eng: When they came near to Jerusalem and came to Bethsphage, to the Mount of Olives, then Jesus sent two disciples,

apn: Tã nhũm Jejus kormã Jerujarẽ hwỳr kormã mõ. Pa mẽ hkôt mõ nẽ ra Petake hwỳr ixàhtêp o mõ. Hixêt pê Oriwêhti kahti ri na pre krĩja xa. Jakamã pa mẽ wa hwỳr ixàhtêp o mõ nhũm Jejus mẽ ixte hkôt ixpa ho ixpa xwỳnhjê wa ho axkrut nẽ amnhĩ kukamã wa kumẽ.


eng: saying to them, “Go into the village that is opposite you, and immediately you will find a donkey tied, and a colt with her. Untie them and bring them to me.

apn: Nẽ wa kãm: —E wa ma krĩ mũj wỳr mẽ ixkukamã wa tẽ. Nẽ wa hwỳr axà nẽ nhỹri jumẽnre mẽ hkra wa kãm ê nẽ wa ãm xwỳnh wa omu hãmri nẽ kãm ê xà hpôt nẽ man akupỹn amnẽ hamẽ wa o tẽ.


eng: Whoever desires to be first among you shall be your bondservant,

apn: Tã no mẽ kajaja. Kêr ka mẽ ho mẽ uràk kêt nẽ. Ãm te amarĩ ri mẽ apa pyràk o axpẽn nhĩpêx o ri apa. Nẽ te mẽ apê mẽ kãm axàpênh xwỳnh pyràk o amnhĩ nhĩpêx o ri mẽ hkôt apa. No kêr ka mẽ ho amnhĩptàr mã ajamaxpẽr o ri apa hkêt nẽ.


eng: Therefore the Kingdom of Heaven is like a certain king who wanted to settle accounts with his servants.

apn: —E kot paj ixprĩ hã mẽ amã tanhmã ja jarẽnh to ka mẽ inhma. Tĩrtũm na hte xatã mẽ ate tanhmã amnhĩ tomnuj to hã mẽ apumu nẽ mẽ anê rênh o pa. Te kot pahi kot ã hkwỳjê nhĩpêx anhỹr pyràk. Koja mẽ õ pahija kãm mẽ àpênh xwỳnhjaja kot kêp kàxpore ho ĩpresta hã mẽ omunh kaxyw nhỹ.


eng: When he had begun to settle, one was brought to him who owed him ten thousand talents.

apn: Hãmri nhũm mẽ hwỳr ja ho tẽ nẽ kutã ãm. Ra kot kêp hikàxpore ho ĩpresta rax xwỳnhja.


eng: For where two or three are gathered together in my name, there I am in the middle of them.”

apn: —Nẽ kot kaj mẽ Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh kaxyw te axkrutre rỳ axkrunẽpxire htã axpẽn wỳr akuprõ nom mẽ kapxipixjaja apikuprõnh kêt nẽ. Kot paj mẽ akaêx ã mẽ anhĩhkô hã mẽ amar o xa. Mẽ ate ano ho ixpumunh kêt tã pa wa mẽ anhĩhkô hã mẽ amar o xa. Jakamã kot kaj mẽ axpẽn wỳr akuprõ nẽ mẽmoj tã Tĩrtũm wỳ nhũm kaxkwa kamã ja hã mẽ ama. Nẽ mẽ ate hã axàhwỳr xwỳnhta nhũm mẽ amã tanhmã ho. Kêr ka mẽ ã ixkamnàr rom axàmnhĩx amnhĩ to Inhĩpêêxà hwỳr anẽ. Anẽ. Nhũm pre ã Jejus mẽ inhmã kapẽr anẽ.


eng: For the Son of Man came to save that which was lost.

apn: —Nẽ kêr ka mẽ mẽhprĩrejê kamã axukaprĩ rãhã ho apa. Na hte kaxkwa kamã Tĩrtũm kapẽr o mẽ wrỳk xwỳnh kwỳjaja Tĩrtũm mã mẽ hamãr mex o pa. Tã koja mẽhõ tanhmã kêp hõ hto nhũm mẽ hã omu nẽ ma tẽ nẽ Tĩrtũm mã harẽnh kurê kumrẽx. Anẽ.


eng: If your eye causes you to stumble, pluck it out and cast it from you. It is better for you to enter into life with one eye, rather than having two eyes to be cast into the Gehenna of fire.

apn: —E kwa mẽ okora. Kot kaj mẽ anhĩhkra ho tanhmã amnhĩ tomnuj to rỳ apar o tanhmã amnhĩ tomnuj to. Hã kêr ka mẽ axte ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr pymaj te mẽ ate amnhĩ pê krãhyr nẽ mẽnh pyràk o amnhĩ nhĩpêx nẽ axte ã amnhĩ tomnuj anhỹr kêt nẽ. Rỳ ka mẽ ano ho mẽmoj punuj pumu. Hã kêr ka kãm ajamaxpẽr pix o apa pymaj te mẽ ate amnhĩ pê ano katõk nẽ kaxàr nẽ mẽnh pyràk o amnhĩ nhĩpêx nẽ nhãm arĩt kurê kumrẽx. Kêr ka mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri apa. Hãmri nẽ nhỹrmã ty nẽ ma Tĩrtũm nhõ krĩ hwỳr api. No kot ka mẽ arĩ akutã ano nẽ arĩ akutã apar nẽ arĩ akutã anhĩhkra rãhã ri apa htã ho amnhĩ tomnuj o apa. Hãmri nẽ nhỹrmã ty nẽ ate amnhĩ tomnuj mỳrapê ma mẽ kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xà hwỳr ma mõ.


eng: and they will kill him, and the third day he will be raised up.” They were exceedingly sorry.

apn: Tã hãmri pa mẽ Jejus kôt ma mõ nẽ nhỹri pika pê Garirej kamã kormã ixpa. Hãmri nhũm Jejus axte amnhĩ kukamã mẽ inhmã tanhmã htyk ã amnhĩ jarẽnh to nẽ mẽ inhmã: —Nà koja mẽ tokyx mẽ kãm ixtã amỹnê nhũm mẽ ixpĩ. Mẽ kot ixpĩr tã kot paj ixtyk ã apkati axkrunẽpxi nhũm Tĩrtũm akupỹm ixto ixtĩr. Anẽ. Hãmri pa mẽ tee ri ã kot amnhĩ jarẽnh anhỹrja ã kuma nẽ ixkaprĩ htỳx kumrẽx.


eng: But this kind doesn’t go out except by prayer and fasting.”

apn: Hãmri nhũm mẽ inhmã: —Nà kormã mẽ ate mẽ kaxyw Tĩrtũm kôt ajamaxpẽr tỳx kêt. Nom kot ka mẽ kaxyw hkôt ajamaxpẽr tỳx hãmri nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx kukwak ri mẽmoj tã awỳ nhũm mẽ ama nẽ mẽ ate mẽmoj tã axàhwỳr xà hkôt mẽ amã tanhmã mẽmoj nhĩpêx to. Te mẽ ate pĩ hpàr mũj mã akapẽr nẽ kãm: “Kwa amnhĩ jarê nẽ ma tẽ nẽ gô xujanãr kãm mãn mrõ.” Anhỹr nhũm kot amar nẽ amar xà hkôt ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kurê kumrẽx pyràk. Ja pyrà nẽ kot kaj mẽ amnhĩ kaxyw Tĩrtũm kôt ajamaxpẽr tỳx kukwak ri mẽmoj tã awỳ nhũm mẽ ama nẽ mẽ amã mẽmoj tanhmã ho rỳ mẽ amã mẽmoj gõ. Anẽ.


eng: In the morning, ‘It will be foul weather today, for the sky is red and threatening.’ Hypocrites! You know how to discern the appearance of the sky, but you can’t discern the signs of the times!

