119. ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΔΙΑΤΑΓΜΑ υπ’ αριθ. 498 της 13/14 Νοεμ. 1984 (ΦΕΚ Α΄ 176) Κανονισμός σπουδών στα Τ.Ε.Ι. Έχοντας υπόψη: 1.Τις διατάξεις της παραγρ. 4 του άρθρου 27 σε συνδυασμό με εκείνες του άρθρου 33 του Ν. 1404/83 «Δομή και λειτουργία των Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Τ.Ε.Ι.)» (ΦΕΚ 173 τ.Α΄). 2.Την υπ’ αριθ. 695/1984 γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας με πρόταση του Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, αποφασίζουμε: ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Σπουδαστές ΤΕΙ, Εγγραφές, Κύκλοι Σπουδών. Μαθήματα Άρθρο 1. Σπουδαστές Τεχνολογικών Εκπαιδευτικών ΙδρυμάτωνΕγγραφές 1.Σπουδαστές ΤΕΙ καθίστανται όσοι εγγράφονται σ’ αυτά μετά από εισαγωγή, μετεγγραφή ή κατάταξη σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις. 2.Οι εγγραφές των νεοεισαγομένων σπουδαστών γίνονται στο οικείο τμήμα της σχολής μέσα στα χρονικά όρια που ορίζονται εκάστοτε με τις υπουργικές αποφάσεις για την εισαγωγή νέων σπουδαστών και με βάση τα δικαιολογητικά που ορίζονται στις ίδιες αποφάσεις. Για όσους προέρχονται από μετεγγραφή ή κατάταξη για την εγγραφή τους απαιτείται η έκδοση σχετικής απόφασης του τμήματος σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις. 3.Για λόγους εξαιρετικής ανάγκης, όπως παρατεταμένη θεομηεία, σοβαρή ασθένεια, στράτευση ή απουσία στο εξωτερικό, είναι δυνατή η εγγραφή σπουδαστή που καθυστέρησε να εγγραφεί μέσα στις προθεσμίες της προηγούμενης παραγράφου του άρθρου αυτού με αιτιολογημένη απόφαση του συμβουλίου της σχολής, ύστερα από αίτηση του ενδιαφερόμενου σπουδαστή η οποία υποβάλλεται σε αποκλειστική προθεσμία τριάντα (30) ημερών από τη λήξη της προθεσμίας εγγραφής και στην οποία εκτίθενται και οι λόγοι της καθυστέρησης. Σπουδαστής που δεν γράφτηκε ούτε με την διαδικασία του προηγούμενου εδαφίου αυτής της παραγράφου, χάνει το δικαίωμα εγγραφής του στα ΤΕΙ. 4.Σπουδαστής που έχει εγγραφεί και παρακολουθεί μαθήματα σ’ ορισμένο ΤΕΙ δεν μπορεί να είναι συγχρόνως σπουδαστής και σε άλλο τριτοβάθμιο εκπαιδευτικό ίδρυμα. Άρθρο 10 Φοίτηση. 1.Οι σπουδαστές υποχρεούνται να παρακο-λουθήσουν όλοι τα μαθήματα του προγράμματος σπουδών τους, σύμφωνα με τη δήλωσή τους και τις ρυθμίσεις της παραγράφου 8 του άρθρου 4 του διατάγματος αυτού. 2.Οι προβλεπόμενες ώρες διδασκαλίας κατά εξάμηνο για κάθε μάθημα καθορίζονται από την ομάδα μαθημάτων και ανακοινώνεται από τον διδάσκονται στην αρχή κάθε εξαμήνου με βάση το ωρολόγιο πρόγραμμα του τμήματος, αφού ληφθούν υπόψη οι ημέρες που επίσημα δεν θα πραγματοποιηθούν μαθήματα κατά τη διάρκεια του εξάμηνου, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3 παράγρ. 2 και 3 του παρόντος διατάγματος. 3.Σε κάθε περίπτωση, εάν ο αριθμός των ωρών διδασκαλίας που πραγματοποιήθηκαν σε ένα μάθημα είναι για οποιονδήποτε λόγο μικρότερος από τα δύο τρίτα (2/3) του προβλεπόμενου στο πρόγραμμα σπουδών για όλο το διδακτικό εξάμηνο, το μάθημα αυτό θεωρείται ότι δεν διδάχτηκε. Η διαπίστωση γίνεται κατά τη λήξη του εξαμήνου με πράξη της ομάδας μαθημάτων και ευθύνη του υπεύθυνου αυτής. Άρθρο 11 Βαθμολογική κλίμακα. 1.Η βαθμολογία σε όλα τα μαθήματα εκφράζεται με την αριθμητική κλίμακα: μηδέν έως δέκα (0-10) με βάση επιτυχίας το βαθμό πέντε (5). 2.Ο χαρακτηρισμός της επίδοσης των σπουδαστών κατά μάθημα, καθορίζεται ως εξής: από 0-3,9: «κακώς» από 4-4,9: «ανεπαρκώς» από 5-6,9: «καλώς» από 7-8,4: «λίαν καλώς» από 8,5-10: «άριστα» Σελ. 516,57762(β) Τεύχος1153-Σελ. 88 3.Όλοι οι βαθμοί υπολογίζονται και καταχωρούνται με προσέγγιση ενός δεκάτου (1/10) της ακέραιας μονάδας. Άρθρο 12 Βαθμοί εργαστηρίου, προόδου και εξετάσεων. 1.α)Για την επιτυχή παρακολούθηση εργαστηριακού μαθήματος ή του εργαστηριακού μέρους μεικτού μαθήματος απαιτείται ο σπουδαστής να έχει διεξαγάγει με επιτυχία τα 80% των ασκήσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του εξαμήνου. Την τελευταία εβδομάδα του εξαμήνου μπορούν να διεξάγονται συμπληρωματικές εργαστηριακές ή πρακτικές ασκήσεις για όσους σπουδαστές έχουν αποτύχει ή απουσιάσει σε ποσοστό μέχρι 15% των πραγματοποιηθεισών ασκήσεων και μέχρι τη συμπλήρωση του 80%. Τη σχετική απόφαση παίρνει η ομάδα μαθημάτων. β)Ο βαθμός του εργαστηρίου ή του εργαστηριακού ή πρακτικού μέρους μεικτού μαθήματος είναι ανάλογα με τη φύση του εργαστηρίου και μετά από απόφαση της ομάδας μαθημάτων, ι)ο μέσος όρος όλων των επιμέρους βαθμών των ασκήσεων που ο σπουδαστής έχει διεξαγάγει με επιτυχία στα ποσοστά του προηγούμενου εδαφίου, η ιι)οι βαθμοί σε εξετάσεις που διεξάγονται τμηματικά ή τελικά σε όλη την ύλη του εργαστηρίου. γ)Στο τέλος του εξαμήνου ο διδάσκων καταθέτει στο τμήμα τη βαθμολογία του εργαστηρίου ή των πρακτικών ασκήσεων που καταχωρείται στο πρωτόκολλο και αρχειοθετείται. «2.α)Η αξιολόγηση του σπουδαστή για την επίδοσή τους καθ’ όλη τη διάρκεια του εξαμήνου σε κάθε μάθημα ή μέρος μαθήματος που παρέχεται με τη μορφή θεωρητικής διδασκαλίας, γίνεται: Ι)από μία γραπτή δοκιμασία περί τα μέσα του διδακτικού εξαμήνου επί του ημίσεος τουλάχιστον της διδακτέας ύλης του αναλυτικού προγράμματος με συντελεστή 40% επί της τελικής αξιολογήσεως και ΙΙ)από την τελική γραπτή εξέταση εφ’ όλης της διδακτέας ύλης, με συντελεστή 60%. Αξιόλογες ατομικές ή συλλογικές εργασίες σπουδαστών, που εκπονούνται κατά τη διάρκεια του εξαμήνου, είναι δυνατόν, μετά από απόφαση της Ο.