eng: “Men of Israel, hear these words! Jesus of Nazareth, a man approved by God to you by mighty works and wonders and signs which God did by him among you, even as you yourselves know,

apn: E pa mẽ amã tanhmã Jejus jarẽnh to ka mẽ inhma. Nà Najare nhõ xwỳnh na pre. Mẽ pahte Tĩrtũm nhỹ hã kot tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho pa hã omunh kaxyw na pre Tĩrtũm mẽ pahwỳr kumẽ nhũm ỹ hã mẽ panoo mã tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho pa. Nẽ aa mẽ pahte mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr o pa pu prem hã omu.


eng: him, being delivered up by the determined counsel and foreknowledge of God, you have taken by the hand of lawless men, crucified and killed;

apn: —Tã ka prem tanhmã kaxyw ajamaxpẽr punuj to nẽ apĩ. Tĩrtũm ra kot amnepê mã ja kukamã ja hã mẽ apumunh mex tã mẽ pahwỳr kumẽ ka mẽ axtem nẽ apĩ. Jao mẽ kot htỳx ri amnhĩ nhĩpêx o mẽ pa xwỳnhjê mã agõ nhũm mẽ kupĩ. Pĩ kahpa hã kunhô nhũm ty. No ãm mẽ kajaja na ka prem mẽ kãm hã amỹnê nhũm mẽ ã mẽ amã hprãm xà hkôt hipêx anẽ nẽ mẽ amã kupĩ.


eng: I will show wonders in the sky above, and signs on the earth beneath: blood, and fire, and billows of smoke.

apn: Kot paj kaxkwa kamã nẽ pyka kamã aa mẽ kot mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anẽ nhũm mẽ amnhĩ jaêr pê omu. Jao nhỹri mẽ hkamrô pumu nẽ kuwy pumu nẽ kuwy hkũm pumu hãmri nẽ tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr.


eng: The sun will be turned into darkness, and the moon into blood, before the great and glorious day of the Lord comes.

apn: Nẽ koja myyti ahtyk nhũm mytwrỳre haxwỳja te mry kamrô pyràk. Pahihti Jejus akupỹn hpôx xà hã arĩgro xwỳj ri koja mẽmoj ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Akupỹn hpôx xà hã arĩgro koja mex kumrẽx.


eng: It will be that whoever will call on the name of the Lord will be saved.’

apn: Tã koja mẽhõ mẽmoj kot ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã omu nẽ amnhĩ kaxyw inhmã hamaxpẽr nẽ amnhĩ to ixwỳ pa kuma nẽ ho ixkra nẽ mẽmoj punujta pê utà. Anẽ. Na pre ã Tĩrtũm kapẽr anẽ nhũm finat Joewja mẽ pamã hã kagà.


eng: Others, mocking, said, “They are filled with new wine.”

apn: Tĩrtũm Karõ na pre. Tãm mẽ hwỳr wrỳk jakamã ã ri mẽ hipêx anẽ. Hãmri nẽ kot mẽ ho amnhĩptàr kaxyw mẽ hkarõm gjêx pa nhũm mẽ ỹ hã tanhmã kapẽr to ho kuhê. Nom mẽ kapẽr o kapẽr kêt nẽ. Axtem mẽ kapẽr kwỳ ho kapẽr. Tĩrtũm Karõ kot tanhmã mẽ ho jakamã nhũm mẽ axtem mẽ kapẽr kwỳ ho kapẽr. Jao ahpỹnhã mẽ kapẽr kwỳ ho Tĩrtũm mã mex o mex ã harẽ. Na pre Ijaew kwỳjaja ahpỹnhã pyka hõ kamã ri mẽ hkôt pa nẽ mẽ kapẽr ma nẽ ho kapẽr o pa. Tã akupỹm Jerujarẽ hwỳr pan pôj nẽ kamã ri pa ho pa. Hãmri nẽ mẽmojta ma nẽ ma Jejus kwỳjê hwỳr hprõt nẽ ahpỹnhã mẽ kapẽr ã mẽ kuma nẽ tee ri mẽ omunh o kuhê. Amnhĩ jaêr pê mẽ kuma nẽ tanhmã axpẽn mã mẽ harẽnh to ho: —Kokỹỹ. Garirej nhõ xwỳnhjaja kot mẽ pakapẽr mar kêt tã ra tanhmã amnhĩ to nẽ ahpỹnhã ri mẽ pakapẽr o kapẽr. Ahpỹnhã mẽ pakapẽr nẽ ahpỹnhã mẽ panhõ pyka htã nhũm mẽ ã ri mẽ pakapẽr o kapẽr anẽ. Na pika pê Pat nẽ Met nẽ Erãw nẽ Mẽsopotãm nẽ Jutej nẽ Kapatos nẽ Põt nẽ As nẽ Prik nẽ Pãpir nẽ Ejit nẽ Sirẽn wỳr Ripja nẽ krĩ pê Rõm nẽ gô hipôk pê Kret nẽ Arap. Nẽ mẽ pahkwỳjaja mẽ pahpê Ijaew kumrẽx nẽ mẽ pahkwỳjaja amarĩ ri amnhĩ to Ijaew. Ãm ahpỹnhã mẽ panhõ pyka nẽ ahpỹnhã ri mẽ pakapẽr. —Tã pu mẽ ahpỹnhã mẽ pakapẽr kãm mẽ kapẽr ma. Tĩrtũm mex ã mẽ kot axpẽn mã harẽnhja pu mẽ hã mẽ mar mex nẽ. Anẽ. Nhũm prem ã axpẽn mã mẽ harẽnh anẽ nẽ tee ri mẽ omunh o kuhê. Amnhĩ jaêr pê amnhĩ kapẽr kãm mẽ kapẽr ma nẽ tee ri hamaxpẽr nẽ axpẽn mã: —Kokỹỹ. Tanhmã mãn pre wem amnhĩ to nẽ ra mẽ pakapẽr ma nẽ mẽ pakapẽr o kapẽr? Anẽ. Nhũm mẽ hkwỳjaja axtem nẽ ri mẽ hã hpẽr o axkẽ nẽ axpẽn mã: —Tk. Ãm mẽ pipãnh ã ã ri mẽ kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr kênã. Anẽ.


eng: to take part in this ministry and apostleship from which Judas fell away, that he might go to his own place.”

apn: Hãmri nhũm mẽ wa hã Tĩrtũm kukja nẽ kãm: —Pa Tĩrtũm? Nà na pre finat Jut Kariotja Jejus kaga nẽ ty nẽ kot amnhĩ tomnuj mỳrapê ma mẽ kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xàta wỳr ma mõ. Tã ot pa mẽ ixte mẽhõ kot mỳr pê mẽ ixpyrà nẽ Jejus nhỹ hã mẽ ahkre ho pa kaxyw mẽhõ hã akukjêr kaxyw akuprõ. Ate mẽ ixpiitã tanhmã mẽ ixte amnhĩ nhĩpêx to ho ixpa hã mẽ ixpumunh par Tĩrtũm. Ate mẽ ijamaxpẽr kôt mẽ ixpumunh par nẽ mẽ ixte tanhmã amnhĩ nhĩpêx to hã mẽ ixpumunh par. Jakamã e. Ota Maxitre mẽ Jujereja wa nhỹ. Nhỹ kot kaj amnhĩm ata? Kot paj mẽ kẽn pijakrutja ã wa hixi xi nẽ ho àk nẽ hõ py. Hãmri ka amã hprãm xwỳnhta ta. Kêr pa mẽ kẽn pumunh kêt rãhã hõ py nẽ hã hixi pumu nẽ amã hprãm xwỳnh kôt omunh kurê kumrẽx. Anẽ.


eng: It became known to everyone who lived in Jerusalem that in their language that field was called ‘Akeldama,’ that is, ‘The field of blood.’

apn: Tã nhũm mẽ kot Jejus kôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjaja ra kêp 120. Jakamã nhũm mẽmo arĩgro hã axpẽn wỳr akuprõ nẽ hkrĩ. Nhũm Simãw Pêtre kànhmã xa nẽ tanhmã mẽ kãm Jut Kariot jarẽnh to nẽ mẽ kãm: —E Jejus kôt ixtõ nẽ ixtõxjaja. Pa mẽ amã tanhmã finat Jut Kariot jarẽnh to ka mẽ inhma. Na pre axtem nẽ mẽ pahkwỳjê mã Jejus ã amỹnê nẽ hpãnhã kàxpore hkwỳ jamỳ nẽ o tẽ nẽ ho amnhĩm pyka hkwỳ japrô. Tã tanhmã amnhĩ to nẽ nhỹri õ pyka kamã tẽm nẽ amnhĩ tu katõk nẽ hkrêx kato nẽ ty nẽ hkamrô ho õ pyka xy hpa. Jakamã nhũm Jerujarẽ nhõ xwỳnhjaja harẽnh ma nẽ pykaja ã hixi mẽ nhũm kêp “pyka kamrôhti.” No mẽ pahpê Ijaew kapẽr kãm kêp “Ajetãm.” Amnepêm na pre Tĩrtũm Karõ finat Tawi mã Jut Kariot kukamã tanhmã harẽnh to. Kormã kator nẽ kot tanhmã amnhĩ to hkêt tã nhũm ra hkukamã omu nẽ Tawi mã harẽ. Kot axtem nẽ mẽ kãm Jejus ã àmnênhja nhũm hkukamã omu nẽ Tawi mã harẽ nhũm kuma nẽ ô ri hã kagà. Tã nhũm kot hkukamã hã kagà hkôt nhũm ã Jejus nhĩpêx anẽ. Jut Kariotja mẽ panhĩõ na pre. Na pre Jejus mẽ pahpyrà nẽ amnhĩm kuta. Mẽ pahpyrà nẽ ỹ hã kapẽr jarẽnh o pa kaxyw. Tã nhũm axtem nẽ ã hipêx anẽ.


eng: When he had said these things, as they were looking, he was taken up, and a cloud received him out of their sight.

apn: Nhũm pre ã Jejus mẽ kãm kapẽr anẽ hãmri nẽ mẽ kêp kànhmã àpir o tẽ nẽ mẽ noo mã ma kaxkwa hwỳr àpir o tẽ nẽ kakrãm axà nẽ mẽ kêp akunok.


eng: While they were looking steadfastly into the sky as he went, behold, two men stood by them in white clothing,

apn: Hãmri nhũm mẽ tee ri hapêr o kuhê rãhã nhũm mẽhõ myja wa axkrut nẽ mẽ hwỳr wrỳ nẽ mẽ kutã wa xa. Wa ê hakaj nẽ wa xa.


eng: Being assembled together with them, he commanded them, “Don’t depart from Jerusalem, but wait for the promise of the Father, which you heard from me.

apn: Kormã akupỹm kaxkwa hwỳr àpir xwỳj ri na pre ỹ hã mẽ ahkre ho pa kaxyw hkôt mẽ pa xwỳnh kwỳjê rê. Tã nhũm mẽ kãm hkurê xwỳnhjaja kupĩ nhũm amnhĩ xà htỳx kãm hamak rax kãm ty. Hãmri nhũm Tĩrtũm akupỹm ho htĩr. Nom nhũm ma akupỹm kaxkwa hwỳr àpir kurê kumrẽx kêt nẽ. Na pre xatã mẽ kot ỹ hã mẽ ahkre ho mẽ pa xwỳnh maatijê hwỳr hapôj nhũm mẽ akupỹm htĩr kãm omu. Na pre hte nhỹri mẽ hwỳr hapôj nẽ tanhmã mẽ ahkre hto nẽ mẽ kãm: —Na pre Tĩrtũm mẽ ato hkra nẽ tãm mẽ ate amnhĩ nhĩpêx o apa kaxyw mẽ axunhwỳ. Anhỹr o mẽ ahkre hã arĩgro ho 40. Hãmri nẽ kormã mẽ kamã pa ri axte tanhmã mẽ kãm kapẽr to. Tĩrtũm Karõ nhỹ hã mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm: —E kêr ka mẽ krĩ ja kamã ri apa nẽ tokyx ma nhỹhỹm apa hkêt nẽ. Kê Inhĩpêêxà Tĩrtũm mẽ awỳr amnhĩ Karõ rẽ mãn. Ra ixte mẽ amã harẽnh xà hkôt koja mẽ awỳr kurẽ nhũm mẽ awỳr wrỳ nẽ mẽ akarõ mã agjê ka mẽ rĩ kormã anhgrà nẽ ma nhỹhỹm krĩ hkôt ri mẽ kãm kapẽr jarẽnh o ri mẽ hkôt apa.


eng: Therefore Peter and the other disciple went out, and they went toward the tomb.

apn: Hãmri pa wa kuma nẽ hwỳr ixprõt kurê kumrẽx.


eng: They both ran together. The other disciple outran Peter and came to the tomb first.

apn: Hãmri pa Simãw Pêtre mã wa nẽ ixkumrẽx hwỳr pôj.


eng: For these things happened that the Scripture might be fulfilled, “A bone of him will not be broken.”

apn: Na pre ra Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kamã ra hkukamã tanhmã kot mẽ pahwỳr mẽnh xwỳnhta jarẽnh to nẽ hã kagà. Nẽ hã kagà kot: Koja mẽ nhỹhỹnh hi hkwỹnh kêt nẽ. Anẽ. Tã nhũm mẽ ra hã kagàja kôt ã hipêx anẽ nẽ kêp hi hkwỹnh kêt nẽ.


eng: Again another Scripture says, “They will look on him whom they pierced.”

apn: Nẽ Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũmja mããnẽn ja hã harẽnh kot: Mẽ kot hpĩr nẽ hkanhwỳr xwỳnhja koja mẽ hpar pê omunh o kuhê. Anẽ. Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kamã ã Jejus tyk kukamã harẽnh kot anhỹr.


eng: After this, Jesus, seeing that all things were now finished, that the Scripture might be fulfilled, said, “I am thirsty!”

apn: Tã nhũm Jejus ra amnhĩ pumu hãmri nẽ hamaxpẽr o: —Nà Inhĩpêêxà kot mẽmoj tã inhmã karõta na pa ra kãm ho anhỹr o hitep xà xir kaxyw. Anẽ. Hãmri nẽ kãm kôr ã amnhĩ jarẽ. Nom ra hkukamã Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot htyk kaxyw nẽ kãm kôr kukamã harẽnh jakamã nhũm ã amnhĩ jarẽnh anẽ nẽ kapẽr o: Nà na pa ra inhmã kôr nẽ. Anẽ.


eng: Now a vessel full of vinegar was set there; so they put a sponge full of the vinegar on hyssop, and held it at his mouth.

apn: Nhũm hpar pê guhkrax kãm wĩhti punureta ãm jakamã nhũm mẽ ã kot amnhĩ jarẽnh anhỹrja ma nẽ kaxyw mẽmo rerek py nẽ o tẽ nẽ kaxyw pĩ ryti hõ py nẽ ho hkanhwỳ. Nẽ akupỹn o tẽ nẽ ho wĩhti mã haxà nẽ kãm kupẽ.


eng: Jesus answered, “My Kingdom is not of this world. If my Kingdom were of this world, then my servants would fight, that I wouldn’t be delivered to the Jews. But now my Kingdom is not from here.”

apn: Hãmri nhũm kãm: —Tỳ ãm hãmri na ka ã ijarẽnh anẽ. Nom jar pika ja kamã ixpê mẽõ pahi hkêt. Axtem ixpê mẽõ pahi na pa. Mo kaxyw na ka ã ixkukjêr anẽ? Xà na pre mẽhõ ixte mẽ anhõ pahi Sesti kutã ixãm ã amã ijarẽ ka ama nẽ tee ri ixkukamã ajamaxpẽr? Nà xà ãm hãmri amã Tĩrtũm kot Ijaew wỳr inhmẽnh ã ixpumunh prãm? Mo kaxyw na ka ã ixkukjêr anẽ? Anẽ. Hãmri nhũm tee ri kuma nẽ kãm: —Tk. Mo kot pa kêt ri axtem nẽ Tĩrtũm kot Ijaew wỳr amẽnh ã akukja? Mẽ apyrà nẽ ixpê Ijaew kêt kênã. Mẽ kot ixwỳr ato htẽm xwỳnhjaja na mẽ ã ate amnhĩ jarẽnh anhỹr ã ajarẽnh anẽ. Nà mẽ akwỳjê mẽ mẽ anhõ patre krãhtũmjaja na mẽ ã inhmã ajarẽnh anẽ. Jakamã e aprĩ hã inhmã amnhĩ jarẽ. Tanhmã na ka we amnhĩ tomnuj to nhũm mẽ ixwỳr ato tẽ? Anẽ. Hãmri nhũm kuma nẽ kê axte kãm: —Nà ixpê pyka ja kamã mẽ õ pahi hkêt. Kop ãm ixpê pyka ja kôt mẽ õ pahi ronhỹx ra ixkôt ri mẽ pa xwỳnhjaja tanhmã ixtã mẽ ato. Nom jar ixpê mẽ õ pahi hkêt. Ãm axtem ixpê mẽ õ pahi na pa. Ãm hãmri na pa ã amã amnhĩ jarẽnh anẽ. Anẽ.


eng: Simon Peter followed Jesus, as did another disciple. Now that disciple was known to the high priest, and entered in with Jesus into the court of the high priest;

apn: Hãmri pa ixpê Juãw mẽ ixkràmnhwỳ Simãw Pêtre mẽ pa wa ma mẽ hkôt wa tẽ. Nhũm mẽ ra mẽ inhõ patre maati nhõrkwỹ hwỳr Jejus o axà. Nhũm patre maati kot ixpumunh jakamã nhũm kãm àpênh xwỳnhja ixpumu nẽ inhmã anẽ pa mẽ hkôt axà.


eng: but Peter was standing at the door outside. So the other disciple, who was known to the high priest, went out and spoke to her who kept the door, and brought in Peter.

apn: Nom nhũm Simãw Pêtre arĩ kapôt ã hakwa krem xa. Hãmri pa omu nẽ akupỹm hwỳr tẽ nẽ mẽhõ niti kot hakwa kre jamãr o ãm xwỳnhja mã anẽ nhũm kãm kahê xà mẽ nhũm mẽ ixkôt axà.


eng: When therefore he said to them, “I am he,” they went backward and fell to the ground.

apn: Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ tee ri axpẽn pumu nẽ umaj katẽ ho axkamẽ nẽ kuhê. Nom katẽ ho pikamẽnh o ra rôrôk pa nẽ hikwỹ.


eng: All things that are mine are yours, and yours are mine, and I am glorified in them.

apn: Tã ot pa mẽ ho awỳr o xa. Nom na pa mẽ kêp ixkwỳ hkêt xwỳnhjê ho awỳr kêt nẽ. Ãm ate inhmã mẽ õr xwỳnhjê pix o na pa awỳ. Mẽ kêp akra jakamã mããnẽn mẽ kêp ixkraa. Jakamã na htem pamã pamex o pamex ã pajarẽnh o ri pa.


eng: They said therefore, “What is this that he says, ‘A little while’? We don’t know what he is saying.”

apn: Nhũm pre ã Jejus hkôt mẽ ixpa ho mẽ ixpa xwỳnhjê mã kapẽr anẽ. Pa mẽ tee ri ã kapẽr anhỹr ã kuma nẽ axpẽn mã: —Kwa mo na ri ã amnhĩ jarẽnh anẽ? Nẽ tokyx mẽ pano pê pikunor tã hã apkati grêre nhũm axte mẽ pahte omunh ã amnhĩ jarẽ nẽ akupỹm Hipêêxà hwỳr àpir ã amnhĩ jarẽ. Pẽr kapẽrja ãm ri katii. Anẽ.


eng: But because I have told you these things, sorrow has filled your heart.

apn: Nhũm Jejus arĩ mẽ inhmã kapẽr nẽ mẽ inhmã: —E na pa ra kot mẽ awỳr inhmẽnh xwỳnhta wỳr ra akupỹm inhnojarêt ka mẽ ixte amnhĩ jarẽnh ã inhma nẽ akaprĩ nẽ. Nẽ tee ri amnhĩ kukamã ajamaxpẽr tã mẽ atõ aprĩ hã ma inhmõr xà ã ixkukjêr kêt nẽ. Rỳ inhmã: “Kwa mo kaxyw kot kaj kêt mẽ ixre nẽ ma akupỹm mõ? Xà we ja amã mex?” Anhỹr o mẽ atõ ixkukjêr kêt nẽ.


eng: No longer do I call you servants, for the servant doesn’t know what his lord does. But I have called you friends, for everything that I heard from my Father, I have made known to you.

