eng: He said to the woman, “Your faith has saved you. Go in peace.”

apn: Hãmri nẽ nija mã kapẽr nẽ kãm: —E kànhmã xa. Ra ate amnhĩ kaxyw inhmã ajamaxpẽr jakamã na pa ra ate amnhĩ tomnuj piitã amnhĩ katut kôt rẽnh pa. Kot paj axte kãm ijamaxpẽr kêt nẽ. Jakamã mãmrĩ ma ajamakêtkati nẽ axàmnhĩx anhõrkwỹ hwỳr tẽ. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kot axpẽn kutã apkur xwỳnhjaja tee ri kot kãm kapẽr anhỹrja ã kuma nhũm ja mẽ kãm mex kêt nẽ. Jakamã nhũm mẽ ri axpẽn mã harẽnh o: —Tk. Kwa mẽhõ na hte ri kot Tĩrtũm kot amnhĩ nhĩpêx pyràk o amnhĩ nhĩpêx nẽ mẽ kot amnhĩ tomnuj o hapêx ã amnhĩ jarẽnh o we ri pahti? Anẽ.


eng: In that hour he cured many of diseases and plagues and evil spirits; and to many who were blind he gave sight.

apn: Hãmri nhũm wa kuma nẽ ma hwỳr tẽ. Nhũm Jejus kormã mẽ ho mex o xa. Mẽ nohkre xwỳnhjaja nhũm akupỹm mẽ no ho mex. Nẽ mẽkarõmnuti kot mẽ hwỳr gjêx xwỳnhjaja nhũm mẽ nê mẽ hapôx o ãm rãhã nhũm wa ra hwỳr tẽ nẽ kormã hã mẽ omunh o xa. Hãmri nẽ kãm Juãw Paxis kapẽr jarẽ.


eng: For I also am a man placed under authority, having under myself soldiers. I tell this one, ‘Go!’ and he goes; and to another, ‘Come!’ and he comes; and to my servant, ‘Do this,’ and he does it.”

apn: Ixpê mẽ hkrãhtũm jakamã na pa hte inhõ pôristi mã mẽmoj tã karõ nhũm mẽ inhmar xà hkôt inhmã mẽmoj tanhmã hipêx to. Na pa hte mẽ kãm: ‘E mẽ ma mra nẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ.’ Anẽ nhũm mẽ inhma nẽ ma mrar kurê kumrẽx. Rỳ pa mẽ kãm: ‘E mẽ amnẽ ixwỳr mra nẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ.’ Anẽ nhũm mẽ inhma nẽ ixwỳr mra. No kêt Jejus na hte ixrom tanhmã mẽ à kuteja mã kapẽr nhũm kuma nẽ mẽ kêp hapôj nẽ ma mrar kurê kumrẽx. Jakamã koja ata rũm kapẽr pix o inhmã ho mex.” Anhỹr o awỳr karõ. Jakamã na pa mẽ akutã mra nẽ akaxpa nẽ ã amã kapẽr jarẽnh anẽ. Anẽ.


eng: for he loves our nation, and he built our synagogue for us.”

apn: Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ ma hwỳr mra nẽ omu nẽ kãm: —Pa. Na pôristi krãhtũm na awỳr mẽ inhmẽ pa mẽ mra. Mẽ pahkĩnhã kêp Ijaew kêt tã kãm mẽ pahkĩnh nẽ. Tãm na pre mẽ inhõ krĩ kamã mẽ inhmã Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre xà hã ixkreja nhĩpêx. Tã na kãm àpênh xwỳnhta kêp à htỳx nẽ nõ nhũm apôx hã ajarẽnh ma nẽ man awỳr mẽ inhmẽ. Kwa ma hwỳr tẽ nẽ kãm ho mex nà? Anẽ.


eng: The good man out of the good treasure of his heart brings out that which is good, and the evil man out of the evil treasure of his heart brings out that which is evil, for out of the abundance of the heart, his mouth speaks.

apn: Nhũm Jejus arĩ mẽ ahkre nẽ mẽ kãm: —Nẽ koja mẽmo pĩ hpàr mex nẽ ô mex nẽ. Nom koja pàr punuj hãmri nẽ ômnuj nẽ. —Nẽ na htem mẽmo xô pumu nẽ hkôt tanhmã pàr kute hã omu. No na htem rãrãj pumu nẽ kêp akunĩ kamã mrônhĩ xô hã hkamnhĩx kêt nẽ. Na htem mẽmo xỳ hpàr pumu nẽ ô xànhre hã hkamnhĩx kêt nẽ. Ja pyrà nẽ koja mẽhõ hamaxpẽr punuj nẽ mããnẽn hakwa ho kapẽr punuj pix nẽ. Nẽ htỳx tanhmã amnhĩ tomnuj to ho ri pa. Nom koja hamaxpẽr mex nẽ hãmri nẽ mããnẽn hakwa ho kapẽr mex o pa. Na htem ahpỹnhã amnhĩ jamaxpẽr xà hkôt tanhmã hakwa ho kapẽr to ho ri pa. Anẽ.


eng: Or how can you tell your brother, ‘Brother, let me remove the speck of chaff that is in your eye,’ when you yourself don’t see the beam that is in your own eye? You hypocrite! First remove the beam from your own eye, and then you can see clearly to remove the speck of chaff that is in your brother’s eye.

apn: Jao mẽhõ kot tanhmã amnhĩ tomnuj to hã omu hãmri nẽ tanhmã hã kãm nẽ tokyx anhỹr kêt nẽ. Akumrẽx ate tanhmã amnhĩ tomnuj to hã amnhĩ pumu nẽ hkaga hãmri nẽ rĩ kormã mẽhõta hwỳr tẽ nẽ kot tanhmã amnhĩ tomnuj to hã kãm akapẽr to. Anẽ.


eng: “Therefore be merciful, even as your Father is also merciful.

apn: —Nẽ mẽ kot amnhĩ tomnuj xwỳnhjaja na htem ãm mẽ kot mẽ ho mex xwỳnh pixjaja nhũm htem amnhĩ xwar mẽ ho mex o pa. No mẽ kajaja. Kêr ka mẽ mãmrĩ mẽ piitã mẽ kamã axukaprĩ pix nẽ. Jao axàmnhĩx ri mẽ piitã mẽ kãm mẽmoj nhõr o ri apa. Nhũm Tĩrtũm ja hã mẽ apumu nẽ ja hã mẽ ato mex nẽ. —Jakamã kêr ka mẽ amarĩ mẽ kãm akurê xwỳnhjê ho mex nẽ. Nẽ mẽ kamã axukaprĩ nẽ. Nẽ mẽ piitã mẽ kãm mẽmoj nhõr o ri apa. Kê nhỹrmã Tĩrtũm maati mẽ hã mẽ amã mẽmoj nhõr rax nẽ. Nẽ mẽ ate kot amnhĩ nhĩpêx kôt amnhĩ nhĩpêx xwỳnh ã mẽ ajarẽ. Tĩrtũm na hte mẽ kot amnhĩ tomnuj xwỳnhjê kamã ukaprĩ ho pa. Jakamã kêr ka mẽ uràk nẽ ã mẽ hipêx anhỹr o ri apa. E kêr ka mẽ ã axpẽn nhĩpêx anhỹr rãhã nẽ. Anẽ.


eng: Rejoice in that day and leap for joy, for behold, your reward is great in heaven, for their fathers did the same thing to the prophets.

apn: Nẽ kwãr mẽ mãmrĩ ixtã tanhmã mẽ ato kapẽr punuj to nẽ tanhmã mẽ ato hêx to nẽ tanhmã ri mẽ atomnuj to ho pa. Kwãr mẽ mãmrĩ ã mẽ anhĩpêx anhỹr o pa. Ka mẽ ãm inhmã pix mã ajamaxpẽr rãhã ho apa pê ajamakêtkati nẽ axàmnhĩx ri apa. Kwãr mẽ mãmrĩ ã mẽ anhĩpêx anẽ nẽ mẽ amex kêt ã mẽ ajarẽnh o pa. Amnepêm na pre Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr xwỳnhjaja nhũm prem ã mẽ hipêx anẽ. Jakamã koja mẽ uràk nẽ ã mẽ anhĩpêx anhỹr o pa. Nhũm Tĩrtũm ja hã mẽ apumu nẽ amnhĩm mẽ amex ã mẽ ajarẽ. Hãmri nẽ nhỹrmã kaxkwa kamã wa inhõ krĩ kamã mẽ ato mex rax nẽ. Ka mẽ akĩnh nẽ ajamakêtkati nẽ axàmnhĩx ri apa. Jakamã kwãr mẽ mãmrĩ pika jakamã ã ixtã mẽ anhĩpêx anẽ. Anẽ.


eng: All the multitude sought to touch him, for power came out of him and healed them all.

apn: Mẽ kot kapẽr mar nhũm kot akupỹm mẽ ho mex kaxyw nhũm prem ma hwỳr amnhĩ to pa. Mẽ hkwỳjaja tanhmã ri à kute. Nhũm mẽ hkwỳjaja mẽkarõmnuti kot mẽ hwỳr gjêx xwỳnhjaja nhũm mẽ piitã ma hwỳr amnhĩ to pa. Na prem ra amnhĩ kaxyw kãm hamaxpẽr o: —E pa ma hwỳr tẽ nẽ ãm hkupênh pix tã akupỹm inhmex japêr. Anẽ. Hãmri nẽ ma hwỳr mra nhũm mẽ omu nẽ Tĩrtũm xàhpumunh tỳx o akupỹm mẽ ho mex pa.


eng: how he entered into God’s house, and took and ate the show bread, and gave also to those who were with him, which is not lawful to eat except for the priests alone?”

apn: Hãmri nhũm Jejus mẽ kuma nẽ hprĩ hã mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr tũm jarẽ nẽ mẽ kãm: —Kwa xà na ka mẽ Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kamã pahi Tawi kot tanhmã amnhĩ nhĩpêx tota kamã harẽnh nẽ mar kêt nẽ? Na pre Tawija hkôt ri mẽ pa xwỳnhjê mẽ nhũm mẽ prãm xàj Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre wỳr agjê nhũm patre maatija mẽ kãm prãm tỳx ã mẽ omu nẽ mẽ kãm mẽmoj gõ. Mẽ kot Tĩrtũm noo mã pãwti jaxwỳr xwỳnhta nhũm mẽ kãm kugõ nhũm mẽ kuku. Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot ja nê mẽ kurê htã nhũm mẽ kãm prãm tỳx ã mẽ omu nẽ mẽ kamã ukaprĩ xàj mẽ kãm kugõ. Patre pix kot ja kur kaxyw tã nhũm mẽ kãm kugõ nhũm mẽ kuku. Tã nhũm Tĩrtũm ja hã mẽ omu nhũm ja kêp omnuj kêt nẽ. Kot mẽ kamã ukaprĩ nẽ mẽ kãm õr nhũm mẽ hã omu nhũm ja kãm mex nẽ.