Μ., να συνεκτιμώνται για την τελική αξιολόγηση της επιδόσεως των σπουδαστών με συντελεστή όχι ανώτερο του 10% αυτής». Το εδάφ. α΄ αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρου μόνου Π.Δ. 163/17 Απρ.- 6 Μαΐου 1991 (ΦΕΚ Α΄ 66) β)Προϋπόθεση για τη συμμετοχή του σπουδαστή στις τελικές εξετάσεις αποτελεί η συμμετοχή του τουλάχιστον σε δύο μορφές αξιολόγησης σύμφωνα με τις διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου αυτής της παραγράφου. γ)Η διεξαγωγή της διαδικασίας αξιολόγησης ανακοινώνεται με ευθύνη του διδάσκοντα τουλάχιστον 5 ημέρες πριν από την ημέρα διεξαγωγής της». Η παρ. 2 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρου μόνου Π.Δ. 189/28-31 Μαρτ. 1989 (ΦΕΚ Α΄ 89). Σύμφωνα δε με την παρ. 5 άνω Π.Δ. 189/1989 οι διατάξεις της άνω παρ. 2 ισχύουν από το εαρινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 1988-89. 581 32.Ε.κ.119 Κέντρα Ανώτερης Τεχ/κής Εκπ/σης (Κ.Α.Τ.Ε.) Τεχν/κά Εκπ/κά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.) «3.Με το τέλος της τελευταίας εβδομάδας διεξαγωγής μαθημάτων του εξαμήνου ο διδάσκων καταθέτει στο Τμήμα κατάσταση των σπουδαστών με τον αντίστοιχο βαθμό προόδου για τον καθένα σε κάθε μάθημα που του έχει ανατεθεί. Με ευθύνη του Προϊσταμένου του Τμήματος ανακοινώνεται έγκαιρα και πάντως πριν από τις τελικές εξετάσεις, ο πίνακας με τις πιστωτικές μονάδες που συγκέντρωσαν σε κάθε μάθημα οι σπουδαστές». Η παρ. 3 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 2 άρθρου μόνου Π.Δ. 189/28-31 Μαρτ. 1989 (ΦΕΚ Α΄ 89). Σύμφωνα δε με την παρ. 5 άνω Π.Δ. 189/1989 οι διατάξεις της άνω παρ. 3 ισχύουν από το εαρινό εξάμηνο του ακαδ. έτους 1988-89. «4.α)Ο τελικός βαθμός θεωρητικού μαθήματος ή θεωρητικού μέρους μεικτού μαθήματος είναι το άθροισμα των πιστωτικών μονάδων που συγκέντρωσε ο σπουδαστής από την επίδοσή του στην πρόοδο και την τελική εξέταση. Για τον υπολογισμό των πιστωτικών μονάδων ο βαθμός προόδου και ο βαθμός τελικής εξέτασης πολλαπλασιάζεται με τους αντίστοιχους συντελεστές που έχουν άθροισμα την μονάδα και καθορίζονται με απόφαση του Συμβουλίου του Τμήματος. Οι συντελεστές αυτοί μπορούν να κυμαίνονται από 0,4 μέχρι 0,5 για τον βαθμό προόδου και από 0,5 μέχρι 0,6 για τον βαθμό της τελικής εξέτασης. Η βαθμολόγηση της προόδου και της τελικής εξέτασης γίνεται με βάση τη δεκάβαθμη κλίμακα». Το εδάφ. α αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 3 άρθρου μόνου Π.Δ. 189/28-31 Μαρτ. 1989 (ΦΕΚ Α΄ 89). Σύμφωνα δε με την παρ. 5 άνω Π.Δ. 189 οι διατάξεις του άνω εδάφ. α ισχύουν από το εαρινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 1988-89. β)Σπουδαστής θεωρείται επιτυχών στα μαθήματα εκείνα που συγκέντρωσε 5 τουλάχιστον πιστωτικές μονάδες με οποιοδήποτε τρόπο. 5.Ο βαθμός αυτών που προέρχονται από κατάταξη εξάγεται ως εξής: το τμήμα υποδοχής με απόφαση του συμβουλίου του σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, απαλλάσσει τους κατατασσόμενους από μαθήματα οι ασκήσεις που έχουν εξεταστεί με επιτυχία στη σχολή ή το τμήμα προέλευσης, προσαρμόζει τους βαθμούς των μαθημάτων αυτών, όπου απαιτείται και καθορίζει τα μαθήματα και ασκήσεις προηγούμενων εξαμήνων στα οποία οι κατατασσόμενοι οφείλουν να εξετασθούν εφόσον δεν διδάχθηκαν ή δεν ασκήθηκαν πλήρως ή επαρκώς σ’ αυτά στη σχολή ή το τμήμα προέλευσης, ανεξάρτητα από το εξάμηνο που έγινε η κατάταξη. 6.Σπουδαστής που δεν παρακολούθησε με επιτυχία, σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 7 του άρθρου αυτού, υποχρεωτικό μάθημα, πρέπει να το επαναλάβει κατά το επόμενο εξάμηνο. Αν απέτυχε σε κατ’ επιλογήν υποχρεωτικό μάθημα ομάδας μαθημάτων που χαρακτηρίζουν κατεύθυνση, πρέπει να το επαναλάβει το επόμενο εξάμηνο ή να αλλάξει το μάθημα ή την κατεύθυνση, ενώ αν απέτυχε σε προαιρετικό μάθημα, μπορεί να το επαναλάβει σε επόμενα εξάμηνα ή να το αντικαταστήσει με άλλο. Κατ’ εξαίρεση, εάν ο τελικός βαθμός ενός θεωρητικού μαθήματος ή του θεωρητικού μέρους του μαθήματος έχει την ένδειξη «ανεπαρκώς», ο σπουδαστής δηλώνει πάλι το μάθημα, μπορεί όμως, αντί να το επαναλάβει σύμφωνα με τις διατάξεις των παρ. 1 έως 4 του άρθρου αυτού, να λάβει μέρος μόνο στις τελικές εξετάσεις περιόδου χωρίς να το παρακολουθήσει. Στην τελευταία αυτή περίπτωση ο βαθμός των εξετάσεων περιόδου είναι και ο τελικός βαθμός του μαθήματος ή του θεωρητικού μέρους του μαθήματος. Για κάθε μάθημα που δηλώνει ο σπουδαστής, μπορεί να συμμετάσχει στις δυο (2) εξεταστικές περιόδους που ακολουθούν το εξάμηνο. 7.