων θερμά, καυστικά ή δηλητηριώδη υγρά καθώς και πάντα τα μεσοδώματα άτινα ευρίσκονται εις ύψος τουλάχιστον 0,75 μ. από του εδάφους, δέον να προστατεύωνται δια κιγκλιδώματος ύψους τουλάχιστον ενός μέτρου μετά παρυφής πλάτους τουλάχιστον 0,05 του μέτρου. Το κιγκλίδωμα κατασκευάζεται κατά τρόπον εμποδίζοντα την δια μέσου τούτου πτώσιν του εργάτου. Η επιφάνεια των τοιχωμάτων πάντων των κλειστών τόπων εργασίας δέον να είναι λεία, καθιστώσα ευχερή εκάστοτε τον καθαρισμόν αυτών. ΄Οπου λόγω της φύσεως της εργασίας οι τοίχοι δέον να πλύνωνται (κατεργασία ζωϊκών υλών), ούτοι δέον να είναι όχι μόνον λείοι, αλλά και αδιαπότιστοι εις ύψος 1.50 μέτρου τουλάχιστον από του εδάφους. Γενικώς οι τοίχοι και η οροφή πρέπει να ασβεστοχρίωνται άπαξ τουλάχιστον του έτους. (Αντί για τη σελ. 289) Σελ. 289(α) Τεύχος 1297-Σελ. 3 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.5 ΚΕΦΑΛΑΙΟΒ Β΄ Δίοδοι Διατάξεις διόδων Άρθρ.50.-Πάντες οι τόποι εργασίας δέον να έχωσιν αρκετήν ποσότητα ύδατος προς καθαρισμόν, διατίθενται δε δια τους εργα15.Λ.α.5 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων τας νιπτήρες με ένα κρουνόν ανά πέντε εργάτας και σάπων. Οι νιπτήρες τοποθετούνται πλησίον των εργαστηρίων, εις υπόγεια ή εντός αυτών. Τα ύδατα πλύσεως αποχετεύονται καταλλήλως. Ιματοφυλάκια Άρθρ.51.-Εις τα εργοστάσια, τα απασχολούντα άνω των 50 εργατών, δέον να υπάρχωσιν ιματιοφυλάκια καλώς αεριζόμενα, φέροντα ατομικά ερμάρια, εντός των οποίων οι εργάται να φυλάττωσι τα ενδύματά των. Εφ’ όσον δε το είδος της εργασίας το απαιτεί, δέον πλησίον των ιματιοφυλακίων να εγκαθίστανται στεγνωτήρια δια τα υγρά ενδύματα. Άρθρ.52.-Εις τα βιομηχανικά εργοστάσια, τα απασχολούντα κάτω των 50 εργατών, τα ενδύματα δύνανται να φυλάττωνται εντός των εργαστηρίων, υπό τον όρον να κατασκευασθώσιν ατομικά ερμάρια δι’ έκαστον εργάτην, κλειόμενα δια κλειδίων. Αίθουσαι εστιάσεως Άρθρ.53.-Εις εργοστάσια ή εργαστήρια, απασχολούντα πλέον των 50 εργατών, συνιστάται η διάθεσις αιθουσών μετά τραπεζών και καθισμάτων, προς εστίασιν και ανάπαυσιν του εργατικού προσωπικού, κατά τας ώρας της διακοπής της εργασίας. Εις τας βιομηχανικάς επιχειρήσεις, βιοτεχνικάς ή εμπορικάς, εις ας η εκτελουμένη εργασία δεν είναι συνεχής, ο Διευθυντής της επιχειρήσεως διαθέτει προς χρήσιν του προσωπικού, εφ’ όσον δεν εμποδίζεται εκ τούτου η εργασία, επαρκή αριθμόν καθισμάτων, δια να δύναται τούτο να αναπαύηται κατά τας περιόδους διακοπής της εργασίας. Καθίσματα πρέπει να χορηγώνται προς περιοδικήν ολιγόλεπτον ανάπαυσιν των εργατών και εις πάσας τας εργασίας καθ’ ας δεν είναι απολύτως αναγκαία η εν ορθοστασία παρακολούθησις αυτών. Εις τα εργαστήρια ή διαμερίσματα ένθα γίνεται διαλογή φύλλων καπνού και συσκευή ή κατεργασία καπνού, οι εργοδόται οφείλουν να έχωσι προς χρήσιν των εργατών κατά την διάρκειαν της εργασίας καθίσματα ύψους τουλάχιστον ημίσεος μέτρου υπέρ το επίπεδον εις ο εκτελείται η διαλογή των καπνοφύλλων και η συσκευή ή κατεργασία καπνού. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Ι΄ Κινητήριοι μηχαναί Εγκαταστάσεις κινητηρίων μηχανών Άρθρ.54.