apn: —E kot paj axte mẽ apê inhmã mẽ axàpênh xwỳnh ã mẽ ajarẽnh kêt nẽ. Na hte mẽ õ patrãwjaja hprĩ hã kãm mẽ apênh xwỳnhjê mã amnhĩ jarẽnh kêt nẽ. Na htem ãm mẽ apênh pix ã mẽ kurẽ. Nom mẽ kajaja mẽ ate ixkapẽr mar nẽ hkôt pix mã amnhĩ nhĩpêx jakamã kot paj hpãnhã mẽ apê ixkràmnhwỳ hã mẽ ajarẽ. Na htem axpẽn to hkràmnhwỳ nẽ ma nhỹhỹm pa kaxyw nẽ tanhmã amnhĩ kukamã hkràmnhwỳ mã amnhĩ jarẽnh to. Tã mẽ apê ixkràmnhwỳ jakamã na pa hte ã amnhĩ kukamã mẽ amã amnhĩ jarẽnh anẽ. Nom ja pix jarẽnh kêt nẽ. Na pa hte mããnẽn Inhĩpêêxà xô ri mẽ amã mẽmoj piitã ho amnhĩrĩt o mẽ akôt ixpa.


eng: I am the vine. You are the branches. He who remains in me and I in him bears much fruit, for apart from me you can do nothing.

apn: Te ixpê kahkô nhũm te mẽ apê krô pyràk jakamã kot kaj mẽ inhmã hprãm xà hkôt tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ri apa nẽ te krô rã nẽ ô rũnh pyràk o amnhĩ nhĩpêx. No kot kaj mẽ amnhĩ krã hkôt ri amnhĩ nhĩpêx o ri apa nẽ te krô grà nẽ ô hkêt pyràk o amnhĩ nhĩpêx.


eng: If a man doesn’t remain in me, he is thrown out as a branch and is withered; and they gather them, throw them into the fire, and they are burned.

apn: Na hte uwa krô nhõ dõnja nhỹri hã krô grà pumu hãmri nẽ kahkô nê hakà nẽ ma o mra nẽ kuwy kamã kurẽ nẽ ho hxêt pa. Ja pyrà nẽ mẽ kot htỳx ri ixkôt amnhĩ xunhwỳr ã amnhĩ jarẽnh xwỳnhjaja koja mẽ nhỹrmã amnhĩ xà htỳx kamã hamak rãhã ho pa.


eng: If you remain in me, and my words remain in you, you will ask whatever you desire, and it will be done for you.

apn: —Tã no mẽ kajaja. Kêr ka mẽ ixkapẽr kôt pix mã amnhĩ nhĩpêx rãhã ho ri apa. Te mẽ pahtipxi nẽ ri papa pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Hãmri nẽ mãmrĩ amã hprãm xà hkôt mẽmoj tã Tĩrtũm wỳ nhũm ama nẽ amã mẽmoj tã ate hwỳr xàta kôt kugõ.


eng: “In this my Father is glorified, that you bear much fruit; and so you will be my disciples.

apn: Kot kaj mẽ Inhĩpêêxà mẽ wa ixkapẽr kôt amnhĩ nhĩpêx o ri apa nhũm mẽ piitã ja hã mẽ apumu nẽ hamaxpẽr o: “Hêxta waa nẽ. Jajaja na htem Tĩrtũm kot amnhĩ nhĩpêx o amnhĩ nhĩpêx o pa. Mãn Tĩrtũmja mex o mex.” Anhỹr o hamaxpẽr.


eng: If God has been glorified in him, God will also glorify him in himself, and he will glorify him immediately.

apn: Hãmri nhũm Jejus mẽ inhmã: —Nà kot kaj mẽ tokyx mẽmoj pumu nẽ Tĩrtũm mã mex o mex ã harẽ nẽ ijaxwỳja inhmã inhmex o inhmex ã ijarẽ. Kot kaj mẽ tokyx mẽmojta pumu kãm ga.


eng: Therefore having received that morsel, he went out immediately. It was night.

apn: Hãmri nhũm kuma nẽ kato nẽ ma kamàt kô kamã htẽm kurê kumrẽx. Hãmri pa mẽ ixàpkur o ixkrĩ xwỳnhjaja Jejus kot ã kãm kapẽr anhỹrja ã kuma nẽ tee ri hkukamã ijamaxpẽr. Hãmri nẽ kot ma mẽ hkĩnh ã mẽõ hkwỳ japrôr kaxyw ma htẽm ã hkamnhĩx. Nhũm mẽ ixkwỳjaja axtem Jejus kot mẽ kêp amrakati xwỳnhjê mã mẽmoj nhõr ã kãm karõ nhũm ma mẽ hwỳr htẽm ã hkamnhĩx. Kêp mẽ inhmã mẽ ixkàxpore jamãr o pa xwỳnh jakamã pa mẽ ã ixtỳx mẽmoj tã hkamnhĩx anẽ.


eng: If I then, the Lord and the Teacher, have washed your feet, you also ought to wash one another’s feet.

apn: Na ka htem ixto “mẽ ijahkre xwỳnh” nẽ ixto “pahihti” anhỹr o ijarẽnh o ri apa. Ãm hãmri na ka htem ã axpẽn mã ijarẽnh anẽ. Ixpê mẽ ajahkre xwỳnh nẽ mããnẽn ixpê mẽ anhõ pahihti htã inhmã mẽ ate tanhmã axpẽn nhĩpêx to ho apa hprãm xàj na pa ã mẽ apar kuhõnh anẽ. Tã kêr ka mẽ ixpyrà nẽ tanhmã axpẽn to mex to ho ri apa.


eng: arose from supper, and laid aside his outer garments. He took a towel and wrapped a towel around his waist.

apn: Tã pa mẽ kormã axpẽn kutã ixàpkur kaxyw ixkrĩ hpa nhũm Jejus kànhmã xa nẽ hinôkà kapa nẽ toajti py nẽ ho amnhĩ krax pre. Kot amnhĩ to rax ã amnhĩ pumunh tã ja hã amnhĩ to jarkrar pê tanhmã ri mẽ inhnoo mã amnhĩ nhĩpêx to ho pa hkêt. Kêp mẽ inhõ pahi htã te kêp mẽ inhmã àpênh xwỳnh pyràk o amnhĩ nhĩpêx o pa.


eng: Now before the feast of the Passover, Jesus, knowing that his time had come that he would depart from this world to the Father, having loved his own who were in the world, he loved them to the end.

apn: Tã nhũm ra Pas ã mẽ ixkĩnhta ahtêp. Pas ã na hte mẽ ixpê Ijaewjaja axpẽn wỳr akuprõ nẽ hã ôwêhti hkra nyw pa nẽ ho anẽ nẽ hkur o ixkrĩ. Amnepêm Tĩrtũm kot pika pê Ejit rũm mẽ inhĩgêxjê kator kaxyw nhũm mẽ nojarêt nẽ ã hkwỳ hpar nẽ ho anhỹr nẽ hkwỳ hkurta pyràk. Na prem nojarêt nẽ mẽ hkra my kot wa mẽ kêp htyk pumaj ôwêhti hkra nyw kwỳ hpa nẽ ho anẽ nẽ ĩ hku. Jakamã nhũm arĩ mẽ ixpê mẽ hkanrẽhã mẽ htàmnhwỳjaja ã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx anhỹrja mã ijamaxpẽr nẽ hã ixkĩnh kaxyw mẽ uràk nẽ hkwỳ hpa nẽ kuku. Jakamã nhũm ra Pas ahtêp nhũm Jejus amnhĩ kukamã tanhmã hamaxpẽr to kurê kumrẽx. Ra ma akupỹm Hipêêxà hwỳr àpir xà hã arĩgro hwỳr apkati grêre. Jakamã nhũm akupỹm nojarêt ã amnhĩ pumu nẽ kãm mẽ pahte hkôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjê japê jakamã kãm mẽ pajapê rãhã mẽ panê htyk mã.


eng: During supper, the devil having already put into the heart of Judas Iscariot, Simon’s son, to betray him,

apn: Tã nhũm myt axà pa mẽ Pas ã ixàpkur o ixkrĩ. Nhũm Simãw Kariot kra Jut Kariotja mããnẽn mẽ ixkutã apkur o nhỹ. Kêp mẽ ixkwỳ htã nhũm pre Satanasti tanhmã hkrã hto nhũm ra axtem nẽ kot mẽ kãm Jejus kurê xwỳnhjê nhĩhkram haxàr kaxyw.


eng: He who rejects me, and doesn’t receive my sayings, has one who judges him. The word that I spoke will judge him in the last day.

apn: No mẽ kot ixkapẽr mar nẽ ãm mar xwỳnhjaja te mããnẽn Inhĩpêêxà kapẽr mar nẽ ãm mar pyràk. Mỳrapê koja mẽ nhỹrmã ma kuwy hwỳr pa nẽ mẽ kot amnhĩ tomnuj mỳrapê kamã pa ho pa. Tã no ã mẽ ate amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri mẽ apa kaxyw na pa pre mẽ awỳr ixwrỳk kêt nẽ. Ixte mẽ ate amnhĩ tomnuj pãnhã amnhĩrer par kaxyw na pa pre mẽ awỳr wrỳ.


eng: Now is the judgment of this world. Now the prince of this world will be cast out.

apn: —E hãmri. Kot paj tokyx mẽ apiitã mẽ ate amnhĩ tomnuj pãnhã amnhĩrer kaxyw tanhmã amnhĩ nhĩpêx to. Jao mããnẽn Satanasti pê hihtỳx xà ho ijapêx.


eng: And I, if I am lifted up from the earth, will draw all people to myself.”

apn: Koja mẽ pĩ kahpa hã inhô pa kỳxpê ajêt. Tĩrtũm kot mẽ awỳr inhmẽnh tã nhũm mẽ ã inhĩpêx anẽ pa ty. Jakamã koja pika piitã hkôt mẽ ohtô nẽ ixkôt amnhĩ xunhwỳ nẽ amnhĩ kaxyw inhmã hamaxpẽr rãhã ho pa. Anẽ.


eng: But he said this, signifying by what kind of death he should die.

apn: Mẽ ixte tanhmã htyk to hã harẽnh mar kaxyw nhũm pre ã mẽ inhmã amnhĩ jarẽnh anẽ.


eng: Jesus, having found a young donkey, sat on it. As it is written,

apn: Hãmri nhũm Jejus nhỹri jumẽnre pumu nẽ hwỳr tẽ nẽ hã nhỹ nhũm mẽ pimrààtã ma akupỹm Jerujarẽ hwỳr mõ. Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm ra kot ja jarẽnh kot:


eng: “Don’t be afraid, daughter of Zion. Behold, your King comes, sitting on a donkey’s colt.”

apn: Pa Jerujarẽ nhõ xwỳnhjaja. Kwa mẽ tee ri amnhĩ kukamã ajamaxpẽr ho amã ma hkêt nẽ. Ota mẽ anhõ pahi nyw ra mẽ awỳr jumẽnre hã nhỹ nẽ hpôx o tẽ. Anẽ.


eng: because on account of him many of the Jews went away and believed in Jesus.

apn: Na pre ra Ijaew ohtô nẽ Jejus kot akupỹm Rajare ho htĩr ã harẽnh ma hãmri nẽ mẽ inhõ patre kaga nẽ Jejus kôt amnhĩ xunhwỳ. Jakamã nhũm patre krãhtũmjaja tee ri ja hã mẽ omu nẽ axpẽn mã: —Nà kot puj mẽ Jejus pix pĩr kêt nẽ. Kot puj mẽ mããnẽn hkôt Rajare pĩ hãmri nhũm wa hixi hamẽ mẽ kêp hapêx japêr. Anẽ.


eng: Now the chief priests and the Pharisees had commanded that if anyone knew where he was, he should report it, that they might seize him.

apn: Jakamã nhũm ra Ijaew ohtô nẽ ma Jerujarẽ hwỳr pa. Nẽ kãm Jejus pumunh prãm xàj Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre wỳr mra nẽ hwỳr agjê nẽ kamã hapêr nẽ axpẽn mã: —Kwa nok? Xà koja mẽ hpakĩnh wỳr mõr kêt nẽ nà? Anẽ. Nhũm Parijew nhõ xwỳnhjê mẽ mẽ inhõ patre krãhtũmjaja haxwỳja hapêr o kuhê. Nom mẽ kot axtem nẽ unê nẽ haxàr kaxyw. Jakamã mẽ kãm hã karõ nẽ mẽ kãm: —E kêr ka mẽ nhỹri Jejus pumu nẽ man mẽ ixwỳr mra nẽ mẽ inhmã harẽnh kurê kumrẽx. Anẽ.


eng: Whoever lives and believes in me will never die. Do you believe this?”

apn: Jakamã nhũm kãm: —Nà pa na ixpê akupỹm mẽ ho mẽ htĩr xwỳnh. Jakamã mẽ kot amnhĩ kaxyw ixkôt hamaxpẽr nẽ ixkôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjaja koja mẽ htyk tã koja mẽ hkarõ Tĩrtũm mẽ wa ixri htĩr tũm nẽ mex nẽ pa ho pa. Xà ate ja kaxyw ixkôt ajamaxpẽr tỳx nà? Anẽ.


eng: Many of the Jews had joined the women around Martha and Mary, to console them concerning their brother.

apn: Nhũm Matre mẽ Marir wa hkamy ho hamak xàj arĩ mỳr o hkrĩ. Jakamã nhũm Ijaew kwỳjaja Jerujarẽ rũm ma wa hwỳr mra. Mẽ kot wa kãm kapẽr nhũm tokyx akupỹm tãm wa hkrã kaxyw nhũm mẽ wa hwỳr mra. Wa õ krĩ pê Petãnja Jerujarẽ hwỳr ãm 3 kirõm pix jakamã nhũm mẽ ma wa hwỳr mra nẽ wa kuri wa kãm kapẽr o hkrĩ.


eng: Now Jesus had spoken of his death, but they thought that he spoke of taking rest in sleep.

apn: Ra htyk ã omunh tã ã mẽ inhmã harẽnh anẽ. Pa mẽ kuma nẽ ixtỳx ho ãm õt nẽ nõr ã hkamnhĩx nẽ kãm: —Kwa mãn ra akupỹm amnhĩ kãm hamak o mõr jakamã na ra amnhĩ krit nẽ gõr nẽ nõ. Kwa pu mẽ awjanã nẽ hwỳr pamõr kêt nẽ nà? Anẽ.


eng: Now a certain man was sick, Lazarus from Bethany, of the village of Mary and her sister, Martha.

apn: Rôm nhũm krĩ pê Petãn kamã mẽhõ my pê Rajareja ra à htỳx nẽ nõ. Na pre htõx wa hamẽxkrut. Hõ kêp Matre nhũm hõ kêp Marir.


eng: It was that Mary who had anointed the Lord with ointment and wiped his feet with her hair, whose brother Lazarus was sick.

apn: Marir na pre kormã arĩgro hõ hã kot Jejus o mex kaxyw mẽ hkuxwaxà ho hkuxwa nẽ amnhĩ kĩ ho hpar põnh kaxyw. Nom kormã. Jakamã nhũm wa hkamyja wa kêp à htỳx nẽ nõ.


eng: If I don’t do the works of my Father, don’t believe me.

apn: Kot paj Inhĩpêêxà mẽ wa ixàhpumunh kôt mẽ amã aa mẽ ate mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr kêt ka mẽ ja hã ixpumu nẽ mẽ rĩ kam nẽ mãmrĩ ixkôt ajamaxpẽr kêt nẽ.


eng: But if I do them, though you don’t believe me, believe the works, that you may know and believe that the Father is in me, and I in the Father.”

apn: Mẽ amã ixkapẽr mar prãm kêt tã kwa ixte Tĩrtũm pyrà nẽ aa mẽ ate mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr ã ixpumu nẽ Inhĩpêêxà mẽ wa ixte amnhĩ nhĩpêx tipxi hkôt ajamaxpẽr. Anẽ.


eng: I and the Father are one.”

apn: Inhĩpêêxà tãm kot inhmã mẽ õr kênã. Hihtỳx o kot mẽ piitã mẽ hakrenh par jakamã koja mẽ inhĩhkra po nhĩpôk ri hkrĩ nẽ mããnẽn Inhĩpêêxà nhĩhkra hpo nhĩpôk ri hkrĩ. Te ixpê Inhĩpêêxà Tĩrtũm pyràk jakamã mẽhõ kot wa ixpê wa inhĩhkra rũm mẽ utà? Nà amrakati kumrẽx. Anhỹr o mẽ kãm amnhĩ jarẽ.


eng: even as the Father knows me, and I know the Father. I lay down my life for the sheep.

apn: —Te ixte ôwêhti jamãr xwỳnh mex pyràk jakamã na pa hte uràk nẽ ahpỹnhã mẽ kot ixkôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjê pumunh mex o ri mẽ hkôt ixpa. Te mẽ kêp ixkrit ôwêhti pyràk nhũm te ixpê mẽ hamãr mex o ri mẽ hkôt ixpa nẽ aa mẽ rer kêt xwỳnhta pyràk. —Nẽ mẽ kot ixkôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjaja ra mẽ ixte amnhĩ nhĩpêx kôt axpẽn pumunh mex. Nẽ mẽ inhmã axpẽn japêê. Te Inhĩpêêxà mẽ wa inhmã axpẽn japê pyràk. Tã kot paj nhỹrmã mẽ nê tanhmã amnhĩ nhĩpêx to.


eng: The hired hand flees because he is a hired hand and doesn’t care for the sheep.

apn: —Nẽ na htem tõhã ôwêhti jamãr xwỳnh nhỹhỹm pa kaxyw nẽ mẽhõ mã amnhĩre nhũm wakre kamã kãm hkrit jamãr o pa. Kàxpore pix prãm xàj kãm hamãr o pa. Jakamã koja nhỹhỹnh mry xoprê ra hwỳr kato nhũm amnhĩ wỳr omu nẽ umaj ôwêhti re nẽ ma hprõt nẽ tẽ. Kãm ôwêhti japê hkêt ãm kãm htĩr pix prãm xàj ôwêhti mã hamaxpẽr kêt nẽ rer pa nẽ ma tẽ. Nhũm mry xoprêta ôwêhti hwỳr hprõt nẽ hkwỳ pynê nhũm hkwỳ umaj axkahkũm nẽ hprõt nẽ ma mra. No kêt pa na te ixte ôwêhti mã hamaxpẽr kêt nẽ kot rer nẽ ma hprõt nẽ htẽm xwỳnhta pyràk kêt. Kot paj aa ixkwỳjê rer kêt nẽ. Kot paj mẽ hkôt ixpa ho ixpa rãhã nẽ.


eng: All who came before me are thieves and robbers, but the sheep didn’t listen to them.

apn: Na pre ra ixkukamã mẽ ohtô nẽ te ãm hãmri mẽ amã Tĩrtũm kapẽr jarẽnh pyràk o mẽ akôt ri pa. Nom mẽ amã hêx o pa. Te mẽ kot ôwêhti o àhkĩnh xwỳnhta kot amnhĩ nhĩpêx pyràk. Nom na hte ôwêhtija ãm hamãr xwỳnh pix kapẽr ma nẽ nhãm mẽhõ kapẽr mar kêt nẽ. Ja pyrà nẽ mẽ kot ixkôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjaja na htem Tĩrtũm kapẽr o hêx o mẽ pa xwỳnhjê ma nẽ ãm mẽ kuma nẽ mẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx kêt nẽ. Na htem ãm ixkapẽr pix ma nẽ ixkôt pix mã amnhĩ nhĩpêx o pa.


eng: “I am the good shepherd. The good shepherd lays down his life for the sheep.

apn: —Nẽ ôwêhti jamãr mex xwỳnhja koja nhỹri mẽhõ kêp ôwêhti hõxpĩr kaxyw hwỳr htẽm ã omu nẽ wa hã axpu. Nhũm ho àhkĩnh mã xwỳnhta ôwêhti jamãr xwỳnh pĩ nhũm ôwêhti nê ty. Tã ixkwỳjaja hamakêtkati nẽ mex nẽ pa kaxyw na pa pre amnhĩ grônh kôt mẽ hwỳr wrỳ. Jakamã kot paj te ôwêhti jamãr xwỳnh kot amnhĩ nhĩpêx pyràk o amnhĩ nhĩpêx.


eng: “Most certainly, I tell you, one who doesn’t enter by the door into the sheep fold, but climbs up some other way, is a thief and a robber.