apn: Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ mẽ kãm: —Tk. Nà kot paj mẽ amã ho anhỹr kêt nẽ. Mẽ ate hã ixpumunh nẽ ixkôt ajamaxpẽẽre kaxyw ã. Na ka htem kaxkwa kamã kakrã pumu nẽ axpẽn mã na wrỳk ã harẽ. Nẽ kaxkwa mex pumu nẽ axpẽn mã amgrà hã harẽ. Tã ixte tanhmã mẽ amã mẽmoj nhĩpêx to hã ixpumu nom Tĩrtũm kot mẽ awỳr inhmẽnh xwỳnh ã ixkôt ajamaxpẽr kêt nẽ.


eng: Those who ate were four thousand men, in addition to women and children.

apn: Hãmri nhũm mẽ piitã apku nẽ õhy htu hpa. Nhũm prem mẽmyjaja kêp 4.000 nẽ kaxyw mẽnijaja nẽ mẽhprĩjaja. Mẽ ohtô rax kumrẽx tã nhũm Jejus mẽõ ho mẽ hipêx pa. Hãmri pa mẽ hakrêx o akuprõ nẽ ho kawà ho 7 nẽ ho nỳt.


eng: Leave them alone. They are blind guides of the blind. If the blind guide the blind, both will fall into a pit.”

apn: Hãmri nhũm mẽ inhma nẽ tanhmã mẽ inhmã Parijew nhõ xwỳnhjê jarẽnh to nẽ hprĩ hã mẽ hkukamã mẽ harẽnh o: —Tk. Kwãr mãmrĩ mẽ kêp omnuj. Mẽ kot Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre ho pa htã na htem hkôt amnhĩ nhĩpêx kêt. Jakamã te mẽ nohkre xwỳnh kot amnhĩ nhĩpêx pyràk. Koja mẽhõ nohkre htã amnhĩ kôt nhỹhỹm nohkre hõ ho mõ hãmri nẽ wa hamẽ pry pumunh kêt nẽ htỳx mõ hãmri nẽ nhỹri ahkrehti kamã tẽm. Tã Parijew nhõ xwỳnhjaja te kot wam htẽm xwỳnhta pyràk nhũm mẽ kot mẽ mar xwỳnhjaja te kot wam htẽm xwỳnh kôt hõ htẽmta pyràk. Jakamã Parijew nhõ xwỳnhjaja mẽ kot mẽ mar o pa xwỳnhjê mẽ koja mẽ hpimrààtã nhỹrmã te ahkrehti kamã rôrôk par pyràk o amnhĩ nhĩpêx nẽ mex kêt nẽ pa ho pa. Koja kaxkwa kamã inhõ Papaj nhỹrmã amnhĩ nê mẽ hanor pa. —Inhõ Papaj te kêp mẽmo hy hkre ho pa xwỳnhta pyràk. Na htem mẽmo hy hkre nhũm higrõt hapôj nẽ higrõt mex nẽ. Hãmri nhũm mẽ hwỳr mra nẽ omu nẽ nê mẽmoj nhĩgrõt punuj jarê nẽ kurẽ. Ja pyrà nẽ koja nhỹrmã inhõ Papaj amnhĩ nê Parijew nhõ xwỳnhjê janor pa nhũm mẽ mex kêt nẽ pa ho pa. Jakamã kwa kêr ka mẽ hkôt ri amnhĩ nhĩpêx kêt nẽ. Anẽ. Nhũm pre ã Jejus mẽ ixte hkôt ixpa ho ixpa xwỳnhjê mã hprĩ hã Parijew nhõ xwỳnhjê hkukamã ã mẽ harẽnh anẽ pa mẽ mar o ixkrĩ.


eng: After he had sent the multitudes away, he went up into the mountain by himself to pray. When evening had come, he was there alone.

apn: Tã nhũm Jejus mẽ ixpê hkôt ixpa ho ixpa xwỳnhjê mã anẽ pa mẽ akupỹm pàr mã agjê nẽ ma xarmã hkukamã mõ. Hãmri nhũm mẽ kot mar o kuhê xwỳnhjê jano nhũm mẽ ma akupỹm hapêx. Hãmri nhũm Jejus kot Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh kaxyw ahte tẽ nẽ hixêt ã api nẽ himõk ã kãm amnhĩ jarẽnh o nhỹ. Gaa nhũm ra kamàt nhũm arĩ ahte hixêt nhĩmõk ã nhỹ.


eng: When he would have put him to death, he feared the multitude, because they counted him as a prophet.

apn: Na pre ra Erox htõ pê hprõptàn ho hprõ. Tõ arĩ htĩr tã nhũm axtem nẽ kêp utà nẽ ho hprõ. Hãmri nhũm Juãw Paxisja harẽnh ma nẽ hã kãm akir nẽ kãm: —Kwa Eroxis kêp atõ hprõ kênã na ka kêt axtem nẽ kêp utà nẽ ho aprõ. Kwa ja omnuj tỳx o omnuj tỳx. Anẽ. Hãmri nhũm amnhĩ tã kuma nẽ kamã gryk nẽ kot hpĩr kaxyw. Tã nom nhũm Ijaew kot axpẽn mã kêp Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh xwỳnh ã harẽnh jakamã nhũm mẽ umaj hpĩr kêt nẽ. Ãm ho prês nẽ haxà nhũm hkrĩ ho hkrĩ.


eng: Aren’t all of his sisters with us? Where then did this man get all of these things?”

apn: Na pre mẽ panoo mã hprêk nhũm mẽ pahte pahprĩ hã hkwỳjê pumunh. Kêp pĩ kuprãr xwỳnh Juje mẽ hprõ Marir wa hkraa. Nẽ kêp Xiakre nẽ Juje nẽ Simãw nẽ Jut mẽ htõõ. Nẽ htõxjaja jar mẽ pakamã pa nhũm mẽ pahte mẽ piitã mẽ omunh mex kênã kot kêt we mẽ kurom ã àhpumunh tỳx anẽ. Anẽ.


eng: So it will be in the end of the world. The angels will come and separate the wicked from among the righteous,

apn: Ja pyrà nẽ Tĩrtũm kot ahpỹnhã ri tanhmã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx to hã mẽ omunh xà hkôt tanhmã mẽ hipêx to kaxyw arĩgrota ã ã mẽ hipêx anẽ. Koja kapẽr o mẽ wrỳk xwỳnhjaja mẽ kot hkôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjê nê mẽ kot amnhĩ tomnuj o mẽ pa xwỳnhjê kawrà hpa.


eng: and will cast them into the furnace of fire. There will be weeping and gnashing of teeth.”

apn: Nẽ te mẽ kot tep mex nê tep punu kawrà nẽ nhãm rẽnhta pyràk o mẽ hipêx nẽ ma kuwy hwỳr mẽ o mra nẽ kamã mẽ kurẽ. Nhũm mẽ tee ri amnhĩ xà htỳx ã maj amỹra nẽ tee ri amnhĩ nhĩpêx kaprỳ. Anẽ. Nhũm pre ã Jejusja axte mẽ ixpê hkôt mẽ ixpa ho mẽ ixpa xwỳnhjê mã ujarẽnh anẽ.


eng: which, when it was filled, fishermen drew up on the beach. They sat down and gathered the good into containers, but the bad they threw away.

apn: Nhũm Jejus arĩ mẽ inhmã awjarẽ nẽ mẽ inhmã: —E Tĩrtũm kot nhỹrmã tanhmã mẽ harẽnh to xà hã arĩgro kot paj ixprĩ hã tanhmã mẽ amã harẽnh to. Te ho mẽmyjaja kot himô kamã kryhti rẽnh pyràk. Koja mẽ gôx kãm kumẽ nẽ akupỹm ho api nhũm kamã tep ohtô nẽ. Nhũm omu nẽ kỳx pê amgrà kamã hkapĩ nẽ ahpỹnhã ri tanhmã kamã kute kawrà. Nẽ kamã mex kawrà nẽ kawà kamã kugjê nẽ mẽ kot hkur kêtja nhũm nhãm kurẽ.


eng: which indeed is smaller than all seeds. But when it is grown, it is greater than the herbs and becomes a tree, so that the birds of the air come and lodge in its branches.”