α)Ο τελικός βαθμός προκύπτει από το συνυπολογισμό των βαθμών του θεωρητικού και εργαστηριακού πρακτικού μέρους του μεικτού μαθήματος με συντελεστές που κυμαίνονται μεταξύ 0,40 και 0,60 και έχουν άθροισμα ένα (1). Η κατανομή αυτή καθορίζεται από την ομάδα μαθημάτων με βάση τις ώρες και τις συνθήκες διδασκαλίας ως και τη φύση κάθε μέρους του μαθήματος. β)Η παρακολούθηση σε ένα μάθημα θεωρείται επιτυχής εφόσον ο βαθμός στο θεωρητικό και στο εργαστηριακό πρακτικό μέρος του μαθήματος αυτού έχει την ένδειξη τουλάχιστον «καλώς». γ)Ο τελικός βαθμός αμιγώς εργαστηριακού πρακτικού ή αμιγώς θεωρητικού μαθήματος είναι ο βαθμός που καθορίζεται στις παρ.1 ή 4 και 6 του άρθρου αυτού αντίστοιχα. δ)Σε περίπτωση επιτυχούς παρακολούθησης ενός μόνο μέρους μεικτού μαθήματος, ο βαθμός του μέρους αυτού κατοχυρώνεται και το μάθημα επαναλαμβάνεται μόνο ως προς το άλλο μέρος. (Μετά τη σελ. 516,57762(α) Σελ. 516,577621 Τεύχος ΙΒ-3-3 Σελ. 71 582 Κέντρα Ανώτερης Τεχ/κής Εκπ/σης (Κ.Α.Τ.Ε.) Τεχν/κά Εκπ/κά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.) 32.Ε.κ.119 583 32.Ε.κ.119 Κέντρα Ανώτερης Τεχ/κής Εκπ/σης (Κ.Α.Τ.Ε.) Τεχν/κά Εκπ/κά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.) ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Κανονισμός Εξετάσεων Περιόδου και Πτυχιακής Εργασίας, Λήψη Πτυχίου Άρθρο 13 Εξεταστικές περίοδοι εξαμήνου, πρόγραμμα  εξετάσεων. 1.Μετά τη λήξη των μαθημάτων κάθε διδακτικού εξαμήνου ακολουθούν δύο (2) εξεταστικές περίοδοι δυο (2) εβδομάδων η κάθε μια κατά τη διάρκεια των οποίων οι σπουδαστές εξετάζονται γραπτά ή προφορικά κατά την κρίση της ομάδας μαθημάτων, σε όλη την διδακτέα ύλη κάθε μαθήματος που δηλώθηκε από το σπουδαστή και προβλέπεται από τα αναλυτικά προγράμματα. 2.Με την επιφύλαξη των εδαφίων α΄ (περίπτ. ι και ιι) και β΄ της παραγράφου 4 του άρθρου 12 οι εξετάσεις περιόδου σε θεωρητικά μαθήματα, ή στο θεωρητικό μέρος μεικτών μαθημάτων είναι για όλους τους σπουδαστές που τα έχουν δηλώσει υποχρεωτικές και διεξάγονται με βάση το πρόγραμμα εξετάσεων που συντάσσεται από το συμβούλιο του τμήματος και ανακοινώνεται με ευθύνη του προϊσταμένου του τμήματος πέντε (5) τουλάχιστον ημέρες πριν από την έναρξη των εξετάσεων. Το πρόγραμμα των εξετάσεων περιλαμβάνει: το εξεταζόμενο μάθημα με τον κωδικό του αριθμού τον εισηγητή των θεμάτων ημερομηνία, ώρα και αίθουσα εξετάσεων ένδειξη αν το μάθημα εξετάζεται «γραπτά» ή «προφορικά» και τα ονοματεπώνυμα των εποπτών και επιτηρητών. «3)Σε περίπτωση που για λόγους μη υπαιτιότητας των σπουδαστών δεν πραγματοποιηθούν οι τελικές εξετάσεις της μιας ή και των δύο εξεταστικών περιόδων σε μάθημα ή μαθήματα του οικείου διδακτικού εξαμήνου αυτές διενεργούνται στο αμέσως επόμενο διδακτικό εξάμηνο και μετά τη λήξη των εβδομάδων διδασκαλίας του εξαμήνου αυτού. Στη περίπτωση αυτή κατοχυρώνεται ο βαθμός προόδου. Για τη συμμετοχή στις εξετάσεις μαθημάτων που διεξάγονται, σύμφωνα με τα προηγούμενα, στο αμέσως επόμενο διδακτικό εξάμηνο, δεν απαιτείται δήλωση του μαθήματος από το σπουδαστή, ούτε έχουν εφαρμογή, όσον αφορά στα μαθήματα αυτά οι περιορισμοί της διάταξης των περιπτ. ι, ιι εδαφ. β της παρ. 8 του άρθρ. 4 του παρόντος δ/τος.». Η παρ. 3 προστέθηκε από την παρ. 4 άρθρου μόνου Π.Δ. 189/28-31 Μαρτ. 1989 (ΦΕΚ Α΄ 89). Σύμφωνα δε με την παρ. 5 άνω Π.Δ. 189/89 οι διατάξεις του παρόντος π.δ/τος ισχύουν από το εαρινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 1988-1989. Ειδικότερα για μαθήματα του χειμερινού εξαμήνου του ακαδημαϊκού έτους 1988-1989, έχει εφαρμογή η διάταξη της προηγούμενης παραγράφου του παρόντος π.δ/τος και ο τελικός βαθμός στα μαθήματα αυτά εξάγεται σύμφωνα με τις αρχικές διατάξεις του εδαφ. α της παρ. 4 του άρθρ. 12 του π.δ. 498/1984 που καταργούνται με το παρόν π.δ/γμα. Άρθρο 14 Οργάνωση των εξετάσεων περιόδου. 1.Την γενική ευθύνη εύρυθμης διεξαγωγής των εξετάσεων του τμήματος έχει ο προϊστάμενος του τμήματος ο οποίος μεριμνά έγκαιρα για τον ορισμό εποπτών, την καταλληλότητα των χώρων, τη διαθεσιμότητα των υλικών και μέσων και γενικότερα για το αδιάβλητο των εξετάσεων. 2.Ως επιτηρητές των εξετάσεων ορίζονται από το συμβούλιο του τμήματος τακτικά και έκτακτα μέλη του Ε.Π. και Ε.Ε.Π. στα πλαίσια των ωρών απασχόλησής τους κατά τη βαθμίδα και με συνεκτίμηση του χρόνου που απαιτείται για την ετοιμασία των εισηγήσεων και για τις διορθώσεις των γραπτών δοκιμίων. Σε περίπτωση έλλειψης του προαναφερόμενου προσωπικού ως επιτηρητές ορίζονται και άλλες κατηγορίες προσωπικού με πράξη του διευθυντή της σχολής. 3.Τα θέματα των εξετάσεων εισηγείται αυτός ή αυτοί που δίδαξαν το μάθημα, σύμφωνα με τις διακρίσεις του άρθρου 6 παράγρ. 3α του παρόντος διατάγματος, κατά το εξάμηνο που έληξε και σε περίπτωση απουσίας του ή κωλύματος, τα θέματα θέτει και εισηγείται άλλος εκπαιδευτικός από την ίδια ομάδα μαθημάτων που ορίζεται με πράξη του προϊσταμένου του τμήματος μετά από εισήγηση της ομάδας μαθημάτων. 4.Σε περίπτωση προφορικής εξέτασης, ορίζεται και δεύτερος εξεταστής συναφούς ειδικότητας, πράξη του υπεύθυνου της ομάδας μαθημάτων η δε εξέταση λαμβάνει χώρα ενώπιον όλων των εξεταζομένων. Ο βαθμός στην περίπτωση αυτή είναι ο μέσος όρος των δύο (2) βαθμών. 5.Η διάρκεια επεξεργασίας των θεμάτων κατά τη γραπτή εξέταση κάθε μαθήματος σε καμμία περίπτωση δεν μπορεί να υπερβεί τις τρεις (3) ώρες. Οι εξετάσεις κάθε μαθήματος διεξάγονται με την ευθύνη του διδάσκοντα το μάθημα. (Αντί για τη σελ. 516,57763) Σελ. 516,57763(α) Τεύχος ΙΒ-3-3 Σελ. 73 584 Κέντρα Ανώτερης Τεχ/κής Εκπ/σης (Κ.Α.Τ.Ε.) Τεχν/κά Εκπ/κά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.) 32.Ε.