eng: No man having drunk old wine immediately desires new, for he says, ‘The old is better.’”

apn: Ixte amnhĩ nhĩpêx nywja te kot mẽ ate amnhĩ nhĩpêx tũm pyràk kêt jakamã ka htem inhma nẽ ãm inhma. Kwa mẽ ixkapẽr ma nẽ mẽ ate amnhĩ nhĩpêx tũm gryk ã ixkaga hkêt nẽ. Anẽ.


eng: and so also were James and John, sons of Zebedee, who were partners with Simon. Jesus said to Simon, “Don’t be afraid. From now on you will be catching people alive.”

apn: Hãmri nhũm mẽ amnhĩ jaêr pê tep xohtô raxta pumu nẽ kamã no pyma nẽ. Hãmri nhũm Simãwja Jejus kutã hkõn krã ho tẽm nẽ hipô nẽ nhỹ nẽ hã hpijaàm kamã kãm kapẽr nẽ kãm: —Kwa Pahihti. Kii tamũ axkamẽ. Akĩnhã ixte amnhĩ tomnuj tỳx xwỳnh na pa. Anẽ. Hãmri nhũm kuma nẽ ãm kuma nẽ kãm: —Kwa nà tee ri amnhĩ kukamã ajamaxpẽr kêt nẽ. Kot kaj jarãhã hpãnhã tãm amnhĩ nhĩpêx o apa. Na ka ra tep pynênh rũnh o apa. Tã kot kaj ja kaga nẽ hpãnhã ma ri mẽ hkôt Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre ho ri apa. Koja mẽ ohtô nẽ ama nẽ Tĩrtũm kôt amnhĩ xunhwỳ nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx o pa. Jakamã kot kaj te ate tep pynênh rũnh nẽ Tĩrtũm mã õr pyràk o amnhĩ nhĩpêx o apa. Anẽ. Nhũm pre ã Jejus Simãw mã kapẽr anẽ.


eng: But truly I tell you, there were many widows in Israel in the days of Elijah, when the sky was shut up three years and six months, when a great famine came over all the land.

apn: —Kwa mẽ inhma. Amnepêm kormã finat Eris htĩr ri na pre mẽ hã na wrỳk kêt ry rax nẽ. Jao hã amgrà axkrunẽpxi nẽ hkôt mytwrỳ pê 6. Nhũm mẽ õ hkêt nẽ pa. Ra mẽ kêp mẽmoj grà pa nẽ hapêx nhũm mẽ kãm prãm tỳx kumrẽx nẽ pa. Nhũm mẽ kêp mẽ mjên tyk xwỳnhjaja kãm prãm xàj hirot o pa.


eng: Elijah was sent to none of them, except to Zarephath, in the land of Sidon, to a woman who was a widow.

apn: Tã nom Tĩrtũm mẽ ho mex kaxyw mẽ hwỳr Eris mẽnh kêt nẽ. Erisja mẽ uràk nẽ kêp Ijaew tã nhũm Tĩrtũm kot mẽ ho ajuta kaxyw mẽ hwỳr mẽnh kêt nẽ. Mẽ kot amnhĩ kaxyw Tĩrtũm kôt hamaxpẽr kêt jakamã nhũm mẽ hwỳr mẽnh kêt nẽ. Axtem Ijaew kêt xwỳnhjê hõ hwỳr na pre kumẽ. Nhãm Sitõ kamã krĩ pê Sarep kamã mjên htyk xwỳnhta wỳr. Tokyx kot tanhmã ho mex to kaxyw. Jakamã nhũm ma hwỳr mõ nẽ tanhmã kãm kapẽr to nhũm kuma nẽ amnhĩ kaxyw Tĩrtũm kôt hamaxpẽr kurê kumrẽx.


eng: and, ‘On their hands they will bear you up, lest perhaps you dash your foot against a stone.’”

apn: Kapẽr ã kagà htũm kot ja jarẽnh kot: Tĩrtũm koja kapẽr o wrỳk xwỳnh mã ajarẽ ka ajarĩ nẽ ahpar mã tẽ nhũm mẽ kỳx pê amỳ nhũm mẽmoj akà hyr kêt nẽ. Ã kapẽr ã kagà kamã ajarẽnh kot anhỹr jakamã e tokyx ajarĩ nẽ ma tẽn pikap ahto. Anẽ.


eng: Every valley will be filled. Every mountain and hill will be brought low. The crooked will become straight, and the rough ways smooth.

apn: Na pre ra amnepêm mẽ hkukamã Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o pa xwỳnh Ijais ra Juãw kukamã kot tanhmã amnhĩ nhĩpêx to hã harẽ nẽ hã kagà. Nẽ hã kagà ho: Koja nhỹrmã mẽhõ mõn pôj. Kapôt ã mõn pôj nẽ mẽ kãm ujarẽnh o ri pa. Nẽ mẽ kãm ujarẽnh o: “E mẽ inhma. Koja Tĩrtũm tokyx mẽ pahwỳr mẽ panhõ pahihti mẽ nhũm wrỳ nhũm mẽ piitã omu. Jakamã kwa mẽ tokyx kutêp tãm amnhĩ nhĩpêx o apa. Te ho mẽ kot mẽhõ kutêp pry ho mex pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Jao tãm amnhĩ nhĩpêx. Nẽ tãm axpẽn nhĩpêx. Pahihtita kutêp. Mẽ pahte amnhĩ nhĩpêx te kot pry nhĩnur pyràk nhũm mẽ tee ri kot kãm hã mrar mex prãm kaprỳ pyràk. Hinur nẽ krã hakỳx nẽ pry juk pyràk o na mẽ pahte amnhĩ nhĩpêxja. Jakamã kot kaj mẽ ate amnhĩ tomnuj kaga nẽ tãm amnhĩ nhĩpêx. Nẽ tãm axpẽn nhĩpêx. Hãmri nẽ te mẽ kot pry nhĩnur o mex nẽ ho katàt nhũm katàt muux nẽ nõr pyràk o kot kaj mẽ amnhĩ nhĩpêx. Pahihti nywta kutêp. Kwa kêr ka mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ.


eng: during the high priesthood of Annas and Caiaphas, the word of God came to John, the son of Zacharias, in the wilderness.

apn: Tã nhũm kormã pahihti Tipeja mẽ ho amnhĩptàr o pa. Na pre ra mẽ ho amnhĩptàr ã amgrà pê 15. Nhũm Põn Piratja pahihti Xipe mã pika pê Ijaew nhõ xwỳnhjê ho amnhĩptà. Nhũm Eroxja kãm pika pê Garirej nhõ xwỳnhjê ho amnhĩptà. Nhũm Erox tõ Firipja kãm pika pê Iturej nẽ hõ pê Takonĩt wa kamã mẽ pa xwỳnhjê ho amnhĩptà. Nhũm Risãnja kãm pika pê Apirẽn kamã mẽ ho amnhĩptà. Nhũm Anas mẽ Kajpasja wa kêp Ijaew nhõ patre maati. Rôm nhũm Jejus mẽ Jakaris kra Juãwja wa ra hamẽ anhĩpê àptàr. Jakamã nhũm Tĩrtũm tanhmã Juãw mã kapẽr to. Kormã kapôt ã ri pa ri nhũm kãm kapẽr nẽ kãm tanhmã kot amnhĩ nhĩpêx to ho pa hã kãm karõ nẽ kãm: —Pa Juãw. E inhma. Kêr ka ma mẽ kãm ixkapẽr jarẽnh rãhã ho ri apa. Anẽ.


eng: but supposing him to be in the company, they went a day’s journey; and they looked for him among their relatives and acquaintances.

apn: Tã nhũm mẽ hkĩnh pa hãmri nẽ akupỹm nojarêt nhũm Marir mẽ Juje wa ma hkwỳjê hkôt akupỹm mõ. Nhũm Jejus Jerujarẽ kamã ahte arĩk nẽ akupỹm wa hkôt mõr kêt nẽ. Nhũm wa htỳx wam ma hkwỳjê hkôt htẽm ã hkamnhĩx jakamã wa hapêr kêt nẽ. Hãmri nẽ wa hapu hã hamakêtkati nẽ mẽ hkôt mõr o mõr ã ra hã kamàt. Hãmri nẽ mẽ kot amnhĩm hikranh xàja wỳr mẽ hkôt pôj nẽ tee ri mẽ hkaêx ã hkra japêr o ri mra nom omunh kêt nẽ.


eng: Coming up at that very hour, she gave thanks to the Lord, and spoke of him to all those who were looking for redemption in Jerusalem.

apn: Rôm nhũm mẽhõ ni pê ãntija mẽ hwỳr axà nẽ Jejus pumu. Ãntija Panuew kra na pre. Nẽ Ase hkwỳ na pre. Ni htã kêp Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh o pa xwỳnh. Na pre ra mjên no ãm kormã mjên nẽ pa hã amgrà pê 7 pix nhũm pre kêp ty. Hãmri nhũm axte mjên kêt nẽ pa rãhã ra hpigêx tỳx nẽ. Ra hã amgrà pê 84. Na pre hte Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre hwỳr pa nẽ kãm amnhĩ jarẽnh rãhã ho pa. Nẽ kot kãm amnhĩ jarẽnh kaxyw nẽ apkur kêt rãhã kãm amnhĩ jarẽ. Nẽ arĩgro hã hwỳr pa nẽ kamàt kãm hwỳr pa. Ã na pre hte amnhĩ nhĩpêx anhỹr rãhã ho pa anẽ. Jakamã mẽ hwỳr axà nẽ Jejus pumu nẽ hkĩnh nẽ. Hãmri nẽ hã Tĩrtũm mã mex o mex ã harẽ nẽ kãm: —Hêxta gàà nẽ Tĩrtũm. Ãm hãmri na ka mẽ ixwỳr Jejus mẽ. Ma amex o amex. Anẽ. Hãmri nẽ Ijaew kot amnhĩ wỳr mẽ kamã ukaprĩ xwỳnh kamã hamak xwỳnhjê mã ra Jejus kator ã harẽnh o ri mẽ hkôt pa.


eng: Yes, a sword will pierce through your own soul, that the thoughts of many hearts may be revealed.”