apn: Hãmri nhũm Jejus arĩ mẽ kãm amnhĩ tã kuxi nẽ ujarẽnh o nhỹ. Nẽ tanhmã mẽ kãm amnhĩ tã ujarẽnh to nẽ mẽ kãm: —Nà Tĩrtũm kot mẽ awỳr ixte mẽ ato amnhĩptàr kaxyw inhmẽnh ã ijarẽnhja. Te ixte mẽmo hy pixire nhũm mẽ kot hkre nhũm higrõt pyràk. Koja gaa nẽ hprêk. Hãmri nẽ hpa anhgrà nhũm kuwênhre hwỳr mra nẽ hôptĩ kamã amnhĩm haê nhĩpêx nẽ kamã hikwỹ. Tã kot paj nhỹrmã mẽmo hy jarẽnhta pyrà nẽ ixpyxi htã pika piitã hkôt mẽ ho amnhĩptà nẽ mẽ omunh mex rãhã ho ixpa. Anẽ.


eng: for this people’s heart has grown callous, their ears are dull of hearing, and they have closed their eyes; or else perhaps they might perceive with their eyes, hear with their ears, understand with their heart, and would turn again, and I would heal them.’

apn: —Na pre ra Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o pa xwỳnh Ijaisja amnepêm mẽ hkukamã tanhmã mẽ harẽnh to nẽ hã kagà. Mẽ kot inhmar nẽ ãm inhmar xwỳnhjê jarẽ nẽ tanhmã mẽ hkukamã mẽ harẽnh to nẽ mẽ harẽnh o: Koja mẽ ujarẽnh mex mar pymaj amnhĩ jamak pro nẽ amnhĩ no hpro nẽ hkôt hamaxpẽr kêt nẽ. Jakamã koja mẽ kãm mẽ kot amnhĩ nhĩpêx mex prãm kêt nẽ harẽnhja ma nẽ ãm kuma. Nẽ omu nẽ ãm omu. Mẽ kãm hprãm kêt jakamã koja mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Ã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt ronhỹx mẽ ra Tĩrtũm kapẽr ma nẽ hkôt amnhĩ xunhwỳ. Hãmri nhũm amnhĩ tã mẽ omu nẽ mẽ nê mẽ kot amnhĩ tomnuj rênh pa. Hãmri nhũm mẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx mex nẽ kapẽr mar mex o pa. Tã no nhũm mẽ Ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt nẽ. Anẽ. —Ã Ijaisja mẽ hkukamã mẽ harẽ nẽ mẽ hã kagà anẽ.


eng: He spoke to them many things in parables, saying, “Behold, a farmer went out to sow.

apn: Hãmri nẽ gôta wỳr pôj nẽ mỳri ixkrĩ. Nhũm mẽ Jejus ã htu rax nẽ nhũm tee ri mẽ omunh o nhỹ. Hãmri nẽ hamaxpẽr nẽ kànhmã xa nẽ tẽ nẽ pàr krem axà nẽ pàr kre kamã mũtũm awry rũm mẽ ahkre ho nhỹ nhũm mẽ piitã omunh nẽ mar mex o hkrĩ. Nhũm mẽ kãm ujarẽnh o mẽ ahkre ho nhỹ. Nom mẽ kãm tãm ujarẽnh kêt nẽ. Mẽ kot Tĩrtũm kapẽr mar nẽ tanhmã hkôt amnhĩ nhĩpêx to ho paja nhũm hã kuxi nẽ mẽ kãm harẽnh o nhỹ nhũm mẽ amgrà kamã kỳx pê mar o hkrĩ. Nhũm mẽ kãm:


eng: For whoever does the will of my Father who is in heaven, he is my brother, and sister, and mother.”

apn: Hãmri nhũm kuma nẽ kãm: —Tôe. Nà kot pa ixkato nẽ mẽ omu. Inhmã mẽ hapêê. Nom kot kaj mẽ atõ Tĩrtũm kapẽr ma nẽ hkôt amnhĩ xãm nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx. Hã kot kaj te apê ixtõ rỳ ixkatorxà pyràk o pu mẽ axpẽn nhĩpêx o ri papa. Pa inhmã ixkatorxà nẽ ixtõjê japê pyrà nẽ mããnẽn inhmã mẽ ajapê nẽ. Anẽ.


eng: For by your words you will be justified, and by your words you will be condemned.”

apn: Koja nhỹrmã Tĩrtũm mẽ piitã tanhmã mẽ kapẽr to hã mẽ mar xà hkôt tanhmã mẽ harẽnh to. Jakamã mẽ akapẽr mex o mẽ apa xwỳnhjaja koja mẽ amex ã mẽ ajarẽ. Nom mẽ atỳx ri akapẽr punuj o mẽ apa xwỳnhjaja koja mẽ amex kêt ã mẽ ajarẽ. Hãmri nẽ mẽ akapẽr punuj o apaja mỳrapê mẽ atomnuj tỳx nẽ. Anẽ.


eng: The good man out of his good treasure brings out good things, and the evil man out of his evil treasure brings out evil things.

apn: —Nẽ koja mẽhõ hamaxpẽr mex nẽ hãmri nẽ kapẽr mex o pa. Nom koja hamaxpẽr punuj nẽ kapẽr punuj pix o pa. Nẽ htỳx ri tanhmã amnhĩ tomnuj to ho pa. Na htem ahpỹnhã amnhĩ jamaxpẽr xà hkôt tanhmã kapẽr to ho pa. No mẽ kajaja na ka htem kagã xoprê jamaxpẽr pyràk o ajamaxpẽr punuj pix o ri apa. Jao akapẽr punuj nẽ. No tãm ajamaxpẽr o tãm akapẽr o ri apa hkêt nẽ. Na htem tanhmã hamaxpẽr to xà hkôt tanhmã ri kapẽr to ho pa.


eng: Whoever speaks a word against the Son of Man, it will be forgiven him; but whoever speaks against the Holy Spirit, it will not be forgiven him, either in this age, or in that which is to come.

apn: —Nẽ koja mẽhõ ixkapẽr ma nẽ kãm ixprãm kêt nhũm Tĩrtũm ixtã omu nom tokyx tanhmã ixtã ho hkêt nẽ. Koja kormã amnhĩ tã hamã. Karõ kot axte kãm ijarẽnh o amnhĩrĩt nhũm jatã kot mar nẽ kãm ixprãm nẽ ixkôt amnhĩ xãm prãm xàj nhũm kormã amnhĩ tã hamã. Nom koja Karõ xatã mẽ kãm tanhmã ixto amnhĩrĩt to htã nhũm mẽ kuma nẽ ãm kuma nẽ te mẽ kêp amnhĩ jamak pro pyràk. Jao ra Karõ hã hpijaàm kêt o amnhĩ nhĩpêx. Mỳrapê koja Tĩrtũm nhỹrmã amnhĩ xwar te kêp amnhĩ jamak pro pyràk o mẽ hipêx nhũm mẽ tee kãm amnhĩ kaprĩ kaprỳ. Hãmri nẽ amnhĩ xà htỳx kamã hamak o pa xàta wỳr ma pa nẽ kamã pa rãhã nẽ pa ho pa. Anẽ.


eng: For my yoke is easy, and my burden is light.”

apn: —Nẽ tee ri amnhĩ kukamã mẽ ajamaxpẽr o ri apa xwỳnhjaja te mẽ ate mẽmoj pytĩ rax tur nẽ ahte ho apa pyràk. Kwa mẽ ixkôt amnhĩ xunhwỳ nẽ ixte amnhĩ nhĩpêx ã ixpumu. Ixte mẽ akamã ixukaprĩ xwỳnh na pa. Na pa hte mẽ akutã inhnojarêt rãhã ho ixpa. Jakamã kot kaj mẽ ixkôt amnhĩ xunhwỳ pa te ixte mẽ anê mẽmoj pytĩ ho ixwrỳk pyràk o mẽ anhĩpêx nẽ tãm mẽ axunhwỳ ka mẽ tãm ajamaxpẽr nẽ tãm amnhĩ nhĩpêx o ri apa. Mo kaxyw koja ixkôt mẽ kot amnhĩ nhĩpêx o pa xwỳnhjaja tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr o pa? Nà na htem ixkamnàr rom hamakêtkati nẽ àmnhĩx ri pa ho pa. Anẽ.