κ.119 Άρθρο 15. Διαδικασία διεξαγωγής εξετάσεων. «τράπεζα θεμάτων». 1.Για την ανάπτυξη των θεμάτων, χορηγούνται στους εξεταζόμενους σπουδαστές ειδικά σφραγισμένα και υπογραμμένα ιδιόχειρα από τον εξεταστή του μαθήματος φύλλα χάρτου (κόλλες αναφοράς ή τυπωμένα ερωτηματολόγια) με ευθύνη των επιτηρητών της αίθουσας. 2.Στην αρχή της εξέτασης γίνεται από τους επιτηρητές έλεγχος των στοιχείων ταυτότητας των εξεταζομένων. 3.Σπουδαστής που καταλαμβάνεται ν’ αντιγράφει από βιβλία ή σημειώσεις ή γραπτά σπουδαστή, ή συνεννοείται άλλον ή άλλους σπουδαστές ή παρεμποδίζει την ομαλή διεξαγωγή των εξετάσεων μηδενίζεται, αφού σημειωθεί και μονογραφηθεί το γραπτό του από τον επιτηρητή που έκανε τη διαπίστωση αυτή. 4.Μέσα σε πέντε (5) ημέρες από τη διεξαγωγή του μαθήματος ο εκπαιδευτικός καταθέτει στο τμήμα τη βαθμολογία των εξετάσεων περιόδου καθώς και τον τελικό βαθμό του μαθήματος. Μετά από σχετικό έλεγχο το τμήμα προβαίνει στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων και στην αρχειοθέτηση των βαθμολογιών. 5.Τα γραπτά δοκίμια φυλάσσονται με ευθύνη του εξεταστή για ένα εξάμηνο, μετά από παρέλευση του οποίου διατίθενται για πολτοποίηση με απόφαση του συμβουλίου της σχολής. Κατά το διάστημα αυτό ο σπουδαστής μπορεί να ζητήσει από τον εξεταστή να συμβουλευτεί το γραπτό του. 6.α)Ο εξεταστής κάθε μαθήματος υποχρεούται να παραδίδει στον υπεύθυνο της Ο.Μ. της σχολής του ένα (1) αντίγραφο των θεμάτων που προορίζονται για την εξέταση των σπουδαστών. β)Στο τέλος κάθε εξεταστικής περιόδου γίνεται αξιολόγηση των θεμάτων που κατατέθηκαν στη σχολή από την οικεία ομάδα μαθημάτων και αποφασίζεται η κωδικοποίηση ή μη συγκεκριμένου θέματος. γ)Για την κωδικοποίηση, αρχειοθέτηση, διατήρηση και διακίνηση των θεμάτων του χορηγούμενου εδαφίου δημιουργείται σε κάθε σχολή Τ.Ε.Ι. «τράπεζα θεμάτων» κατά τμήμα και ομάδες μαθημάτων, σκοπός της οποίας είναι η διευκόλυνση των εξεταστικών διαδικασιών. Ο χαρακτήρας των θεμάτων είναι εμπιστευτικός. δ)Η «τράπεζα θεμάτων» λειτουργεί και ως δανειστική μεταξύ των μελών του Ε.Π. και Ε.Ε.Π. της σχολής. Άρθρο 16. Εκπόνηση πτυχιακής εργασίας. 1.Κάθε σπουδαστής είναι υποχρεωμένος να εκπονήσει μία πτυχιακή εργασία με θέμα που πρέπει να έχει άμεση σχέση με τα πραγματικά προβλήματα της παραγωγής και των υπηρεσιών. Σελ. 516,57764(α) Τεύχος ΙΒ-3-3 Σελ. 74 Τα τακτικά και έκτακτα μέλη του ΕΠ προτείνουν θέματα πτυχιακής εργασίας τα οποία εγκρίνονται από την ομάδα μαθημάτων και ανακοινώνονται έγκαιρα στους σπουδαστές. Για την εκπόνηση της πτυχιακής εργασίας χρησιμοποιούνται, εφόσον είναι απαραίτητο, οι χώροι και ο εξοπλισμός καθώς επίσης τυχόν αναγκαία οικονομικά μέσα του Τ.Ε.Ι. Πτυχιακή εργασία μπορεί να πραγματοποιηθεί επίσης εκτός Τ.Ε.Ι. σε οργανισμούς, ιδρύματα, υπηρεσίες, ιδιωτικές επιχειρήσεις κ.λ.π., ύστερα από απόφαση του συμβουλίου του τμήματος. Τις προϋποθέσεις ανάθεσης πτυχιακών εργασιών και κάθε σχετικό θέμα καθορίζει με απόφασή της η ομάδα μαθημάτων. 2.Κοινό θέμα πτυχιακής εργασίας μπορεί να ανατεθεί και σε ομάδα μέχρι τρεις (3) σπουδαστές με ταυτόχρονη κατανομή της εργασίας σε κάθε σπουδαστή. 3.Κάθε τακτικό ή έκτακτο μέλος του Ε.Π. του τμήματος στα πλαίσια απασχόλησής τους αναλαμβάνει την επίβλεψη αριθμού πτυχιακών εργασιών ανάλογα με τις ώρες διδακτικού έργου που του έχει ανατεθεί. Ο αριθμός πτυχιακών εργασιών που μπορούν να επιβλέπουν τα μέλη του Ε.Π. καθορίζεται από το συμβούλιο του Τ.Ε.Ι. ύστερα από εισηγήσεις των συμβουλίων των τμημάτων. 4.Από την ομάδα μαθημάτων ορίζεται για κάθε θέμα πτυχιακής εργασίας ένα πρακτικό ή έκτακτο μέλος του Ε.Π. καθοδηγεί τους σπουδαστές στην αναζήτηση της καλύτερης λύσης, φροντίζει για την παροχή των αναγκαίων διευκολύνσεων σε χώρους και σε εξοπλισμό και εποπτεύει τα μέλη του Ε.Τ.Π. όπου η συμβολή τους κρίνεται αναγκαία. Επίσης εισηγείται στον προϊστάμενο του τμήματος τη διάθεση των απαραίτητων χρηματικών ποσών για αναλώσιμα υλικά κ.λ.π. Για πτυχιακές εργασίες που πραγματοποιούνται σε χώρους εκτός Τ.Ε.Ι., ο επιβλέπων εκπαιδευτικός περιορίζεται στο επιστημονικό-τεχνικό μέρος της εργασίας. Επίβλεψη πτυχιακής εργασίας μπορεί ν’ ανατεθεί σε τακτικά ή έκτακτα μέλη Ε.Π. άλλου τμήματος ή γενικού τμήματος μετά από κοινή απόφαση των συμβουλίων των δύο τμημάτων. 5.Η επεξεργασία της πτυχιακής εργασίας μπορεί να επεκταθεί και πέρα από τη λήξη του τελευταίου εξαμήνου σπουδών, ανάλογα με την έκταση και τις απαιτήσεις του θέματος. 6.Μετά την ολοκλήρωση της πτυχιακής εργασίας και ύστερα από έγκριση του επιβλέποντα εκπαιδευτικού, υποβάλλεται μέσω του πρωτοκόλλου στο τμήμα. Το συμβούλιο του τμήματος ορίζει ημερομηνία μέσα στο χρόνο μαθημάτων, κατά την οποία γίνεται παρουσίαση της πτυχιακής εργασίας ή αριθμού πτυχιακών εργασιών ενώπιον τριμελούς επιτροπής από μέλη του Ε.Π. του τμήματος συναφούς ειδικότητας εκ των οποίων ο ένας είναι ο εισηγητής. Την παρουσίαση αυτή μπορούν να παρακολουθήσουν όλα τα μέλη του Ε.Π. και οι σπουδαστές της σχολής. 585 32.Ε.κ.119 Κέντρα Ανώτερης Τεχ/κής Εκπ/σης (Κ.Α.Τ.Ε.) Τεχν/κά Εκπ/κά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.) 7.Σε περίπτωση έλλειψης μελών του Ε.