apn: Nhũm Jejus arĩ Ijaew mã kapẽr nẽ mẽ kãm: —E pa mẽ amã awjarẽ ka mẽ inhma nẽ amnhĩ krã him haxàr tỳx nẽ ho apa. Mẽ hkrit ôwêhti kot paj mẽ amã harẽ ka mẽ inhma. Na hte ôwêhti jamãr o pa xwỳnhjaja ôwêhti apkur kaxyw mẽ o pa hãmri nhũm kamàt nhũm akupỹm kahê hwỳr mẽ o pa. Kahê jakwakreja ãm pixii. Tã koja mẽhõ kahê xà hkôt hwỳr àr kêt nẽ axtem nẽ tẽ nẽ nhỹhỹnh kahê hã api nẽ ôwêhti hwỳr àr japêr nhũm mẽ omu nẽ kot hkwỳ ho àhkĩnh ã omunh kurê kumrẽx.


eng: But one who enters in by the door is the shepherd of the sheep.

apn: —No ôwêhti jamãr o pa xwỳnhja na hte mẽ kurom katàt kôt kahê jakwakre rũm ôwêhti hwỳr agjê.


eng: The gatekeeper opens the gate for him, and the sheep listen to his voice. He calls his own sheep by name and leads them out.

apn: Nhũm kahê xà jamãr xwỳnhja amnhĩ wỳr omu nẽ kãm kahê xà rẽnh kurê kumrẽx nhũm axà. Na hte apkati mẽ ma nhỹhỹm apkur kaxyw mẽ o pa. Nẽ nojarêt nẽ mẽ kãm akir. Ahpỹnhã tanhmã mẽ hixi kute hã mẽ omunh xà hkôt mẽ kãm àkjêr o pa. Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ hwỳr mra nẽ hã pikuprõnh pa nhũm mẽ ho hapôj nẽ ma nhỹhỹm ri mẽ apkur kaxyw mẽ o pa.


eng: Whenever he brings out his own sheep, he goes before them; and the sheep follow him, for they know his voice.

apn: Ma mẽ apkur kaxyw nhỹhỹm mẽ o pa. Nhũm ôwêhti ra kot kapẽr mar mex jakamã ma àmnhĩx ri hkôt apkur o pa.


eng: His parents answered them, “We know that this is our son, and that he was born blind;

apn: Hãmri nhũm wa mẽ kãm: —Ỹỹ wa ixkra kênã. Na pre wa ixpê nohkre nẽ kato.


eng: but how he now sees, we don’t know; or who opened his eyes, we don’t know. He is of age. Ask him. He will speak for himself.”

apn: Tã ra tanhmã amnhĩ to nẽ ra rĩt mex. No wa ixte kot ho mex xwỳnhta pumunh kêt. Kwa mẽ tãm mãn hkukja nẽ ama. Ra àptàr kênã. Kê tãm mãn mẽ amã tanhmã amnhĩ jarẽnh to ka mẽ ama.


eng: His parents said these things because they feared the Jews; for the Jews had already agreed that if any man would confess him as Christ, he would be put out of the synagogue.

apn: Anhỹr o mẽ kãm wa hkrata jarẽ. No ãm wa kãm mẽ uma nẽ ã mẽ kãm kapẽr anẽ nẽ mẽ kãm Jejus nhĩxi jarẽnh kêt nẽ. Na pre Parijew nhõ xwỳnhjaja ra Jejus nê mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm: —Ka mẽ atõ Tĩrtũm kot mẽ pakaxyw Jejus xãm ã harẽ hãmri nẽ axte Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre xà hã ixkreja wỳr agjêx kêt kumrẽx nẽ rĩ amnhĩ pumu.


eng: Therefore his parents said, “He is of age. Ask him.”

apn: Anhỹr o nê mẽ hkurê jakamã nhũm wa mẽ umaj ã mẽ kãm hkra jarẽnh anẽ nẽ kot ho mex xwỳnh nhĩxi jarẽnh kêt nẽ.


eng: I must work the works of him who sent me while it is day. The night is coming, when no one can work.

apn: Na htem arĩgro hã mẽmoj tã apê nhũm kamàt nhũm mẽ kãm ure nẽ àpênh kêt nẽ. Ja pyrà nẽ na pu htem kormã pahtĩr ri jar pikap ri papa ri Tĩrtũm mã tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ri papa. Tã kot puj mẽ nhỹrmã ty hãmri nẽ axte jar ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt nẽ. Jakamã kwa kêr pu mẽ ri jar pikap ri papa ri kãm tanhmã amnhĩ nhĩpêx mex to ho ri papa.


eng: While I am in the world, I am the light of the world.”

apn: Na pa hte ã kãm amnhĩ nhĩpêx anhỹr jao te kanê hirã mex pyrà nẽ ixprĩ hã mẽ kãm Tĩrtũm kot amnhĩ nhĩpêx o amnhĩrĩt mex o ri ixpa. Anẽ.


eng: The scribes and the Pharisees brought a woman taken in adultery. Having set her in the middle,

apn: Hãmri nhũm Parijew nhõ xwỳnhjê mẽ Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre ho mẽ pa xwỳnhjaja hwỳr mẽhõ nija o tẽ. Na ra ham mẽhõ pê mjên o amnhĩkati ho nõ nhũm mẽ ja hã omu nẽ unê nẽ hpa hã kupy nẽ ma Jejus wỳr hkjênh o mõ. Hãmri nẽ mẽ kot mar o kuhê xwỳnhjê kutã ãm nhũm xa.


eng: they told him, “Teacher, we found this woman in adultery, in the very act.

apn: Hãmri nhũm mẽ Jejus mã: —E ot pa mẽ awỳr jahti ho tẽ ka omu. Na ham mẽhõ pê mjên o amnhĩkati ho nõ. Pa mẽ ja hã omu nẽ unê nẽ man awỳr o tẽ.


eng: Now in our law, Moses commanded us to stone such women. What then do you say about her?”

apn: E tanhmã kot puj mẽ hipêx to? Na pre finat Mojes Tĩrtũm nhỹ hã mẽ panhĩgêtjê mã ja jarẽnh o: Koja mẽnijê hõ axtem nẽ nhãm mẽhõ pê mjên o amnhĩkati ho nõ ka mẽ ja hã omu nẽ apiitã ahpỹnhã kẽn rũnh jamỳ nẽ ho htak o apĩ. Anhỹr o kot harẽnh. No ka? Tanhmã kot kaj mẽ inhmã ja jarẽnh to? Tanhmã kot paj mẽ hipêx to nhũm amã mex nẽ? E mẽ inhmã tanhmã mẽ ixte hipêx to jarẽ. Anẽ.


eng: They said this testing him, that they might have something to accuse him of. But Jesus stooped down and wrote on the ground with his finger.

apn: Nhũm mẽ ã hêx rom nija ã Jejus kukjêr anẽ. Kot mẽ kot hpĩr nê mẽ kãm kapẽr nhũm mẽ kot hã mar nẽ mẽ hkrãhtũmjê hwỳr mõr nẽ kãm kot Mojes kapẽr kwỳm ri mẽ ahkre hã harẽnh kaxyw nhũm mẽ hêx rom ã hkukjêr anẽ. Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ tanhmã hã mẽ kãm nẽ hkêt nẽ. Ãm htỳx hikôt nẽ ĩhkrakrã ho pyka kagà ho nhỹ.


eng: There was much murmuring among the multitudes concerning him. Some said, “He is a good man.” Others said, “Not so, but he leads the multitude astray.”

apn: Nhũm Ijaew piitã tanhmã axpẽn mã Jejus jarẽnh to ho pa. Nẽ kamã mẽ hkwỳjaja harẽnh o: —Nà kot amnhĩ to mex o pa xwỳnh na. Anhỹr o harẽnh o pa. Nẽ kamã mẽ hkwỳjaja axtem nẽ harẽ nẽ harẽnh o: —Tk. Kot mẽ no kupyr o pa xwỳnh kênã. Anẽ.


eng: Yet no one spoke openly of him for fear of the Jews.

apn: Nom mẽ õ pahi pymaj mẽ piitã mẽ nom tanhmã harẽnh to hkêt nẽ. Ãm axpẽn mã pix mã tanhmã harẽnh to ho pa.


eng: His brothers therefore said to him, “Depart from here and go into Judea, that your disciples also may see your works which you do.

apn: Jakamã nhũm Jejus tõjaja hwỳr mra nẽ kãm nojarêt nẽ amnhĩ kôt kuwỳ nẽ kãm: —E kwa tokyx pu mẽ pahkwỳjê hkôt. Ka mẽ kãm aa mẽ kot mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr o ri mẽ hkôt apa kê mẽ kãm akapẽr mar prãm xwỳnhjaja ja hã apumu.


eng: For no one does anything in secret while he seeks to be known openly. If you do these things, reveal yourself to the world.”

apn: Na ka hte jar te apimxur pyràk o amnhĩ nhĩpêx. E kwa tokyx ma pu mẽ hkôt. Anẽ.


eng: For even his brothers didn’t believe in him.

apn: Katorxà hkôt mẽ kêp Jejus tõ htã kormã amnhĩ kaxyw hkôt hamaxpẽr kêt jakamã na prem ã kãm kapẽr anẽ.


eng: He said, “For this cause I have said to you that no one can come to me, unless it is given to him by my Father.”

apn: No mẽ akwỳjaja na ka mẽ ixkapẽr ma nẽ ãm ama nẽ ixkôt ajamaxpẽr kêt nẽ. Jakamã na pa ã mẽ amã ixkapẽr anẽ nẽ mẽ amã: “Koja Inhĩpêêxàja tanhmã mẽ akrã hto ka mẽ rĩ kormã amnhĩ tã ixpumu nẽ amnhĩ kaxyw ixkôt ajamaxpẽr.” Anhỹr o mẽ amã ixkapẽr. Anẽ. Nhũm ã Jejus mẽ kãm kapẽr anẽ. Ra kot mẽ hkukamã mẽ omunh mex. Ra kot amnhĩ kaxyw mẽ kot hkôt hamaxpẽr mã xwỳnhjê pumunh nẽ mããnẽn mẽ kamã kot mẽõ pahi nhĩhkram haxàr mã xwỳnhja nhũm mããnẽn ra kot amnhĩ kukamã omunh mex. Jakamã nhũm ã mẽ kãm kapẽr anẽ.


eng: He who eats my flesh and drinks my blood has eternal life, and I will raise him up at the last day.

apn: Hãmri nhũm amnhĩ tã mẽ kuma nẽ mẽ kãm: —Nà mẽ kot inhĩ hkwỳ hkrẽr nẽ ixkamrô hkwỳ ho hkõm xwỳnh pixjaja koja mẽ nhỹrmã Tĩrtũm mẽ wa ixri htĩr tũm nẽ pa ho pa. Ixte akupỹm mẽ ho mẽ htĩr xà hã arĩgrota ã kot paj mẽ ho mẽ htĩr nhũm mẽ wa ixri htĩr tũm nẽ mex nẽ pa ho pa. No kot kaj mẽ inhĩ hkwỳ hkrẽr kêt nẽ ixkamrô hkwỳ ho akõm kêt hãmri nẽ wa ixri atĩr tũm nẽ amex nẽ apa ho apa hkêt nẽ. Kwa mẽ jam ajamaxpẽr tỳx rãhã nẽ.


eng: They said therefore to him, “What then do you do for a sign, that we may see and believe you? What work do you do?

apn: Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ kãm: —Tôe. Kwa axte mẽ inhmã aa mẽ ixte mẽmoj pumunh kêt õ ho anẽ. Pa mẽ ja hã apumu nẽ amnhĩ kaxyw akôt ijamaxpẽr kurê kumrẽx. E mẽmo kot ka mẽ inhmã ho anẽ? Kwa tokyx mẽ inhmã axte mẽmoj tanhmã ho pa mẽ omu.


eng: Our fathers ate the manna in the wilderness. As it is written, ‘He gave them bread out of heaven to eat.’”

apn: Amnepêm finat Mojes pyrà kot kapôt ã mẽ panhĩgêtjê ho pa ri na pre hte apkati mẽ mẽ kãm mẽõ mẽ kot kãm “manã” anhỹr xwỳnhta gõ nhũm pre htem hkur o pa. Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot ja jarẽnh kot: Na pre kaxkwa rũm mẽ hwỳr mẽ apkur xà rẽ nhũm mẽ hkur o pa. Anhỹr o kot harẽnh. Tã kot kaj Mojes nẽ apkati mẽ mẽ inhmã mẽ inhõ ho ri apa pa mẽ ja hã apumu nẽ rĩ kormã amnhĩ kaxyw akôt ijamaxpẽr japêr. Anẽ.


eng: However, boats from Tiberias came near to the place where they ate the bread after the Lord had given thanks.

apn: Rôm nhũm Tipe rũm pàr kwỳja mẽ hwỳr pôj. Jejus kot mẽ apkur xà ho Tĩrtũm wỳr nẽ mẽ kãm ho rax xà hã pikata wỳr nhũm mõn pôj.


eng: When the multitude therefore saw that Jesus wasn’t there, nor his disciples, they themselves got into the boats and came to Capernaum, seeking Jesus.

apn: Hãmri nhũm mẽ amnhĩ wỳr omu nẽ tee ri pàr kãm Jejus mẽ hkôt mẽ ixpa ho mẽ ixpa xwỳnhjê japêr hãmri nẽ axpẽn mã: —E kwa pu mẽ ma mẽ hkôt xarmã mõ nẽ Kapanaũ kamã mẽ hapêr. Anẽ. Hãmri nẽ mẽ kãm amnhĩ jarẽ nẽ mẽ õ pàr kwỳ hwỳr agjê nẽ ma mẽ hkôt xarmã mõn rê.


eng: When evening came, his disciples went down to the sea.

apn: Tã nhũm ra kamàtre pa mẽ Jejus kôt ri ixpa ho ixpa xwỳnhjaja ma akupỹm himô hwỳr mra.


eng: They entered into the boat, and were going over the sea to Capernaum. It was now dark, and Jesus had not come to them.

apn: Nhũm kormã Jejus mẽ ixwỳr akupỹn htẽm kêt jakamã pa mẽ tee ri kamã ama hãmri nẽ akupỹm pàr mã axà nẽ ma akupỹm Kapanaũ hwỳr xarmã ixrêr o mõ.


eng: When they were filled, he said to his disciples, “Gather up the broken pieces which are left over, that nothing be lost.”

apn: Hãmri nhũm Jejus mẽhõ hkrata pê õ pãwti jamỳ nẽ o xa nẽ Tĩrtũm mã harẽ nẽ kãm: —Pa Papaj. Na ka hte mẽ inhmã mẽ inhõ ho apa. Ãm kapxipix amex o amex. Anẽ. Hãmri nẽ mẽ inhmã pãwtija gõ pa mẽ ô ri mẽ hkrĩ xwỳnhjê mã õr o mra nẽ ho mẽ piitã mẽ hipêx pa. Pãwtija ãm hkryre htã nhũm Jejus tanhmã ho nhũm ra ohtô rax kumrẽx. Jakamã pa mẽ ô ri mẽ kãm õr o mra nẽ ho mẽ piitã mẽ hipêx pa. Nhũm Jejus hpãnhã tep axkrutreta py nẽ mã ho anẽ nẽ Tĩrtũm mã harẽ hãmri nẽ amnhĩ xô ri mẽ inhmã kugõ pa mẽ mã ho anẽ nẽ. Te ho pãwti nhĩpêx pyrà nẽ ho mẽ piitã mẽ hipêx. Hãmri pa mẽ ixpiitã apku nẽ inhõhy htu nhũm arĩ mẽõ jakrêx kwỳ hprã. Hãmri nhũm Jejus mẽ inhmã: —E kwa mẽ hkôt mra nẽ mẽõ jakrêx o akuprõ kê omnu hkêt nẽ. Anẽ.


eng: “There is a boy here who has five barley loaves and two fish, but what are these among so many?”

apn: Hãmri nhũm mẽ inhĩõja kuma nẽ Jejus wỳr tẽ nẽ kãm kapẽr. Simãw Pêtre htõ Andreja hwỳr tẽ nẽ kãm: —E ota mẽhõ hkrata amnhĩ kôt õ hkwỳ ho mõ. No ãm grire. Na pãwti kêp 5 nẽ kaxyw õ tep axkrutre. No mẽ ohtô gri ã kot kêt mẽ hipêx pa. Anẽ.


eng: Now the Passover, the feast of the Jews, was at hand.

apn: Tã nhũm ra arĩgro pê Pas ahtêp o mõ. Pasja ã mẽ ixpê Ijaewjaja na pa htem axpẽn wỳr akuprõ nẽ hã ôwêhti hkra nyw kwỳ pa nẽ ĩ hkur o ixkrĩ. Amnepêm Tĩrtũm kot pika pê Ejit rũm mẽ inhĩgêtjê kator kaxyw nhũm prem nojarêt nẽ ã hkwỳ hpar nẽ ĩ hkur anẽ. Tã arĩ mẽ ixpê mẽ hkanrẽhã mẽ htàmnhwỳjaja jam ijamaxpẽr pê ixkĩnh kaxyw ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Jakamã nhũm Jejus pàr krem axà nẽ ma himô pê Garirej ã rêr kaxyw ma xarmã mõ nẽ rê. Himôja nhĩxi hõ pê na Tipe nhũm hã xarmã mõ nẽ rê. Pa mẽ hkôt ixpa ho ixpa xwỳnhjaja ma hkôt ixpa. Hãmri nhũm pika nhõ xwỳnh kwỳjaja Jejus ma mõr kãm omu hãmri nẽ ma gô kape hã pikap mẽ inhĩhkrep mra. Na pre ra Jejus mẽ kamã mẽ à xwỳnhjê ohtô nẽ akupỹm mẽ ho mex nhũm mẽ axte omu hãmri nẽ ma mẽ inhĩhkrep gô mỳ ri hpar o pa. Tã pa mẽ xarmã rê nẽ pàr rũm ijapôj nẽ gô mỳ ri kỳxpê ixkrĩ hpa.


eng: For if you believed Moses, you would believe me; for he wrote about me.

apn: Tã nom kot paj pam nhỹrmã Tĩrtũm mã mẽ apê ixkwỳ hkêt ã mẽ ajarẽnh kêt nẽ. Mo kaxyw kot pa kêt ri ã kãm mẽ ajarẽnh anẽ? Finat Mojes tãm koja ja hã kãm mẽ ajarẽ. Na ka htem tanhmã ajamaxpẽr to nẽ ajamaxpẽr o: “Kot paj finat Mojes kot mẽ inhmã tanhmã kapẽr to hkôt amnhĩ nhĩpêx o ri ixpa hãmri nẽ nhỹrmã Tĩrtũm ri ixtĩr tũm nẽ inhmex nẽ ixpa ho ixpa.” Anhỹr o ajamaxpẽr nom hkôt amnhĩ nhĩpêx kêt nẽ. Mojes na pre hte pa ijarẽnh o pa. Tã mẽ ate kapẽr kôt amnhĩ nhĩpêx ronhỹx ka mẽ amnhĩ kaxyw ixkôt ajamaxpẽr nẽ ixkôt amnhĩ xunhwỳ. No mẽ ate ixkaga jakamã koja Mojes tãm Tĩrtũm mã mẽ apê ixkwỳ hkêt ã mẽ ajarẽ.


eng: I can of myself do nothing. As I hear, I judge; and my judgment is righteous, because I don’t seek my own will, but the will of my Father who sent me.

apn: Jakamã kot paj nhỹrmã ra mẽ htyk nẽ mẽ hikwỹ xwỳnh piitã mẽ kãm ixkapẽr nhũm mẽ inhma. Koja mẽ ixkapẽr ma hãmri nẽ akupỹm htĩr nẽ pika rũm hapôx pa. Hãmri nhũm mẽ kot kormã htĩr ri Tĩrtũm kapẽr kôt amnhĩ nhĩpêx hkêt xwỳnhjaja mẽ kot amnhĩ tomnuj mỳrapê ma mẽ kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xàta wỳr ma hapêx pa. Nom nhũm mẽ kot amnhĩ to mex xwỳnhjaja. Ra mẽ kot Tĩrtũm kôt amnhĩ nhĩpêx jakamã koja mẽ ma Tĩrtũm mẽ wa ixwỳr api nẽ wa ixri mex nẽ hkĩnh rãhã htĩr tũm nẽ pa ho pa. —Kot paj ja kaxyw tanhmã mẽ apiitã mẽ ajarẽnh to. Nom kot paj amnhĩ krã hkôt inhmã hprãm xà hkôt tanhmã mẽ ajarẽnh to hkêt nẽ. Kot paj Inhĩpêêxà kot mẽ awỳr inhmẽnh xwỳnhta nhỹ hã àhpumunh tỳx xà hkôt tanhmã mẽ ajarẽnh to. Jao ãm hãmri mẽ ajarẽ. Kwa mẽ jam ajamaxpẽr tỳx nẽ. No ã ixte mẽ amã amnhĩ jarẽnh anhỹrja ma nẽ tee ri ajamaxpẽr kêt nẽ. Anẽ.