eng: But I tell you that it will be more tolerable for the land of Sodom on the day of judgment, than for you.”

apn: Nhũm pre ã Jejus mẽ kãm kapẽr anẽ. Nẽ hpãnhã Kapanaũ nhõ xwỳnhjê mã kapẽr nẽ mẽ kãm: —No mẽ apê Kapanaũ nhõ xwỳnhjaja. Kot kaj mẽ ajaxwỳja mẽ uràk nẽ amex kêt nẽ. Ra ixte mẽ amã aa mẽ ate mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr rax nhũm mẽ ate hã ixpumunh tã amnhĩ tomnuj kaga hkêt tã Tĩrtũm mẽ wa inhõ krĩ hwỳr akrà. No ãm hwỳr akrà kaprỳ. Kot kaj mẽ atõ hwỳr axàpir kêt nẽ. Kop apu Sotõ nhõ xwỳnhjaja mãn kot ã ixte amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã ixpumunh ronhỹx mẽ ra kot amnhĩ tomnuj kaga nẽ ixkôt amnhĩ xunhwỳr kurê kumrẽx. No mẽ kajaja na ka mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt nẽ. Jakamã kot kaj mẽ nhỹrmã ma kuwy maatita wỳr ajapêx pa kãm ga. Anẽ.


eng: But I tell you, it will be more tolerable for Tyre and Sidon on the day of judgment than for you.

apn: —E mẽ inhma. Amnepêm krĩ pê Sitõ mẽ Xir wa kamã mẽ pa xwỳnhjaja na prem tanhmã amnhĩ tomnuj tỳx to ho pa nhũm Tĩrtũm tee ri ja hã mẽ omu nẽ mẽ kot amnhĩ tomnujta ã tanhmã mẽ ho. Tã kwa mẽ o kora Korajĩ mẽ Pesêj nhõ xwỳnhjaja. Ra ixte mẽ amã aa mẽ ate mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr rax tã ka mẽ omu nẽ ãm omu nẽ amnhĩ tomnuj kaga hkêt nẽ. Arĩ tanhmã amnhĩ tomnuj to ho ri apa. Mỳrapê kot kaj mẽ amex kêt nẽ. Kop apu Sitõ rỳ Xir kamã mãn ixte mẽ kãm aa mẽ kot mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr o ri ixpa ronhỹx mẽ omu nẽ mẽ arom amnhĩ kaxyw ixkôt hamaxpẽr tỳx kurê kumrẽx. Nẽ tee ri kot tanhmã kot amnhĩ tomnuj to hã amnhĩ pumu nẽ hkaprĩ nẽ hkaga hpa. No mẽ kajaja na pa hte tee ri mẽ amã aa mẽ ate mẽmoj punuj kêt kwỳ ho anhỹr o ixpa kaprỳ. Ka mẽ ja hã ixpumu nẽ ãm ixpumu nẽ amnhĩ tomnuj kaga hkêt nẽ. Jakamã koja nhỹrmã Tĩrtũm tanhmã mẽ atomnuj tỳx to. Nẽ tanhmã Sitõ mẽ Xir wa kamã mẽ pa xwỳnhjê jarẽnh to nhũm mẽ kot amnhĩ tomnuj mỳrapê amnhĩ xà htỳx kamã hamak rãhã ho pa. No mẽ kajaja mẽ ate amnhĩ tomnuj tỳx o mẽ hakrenh jakamã koja Tĩrtũm mẽ hkĩnhã mẽ atomnuj tỳx kumrẽx. Ka mẽ amnhĩ xà htỳx kamã ajamak rãhã ho ri apa kãm ga. Anẽ.


eng: For all the prophets and the law prophesied until John.

apn: —Na pre finat Mojes kumrẽx mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr kwỳ hã kagà. Tã nhũm hpãnhã Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh xwỳnhjaja Mojes mỳr pê hkwỳ hã kagà. Nhũm prem kamã harẽ nẽ kuma nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx o pa. Hãmri nhũm Juãw Paxisja mẽ mỳrpê kato nẽ tãm Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre ho ri pa. Tã pa hpãnhã ho mẽ ajahkre ho ri mẽ akôt ixpa nhũm mẽ ohtô nẽ inhma nẽ ixkôt amnhĩ xunhwỳ nẽ kãm ixkapẽr kôt pix mã amnhĩ nhĩpêx o ri pa hprãm nẽ.


eng: But why did you go out? To see a prophet? Yes, I tell you, and much more than a prophet.

apn: Nhũm pre ã Jejus Juãw Paxis kôt wa pa ho wa pa xwỳnhja wa kãm amnhĩ jarẽnh anẽ nẽ akupỹm hwỳr wa kumẽ nhũm wa ma akupỹm hwỳr tẽ. Hãmri nhũm Jejus mẽ kot mar o kuhê xwỳnhjê mã tanhmã Juãw Paxisja jarẽnh to nẽ mẽ kãm: —Na ka pre htem kapôt ã Juãw Paxis mar kaxyw ma hwỳr mra. Nom ê mex ã omunh kaxyw rỳ hpijaàm kãm tanhmã kapẽr to hã mar kaxyw na ka prem hwỳr amrar kêt nẽ. Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o pa jakamã na ka prem ate mar kaxyw ma hwỳr mra. Tĩrtũm nhỹ hã ixkukamã ijarẽnh o pa xwỳnh na. Ixpê Tĩrtũm kot mẽ akaxyw ixãm xwỳnh ã na hte ijarẽnh o pa. Nẽ hprĩ hã tanhmã mẽ amã ijarẽnh to. Jakamã kapẽrja mex o kot wam Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh xwỳnhjê kapẽr piitã hakrenh par.


eng: For I came to set a man at odds against his father, and a daughter against her mother, and a daughter-in-law against her mother-in-law.

apn: —Koja mẽ akrajaja ixtã mẽ apê mẽ hipêêxà nẽ mẽ katorxà kutã amnhĩ xunhwỳ. Nhũm mẽ wỳjjaja ixtã mẽ umregêxjê kutã amnhĩ xunhwỳ.


eng: A man’s foes will be those of his own household.

apn: —Koja mẽ ã mẽ akwỳjaja ixtã mẽ akutã amnhĩ xunhwỳr anẽ. Mẽ anhõrkwỹ kamã mẽ akukwak ri pa htã ixtã mẽ akutã amnhĩ xunhwỳ.


eng: Therefore don’t be afraid of them, for there is nothing covered that will not be revealed, or hidden that will not be known.

apn: —Tã nom kêr ka mẽ tee ri amnhĩ kukamã ajamaxpẽr pê amã mẽ uma ho apa hkêt nẽ. Na htem piitã axpẽn pê tanhmã hamaxpẽr punuj to ho hpimxur o pa nom tee ri ho pimxur prãm kaprỳ. Koja nhỹrmã mẽ hamaxpẽr piitã amnhĩrĩt pa. Nẽ mẽmoj piitã ra hpimxur mex tã koja nhỹrmã amnhĩrĩt par kumrẽx.


eng: What I tell you in the darkness, speak in the light; and what you hear whispered in the ear, proclaim on the housetops.

apn: —Nẽ koja nhỹrmã mẽ piitã ixte amnhĩ nhĩpêx kôt ixpumu. Na pa ra mẽ hkàx ã mẽ amã ixujarẽnh rax nẽ. Tã kêr ka mẽ ma mẽ piitã mẽ kãm harẽnh o ri apa. Nẽ ra ixte mẽ hkàx ã ahte ixte mẽ amã mẽmoj jarẽnhta ka mẽ hpãnhã ma mẽ kãm harẽnh o ri apa kê mẽ apyrà nẽ harẽnh ma.


eng: Don’t be afraid of those who kill the body, but are not able to kill the soul. Rather, fear him who is able to destroy both soul and body in Gehenna.