apn: Hãmri nhũm Simeãw wa ho Tĩrtũm wỳ nẽ kãm: —E Tĩrtũm. Kêr ka ja wa ho mex nẽ. Wa ho mex o wa ho mex rãhã ho apa. Anẽ. Hãmri nẽ Marir mã kapẽr nẽ kãm: —Nà ãm hãmri na pre Tĩrtũm mẽ pakaxyw akrata xãm. Mẽ pahpê Ijaew kaxyw ãm. Jakamã koja hprêk nẽ ma Tĩrtũm kapẽr o mẽ piitã mẽ ahkre ho ri mẽ hkôt pa. Nhũm mẽ kuma hãmri nẽ ahpỹnhã tanhmã hamaxpẽr to xà hkôt tanhmã hipêx to. Jakamã nhũm mẽ hkwỳjaja kuma nẽ hkôt amnhĩ xunhwỳ nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx o pa. Jao tãm hipêx o pa. No nhũm mẽ hkwỳjaja kuma nẽ axtem nẽ kãm hkĩnh kêt nẽ. Hãmri nẽ tanhmã hipêx to. Jakamã kot kaj tee ri ja hã mẽ omu nẽ akaprĩ htỳx nẽ. Te mẽ kot wapo ho akanhwỳr nẽ akamã ho kaxkep nhũm apê omnuj tỳx pyràk o kot kaj amnhĩ kamã ama nẽ mẽ omu. Anẽ.


eng: a light for revelation to the nations, and the glory of your people Israel.”

apn: Pa Pahi Maati. E ot pa ixte amã tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ixpa xwỳnh ã amnhĩ jarẽ. Nà ãm hãmri na ka pre ã inhmã jare hkukamã harẽnh anẽ. Tã ate inhmã harẽnh xà hkôt pa ra inhno ho omu. Kêp mẽ ixkamã ukaprĩ xwỳnh ã omu. Nẽ kêp ate mẽ ixwỳr mẽnh xwỳnh ã omu. Nà koja te arĩgro hã myt hirã nẽ mẽmoj piitã ho amnhĩrĩt mex pyràk o koja mẽ inhĩpêx o pa. Jakamã koja hprêk hãmri nẽ ma Ijaew kêt xwỳnhjê mã apê Tĩrtũm ã akapẽr o amnhĩrĩt o pa nhũm mẽhprĩ hã ajarẽnh ma. Nẽ mẽ ixpê Ijaew kot paj mẽ ijaxwỳja kuma nẽ hã ixpijaàm o ri ixpa. Jakamã kot paj ixàmnhĩx ri tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ri ixpa nẽ ixàmnhĩx ty. Ra ixte inhno ho ate inhmã harẽnh xwỳnhta pumunh kênã. Anẽ.


eng: It had been revealed to him by the Holy Spirit that he should not see death before he had seen the Lord’s Christ.

apn: Rôm nhũm Jerujarẽ kamã Simeãwja. Tĩrtũm Karõ nhỹ hã kot tanhmã amnhĩ to mex to ho pa xwỳnh na pre. Na pre hte Tĩrtũm kapẽr kôt pix mã tãm amnhĩ nhĩpêx o pa. Jakamã nhũm pre ra Tĩrtũm Karõ ã kãm kapẽr anẽ nẽ kãm: —E inhma Simeãw. Kot kaj atĩr rãhã nhỹrmã Tĩrtũm kot mẽ akaxyw ãm mã xwỳnhja ka ano ho omu nẽ rĩ kormã ty. Anhỹr o kãm kapẽr jakamã nhũm kuma nẽ hkĩnh nẽ ãm pix kamã hamak o pa. Mẽ kêp Ijaew wỳr wrỳk nẽ mẽ ho mex mã xwỳnhta pix kamã hamak rãhã ho pa.


eng: and to offer a sacrifice according to that which is said in the law of the Lord, “A pair of turtledoves, or two young pigeons.”

apn: Tã nhũm Marir hpijagri ho hapêx. Jakamã nhũm Juje ma krĩ pê Jerujarẽ hwỳr mẽ kot Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre hwỳr amnhĩ kôt o mõ. Na pre ra finat Mojes amnepêm Tĩrtũm nhỹ hã mẽ hkukamã mẽ hpãmjê mã ja hã karõ. Nẽ mẽ kãm hã karõ ho: Koja mẽ aprõ hpijagri. Hãmri nẽ hpijagri ho hapêx ka mẽ ma Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre hwỳr o mra nẽ hpãnhã Tĩrtũm mã mẽmoj gõ. Kãm tutre ho gõ rỳ kãm tuuti hõ ho axkrut nẽ agõ kê patre hamỳ nẽ kãm kupa. Kot ja hã omunh nẽ hpijagri xwỳnhta akupỹm mex ã harẽnh kaxyw. Anhỹr o kot mẽ kãm ja hã karõ jakamã nhũm wa ma ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kaxyw hwỳr mõ. Nẽ amnhĩ kôt Jejus mỳ nẽ o mõ. Tĩrtũm kot mẽ kãm ja hã karõ nhũm mẽ kot hã kagà xà hkôt. Na pre ra finat Mojes mẽ kãm ja jarẽ nẽ mẽ kãm: Kot kaj mẽ akra my kot wa hãmri nẽ te mẽ ate Tĩrtũm mã õr kaxyw hipêx pyràk o hipêx. Kê tãm amnhĩ nhĩpêx o pa nẽ ỹ hã tanhmã kãm amnhĩ nhĩpêx to ho pa. Anhỹr jakamã nhũm wa ra Jerujarẽ hwỳr nojarêt nẽ amnhĩ kôt Jejus mỳ nẽ ma amnhĩ kôt o mõ.


eng: For there is born to you today, in David’s city, a Savior, who is Christ the Lord.

apn: Na ra ham mẽ akamã ukaprĩ xwỳnhta kato. Pahi Tawi nhõ krĩ mẽ mẽ anhõ krĩ pê Perẽj kamã. Kêp mẽ apiitã mẽ anhõ pahihti na. Mẽ ate amnhĩ wỳr kamã ajamak o apa xwỳnh pê Kris na. Tãm na ham kato.


eng: This is the sign to you: you will find a baby wrapped in strips of cloth, lying in a feeding trough.”

apn: E pa ixprĩ hã mẽ amã tanhmã harẽnh to ka mẽ inhma. Na kato nhũm katorxà kupẽxê ho kupu hpa nẽ kôsti kamã kuxi nhũm nõ. Kwa mẽ tokyx ma hwỳr mra nẽ kêp mẽ anhõ pahihti hã omu. Anẽ.


eng: While they were there, the day had come for her to give birth.

apn: Nhũm wa mõõ hãmri nẽ hwỳr pôj. Nhũm Marir hpijagri xà hã mytwrỳ mã àr jakamã nhũm kamàt nhũm õhy xà.


eng: She gave birth to her firstborn son. She wrapped him in bands of cloth and laid him in a feeding trough, because there was no room for them in the inn.

apn: Nom nhũm Perẽj wỳr mẽ hpôx nyw xwỳnhjaja ra ixkre piitã ho nỳt pa nhũm wa tee ri hpijagri kaxyw amnhĩ to ukapi ho pa. Hãmri nẽ nhỹri môx nhõrkwỹ punajre hwỳr axà nhũm Marir kamã hpijagri. Nhũm hkra kato nẽ myre. Kra kot wa na pre. Hãmri nhũm kumỳ nẽ kupẽxê ho hkupu hpa nẽ môx xàpkur xà hã kôsti kaprỳ kamã kuxi nhũm hamakêtkati nẽ gõr nẽ nõ.


eng: Joseph also went up from Galilee, out of the city of Nazareth, into Judea, to David’s city, which is called Bethlehem, because he was of the house and family of David,

apn: Nhũm pre Marir mjên Juje haxwỳja ma krĩ pê Perẽj wỳr mõ. Garirej kamã õ krĩ pê Najare rũm kato nẽ ma hwỳr mõ. Pika pê Jutej kamã na Perẽjja. Kamã na pre Juje nhĩgêt Tawija kato.


eng: to enroll himself with Mary, who was pledged to be married to him as wife, being pregnant.

apn: Nhũm Juje kêp kanrẽhã htàmnhwỳ jakamã na pre ma akupỹm hwỳr mẽ hkwỳjê hkôt mõ. Nẽ ma amnhĩ kôt kot ho hprõ mã xwỳnh Marir o mõ. Arĩ htujarô rax rãhã nhũm ma amnhĩ kôt o mõ.


eng: All went to enroll themselves, everyone to his own city.

apn: Hãmri nhũm mẽ piitã ã kot mẽ hipêx anhỹr ã amnhĩ tã harẽnh ma hãmri nẽ mẽ kot mẽ hixi hã kagà kaxyw piitã akupỹm papxà hwỳr ma hapêx.


eng: because of the tender mercy of our God, by which the dawn from on high will visit us,

apn: —Na hte Tĩrtũm mẽ pakamã ukaprĩ ho pa nẽ mẽ pakamã gryk tokyx anhỹr kêt nẽ. Jakamã koja mẽ pahwỳr mẽ pahkaprĩ xwỳnhja mẽ. Kormã mẽ pahwỳr wrỳk kêt jakamã te mẽ pahte kamàt kô kamã tee ri mẽ paxàhkupênh o ri papa xwỳnh pyràk. —Nom koja mẽ pahwỳr wrỳkja o te ra myt kator nẽ mẽ pamã hirã nẽ mẽmoj to amnhĩrĩt mex pyràk o mẽ panhĩpêx. Ja kaxyw koja Tĩrtũm mẽ pahwỳr mẽ pahkaprĩ xwỳnhta mẽ nhũm man mẽ pahwỳr wrỳ nẽ mẽ pamã mẽ pahtyk pyma xwỳnhjê mã Tĩrtũm kapẽr o amnhĩrĩt o pa. Mẽ pahte mar nẽ ra pajamakêtkati nẽ paxàmnhĩx ri papa nẽ pahtyk kaxyw.


eng: to shine on those who sit in darkness and the shadow of death; to guide our feet into the way of peace.”

apn: —Mẽ kãm mẽ htyk pyma xwỳnhjaja te kamàt kô kamã ri pa pyràk. Tã koja mẽ pahkaprĩ xwỳnhja wrỳ hãmri nẽ tanhmã mẽ hkrã hto nhũm mẽ te arĩgro hã ri mẽ pa xwỳnh kot amnhĩ nhĩpêx pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Jao hamakêtkati nẽ axte kãm htyk pyma hkêt nẽ ri pa. Anẽ. Nhũm pre ã Jakaris Tĩrtũm Karõ nhỹ hã hkrare mã kapẽr anẽ.


eng: in holiness and righteousness before him all the days of our life.

apn: Na pre ra mẽ pahpãm Apraãw mã mẽ pakukamã ã mẽ pahtã amnhĩ jarẽnh anẽ nẽ kãm: “Kot paj mẽ anê mẽ kãm mẽ akurê xwỳnhjê pumunh mex nẽ mẽ ĩhkra nê mẽ ato ixkato. Jakamã kot kaj mẽ amnhĩ kamã amã mẽ uma hkêt nẽ axàmnhĩx ri ajamakêtkati nẽ mẽ kamã apa. Nẽ kot kaj mẽ mãmrĩ axàmnhĩx ri inhmã tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ri apa rãhã nẽ. Nẽ ixkôt amnhĩ nhĩpêx o ri apa rãhã ty.” Anhỹr o na pre Tĩrtũm mẽ pakukamã mẽ pahtã amnhĩ jarẽ. Anẽ. Nhũm pre ã Jakaris mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr jarẽnh anẽ. Hãmri nẽ hkrareja mỳ nẽ o xa nẽ kãm:


eng: All who heard them laid them up in their heart, saying, “What then will this child be?” The hand of the Lord was with him.