eng: After the two days he went out from there and went into Galilee.

apn: Tã pa mẽ Jejus kôt Samar rũm ixkato nẽ ma pika pê Garirej wỳr mõ. Kamã Jejus nhõ krĩ pê Najare htã pa mẽ hwỳr inhmõr kêt nẽ.


eng: For Jesus himself testified that a prophet has no honor in his own country.

apn: Na pre ra Jejus mẽ inhmã tanhmã õ krĩ nhõ xwỳnhjê jarẽnh to nẽ mẽ harẽnh o: —Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh o mẽ pa xwỳnhjaja na htem amnhĩ nhõ krĩ kamã mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr jarẽnh o pa nhũm mẽ kuma nẽ ãm kuma. Jakamã kot paj Najare hwỳr inhmõr kêt nẽ. Mẽ kãm ixkapẽr mar prãmre hã.


eng: So when he came into Galilee, the Galileans received him, having seen all the things that he did in Jerusalem at the feast, for they also went to the feast.

apn: Anhỹr jakamã na pa prem hwỳr inhmõr kêt nẽ. Pãnhã nhãm krĩ hõ hwỳr mõ nẽ hwỳr pôj hãmri nhũm mẽ amnhĩ wỳr Jejus pumu nẽ hkĩnh nẽ. Na prem ra krĩ pê Jerujarẽ kamã arĩgro pê Pas ã mẽ hkĩnh kãm tanhmã kot amnhĩ nhĩpêx to ho pa hã omu. Jakamã amnhĩ wỳr omu nẽ hkĩnh nẽ.


eng: So he came to a city of Samaria called Sychar, near the parcel of ground that Jacob gave to his son Joseph.

apn: Hãmri nẽ krĩ pê Sika hwỳr ixpôx o mõ. Amnepêm finat Jako kot hkra Juje mã pyka nhõr xwỳnh tã krĩja xa pa mẽ ra hwỳr ixpôx o mõ.


eng: Jacob’s well was there. Jesus therefore, being tired from his journey, sat down by the well. It was about the sixth hour.

apn: Nẽ amnepêm Jako kot gôm kakwỳnhta wỳr pôj. Nhũm ra kaxkwa nhĩpôk ri myt nhỹr mẽ nhũm Jejus ra mrar ryy kurê hkẽngrà nẽ. Hãmri nẽ gôm kakwỳnh mỳ ri tẽm nẽ hkôkôt o nhỹ.


eng: For his disciples had gone away into the city to buy food.

apn: Hãmri pa mẽ kure nẽ mẽ ixàpkur xà japrôr kaxyw ma krĩm ijapêx. Rôm nhũm Samar nhõ xwỳnh nija amnhĩm gô runh mã tẽ nhũm Jejus omu nẽ kãm: —Kwa inhmã anhõ gôta kwỳ pa ho ixkõ. Anẽ.


eng: Therefore when the Lord knew that the Pharisees had heard that Jesus was making and baptizing more disciples than John

apn: Tã nhũm Parijew nhõ xwỳnhjaja Jejus jarẽnh ma. Nẽ hkôt mẽ pa xwỳnhjaja ohtô rax o Juãw Paxis kôt mẽ pa xwỳnhjê jakrenh ã mẽ harẽnh ma. Nẽ Jejus kot mẽ hkrã kumrãr rax o Juãw Paxis jakrenh ã harẽnh ma.


eng: (although Jesus himself didn’t baptize, but his disciples),

apn: Nom Jejus na pre mẽ hkrã kumrãr kêt nẽ. Ãm mẽ ixte hkôt ri mẽ ixpa ho mẽ ixpa xwỳnhjaja na pa prem kãm mẽ hkrã kumrãr o ri ixpa.


eng: he left Judea and departed into Galilee.

apn: Jakamã nhũm Jejus amnhĩ tã Parijew nhõ xwỳnhjê jarẽnh ma hãmri nẽ mẽ kêp kato nẽ hpãnhã ma akupỹm Garirej wỳr mõ pa mẽ ma hkôt ixpa.


eng: Don’t marvel that I said to you, ‘You must be born anew.’

apn: Hãmri nhũm Jejus kãm: —Nà na hte mẽ hkrarejaja mẽ katorxà nhõxà hkre rũm kagô hkôt hapôj hãmri nẽ kêp katorxà mẽ hipêêxà wa hkwỳỳ. Jao wa kot amnhĩ nhĩpêx kôt amnhĩ nhĩpêx o pa. Ja pyrà nẽ ka mẽ atõ amã apê Tĩrtũm kra hprãm hã kot kaj amnhĩ to awỳ nhũm wa Ixkarõja akarõ mã axà hãmri ka ra apê hkraa. Te ra axte akator pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Nẽ te mẽ hkra kot katorxà nẽ hipêêxà wa kot amnhĩ nhĩpêx kôt amnhĩ nhĩpêx o pata pyrà nẽ apãm Tĩrtũm kot amnhĩ nhĩpêx kôt amnhĩ nhĩpêx o ri apa. Nom koja Tĩrtũm mẽ wa Ixkarõja akarõ mã àr kêt nẽ ka apê hkra hkêt nẽ. Jao te axte akator kêt pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Jakamã na pa amã te ate akator pijakrut o amnhĩ nhĩpêx pyràk o amã ã ja jarẽnh anẽ. Kwa jam ajamaxpẽr tỳx rãhã ho ri apa. No ama nẽ tee ri amnhĩ kukamã ajamaxpẽr kêt nẽ.


eng: But Jesus didn’t entrust himself to them, because he knew everyone,

apn: Jakamã nhũm Jejus amnhĩ tã mẽ hamaxpẽr ã mẽ omu nẽ hamaxpẽr o: —Nà mẽ kot ixkôt hamaxpẽr kryre xwỳnhjaja koja mẽ hã apkati grêre nẽ ixto hamakêtkati nẽ htỳx ri pa. Anẽ.


eng: and because he didn’t need for anyone to testify concerning man; for he himself knew what was in man.

apn: Jejus kot mẽ pahte pahtỳx ri amnhĩ tomnuj o papa hã mẽ pahpumunh par. Nẽ pahtỳx ri pajamaxpẽr punuj o papa hã mẽ pahpumunh par. Jakamã na pre ã mẽ harẽnh anẽ.


eng: When therefore he was raised from the dead, his disciples remembered that he said this, and they believed the Scripture and the word which Jesus had said.

apn: Anhỹr o mẽ kãm kapẽr. No ãm ixkreja jarẽnh kêt nẽ. Na pre ãm amnhĩ tã kuxi nẽ ã mẽ kãm kapẽr anẽ. Mẽ kot hpĩr nhũm htyk ã apkati axkrunẽpxi nẽ akupỹm htĩr ã mẽ kãm ã amnhĩ jarẽnh anẽ. Te mẽ kot Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkreta grành nhũm hã apkati axkrunẽpxi nẽ akupỹm kot hipêx parta pyràk ã hã kuxi nẽ ã mẽ kãm amnhĩ jarẽnh anẽ. Jakamã nhũm mẽhprĩ hã mar mex kêt nẽ. Ãm tee ri kuma nẽ kãm: —Tk. Kwa ixkre ja na prem hipêx kaxyw nẽ hã amgrà xohtô rax nẽ hipêx. Hã amgrà pê 46 nẽ hipêx par kênã kot ka kêt atã apkati axkrunẽpxi pix nẽ akupỹm hipêx. Anẽ. Mẽ kot hprĩ hã mar kêt jakamã na prem ã kãm kapẽr anẽ. Pa mẽ hkôt mẽ ixpa ho ixpa xwỳnhjaja ã mẽ kãm kapẽr anhỹrja ã kuma nẽ hã inhnohtỳx rãhã ho ri ixpa. Tã nhũm mẽ kot Jejus pĩr nhũm hã apkati axkrunẽpxi nẽ akupỹm htĩr nhõ arĩgrota ã pa mẽ kot ã amnhĩ jarẽnh anhỹrja mã ijamaxpẽr kurê kumrẽx. Nẽ axpẽn mã: —Hêxta waa nẽ. Xep ãm hãmri na pre Pahihti amnhĩ kukamã ã amnhĩ jarẽnh anẽ. Mẽ kot hpĩr nhũm htyk ã apkati axkrunẽpxi nẽ akupỹm htĩr ã amnhĩ kukamã amnhĩ jarẽnh mex nẽ. Te mẽ kot Tĩrtũm nhõrkwỹ grành par nhũm hã apkati axkrunẽpxi nẽ akupỹm hipêx ã amnhĩ jarẽnh pyràk. Ãm hãmri na pre amnhĩ kukamã ã amnhĩ jarẽnh anẽ. Anẽ.


eng: and said to him, “Everyone serves the good wine first, and when the guests have drunk freely, then that which is worse. You have kept the good wine until now!”

apn: Nom nhũm gôja arĩ kêp gô kumrẽx kêt nẽ. Jejus kot tanhmã ho jakamã nhũm ra hpãnhã kêp wĩhti. Jakamã nhũm mẽõ patrãw wỳr hkwỳ ho tẽ nẽ kãm kugõ nhũm hkaki nẽ kamã ama. Nom Jejus kot gô ho hipêx ã omunh kêt nẽ. Ãm htỳx ho wĩhti kumrẽx ã hkamnhĩx nẽ mex kumrẽx ã hkaki. Hãmri nẽ amnhĩ wỳr mjên nyw xwỳnh mã hpa ho apê nhũm hwỳr tẽ nhũm kãm: —Kwa na htem wĩhti mex o wa nẽ mẽ kãm kugõ hãmri nhũm mẽ hpenh pa nhũm mẽ rĩ kormã hkôt omnu ho hapu nẽ mẽ kãm kugõ. Tã ka pẽr mẽ axtem nẽ wam mẽ kãm omnu nhõr pa hãmri nẽ kormã mex kumrẽxja o hapu nẽ mẽ kãm agõ. Kêt wĩhti ja na mex kumrẽx. Ãm mex o mex. Anẽ. Jejus kot gô ho hipêx ã omunh kêt jakamã nhũm ã kãm kapẽr anẽ. Ãm mẽ àpênh xwỳnh pixjaja na prem ja hã omu.


eng: The third day, there was a wedding in Cana of Galilee. Jesus’ mother was there.

apn: Tã nhũm apkati axkrut nẽ hapêx nhũm Jejus arĩ Garirej kamã pa. Nhũm krĩ pê Kanã kamã axpẽn mã wahõj wa rer kaxyw nhũm Jejus katorxà ma mẽ hwỳr mõ.


eng: Jesus also was invited, with his disciples, to the wedding.

apn: Hãmri nhũm mẽ amnhĩ wỳr Jejus mẽ hkôt ri mẽ ixpa xwỳnhjê wỳ pa mẽ ijaxwỳja ma mẽ hwỳr mõ nẽ ra mẽ hwỳr pôj.


eng: Now Philip was from Bethsaida, the city of Andrew and Peter.

apn: Tã nhũm apkati nhũm ra Jejus pyka pê Garirej wỳr nojarêt nẽ nhỹri Firipti pumu. Firiptija Andre mẽ Simãw Pêtre wa uràk nẽ krĩ pê Pesêj nhõ xwỳnh na pre. Jakamã nhũm Jejus nhỹri omu nẽ amnhĩ kôt kuwỳ nẽ kãm: —E kwa ma ri ixkôt apa ho apa. Anẽ.


eng: One of the two who heard John and followed him was Andrew, Simon Peter’s brother.

apn: Kôt htẽm xwỳnhjê hõta na pre kêp Andre. Simãw Pêtre htõ na pre. Nẽ kaxyw hõja. Wa kumã na pre Juãw Paxis Jejus jahkre nẽ harẽ nhũm wa ma hkôt tẽ. Tã wa ra akupỹm wa tẽ.


eng: He first found his own brother, Simon, and said to him, “We have found the Messiah!” (which is, being interpreted, Christ).

apn: Hãmri nhũm Andreja htõ Simãw wỳr tẽ nẽ kãm: —Kwa na pa wa jarãhã Tĩrtũm kot mẽ pakaxyw ãm xwỳnhta pumu. Ma pu hwỳr ka wa ixwar ano ho omu nà. Anẽ. Ijaew kapẽr kãm “Tĩrtũm kot mẽ pakaxyw ãm xwỳnh” anhỹrja te kot Gres kapẽr kãm “Kris” anhỹr jarẽnh pyràk. Ijaew na prem ã Jejus jarẽnh anẽ nẽ harẽnh o: “Tĩrtũm kot mẽ pakaxyw ãm xwỳnh.” Anhỹr o harẽ.


eng: I didn’t know him, but for this reason I came baptizing in water, that he would be revealed to Israel.”

apn: —Ixte mẽ amã ã harẽnh anhỹr tã ijaxwỳja kormã ixte kêp Tĩrtũm Kra hã omunh kêt nẽ ãm hkukamã Tĩrtũm nhỹ hã mẽ amã ã harẽnh anhỹr o ri ixpa. Nẽ hkukamã Tĩrtũm mã mẽ akrã kumrãr o ri ixpa. Tã na pa kêp Tĩrtũm Kra hã omu nẽ ã mẽ amã ahkre anẽ ka mẽ omu. Anẽ.


eng: I have seen and have testified that this is the Son of God.”

apn: Pa ã kot hipêx anhỹr ã omu nẽ kêp Tĩrtũm Kra hã omunh kurê kumrẽx. Jakamã na pa ã mẽ amã ahkre nẽ mẽ amã harẽnh anẽ. Anẽ.


eng: These things were done in Bethany beyond the Jordan, where John was baptizing.

apn: Na pre Juãw Paxis ma hkwỳjê hkôt mẽ kãm Jejus jarẽnh o pa nhũm mẽ hkwỳjaja kuma nẽ amnhĩ kaxyw Jejus kôt hamaxpẽr nẽ hkôt amnhĩ xunhwỳ. Hãmri nhũm Juãw Paxis ja hã mẽ omu nẽ Tĩrtũm mã mẽ hkrã kumrã. Pyhti pê Jotãw nhĩkjê hã krĩ pê Petãn tã ri mẽ hkrã kumrãr o pa. Hãmri nhũm krĩ pê Jerujarẽ kamã Ijaew krãhtũmjaja harẽnh ma nẽ ma hwỳr hkwỳjê rẽ. Mẽ kot tanhmã hkukjêr to nhũm kot mẽ kãm tanhmã amnhĩ jarẽnh to kaxyw. Jakamã nhũm mẽõ patre hkwỳjê mẽ Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre kamã mẽ ho ajuta xwỳnh kwỳjê mẽ Parijew nhõ xwỳnh kwỳjê mẽ nhũm mẽ ma hwỳr mra. Juãw Paxis wỳr mra nẽ omu nẽ kãm: —Pa. E ot pa mẽ awỳr mra. Kwa mẽ inhmã amnhĩ jarẽ. Apê mẽ atõ na ka we? Xà ka na apê Tĩrtũm kot mẽ ixkaxyw axãm mã xwỳnhta na ka nà? Xà ka na pa htem amnhĩ wỳr akamã ijamak o ixpa? Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ mẽ kãm: “Nà pa hkêt.” Anẽ hãmri nhũm mẽ kãm: —Tô mãn xep apê amnepê mã Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh xwỳnh pê finat Erisja. Hã na ka tanhmã amnhĩ to nẽ akupỹm atĩr nẽ mẽ ixkôt apa nà? Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kãm: —Nà ixpê Eris kêt. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kãm: —Tô mãn xep apê finat Mojes kot mẽ kãm harẽnh o pa xwỳnhta na ka nà? Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ kê axte mẽ kãm: —Nà ixpê tãm kêt. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ tee ri kot ã amnhĩ tã aprãr anhỹrja ma nẽ kãm: —Kwa apê jajê hõ hkêt tã na ka hte mẽ hkrã kumrãr o ri apa. Kwa nà akatàt kôt mẽ inhmã amnhĩ jarẽ. Pa mẽ ama nẽ ma akupỹm mra nẽ mẽ kot awỳr mẽ ixrẽnh xwỳnhjê mã tanhmã ajarẽnh to. Tanhmã na ka hte mẽ kãm amnhĩ jarẽnh to ho ri apa? E kwa mẽ inhmã amnhĩ jarẽ pa mẽ ama. Anẽ. Hãmri nhũm tã hprĩ hã mẽ kãm amnhĩ jarẽ. Amnepê mã mẽ hkukamã Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh xwỳnh pê finat Ijais kot hkukamã tanhmã harẽnh to nẽ hã kagà xà hkôt nhũm mẽ kãm amnhĩ jarẽ nẽ mẽ kãm: —Tôe. Nà kot paj ixprĩ hã mẽ amã amnhĩ jarẽ ka mẽ inhma. Amnepêm Tĩrtũm kapẽr jarẽnh xwỳnhjê hõ pê finat Ijaisja na pre hte mẽ kãm mẽhõ hkukamã harẽnh o ri pa. Mẽhõ kot mẽ panhõ Pahihti hkukamã htẽm nẽ kapôt ã kutêp mẽ kãm harẽnh o pa xwỳnhta nhũm pre hkukamã harẽnh o ri pa. Nẽ mẽ kãm harẽnh o: Koja nhỹrmã mẽhõja kapôt ã mõn pôj nẽ mẽ kãm tanhmã ujarẽnh to ho ri pa. Nẽ mẽ kãm ujarẽnh o: “E mẽ inhma. Koja Tĩrtũm tokyx mẽ pahwỳr mẽ panhõ Pahihti mẽ nhũm wrỳ nhũm mẽ piitã omu. Jakamã kwa mẽ tokyx kutêp tãm amnhĩ nhĩpêx o ri apa. Te ho mẽ kot mẽhõ kutêp pry ho mex pyràk o amnhĩ nhĩpêx o ri pa. Jao amnhĩ nhĩ ho tãm amnhĩ nhĩpêx nẽ tãm axpẽn nhĩpêx o ri apa. Pahihtita kutêp.” —Anhỹr o na pre hte finat Ijaisja kot Pahihti hkukamã harẽnh o ri pa xwỳnhta kukamã harẽnh anẽ. Tã paa. Pa na pre Ijaisja ã ixkukamã ijarẽnh anhỹr o pa. Pa na pa hte ã Pahihti kutêp mẽ kãm harẽnh o ri ixpa anẽ. Tã ã ixte harẽnh anhỹr xwỳnhta na ra mẽ pakamã pa ka mẽ kormã ja hã omunh kêt nẽ. Kukamã na pa hte mẽ piitã mẽ kot hkôt amnhĩ xunhwỳr ã mẽ omunh kaxyw gô pix o mẽ hkrã kumrãr o ri mẽ hkôt ixpa. Nom na pre ra mẽ pahwỳr Tĩrtũm kot mẽ pakaxyw ãm xwỳnhta tãm mẽ pahwỳr wrỳ. Àhpumunh tỳx o kot ijakrenh jakamã na pa hte ãm kukwak ri ixpa nẽ amnhĩ tã hã ixpijaàm o ri ixpa. Anẽ.


eng: He was not the light, but was sent that he might testify about the light.

apn: No Juãw Paxisja na pre hte mẽ kãm mẽ kot amnhĩ nhĩpêx nyw nhõr o pa hkêt nẽ. Na pre ãm kot mẽ kãm õr xwỳnhta kukamã mẽ kãm harẽnh o pa.


eng: The true light that enlightens everyone was coming into the world.

apn: Jakamã na pre hte mẽ kãm harẽnh o ri pa nẽ mẽ kãm harẽnh o: —E ot pa mẽ amã mẽhõ jarẽnh o ri ixpa. Kot mẽ pamã mẽ pahte amnhĩ nhĩpêx nyw nhõr xwỳnhta. Koja tokyx mẽ pakamã pôj pu mẽ omu. Koja pôj nẽ mẽ piitã mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr jarẽnh o ri pa. Mẽ pahte pahprĩ hã mar mex kaxyw. Anẽ.


eng: Then he opened their minds, that they might understand the Scriptures.

apn: Hãmri nhũm Jejus hprĩ hã mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot hkukamã harẽnh ã amnhĩ jarẽ nẽ mẽ kãm: —Nà kormã ixtyk kêt ri na pa pre ixprĩ hã mẽ amã amnhĩ kukamã amnhĩ jarẽ. Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot tanhmã mẽ kot inhĩpêx to hkukamã ijarẽnhja. Na pre finat Mojes Tĩrtũm nhỹ hã ixkukamã tanhmã ijarẽnh to. Nẽ Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh o mẽ pa xwỳnhjaja Mojes mỳr pê haxwỳja ixkukamã tanhmã ijarẽnh to. Nẽ Tĩrtũm mex o mex ã mẽ grer ã kagà xwỳnhjaja haxwỳja ixkukamã tanhmã ijarẽnh to. Jajê piitã na prem Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kamã ixkukamã ijarẽ.