apn: —E kêr ka mẽ amã mẽ kot tanhmã mẽ ato mã xwỳnhjê pyma ho apa hkêt nẽ. Mẽ kot mẽ apar mã tã koja mẽ ãm mẽ akrãhkà pix pa nom tanhmã mẽ akaxwỳnh to hkêt nẽ. Tĩrtũmja tapxipix na hte mẽ hkrãhkà nẽ mẽ hkaxwỳnh mẽ ho pimrààtã kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xàta wỳr mẽ rẽnh pumunh. Tã kot hwỳr mẽ arẽnh pymaj kêr ka mẽ amã kapẽr kwỳm ri tanhmã amnhĩ nhĩpêx to pyma ho ri apa.


eng: Therefore don’t be afraid. You are of more value than many sparrows.

apn: —Nẽ Tĩrtũm kot mẽ pahto hapêx par pumunh tã mããnẽn kot mẽ pajamãr mex. Mãn ka htem kuwênhre pumu. Na hte Tĩrtũm kuwênhre jamãr mex o pa. Mẽ piitã mẽ kot ãm omunh tã nom nhũm Tĩrtũm mẽ kurom hamãr mex pê mẽ htãnopxar rãhã ho pa. Tã kãm mẽ pajapê htỳx o kot kuwênhre jakrenh jakamã kwa mẽ tee ri amnhĩ kukamã ajamaxpẽr o ri akaprĩ nẽ apa hkêt nẽ. Koja Tĩrtũm mẽ pahtãnopxar rãhã ho pa. Kot mẽ panhĩ piitã omunh par. Nẽ ahpỹnhã tanhmã mẽ pahkrã hkĩ kute hkôt mẽ pahpumunh par. Tã kot mẽ pahtãnopxar rãhã jakamã mo kaxyw kot kaj kêt mẽ ri amã mẽ uma ho apa? Anẽ.


eng: It is enough for the disciple that he be like his teacher, and the servant like his lord. If they have called the master of the house Beelzebul, how much more those of his household!

apn: —Mẽ ate ixkôt apa ho apa xwỳnh na ka mẽ. No pa na ixpê mẽ ajahkre xwỳnh. Jakamã koja mẽ kot tanhmã inhĩpêx to ho mããnẽn mẽ anhĩpêx. Koja mẽ nhỹrmã tanhmã inhĩpêx to nẽ mã ixkôt mẽ ato anẽ nẽ. Mẽ pahte amnhĩ nhĩpêxja kot axpẽn pyràk. Jakamã koja mẽ ixpê Satanasti hã ijarẽ nẽ mããnẽn tanhmã mẽ ajarẽnh punuj to ho pa. Mẽ pahte amnhĩ nhĩpêxja kot axpẽn pyràk jakamã koja mẽ panhĩpêx o axpẽn pyràk.


eng: You will be hated by all men for my name’s sake, but he who endures to the end will be saved.

apn: —Nẽ koja mẽ hkwỳjaja ixtã mẽ akamã gryk nẽ. Nẽ mẽ atã àmnênh pix o pa. Nẽ mẽ kot mẽ apar kaxyw mẽ akwỳjê hã amỹnê. Koja mẽ anhĩpêêxà hkwỳjaja mẽ apê mẽ hkra hã amỹnê. Nhũm mẽ akra hkwỳjaja mẽ apê mẽ hipêêxà hã amỹnê. Nhũm mẽ atõ hkwỳjaja mẽ apê mẽ htõ hã amỹnê. Nhũm mẽ akatorxàjaja mẽ atã amỹnê. Hãmri nhũm mẽ apa. No ãm kwãr mẽ mãmrĩ ã mẽ anhĩpêx anẽ. Ã mẽ kot mẽ anhĩpêx anhỹr tã kêr ka mẽ tee ri amnhĩ kukamã ajamaxpẽr pê ixkaga hkêt nẽ. Mẽ ãm amnhĩ to htỳx rãhã ty. Hãmri nẽ akaxwỳnhja ma Tĩrtũm mẽ wa inhõ krĩ hwỳr axàpir kurê kumrẽx nẽ wa ixkuri akupỹm amex nẽ atĩr tũm nẽ apa ho apa.


eng: Into whatever city or village you enter, find out who in it is worthy, and stay there until you go on.

apn: —Nẽ kêr ka mẽ nhỹri krĩ hwỳr ajapôj nẽ kamã mẽhõ kot amnhĩ to mex xwỳnh japêr. Nẽ ra omu hãmri nẽ kuri mãn pôj nẽ hkôt apikamẽnh tãmtã kurũm akupỹm ajapôj nẽ ma nhãm krĩ hõ hwỳr mra.


eng: As you enter into the household, greet it.

apn: —Nẽ kêr ka mẽ mẽhõ nhõrkwỹ hwỳr pôj nẽ mẽ kãm: “E ot pa mẽ awỳr mõ. Nà koja Tĩrtũmja mẽ ato mex nẽ.” Anhỹr o mẽ kãm akapẽr.


eng: Take no bag for your journey, neither two coats, nor sandals, nor staff: for the laborer is worthy of his food.

apn: —Nẽ kêr ka mẽ ma mẽ hwỳr apa kaxyw anojarêt hãmri nẽ amnhĩ kôt akukrêx rũnh o apa hkêt nẽ. Ãm anhỹ kamã mẽ hwỳr apa. Nẽ akàxpore ho rax nẽ ho apa hkêt nẽ. Rỳ akawà kamã axê hkwỳ rỳ aparkà hõ xàr nẽ ho amõr kêt nẽ. Rỳ kô hõ py nẽ ri ho apa hkêt nẽ. Ãm anhõ mrykà pix jamỳ nẽ ma ho apa. Kêr kê mẽ ate Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre nẽ mẽ ho mex xwỳnhjaja mãn amnhĩ pãnhã mẽ amã mẽ axàpkur xà gõ ka mẽ kutã axàpkur o ri mẽ hkôt apa.


eng: Simon the Zealot; and Judas Iscariot, who also betrayed him.

apn: Tã nhũm Jejusja hkôt mẽ ixpa ho mẽ ixpa xwỳnhjê ho 12 nẽ mẽ ixrê. Mẽ ixte ma krĩ piitã hwỳr inhmrar nẽ ỹ hã mẽ ahkre nẽ tanhmã mẽ à kute xwỳnhjê ho mex o ixpa kaxyw. Nẽ ỹ hã mẽ nê mẽkarõmnuti janor o ixpa kaxyw nhũm mẽ ixrê. Na pre mẽ ixto 12 nẽ mẽ ixrê. Ã mẽ inhĩxi kot anhỹr. Pêtre kumrẽx na pre kuta. Hixi hõ pê Simãw. Nẽ hkôt htõ Andreja ta. Nẽ hkôt Jepetew kra Xiakreja ta. Nẽ hkôt Xiakre htõ Juãwja ta. Nẽ hkôt Firiptija ta. Nẽ hkôt Patoromewja ta. Nẽ hkôt Tomasja ta. Nẽ hkôt pa ixpê Matêwre nhũm pre mẽ hkôt ixta. Ixpê pahi nhỹ hã kãm mẽ kêp ixujamỳnh xwỳnh tã nhũm pre jajê hkôt ixta. Nẽ ixkôt Apew kra Xiakre hõja ta. Nẽ hkôt Tatewja ta. Nẽ hkôt Simãw Jeroxja ta. Nẽ hkôt Jut Kariotja ta. Kormã kot mẽ kãm Jejus kurê xwỳnhjê nhĩhkram õr mã nhũm Jejus kot amnhĩ kukamã omunh mex tã mẽ hkôt amnhĩ kaxyw kuta. Ã mẽ ixte ỹ hã mẽ ahkre o ixpa kaxyw mẽ ixrênh xwỳnhjê nhĩxi kot anhỹr.


eng: for she said within herself, “If I just touch his garment, I will be made well.”

apn: Nhũm mẽhõ ni kamrô rãhã ho pa xwỳnhja ma mẽ ixkôt tẽ. Na pre hte hkamrô hkryre rãhã ho pa hã amgrà pê 12 nẽ tee ri kãm amnhĩ mex prãm o pa. Jakamã Jejus jarẽnh ma nẽ amnhĩ kaxyw kãm hamaxpẽr kurê kumrẽx nẽ hamaxpẽr o: —Ma pa kop ma hwỳr tẽ nẽ kêp ê nhĩrê pix kupênh tã akupỹm inhmex japêr. Anẽ. Hãmri nẽ ma mẽ ohtôjê kaêx kôt hwỳr tẽ. Nẽ katut kôt tẽ nẽ kêp ê nhĩrê kupê.