apn: Hãmri nhũm mẽ omu nẽ ma mẽ piitã mẽ kãm wa hkra jarẽnh o ri axpẽn kôt hprõt. Pika pê Jutej kamã hixêt kape hã krĩ hkôt nhũm mẽ ri mẽ piitã mẽ kãm harẽnh o hprõt. Tĩrtũm kot wa hkra kôt tãnopxar o pa nẽ ho mex ã harẽnh o hprõt. Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ tee ri hkukamã hamaxpẽr nẽ axpẽn mã: —Hêxta waa nẽ. Tĩrtũm tãm na xep hte jare hkôt ri pa ho pa. Jakamã koja nhỹrmã hprêk hãmri nẽ tanhmã koja we amnhĩ nhĩpêx to ho pa wehee? Anẽ.


eng: as he spoke to our fathers, to Abraham and his offspring forever.”

apn: ãm hãmri na pre amnepê mã mẽ panhĩgêt mã amnhĩ jarẽnh xà hkôt mẽ pahpê Apraãw rũm axpẽn kanrẽhã hkrajaja mẽ pahto mex o pa. Mẽ pahpê Ijaew mẽ pahte kãm tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho papa nhũm kãm mẽ pajapê xàj mẽ pahto mex rãhã ho pa. Nẽ mẽ pakamã ukaprĩ rãhã ho pa. Anẽ. Nhũm pre ã Marir Ijapew mã Tĩrtũm mex o mex ã grer anẽ.


eng: For he who is mighty has done great things for me. Holy is his name.

apn: Ixte amnhĩ to grire nhũm ja hã ixpumu nẽ ixkamã ukaprĩ nẽ ixto mex rax kumrẽx. Jakamã koja mẽ piitã axpẽn kanrẽhã axpẽn mã ijarẽnh rãhã ho pa. Tĩrtũm kot tanhmã ixto mex to hã ijarẽnh rãhã ho pa. Tĩrtũm na mex o mex nẽ hihtỳx o hihtỳx. Tã na ã inhĩpêx anẽ.


eng: and entered into the house of Zacharias and greeted Elizabeth.

apn: Tã nhũm Marir amnhĩ tujarô hã amnhĩ pumu nẽ nã Ijapew wỳr hkrà kurê kumrẽx. Hãmri nẽ nojarêt nẽ õ krĩ rũm kato nẽ ma hwỳr mõ. Ma Ijapew papxà hwỳr mõ. Ijapew nhõ krĩja pika pê Jutej kamã nhỹri hixêt kamã na pre. Nhũm ma hwỳr mõ hãmri nẽ hwỳr pôj nẽ Ijapew wỳr axà nẽ omu nẽ kãm: —Ka? Xà wa amex? Anẽ.


eng: and he will reign over the house of Jacob forever. There will be no end to his Kingdom.”

apn: Koja Tĩrtũm amã ho mex rax nẽ. Nẽ koja mẽ piitã mẽ kãm kêp amnhĩ Kra hã ho amnhĩrĩt. Nẽ mẽ apê Ijaew o amnhĩptàr kaxyw koja mẽ akaxyw ãm nhũm higêt pahi Tawi pyrà nẽ mẽ ato amnhĩptàr o pa. Mẽ ate amnhĩ wỳr kamã ajamak o apa xwỳnhta koja. Tĩrtũm kãm hprãm xà hkôt koja mẽ ato amnhĩptàr rãhã ho pa. Anẽ.


eng: “Thus has the Lord done to me in the days in which he looked at me, to take away my reproach among men.”

apn: Tã nhũm hprõ Ijapewja htujarô. Hãmri nẽ amnhĩ tujarô hã amnhĩ pumu nẽ hkĩnh tỳx nẽ. Nẽ hamaxpẽr o: —Hêxta gàà nẽ. Ma ãm hãmri na pa pre ixkra hkêt nẽ amnhĩ kamã ixpijaàm o ri ixpa. Tã ra ixtujarô. Kot paj wa axte ri amnhĩ kamã ixpijaàm kêt nẽ. Ma ãm hãmri na Tĩrtũm ã wa inhĩpêx anẽ. Na pa wa ixkĩnh tỳx kumrẽx. Anẽ. Nhũm pre ã hamaxpẽr anẽ hãmri nẽ arĩ õrkwỹ kamã hkrĩ ho hkrĩ. Aa nhỹhỹm kator nẽ mõr kêt rãhã hã mytwrỳ kêp 5.


eng: Now while he executed the priest’s office before God in the order of his division

apn: Jakamã nhũm Jakaris ma mẽ kot Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre hwỳr tẽ. Kwỳjê pyrà nẽ kot Tĩrtũm mã tanhmã amnhĩ nhĩpêx to kaxyw ma mẽ hpãnhã hwỳr tẽ nẽ axà.


eng: The whole multitude of the people were praying outside at the hour of incense.

apn: Hãmri nẽ kamã Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh pê kãm mẽ hkuxwaxà ho xêt o xa. Nhũm Ijaew kwỳjaja ixkreta wỳr akuprõ nẽ kapem kutêp Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh o kuhê.


eng: Since many have undertaken to set in order a narrative concerning those matters which have been fulfilled among us,

apn: Pa pahi Teopre. Xà amex? E ot pa awỳr kagà nhĩpêx nẽ awỳr kumẽ. Ixte amã Jejus jarẽnh kaxyw. Na prem ra ohtô nẽ jar mẽ pahkôt Jejus kot amnhĩ nhĩpêx o pa hã kagà rax nẽ.


eng: even as those who from the beginning were eyewitnesses and servants of the word delivered them to us,

apn: Jejus nhỹ hã Tĩrtũm kapẽr jahkre ho mẽ pa xwỳnhjaja na prem Jejus kot tanhmã amnhĩ nhĩpêx to hkrax kãm kot amnhĩ nhĩpêx o pa hã omunh o hkôt pa. Hãmri nẽ hprĩ hã mẽ inhmã harẽ nẽ hã kagà nhũm mẽ ohtô nẽ mẽ mar xà hkôt mẽ urà nẽ kot tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho pa hã kagà.


eng: it seemed good to me also, having traced the course of all things accurately from the first, to write to you in order, most excellent Theophilus;

apn: Tã pa mẽ harẽnh ma nẽ ijamaxpẽr o: —E kot paj ijaxwỳja Jejus kot amnhĩ nhĩpêx kwỳ hã kagà. Nà kot paj ho anẽ. Anhỹr o ijamaxpẽr jakamã ot pa ra ixte amã hã kagà kaxyw.


eng: She went and told those who had been with him, as they mourned and wept.

apn: Hãmri nhũm akupỹm htĩr kãm omu nẽ hkĩnh tỳx kumrẽx. Nẽ ma akupỹm tẽ nẽ Jejus kràmnhwỳjê mã harẽ. Nhũm mẽ hkaprĩ nẽ mỳr o hkrĩ nhũm mẽ hwỳr axà nẽ mẽ omu nẽ mẽ kãm:


eng: When they heard that he was alive and had been seen by her, they disbelieved.

apn: —Xê mẽ amỳr kêt nẽ. Na ra Jejus akupỹm htĩr nẽ ham ixwỳr kato pa inhno ho omu. Xê mẽ hãmri axte amỳr kêt nẽ. Anhỹr tã nom nhũm mẽ htỳx ho amnhĩ krã hkôt kot ri ã harẽnh anhỹr ã hkamnhĩx jakamã kuma nẽ ãm kuma.


eng: Very early on the first day of the week, they came to the tomb when the sun had risen.

apn: Tã nhũm apkati. Nom nhũm ra mẽ inhõ arĩgromnu pê sap kator jakamã nhũm mẽ kormã akupỹm kẽnkreta wỳr mrar kêt nẽ. Hãmri arĩgro mex jamãr pê kôkôt o hkrĩ. Hãmri nhũm axte apkati nhũm tômĩk nhũm ra mẽ inhõ arĩgromnu hapêx nhũm Marir Matarẽn mẽ Sarome mẽ Xiakre katorxà Marirja mẽ ma akupỹm kẽnkreta wỳr mra. Kormã kwỳhtãã. Kormã myt kator o mõr mẽ nhũm mẽ kànhmã hkrĩ hãmri nẽ mẽ kot Jejus gregrer kaxyw mẽ hkuxwa xà hkwỳ jamỳ nẽ ma hwỳr o mra.


eng: When evening had now come, because it was the Preparation Day, that is, the day before the Sabbath,

apn: Nhũm prem arĩgro pê sêsta hã Jejus pĩ nhũm ra amỹkry htỳx nẽ. Sap kukamã na pre htem Ijaewjaja amnhĩm apkur xà hã mẽõ nhĩpêx pa nhũm sap kato nhũm mẽmoj to anhỹr kêt nẽ.


eng: Joseph of Arimathaea, a prominent council member who also himself was looking for God’s Kingdom, came. He boldly went in to Pilate, and asked for Jesus’ body.

apn: Jakamã nhũm Juje hõ pê Arimatej nhõ xwỳnhja. Kêp Ijaewjê nhõ juisti hõ na pre. Nhũm mẽ piitã kãm hkĩnh nẽ axpẽn mã mex o mex ã harẽnh o pa. Na pre Tĩrtũm kot mẽ pahwỳr Jejus mẽnh kôt hamaxpẽr o pa. Tã Jejus htyk ã omu hãmri nẽ hamaxpẽr o: —E pa ma pahi Pirat wỳr tẽ nẽ Jejus nhĩ hã kuwỳ. Inhmã uma htã kot paj ma hwỳr tẽ nẽ hã kuwỳ kê inhmã kugõ pa ma o tẽ nẽ tokyx haxà. Kot paj ho anhỹr tokyx anhỹr kêt nhũm mẽ panhõ arĩgromnu pê sapja wỳr ra myt axà hãmri pa haxàr kêt nẽ. Anhỹr o hamaxpẽr nẽ ma Pirat wỳr tẽ nẽ hã kuwỳ.


eng: who, when he was in Galilee, followed him and served him; and many other women who came up with him to Jerusalem.

apn: Rôm nhũm mẽni kwỳjaja amỳm htyk kãm omunh o kuhê. Na pre htem Garirej kamã Jejus mẽ hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê mã mẽ apkur xà hã àpênh o mẽ hkôt pa nẽ mẽ hkôt Jerujarẽ hwỳr mõ. Marir Matarẽn nẽ Xiakre mẽ Jojes wa katorxà Marirja. Nẽ Sarome. Nẽ mããnẽn mẽni hkwỳjaja nhũm mẽ amỳm Jejus htyk kãm omunh o kuhê.


eng: When the sixth hour had come, there was darkness over the whole land until the ninth hour.