-Αι κινητήριοι μηχαναί δέον να εγκαθίστανται εις ιδιαίτερα διαμερίσματα ή απομονώνται δια καταλλήλων περιφραγμάτων ή κιγκλιδωμάτων. Όπου γίνεται χρήσις ηλεκτρομηχανών δέον να εφαρμόζωνται δι’ αυτάς και τα δίκτυα διανομής αι περί ηλεκτρικών εγκαταστάσεων διατάξεις. Άρθρ.55.-Εις τους δι’ ατμού, αερίων και ηλεκτρικής ενεργείας κινητήρας, ή υδραυλικούς τροχούς, στροφίλους (τουρμπίνας) πλησιάζουν μόνον οι εργάται οίτινες ετάχθησαν προς επίβλεψίν των. Προφύλαξις από τα κινούμενα μέρη Άρθρ.56.-Όλα τα ελευθέρως κινούμενα τεμάχια μιας μηχανής άτινα ευρίσκονται εις τον χώρον κυκλοφορίας του θερμαστού, λιπαντού και λοιπού βοηθητικού ως σφόνδυλοι, τροχαλίαι, ιμάντες, σχοινία, οδοντωτοί τροχοί, μοχλοί (στρόφαλοι) σταυροί και προεξέχουσαι σφήνες, κοχλίαι ή σύνδεσμοι, του κυρίου ή των δευτερευόντων αξόνων, δέον να είναι εφωδιασμένοι δια στερεών προφυλακτικών συσκευών. Οι σφόνδυλοι και αι τροχαλίαι των κινητήρων μηχανών περιβάλλονται δια στερεών κιγκλιδωμάτων. Τα κιγκλιδώματα τοποθετούνται εις απόστασιν τουλάχιστον 0,50 μέτρου από της τροχαλίας, αποτελούνται δε εκ δύο τουλάχιστον οριζοντίων διαζωμάτων στηριζομένων επί στερεώς καθέτων ράβδων ύψους τουλάχιστον ενός μέτρου, περιβάλλονται δε εις το κάτω μέρος δια ταινίας εκ σιδηρού ελάσματος ύψους τουλάχιστον 0,20 μ. Εν η περιπτώσει η απόστασις του κιγκλιδώματος από της τροχαλίας είναι μικροτέρα των 0,50 μ. κατασκευάζεται τούτο πυκνόν ώστε να παρεμποδίζηται η δια μέσου αυτού δίοδος των χειρών ή καλύπτεται ολόκληρος η τροχαλία δια στερεού μονίμου καλύμματος. Υψηλά κείμενοι στρόφαλοι ή τροχαλίαι εφ’ όσον απέχουσιν από του εδάφους ολιγώτερον των 1,80 μ. προφυλάσσονται εκ των κάτω. Διάταξις στάσεως και εκκινήσεως Άρθρ.57.-Εις ατμομηχανάς εχούσας ανάγκην περιστροφής κατά την εκκίνησιν και όλας τας μηχανάς εσωτερικής καύσεως δυνάμεως άνω των πέντε ίππων, συνιστάται ο εφοδιασμός δια συστήματος εκκινήσεως, όπερ δέον να παρέχη ασφάλειαν εναντίον κινδύνων εξ οπισθοδρομήσεως λόγω αντιδράσεως. Εάν η περιστροφή δύναται να γίνη ακινδύνως μόνον από τον μηχανοδηγόν εις τας ατμομηχανάς, τότε δύναται να παραλειφθή η διάταξις της εκκινήσεως. Άρθρ.58.-Κατά την διενεργουμένην δια των χειρών περιστροφήν της ατμομηχανής προς υπερνίκησιν του νεκρού σημείου, δέον να μη χρησιμοποιήται ως βοηθητικόν μέσον η δύναμις του ατμού, να ανοίγωνται δε οι κρουνοί των κυλίνδρων. Προς αποφυγήν αιφνιδίων εκκινήσεων μηχανών, ιδίως των δι’ ύδατος κινουμένων, λαμβάνονται ειδικά προφυλακτικά μέσα. Λίπανσις και καθαρισμός Άρθρ.59.-Η διάταξις της λιπάνσεως εις τας μηχανάς δέον να είναι τοιαύτη ώστε να διενεργήται ακινδύνως. Ο καθαρισμός των κινουμένων μηχανών ως και η αφαίρεσις των κοχλιών και σφηνών δέον να γίνεται μόνον όταν η μηχανή ευρίσκεται εν στάσει. Σήματα ΄Αρθρ.6.-Αι δίοδοι δέον να έχωσιν έδαφος ομαλόν πλάτος, ανάλογον προς τον αριθμόν του δι’ αυτών διερχομένου προσωπικού και να φωτίζωνται επαρκώς δια φυσικού ή τεχνιτού φωτός. Προφύλαξις διόδων και μεσοδωμάτων Άρθρ.60.-Προς γνωστοποίησιν της στάσεως ή της εκκινήσεως των μηχανών δέον να χρησιμοποιήται έν οιονδήποτε σύστημα σημάτων, του οποίου η κανονικότης της λειτουργίας ελέγχεται περιοδικώς. Εν η περιπτώσει δεν υπάρχει κινητήριος δύναμις εις έκαστον θάλαμον, δέον το σύστημα των σημάτων να συνδέη τον θάλαμον των κινητηρίων μηχανών μετά των χώρων εργασίας. Εάν εξ ενός χώρου δοθή το σήμα στάσεως της μηχανής, δέον ο μηχανοδηγός αμέσως να εκτελέση την εντολήν. Η εκ νέου κίνησις δέον να λάβη χώραν κατόπιν συνεννοήσεως. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΑ΄ Μετάδοσις Κινήσεως Χρησιμοποίησις ωρισμένων προσώπων δια την εξυπηρέτησιν της μεταδόσεως της κινήσεως Άρθρ.61.-Η εξυπηρέτησις της μεταδόσεως της κι-νήσεως εις ην συμπεριλαμβάνονται η λίπανσις των εδράνων, ο καθαρισμός και η στίλβωσις των αξόνων, η Σελ. 295 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.5 τοποθέτησις ή αφαίρεσις των ιμάντων ή σχοινίων, ως και αι προπαρασκευαστικαί εργασίαι δέον ν’ ανατίθενται εις ωρισμένα πρόσωπα εις α χορηγούνται τα απαραίτητα εργαλεία. Άλλα πρόσωπα εκτός των ανωτέρω δεν πρέπει να διενεργώσι τας ως άνω εργασίας άνευ ρητής εντολής. Προφύλαξις των κινουμένων στοιχείων εις  τόπους κυκλοφορίας Άρθρ.62.-Όλα τα στοιχεία μεταδόσεως της κινήσεως (άξονας, ιμάντες, τροχαλίαι, οδοντωτοί τροχοί κ.λπ.), άτινα κινούνται μέχρις ύψους 1,80 μ. υπέρ το δάπεδον του χώρου εργασίας, ή κυκλοφορίας, δέον να προφυλαχθούν από τυχαίαν επαφήν μετά των πλησίων αυτών διερχομένων ή εργαζομένων προσώπων. Εξαίρεσις δύναται να γίνη δι’ ιμάντας πλάτους έως 5 εκ. με ταχύτητα μικροτέραν 0,50 μ. κατά δευτερόλεπτον και δι’ ιμάντας τροχαλιών με βαθμίδας των διαφόρων μηχανημάτων. Συνολική προφύλαξις των μεταδόσεων κινήσεως επιτρέπεται μόνον όταν ο εσωτερικός χώρος του περιφράγματος δεν χρησιμοποιείται κατά την λειτουργίαν προς λίπανσιν ή τοποθέτησιν ιμάντων ή προς εκτέλεσιν άλλης σχετικής εργασίας. Τα ανοίγματα των δαπέδων δι’ ων διέρχονται ιμάντες δέον να περιφράσσωνται μέχρις ύψους 0,90 του μέτρου. Λίπανσις Άρθρ.63.-Αι θέσεις λιπάνσεως οφείλουν να είναι τοιαύται ώστε να μη απαιτήται αφαίρεσις της προφυλακτικής συσκευής. Τα έδρανα, οι διωστήρες, αι κεφαλαί των σταυρών, τα έκκεντρα, οι ολισθήρες και οι στυπειοθλίπται, δέον να έχωσι λιπαντήρας αυτομάτους. Περικαλύμματα ων η από καιρού εις καιρόν απομάκρυνσις είναι αδύνατον να αποφευχθή (π.χ. δια την τοποθέτησιν ή αφαίρεσιν ιμάντων) δέον να διατάσσωνται ούτως ώστε ευκόλως να αφαιρώνται και επανατοποθετώνται. Άρθρ.64.-Η λίπανσις των συστημάτων μεταδόσεως κινήσεως και η πλήρωσις των λιπαντήρων δέον να γίνηται προ της ενάρξεως της κινήσεως ή κατά τας διακοπάς. Καθαρισμός ή επισκευή Άρθρ.65.-Απαγορεύεται ο καθαρισμός ή η επισκευή μηχανήματος καθ’ ον χρόνον τούτο ευρίσκεται εν κινήσει. Προς τον σκοπόν καθαρισμού ή επισκευής δέον να ακινητήσωσι τα μηχανήματα αφαιρουμένου ή μετατοπιζομένου εις την ελευθέραν τροχαλίαν του ιμάντος της κυρίας αυτών κινήσεως, εξασφαλιζομένης συγχρόνως της παραμονής του ιμάντος επί της ελευθέρας τροχαλίας. Προφύλαξις υψηλά κειμένων στοιχείων Άρθρ.66.-Οδοντωτοί τροχοί, ιμάντες, τροχαλίαι, κείμενοι εις ύψος πλέον των 1,80 μ. άνω των χώρων εργασίας, δέον επίσης να προφυλάσσωνται εφ’ όσον κατά την λειτουργίαν των πλησιάζουσιν αυτά οι λιπανταί ή άλλοι εργάται. Διατάξεις προς στάσιν της κινήσεως Άρθρ.67.