eng: For I am also a man under authority, having under myself soldiers. I tell this one, ‘Go,’ and he goes; and tell another, ‘Come,’ and he comes; and tell my servant, ‘Do this,’ and he does it.”

apn: Hãmri nhũm tee ri kuma nẽ kãm: —Kwa akĩnhã ixpê Ijaew kêt jakamã ixte amnhĩ kuk ã ixpijaàm. Ãm ja rũm mãn akapẽr pix o akupỹm inhmã ho mex nà? Ixpê mẽ hkrãhtũm na pa hte inhõ pôristi mã mẽmoj tã karõ nhũm mẽ inhmar xà hkôt inhmã mẽmoj tanhmã ho. Na pa hte mẽ kãm: “E mẽ ma mra nẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ.” Anẽ nhũm htem inhma nẽ ma mrar kurê kumrẽx. Rỳ pa mẽ kãm: “E mẽ amnẽ ixwỳr mra nẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ.” Anẽ nhũm mẽ inhma nẽ ixwỳr mra. No kêt ixrom axàhpumunh tỳx kôt na ka hte mẽ àja mã akapẽr nhũm ama nẽ mẽ kêp hapôx nẽ ma mrar kurê kumrẽx. Jakamã kwa ãm ja rũm akapẽr pix o akupỹm inhmã ho mex nà? Anẽ.


eng: The rain came down, the floods came, and the winds blew and beat on that house; and it fell—and its fall was great.”

apn: —No mẽ kot ixkapẽr mar nẽ ãm mar xwỳnhjaja. Te mẽ kot mẽhõ kot amnhĩ kukamã hamaxpẽr mex kêt nẽ htỳx mõr nẽ gô mỳri gyw rerek kãm amnhĩm õrkwỹ nhĩpêx pyràk. Koja mẽmo arĩgro hã õrkwỹ hã kôk xàpêr tỳx nẽ na wrỳk rax nẽ. Nẽ gô htàm nẽ hanhi nẽ kêp grành pa. Jakamã koja mẽhõ ixkôt amnhĩ nhĩpêx kêt nẽ te kot ã kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr xwỳnhta pyràk. Jakamã kwa mẽ ixkapẽr mar tỳx nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx rãhã ho ri apa. Te mẽhõ aptỳx kãm õrkwỹ xãm xwỳnhta pyràk. Anẽ.


eng: Then I will tell them, ‘I never knew you. Depart from me, you who work iniquity.’

apn: Nhũm Jejus arĩ mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm: —Nẽ Inhĩpêêxà Tĩrtũm mẽ wa inhõ krĩja wỳr koja mẽ piitã gjêx kêt nẽ. Ãm mẽ kot kapẽr kôt amnhĩ nhĩpêx o mẽ pa xwỳnh pixjaja koja mẽ nhỹrmã ma hwỳr agjê. Na hte mẽ hkwỳjaja ixto “Pahihti” anhỹr ã ijarẽnh tã no ãm ixkôt ri amnhĩ nhĩpêx kêt nẽ. Jakamã koja mẽ nhỹrmã wa inhõ krĩ hwỳr àpir kêt nẽ. Kot paj nhỹrmã mẽ piitã mẽ htĩr ri tanhmã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx to ho pa hã mẽ omunh xà hkôt tanhmã mẽ harẽnh to. Mẽ mex ã mẽ hkwỳjê jarẽ nẽ mẽ kot amnhĩ tomnuj ã mẽ hkwỳjê jarẽ. Hãmri nhũm mẽ hkwỳ kot ixkôt amnhĩ nhĩpêx o pa hkêt xwỳnhjaja kuwyta wỳr ma pa pymaj tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr hãmri nẽ tanhmã inhmã amnhĩ jarẽnh to nẽ inhmã: “Kwa Jejus. Xà ate ixpumunh kêt? Na pa pre amnepêm ixtĩr ri pikap ixpare ri anhỹ hã aa mẽ kot mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr rax nẽ. Nẽ ixkwỳjê nê mẽkarõmnuti jano nẽ mẽ kãm akapẽr jarẽnh o ri ixpa. Kwa xà ate ja hã ixpumunh kêt?” Anhỹr o inhmã amnhĩ jarẽ. —Nom mẽ htĩr ri ã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr o pa htã ixkapẽr kôt amnhĩ nhĩpêx kêt jakamã kot paj mẽ kuma nẽ ãm mẽ kuma nẽ amnhĩ nê mẽ hano nẽ mẽ kãm: “Tk kwa mẽ ma mra. Mẽ apê ixkwỳ hkêt. Mẽ ate ixkôt amnhĩ nhĩpêx o apare hã. Ãm mẽ ate amnhĩ tomnuj xwỳnh na ka mẽ. E mẽ ma kuwy hwỳr amrar kurê kumrẽx.” Anhỹr o kot paj amnhĩ nê mẽ hano. Hãmri nhũm mẽ kot ixkôt amnhĩ nhĩpêx o mẽ pa xwỳnh pixjaja ma Tĩrtũm mẽ wa inhõ krĩ hwỳr gjêx pa. Anẽ.


eng: How narrow is the gate and the way is restricted that leads to life! There are few who find it.

apn: Nhũm Jejus arĩ mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm: —Tĩrtũm kapẽrja mẽ kêp hihtỳx jakamã na htem ohtô nẽ hkôt amnhĩ xunhwỳr kêt nẽ. Na htem ãm hpỹnhre nẽ hkôt amnhĩ xunhwỳ nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx. Jakamã te Tĩrtũm nhõ krĩ hwỳr pry grireta ã hpỹnhre nẽ pa pyràk. No nhũm Satanasti hkôt mẽ kot amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjaja na htem Satanasti kôt pix mã tanhmã amnhĩ tomnuj to hprãm. Mẽ kãm mex jakamã nhũm mẽ amnhĩ nhĩpêx o te pry krepak rax ã axpẽn kôt mẽ ohtô nẽ pa pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Axtem kuwy hwỳr pry krepakja nõr tã nhũm mẽ htỳx kuwyja wỳr amnhĩ to pa. Jakamã Tĩrtũm kapẽrja mẽ apê hihtỳx tã kêr ka mẽ mãmrĩ hkôt amnhĩ xunhwỳ. Jao Tĩrtũm nhõ krĩ hwỳr pry grireta ã mãn apa. Anẽ.


eng: If you then, being evil, know how to give good gifts to your children, how much more will your Father who is in heaven give good things to those who ask him!

apn: Nhũm Jejus arĩ mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm: —Nẽ xà kot we akraja kãm prãm nẽ tep ã awỳ ka axtem nẽ kagã hõ py nẽ kãm agõ? Rỳ nhũm krãhyre gre hã awỳ ka axtem nẽ makre hõ py nẽ kãm agõ? Nà na ka htem ã mẽ hipêx anhỹr kêt. Na ka htem kot mẽmoj tã mẽ awỳr xà hkôt kãm mẽmoj gõ. Mẽ ate amnhĩ tomnuj tã na ka htem akrajê ho mex o ri apa. Tã kaxkwa kamã Tĩrtũmja na hte mẽ ato mex o mẽ ate mẽ akrajê ho mex jakrenh. Kãm mẽ ajapê htỳx kôt na hte mẽ amã mẽmoj mex nhõr o pa. Jakamã kot ka mẽ mẽmoj tã awỳ nhũm mẽ ama nẽ mẽ ate mẽmoj tã hwỳr xàta kôt amã kugõ. Ãm xatã mẽ ate hã axàhwỳr o ri apaja nhũm mẽ amã hprãm xwỳnhta gõ. Ãm mẽmoj tã hwỳr rãhã ho ri apa nhũm mẽ ama nẽ mẽ amã mẽmoj tanhmã hipêx to. Te ho mẽhõ kãm tep xành nẽ teprẽnhxà hpyr nẽ xatã gôx kãm rẽnh o ãm pyrà nẽ xatã mẽmoj tã awỳ. Hãmri nhũm mẽ ama nẽ mẽ amã hprãm xwỳnhta gõ. Te tep kanhêr xwỳnhta jatã kot tep kanhêr pyràk. Jao mẽ amã mẽmoj prãm xwỳnhta gõ.