Π. συναφούς ειδικότητας στο ίδιο τμήμα, η επιτροπή συμπληρώνεται από μέλη άλλου τμήματος ή γενικού τμήματος που έχουν συνάφεια με το αντικείμενο. Τα μέλη της επιτροπής παρακολουθούν την παρουσίαση της εργασίας και υποβάλλουν διευκρινιστικές και εξεταστικές ερωτήσεις, ώστε να διαμορφώσουν άποψη για την ορθότητα και την πληρότητα της λύσης που δόθηκε στο πρόβλημα και για το βαθμό συμμετοχής καθενός από τους συμμετέχοντες στην επεξεργασία του θέματος σπουδαστές. Τα μέλη της επιτροπής εξέτασης της πτυχιακής εργασίας αποφασίζουν κατά πλειοψηφία, ύστερα από πρόταση του επιβλέποντα εκπαιδευτικού για το βαθμό που θα δοθεί στην πτυχιακή εργασία ή σε καθένα από τους συμμετέχοντες στην ομάδα επεξεργασίας ξεχωριστά. 8.Σε περίπτωση που μια πτυχιακή εργασία κριθεί ελλιπής, αναπέμπεται για συμπληρωματική επεξεργασία, οπότε επαναλαμβάνεται η διαδικασία υποβολής και παρουσίασης όπως ορίζεται στις παραγράφους 6 και 7 του άρθρου αυτού. Άρθρο 2. Ανανέωση εγγραφής 1.Με την επιφύλαξη της παρ. 6 του άρθρου 27 του Ν.1404/1983, ο σπουδαστής υποχρεούται ανά εξάμηνο σε ανανέωση εγγραφής. Η ανανέωση γίνεται μία εβδομάδα τουλάχιστον πριν από την έναρξη των μαθημάτων του εξαμήνου με ειδική έντυπο δήλωση που διατίθεται από το τμήμα. 2.Σπουδαστής που δεν ανανέωσε την εγγραφή του για δύο (2) συνεχόμενα ή για τρία (3) μη συνεχόμενα εξάμηνα σπουδών, χάνει τη δυνατότητα να συνεχίσει τις σπουδές του στα ΤΕΙ και διαγράφεται από τα μητρώα της σχολής. Άρθρο 17. Βαθμός πτυχίου. Ανακήρυξη πτυχιούχων. 1.Ο βαθμός πτυχίου εξάγεται με προσέγγιση δύο (2) δεκαδικών ψηφίων και προκύπτει από τον τύπο:          δ1β1+δ2β2+……….δνβν   Β=                  δ1+δ2+…….+δν όπου β1β2…………..βν είναι οι βαθμοί όλων των μαθημάτων που παρακολούθησε ο σπουδαστής και δ1δ2… …… δν, οι αντίστοιχες διδακτικές μονάδες σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 4 του διατάγματος αυτού. Στα μαθήματα περιλαμβάνεται και η πτυχιακή εργασία με τον αριθμό διδακτικών μονάδων και ορίζεται στην ίδια παράγραφο του άρθρου 4 του παρόντος. 2.Ο/Η τελειόφοιτος των Τ.Ε.Ι. ανακηρύσσεται πτυχιούχος, αφότου συμπληρώθηκαν όλες οι απαιτούμενες, σύμφωνα με την παράγραφο 5 του άρθρου 27 του νόμου 1404/1983, προϋποθέσεις και ειδικότερα από τη χρονολογία που κατατέθηκε μέσω πρωτοκόλλου της σχολής και η τελευταία προϋπόθεση. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΤΙΤΛΟΙ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΒΙΒΛΙΑΡΙΑ, ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ, ΤΗΡΟΥΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ Άρθρο 18. Τίτλοι σπουδών. 1.Στους σπουδαστές των Τ.Ε.Ι. χορηγούνται οι ακόλουθοι τίτλοι σπουδών: α)βεβαίωση σπουδαστικής κατάστασης β)πιστοποιητικό αποφοίτησης γ)πτυχίο 2.Η βεβαίωση σπουδαστικής κατάστασης αποτελεί αντίγραφο του βιβλιαρίου σπουδών του σπουδαστή. 3.Το πιστοποιητικό αποφοίτησης επέχει θέση αντιγράφου πτυχίου. 4.Ο τύπος του πτυχίου καθορίζεται σύμφωνα με την παραγρ. 8 του άρθρου 27 του Ν. 1404/1983. «5.α)Ο χαρακτηρισμός βαθμού του πτυχίου των αποφοίτων των Τεχνολογικών Εκπ/κών Ιδρυμάτων καθορίζεται ως εξής: από 5-6,9 «καλώς» από 7-8,4 «λίαν καλώς» από 8,5-10 «άριστα» β)Όλοι ο βαθμοί υπολογίζονται και καταχωρούνται με προσέγγιση ενός δεκάτου 1/10 της ακεραίας μονάδας». Η παρ. 5, προστέθηκε από το Π.Δ. 185/5-26 Μαΐου 1992 (ΦΕΚ Α΄ 82) Άρθρο 19 Βιβλιάριο σπουδών, σπουδαστική ταυτότητα, εισιτήριο. Στους σπουδαστές των Τ.Ε.Ι. χορηγούνται: α)βιβλιάριο σπουδών και β)σπουδαστική ταυτότητα ο τύπος και το περιεχόμενο των οποίων καθορίζεται με απόφαση του υπουργού εθνικής παιδείας και θρησκευμάτων. Στους σπουδαστές των ΤΕΙ χορηγείται επίσης και ειδικό σπουδαστικό εισιτήριο σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις. Άρθρο 20. Τηρούμενα βιβλία στο τμήμα και τη σχολή. 1.Για την παρακολούθηση της σπουδαστικής κατάστασης του τμήματος τηρούνται τα ακόλουθα βιβλία και πρακτικά: α)Μητρώο σπουδαστών β)Μητρώο πτυχιούχων β)Βιβλία παρουσιών δ)Βιβλίο πρακτικών συμβουλίου του τμήματος ε)Βιβλίο πρακτικών γενικής συνέλευσης του τμήματος. 2.α)Ο τύπος και το περιεχόμενο του Μητρώου σπουδαστών καθορίζεται στον εσωτερικό κανονισμό των Τ.Ε.Ι. β)Το βιβλίο παρουσιών όπως και των πρακτικών του συμβουλίου και της γενικής συνέλευσης του τμήματος αποτελείται από τα επί μέρους δακτυλογραφημένα έντυπα ή πρακτικά τα οποία στο τέλος κάθε χρόνου βιβλιοδετούνται και αρχειοθετούνται χρονολογικά. 3.Σε επίπεδο σχολής τηρείται μόνο βιβλίο πρακτικών του συμβουλίου σύμφωνα με την περίπτωση β της προηγούμενης παραγράφου, καθώς επίσης και καρτελλο-αρχείο (σύστημα KARDEX) του σπουδαστικού δυναμικού όλης της σχολής. 4.Ανάλογα με τις τεχνικές του δυνατότητες, κάθε Τ.Ε.Ι. μπορεί να χρησιμοποιεί ηλεκτρονικό υπολογιστή για την τήρηση της σπουδαστικής κατάστασης και να χορηγεί επίσημα επικυρωμένα αντίγραφα αυτής στον ενδιαφερόμενο σπουδαστή. Άρθρο 3. Κύκλοι σπουδών, έναρξη, διακοπή και λήξη μαθημάτων 1.