-Εις το σύστημα μεταδόσεως της κινήσεως εκάστου χώρου δέον να προβλέπωνται διατάξεις εξασφαλίζουσαι ταχείαν στάσιν της κινήσεως. Σελ. 296 Πας μηχανισμός εκκινήσεως δέον να διαρρυθμίζεται κατά τοιούτον τρόπον, ώστε ν’ αποκλείεται αυτόματος εκκίνησις. Η μεταφορά των ιμάντων από της ελευθέρας εις την σταθεράν τροχαλίαν πρέπει να γίνηται δια μηχανικών διατάξεων. Προφύλαξις ιμάντων υπεράνω θέσεων κυκλοφορίας Μηχανισμοί, τοποθετήσεως ιμάντων Άρθρ.68.-Ιμάς έχων ταχύτητα άνω των 10 μέτρων κατά δευτερόλεπτον καθώς και πλάτος πλέον των 180 χιλιοστών δέον να προφυλάσσηται εκ των κάτω, εφ’ όσον ευρίσκεται άνωθεν θέσεως κυκλοφορίας ή εργασίας. Ο προφυλακτήρ κατασκευάζηται κατά τρόπον ώστε να εξασφαλίζηται η συγκράτησις του εκτινασσομένου ιμάντος. Δια πίπτοντας ιμάντας, αλύσεις ή σχοινία δέον να τοποθετώνται επί των τροχαλιών άγκιστρα εμποδίζοντα την ολίσθησιν επί του άξονος ή την επαφήν αυτών με τα κινούμενα μέρη του άξονος. Αφαιρούμενοι ιμάντες Άρθρ.69.-Αφαιρούμενοι ιμάντες και σχοινία δέον να απομακρύνωνται καθ’ ολοκληρίαν από τον άξονα κινήσεως ή να εξαρτώνται από ένα σταθερόν φορέα ώστε να μη δύνανται να έλθουν εις επαφήν μετά κινουμένων μηχανημάτων. Τοποθέτησις και αφαίρεσις των ιμάντων ΄Αρθρ.7.-Αι δίοδοι και μεσοδώματα αι ευρισκόμεναι εις ύψος άνω των 0,75 από του εδάφους έχουσι πλάτος τουλάχιστον 0,65 μ., εφοδιάζονται δε κατά τας ελευθέρας των πλευράς δια στερεών κιγκλίδων ύψους τουλάχιστον 1 μέτρου μετά παρυφής πλάτους τουλάχιστον 0,05 μ. Το κιγκλίδωμα κατασκευάζεται κατά τρόπον εμποδίζοντα την δια μέσου αυτού πτώσιν του εργάτου. Αι δίοδοι και τα μεσοδώματα είναι πάντοτε ελεύθερα και δεν παρεντίθενται εμπορεύματα ή οιαδήποτε αντικείμενα παρεμποδίζοντα την ευχερή δι’ αυτών κυκλοφορίαν. ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ Γ΄ ΄Εξοδοι Διάταξις εξόδων Άρθρ.70.-Η τοποθέτησις των ιμάντων, σχοινίων και αλύσεων κατά την διάρκειαν της λειτουργίας, επιτρέπεται μόνον εις ειδικόν εργάτην ηλικίας άνω των 20 ετών, λαμβανομένης προνοίας ίνα κατά τον χρόνον της τοποθετήσεως, αι τροχαλίαι στρέφωνται με ηλαττωμένην ταχύτητα. Ένωσις και συρραφή ιμάντων Άρθρ.71.-Απαγορεύεται η συρραφή, ένωσις και επιδιόρθωσις των ιμάντων επί των αξόνων μεταδόσεως κινήσεως κατά την διάρκειαν της λειτουργίας. Αι εργασίαι αύται δέον να γίνωνται μόνον εφ’ όσον οι ιμάντες ευρίσκονται εις ασφαλή εξάρτησιν ή ο άξων εφ’ ου ευρίσκεται ο ιμάς δεν περιστρέφεται. Ρητίνωσις και λίπανσις των ιμάντων Άρθρ.72.-Η λίπανσις των ιμάντων δέον να γίνηται μόνον εν στάσει ή εν βραδυτάτη πορεία, η δε ρητίνωσις εις απόστασιν τοιαύτην ώστε να μη επέρχηται επαφή μετά του ιμάντος. Προφύλαξις σφηνών, κοχλιών, συνδέσμων κ.λπ. Άρθρ.73.-Εξέχοντες και περιστρεφόμενοι μετά των αξόνων κοχλίαι δακτυλίων ή συνδέσμων, σφήνες, ανώμαλοι σύνδεσμοι κ.λπ. δέον να προφυλάσσωνται δια λείου περικαλύμματος και αν ακόμη η κίνησις κείται άνω των 1,80 μ. Δεν επιτρέπεται η περιτύλιξις δι’ υφάσματος ή άλλων τοιούτων μαλακών ουσιών. 15.Λ.α.5 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ ΙΒ΄ Μηχαναί κατεργασίας, μηχανικά εργαλεία και συσκεαί Προσωπικόν Άρθρ.74.-Η χρησιμοποίησις μηχανών κατεργασίας δέον να ανατίθεται μόνον εις ειδικά πρόσωπα. Εγκατάστασις Άρθρ.75.