eng: You hypocrite! First remove the beam out of your own eye, and then you can see clearly to remove the speck out of your brother’s eye.

apn: Jakamã kwa kêr ka mẽ mẽhõ kot tanhmã amnhĩ tomnuj to hã omu hãmri nẽ hã kãm kapẽr tokyx anhỹr kêt nẽ. Akumrẽx ate tanhmã amnhĩ tomnuj to hã amnhĩ pumu nẽ hkaga hãmri nẽ rĩ kormã ate mẽmoj tã omunh xwỳnhta wỳr tẽ nẽ hã tanhmã kãm akapẽr to. Kêr ka mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri apa. —Nẽ xà koja mẽ akwỳjê hõ tanhmã amnhĩ tomnuj to grire. Ka ate amnhĩ tomnuj tỳx o hakrenh tã ã kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã omu nẽ hã kãm akir nhũm amã ja mex nẽ nà? Nà koja amã ja mex kêt nẽ. Kot ka akumrẽx ate tanhmã amnhĩ tomnuj tota kaga hãmri nẽ rĩ kormã anhĩõ tanhmã kot amnhĩ tomnuj to grireta nê kãm akapẽr nhũm ja amã mex nẽ.


eng: Why are you anxious about clothing? Consider the lilies of the field, how they grow. They don’t toil, neither do they spin,

apn: —Mãn ka htem akunĩ kamã pixôrã pumu. Na hte tee ri tanhmã kute hkukamã hamaxpẽr o ra hkaprĩ nẽ harir kêt nẽ.


eng: yet I tell you that even Solomon in all his glory was not dressed like one of these.

apn: Tã nom muxre nẽ harir ka mẽ omu. Te ho amnepêm pahihti Sarumãw xê mex pyràk nom mex o hakre.


eng: Therefore, when you do merciful deeds, don’t sound a trumpet before yourself, as the hypocrites do in the synagogues and in the streets, that they may get glory from men. Most certainly I tell you, they have received their reward.

apn: Nhũm Jejus arĩ mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm: —Nẽ na htem mẽ piitã hkwỳjê noo mã tanhmã mẽ kêp amrakati xwỳnhjê ho mex to. Nom kãm mẽ hkaprĩ kamã tanhmã mẽ ho mex to hkêt nẽ. Ãm hkwỳjaja kot ja hã mẽ omunh nẽ mẽ mex ã mẽ harẽnh pix kaxyw na htem krĩ hkôt ri mẽ kêp amrakati xwỳnh piitã mẽ ho mex o pa. Nẽ mẽ pikuprõnh xà hã ixkre kamã kuhê nẽ tanhmã mẽ ho mex to. Mẽ hkwỳjaja kot ja hã mẽ omunh nẽ amnhĩm mẽ mex ã mẽ ho jarkrar kaxyw. Jakamã koja nhỹrmã Tĩrtũmja axte ja hã mẽ kãm mẽmoj mex nhõr kêt nẽ. Ra jar mẽ hkwỳjaja kot ja hã mẽ omunh nẽ amnhĩm mẽ mex ã mẽ harẽnh kênã. Jakamã kwa kêr ka mẽ ho mẽ uràk kêt nẽ. Nẽ tanhmã mẽhõ ho mex to kaxyw nẽ akwỳjê no kuhpa hã mẽ hkàx ã tanhmã mẽ ho mex to. No kot kaj mẽ noo mã tanhmã mẽ ho mex to. Mẽ kot hã apumunh nẽ ato jarkrar kaxyw tanhmã mẽ ho mex to nhũm kaxkwa kamã Mẽpahpãmja ja hã apumu nẽ mẽ hã tanhmã ato mex to hkêt nẽ. Koja ãm hã apumu.


eng: Most certainly I tell you, you shall by no means get out of there until you have paid the last penny.

apn: —Na htem tanhmã axpẽn nhĩpêx to hãmri nẽ kot tanhmã war axpẽn to xwỳnhjê hõja ma õ pahi hwỳr tẽ nẽ kãm tanhmã kot ho xwỳnhta jarẽnh kaxyw nojarêt. Hãmri nhũm ra kamã gryk xwỳnhta kot pahi mã harẽnh kaxyw nojarêt ã harẽnh ma nẽ tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr nẽ ma hwỳr tẽ nẽ wa akupỹm tãm axpẽn xãm. Na htem ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Pahi kot wa harẽnh mar nẽ tanhmã axpẽn tã wa ho pymaj na htem ã amnhĩ nhĩpêx anẽ nẽ tokyx tãm akupỹm axpẽn xunhwỳ. No koja mẽ anhỹr kêt nhũm pahija wa harẽnh ma nẽ wa kot tanhmã axpẽn to xwỳnhta õ jaxà nhũm tee ri kãm kator prãm. Hãmri nẽ tanhmã amnhĩ to nẽ ra amnhĩ pãnhã kãm amnhĩrer pa nhũm pahihtija rĩ kormã pôristi mã anẽ nhũm kãm ure nhũm kato. Ja pyrà nẽ kêr ka mẽ Tĩrtũm tanhmã kot mẽ anhĩpêx to pymaj tokyx mẽ ate amnhĩ tomnuj kaga nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx rãhã ho ri apa. Anẽ.


eng: Even so, let your light shine before men, that they may see your good works and glorify your Father who is in heaven.

apn: —Nẽ te mẽ ate kanê hpôk pyràk. Nẽ te mẽ ate hixêt prêk nhĩmõk ã krĩ xãm pyràk. Koja krĩja hixêt prêêti nhĩmõk ã xa nhũm mẽ piitã omu. Nẽ kanêja. Xà na htem kanê hpôk nẽ poti ho hpro? Nà na htem hpôk nẽ kỳx pê mẽmoj nhĩmõk ã unhwỳ nhũm mẽ piitã mẽ kãm hirã nhũm mẽ hirã kamã mẽmoj pumunh mex nẽ. Ja pyrà nẽ kot kaj mẽ tãm amnhĩ nhĩpêx o ri apa nhũm mẽ piitã ja hã mẽ apumunh kôt ra kaxkwa kamã Tĩrtũm mex ã harẽnh o pa. Anẽ.


eng: Rejoice, and be exceedingly glad, for great is your reward in heaven. For that is how they persecuted the prophets who were before you.

apn: —Kwãr mẽ mãmrĩ ixtã mẽ ato kapẽr rỳ mẽ ato hêx rỳ tanhmã ri mẽ atomnuj to. Kwãr mẽ mãmrĩ ã mẽ anhĩpêx anẽ. Nom kêr ka mẽ arĩ amnhĩ kaxyw inhmã ajamaxpẽr tỳx rãhã pê ajamakêtkati nẽ axàmnhĩx akĩnh nẽ ri apa. Kwãr mẽ mãmrĩ ixtã ã mẽ anhĩpêx anẽ nẽ mẽ amex kêt ã mẽ ajarẽ. Amnepêm na prem ã Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh xwỳnhjê nhĩpêx anẽ. Jakamã koja mẽ uràk nẽ ã mẽ anhĩpêx anẽ. Hãmri nhũm Tĩrtũm ja hã mẽ apumu nẽ amnhĩm mẽ amex ã mẽ ajarẽ. Hãmri nẽ nhỹrmã kaxkwa kamã wa inhõ krĩ kamã mẽ ato mex nẽ. Jakamã kêr ka mẽ ã amnhĩ kukamã ajamaxpẽr anhỹr pê mãmrĩ akĩnh nẽ ajamakêtkati nẽ axàmnhĩx ri apa. Kwãr mẽ mãmrĩ ã wa ixtã mẽ anhĩpêx anẽ. Anẽ.