eng: They related the things that happened along the way, and how he was recognized by them in the breaking of the bread.

apn: Hãmri nẽ wa kànhmã xa nẽ kato nẽ ujanãr kurê kumrẽx. Hãmri nẽ ma akupỹm Jerujarẽ hwỳr wa hkwỳjê hwỳr tẽ. Nẽ mẽ hwỳr pôj nẽ axà. Nhũm Jejus nhỹ hã mẽ ahkre ho mẽ pa xwỳnh pê 11jaja ra axpẽn wỳr akuprõ nẽ hkrĩ. Mẽ hkwỳjê mẽ axpẽn wỳr akuprõ nẽ axpẽn mã tanhmã Jejus jarẽnh to ho hkrĩ. Hãmri nhũm wa mẽ hwỳr axà nhũm mẽ wa omu nẽ wa kãm: —Kwa na xep ra Jejus akupỹm htĩr nẽ Simãw Pêtre hwỳr kato. Anẽ. Hãmri nhũm wa mẽ kuma nẽ mẽ kãm: —Tỳ na akupỹm htĩr kênã. Na pa wa ijaxwỳja ham omu. Na pry hã wa ixtã ajêt nẽ ma wa ixkôt mõ nẽ wa inhõrkwỹ kamã pôj. Hãmri pa mẽ ixàpkur kaxyw ixkrĩ nhũm pãwti py nẽ Tĩrtũm mã harẽ nẽ ho axkjê nẽ wa inhmã kugõ pa wa ixprĩ hã kêp Jejus ã omunh kurê kumrẽx. Ixprĩ hã omunh jao nhũm wa ixpê hapêx. Anẽ.


eng: They urged him, saying, “Stay with us, for it is almost evening, and the day is almost over.” He went in to stay with them.

apn: Nhũm ã wa kãm amnhĩ jarẽnh anhỹr o mõr rãhã nhũm mẽ ra wa õ krĩ hwỳr hpôx o mõ. Nhũm ra kamàtre nhũm Jejus te kot wa rer nẽ nhỹhỹm ma htẽm kaxyw pyràk o amnhĩ nhĩpêx nhũm wa tee ri omu nẽ kãm: —Kwa xà kot kaj wa ixre nẽ ma tẽ? Ra kamàt o mõr kênã. Kwa ma wa ixkôt tẽ nẽ wa inhõrkwỹ kamã mãn wa ixri pôj. Anẽ. Hãmri nhũm wa kuma nẽ ma wa hkôt tẽ.


eng: and when they didn’t find his body, they came saying that they had also seen a vision of angels, who said that he was alive.

apn: —Nẽ jarãhã kwỳhtã mẽni hkwỳjaja ma haxàr xà hã kẽn kre hwỳr mra nẽ xep tee kamã hapêr nẽ omunh kêt nẽ. Xep ãm Tĩrtũm kapẽr o wrỳk xwỳnhja wa ho axkrut nẽ wa omu nhũm wa xa. Nhũm mẽ kãm ra akupỹm htĩr ã harẽ nhũm mẽ akupỹn mẽ ixwỳr mra nẽ mẽ ijaêr pê mẽ inhmã harẽ.


eng: While they talked and questioned together, Jesus himself came near, and went with them.

apn: Hãmri nhũm Jejus tãm tẽ nẽ wa hã ajêt nẽ wa hkôt tẽ.


eng: But their eyes were kept from recognizing him.

apn: Nom nhũm wa hprĩ hã omunh kêt nẽ. Tỳx ho nhãm mẽhõ hã hkamnhĩx nẽ wa arĩ axpẽn mã harẽnh o wa mõ.


eng: (he had not consented to their counsel and deed), from Arimathaea, a city of the Jews, who was also waiting for God’s Kingdom.

apn: Tã nhũm axtem Juje pê Arimatej nhõ xwỳnhja. Arimatejja pika pê Ijaew kamã na. Nhũm Jujeja kot amnhĩ to mex jakamã Tĩrtũm kôt amnhĩ nhĩpêx o pa. Jakamã na pre hkwỳjê rom Tĩrtũm kot mẽ pahwỳr Jejus mẽnh xwỳnh ã omu nẽ hkôt hamaxpẽr. Kêp Ijaew nhõ pahi hõ htã hkwỳjê hkôt hamaxpẽr kêt nẽ. Jakamã nhũm prem kot Jejus pĩr ã amỹnê nhũm tee ri harẽnh ma nhũm ja kêp omnuj nẽ.


eng: All his acquaintances and the women who followed with him from Galilee stood at a distance, watching these things.

apn: Hãmri nhũm mẽ piitã mẽmoj ã kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã omunh o kuhê xwỳnhjaja. Nẽ kaxyw Jejus kràmnhwỳjaja nhũm mẽ amỳm omunh o kuhê. Nẽ Garirej rũm mẽni kot Jejus kôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjaja mããnẽn mẽ kuri amỳm hkaprĩ nẽ omunh o kuhê. Nhũm pôristi krãhtũmjê hõja ã mẽmoj kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã omu nẽ tee ri hamaxpẽr o: —Hêxta waa nẽ. Pẽr ãm hãmri na pre hte tãm amnhĩ nhĩpêx o pa. Tã pa mẽ amarĩ mẽ mar xà hkôt ixtỳx kupĩ. Anẽ. Nhũm ã hamaxpẽr anhỹrja kôt Tĩrtũm mã mex o mex ã harẽnh o xa. Nhũm amarĩ mẽ kuhê xwỳnhjaja mããnẽn mẽmoj ã kot amnhĩ nhĩpêx anhỹrta pumu nẽ tee ri hkukamã hamaxpẽr o ra kãm ma htỳx nẽ. Hãmri nẽ awjanã nẽ ma akupỹm krĩm mrar kurê kumrẽx.


eng: Jesus, crying with a loud voice, said, “Father, into your hands I commit my spirit!” Having said this, he breathed his last.

apn: Nom nhũm kormã kamàt kôta ã nhũm Jejus ra htyk kaxyw nẽ àmra kamã Tĩrtũm mã kapẽr nẽ kãm: —E Papaj. Mãmrĩ ixkarõ ho amnhĩptà. Anhỹrja kôt hãmri ty. Pu nhũm Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre kamã hakwakre hã kupẽxêja axkjê nẽ amnhĩ kahê xà mẽnh kurê kumrẽx. Utĩ rax tã kôt ã axkjê nẽ amnhĩ kahê xà mẽ. Te Jejus htyk o kot mẽ pahte hkôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjê mã Tĩrtũm wỳr pry jakwa kre kahê xà mẽnh pyràk o ã amnhĩ nhĩpêx anẽ.


eng: And we indeed justly, for we receive the due reward for our deeds, but this man has done nothing wrong.”

apn: Hãmri nhũm ihõta kuma nẽ hã kãm akir nẽ kãm: —Tk. Kwa amarĩ ajêt. Xà amã Tĩrtũm pyma hkêt ã na ka ã kêp Krata mã akapẽr anẽ? Nà koja kãm wrỳk prãm nẽ kot wrỳ. No pajamẽ pahte amnhĩ tomnuj mỳrapê koja mẽ pahpĩ. No tãm kot tanhmã amnhĩ tomnuj to hkêt tã nhũm mẽ amarĩ ã hipêx anẽ.


eng: But they were urgent with loud voices, asking that he might be crucified. Their voices and the voices of the chief priests prevailed.

apn: Hãmri nhũm mẽ xatã hã kãm kapẽr kãm hihtỳx nẽ kãm: —Kwa nà. Pĩ kahpa hã mãn anhô kê ty. Anhỹr o ãm xatã kàx pê àmra kamã kãm hã amỹnê.


eng: Pilate decreed that what they asked for should be done.

apn: Hãmri nhũm Pirat tee ri mẽ kuma hãmri nẽ tã mẽ kãm hprãm xà hkôt mẽ kãm ã amỹnê.


eng: one who was thrown into prison for a certain revolt in the city, and for murder.

apn: Nom nhũm mẽ kuma nhũm ja mẽ kêp omnuj nẽ nhũm mẽ kãm: —Kwa nà. Apĩ ri. Apĩ nẽ mẽ inhmã Parapas mã mãn anhũre. Anẽ. Parapas na pre mẽ õ krĩ kamã õ pôristi mẽ pahi Piratja mẽ kutã amnhĩ xãm nẽ kêp õ pôristi hõxpĩ. Mỳrapê na prem ra haxà nhũm hkrĩ ho hkrĩ. Jakamã nhũm mẽ Pirat kot kãm urer kaxyw ã kãm kapẽr anẽ.


eng: and if I ask, you will in no way answer me or let me go.

apn: Nhũm mẽ omu nẽ tanhmã kot amnhĩ jarẽnh to hã hkukja nẽ kãm: —Kwa mẽ inhmã amnhĩ jarẽ. Xà ka na apê Tĩrtũm kot mẽ ixkaxyw axãm xwỳnhta? Xà ka kot kaj Rõm nhõ xwỳnhjê pê mẽ ixpytà nẽ mẽ ixto amnhĩptàr o apa? Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kãm: —Nà kot paj tanhmã mẽ amã amnhĩ jarẽnh to ka mẽ ixkôt ajamaxpẽr kêt nẽ. Ixte ãm hãmri mẽ amã amnhĩ jarẽnh tã ka mẽ inhma nẽ ãm inhma. Nẽ kot pa amnhĩ xwar mẽmoj tã mẽ akukja ka mẽ amnhĩ xwar inhmã tanhmã harẽnh to hkêt nẽ. Ãm mẽ axêx rom mẽ ate ã ixkukjêr anhỹr kênã.


eng: When I was with you in the temple daily, you didn’t stretch out your hands against me. But this is your hour, and the power of darkness.”

apn: Hãmri nẽ mẽ kot unênh mã xwỳnhjê mã tanhmã kapẽr to. Mẽ õ patre krãhtũmjê mẽ Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre jamãr xwỳnhjê krãhtũm mẽ Ijaew nhõ pahijê mẽ nhũm mẽ ho pimrààtã mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm: —Kwa na pa pre apkati mẽ Tĩrtũm nhõrkwỹ kamã mẽ kãm ixkapẽr o ixpa ka prem tokyx ixpynênh kêt tã jarãhã te ixte amnhĩ tomnuj xwỳnh pyràk o inhĩpêx nẽ ixwỳr wapo nẽ kô hã akapẽn nẽ ixwỳr ã atẽm rax anẽ. No ãm ra mẽ ate tanhmã ixto kaxyw arĩgro kator kênã. Jakamã kot kaj mẽ mãmrĩ tanhmã amã ixto hprãm xà hkôt mãmrĩ tanhmã ixto. Satanasti nhỹ hã ã mẽ ate inhĩpêx anhỹr mã kênã. Anẽ.


eng: For I tell you that this which is written must still be fulfilled in me: ‘He was counted with transgressors.’ For that which concerns me is being fulfilled.”

apn: Hãmri nhũm mẽ kãm: —Tôe. Nà mẽ kot mẽ ato mex tã nom koja mẽ hpãnhã axtem hõ ho mẽ anhĩpêx. Jakamã kêr ka mẽ akupỹm mẽ kãm ijarẽnh o apa kaxyw anojarêt hãmri nẽ anhõ mrykà rỳ akawà htu nẽ ma amnhĩ kôt ho apa. Nẽ awapo. Kot kaj mẽ awapo hkêt japêr hãmri nẽ apipro xà ho wẽnê nẽ amnhĩm hõ japrô nẽ ma amnhĩ kôt ho apa. E kêr ka mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. —Nẽ Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot ra ixkukamã tanhmã ijarẽnh to nẽ kot ijarẽnh kot: Koja mẽ hipêx o te mẽ kot amnhĩ tomnuj tỳx xwỳnh nhĩpêx pyràk. Anẽ. Ã mẽ kot inhĩpêx anhỹr kukamã ijarẽnh kot anhỹr. Tã na mẽ ra ã inhĩpêx anhỹr kaxyw. Anẽ.


eng: The Lord said, “Simon, Simon, behold, Satan asked to have all of you, that he might sift you as wheat,

apn: Tã nhũm Jejus Simãw Pêtre mã kapẽr nẽ kãm: —Kwa Simãw. Na Satanasti kãm hprĩ hã ixtã mẽ apiitã mẽ kamã hamak prãm nẽ. Tanhmã kot mẽ akrã hto nhũm mẽ ate mẽ kãm ixkurê xwỳnhjê pumaj ixkaga hã kãm mẽ akamã hamak prãm tỳx nẽ. Jakamã ã kot mẽ anhĩpêx anhỹr kaxyw na pre ra amnhĩ to Inhõ Papaj ma nhũm kãm: “Tôe. Kam nẽ mãmrĩ tanhmã mẽ kamã ajamak to.” Anẽ.


eng: but I prayed for you, that your faith wouldn’t fail. You, when once you have turned again, establish your brothers.”

apn: —Tã ate mẽ umaj ixkaga nẽ axte ate amnhĩ kaxyw inhmã ajamaxpẽr kêt pymaj na pa ra ato Inhõ Papaj wỳr kãm ixihtỳx nẽ Simãw Pêtre. Jakamã kêr ka mẽmo arĩgro hã tee ri ixkaga hã amnhĩ pumu hãmri nẽ tokyx tãm akupỹm ixkôt amnhĩ xãm tỳx nẽ. Kêr kê nhỹrmã akwỳjê hõ tanhmã amnhĩ tomnuj to nẽ tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr ka ja hã omu hãmri nẽ kãm ate tanhmã amnhĩ tomnuj tota jarẽ. Kê mẽ ã ate amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã ajarẽnh ma nẽ apyrà nẽ tokyx akupỹm tãm ixkôt amnhĩ xãm tỳx kurê kumrẽx. E kêr ka ã akupỹm ixkôt mẽ piitã mẽ hipêx anhỹr o ri apa Simãw Pêtre. Anẽ. Nhũm pre ã Simãw Pêtre kot tanhmã amnhĩ nhĩpêx to hkukamã kãm ujarẽnh anẽ.


eng: that you may eat and drink at my table in my Kingdom. You will sit on thrones, judging the twelve tribes of Israel.”

apn: Kot paj amnhĩ tã mẽ ato mex rax nẽ. Na pre ra Tĩrtũm nhỹrmã ixte mẽ ato amnhĩptàr o ixkrĩ kaxyw ixãm. Tã ot pa amnhĩ pyrà nẽ mẽ pahkwỳ Ijaew kaxyw mẽ axunhwỳ ka mẽ nhỹrmã mẽ piitã mẽ ho amnhĩptàr o apa. Nẽ mẽ apê ixkràmnhwỳ hã nhỹrmã ixkutã axàpkur o apa. Anẽ.


eng: For who is greater, one who sits at the table, or one who serves? Isn’t it he who sits at the table? But I am among you as one who serves.

apn: Tã kêr ka mẽ ho mẽ uràk kêt nẽ. Kêt ãm te amarĩ ri mẽ apa xwỳnh pyràk o axpẽn nhĩpêx. Ixpyrà nẽ amarĩ mẽmoj to mẽ kutã anojarêt rãhã ho ri apa. No mẽ ate mẽ ho amnhĩptàr rax kukamã ajamaxpẽr kêt nẽ.


eng: They were glad, and agreed to give him money.

apn: Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ hkĩnh nẽ. Hãmri nẽ kãm: —Nà kot paj mẽ amã amnhĩre.


eng: He consented and sought an opportunity to deliver him to them in the absence of the multitude.

apn: Hãmri nhũm mẽ kot kãm amnhĩrer ã harẽnh ma nẽ hkĩnh nẽ mẽ kãm: —Tôe. Nà kot paj mẽ amã ho anẽ. Anẽ. Hãmri nẽ ma tẽ nẽ kato. Nẽ Jejus pynênh kaxyw htãnopxar o ri hkôt pa. Mẽ kot mar o pa xwỳnhjê hkàx ã nhỹri unênh nẽ ma mẽ hwỳr o htẽm kaxyw.


eng: He went away and talked with the chief priests and captains about how he might deliver him to them.

apn: Tã nhũm Jut Kariotja. Jejus nhỹ hã mẽ ahkre ho pa xwỳnh pê 12 hõ na pre. Tã axtem nẽ tanhmã hamaxpẽr to nẽ Satanasti nhỹ hã ma mẽ õ patre krãhtũm mẽ Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre jamãr xwỳnh krãhtũmjê hwỳr tẽ. Hãmri nẽ tanhmã Jejus o mẽ mar to nẽ mẽ kãm: —E ot pa mẽ amã Jejus jarẽnh o tẽ. Xà kot paj mẽ amã hã amỹnê ka mẽ hpãnhã inhmã amnhĩre nà? Anẽ.


eng: For it will come like a snare on all those who dwell on the surface of all the earth.

apn: —Nẽ kwa mẽ o kora. Mẽ axkãm ajamak rom. Mẽ kot ixkôt amnhĩ xunhwỳr kêt xwỳnhjaja na htem kãm tanhmã amnhĩ nhĩpêx to hprãm xà hkôt pix mã tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ri pa. Jao ãm amnhĩ xàpkur xà nẽ amnhĩ to mex xà nẽ kàxpore pix kukamã hamaxpẽr o pa. Nẽ htỳx ri tanhmã amnhĩ tomnuj to ho pa. Nẽ pipãnh kãm tanhmã amnhĩ to ho pa. Tã koja mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o pa rãhã pa ra mẽ haêr pê akupỹn wrỳ nhũm mẽ tee ri ixpumu nẽ kãm ma htỳx kumrẽx. Te tutre htỳx ri harôj kajyr o pa nẽ rapuuti hwỳr àr nhũm kot haê nẽ unênh nhũm tee kãm kator prãm pyràk. Koja mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Nom kêr ka mẽ ho mẽ uràk kêt nẽ. Ãm pa inhmã hprãm xà hkôt pix mã tanhmã inhmã amnhĩ nhĩpêx to rãhã ho ri apa.


eng: for all these put in gifts for God from their abundance, but she, out of her poverty, put in all that she had to live on.”

apn: Hãmri nhũm Jejus arĩ omunh o xa. Kot ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã omunh o xa nhũm ja kãm mex nẽ. Hãmri nẽ hkôt mẽ pa ho pa xwỳnhjê mã harẽ nẽ mẽ kãm: —E mãn ka mẽnire htẽm mũj pumu. Kêp amrakati nẽ hikàxpore ãm kêp grire htã amnhĩ pê õr pa. Kwỳjê rom kãm Tĩrtũm kĩnh xàj amnhĩ pê õr par kumrẽx. Apkur xà hã hikàxpore na. Mẽ hkwỳjaja na htem hikàxpore hkwỳ ho mra nẽ kugjê nom arĩ mẽ hikàxpore rax. No nhũm nire nẽj mẽ kurom kãm hikàxpore japê hkêt nẽ. Nẽ ho õxỳ hkêt nẽ àmnhĩx piitã Tĩrtũm mã õr pa. Anẽ.


eng: But those who are considered worthy to attain to that age and the resurrection from the dead neither marry nor are given in marriage.

apn: No mẽ kot Tĩrtũm kôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjaja na htem ty hãmri nẽ Tĩrtũm nhõ krĩ kamã kuri axte kãm hprõ hprãm kêt nẽ ri pa. Rỳ ni japêr nẽ kãm mjên prãm kêt nẽ ri pa.


eng: For they can’t die any more, for they are like the angels and are children of God, being children of the resurrection.

apn: Hãmri nẽ Tĩrtũm kapẽr o mẽ wrỳk xwỳnhjê pyrà nẽ axte htyk kêt nẽ. Ãm htĩr tũm rãhã nẽ pa ho pa. Tĩrtũm ra akupỹm kot mẽ ho htĩr jakamã koja mẽ kêp hkra nẽ kuri htĩr tũm nẽ mex nẽ pa ho pa nẽ axte kãm hprõ rỳ mjên prãm kêt nẽ ri pa.


eng: He began to tell the people this parable: “A man planted a vineyard and rented it out to some farmers, and went into another country for a long time.