Τη βασική εκπαιδευτική περίοδο στα ΤΕΙ αποτελεί το διδακτικό εξάμηνο. Κάθε διδακτικό έτος που αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου και λήγει την 5η Ιουλίου, περιλαμβάνει δύο αυτοτελή διδακτικά εξάμηνα το χειμερινό και το εαρινό. Η διδασκαλία των μαθημάτων του χειμερινού εξαμήνου αρχίζει την πρώτη Δευτέρα μετά τις 19 Σεπτεμβρίου και του εαρινού εξαμήνου μετά τη λήξη των εξετάσεων β΄ περιόδου του χειμερινού εξαμήνου. Μεταξύ των δύο εξεταστικών περιόδων του χειμερινού εξαμήνου ή μετά τη λήξη της δεύτερης εξεταστικής περιόδου και μέχρι την έναρξη του εαρινού εξαμήνου μπορούν να παρεμβάλλονται ημέρες ελεύθερες μαθημάτων. 2.Κατά τη διάρκεια των εξαμήνων μαθήματα και εξετάσεις δεν διεξάγονται τις επίσημες εορτές και διακοπές που ορίζονται στον εσωτερικό κανονισμό των ΤΕΙ. 3.Οι ακριβείς ημερομηνίες έναρξης και λήξης των μαθημάτων, των εξετάσεων και των διακοπών του επόμενου διδακτικού έτους, καθορίζονται, κατ’ εφαρμογήν των διατάξεων του παρόντος άρθρου σε συνδυασμό μ’ εκείνες του άρθρου 27 του Ν. 1404/83, από το συμβούλιο του ΤΕΙ και ανακοινώνονται με ευθύνη του Αντιπροέδρου κάθε ΤΕΙ, ενιαία για όλες τις σχολές του ΤΕΙ το αργότερο μέχρι τέλος Ιουνίου κάθε έτους. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Οργάνωση Σπουδών, Μορφές Διδασκαλίας Εκπ/κές Εκδρομές Άρθρο 4. Οργάνωση μαθημάτων-Προγράμματα Σπουδών. 1.Οι σπουδαστές στα ΤΕΙ οργανώνονται με βάση το εξαμηνιαίο μάθημα. Τα μαθήματα του προγράμματος σπουδών κάθε τμήματος διακρίνονται σε γενικά υποχρεωτικά, κατ’ επιλογήν υποχρεωτικά και προαιρετικά, ως εξής: α)γενικά υποχρεωτικά μαθήματα είναι τα μαθήματα υποδομής και τα βασικά μαθήματα της ειδικότητας τα οποία είναι υποχρεωτικά για όλους τους σπουδαστές του τμήματος. β)κατ’ επιλογήν υποχρεωτικά μαθήματα είναι μαθήματα ειδικότητας που επιλέγονται από τους σπουδαστές από πίνακα περισσοτέρων μαθημάτων. Τα μαθήματα αυτά μπορεί να είναι ομαδοποιημένα, οπότε ο σπουδαστής επιλέγει υποχρεωτικά όλα τα μαθήματα μιας ομάδας εκτός εάν είναι αδύνατη η διδασκαλία όλων των μαθημάτων μιας ομάδας. Στην περίπτωση αυτή γίνεται ελεύθερη επιλογή για τη συμπλήρωση των μαθημάτων της ομάδας. Εάν έχουν οριστεί κατευθύνσεις, τα μαθήματα που τις χαρακτηρίζουν είναι ομαδοποιημένα. γ)προαιρετικά μαθήματα είναι μαθήματα γενικής μόρφωσης ή μαθήματα εμβάθυνσης υποδομής ή διεπιστημονικά. 2.Κάθε μάθημα του προγράμματος σπουδών του τμήματος χαρακτηρίζεται από έναν αριθμό διδακτικών μονάδων. (δ.μ.). Η διδακτική μονάδα αντιστοιχεί σε μια εβδομαδιαία ώρα διδασκαλίας, για όλα τα μαθήματα του τμήματος. Η πτυχιακή εργασία χαρακτηρίζεται από 10 μέχρι 15 δ.μ. Στις εκπ/κές επισκέψεις δεν αντιστοιχούν διδακτικές μονάδες. 3.Για τη λήψη του πτυχίου του τμήματος ορίζεται για τα κατ’ επιλογήν υποχρεωτικά μαθήματα καθώς και για τα προαιρετικά μαθήματα ένας ελάχιστος συνολικός αριθμός διδακτικών μονάδων της παραγράφου 2 του άρθρου αυτού. Ειδικότερα με βάση το περίγραμμα σπουδών και τη δέσμευση του εδαφίου (γ) της παραγ. 5 του άρθρου αυτού καθορίζεται ο αριθμός των διδακτικών μονάδων για τα κατ’ επιλογή υποχρεωτικά και προαιρετικά μαθήματα. 4.Εάν οι γνώσεις που παρέχονται σ’ ένα μάθημα είναι προϋπόθεση επιτυχούς παρακολούθησης ενός άλλου μαθήματος, το πρώτο μάθημα χαρακτηρίζεται ως προαπαιτούμενο του δεύτερου. Ένα μάθημα μπορεί να είναι ταυτόχρονα και προαπαιτούμενο ενός μαθήματος και εξαρτώμενο από άλλο μάθημα. Για κάθε μάθημα μπορεί να υπάρχουν μέχρι δύο (2) προαπαιτούμενα μαθήματα και σε κάθε προαπαιτούμενο αντιστοιχούν μέχρι δύο (2) εξαρτώμενα μαθήματα. (Μετά τη σελ. 516,57758) Σελ. 516,57759 Τεύχος Η32-Σελ. 51 578 Κέντρα Ανώτερης Τεχ/κής Εκπ/σης (Κ.Α.Τ.Ε.) Τεχν/κά Εκπ/κά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.) 32.Ε.κ.119 Τα αλληλοσυνδεόμενα με τον τρόπο αυτό μαθήματα σχηματίζουν ομάδες που περιλαμβάνουν μέχρι τρία (3) μαθήματα και δεν έχουν μεταξύ τους κοινά μαθήματα. Ο ολικός αριθμός των προαπαιτουμένων κυμαίνεται μεταξύ 20% και 25% και ο ολικός αριθμός των αλληλοσυνδεομένων μαθημάτων μεταξύ 36% και 45% του συνόλου των υποχρεωτικόν μαθημάτων του τμήματος. 5.Η γενική συνέλευση του τμήματος αποφασίζει με βάση το περίγραμμα του προγράμματος σπουδών για: α)τον καταρχήν διαχωρισμό των μαθημάτων σε θεωρητική, φροντιστηριακή και εργαστηριακή μορφή διδασκαλίας, β)την ειδικότερη ανάλυση του περιγράμματος και των εβδομαδιαίων ωρών κάθε μαθήματος και γ)τα προαπαιτούμενα και τα εξαρτώμενα από αυτά μαθήματα κατά τις διακρίσεις της παραγρ. 3 του άρθρου αυτού. Τέλος, η γενική συνέλευση του τμήματος κατά την κατανομή των μαθημάτων του τμήματος ανά εξάμηνο σπουδών, σύμφωνα με την παράγρ. 1/β του άρθρου 26 του ν. 1404/,83, μεριμνά ώστε: α)τα τυπικά προγράμματα των τριών πρώτων εξαμήνων σπουδών να μην περιλαμβάνουν κατ’ επιλογήν υποχρεωτικά μαθήματα, β)να διασφαλίζεται η ορθή αλληλουχία μεταξύ των προαπαιτουμένων και των εξαρτημένων από αυτά μαθημάτων και γ)το τυπικό πρόγραμμα κάθε εξαμήνου σπουδών να περιέχει μαθήματα με συνολικό αριθμό εβδομαδιαίων διδακτικών ωρών 30 έως 34. Υπέρβαση του ορίου αυτού δικαιολογείται μόνο αν μεγάλο μέρος του διδακτικού έργου σ’ αυτό το εξάμηνο σπουδών προσφέρεται με τη μορφή εργαστηριακών ή πρακτικών ασκήσεων ή επισκέψεων. Τα μαθήματα των τυπικών προγραμμάτων χαρακτηρίζονται από το είδος τους (γενικά υποχρεωτικά, κατ’ επιλογήν υποχρεωτικά, προαιρετικά) και από τις μορφές διδασκαλίας τους (θεωρία, εργαστήρια κ.λ.π.) 6.