apn: Tã nhũm ra kaxkwa nhĩpôk ri myt nhỹr mẽ nhũm te kamàt pyràk. Nhũm kamàt kô rax kumrẽx o ra hã awry mẽ nhũm akupỹm myt katêr o mõ.


eng: At the ninth hour Jesus cried with a loud voice, saying, “Eloi, Eloi, lama sabachthani?” which is, being interpreted, “My God, my God, why have you forsaken me?”

apn: Hãmri nhũm Jejus àmra kamã Tĩrtũm mã kapẽr nẽ kãm: —Inhõ Tĩrtũm inhõ Tĩrtũm. Kwa mon ka ixkaga? Anẽ. Nom kapẽr kãm kapẽr o: —Eri Eri rãmã sapatanĩ. Anẽ.


eng: The Scripture was fulfilled which says, “He was counted with transgressors.”

apn: Tã nhũm mẽ wa kot amnhĩ tomnuj xwỳnh wa ho axkrut nẽ mã wa ho anẽ nẽ. Nẽ pĩ kahpa hã prek o wa ĩhkra ho htỳx nẽ wa hpar o htỳx hãmri nẽ akutã ho Jejus nhĩjê nhũm wa ajêt.


eng: The superscription of his accusation was written over him: “THE KING OF THE JEWS.”

apn: Hãmri nhũm myt kaxkwa nhĩpôk wỳr tẽ nhũm mẽ pĩ kahpata ã Jejus xi nẽ prek o ĩhkra ho htỳx nẽ hpar o htỳx. Nẽ hpãnhã kaxyw kakwỳ nẽ kànhmã pĩ kahpa jarĩ nẽ kre kamã ãm nẽ hity hpa. Nhũm Jejus kỳx pê amnhĩ xà htỳx kumrẽx kamã hamak o ajêt. Nhũm pôristi hõja tẽ nẽ tapti hõ py nẽ hã kagà ho: IJAEWJÊ NHÕ PAHI NA JA Hãmri nẽ Jejus wỳr ho api nẽ mỳ ri kunhô. Hãmri nhũm hparpê pôristi hkwỳja axpẽn mã ê hkwỳ ho hpigrành kaxyw hã kẽnre ho jôka ho hkrĩ.


eng: But the chief priests stirred up the multitude, that he should release Barabbas to them instead.

apn: Hãmri nhũm patre krãhtũmjaja tee ri kuma nẽ mẽ kãm: —Kwa mẽ kãm anẽ kê Parapas mã mãn ure. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ Pirat mã kãm: —Nà Jejus mã anhũrer kêt nẽ. Parapas mã mãn anhũre. Anẽ.


eng: and seeing Peter warming himself, she looked at him and said, “You were also with the Nazarene, Jesus!”

apn: Rôm nhũm Simãw Pêtre arĩ kĩtare kamã mẽ ĩhkô hã ànhunh o nhỹ. Hãmri nhũm mẽõ patre maati mã àpênh xwỳnh nitita mẽ hwỳr kato nẽ xa. Hãmri nẽ hirã kamã hprĩ hã Simãw Pêtre pumu nẽ omunh mex kurê kumrẽx nẽ kãm: —Xê pẽr apê Najare nhõ xwỳnh Jejus kôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê hõ na ka. Anẽ.


eng: You have heard the blasphemy! What do you think?” They all condemned him to be worthy of death.

apn: Hãmri nhũm tee ri ã kot amnhĩ jarẽnh anhỹrja ã kuma nẽ gryk xàj amnhĩ xê kaxô nẽ mẽ àptàr tũmjê mã kãm: —Kwa mo kaxyw kot puj mẽ axte ri ho tanhmã kot amnhĩ tomnuj to hã harẽnh xwỳnhjê hõ japêr? Ra tãm kot amnhĩ pê Tĩrtũm Kra hã amnhĩ to hêx nhũm mẽ pahte pajamak o mar kênã. E tanhmã kot puj mẽ ho? Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kãm: —Nà kot puj mẽ kupĩ. Ra htyk mã tãm kênã. E kwa tokyx pu mẽ ma Rõm nhõ pahihti hwỳr o tẽ kê mẽ pamã hã amỹnê kê mẽ kupĩ. Anẽ.


eng: For many gave false testimony against him, and their testimony didn’t agree with each other.

apn: Rôm nhũm ixkre kamã mẽ pikuprõnh xwỳnhjaja tee ri Jejus ã krĩ nhõ xwỳnhjê kukja nẽ mẽ kãm: —E mẽ atõ na ka pre Jejus kot tanhmã amnhĩ tomnuj to hã omu? Mẽ atõ mẽ inhmã harẽ pa mẽ ama nẽ Rõm nhõ xwỳnhjê nhĩhkram haxà kê mẽ pamã kupĩ. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ axpẽn pãnhã tanhmã harẽnh to. Tanhmã kot amnhĩ tomnuj to hã harẽnh to htã nom ri ho hêx jakamã axpẽn kwỳm ri tanhmã ri harẽnh to nhũm mẽ tee ri mẽ kuma nẽ mẽ kãm: —Tk. Kwa mẽ axpẽn kwỳm ri tanhmã harẽnh to hkêt nẽ. Axpẽn kôt mãn ri tanhmã mẽ inhmã harẽnh to. Anẽ.


eng: They led Jesus away to the high priest. All the chief priests, the elders, and the scribes came together with him.

apn: Tã nhũm mẽ ma mẽ õ patre maati nhõrkwỹ hwỳr Jejus o tẽ. Hãmri nhũm patre krãhtũmjê mẽ Ijaew krãhtũmjê mẽ Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre xwỳnhjaja õrkwỹ hwỳr Jejus ã akuprõ.


eng: Peter had followed him from a distance, until he came into the court of the high priest. He was sitting with the officers, and warming himself in the light of the fire.

apn: Hãmri nhũm Simãw Pêtre mẽ hkôt tẽ nẽ mẽ hkôt patre maati nhõ kĩtare hwỳr axà nẽ amỳm hã mẽ omunh o xa. Nhũm ra pôristijaja kĩtare kamã amnhĩm kuto nẽ hã ànhunh o hkrĩ nhũm mẽ hwỳr tẽ nẽ mẽ ĩhkô hã ànhunh o nhỹ.


eng: but he left the linen cloth and fled from them naked.

apn: Hãmri nhũm mẽ ma o tẽ. Nhũm kormã mẽhõ nyw xwỳnhja tee ri ja hã mẽ omu nẽ ma Jejus kôt tẽ. Nhũm mẽ amnhĩ kôt omu nẽ kot unênh kaxyw kahty xà hã kupy nhũm mẽ umaj mẽ ĩhkra kamã kahty xàja re nẽ ma hkênh nẽ hprõt nẽ tẽn akunok.


eng: Now he who betrayed him had given them a sign, saying, “Whomever I will kiss, that is he. Seize him, and lead him away safely.”

apn: Na pre ra Jut Kariotja mẽ kãm tanhmã amnhĩ jarẽnh to nẽ mẽ kãm: —E kot paj nhỹri mẽ pahte unênh mã xwỳnhta pumu nẽ hwỳr tẽ nẽ kahti hkôt kumỳ nẽ tanhmã kãm ixkapẽr to. Ka mẽ ixpumu nẽ hwỳr tẽ nẽ unê nẽ ma akupỹm o tẽ. Anẽ hãmri nẽ ma hwỳr mẽ o tẽ.


eng: When he had come, immediately he came to him and said, “Rabbi! Rabbi!” and kissed him.

apn: Nẽ Jejusja pumu nẽ hwỳr tẽ nẽ kãm: “Pa mẽ ijahkre xwỳnh.” Anẽ hãmri nẽ kahti hkôt kumỳ.


eng: Arise! Let’s get going. Behold, he who betrays me is at hand.”

apn: Hãmri nẽ akupỹm mẽ hwỳr tẽ nẽ mẽ kãm: —Kwa xàn ka mẽ arĩ gõr nẽ anhĩkwỹ? E mẽ tokyx akrã hapôj. Na mẽ ra ixwỳr mrar nẽ kot ixpynênh mã. Koja mẽ tokyx ixkutã mẽ kot amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjaja mẽ kãm ixtã amỹnê. Ota ra kot ixtã mẽ kãm àmnênh xwỳnhta tẽ. E mẽ tokyx kànhmã akrĩ pu mẽ kutã mra. Anẽ.


eng: He went forward a little, and fell on the ground, and prayed that if it were possible, the hour might pass away from him.

apn: Hãmri nẽ mẽ kurũm htẽm grire nẽ amnhĩ kamã kahak o Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh kaxyw htu mỳr pê htẽm nẽ pikap nõ nẽ kãm:


eng: He said, “Abba, Father, all things are possible to you. Please remove this cup from me. However, not what I desire, but what you desire.”

apn: —Kwa Papaj. Hêxta waa nẽ. Inhmã amnhĩ xà htỳx kãm ijamak prãm kêt kumrẽx. Na pa tee ri amnhĩ kukamã ijamaxpẽr nẽ amnhĩ kamã ixkahak tỳx nẽ. Jakamã kot kaj amã inhnê ja ho ajapêx prãm nẽ mãmrĩ ho ajapêx nhũm mẽ kãm ixkurê xwỳnhjaja tanhmã ixto hkêt nẽ. Rỳ ko. Kot kaj amã mẽ kot tanhmã ixto hprãm kê mẽ mãmrĩ tanhmã inhĩpêx to. Nom pam inhmã hprãm xà hkôt kêt.


eng: He said to them, “This is my blood of the new covenant, which is poured out for many.

apn: Nẽ hpãnhã wĩhti hã kop py nẽ mã ho anẽ nẽ Tĩrtũm mã harẽ. Hãmri nẽ mẽ kãm kugõ nẽ mẽ kãm: —E mẽ kot ixpĩr xà hã arĩgrota ã koja ixkamrô axkapĩ. Nom koja mẽ amarĩ ixpĩr nhũm amarĩ hpikapĩr kêt nẽ. Ãm paa. Pa kot paj mẽ anê mẽ ĩhkram amnhĩ jaxà nhũm mẽ ã inhĩpêx anẽ. Koja ixkamrô axkapĩ nhũm Tĩrtũm omu nẽ ixkukwak ri mẽ anê mẽ ate amnhĩ tomnuj piitã amnhĩ katut kôt rẽnh pa nẽ mẽ ato hkra. Ra amnepêm kot ja hã amnhĩ jarẽnh xà hkôt. Jakamã e. Mẽ axpẽn pãnhã ixkamrô pikapĩr mã ajamaxpẽr pê ixte mẽ amã kop kãm wĩhti nhõrta o akõm o axpẽn nhĩpêx. Anẽ. Nhũm pre ã mẽ kãm amnhĩ jarẽnh anẽ nhũm mẽ piitã ho hkõm o axpẽn nhĩpêx.