-Αι μηχαναί κατεργασίας και τα μηχανικά εργαλεία τοποθετούνται εις τοιαύτην απ’ αλλήλων απόστασιν, ώστε αι δια μέσου τούτων δίοδοι να έχωσι πλάτος τουλάχιστον 0,70 μ. Η αυτή απόστασις δέον να τηρήται μεταξύ μηχανών, κινουμένων εργαλείων και προθηκών. Διάταξις εκκινήσεως και πεδήσεως Άρθρ.76.-Εκάστη μηχανή κατεργασίας ή μηχανικόν εργαλείον δέον να εφοδιάζηται με ασφαλή μηχανισμόν εκκινήσεως, όστις να δύναται ευκόλως να χρησιμοποιήται εκ της θέσεως του εργάτου. Εξαίρεσις επιτρέπεται εκεί όπου πολλαί μηχαναί ευρίσκονται εις συνεχή εργασίαν, ενούμεναι δια κοινής λειτουργίας εις μίαν ομάδα εργαζομένην ταυτοχρόνως, οπότε αρκεί είς κοινός μηχανισμός εκκινήσεως. Μηχαναί εξαιρετικώς κινδυνώδεις (ως κύλινδροι π.χ.) εις τας οποίας η ύλη ωθείται απ’ ευθείας δια των χειρών εις το επικίνδυνον μέρος και εις ας δεν δύναται ν’ αποφευχθή τελείως ο κίνδυνος δια προφυλακτικών συστημάτων, δέον να εφοδιάζωνται δι’ ευκόλως προσιτών διακοπτών, αμέσως επενεργούντων ή δια συστημάτων πεδήσεως. Προφύλαξις από των κινουμένων στοιχείων Άρθρ.77.-Εις όλας τας μηχανάς κατεργασίας και τα μηχανικά εργαλεία και εις αυτάς τας χειροκινήτους, δέον οι οδοντωτοί τροχοί, δίσκοι τριβής, ατέρμονες κοχλίαι κ.λπ. να προφυλαχθούν ώστε να μη δύναται να επέλθη τραυματισμός των εις τας μηχανάς ταύτας απασχολουμένων ή των παρ’ αυτάς διερχομένων εργατών. Αι μηχαναί κατεργασίας και τα μηχανικά εργαλεία εφ’ όσον έχουσι μέρη κοπτερά στρεφόμενα μετά ταχύτητος οία οι μηχανικοί πρίονες, ψαλίδες, κοπτήρες κ.λπ. δέον να διευθετώνται κατά τρόπον εξασφαλίζοντα τους εργάτας, τους ευρισκομένους εις την συνήθη της εργασίας των θέσιν, εξ επαφής λόγω ακουσίας κινήσεως με το κοπτερόν μέρος αυτών. Επίσης δέον να λαμβάνωνται κατά το δυνατόν τοιαύται προφυλάξεις ώστε ουδείς εργάτης να ευρίσκεται συνήθως απησχολημένος εις εργασίαν εν τω επιπέδω περιστροφής του σφονδύλου (βολάν), μύλου ή οιουδήποτε άλλου μηχανήματος στρεφομένου μετά ταχύτητος. Δια τους ιμάντας, τροχαλίας, σφονδύλους, ισχύουν αι σχετικαί διατάξεις του κεφαλαίου των κινητηρίων μηχανών και της μεταδόσεως κινήσεως. Ανοίγματα πληρώσεως ή εκκενώσεως μηχανών εις άτινα η χρησιμοποίησις των χειρών παρουσιάζει κινδύνους από πτερά, κοχλίας, κυλίνδρους κ.λπ. δέον να εξασφαλίζωνται δια χοανών, προφυλακτικών εσχαρών, καλυμμάτων, συνδεδεμένων μετά του διακόπτου της κινήσεως, ώστε κατά την λειτουργίαν ν’ αποκλείηται επαφή των χειρών μετά των επικινδύνων στοιχείων. Εις υψηλόν μέρος κείμεναι βαλβίδες Άρθρ.78.-Η χρησιμοποίησις βαλβίδων, στροφίγγων κ.λπ. υψηλά κειμένων και χρησιμοποιουμένων συχνάκις, δέον να γίνηται ακινδύνως δια κλιμάκων ή εξεδρών ή να χρησιμοποιούνται εκ των κάτω δια καταλλήλου συστήματος. Υψηλά κείμενα ανοίγματα πληρώσεως εις συσκευάς Άρθρ.79.-Δοχεία εκχυλίσεως και παρόμοια δοχεία και συσκευαί αίτινες έχουσιν ανοίγματα πληρώσεως κείμενα εις υψηλόν μέρος δέον να εφοδιάζωνται με κατάλληλον κλίμακα ως και με μεσόδωμα φέρον κιγκλίδας. Κάλυψις θερμών επιφανειών ΄Αρθρ.8.-Εις εργαστήρια, γραφεία, εμπορικά και άλλα καταστήματα και αποθήκας, ένθα διαμένουσι πλέον των είκοσι εργατών ή γίνεται επεξεργασία ή χρήσις ευφλέκτων υλών, αι θύραι ανοίγουσιν εκ των έσω προς τα έξω μετά διεξόδου, είτε προς τους διαδρόμους, ιματοφυλάκια και κλίμακας, είτε αμέσως προς το εξωτερικόν. Θύραι εξόδων Άρθρ.80.