apn: Nhũm Jejus arĩ Ijaew nhõ pahijê mã kapẽr. Nẽ mẽ kot tanhmã hipêx to hkukamã mẽ kãm tanhmã amnhĩ jarẽnh to. No ãm amnhĩ tã kuxi nẽ mẽ kãm awjarẽ nẽ mẽ kãm: —Koja mẽhõ hpur ã hkwỳjê kot kamã kãm àpênh kaxyw mẽ kãm karõ. Hãmri nhũm mẽ ma hwỳr mra nẽ kamã mẽmo hy hkre nẽ hkre pa. Hãmri nhũm ra hpur nhõ dõnja nhỹhỹm nojarêt nẽ kãm mẽ àpênh xwỳnhjê mã tanhmã hpur jarẽnh to nẽ mẽ kãm: “E or ixpur nõ. Kê kamã mẽmoj hkà hpa ka mẽ mãmrĩ kamã axujamỳnh pa nẽ ho axkjê. Nẽ ixkutêp inhõ jaxwỳ nẽ mãmrĩ mẽ anhõ tanhmã ho hprãm xà hkôt tanhmã ho.” Anẽ. —Nhũm ã mẽ kãm kapẽr anẽ hãmri nẽ ma nhỹhỹm mõ.


eng: At the proper season, he sent a servant to the farmers to collect his share of the fruit of the vineyard. But the farmers beat him and sent him away empty.

apn: —Tã nhũm ra hkà hpa. Nom nhũm hpur nhõ dõnja kormã krĩ hõ kamã ri hã ujahkre ho ri pa. Tã kuri kãm àpênh xwỳnhjê hõja nhũm akupỹm mẽ hwỳr kumẽ. Mẽ kot kãm kwỳ nhõr nhũm ma kot kãm o mõr kaxyw ma mẽ hwỳr kumẽ nhũm ma mẽ hwỳr mõ. Mõõ nẽ mẽ hwỳr pôj nhũm mẽ omu nẽ axtem nẽ unê nẽ htak nẽ akupỹm hano nhũm ma akupỹm ỹ kamã mõ.


eng: But if we say, ‘From men,’ all the people will stone us, for they are persuaded that John was a prophet.”

apn: Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ tee ri kot tanhmã kutã kãm harẽnh to hkukamã hamaxpẽr nẽ axpẽn mã: —Kwa tanhmã kot puj mẽ kãm harẽnh to? Jar mẽ kot mar xwỳnhjaja na htem kêp Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh o pa xwỳnh ã harẽnh o pa. Tã kot puj mẽ kãm kot amnhĩ krã hkôt mẽ hkrã kumrãr o pa hã harẽ nhũm mẽ tee ri mẽ pama nẽ mẽ pakamã gryk tỳx nẽ. Nẽ mẽ paxêx rom mẽ pahte kãm pakapẽr ã mẽ pahpumunh kurê kumrẽx nẽ kẽn o mẽ pahtak o mẽ panhĩmex. Nom kot puj mẽ kãm Tĩrtũm nhỹ hã mẽ hkrã kumrãr ã harẽ nhũm mẽ pamã kapẽr o: “ã kot anhỹr kênã na ka prem kapẽr ma nẽ ra ixkôt amnhĩ xunhwỳr kêt nẽ?” Anẽ. Nà kot puj mẽ kãm tanhmã harẽnh to hkêt nẽ. Kot puj mẽ ãm kãm aa te mẽ pahte ja jarẽnh mar kêt pyràk o harẽ. Anẽ. Mẽ kot tanhmã kãm nẽ nhũm kot ta pãnhã tanhmã mẽ kãm nẽ pymaj nhũm mẽ ãm tee ri kãm tanhmã nẽ hprãm kaprỳ o kuhê.


eng: saying to them, “It is written, ‘My house is a house of prayer,’ but you have made it a ‘den of robbers’!”

apn: Tã nhũm Jejus Jerujarẽ hwỳr axà nẽ jumẽnre rũm wrỳ hãmri nẽ ma Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkreja wỳr tẽ. Hãmri nẽ hwỳr axà nẽ tee ri kamã mẽ pa xwỳnhjê pumunh o xa. Nhũm mẽ ra axtem nẽ môx nẽ ôwêhti nẽ tuuti ho wẽnê ho kuhê. Mẽ kot haprôr nẽ Tĩrtũm mã hpar nẽ kãm õr pê kãm amnhĩ jarẽnh kaxyw mẽ kãm ho wẽnê ho kuhê. Nẽ axtem nẽ mẽ kãm hã ohtô rax kãm mẽ kãm ho wẽnê. Hãmri nhũm Jejus mẽ hwỳr axà nẽ tee ri mẽ omu mẽ kãm akir nẽ mẽ kãm: —Tk. Kwa nà. Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot õrkwỹ jarẽnh kot: Inhõrkwỹja ãm mẽ ate inhmã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre pix kaxyw na. Anhỹr o kot harẽnh tã ka mẽ axtem nẽ kamã ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o apa. E mẽ ajapôj nẽ ma ajapêx tokyx anẽ. Anhỹr o mẽ kãm kapẽr hãmri nẽ ixkre nê mẽ kator nhũm mẽ ma hapêx pa.


eng: and will dash you and your children within you to the ground. They will not leave in you one stone on another, because you didn’t know the time of your visitation.”

apn: Tĩrtũm tãm kot mẽ awỳr inhmẽnh tã ka mẽ amã ixprãm kêt nẽ. Jakamã koja nhỹrmã mẽ kãm mẽ akurê xwỳnhjaja mẽ awỳr mra nẽ mẽ anhõ krĩm hipôk pa. Hãmri ka mẽ amnhĩ wỳr mẽ omu nẽ tee ri ajapôx kaxyw nhũm mẽ awỳr agjê nẽ mẽ anhĩmex pa nẽ mẽ anhõ krĩja grành pa. Nẽ ahpỹnhã ri mẽ anhõrkwỹ grành pa. Ã koja mẽ mẽmoj piitã grành par anẽ. Anẽ.


eng: Then why didn’t you deposit my money in the bank, and at my coming, I might have earned interest on it?’

apn: Hãmri nhũm tee ri amnhĩ tã kuma. Kot amnhĩ to mex xwỳnh nẽ kãm mẽ àpênh xwỳnhjê ho mex o pa xwỳnh tã ã kãm àpênh xwỳnh kot kãm kapẽr anhỹrja ma nẽ amnhĩ tã kamã gryk nẽ. Hãmri nẽ kãm: “Tk. Kwa xà ã ixte amnhĩ nhĩpêx anhỹr? Nà ixte ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt. Ã ixte amnhĩ nhĩpêx anhỹr nhũm amã ixpuma ronhỹx ka pre amã ixpuma xàj ixkàxporeta py nẽ ixwakre kamã amnhĩ krã hkôt tanhmã inhmã ho rax to. Tã nhỹx pa pre ra akupỹn awỳr tẽ nẽ hamỳ. Nà na ka ã ijarẽnh anhỹr o axêx nẽ amnhĩ krã hkôt tanhmã inhmã ho rax to hkêt nẽ. Mỳrapê kot paj atomnuj tỳx nẽ ka rĩ amnhĩ pumu. Pẽr ãm ajamaxpẽr punuj.”


eng: for I feared you, because you are an exacting man. You take up that which you didn’t lay down, and reap that which you didn’t sow.’

apn: —Hãmri nhũm hpãnhã hkôt hõta tẽ. Nom hkwỳjê hkĩnhã õ patrãw mã tanhmã kàxpore ho rax to hkêt nẽ. Ãm tanhmã hamaxpẽr punuj to nẽ htỳx ri kot kêp ho õxỳ nẽ amnhĩm piitã hamỳnh par nẽ akupỹm kãm hkwỳ nhõr kêt ã hkamnhĩx. Jakamã tanhmã kãm ho rax to hkêt nẽ. Ãm hkupu nẽ o tẽ nẽ nhỹri kutêp kuxi. Hãmri nhũm õ patrãw amnhĩ wỳr hã karõ nhũm hwỳr tẽ nẽ amnhĩ nê kãm kapẽr punuj nẽ kãm: “Tk. Ota akàxporeta. Ixte amã tanhmã ho rax tore hã. Ixte amã ho rax ronhỹx ka amnhĩm piitã hamỳnh pa nẽ akupỹn inhmã hkwỳ nhõr kêt nẽ. Rỳ ixte tanhmã apê homnuj to ronhỹx ka hã inhmã akir. Jakamã na pa tanhmã amã ho rax to hkêt nẽ. Ãm hkupu nẽ o tẽ nẽ ho amũxu nhũm arĩ akutêp hikwỹ. Tã ota.” Anhỹr o amnhĩ nê õ patrãw mã kapẽr punuj nẽ.


eng: As they heard these things, he went on and told a parable, because he was near Jerusalem, and they supposed that God’s Kingdom would be revealed immediately.

apn: Mẽ ate amnhĩ tomnuj xwỳnhjê hwỳr na pre Tĩrtũm inhmẽ pa wrỳ. Te nhỹri mẽ apikunor nhũm ixte mẽ ajapêr o ixpa kaxyw Tĩrtũm kot mẽ awỳr inhmẽnh nhũm ixwrỳk nẽ nhỹri ixte mẽ ajapêr o ixpa nẽ mẽ amã ixkator nẽ ixkĩnh nẽ ma akupỹm hwỳr mẽ ato inhmõrta pyràk. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ ohtô nẽ Jejus mar o hkôt Jerujarẽ hwỳr mra. Na prem htỳx tanhmã kot amnhĩ nhĩpêx to hã hkamnhĩx o hkôt mõ nẽ axpẽn mã: —E ma pu mẽ hkôt. Koja Jerujarẽ hwỳr pôj hãmri nẽ kêp mẽ pahpê Ijaew nhõ pahi nẽ mẽ pahto amnhĩptàr kurê kumrẽx. E kwa ma pu mẽ hkôt. Anẽ.


eng: They will scourge and kill him. On the third day, he will rise again.”

apn: Koja mẽ kãm ixkurê xwỳnhjaja ixpynê nẽ Rõm nhõ xwỳnhjê nhõ pôristi hwỳr ixto tẽ nẽ mẽ kãm ixto hêx nhũm mẽ kuma nẽ mẽ mar xà hkôt tanhmã inhĩpêx to. Nẽ mẽ hkwỳjaja ixtã hpẽr o axkẽ nẽ akunha. Nẽ mẽ hkwỳjaja ixto kapẽr punuj nẽ ijaprỳ nẽ ixtã argôx rẽ nẽ ixtak. Hãmri nẽ ixpĩ. Ã koja mẽ inhĩpêx anẽ. Nom kot paj ãm ixtyk ã apkati axkrunẽpxi nhũm Tĩrtũmja akupỹm ixto ixtĩr. Anẽ.


eng: I fast twice a week. I give tithes of all that I get.’

apn: Hãmri nhũm Parijew nhõ xwỳnhta kumrẽx tẽ nẽ nhỹri mẽ piitã mẽ noo mã Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽ. Nẽ amnhĩ to jarkrar pê kãm amnhĩ jarẽnh o: “Pa Tĩrtũm. E ra ate ixpumunh mex. Na pa hte amnhĩ to mex pix o ri ixpa. Ra ate ja hã ixpumunh mex. Na pa hte kàxpore hkwỳ jamỳnh xwỳnh nẽj rom tãm amnhĩ nhĩpêx. Nẽ semãn piitã hã ixàpkur kêt rãhã amã amnhĩ jarẽnh rãhã ho ixtã apkati axkrut. Nom ja pix kêt. Na pa hte mããnẽn ixàpênh pãnhã kàxpore jamỳ nẽ mẽ kot amã tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho pa xwỳnhjê mã hkwỳ nhõr o ixpa. Nẽ na pa hte ri ixàhkĩnh o ri ixpa hkêt nẽ. Nẽ nhãm mẽ kêp mẽ hprõ ho amnhĩkati ho ri ixpa hkêt nẽ. Na pa hte mẽ piitã mẽ kurom tãm amnhĩ nhĩpêx ã amnhĩ pumu nẽ ixkĩnh tỳx kumrẽx. Hêxta waa nẽ. Mon pa hte ri ã amnhĩ to mex o ixpa anẽ?” Anhỹr o Tĩrtũm mã amnhĩ to jarkrar pê kãm amnhĩ jarẽnh o xa.


eng: I tell you that he will avenge them quickly. Nevertheless, when the Son of Man comes, will he find faith on the earth?”

apn: No kêt Tĩrtũmja. Xàn ka htem mẽmoj tã awỳ nhũm juisti punutita pyrà nẽ mẽ ama nẽ ãm mẽ ama? Nà koja ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt nẽ. Kot ka mẽmoj tã kãm amnhĩ jarẽ nhũm ama nẽ tanhmã amã mẽmoj to rỳ tanhmã amã amnhĩ nhĩpêx to. Juistita rom mẽ pakamã ukaprĩ xwỳnh na. Tã kot paj nhỹrmã akupỹn wrỳ nẽ mẽ apumu ka mẽ arĩ amnhĩ kaxyw hkôt ajamaxpẽr mex pê kãm amnhĩ jarẽnh rãhã ho ri apa pa ja hã mẽ apumu nẽ ixkĩnh tỳx nẽ. Ja na inhmã hprãm. Anẽ.


eng: A widow was in that city, and she often came to him, saying, ‘Defend me from my adversary!’

apn: Jakamã nhũm mẽhõ ni pê mjên htyk xwỳnh. Nhũm hte mẽhõ xatã tanhmã kêp õ mẽmoj to ho pa. Hãmri nhũm tee ri amnhĩ tã omu nẽ xatã juistita wỳr mra nẽ kãm harẽ nẽ kãm: “Xê gàà nẽ. Na hte pahkwỳjê hõja ixtomnuj rãhã ho pa. Xê ixtã tanhmã kãm akapẽr to kê tãm inhĩpêx.” Anẽ. Nẽ xatã hwỳr mra nẽ amnhĩ to kuwỳ nẽ xatã hwỳr mra nẽ amnhĩ to kuwỳ.


eng: yet because this widow bothers me, I will defend her, or else she will wear me out by her continual coming.’”

apn: No nhũm kuma nẽ ãm kuma. Kãm hkwỳjê ho ajuta hprãm kêt jakamã ãm kuma. Tã nhũm xatã hwỳr mra. Gaa nhũm rĩ kãm mar kaga nẽ. Hãmri nẽ hamaxpẽr o: “Tk. Hêxta waa nẽ. Jahti na hte xatã ixwỳr mra nẽ tanhmã inhmã amnhĩ jarẽnh to. Nẽ ãm xatã ixwỳr mra. Nà na pa ra inhmã mar kagyk nẽ. E pa tokyx tanhmã nê kot tanhmã ho xwỳnhta mã ixkapẽr to. Inhmã Tĩrtũm pyma kamã rỳ inhmã ixkwỳjê kaprĩ kamã pa tanhmã nê kãm nẽ hkêt tã kot pa anhỹr kêt nhũm amnhĩ tã inhmã harẽnh pix nẽ pa ra mar kurê ixkrã tãtãk nẽ.” Anhỹr o hamaxpẽr. Ã mẽ ujarẽnh kot anhỹr.


eng: There will be two grinding grain together. One will be taken and the other will be left.”

apn: Rỳ pa arĩgro hã akupỹn ixwrỳk japêr nhũm mẽnijê hõ wa hamẽxkrut nẽ harôj kahuk o ãm japêr. Hãmri pa ra kot ixkôt amnhĩ xãm xwỳnhja ho api nhũm kot ixkôt amnhĩ xãm kêt xwỳnhja ahte arĩ harôj kahuk o xa. Hãmri nẽ hamaxpẽr mex kêt kumrẽx o xa.


apn: Rỳ koja mẽmyjê hõ wa axkrut nẽ hpur kãm àpênh o ãm japêr. Pu pa amnhĩ wỳr kot ixkôt amnhĩ xãm xwỳnhta o api nhũm kot ixkôt amnhĩ xãm kêt xwỳnhta pur kãm ahte arĩ apênh o xa. Hãmri nẽ tee ri hkràmnhwỳ hkukamã hamaxpẽr o xa. Anẽ. Nhũm pre ã Jejus hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê mã amnhĩ jarẽnh anẽ.


eng: Likewise, even as it was in the days of Lot: they ate, they drank, they bought, they sold, they planted, they built;

apn: —Akupỹn ixwrỳk xà hã arĩgrota ã koja mẽ mããnẽn te amnepêm Sotõ nhõ xwỳnhjaja kot htỳx ri tanhmã amnhĩ tomnuj to pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Finat Rohti kormã htĩr ri mẽ kot htỳx ri tanhmã amnhĩ tomnuj to ho pata pyràk o koja mẽ amnhĩ nhĩpêx. Na pre hte Sotõ nhõ xwỳnhjaja ãm pika ja kamã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx pix kukamã hamaxpẽr o ri pa. Nẽ ãm kôt pix mã ri amnhĩ nhĩpêx o pa. Nẽ htỳx ri amnhĩ xàpkur xà pix kukamã hamaxpẽr. Nẽ mẽ hpur kãm ri àpênh pix kukamã hamaxpẽr. Nẽ ri amnhĩ xujaprôr pix kukamã hamaxpẽr nẽ axpẽn mã mẽmoj to wẽnê pix kukamã hamaxpẽr. Nẽ amnhĩm õrkwỹ nhĩpêx pix kukamã hamaxpẽr. Ã na prem pika ja kamã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx pix kukamã hamaxpẽr o ri pa anhỹrja o amnhĩ kaxyw Tĩrtũm mã hamaxpẽr o pa hkêt nẽ.


eng: but in the day that Lot went out from Sodom, it rained fire and sulfur from the sky and destroyed them all.

apn: —Tã nhũm Rohti mẽ õ krĩ rũm kator mẽ nhũm Tĩrtũm krĩ nhõ xwỳnhjaja kot amnhĩ tomnuj tỳx o paja mỳrapê mẽ himex pa. Jao kaxkwa rũm mẽ hipy mẽmo hpôk kwỳ rẽ nhũm mẽ hkaxàr pa.


eng: As it was in the days of Noah, even so it will also be in the days of the Son of Man.

apn: —Nà kot paj nhỹrmã man akupỹn mẽ awỳr wrỳ. Akupỹn ixwrỳk xà hã arĩgrota ã koja jar pika ja kamã mẽ pa xwỳnhjaja htỳx ri tanhmã amnhĩ tomnuj to ho pa. Te amnepêm finat Noehti htĩr ri mẽ kot htỳx ri tanhmã amnhĩ tomnuj to ho pa pyràk o koja mẽ amnhĩ nhĩpêx o pa.


eng: They ate, they drank, they married, and they were given in marriage until the day that Noah entered into the ship, and the flood came and destroyed them all.

apn: Na prem amnhĩ kaxyw Tĩrtũm mã hamaxpẽr o pa hkêt nẽ. Nẽ ãm jar pika ja kamã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx pix kukamã hamaxpẽr o ri paja o ãm kôt pix mã tanhmã ri amnhĩ nhĩpêx to ho pa. Rôm nhũm Noehti gô htàm pymaj pàr raxja nhĩpêx nẽ kãm axà. Nhũm prem hã omu nẽ ãm omunh o pa nẽ tanhmã ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr to hkêt nẽ. Tã nhũm nata mẽ haêr pê wrỳ. Hãmri nẽ wrỳk rax o ra pika piitã hanhi nhũm mẽ piitã pikaprãr pa.


eng: neither will they say, ‘Look, here!’ or, ‘Look, there!’ for behold, God’s Kingdom is within you.”

apn: Tã nhũm Parijew nhõ xwỳnh kwỳjaja Jejus wỳr mra nẽ omu nẽ kãm: —Kwa mẽ inhmã mẽmoj jarẽ. Xà koja apu Tĩrtũm tokyx kot mẽ pahwỳr mẽnh mã xwỳnhta mẽ nhũm mẽ pahwỳr wrỳ nẽ mẽ pahto amnhĩptàr kurê kumrẽx nà kormã? Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ mẽ kãm amnhĩ jarẽ. Te ho nhãm mẽhõ jarẽnh pyrà nẽ mẽ kãm: —Nà ra kot mẽ ho amnhĩptàr o pa kênã. Nom nhỹri hkrĩ xà kamã mẽ ho amnhĩptàr o hkrĩ hkêt nẽ. Na htem amnhĩ kaxyw hkôt hamaxpẽr nẽ hkôt amnhĩ xunhwỳ hãmri nhũm kêp mẽ õ pahihti hã mẽ ho amnhĩptàr o pa. Nẽ mẽ kãm mẽ hamaxpẽr mex gõ nhũm htem hkôt ri hamaxpẽr mex o pa. Anẽ.


eng: Then he said to him, “Get up, and go your way. Your faith has healed you.”