Εάν στο πρόγραμμα σπουδών του τμήματος περιλαμβάνονται και μαθήματα που ανήκουν στο γνωστικό πεδίο τμήματος ή ομάδας μαθημάτων άλλου τμήματος, για την κατάρτιση του προγράμματος σπουδών του τμήματος, αναφορικά με τα μαθήματα αυτά, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις της προηγούμενης παραγράφου του άρθρου αυτού, και κατ’ ανάλογη εφαρμογή της παραγράφου 4 του άρθρου 26 Ν. 1404/83 απαιτείται η σύμφωνη γνώμη της Γενικής Συνέλευσης του οικείου γενικού τμήματος ή της οικείας ομάδας μαθημάτων. Εάν δεν γίνει δυνατή η επίτευξη συμφωνίας, η οριστική απόφαση λαμβάνεται από το συμβούλιο της σχολής, προκειμένου για τμήματα και ομάδες μαθημάτων της ίδιας σχολής, προκειμένου για τμήματα και ομάδες μαθημάτων της ίδιας σχολής, ή από το συμβούλιο του ΤΕΙ σε διαφορετική περίπτωση. Σελ. 516,57760 Τεύχος Η32-Σελ. 52 7.Το αργότερο δέκα (10) ημέρες πριν από την έναρξη των μαθημάτων κάθε διδακτικού εξαμήνου, συντάσσεται με τη φροντίδα του συμβουλίου του τμήματος και ανακοινώνεται με ευθύνη του προϊσταμένου του τμήματος, το εβδομαδιαίο ωρολόγιο πρόγραμμα μαθημάτων του τμήματος το οποίο περιέχει: α)Τα τυπικά προγράμματα σπουδών κάθε εξαμήνου. β)τα μέλη του ΕΠ και ΕΕΠ που θα διδάξουν κάθε μάθημα των τυπικών προγραμμάτων και  γ)την ημέρα, την ώρα και την αίθουσα ή το χώρο που θα πραγματοποιηθεί κάθε μάθημα. Κατά την κατάρτιση του εβδομαδιαίου ωρολογίου προγράμματος κάθε τμήματος λαμβάνεται πρόνοια, ώστε να συμπίπτει ελεύθερος χρόνος 3-4 ωρών σε συγκεκριμένη ημέρα της εβδομάδας που θα χρησιμοποιείται για τη σύγκλιση των οργάνων του τμήματος ή συνελεύσεων των μελών του ΤΕΙ. 8.α)Τα τυπικά προγράμματα των εξαμήνων σπουδών του τμήματος είναι ενδεικτικά και όχι υποχρεωτικά για τους σπουδαστές του τμήματος, Με την επιφύλαξη της παραγ. 1 περίπτ. α΄ του άρθρου αυτού, ο σπουδαστής μπορεί για κάθε διδακτικό εξάμηνο να καταρτίζει το ατομικό του πρόγραμμα σπουδών το οποίο περιλαμβάνει τα μαθήματα που επιθυμεί και πρόκειται να παρακολουθήσει κατά το εξάμηνο αυτό. Σχετική δήλωση υποβάλλουν στο τμήμα όλοι οι σπουδαστές του ταυτόχρονα με την εγγραφή ή ανανέωση εγγραφής τους. Μέσα σε δύο εβδομάδες από την έναρξη των μαθημάτων του εξαμήνου ο σπουδαστής έχει τη δυνατότητα τροποποίησης της αρχικής δήλωσής του κατά δύο το πολύ μαθήματα. β)Κατά την κατάρτιση του ατομικού προγράμματος σπουδών του εξαμήνου ο σπουδαστής λαμβάνει υποχρεωτικά πρόνοια ώστε: ι)Το σύνολο των εβδομαδιαίων ωρών διδασκαλίας για τα μαθήματα που δηλώνει να κυμαίνεται μεταξύ 20 και 45 ωρών και ιι)Να μην δηλώνονται μαθήματα τα προαπαιτούμενα των οποίων δεν έχει παρακολουθήση με επιτυχία ο σπουδαστής. γ)Εάν στη δήλωση των μαθημάτων που θα παρακολουθήσει ο σπουδαστής σ’ ένα εξάμηνο δεν τηρούνται οι όροι του προηγούμενου εδαφίου, θεωρείται αυτοδίκαια ότι η δήλωση περιλαμβάνει τα μαθήματα του εξαμήνου εισαγωγής, προκειμένου για πρωτοεισαγόμενους σπουδαστές και παλαιότερους σπουδαστές τροποποιείται η δήλωση μαθημάτων με απόφαση του συμβουλίου ύστερα από συνεννόηση με το σπουδαστή. 9.Σε καμμία περίπτωση ο σπουδαστής, κατ’ εφαρμογήν της περίπτωσης (1ι) του εδαφ. (β) της προηγούμενης παραγράφου, δεν μπορεί να καταστεί πτυχιούχος νωρίτερα από την προβλεπόμενη χρονική διάρκεια σπουδών του τμήματος. 579 32.Ε.κ.119 Κέντρα Ανώτερης Τεχ/κής Εκπ/σης (Κ.Α.Τ.Ε.) Τεχν/κά Εκπ/κά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.) Άρθρο 5 Διδασκαλία ξένων γλωσσών. 1.Σε κάθε τμήμα των ΤΕΙ διδάσκονται μία ή περισσότερες από τις γλώσσες: αγγλική, γαλλική, γερμανική, ιταλική ή ρωσσική. Ανάλογα με το γνωστικό αντικείμενο ή την επαγγελματική κατεύθυνση αποφοίτων του τμήματος, η διδασκαλία της ξένης γλώσσας έχει ως σκοπό να μάθουν οι σπουδαστές τη γλώσσα πολύ καλά ή σε βαθμό που να μπορούν να κατανοούν κείμενα της ειδικότητάς τους. 2.Στο τυπικό πρόγραμμα σπουδών το μάθημα της ξένης γλώσσας προβλέπεται σε τέσσερα τουλάχιστον εξάμηνα σπουδών. Η ξένη γλώσσα ανήκει στα γενικά υποχρεωτικά ή στα κατ’ επιλογήν υποχρεωτικά μαθήματα του τμήματος, είναι όμως δυνατό να επιλέγει και ως προαιρετικό μάθημα στην περίπτωση που άλλη ξένη γλώσσα έχει δηλωθεί ως υποχρεωτική. 3.Ο πρωτοεισαγόμενος σπουδαστής που κατέχει την ξένη γλώσσα, μπορεί να ζητήσει την απαλλαγή του από την υποχρέωση παρακολούθησης της γλώσσας αυτής. Για το σκοπό αυτό με απόφαση του προϊσταμένου της οικείου γενικού τμήματος ανατίθεται σε δύο (2) μέλη του ΕΕΠ της αντίστοιχης γλώσσας η εξέταση και εισήγηση στο συμβούλιο του τμήματος για την απαλλαγή του ή μη από την παρακολούθηση των μαθημάτων της ξένης γλώσσας για ένα ή περισσότερα εξάμηνα σπουδών. Προκειμένου για την απαλλαγή από την παρακολούθηση εξαμήνων στα οποία διδάσκεται κατά κύριο λόγο η ορολογία της ειδικότητας, η διμελής εξεταστική επιτροπή ορίζεται με κοινή απόφαση των προϊσταμένων του τμήματος και του γενικού τμήματος και αποτελείται από ένα μέλος του Ε.Π. και ένα του Ε.Ε.Π. αντίστοιχης γλώσσας. Τα εξαμηνιαία μαθήματα ξένης γλώσσας από τα οποία απαλλάσσεται ένας σπουδαστής δεν βαθμολογούνται. Άρθρο 6 Μορφές διδασκαλίας, συνδιδασκαλία. 1.