-Σωλήνες μεταφέροντες ή περιέχοντες ατμόν, θερμά αέρια, καθώς και εν γένει πάσαι αι συσκευαί αι ευρισκόμεναι εις θερμοκρασίαν άνω των 60ο λόγω μηχανικής ή χημικής ενεργείας και εφ’ όσον οι εργάται δυνατόν να έλθωσιν ακουσίως εις επαφήν μετ’ αυτών, δέον να φέρωσι μονωτικήν επένδυσιν ή να είναι κεκλεισμένοι εντός περιβλημάτων ευρισκομένων εις σχετικήν απόστασιν από της θερμής επιφανείας. Υψηλά κείμενα δοχεία με ζέοντα καυστικά υγρά Άρθρ.81.-Τα υπεράνω θέσεως κυκλοφορίας ή εργασίας κείμενα δοχεία με καυστικά ή ζέοντα υγρά, εφοδιάζονται με σωλήνα υπερεκχειλίσεως ή κατασκευάζεται η βάσις των δοχείων εξέχουσα και κοίλη, ούτως ώστε το υπερεκχειλίζον υγρόν συλλεγόμενον, να διοχετεύηται αλλαχού, και να αποκλείηται ούτω πας κίνδυνος του εργαζομένου προσωπικού. Ανάρτησις αντιβάρων Άρθρ.82.-Απαγορεύεται η ανάρτησις αντιβάρων χωρίς να τοποθετηθή κάτωθεν αυτών μεταλλικόν πλέγμα ενδεδειγμένης αντοχής προς συγκράτησιν τούτων εν περιπτώσει θραύσεως του σχοινίου αναρτήσεως. Λίπανσις, καθαρισμός Άρθρ.83.-Επιδιόρθωσις και λίπανσις, απομάκρυνσις των προσκολληθεισών υλών δύναται να διενεργήται κατά την διάρκειαν της λειτουργίας, μόνον εφ’ όσον δεν υφίσταται κίνδυνός τις δια την ακεραιότητα του εργάτου. Απομάκρυνσις των επί των κυλίνδρων, θραυστήρων κ.λπ. προσκεκολλημένων υλών, ήτις απαιτεί χρησιμοποίησιν της χειρός, δέον να γίνηται μόνον όταν ούτοι ευρίσκονται εν στάσει. Απαγορεύεται ο καθαρισμός των μηχανών εφ’ όσον αύται ευρίσκονται εν κινήσει. Μηχανικαί ψαλίδες Άρθρ.84.-Αι μηχανικαί ψαλίδες δέον καθ’ όλον το μήκος αυτών να είναι εφωδιασμέναι δια προφυλακτήρος. Επίσης ο μοχλός της μαχαίρας δέον να εξασφαλίζηται από αιφνιδίαν μετακίνησιν. Άρθρ.85.-Των κυκλικών ψαλίδων δέον να προφυλάσσηται το μέρος της προσαγωγής του άνω κυλίνδρου κατά τρόπον μη παρακωλύοντα την είσοδον των προς τομήν τεμαχίων αλλά αποκλείοντα την είσοδον των δακτύλων. Πιεστήρες (πρέσσαι) Άρθρ.86.-Εις τους πιεστήρας και τα τούτοις όμοια μηχανήματα τοποθετούνται συστήματα προφυλάσσονται αποτελεσματικώς τας χείρας. Θεωρούνται δε ως τοιαύτα: α)Οι αυτόματοι προσαγωγείς του επεξεργαζομένου υλικού. β)Η μικρά διαδρομή του πιέστρου ώστε να μη δύνανται οι δάκτυλοι να εισχωήσωσι μεταξύ αυτού και του κατεργαζομένου αντικειμένου. γ)Η κάλυψις του τέμνοντος οργάνου. Σελ. 297 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων 15.Λ.α.5 δ)Η τοποθέτησις προφυλακτικού αναβολέως ή κιγκλιδώματος. ε)Η εφαρμογή συστήματος απωθήσεως των δακτύλων άμα τη καθόδω του πιέστρου. ς)Η χρησιμοποίησις αμφοτέρων των χειρών προς λειτουργίαν της μηχανής. Οι δι’ εκκέντρου πιεστήρες πρέπει να φέρωσι διάταξιν εξασφαλίζουσαν από αιφνιδίαν κάθοδον του πιεστήρος. Εις τους πιεστήρας, εις τους οποίους η συμπίεσις γίνεται τη βοηθεία μοχλού φέροντος σφαίρας εις τα άκρα, η τροχιά των σφαιρών προφυλάσσεται προς εξασφάλισιν του εργάτου ή των διερχομένων. Αι προφυλακτικαί διατάξεις δύναται να παραλειφθώσιν εν η περιπτώσει αι σφαίραι διαγράφουσι στροφήν μικροτέραν των 90 μοιρών. Οι δια του ποδός λειτουργούντες δέον να αποφεύγωνται κατά το δυνατόν, εφ’ όσον όμως χρησιμοποιούνται δέον να λαμβάνωνται μέτρα αποκλείοντα την σύνθλιψιν του ποδός εν περιπτώσει εισόδου αυτού κάτωθεν του ποδοπλήκτρου. Δράπανα Άρθρ.87.