eng: It was now two days before the Passover and the Feast of Unleavened Bread, and the chief priests and the scribes sought how they might seize him by deception and kill him.

apn: Tã nhũm Ijaew hkĩnhã ã arĩgro pê Pas wỳr apkati axkrut. Pas ã na hte mẽ ixpê Ijaewjaja amnepêm Tĩrtũm kot pika pê Ejit pê mẽ inhĩgêt nẽ mẽ ixpãmjê kator mã ijamaxpẽr kaxyw axpẽn wỳr akuprõ nẽ hã ixkĩnh. Na pa htem arĩgroja mã: “Pas” anẽ. Nẽ harẽnh o: “Mẽ pahte pãw kaxkrit kêt kur ã arĩgro” anẽ.


eng: For they said, “Not during the feast, because there might be a riot among the people.”

apn: Jakamã nhũm mẽ inhõ patre krãhtũmjê mẽ Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre xwỳnhjaja kãm Jejus pĩr prãm nẽ. Nom mẽ kãm hkôt kapẽr mar o mẽ pa xwỳnhjê pyma nẽ. Nẽ tee ri hã amnhĩ jahkre nẽ axpẽn mã: —Hêxta waa nẽ. Tanhmã kot puj wem ho nẽ kupĩĩ? Kot puj mẽ pahkĩnh kãm tanhmã ho nhũm mẽ hkĩnh xwỳnhjaja hã mẽ pahpumu nẽ mẽ pakamã gryk tỳx nẽ. Pu mẽ hã axpu nẽ hã tanhmã axpẽn to. Jakamã kwa pu mẽ kormã tanhmã ho hkêt nẽ. Anẽ.


eng: lest, coming suddenly, he might find you sleeping.

apn: Kop ixkre kahê xà jamãr xwỳnhja tee ri õ patrãw kamã ama hãmri nẽ ra õtxwa nẽ htỳx õt o ỹr rôm nhũm haêr pê hwỳr hpôx ronhỹx ja kêp mex kêt nẽ. Ja pyrà nẽ kêr ka mẽ ixkutêp ixkôt amnhĩ nhĩpêx rãhã ho ri apa. Nom tee ri amnhĩ wỳr ixkãm ama hãmri nẽ axte inhmã ajamaxpẽr kêt pê atỳx ri tanhmã amnhĩ tomnuj to ho apa hkêt nẽ.


eng: Then if anyone tells you, ‘Look, here is the Christ!’ or, ‘Look, there!’ don’t believe it.

apn: —Nẽ koja ã mẽmoj amnhĩ nhĩpêx anhỹr kaxyw hãmri nhũm mẽ hêx o mẽ pa xwỳnhjaja ma mẽ awỳr mra nẽ hêx rom tanhmã mẽ amã kapẽr to nẽ mẽ amã: “E ota ra Tĩrtũm kot mẽ pakaxyw ãm xwỳnhta pôj. Kwa mẽ tokyx hwỳr mra nẽ omu nẽ hkôt ri apa.” Anhỹr o mẽ amã hêx. Hãmri nhũm mẽ hkwỳjaja tee ri mẽ kuma nẽ mẽ amã: “Nà tãm kêt. Jar mẽ ixkamã na. E mẽ tokyx amnẽ hwỳr mãn mra nẽ omu.” Anhỹr o mẽ amã hêx o pa. Nom kêr ka mẽ ama nẽ ãm mẽ ama nẽ mẽ hkôt amrar kêt nẽ.


eng: But you watch. “Behold, I have told you all things beforehand.

apn: —E kwa mẽ inhma. Na pa ra ixprĩ hã mẽmoj kot ã amnhĩ nhĩpêx anhỹrja kukamã mẽ amã tanhmã harẽnh to. Tã kêr ka mẽ axkãm ajamak rom nẽ ri apa. Koja mẽ kot amnhĩ to hêx xwỳnhjaja axpẽn pãnhã mẽ awỳr mra nẽ mẽ amã kêp Tĩrtũm kot mẽ akaxyw ãm xwỳnh ã amnhĩ to hêx. Nẽ mẽ hkwỳjaja kêp Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh xwỳnh ã amnhĩ to hêx. Hãmri nẽ aa mẽ kot mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr o pa. Te Tĩrtũm nhỹ hã kot ho anhỹr pyràk nom hêx rom mẽ apê Tĩrtũm kot amnhĩm mẽ arênh xwỳnhjê nokupyr kaxyw ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o pa. Anẽ.


eng: For in those days there will be oppression, such as there has not been the like from the beginning of the creation which God created until now, and never will be.

apn: —Koja ã mẽmoj amnhĩ nhĩpêx anẽ hãmri nhũm mẽ piitã amnhĩ xà htỳx kãm hamak rũnh o pa. Tĩrtũm kot mẽ piitã mẽ ho kator krax rũm amnẽ mẽ pa xwỳnhjaja na mẽ kormã à htỳx kamã hamak rũnh kêt nẽ. Kormã amnhĩ xà kamã hamak kryre. No nhỹrmã mẽ hprõt xà hã arĩgrota ã koja mẽ amnhĩ xà htỳx kamã hamak rax kumrẽx. —Tã akupỹn ixte mẽ awỳr ixwrỳk xà hã arĩgrota ã kot pa mẽmoj punuj o ijapêx pa ka mẽ axte ã mẽmoj kot anhỹr pumunh kêt nẽ. Nom kormã akupỹn ixwrỳk xwỳj ri kot kaj mẽ amnhĩ xà htỳx kamã ajamak o apa. Jakamã kêr ka mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹrja kukamã amnhĩ to Tĩrtũm wỳ nẽ kãm: “Pa Tĩrtũm. Kwa kê mẽmoj ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kaxyw hãmri kê amgrà pê ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Koja na pê ã amnhĩ nhĩpêx anẽ nhũm omnuj tỳx nẽ.” Anhỹr o amnhĩ to awỳ.


eng: Let him who is in the field not return back to take his cloak.

apn: Nhũm Jejus arĩ mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm: —Nẽ koja nhỹrmã kot mẽ atomnuj tỳx kumrẽx xwỳnh maatija axtem nẽ Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkreja kamã amnhĩ xãm. Hãmri ka mẽ ja hã omu nẽ mẽ kot krĩ grành par mã ajamaxpẽr kurê kumrẽx. Koja ã amnhĩ nhĩpêx anẽ ka mẽ amỳm amnhĩ wỳr mẽ omu hãmri nẽ ajapôj nẽ ma aprõt nẽ amrar kurê kumrẽx. Mẽ apê jar pika pê Jutej kamã mẽ apa xwỳnhjaja mẽ omu hãmri nẽ mẽ kot mẽ apar pymaj ma aprõt nẽ amrar kurê kumrẽx. Hixêt prêk wỳr ajapôj nẽ aprõt nẽ ma mra. Nẽ jar Jerujarẽ nhõ xwỳnhjaja kê mẽ umaj haxwỳja hapôj nẽ ma hprõt nẽ ma mrar o mra. Nẽ kapôt ã ri mẽ pa xwỳnhjaja kê mẽ ê jamỳnh kaxyw akupỹm krĩ hwỳr gjêx kêt nẽ. Ãm ma mẽ umaj hprõt nẽ mrar o mrar kurê kumrẽx.


eng: For many will come in my name, saying, ‘I am he!’ and will lead many astray.

apn: Hãmri nhũm mẽ kãm: —Nà kot paj mẽ amã harẽ. Nom nhỹrmã mẽmoj piitã hapêx kaxyw tanhmã amnhĩ nhĩpêx to kumrẽx kot paj mẽ amã harẽ ka mẽ inhma. Koja mẽ ohtô nẽ mẽ apê ixkwỳjê hwỳr mra nẽ hêx rom te pa ixte amnhĩ nhĩpêx pyràk o amnhĩ nhĩpêx o pa. Nẽ tanhmã mẽ amã amnhĩ jarẽnh to nẽ mẽ amã: “E pa na pre Tĩrtũm mẽ awỳr inhmẽ. Ixpê kaxkwa rũm ixwrỳk xwỳnhta na pa.” Anhỹr o mẽ akôt mẽ amã amnhĩ to hêx o pa. Nẽ mẽ amã: “E na pa mẽ ato amnhĩptàr kaxyw mẽ awỳr wrỳ.” Anhỹr o mẽ amã amnhĩ jarẽ. Nom kêr ka mẽ ama nẽ ãm mẽ ama. Mẽ kot amnhĩ to hêx xwỳnh na mẽ. Kormã akupỹn ixpôx xà hã arĩgroja kormã.


eng: He called his disciples to himself and said to them, “Most certainly I tell you, this poor widow gave more than all those who are giving into the treasury,

apn: Hãmri nhũm Jejus amỳm ã kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã omunh o xa nhũm ja kãm mex nẽ. Hãmri nẽ hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê mã harẽ nẽ mẽ kãm: —E mãn ka mẽnire htẽm mũj pumu. Na pre mjên kêp ty nhũm kêp amrakati nẽ hikàxpore grire htã amnhĩ pê õr pa. Kwỳjê rom kãm Tĩrtũm kĩnh xàj amnhĩ pê õr pa. Apkur xà hã hikàxpore na.


eng: for they all gave out of their abundance, but she, out of her poverty, gave all that she had to live on.”

apn: Kêt mẽ hkwỳjaja na hte hikàxpore hkwỳ pix o mra nẽ gjênh xà kamã hagjê nom arĩ mẽ hikàxpore rũnh. No nija na mẽ uràk nẽ kãm hikàxpore japê hkêt nẽ. Nẽ ho õxỳ hkêt nẽ àmnhĩx piitã o tẽ nẽ õr pa. Anẽ.


eng: But about the dead, that they are raised, haven’t you read in the book of Moses about the Bush, how God spoke to him, saying, ‘I am the God of Abraham, the God of Isaac, and the God of Jacob’?

apn: —Nom mẽ ate akupỹm mẽ htĩr kêt ã mẽ hkamnhĩxja kot paj ixprĩ hã mẽ amã harẽ. Amnepêm na pre Tĩrtũm pĩ hpôk kamã tanhmã Mojes mã kapẽr to. Mãn ra mẽ ate mar. Na pre kãm: Ixpê Apraãw nhõ Tĩrtũm na pa. Nẽ mããnẽn ixpê Apraãw kra Ijak mẽ htàmnhwỳ Jako wa õ Tĩrtũm na pa. Anhỹr o Mojes mã amnhĩ jarẽ nhũm kuma nẽ hã kagà.


eng: He is not the God of the dead, but of the living. You are therefore badly mistaken.”