Η εκπαιδευτική διαδικασία κάθε μαθήματος περιλαμβάνει μία ή περισσότερες από τις παρακάτω μορφές: θεωρητική από έδρας διδασκαλία, σεμινάρια, φροντιστηριακές πρακτικές και εργαστηριακές ασκήσεις, ανάθεση εκπόνησης εργασιών ατομικά ή ομαδικά και εκπαιδευτικές επισκέψεις και εκδρομές. 2.α)Η θεωρητική ή από έδρας διδασκαλία μαθήματος, παρουσιάζει εποπτικά μια ευρεία περιοχή ενός γνωστικού αντικειμένου και τον σχετικά μ’ αυτή επιστημονικό προβληματισμό. Τμήμα της διδασκαλίας αυτής μπορεί να περιλαμβάνει και ειδικές ασκήσεις για την εμπέδωση των θεωρητικών γνώσεων με τη μορφή εργαστηριακών ασκήσεων ύστερα από απόφαση της ομάδας μαθημάτων. Επίσης μέρος της ύλης μπορεί ν’ ανατίθεται για παρουσίαση σε σπουδαστές ατομικά ή ομαδικά. Η συνθετική εφαρμογή γνώσεων, μεθόδων και διαδικασιών γίνεται σε ειδικά επιλεγμένα θέματα που αναθέτει ο καθηγητής στους σπουδαστές, κατά ομάδες ή ατομικά. β)Τα σεμινάρια στοχεύουν στην επεξεργασία συγκεκριμένων θεμάτων σε μεγαλύτερο βάθος και έκταση με τη συνεργασία και καθοδήγηση του διδάσκοντα και την βοήθεια σχετικής βιβλιογραφίας. γ)Οι Εργαστηριακές και πρακτικές ασκήσεις πραγματοποιούνται περιοδικά σε κατάλληλους χώρους του ΤΕΙ ή χώρους εργασίας στους οποίους οι σπουδαστές κάτω από την επίβλεψη και με την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού προσωπικού εκπαιδεύονται κατά μικρές ομάδες στην εφαρμογή θεωρητικών, επαγγελματικών ή τεχνολογικών μεθόδων, το χειρισμό τεχνικών συστημάτων, τον εθισμό στην ομαδική εργασία, τη σύνταξη περιγραφικών εκθέσεων κ.λ.π., ώστε ν’ αποκτούν τις κατάλληλες δεξιότητες. «3.α)Ο ελάχιστος αριθμός των ακροατών σπουδαστών ενός τμήματος για την παρακολούθηση της διδασκαλίας θεωρητικών μαθημάτων δεν επιτρέπεται να είναι μικρότερος των 100 εκτός των περιπτώσεων, που οι εγγεγραμμένοι σ’ αυτό είναι ολιγότεροι. β)για τη διεξαγωγή των εργαστηριακών ασκήσεων ο ελάχιστος αριθμός των σπουδαστών ανά τμήμα δεν θα είναι μικρότερος των 20 ατόμων, του δε Ε.Π. σ’ αυτό ανώτερος των 2, εκ των οποίων ο ένας Καθηγητής κατά προτεραιότητα ή Επίκουρος Καθηγητής. Η Γραμματεία κάθε Σχολής έχει την αρμοδιότητα της καταχώρησης σε καταλόγους και της κατανομής των σπουδαστών στα εργαστηριακά τμήματα». Η παρ. 3 αντικαταστάθηκε ως άνω από την παρ. 1 άρθρου μόνου Π.Δ. 163/17 Απρ. – 6 Μαΐου 1991 (ΦΕΚ Α΄ 66). Άρθρο 7 Διάρκεια διδασκαλίας και ασκήσεων 1.Η διάρκεια της ωριαίας διδασκαλίας των θεωρητικών μαθημάτων και φροντιστηριακών ασκήσεων, ορίζεται σε σαράντα πέντε (45΄) λεπτά της ώρας μετά τη λήξη της οποίας ακολουθεί διάλειμμα δέκα πέντε (15΄) λεπτών. 2.Η διάρκεια των ωριαίων πρακτικών και εργαστηριακών ασκήσεων είναι πενήντα πέντε (55΄) λεπτά. Οι φροντιστηριακές, εργαστηριακές και πρακτικές ασκήσεις γίνονται χωρίς διάλειμμα μετά από απόφαση της ομάδας μαθημάτων. 3.Η διάρκεια διεξαγωγής των σεμιναρίων ρυθμίζεται από τον διδάσκοντα σε συνεννόηση με τους διδασκόμενους. Άρθρο 8 Εκπαιδευτικές εκδρομές. 1.α)Για την αποτελεσματικότερη εμπέδωση των θεωρητικών γνώσεων των σπουδαστών οργανώνονται, με πρωτοβουλία και ευθύνη του τμήματος, εκπαιδευτικές επισκέψεις και εκδρομές μικρής χρονικής διάρκειας, που δεν έχουν να υπερβαίνουν συνολικά τις τρεις (3) συνεχόμενες εργάσιμες ημέρες το εξάμηνο, σε χώρους εργασίας και βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Η έγκριση παρέχεται σύμφωνα με τον εσωτερικό κανονισμό του Τ.Ε.Ι. β)Πολυήμερες, άνω των τριών (3) ημερών εκπαιδευτικές εκδρομές, στο εσωτερικό ή το εξωτερικό, πραγματοποιούνται μόνο κατά τις διακοπές των Χριστουγέννων, του Πάσχα και του καλοκαιριού. Η έγκριση παρέχεται από τον υπουργό Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ύστερα από εισήγηση του οικείου τμήματος στην οποία περιλαμβάνεται το πρόγραμμα εκπαιδευτικών επισκέψεων και εκτίμηση της απαιτούμενης δαπάνης μεταφοράς των σπουδαστών και πρόταση του συμβουλίου του οικείου Τ.Ε.Ι. Άρθρο 9. Προπαρασκευαστικά φροντιστήρια. 1.Με εισήγηση της Γενικής Συνέλευσης του τμήματος και απόφαση του συμβουλίου της σχολής είναι δυνατή η διοργάνωση προπαρασκευαστικών φροντιστηρίων για σπουδαστές που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των μαθημάτων του α΄ και β΄ εξαμήνου σπουδών του τμήματος ή της ξένης γλώσσας. Η διοργάνωση των προπαρασκευαστικών φροντιστηρίων μπορεί να γίνει ή σε επίπεδο σχολής ή και σε επίπεδο Τ.Ε.Ι. Στην τελευταία περίπτωση απαιτείται απόφαση του συμβουλίου του Τ.Ε.Ι. μετά από εισηγήσεις των ενδιαφερομένων σχολών. (Αντί για τη σελ. 516,57761(α) Σελ. 516,57761(β) Τεύχος 1153-Σελ. 87 580 Κέντρα Ανώτερης Τεχ/κής Εκπ/σης (Κ.Α.Τ.Ε.) Τεχν/κά Εκπ/κά Ιδρύματα (Τ.Ε.Ι.) 32.Ε.κ.119 2.Τα προπαρασκευαστικά φροντιστήρια διαρκούν ένα διδακτικό εξάμηνο με τρεις (30 το πολύ εβδομαδιαίες διδακτικές ώρες ανά μάθημα. Είναι όμως δυνατή η σύμπτυξή τους σε μικρότερο χρονικό διάστημα με ανάλογη αύξηση, των εβδομαδιαίων διδακτικών ωρών. Τα προπαρασκευαστικά φροντιστήρια γίνονται κατά κανόνα πέρα από το κανονικό ωράριο σπουδών και δεν καταλήγουν σε τελική αξιολόγηση της επίδοσης των σπουδαστών. 3.Η διδασκαλία στα προπαρασκευαστικά φροντιστήρια ανατίθεται σε μέλη του Ε.Π. ή Ε.Ε.Π., σύμφωνα με τις διατάξεις που αναφέρονται στη διδασκαλία των κανονικών μαθημάτων. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ Φοίτηση, Έλεγχος Επίδοσης, Επιτυχής  Παρακολούθηση 