-Εις τα παντός είδους δράπανα δέον οι οδοντωτοί τροχοί να περιβάλλωνται δια προφυλακτικού καλύμματος. Οι κοχλίαι δια την στερέωσιν των εδράνων δεν πρέπει να εξέχωσι. Προς τούτο καλύπτονται ή βυθίζονται (χωνευτοί) εντός του δακτυλίου προσηλώσεως. Εις ποδοκίνητα δράπανα, μεταξύ του ποδοπλήκτρου και του δαπέδου πρέπει να υπάρχη χώρος επαρκής προς αποφυγήν συνθλίψεως του ποδός του εργάτου. Τόρνοι Άρθρ.88.-Οι οδοντωτοί τροχοί των τόρνων πρέπει να καλύπτωνται. Οι κοχλίαι προσηλώσεως των κατεργαζομένων αντικειμένων πρέπει να μη εξέχωσι. Προς τούτο καλύπτονται ή βυθίζονται (χωνευτοί) εντός του σώματος του μηχανικού εργαλείου. Εις τους τόρνους αυτομάτου λειτουργίας πρέπει να λαμβάνωνται μέτρα αποκλείοντα τον τραυματισμόν του εργάτου υπό των περιστρεφομένων κοχλιών. Ούτοι καλύπτονται κατά το δυνατόν δια προφυλακτικών δακτυλίων. Σφύραι Άρθρ.89.-1)Αι δια πτώσεως σφύραι εφοδιάζονται δι’ ισχυρών και αρκούντως υψηλών προφυλακτικών τοιχωμάτων, ώστε να εξασφαλίζηται η συγκράτησις των εκτινασσομένων υλικών. 2)Προ της ελευθερώσεως του πίπτοντος βάρους τα πλησίον αυτών ευρισκόμενα πρόσωπα ειδοποιούνται. Πάντες οι εις την σφύραν απασχολούμενοι δέον να ευρίσκωνται όπισθεν των προφυλακτικών τοιχωμάτων. 3)Ουδεμία εργασία γίνεται κάτωθεν της σφύρας εφ’ όσον το απελευθερούν αυτήν σύστημα δεν είναι ασφαλώς προσηρμοσμένον. 4)Σχοινία, αλύσεις και συστήματα συγκρατήσεως της σφύρας δέον να εξετάζωνται. Δίσκοι λειάνσεως ΄Αρθρ.9.-Αι θύραι αι ανοίγουσαι προς τα έσω και προς έξω, δέον να φέρωσι διαφανείς υαλοπίνακας επ’ αμφοτέρων των θυροφύλλων, δι’ ων να δύναταί τις να βλέπη τους αντιθέτως ερχομένους. Αμφότεραι αι πλευραί των θυρών τούτων δέον να φωτίζωνται καταλλήλως δια φυσικού ή τεχνητού φωτός. Αριθμός και διάταξις εξόδων Άρθρ.90.-Οι δίσκοι λειάνσεως προσαρμόζονται επί του άξονος μέσω δίσκων προσηλώσεως και σφιγκτήρων, οι οποίοι στερούνται επί του άξονος. Σελ. 298 Μεταξύ των δίσκων προσηλώσεως και του λίθου δέον να παρεμβάλλωνται ελαστικοί δίσκοι (χαρτόνια, ελαστικόν κόμμι, πίλημα). Οι δίσκοι λειάνσεως περιβάλλονται δια σταθεράς ή ρυθμιζομένης καλύπτρας εξ ανθεκτικής ύλης. Δεν επιβάλλεται η καλύπτρα εις τους κωνικούς δίσκους, ων τα τυχόν θραύσματα συγκρατούνται υπό των πλευρικών δίσκων προσαρμογής. Ξύλινοι λειαντικοί δίσκοι οφείλουσι να αποτελώνται εκ πολλών συγκεκολλημένων δίσκων ενισχυομένων κατά διαστήματα δια παρεμβολής. Εφ’ όσον λειαίνονται τεμάχια εν ξηρώ δέον όπως δια καταλλήλων συστημάτων απορροφάται η κόνις άμα τη γενέσει της. Σμυριδοτροχοί Άρθρ.91.-Οι απλοί δίσκοι τροχισμού ή σμυριδοτροχοί, των οποίων η περιφερειακή ταχύτης υπερβαίνει τα 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτον, δεν επιτρέπεται να προσαρμόζωνται επί των αξόνων δια σφηνών. Προς στερέωσιν του τροχού θα χρησιμοποιώνται δίσκοι εξ αμφοτέρων των πλευρών, εφ’ ων προσηλούται ο τροχός δια κοχλιών. Μεταξύ των δίσκων προσηλώσεως και του λίθου δέον να παρεμβάλλωνται ελαστικοί δίσκοι (ελαστικόν κόμμι κ.