apn: Kêp apu arĩ mẽ htyk rãhã nhỹx pre ã mẽ harẽnh anhỹr kêt nẽ. Nhỹx pre mẽ harẽnh o: “Amnepêm Apraãw nẽ hkra nẽ htàmnhwỳ mẽ htĩr ri ixpê mẽ õ Tĩrtũm na pa pre.” Anhỹr o nhỹx pre mẽ harẽ. Nom na pre ã amnhĩ jarẽnh anhỹr kêt nẽ. Mẽ pamã te Apraãwja mẽ htyk nẽ mẽ hapêx pyràk. Nom nhũm prem ra Tĩrtũm ri akupỹm htĩr nẽ mex nẽ pa ho pa. Tã ka htem Tĩrtũm kapẽr kwỳm ri akupỹm mẽ htĩr kêt ã mẽ harẽnh o apa. Anẽ.


eng: If we should say, ‘From men’”—they feared the people, for all held John to really be a prophet.

apn: Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ tee ri kot tanhmã kutã kãm harẽnh to hkukamã hamaxpẽr nẽ axpẽn mã: —Kwa tanhmã kot puj mẽ kãm ja jarẽnh to? Mẽ kot mar o kuhê xwỳnhjaja na htem Juãw Paxis kêp Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh xwỳnh ã axpẽn mã harẽnh o pa. Jakamã kot puj mẽ kãm kot amnhĩ krã hkôt mẽ hkrã kumrãr o pa hã harẽ nhũm mẽ tee ri mẽ pama nẽ mẽ pakamã gryk nẽ. Nẽ mẽ paxêx rom ã kãm mẽ pakapẽr anhỹr ã mẽ pahpumu nẽ kẽn o mẽ pahtak o mẽ panhĩmex. No kot puj mẽ kãm Tĩrtũm nhỹ hã mẽ hkrã kumrãr ã harẽ nhũm mẽ pama nẽ mẽ pamã: “Kwa ã kot anhỹr kênã na ka prem kapẽr mar tã ixkôt amnhĩ xunhwỳr kêt nẽ?” Anẽ. Nà kot puj pẽr mẽ kãm tanhmã harẽnh to hkêt nẽ. Kot puj mẽ ãm kãm aa te mẽ pahte ja jarẽnh mar kêt pyràk o harẽ. Anẽ. Mẽ kot tanhmã kãm nẽ nhũm kot ta pãnhã tanhmã mẽ kãm nẽ pymaj nhũm mẽ tee ri tanhmã kãm nẽ hprãm kaprỳ ho kuhê.


eng: For most certainly I tell you, whoever may tell this mountain, ‘Be taken up and cast into the sea,’ and doesn’t doubt in his heart, but believes that what he says is happening, he shall have whatever he says.

apn: Hãmri nhũm kuma nẽ mẽ piitã mẽ kãm: —Tỳ nà ãm hãmri na pa mẽ amã ixkapẽr. Kot kaj mẽ mẽmo kaxyw Tĩrtũm mã ajamaxpẽr tỳx pê mẽmoj tã awỳ nhũm ama nẽ amã hprãm xà hkôt tanhmã amã hipêx to. Ka mẽ amnhĩ kaxyw Tĩrtũm mã ajamaxpẽr tỳx pê hixêt mũj mã akapẽr nẽ kãm: “E xa nẽ ma tẽ nẽ gô xujanãr kãm mrõ.” Anhỹr o kãm akapẽr nhũm amar xà hkôt ã amnhĩ nhĩpêx anẽ nẽ tẽn kamã mrõ.


eng: He taught, saying to them, “Isn’t it written, ‘My house will be called a house of prayer for all the nations?’ But you have made it a den of robbers!”

apn: Tã nhũm Jejus mẽ hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjaja Jerujarẽ hwỳr agjê nẽ Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre hwỳr agjê. Nhũm Jejus tee ri kamã mẽ kuhê xwỳnhjê pumu. Nhũm mẽ ra ixkre kamã axtem nẽ môx nẽ ôwêhti nẽ tuuti ho wẽnê ho kuhê. Ixkre hwỳr mrar xwỳnhjaja kot haprôr nẽ Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh kaxyw kãm hpar nẽ õr kaxyw mẽ kãm ho wẽnê. Nom axtem nẽ hã ohtô rax kãm mẽ kãm ho wẽnê nhũm mẽ hkwỳjaja mẽ kãm mẽ hikàxpore ho anhĩpa. Hãmri nhũm Jejus mẽ hwỳr axà nẽ tee ri mẽ kot ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã mẽ omu nẽ mẽ kãm akir nẽ mẽ kãm: —Tk. Kwa Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot õrkwỹ jarẽnh kot: Inhõrkwỹja ãm pika piitã hkôt mẽ piitã kot inhmã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre pix kaxyw na. Anhỹr o kot harẽnh tã ka mẽ axtem nẽ kamã ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o akuhê. E kwa mẽ ma mra nẽ ajapôx tokyx anẽ. Anẽ. Nhũm pre ã mẽ kãm kapẽr anhỹr pê mẽ ahkre hãmri nẽ ixkreja nê mẽ kator pa.


eng: The next day, when they had come out from Bethany, he was hungry.

apn: Tã nhũm apkati nhũm Jejus mẽ hkôt mẽ pa ho pa xwỳnhjê mẽrohã Petãn rũm hapôj nẽ ma akupỹm Jerujarẽ hwỳr mra. Nhũm Jejus ra kãm prãm nẽ mõ.


eng: Seeing a fig tree afar off having leaves, he came to see if perhaps he might find anything on it. When he came to it, he found nothing but leaves, for it was not the season for figs.

apn: Hãmri nẽ amỳm mẽmo pĩ hpàr hôptĩ rax pê fikêhti pumu nẽ hamaxpẽr o: —E pa hwỳr tẽ nẽ ô hkwỳ rê nẽ kuwô mãn. Anẽ. Hãmri nẽ hwỳr tẽ. Nhũm kormã ô kaxyw õ mytwrỳ kator kêt jakamã nhũm ô hkêt nẽ ãm hô pix nẽ xa.


eng: For the Son of Man also came not to be served but to serve, and to give his life as a ransom for many.”

apn: Tã no mẽ kajaja kêr ka mẽ atõ amã amnhĩ to rax prãm hãmri nẽ ho mẽ kot amnhĩ nhĩpêx pyràk kêt nẽ. Mẽ piitã mẽ kutã anojarêt rãhã ho ri apa. Kêt paa. Mẽ ate inhmã axàpênh o apa kaxyw na pa pre mẽ awỳr ixwrỳk kêt nẽ. Ãm pa ixte tanhmã mẽ amã amnhĩ nhĩpêx to ho ixpa kaxyw na pa pre mẽ awỳr wrỳ. Mẽ ate nhỹrmã kuwy wỳr apa pymaj mẽ anê ixtyk kaxyw na pa pre mẽ awỳr wrỳ. Jakamã kot kaj mẽ atõ amã amnhĩ to rax prãm hã kêr ka ixpyrà nẽ akwỳjê kutã anojarêt rãhã ho ri apa. Hãmri nẽ inhmã te ate amnhĩ to rax o amnhĩ nhĩpêx pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Anẽ.


eng: Jesus said, “Most certainly I tell you, there is no one who has left house, or brothers, or sisters, or father, or mother, or wife, or children, or land, for my sake, and for the sake of the Good News,

apn: Hãmri nhũm kuma nẽ hkôt mẽ pa ho pa xwỳnh piitã mẽ kãm: —Nà ka mẽ atõ inhmã tanhmã amnhĩ to ho apa kaxyw akwỳjê re nẽ ma inhmã tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho ri apa. Anhõrkwỹ re rỳ atõ rỳ atõx rỳ aprõ nẽ akrajê re. Rỳ akatorxà nẽ anhĩpêêxà wa are. Rỳ akukrêx piitã rer pa hãmri nẽ ma ixkapẽr o mẽ piitã mẽ ahkre ho ri mẽ hkôt apa.


eng: but he will receive one hundred times more now in this time: houses, brothers, sisters, mothers, children, and land, with persecutions; and in the age to come eternal life.

apn: Hã kot paj amnhĩ tã mẽ apumu nẽ mẽ ato mex rax nẽ. Hãmri ka mẽ ma mẽ kãm ixkapẽr jarẽnh o mẽ hkôt apa nhũm mẽ kot mẽ amar xwỳnh kwỳjaja mẽ ama nẽ kãm mẽ akĩnh nẽ. Nẽ ra mẽ ate akwỳjê rer par tã mẽ tãmjaja te mẽ apê mẽ hkra rỳ mẽ htõ rỳ mẽ htõx pyràk o mẽ anhĩpêx. Jao tanhmã mẽ ato mex to ho pa. —Nẽ koja mẽ kãm ixprãm kêt xwỳnhjaja ixtã tanhmã mẽ atomnuj to hã ka mẽ nhỹrmã ma Tĩrtũm mẽ wa inhõ krĩ hwỳr api nẽ wa ixkuri amex nẽ atĩr tũm nẽ apa ho apa.


eng: If your eye causes you to stumble, throw it out. It is better for you to enter into God’s Kingdom with one eye, rather than having two eyes to be cast into the Gehenna of fire,

apn: —E kwa mẽ o kora. Kot kaj mẽ anhĩhkra rỳ apar o tanhmã amnhĩ tomnuj to. Hã kêr ka mẽ axte ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr pymaj te ate amnhĩ pê anhĩhkra rỳ apar krãhyr nẽ mẽnh pyràk o amnhĩ nhĩpêx nẽ axte ã amnhĩ tomnuj anhỹr kêt nẽ. Rỳ ka mẽ ano ho mẽmoj punuj pumu. Hãmri nẽ kãm ajamaxpẽr pix o apa pymaj te ate amnhĩ pê ano katõk nẽ mẽnh pyràk o amnhĩ nhĩpêx nẽ nhãm arĩt kurê kumrẽx. Kêr ka mẽ ã amnhĩ nhĩpêx o apa rãhã nẽ. Hãmri nẽ nhỹrmã ty nẽ ma Tĩrtũm mẽ wa inhõ krĩ hwỳr api. No kot ka mẽ arĩ akutã ano nẽ arĩ akutã apar nẽ arĩ akutã anhĩhkra rãhã ri mrar tã tõhã tanhmã ho amnhĩ tomnuj to. Hãmri nẽ nhỹrmã ty nẽ ma mẽ kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak tũm xà pê kuwy maatita wỳr ma apa.


eng: For whoever is not against us is on our side.

apn: Hãmri nhũm kuma nẽ kãm: —Kwa nà nê tanhmã kãm nẽ hkêt nẽ. Koja mẽhõ inhỹ hã aa mẽ kot mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anẽ hãmri nẽ kêp mẽ panhĩõ nẽ ri mẽ pahkwỳm tanhmã mẽ ahkre hto ho pa hkêt nẽ. Ra mẽ pahkôt kot amnhĩ nhĩpêx mã kênã. Jakamã kwa mẽ ja nê tanhmã kãm nẽ hkêt nẽ. Kwãr mãmrĩ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Ja mex kênã.