apn: Hãmri nhũm amnhĩ tã kuma nẽ kãm: —No mẽ akwỳjaja? Ixte mẽ ato 10 nẽ mẽ ato mex tã ka ãm kapxipix awjanã nẽ akupỹn ixwỳr tẽ. Akwỳjê hkĩnhã apê Ijaew kêt tã akupỹm amnhĩ mex ã amnhĩ pumu hãmri nẽ mẽ kurom awjanã nẽ Tĩrtũm mã mex o mex ã harẽnh o ixwỳr tẽ. Hêxta waa nẽ. Mo na hte ixkwỳjaja apyrà nẽ amnhĩ kaxyw ixkôt hamaxpẽr kêt nẽ? E kànhmã xa nẽ mãmrĩ ma ajamakêtkati nẽ akĩnh nẽ ma akupỹm tẽ. Anẽ.


eng: One of them, when he saw that he was healed, turned back, glorifying God with a loud voice.

apn: Hãmri nhũm ãm pyxi nẽ hkwỳjê rom awjanã nẽ akupỹm Jejus wỳr Tĩrtũm mã mex o mex ã harẽnh o hwỳr tẽ.


eng: He fell on his face at Jesus’ feet, giving him thanks; and he was a Samaritan.

apn: Hãmri nẽ Jejus kaxpa nẽ kutã hkõnkrã ho tẽm nẽ nhỹ nẽ amnhĩ tã kãm kot ho mex ã kãm amnhĩ jarẽ. Kwỳjê hkĩnhã kêp Ijaew kêt axtem kêp Samar nhõ xwỳnh tã mẽ kurom akupỹn hwỳr tẽ nẽ kãm mex o mex ã harẽ.


eng: It would be better for him if a millstone were hung around his neck, and he were thrown into the sea, rather than that he should cause one of these little ones to stumble.

apn: Tã nhũm Jejus hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê jahkre ho nhỹ nẽ mẽ kãm: —E kot paj mẽ kot ixkôt amnhĩ xunhwỳr tohtuj anhỹr xwỳnhjê jarẽ ka mẽ inhma. Nà koja mẽhõ mẽ hwỳr tẽ nẽ inhnê mẽ kãm kapẽr. Mẽ kot mẽ mar nẽ amnhĩ tomnuj prãm xàj tanhmã mẽ kãm kapẽr to. Hãmri nhũm mẽ mar xà hkôt tanhmã amnhĩ tomnuj to. Hã koja Tĩrtũm ja hã omu nẽ kot inhnê tanhmã kãm nẽ xwỳnhta pumu nẽ ja hã homnuj tỳx nẽ. Te mẽ kot mẽhõ pynênh nẽ mut ã kẽn pytĩ hõ nhôr nẽ ma o htẽm nẽ gô rax kãm mẽnh pyràk o koja hipêx. Te ho ja pyràk no ãm homnuj tỳx o ja jakre. Jakamã kwa mẽ ixkapẽr ma nẽ kãm ajamaxpẽr tỳx rãhã ho ri apa. Anẽ.


eng: If therefore you have not been faithful in the unrighteous mammon, who will commit to your trust the true riches?

apn: —Na hte Tĩrtũm tanhmã mẽ pakute hã mẽ pahpumunh mex nẽ. Koja mẽ amã mẽmoj gõ ka mẽ kãm hprãm xà hkôt ho anhõxỳ hkêt nhũm ja hã mẽ apumu nẽ axte mẽ amã mẽmoj gõ. Nom hpãnhã mẽ amã õr rax o wamta jakre nẽ kugõ. Nom kot ka mẽ ri mẽmojta o anhõxỳ ho ri apa nhũm tee ri ja hã mẽ apumu nẽ axte mẽ amã mẽmoj nhõr kêt nẽ. Koja mẽ amã mẽmoj gõ ka mẽ ho anhõxỳ ho ri apa nhũm ja kêp homnuj nẽ.


eng: I will get up and go to my father, and will tell him, “Father, I have sinned against heaven and in your sight.

apn: Nà kot paj ma akupỹm mõ. Hãmri nẽ inhõ papaj pumu nẽ ã kãm amnhĩ jarẽnh anẽ nẽ kãm: ‘Kwa Papaj. Na pa pre ixpê akra hã amnhĩ tomnuj tỳx kumrẽx nhũm ja apê omnuj nẽ. Nhũm Tĩrtũm pê ja omnuj nẽ.


eng: I am no more worthy to be called your son. Make me as one of your hired servants.”’

apn: Jakamã na pa ixpê akra hã amã amnhĩ jarẽnh ã ixpijaàm nẽ. Ixte tãm kêt kumrẽx. Jakamã kwa xà kot pa amã mẽmoj tã ixàpênh o ri ixpa ka hpãnhã inhmã inhõ pa apku nà?’ Anhỹr o kot pa kãm amnhĩ jarẽ. Nà kot paj anẽ.”


eng: It is fit neither for the soil nor for the manure pile. It is thrown out. He who has ears to hear, let him hear.”

apn: No kot kaj mẽ amnhĩ kukamã ajamaxpẽr kêt nẽ atỳx ri ixkôt amnhĩ xunhwỳr japêr. Hãmri nẽ mẽmo arĩgro hã mẽ kot ixtã tanhmã mẽ ato xwỳnhjê pymaj ra ixkaga mã. Hã kot kaj mẽ te mẽ ate kaxwa punu pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Kaxwaja mẽ apkur xà kamã mex. Na htem amnhĩm ho õ xành nẽ kuku. Nom koja mẽhõ kamã pika hkwỳ mẽ nẽ ho ahkà hãmri tanhmã kot mẽ ho nẽ akupỹm ho mex? ãm mẽ kot hkapĩr pix kaxyw koja mex. Ja pyrà nẽ kot ka mẽ atõ ate inhmã tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho apa hã amnhĩ jarẽnh tã gaa nẽ amã ixkôt amnhĩ nhĩpêx prãm nõkati. Hãmri nẽ ra te ate kaxwa punu kapĩr mã tãmta pyràk. E kwa mẽ mẽmoj tã ixujarẽnhja ma nẽ mẽ uràk nẽ amnhĩ kukamã ajamaxpẽr mex nẽ. Anẽ.


eng: When he went into the house of one of the rulers of the Pharisees on a Sabbath to eat bread, they were watching him.

apn: Tã nhũm sap nhũm Jejus ma Parijew nhõ xwỳnhjê krãhtũm kutã apkur kaxyw õrkwỹ hwỳr tẽ. Hãmri nhũm mẽ wa hã htu rax nẽ Jejus apkur ã tãnopxar o kuhê. Mẽ kot amnhĩ nhĩpêx kwỳm ri tanhmã amnhĩ nhĩpêx to nhũm mẽ kot hã omunh nẽ ra hã àmnênh kaxyw nhũm mẽ kuri htãnopxar o kuhê.


eng: Behold, a certain man who had dropsy was in front of him.

apn: Nhũm ixkreja kamã mẽhõ my hte hikot xwỳnh mẽ kuri xa.


eng: It is like yeast, which a woman took and hid in three measures of flour, until it was all leavened.”

apn: Nhũm Jejus arĩ mẽ ahkre ho xa. Nom hprĩ hã amnhĩ jarẽnh kêt nẽ. Ãm amnhĩ tã kuxi nẽ mẽ kãm awjarẽ nẽ mẽ kãm: —E kot pa hpãnhã tanhmã mẽ amã pãwti kaxkrit xà jarẽnh to. Koja mẽnijê hõ ãm hkwỳ ho grire nẽ kupy nẽ kaxyw mẽmo xôm kãm kumẽ nẽ ho pihkàr pa nẽ ho pãwti nhĩpêx. Nhũm kaxkrit xàja grire htã pãwti piitã ho kaxkrit mex nẽ. Ja pyrà nẽ kot paj ixpyxi htã koja mẽ nhỹrmã pika piitã hkôt ixkôt amnhĩ nhĩpêx mex o pa. Anẽ. Nhũm pre ã Jejus mẽ kãm amnhĩ tã pãw kaxkrit xàja xi nẽ harẽnh anẽ.


eng: He laid his hands on her, and immediately she stood up straight and glorified God.

apn: Hãmri nhũm Jejus omu nẽ amnhĩ wỳr kãm hpa ho apê nhũm hwỳr tẽ nhũm hã ĩhkra xi nẽ kãm: —E na ka ra akupỹm amex. Anẽ nhũm akupỹm katàt nẽ mex kurê kumrẽx. Hãmri nẽ amnhĩ pumu nẽ hkĩnh tỳx nẽ Tĩrtũm mã mex o mex ã harẽnh o xa.


eng: He was teaching in one of the synagogues on the Sabbath day.

apn: Tã nhũm mẽ õ arĩgromnu pê sap kato nhũm Jejus Ijaew pikuprõnh xà hã ixkre hwỳr axà nẽ kamã Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre ho nhỹ.


eng: Behold, there was a woman who had a spirit of infirmity eighteen years. She was bent over and could in no way straighten herself up.

apn: Nhũm kamã mẽhõ ni hikôt rãhã nẽ pa xwỳnhja nhỹ. Na pre ra amnepêm mẽkarõmnuti tanhmã ho nhũm katàt nẽ ri mrar kêt kumrẽx. Ãm hikôt rãhã nẽ ri pa hã ra hã amgrà pê 18.


eng: If it bears fruit, fine; but if not, after that, you can cut it down.’”

apn: Hãmri nhũm tee ri kot kãm hã karõja ma nẽ kãm: “Kwa nà kormã. Pa kop ixàmnhĩx pàr krax ã mẽmo japôk kwỳ kapĩ nẽ kop hamã mãn. Kê axte hã amgrà pyxi nẽ hapêx nẽ ô hkêt pa kormã krãhta nẽ kumẽ. Koja amgrà ja kamã amã ô japêr ka omu nẽ akĩnh nẽ.” Anẽ. Ã mẽ ujarẽnh kot anhỹr. Anẽ. Nhũm Jejus ã mẽ kãm ujarẽnh anẽ. Mẽ kot amnhĩ tomnuj tỳx o pa htã nhũm Tĩrtũm kot pur nhõ dõn mã àpênh xwỳnhta pyrà nẽ mẽ kamã gryk tokyx anhỹr kêt ã nhũm ã hã kuxi nẽ mẽ kãm ujarẽnh anẽ.


eng: I tell you, no, but unless you repent, you will all perish in the same way.

apn: Hãmri nhũm mẽ kãm: —Nà mẽ kot amnhĩ tomnuj tỳx mỳrapê mẽ kot mẽ himex kêt. Mẽ apiitã mẽ ate amnhĩ tomnuj o axpẽn pyràk kênã. Tã kot ka mẽ amnhĩ tomnuj kaga nẽ Tĩrtũm kôt amnhĩ xunhwỳr kêt hã kot ka mẽ nhỹrmã ty hãmri nẽ õ krĩ hwỳr axàpir kêt nẽ.


eng: I tell you, you will by no means get out of there until you have paid the very last penny.”

apn: —Na htem tanhmã axpẽn tomnuj to. Hãmri nhũm kot tanhmã war axpẽn to xwỳnhta pahi hwỳr htẽm nẽ kãm tanhmã kot ho xwỳnhta jarẽnh kaxyw. Hãmri nhũm kamã gryk xwỳnhta kot pahi mã harẽnh kaxyw ã harẽnh ma nẽ hãmri tokyx hwỳr tẽ nẽ wa tãm akupỹm axpẽn xãm. Na htem ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Pahi kot ja mar nẽ tanhmã mẽ ho pymaj na htem ã amnhĩ nhĩpêx anẽ nẽ tokyx akupỹm tãm axpẽn xunhwỳ. No koja mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt nẽ nhũm pahija mẽ harẽnh ma hãmri nẽ tanhmã kot hõ ho xwỳnhta pynê nẽ haxà nhũm tee kãm kator prãm o hkrĩ kaprỳ. Hãmri nẽ tanhmã amnhĩ to nẽ amnhĩ pãnhã kãm amnhĩ rer pa nhũm pahihtija kormã mẽ kãm anẽ nhũm mẽ kãm ure nhũm kato. Ja pyrà nẽ kêr ka mẽ Tĩrtũm tanhmã kot mẽ anhĩpêx to pymaj tokyx mẽ ate amnhĩ tomnuj kaga nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx rãhã ho ri apa. Anẽ.


eng: “Why don’t you judge for yourselves what is right?

apn: ã na ka htem aprĩ hã mẽmoj pumunh kôt mẽmoj kukamã ajamaxpẽr mex o ri apa anẽ. Nom nhũm Tĩrtũmja mẽ ate tanhmã amnhĩ tomnuj to mỳrapê tanhmã mẽ ato kaxyw nhũm mẽ ate ja hã amnhĩ pumunh tã tokyx amnhĩ tomnuj kaga hkêt nẽ.


eng: but he who didn’t know, and did things worthy of stripes, will be beaten with few stripes. To whomever much is given, of him will much be required; and to whom much was entrusted, of him more will be asked.

apn: —Nẽ koja mẽhõ kormã Tĩrtũm kapẽr mar kêt nẽ htỳx ri tanhmã amnhĩ tomnuj to ho pa. Hã koja Tĩrtũm ja hã omu nẽ nhỹrmã kot amnhĩ tomnuj o pata mỳrapê tanhmã ho nhũm amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xà kamã pa. Nom akrànhmã amnhĩ xà kamã hamak o pa. Aa kot Tĩrtũm kapẽr mar kêt jakamã koja ãm akrànhmã amnhĩ xà kamã hamak o pa. Nom koja mẽhõ kapẽr mar mex tã ãm kuma nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx kêt nẽ. Nẽ xatã hirôp kuhê nẽ tanhmã amnhĩ tomnuj to. Hã koja Tĩrtũm tee ri ja hã omu nẽ nhỹrmã tanhmã homnuj tỳx to. Hãmri nhũm wamtajê pyrà nẽ amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xàta kamã pa ho pa nom mẽ kĩnhã amnhĩ xà htỳx kamã hamak rãhã ho pa. Anẽ.


eng: “Let your waist be dressed and your lamps burning.

apn: Nhũm pre Jejus arĩ mẽ ahkre nẽ mẽ kãm: —E na pa pre ra mẽ apê ixkôt mẽ apa ho apa xwỳnhjê mã tanhmã amnhĩ kukamã amnhĩ jarẽnh to. Ixtyk nẽ akupỹm ixtĩr nẽ ma akupỹm ixàpir hãmri nẽ mẽmo arĩgro hã akupỹn mẽ awỳr ixwrỳkja na pa pre ra mẽ amã ja hã amnhĩ jarẽ. Tã kwa kêr ka mẽ ixwakre kamã ixte mẽ amã ã amnhĩ jarẽnh anhỹrja mã ajamaxpẽr tỳx pê ixkôt amnhĩ nhĩpêx rãhã ho ri apa.


eng: They will be blessed if he comes in the second or third watch and finds them so.

apn: —Te mẽ õ patrãw mã mẽ àpênh mex xwỳnhjaja kot amnhĩ nhĩpêx pyràk o amnhĩ nhĩpêx o ri apa. Koja mẽ õ patrãw ma mẽ kot axpẽn mã wa rer mã xwỳnh pumunh mã ma nhỹhỹm tẽ. Hãmri nhũm kãm mẽ àpênh xwỳnhjaja arĩ kutêp õrkwỹ kamã hkrĩ. Axkãm hamak rom nẽ kutêp hkrĩ. Akupỹn htẽm nhũm mẽ kot amnhĩ wỳr mar nẽ kãm kahê xà mẽnh tokyx anhỹr kaxyw arĩ kutêp õt kêt nẽ hkrĩ. Kôt ã kamàt nhũm akupỹn hpôx o htẽm rỳ arĩgro hwỳr hpôx o htẽm nhũm mẽ kot amnhĩ wỳr mar nẽ kãm kahê xà mẽnh tokyx anhỹr kaxyw kutêp õt kêt nẽ hkrĩ. Akupỹn hpôx ã omunh hãmri nẽ tokyx apkur kaxyw kãm õ nhĩpêx kaxyw. Kêr kê akupỹn pôj nẽ ã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã mẽ omu nẽ hkĩnh nẽ. Tã kêr ka mẽ àpênh xwỳnhtajê pyrà nẽ ixwakre kamã inhmã ajamaxpẽr rãhã ho ri apa. Jao ixkamã ajamak o apa ho ixkôt amnhĩ nhĩpêx mex rãhã nẽ. No kot paj akupỹn mẽ awỳr wrỳ hãmri ka mẽ àpênh xwỳnhjê pyrà nẽ inhmã mẽmoj nhõr kêt nẽ. Kêt pa kot paj mẽ õ patrãwta kurom mẽ amã mẽmoj mex gõ.


eng: If then you aren’t able to do even the least things, why are you anxious about the rest?

apn: Jakamã kwa kêr ka mẽ mẽmo arĩgro hã axàpkur xà hkryre pumu nẽ ate amnhĩ pê hkrẽr par nẽ amã prãm o akaprĩ nẽ apa hkukamã tee ri ajamaxpẽr kêt nẽ. Ãm Tĩrtũm kamnàr rom axàmnhĩx anhõ hkryreta ku nẽ akĩnh kãm tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ri apa. Xà kot ka anhõ mry grire pumu nẽ akaprĩre nhũm ra tanhmã amã amnhĩ to rax to? Na htem ãm tee ri mẽmo hkukamã hamaxpẽr o hkaprĩ nẽ pa kaprỳ. Jakamã kêr ka mẽ ã ri ajamaxpẽr anhỹr o akaprĩ nẽ apa hkêt nẽ.


eng: But the very hairs of your head are all counted. Therefore don’t be afraid. You are of more value than many sparrows.

apn: —Nẽ Tĩrtũm kot mẽ pahto hapêx par pumunh tã mããnẽn kot mẽ pajamãr pumunh mex. Mãn ka htem kuwênhre pumu. Na hte Tĩrtũm hamãr mex o pa. Mẽ piitã mẽ kot ãm kuwênhre pumunh o pa htã nhũm Tĩrtũm mẽ kurom hamãr mex o pa. Nẽ htãnopxar rãhã ho pa. Nom kãm mẽ pajapê htỳx o kuwênhre jakrenh jakamã kwa mẽ tee ri amnhĩ kukamã ajamaxpẽr o ri akaprĩ nẽ apa hkêt nẽ. Koja Tĩrtũm mẽ pahtãnopxar rãhã ho pa. Ra kot tanhmã mẽ pakute hã mẽ pahpumunh par. Nẽ ahpỹnhã tanhmã mẽ pahkrã hkĩ kute hkôt mẽ pahpumunh par. Tã kot mẽ pahtãnopxar rãhã jakamã mo kaxyw kot kaj kêt mẽ ri amã mẽhõ puma ho ri apa?


eng: lying in wait for him, and seeking to catch him in something he might say, that they might accuse him.

apn: Hãmri nẽ kato nẽ ma tẽ. Nhũm Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre ho mẽ pa xwỳnhjê mẽ Parijew nhõ xwỳnhjaja hãmri kot tanhmã mẽ kãm kapẽr toja ma nẽ kamã gryk tỳx nẽ. Jakamã ma hkôt mra. Hêx rom mẽmoj tã hkukjêr o hkôt mra. Nẽ hã hkukjêr kãm hihtỳx o hkôt mra. Kot tanhmã mẽ kãm ujarẽnh to nhũm mẽ kot mar nẽ ra hã àmnênh kaxyw ma hkôt àhkukjêr o mra.


eng: from the blood of Abel to the blood of Zachariah, who perished between the altar and the sanctuary.’ Yes, I tell you, it will be required of this generation.

apn: —Na prem Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh o mẽ pa xwỳnhjê nhĩmex rax nẽ. Amnepêm panhĩ kator krax rũm finat Atãw kra finat Apewja na pre Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o pa nhũm htõ kãm mar prãm kêt nẽ kupĩ. Tã nhũm Tĩrtũm axte mẽ hwỳr ỹ hã kapẽr jarẽnh o mẽ pa xwỳnh kwỳjê rẽ nhũm prem mã mẽ ho anẽ nẽ mẽ hkwỳjê nhĩmex. Nhũm pre xatã mẽ hwỳr mẽ hkwỳjê rẽ nhũm mẽ xatã mẽ kupa. Ã Apew rũm finat Jakaris wỳr na prem mẽ himex rax anẽ. Nẽ hpãnhã Jakarisja nhũm prem Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre kamã kupĩ. Tã ka mẽ ajaxwỳja amã Tĩrtũm kapẽr mar prãm kêt nẽ mẽ uràk nẽ amã ỹ hã kapẽr jarẽnh o mẽ pa xwỳnhjê nhĩmex prãm. Tã ã mẽ pahpãmjê mẽ ato hpimrààtã mẽ ate mẽ hipêx anhỹrja mỳrapê koja Tĩrtũm ja hã mẽ apê mẽ hkanrẽhã mẽ htàmnhwỳjaja tanhmã mẽ ato htỳx to ka mẽ amnhĩ xà htỳx kamã ajamak o ri apa rãhã nẽ kãm ga.