λπ.) Το προ των δίσκων κράσπεδον εφ’ ου στηρίζεται το προς κατεργασίαν τεμάχιον δέον να τοποθετήται, πλησιέστατα προς την περιφέρειαν του δίσκου. Η προστριβομένη επιφάνεια του δίσκου δέον να είναι κανονική και η κυκλική κίνησις αυτού να είναι τελεία. Δίσκοι τροχισμού και σμυριδοτροχοί δέον να είναι κεκαλυμμένοι δι’ ανθεκτικής σταθεράς ή ρυθμιζομένης καλύπτρας (ουχί εκ χυτοσιδήρου) προς προστασίαν του εργάτου από εκτοξεύσεως θραυσομένων μικρών τεμαχίων του σμυριδοτροχού. Δια τους δίσκους τροχισμού επιτρέπεται ως περιφερειακή ταχύτης 12,5 μ. κατά δευτερόλεπτον, δια δε τους σμυριδοτροχούς 25μ. Εάν δι’ ειδικάς εργασίας απαιτείται μεγαλυτέρα ταχύτης, τότε οι λίθοι και οι σμυριδοτροχοί προ της χρησιμοποιήσεώς των δέον να τεθούν εις δοκιμαστικήν ταχύτητα κατά 20% ανωτέραν της χρησιμοποιηθησομένης. Εφ’ όσον κατεργάζονται τεμάχια εν ξηρώ πρέπει η παραγομένη κόνις να απορροφάται άμα τη γενέσει της δια καταλλήλων συστημάτων. Πριονόδισκοι Άρθρ.92.-Εις τους πριονοδίσκους οι οδόντες δέον να προφυλάσσωνται δια καλυμμάτων, προφυλακτικών δίσκων ή άλλων αναλόγων προφυλακτικών συσκευών. Το υπό την τράπεζαν ήμισυ του δίσκου δέον να προφυλάσσηται επίσης και εκ των δύο πλευρών δια δίσκων οίτινες να υπερβαίνουν την στεφάνην του πριονοδίσκου. Πέδησις του δίσκου δια πλευρικής πιέσεως επ’ αυτού δια της χειρός ή ξύλου τινός απαγορεύεται. Άρθρ.93.-Οι πριονόδισκοι δια των οποίων κόπτονται και μακρά ξύλα δέον να εφοδιάζωνται δια διαχωριστικής σφηνός, της οποίας η αιχμή να πλησιάζη προς τους οδόντας του οπισθίου μέρους του δίσκου. Η σφήν δέον να είναι του αυτού ύψους με τα τεμνόμενα τεμάχια. Όταν χρησιμοποιούνται πριονόδισκοι δια την τομήν μικρών τεμαχίων ξύλων άτινα δεν είναι εύκολον να κρατώνται δέον να χρησιμοποιώνται ειδικαί λαβίδες, ολισθήρες κ.λπ. Άρθρ.94.-Αι παρεμφερείς προς τους πριονοδίσκους κυκλικαί μάχαιραι προς κοπήν ελαστικού κόμμεως, κεράτων κ.λπ. δέον να προφυλάσσωνται ως οι πριονόδισκοι. 15.Λ.α.5 Υγιεινή και ασφάλεια χώρων εργασίας και εργαζομένων Πριονοκορδέλλαι Άρθρ.95.-Εις τας πριονοκορδέλλας δέον οι οδόντες του πρίονος να καλύπτωνται κατά τρόπον ώστε μόνον το μέρος όπερ θα κοπή να παραμένη ελεύθερον. Αμφότεροι οι δίσκοι (κάτω και άνω) δέον να καλύπτωνται. Η απομάκρυνσις των πριονιδίων κάτωθεν της τραπέζης γίνεται μόνον εν καιρώ στάσεως. Κοπτικαί Μηχαναί Άρθρ.96.-Αι μάχαιραι των μηχανών κοπής, χαράξεως ή γωνιασμού των χαρτονίων δέον να προφυλάσσωνται δι’ αναβολέως. Αι κοπτικαί δι’ άχυρον κ.λπ. δέον να φέρουν προφυλάξεις αποκλειούσας την σύλληψιν των χειρών υπό των κυλίνδρων πρασαγωγής. Αι μάχαιραι δέον να καλύπτωνται και εκ της πλευράς της εξόδου υλικού εφ’ όσον δεν θα προέκυπτε σημαντικόν εμπόδιον εις την λειτουργίαν αυτών. Τριβεία Άρθρ.97.-Τριβεία μετά κατακορύφων τροχών και μυλοπετρών των οποίων τα χείλη της λεκάνης ευρίσκονται χαμηλότερον των 90 εκατ. από του εδάφους, εκτός των τριβείων πυρίτιδος και νιτρογλυκερίνης, οφείλουσι να περιβάλλωνται εις επαρκές ύψος δια κιγκλιδώματος. Ιγδία Άρθρ.98.-Εις τα ιγδία δέον όπως προφυλάσσηται η σφαίρα και ο μοχλός αυτών καθ’ όλην την διαδρομήν. Θραυστήρες και μεταφορείς Άρθρ.99.-Δέον να προφυλάσσωνται δια κιγκλιδωμάτων ή δι’ εσχαρών τα ανοίγματα πληρώσεως των θραυστήρων, τριβείων, μεταφορικών κάδων, μεταφορικών κοχλιών, μηχανών ξάνσεως, τριβείων δια σφυρών κ.λπ. 