eng: “Arise and take the young child and his mother, and go into the land of Israel, for those who sought the young child’s life are dead.”

apn: Rôm nhũm pahi Erox tee ri amnhĩ wỳr kanhêti ho studa xwỳnhjê kamã hamak o pa nom nhũm mẽ akupỹm hwỳr mrar kêt nẽ. Jakamã nhũm mẽ kamã gryk nẽ hamaxpẽr o: —Tk. Kwa nà. Na mẽ ãm inhmã hêx nẽ akupỹn ixwỳr mrar nẽ nhỹri inhmã pahi nywta jarẽnh kêt nẽ. Nà kwãr mẽ mãmrĩ ã inhĩpêx anẽ. Mẽ kot ixpê ho hpimxuure kaxyw ã. Nà kot paj mẽ kêp kupĩ nhũm mẽ rĩ amnhĩ pumu. Na xep prem kanhêti kot harẽnh xàja pumunh ã ra hã amgrà pyxi nẽ hkôt mytwrỳ kêp 6. Jakamã mãn mẽ hkrata ra hã amgrà axkrut kaxyw. Nà na pa ra ijamaxpẽr. Kot paj Perẽj kamã mẽ hkra myjaja ra mẽ hã amgrà axkrut xwỳnhjaja nẽ kormã mẽ hã amgrà axkrut kêt xwỳnh piitã mẽ himex pa. Jao ra mẽ kamã pahi nywta pĩ. Nà ixte hpĩr mã kênã. Koja hprêk nẽ ixpãnhã Ijaew o amnhĩptàr kêt nẽ. Anhỹr o hamaxpẽr hãmri nẽ amnhĩ wỳr õ pôristi hkwỳjê hã karõ nẽ mẽ kãm mẽ hkrajê hã amỹnê nẽ mẽ kãm: —E kêr ka mẽ ma Perẽj wỳr mra nẽ kamã mẽ kêp mẽ hkra myrejaja ra mẽ hã amgrà axkrut xwỳnhjê nhĩmex pa. Nẽ kormã mẽ hã amgrà axkrut kêt xwỳnhjaja mããnẽn mẽ himex par kumrẽx. Nẽ Perẽj pu hã ri krĩ hkryre hkôt mããnẽn ri ajapôj nẽ ã mẽ himex par anẽ. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ ma mẽ hwỳr mrar kurê kumrẽx. Hãmri nẽ Perẽj wỳr pôj nẽ mẽ kêp mẽ hkra myre piitã mẽ himex pa. Jakamã nhũm mẽ katorxà nẽ mẽ hipêêxàjaja tee ri mẽ hkra htyk xwỳnhjê pumu nẽ hkaprĩ htỳx nẽ mỳr rũnh nẽ. Nom na pre Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh o mẽ pa xwỳnh finat Jeremĩstija ra amnepêm ã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx anhỹrja kukamã mẽ panhĩgêtjê mã mẽ harẽ nẽ hã kagà. Na pre mẽ kãm Ijaew kurê xwỳnhjê pynênh nẽ ma mẽ õ pika hwỳr mẽ ho hapêx par kaxyw. Hãmri nhũm mẽ panã Rrakewja te ra kot tee ri ja hã mẽ omunh nẽ tanhmã amnhĩ nhĩpêx to pyràk nhũm Jeremĩstija tanhmã Ijaewjê jarẽnh to nẽ hã kagà. Nẽ hã kagà ho: Amnepêm Perẽj kamã na pre mẽ panã Rrakewja hpijagri ho nõrja ã ra htyk kaxyw nẽ tee ri hkra kator mã xwỳnhta kukamã hamaxpẽr nẽ mỳr o nõ. Nhũm hkwỳjaja tee ri akupỹm tam hamaxpẽr kaxyw kãm kapẽr. Tã jarãhã Rrakew kanrẽhã hkra nẽ htàmnhwỳ nijaja ra uràk nẽ tee ri mẽ hkrare ho hamak xàj mỳr o pa. Mẽ kot mẽ kêp utàr nẽ mẽ himex par jakamã nhũm mẽ tee ri mẽ ho hamak xàj mỳr o pa. Anẽ. Nhũm pre finat Jeremĩsja mẽ hkukamã ã mẽ harẽ nẽ mẽ hã kagà anẽ. Tã ra jarãhã mẽni piitã Rrakew pyrà nẽ hkrajê o hamak xàj mỳr o pa. Tã nhũm mytwrỳ grêre nẽ hapêx nhũm pahi Erox ty. Jakamã nhũm kamàt nhũm Jujeja gõr nẽ nõ. Nẽ kê õt kãm axte amỹti. Nhũm Tĩrtũm kapẽr o mẽ wrỳk xwỳnhja axte hwỳr wrỳ nẽ kãm: —Pa Juje? E na ra Marir pê hkra pĩr mã xwỳnhta ty. Jakamã kwa wa mãmrĩ ma akupỹm mõ. Ma akupỹm mẽ apê Ijaewjê nhõ pika hwỳr axàmnhĩx aprõ mẽ hkrata wa o mõ. Anhỹr o kãm kapẽr. Na pre ra amnepêm Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o mẽ pa xwỳnhjê hõja ja kukamã mẽ panhĩgêtjê mã ja jarẽ nẽ hã kagà. Nẽ hã kagà kot: “Ixpê Tĩrtũm kot paj nhỹrmã Ejit rũm ma akupỹm õ pika hwỳr ixkrata wa mẽ kumẽ.” Anhỹr o kot hkukamã harẽnh nẽ hã kagà.


eng: When they saw the star, they rejoiced with exceedingly great joy.

apn: Jakamã nhũm mẽ kuma hãmri nẽ kato nẽ ma Perẽj wỳr mõr kurê kumrẽx. Hãmri nẽ kormã mẽ õ pika kamã mẽ pa ri kanhêti ho studa xwỳnhta nhũm mẽ axte amnhĩ kukamã omu nẽ hkĩnh nẽ. Nhũm ma Perẽj wỳr mẽ hkukamã mõ nhũm mẽ omunh pê ma hkôt pa rãhã hwỳr pôj. Nhũm kanhêtija pahi nywre nhõrkwỹ mỳri ajêt.


eng: “Behold, the virgin shall be with child, and shall give birth to a son. They shall call his name Immanuel,” which is, being interpreted, “God with us.”

apn: Nom kormã ã kãm kapẽr anhỹr xwỳj ri na pre ra Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr xwỳnhjê hõja kukamã tanhmã harẽnh to nẽ hã kagà. Nẽ hã kagà ho: E mẽ inhma nẽ inhmar tỳx nẽ ho apa. Koja nhỹrmã pyka já kamã mẽhõ kormã hkukrit tã htujarô. Nẽ hkra kato nẽ myre. Nhũm mẽ omu nẽ hã hixi mẽ nhũm kêp Emanuew. Anẽ. Ijaew kapẽr kãm “Emanuew” jarẽnhja te kêp “Ota ra Tĩrtũm mẽ pahkôt pa ho pa” anhỹr jarẽnhta pyràk. Jakamã nhũm pre Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr xwỳnhja Jejus kukamã ã harẽnh anẽ nẽ hã kagà.


eng: After the exile to Babylon, Jechoniah became the father of Shealtiel. Shealtiel became the father of Zerubbabel.

apn: Nẽ Josis kra na pre kêp Jekonĩs mẽ htõjaja. Kormã mẽ htĩr ri na pre Papirõn nhõ xwỳnhjaja kot mẽ hkurê kaxàr kaxyw mẽ hwỳr hprõt nẽ mẽ unê. Ijaew piitã unênh pa nẽ ma akupỹm mẽ õ pyka hwỳr mẽ ho hapêx nhũm mẽ hpãnhã Papirõn kamã pa ho pa. Jakamã nhũm Josis mẽ hkra Jekonĩs mẽ htõjaja mẽ hipêêxà pyrà nẽ Papirõn kamã pa ho pa. Nẽ Jekonĩs kra na pre kêp Saraxi. Nẽ Saraxi hkra na pre kêp Joropape.