eng: Therefore also the wisdom of God said, ‘I will send to them prophets and apostles; and some of them they will kill and persecute,

apn: —Na pre Tĩrtũm amnepêm mẽ pahpãmjê hkukamã tanhmã mẽ harẽnh to. àhpumunh tỳx xà hkôt tanhmã mẽ hkukamã mẽ harẽnh to nẽ mẽ harẽnh o: “Kot paj ma mẽ hwỳr inhỹ hã ixkapẽr jarẽnh xwỳnhjê rẽ. Nom koja mẽ omu nẽ ãm mẽ omu nẽ kêp mẽ hprãm nõkati nẽ tanhmã mẽ hipêx to ho pa. Nẽ ixpê mẽ hkwỳjê hpar o pa. Ã koja mẽ inhỹ hã ixkapẽr jarẽnh xwỳnhjê nhĩpêx anẽ.” Anhỹr o mẽ hkukamã mẽ harẽ. Tã ã mẽ harẽnh anhỹr xà hkôt nhũm prem ã mẽ hipêx anẽ nẽ mẽ hkwỳjê hpa nẽ mẽ hkwỳjê pynê nẽ mẽ hagjê. —Amnepêm mẽ akukamã mẽ kot ã mẽ hipêx anhỹr nhũm mẽ ate mẽ ano ho ja hã mẽ omunh kêt tã ka htem arĩ mẽ hã pika ho mex o ri apa. Te mẽ amã mẽ hapê nẽ mẽ ho ajamak pyrà nẽ mẽ hã pika ho mex o ri apa. Nom mẽ amã mẽ hapê hã ho mex hkêt nẽ. Ãm ra mẽ htyk nẽ hapêx nẽ mẽ amã Tĩrtũm kapẽr jarẽnh o pa hkêtja ã na ka htem akĩnh nẽ ã axêx rom mẽ hã pika ho mex anhỹr o ri apa.


eng: But when someone stronger attacks him and overcomes him, he takes from him his whole armor in which he trusted, and divides his plunder.

apn: —Satanastija àhpumunh tỳx jakamã na htem tee ri kêp mẽ kot hkôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjê pytàr kaxyw nhũm mẽ nê mẽ omunh mex nẽ. Nom ixàhpumunh tỳx o ixte Satanasti jakrenh jakamã pa na pa hte kêp mẽ utà nhũm mẽ hpãnhã ixkôt ri amnhĩ nhĩpêx.


eng: For everyone who asks receives. He who seeks finds. To him who knocks it will be opened.

apn: —Tã kêr ka mẽ ja pyrà nẽ amnhĩ to Tĩrtũm wỳr rãhã ho ri apa nhũm ama nẽ ate mẽmoj tã hwỳrta amã kugõ. Ãm xatã ate hã axàhwỳr o ri apa nhũm amã kugõ. Ãm mẽmoj to hwỳr rãhã ho ri apa nhũm ama hãmri nẽ amã mẽmoj tanhmã hipêx to. Te ho mẽhõ kãm tep xành nẽ gôx kãm xatã tep rẽnh xà rẽnh o ãm pyrà nẽ xatã mẽmoj tã hwỳr o ri apa. Hãmri nhũm ama nẽ amã hprãm xwỳnhta gõ. Te ho tep kanhêr xwỳnhta tã kot tep õ kanhêr pyràk o anhĩpêx nẽ amã mẽmoj prãm xwỳnhta gõ. Anẽ.


eng: for a friend of mine has come to me from a journey, and I have nothing to set before him,’

apn: Nhũm Jejus arĩ hkôt mẽ pa ho pa xwỳnhjê jahkre ho nhỹ nẽ mẽ kãm: —Nẽ ja. Koja mẽ akràmnhwỳjê hõ. Nhũm kôt ã kamàt nhũm nhỹhỹnh awỳr mõn pôj. Ka anhõ mẽmoj kêt hãmri nẽ anhĩjuk ri akràmnhwỳ hwỳr tẽ. Hãmri nhũm ra amnhĩ tã kahê nẽ nõ. Ka tee ri omu hãmri nẽ hakwa krem xa nẽ kãm akapẽr nẽ kãm: “Pa ixkràmnhwỳ. Na ka mẽ ra gõr? Kwa kànhmã nhỹ nẽ inhmã anhõ mẽmoj japêr. Na ra ham ixkràmnhwỳta mõn pôj. Nẽ kãm prãm tỳx nẽ mõ nom kaxyw inhõ hkêt. Kwa kànhmã nhỹ nẽ inhmã anhõ mẽmoj japêr nẽ inhmã hkwỳ pa ma o tẽ kê kukrẽ. Ãm inhõ hkêt kumrẽx. Ãm hãmri na pa amã amnhĩ jarẽ. Kwa tokyj kànhmã nhỹ nẽ inhmã mẽmoj japêr nà?” Anhỹr o kãm akapẽr.


eng: for I tell you that many prophets and kings desired to see the things which you see, and didn’t see them, and to hear the things which you hear, and didn’t hear them.”

apn: Nhũm pre Jejus ã Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh anẽ hãmri nẽ hpãnhã hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê mã kapẽr nẽ mẽ kãm: —E na ka htem ixkôt mẽ ano ho ixte tanhmã amnhĩ nhĩpêx to hã ixpumunh o ri apa. Nẽ mẽ ajamak o ixkapẽr mar o ri ixkôt apa. No amnepêm mẽ akukamã pahijaja nẽ Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh o ri mẽ pa xwỳnhjaja kãm ixpumunh prãm tỳx o pa htã mẽ akĩnhã ixpumunh kêt rãhã htyk pa. Kormã ixwrỳk nẽ jar ixkator kêt jakamã na prem ixpumunh kêt rãhã ty. Nẽ mẽ kãm ixkapẽr mar prãm tã mẽ akĩnhã ixkapẽr mar kêt nẽ. Ãm mẽ kapxipixjaja na ka mẽ mỳr pê ixte amnhĩ nhĩpêx ã ixpumunh nẽ ixkapẽr mar o ixkôt apa. Tã mẽ kurom mẽ ate ano ho ixpumunh nẽ ajamak o ixkapẽr mar jakamã kwa mẽ ja hã amnhĩ pumu nẽ tãm amnhĩ nhĩpêx o akĩnh nẽ ri apa. Anẽ.


eng: Nevertheless, don’t rejoice in this, that the spirits are subject to you, but rejoice that your names are written in heaven.”

apn: Mẽkarõmnuti te kot kagã xoprê rỳ te kot makre pyràk. Tã ra ixte mẽ amã ixàhpumunh tỳx xà hkwỳ nhõr jakamã na ka prem mẽ kãm akapẽr nhũm mẽ tee ri akutã tanhmã amnhĩ tỳx to hprãm. Tã koja Satanasti tee ri mẽ ate nhỹrmã Tĩrtũm mẽ wa ixri atĩr tũm nẽ apa pymaj tanhmã mẽ ano kupyr to kaprỳ. Ra Tĩrtũm kot õ kagà kamã mẽ atĩr tũm nẽ mẽ apa kaxyw mẽ anhĩxi hã kagà kênã. Jakamã kwa mẽ jam ajamaxpẽr o akĩnh nẽ ajamakêtkati nẽ ri apa. No kêt mẽkarõmnuti kot mẽ akapẽr mar nẽ mẽ kurũm hapôxta ã mẽ omunh xà hkôt pix mã akĩnh nẽ ri apa hkêt nẽ. Anẽ.


eng: But it will be more tolerable for Tyre and Sidon in the judgment than for you.

apn: Tã nhũm Jejus krĩ hkwỳ nhõ xwỳnhjê mã kapẽr o xa nẽ mẽ kot amnhĩ tomnuj ã mẽ kãm akir. Krĩ pê Korajĩ mẽ Pesêj nhõ xwỳnhjê kumrẽx mã kapẽr nẽ mẽ kãm: —E mẽ inhma. Amnepêm krĩ pê Sitõ mẽ Xir wa kamã mẽ pa xwỳnhjaja na prem tanhmã amnhĩ tomnuj tỳx to ho pa nhũm Tĩrtũm mẽ omu nẽ hã mẽ homnuj tỳx nẽ. Tã kwa mẽ o kora Korajĩ mẽ Pesêj wa kamã mẽ apa xwỳnhjaja. Ra ixte mẽ amã mẽ ate mẽmoj pumunh kêt o anhỹr rax o ixpa htã ka mẽ omu nẽ arĩ amnhĩ tomnuj o ri apa nẽ tokyx amnhĩ tomnuj kaga hkêt nẽ. Jakamã kot kaj mẽ amex kêt nẽ. Kop apu Sitõ rỳ Xir kamã mãn ixte mẽ kãm aa mẽ kot mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr o ri ixpa ronhỹx mẽ omu nẽ mẽ arom amnhĩ kaxyw ixkôt hamaxpẽr kurê kumrẽx. Nẽ tee ri tanhmã amnhĩ tomnuj to ho pa hã amnhĩ pumu nẽ hkaprĩ nẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kaga hpa. No mẽ kajaja na pa tee ri mẽ amã tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ri ixpa kaprỳ. Ka mẽ ja hã ixpumu nẽ ãm ixpumu nẽ amnhĩ tomnuj kaga hkêt nẽ. Tã koja nhỹrmã Tĩrtũm mẽ piitã mẽ kot amnhĩ tomnuj mỳrapê tanhmã mẽ hipêx to. Hãmri nẽ tanhmã Sitõ mẽ Xir wa kamã mẽ pa xwỳnhjê jarẽnh to nhũm mẽ kot amnhĩ tomnuj mỳrapê amnhĩ xà htỳx kamã hamak o ri pa. No mẽ kajaja mẽ ate amnhĩ tomnuj tỳx o mẽ hakrenh jakamã koja Tĩrtũm mẽ hkĩnhã mẽ atomnuj tỳx o mẽ atomnuj tỳx. Ka mẽ amnhĩ xà htỳx kamã ajamak rãhã ho ri apa ho apa. Anẽ.


eng: Now Peter and those who were with him were heavy with sleep, but when they were fully awake, they saw his glory, and the two men who stood with him.

apn: Hãmri nhũm Jejus Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh o xa. Nom nhũm hkôt hixêt wỳr mẽ mõr xwỳnhjaja õtxwa htỳx nẽ ra gõr nẽ hikwỹ. Pu nhũm Jejus axtem hkuk nẽ xa. Nẽ ê haka htỳx nẽ xa. Hãmri nhũm ja wa kaxkwa rũm wrỳ nẽ kuri kãm kapẽr o xa. Finat Mojes mẽ finat Erisja wa kuri kãm kapẽr o xa. Na pre ra amnepêm Tĩrtũm amnhĩ wỳr wa ho api. Tã nhũm wa ra akupỹn wrỳ nẽ Jejus mã kapẽr o xa. Mẽ hpimrààtã hirã htỳx kãm axpẽn mã kapẽr o kuhê. Jejus kormã krĩ pê Jerujarẽ kapem mẽ kot hpĩr kêt ri nhũm wa mẽ axpẽn mã htyk kukamã harẽnh o kuhê. Nhũm wa kãm: —Nà Tĩrtũm jamaxpẽr xà hkôt kot kaj ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Anhỹr o Jejus tyk kukamã kãm hamaxpẽr o hihtỳx o wa xa. Rôm nhũm mẽ õt xwỳnhjaja hkrã hapôj nẽ tee ri Jejus pumu. Nhũm mex kumrẽx nẽ hirã htỳx kãm xa nhũm mẽ omu nẽ kuri wa ãm xwỳnhta wa omu.


eng: For they were about five thousand men. He said to his disciples, “Make them sit down in groups of about fifty each.”

apn: Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ mẽ kãm: —Kwa ka mẽ kamjaja mẽ kãm mẽmoj gõ kê mẽ kuku. Anẽ. Nhũm mẽ ohtô rax nẽ mẽ hkôt mra. Mẽmyjaja kêp 5.000 nẽ kaxyw mẽ hprõ nẽ mẽ hkrajaja. Jakamã nhũm mẽ kêp 12jaja Jejus kot ã mẽ kãm kapẽr anhỹrja ma nẽ tee ri mẽ hkukamã hamaxpẽr nẽ kãm: —Kwa nà mo mẽ panhõ rax? Mẽ panhõ pãwti kêp sĩk nẽ kaxyw tep grà axkrutre kênã kot kêt we mẽ piitã mẽ hipêx pa. Xà kot paj mẽ ma mra nẽ nhỹri mẽ kãm mẽ apkur xà japrô nhũm mẽ kuku? Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kãm: —Nà pu mẽ kãm mẽmoj japrôr kêt nẽ. Mẽ panhõta kot puj mẽ kãm ho anhgrà. E mẽ kãm anẽ kê mẽ ahpỹnhã ri hije nẽ hkrĩ nẽ apku. Anẽ.


eng: and by some that Elijah had appeared, and by others that one of the old prophets had risen again.

apn: Hãmri nhũm pika pê Garirej kamã mẽ piitã Jejus jarẽnh ma nẽ ahpỹnhã ri tanhmã axpẽn mã harẽnh to. Mẽ hkwỳjaja kêp finat Juãw Paxis akupỹm htĩr ã ri harẽ. Nhũm mẽ hkwỳjaja amnepêm mẽ hkukamã Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh xwỳnhjê hõ ra akupỹm htĩr ã harẽ. Nhũm mẽ hkwỳjaja kêp finat Eris ã axpẽn mã harẽ. Jakamã nhũm pahihti Eroxja mẽ kot ahpỹnhã tanhmã ri harẽnh toja ma nẽ tee ri hkukamã hamaxpẽr.


eng: He sent them out to preach God’s Kingdom and to heal the sick.

apn: Tã nhũm Jejus hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnh pê 12jê mã kapẽr nẽ mẽ kãm: —E mẽ amnẽ ixwỳr mra nẽ ixkapẽr ma. Na pa ra mẽ amã ixàhpumunh tỳx xà hkwỳ gõ. Jakamã kêr ka mẽ inhỹ hã ma ri akwỳjê hkôt tanhmã mẽ ho mex to ho ri mẽ hkôt apa. Mẽ à xwỳnhjê ho mex o ri mẽ hkôt apa. Nẽ mẽ hkwỳjê nê mẽkarõmnuti japôj. Nẽ mẽ piitã mẽ kãm anẽ kê mẽ tokyx Tĩrtũm kôt amnhĩ xunhwỳ kê mẽ ho hkra.


eng: They were ridiculing him, knowing that she was dead.

apn: Hãmri nhũm mẽ mõ nẽ õrkwỹ hwỳr pôj nẽ hwỳr axà nẽ mẽ omu nhũm mẽ ra htyk xwỳnhta ã htu rax nẽ. Nẽ omũj ri mur. Hãmri nhũm Jejus mẽ hwỳr axà nẽ mẽ mỳr ã mẽ omu nẽ mẽ kãm: —Kwa mẽ hãmri amỳr kêt nẽ. Na nireta mẽ apê htyk kêt na ãm gõr nẽ nõ. Anẽ. Hãmri nhũm ra mẽ kot htyk ã omunh mex jakamã kuma nẽ ãm kuma nẽ axtem nẽ ri axpẽn mã hã hpẽr o axkẽ. Hãmri nhũm Jejus htyk xwỳnhta wỳr hitom wỳr àr kaxyw nẽ amnhĩ kôt Juãw nẽ Xiakre nẽ Pêtre nẽ kaxyw htyk xwỳnh katorxà nẽ hipêêxàja. Jajê pix na pre amnhĩ kôt mẽ ho agjê.


eng: for he had an only born daughter, about twelve years of age, and she was dying. But as he went, the multitudes pressed against him.

apn: Hãmri nhũm Jajti ma hwỳr tẽ. Ijaew nhõ Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre xà hã ixkre jamãr xwỳnh na pre. Nhũm pre hkra ni pyxire. Hã amgrà pê 12. Tã ra kêp à htỳx nẽ htyk kaxyw nẽ nõ. Hãmri nhũm hipêêxàja tee ri omu hãmri nẽ Jejus wỳr tẽ nẽ kutã hkõnkrã ho tẽm nẽ nhỹ nẽ ho kuwỳ nẽ kãm: —Pa akupỹm mẽ ixto mex xwỳnh maati. E awỳr na pa tẽ. Na ra ixkra ixpê htyk kaxyw. Pa tee ri omu nẽ kaxyw amã ijamaxpẽr nẽ awỳr tẽ. Kwa ma ixkôt inhõrkwỹ hwỳr tẽ nẽ inhmã omu nẽ tokyx inhmã ho mex nà? Anẽ. Hãmri nhũm kuma nẽ ma hkôt tẽ. Nhũm mẽ ohtô nẽ wa hkôt pry hã mra nẽ axpẽn nhĩgã nẽ axpẽn kujahêk o hkôt mra.


eng: “Return to your house, and declare what great things God has done for you.” He went his way, proclaiming throughout the whole city what great things Jesus had done for him.

apn: Hãmri nẽ amnhĩ nê Jejus mã kapẽr nẽ kãm: —E kwa mẽ tokyj ma akupỹm amrar kurê kumrẽx. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ awjanã nẽ ma akupỹm pàr wỳr mra nẽ agjê. Nhũm akupỹm mex xwỳnhta mẽ hkôt hkrà nom nhũm Jejus kãm: —Nà kot kaj mẽ ixkôt amõr kêt nẽ. Ma akupỹm anhõ krĩ hwỳr mãn tẽ nẽ Tĩrtũm kot tanhmã akupỹm ato mex to hã mẽ kãm amnhĩ jarẽnh o ri mẽ hkôt apa. Anẽ. Hãmri nhũm kuma nẽ ma akupỹm krĩm tẽ nẽ ri mẽ kãm Jejus kot tanhmã ho mex to hã harẽnh ri mẽ hkôt pa.


eng: Those who saw it told them how he who had been possessed by demons was healed.

apn: Nhũm mẽ tee ri mẽ kuma hãmri nẽ ma kot Jejus pumunh mã hwỳr mra nẽ hkaxpa. Nẽ kuri myta pumu nhũm ra akupỹm tãm hkrã nẽ tãm amnhĩ nhĩpêx nẽ ê kamã mex nẽ nhỹ. Nhũm mẽ kot hã omunh xwỳnhjaja mẽ kãm ujarẽnh pa. Nhũm mẽ kuma nẽ tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr o ra kãm ma nẽ.


eng: Now there was there a herd of many pigs feeding on the mountain, and they begged him that he would allow them to enter into those. Then he allowed them.

apn: Hãmri nẽ Jejus mã: —Kwa jahti nê mẽ ijapôj nẽ mẽ kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xà hwỳr mẽ ixrẽnh kêt nẽ. Hagrô hkwỳ mũj wỳr mãn mẽ ixrẽ pa mẽ hpãnhã hwỳr mãn hagjê nà? Anẽ. Hagrôja kii mẽ kêp amỳm hixêt ã ri apkur o pa nhũm mẽ ã Jejus mã mẽ hwỳr amnhĩ to hwỳr anẽ. Hãmri nhũm mẽ kãm: —Tôe. Tô mẽ tãm hwỳr mãn mra. Anẽ.


eng: and certain women who had been healed of evil spirits and infirmities: Mary who was called Magdalene, from whom seven demons had gone out;

apn: Nẽ mẽni hkwỳjaja. Na pre ra Jejus mẽ hkwỳjê nê mẽkarõmnuti japôj. Nẽ mẽ hkwỳjaja tanhmã mẽ à kute xwỳnhjaja nhũm akupỹm mẽ ho mex. Xwỳnhjaja nhũm prem haxwỳja ma hkôt ri pa. Hõ pê na pre Marir Matarẽn nhũm pre ra Jejus nê mẽkarõmnuti ho 7 nẽ hapôj.


eng: and Joanna, the wife of Chuzas, Herod’s steward; Susanna; and many others who served them from their possessions.

apn: Nẽ Joanã. Joanã mjên Kujahti na pre kêp pahihti Erox mã mẽ àpênh xwỳnhjê krãhtũm. Nẽ Sujãnre. Nẽ kaxyw mẽnijê ohtô nẽ Jejus kôt tanhmã mẽ ho ajuta hto ho mẽ hkôt pa. Jao mẽ hikàxpore ho mẽmoj japrô nẽ ho mẽ kãm mẽ õ nhĩpêx o ri mẽ hkôt pa.