eng: He took a little child and set him in the middle of them. Taking him in his arms, he said to them,

apn: Hãmri nẽ amnhĩ wỳr mẽhprĩre hõ mã hpa ho apê nhũm hwỳr tẽ nhũm kumỳ nẽ o nhỹ nẽ hã mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm:


eng: “Whoever receives one such little child in my name receives me; and whoever receives me, doesn’t receive me, but him who sent me.”

apn: —E mẽ inhma. Kêr ka mẽ apê pahi pyràk o tanhmã amnhĩ jarẽnh to ho ri apa hkêt nẽ. Ãm te amarĩ ri mẽ apa pyràk o amnhĩ nhĩpêx o ri apa. Jao nhỹri mẽhprĩre hõ pumu nẽ kamã axukaprĩ nẽ kãm mẽmoj tanhmã ho rỳ kãm mẽmoj gõ. Hãmri nẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o te pa ate tanhmã ixto mex to pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Nẽ kot ka mẽ atõ pa tanhmã ixto mex to nẽ te ate Tĩrtũm o mex pyràk o amnhĩ nhĩpêx. E kêr ka mẽ amã amnhĩ to rũnh prãm nẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri apa. Anẽ.


eng: But they were silent, for they had disputed with one another on the way about who was the greatest.

apn: Tã nhũm Jejus mẽ hkôt mẽ pa ho pa xwỳnhjaja kormã ma krĩ pê Kapanaũ hwỳr mõ nhũm hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnh pê 12jaja tanhmã amnhĩ kukamã hamaxpẽr to hãmri nẽ axpẽn mã: —Kwa mẽ pahtõ kot puj we nhỹrmã pahpê pahi nẽ mẽ ho amnhĩptàr rax o ri pahkwỳjê jakre? Anhỹr o axpẽn kukjêr o Jejus kôt mõ. Nẽ axpẽn mã: “Nà pa.” Nhũm mẽ hkwỳjaja: “Nà kêt pa.” Anhỹr o hkôt mõ. Hãmri nhũm Jejus mẽ mar o mõ. Hãmri nhũm mẽ mõ nẽ nhỹri amnhĩm hikranh xà hã ixkre hwỳr pôj nẽ hwỳr agjê nhũm mẽ kãm: —Kwa mẽmoj tã na ka mẽ pry hã amnhĩ jarẽnh o mõ? Anẽ. Hãmri nhũm mẽ tee ri kuma nẽ hpijaàm nẽ. Nẽ kãm tanhmã amnhĩ jarẽnh to hkêt nẽ.


eng: for he was teaching his disciples, and said to them, “The Son of Man is being handed over to the hands of men, and they will kill him; and when he is killed, on the third day he will rise again.”

apn: Tã nhũm Jejus mẽ hkôt ri mẽ pa ho pa xwỳnhjê mẽ krĩja rũm hapôj nẽ ma nhãm mõ. Nẽ ma pyka pê Garirej kahti hkôt mõ. Nom mẽ piitã mẽ hkàx ã mõ. Jejus kormã kot amnhĩ tã tanhmã hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê jahkre hto ho pa jakamã kãm mẽ hkàx ã mẽ o pa hprãm nẽ. Hãmri nẽ amnhĩ kukamã mẽ kãm tanhmã amnhĩ jarẽnh to nẽ mẽ kãm: —E kot paj mẽ amã tanhmã amnhĩ jarẽnh to ka mẽ inhma nẽ inhmar tỳx nẽ. Koja mẽ kãm ixprãm kêt xwỳnhjaja tokyx mẽ kãm ixtã amỹnê nhũm mẽ ixpĩ. Kot paj ixtyk ã ixtã apkati axkrunẽpxi hãmri nhũm Tĩrtũm akupỹm ixto ixtĩr. Kwa kêr ka mẽ ja ma nẽ hã anohtỳx nẽ ho apa. Anẽ.


eng: Jesus said to him, “If you can believe, all things are possible to him who believes.”

apn: Hãmri nhũm Jejus kãm: —Xàn ka tee ri ixte ho mex kaxyw ixkukamã ajamaxpẽr? Nà ixte mẽmoj piitã ho anhỹr kaxyw ixàhpumunh tỳx kênã. Kot ka mẽ atõ mẽmoj tã amnhĩ kaxyw ixkôt ajamaxpẽr tỳx hã kot paj amã ho anẽ. Anẽ.


eng: Immediately the father of the child cried out with tears, “I believe. Help my unbelief!”

apn: Hãmri nhũm kuma nẽ kãm hkra mex prãm tỳx xàj kapẽr tỳx nẽ kãm: —Nà na pa amnhĩ kaxyw akôt ijamaxpẽr. Nom kot kaj tanhmã ixkrã hto pa akôt ijamaxpẽr tỳx rãhã ho ri ixpa Pahihti. Anẽ.


eng: and wherever it seizes him, it throws him down; and he foams at the mouth, grinds his teeth, and becomes rigid. I asked your disciples to cast it out, and they weren’t able.”

apn: Hãmri nhũm mẽhõ myja kãm: —Nà ixkra hã na pa mẽ axpẽn mã ixkapẽr. Na pre mẽkarõmnuti ixpê hwỳr axà nẽ tanhmã ixpê ho nhũm kapẽr kêt nẽ pa. Nhũm hte xatã tanhmã ixpê ho nhũm pykap amnhĩ rẽ nẽ hakwa jamrô ho hikwỹ. Hãmri nẽ à htỳx kamã ama nẽ amnhĩ nham o axpẽn kamnhar tỳx kumrẽx pê htỳx pa nẽ hikwỹ nẽ ixpê omnuj tỳx nẽ. Na hte ã mẽkarõmnuti nhỹ hã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o pa. Jakamã na pa ate inhmã ho mex kaxyw man o tẽ nẽ tee ri ajapêr. Hãmri nẽ ho akôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê hwỳ nhũm mẽ kot inhmã ho mex kaxyw tee ri tanhmã ho hkaprỳ. Anẽ.


eng: But I tell you that Elijah has come, and they have also done to him whatever they wanted to, even as it is written about him.”

apn: Hãmri nhũm mẽ kãm: —Nà ãm hãmri na htem mẽ amã ã ja jarẽnh anẽ. Na pre ra ixkukamã te kot Eris kot amnhĩ nhĩpêx pyràk xwỳnhta tẽ nẽ ixkutêp mẽ kãm ijarẽnh o pa. Nom mẽ kot ixkukamã ijarẽnh xwỳnh ã omunh kêt jakamã na prem axtem nẽ kãm tanhmã hipêx to hprãm xà hkôt tanhmã hipêx kati hton kupĩ. Tã koja mẽ ã hipêx anhỹr pyrà nẽ mã ixto anẽ nẽ inhĩpêx kati nẽ tokyx mẽ kãm ixprãm kêt xwỳnhjaja ixpynê nẽ ixpĩ pa amnhĩ xà htỳx kamã ijamak kãm ty. Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot wa ijamẽ wa ixkukamã wa ijarẽnh xà hkôt. Anẽ.


eng: For he didn’t know what to say, for they were very afraid.

apn: Nhũm wa mẽ mex kumrẽx nẽ hirã htỳx kãm kuhê nhũm Jejus kôt mẽ mõr xwỳnhjaja wa mẽ omu nẽ mẽ kamã no pyma nẽ. Nẽ tee ri mẽ kãm tanhmã kapẽr to hkukamã hamaxpẽr. Hãmri nhũm Simãw Pêtre hamaxpẽr nẽ Jejus mã kãm: —Kwa Pahihti. Nà ãm hãmri na pu mẽ amnẽ mõ. Kwa pu mẽ kritpêm jar axkamẽ nẽ tokyx panojarêt kêt nẽ. Pa mẽ amã pô nhĩrõnh o axkrunẽpxi nẽ hipêx. Amã nẽ Mojes mã nẽ Eris mã hõ nhĩpêx ka mẽ kamã akrĩ. Kwa xàt pa mẽ amã ho anẽ nà? Anẽ.


eng: For what will a man give in exchange for his life?

apn: —Nẽ koja mẽhõ hikukrêx gryk ã Tĩrtũm kaga. Hãmri nẽ nhỹrmã ty nẽ ỹ kamã kuwy hwỳr ma mõ nẽ amnhĩ kôt kukrêx õ hpyr nẽ o mõr kêt nẽ. Koja tee ri kuwy hwỳr mõr pymaj amnhĩ nê hikukrêx rax o amnhĩ pãnhã amnhĩrer prãm kaprỳ. Tanhmã koja amnhĩ to nẽ Tĩrtũm mã amnhĩre nẽ ma õ krĩ hwỳr api? Koja ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt nẽ.


eng: Having eyes, don’t you see? Having ears, don’t you hear? Don’t you remember?

apn: Ra mẽ ano ho mẽ ate ixpumunh mex tã kormã aprĩ hã tanhmã ixkute hã ixpumunh mex kêt. Nẽ mẽ ajamak o ixkapẽr mar mex tã aprĩ hã mar tỳx kêt. Kwa wem ixte amnhĩ nhĩpêx mã ajamaxpẽr tỳx nẽ. E mẽ inhmã mẽmoj jarẽ.


eng: When I broke the five loaves among the five thousand, how many baskets full of broken pieces did you take up?” They told him, “Twelve.”

apn: Jãã ixte mẽ kêp 5.000 mã pãwti kêp 5 nhĩrênhta. Tanhmã na ka prem hakrêx o akuprõ nẽ ho kawà ho nỳt to? E mẽ atõ inhmã harẽ. Anẽ Hãmri nhũm ja kãm: “Na pa prem ho kawà ho 12 nẽ ho nỳt.” Anẽ.


eng: Those who had eaten were about four thousand. Then he sent them away.

apn: Hãmri nhũm mẽ ohtô rax kumrẽx tã piitã apku nẽ õhy htu pa. Mẽmyjaja kêp 4.000 nẽ kaxyw mẽ hprõjaja nẽ mẽ hkrajaja. Tã nhũm Jejus mẽ apkur xàja o mẽ hipêx pa. Nhũm hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjaja hakrêx o akuprõ nẽ ho kawà ho 7 nẽ ho nỳt. Hãmri nhũm Jejus ma akupỹm mẽ õ krĩ hwỳr mẽ kot mar xwỳnhjê jano nhũm mẽ ma akupỹm hapêx.


eng: “I have compassion on the multitude, because they have stayed with me now three days and have nothing to eat.

apn: Tã nhũm arĩgro hõ hã nhũm mẽ ohtô nẽ nhỹri kapôt ã Jejus ã htu rax nẽ kot mẽ ahkre mar o kuhê hã apkati axkrunẽpxi. Nhũm mẽ apkur xà hã mẽõja ra mẽ kêp hapêx. Hãmri nhũm Jejus ja hã mẽ omu hãmri nẽ hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê mã akir nẽ mẽ kãm hpa ho apê nẽ mẽ kãm: —E mẽ amnẽ ixwỳr mra nẽ ixkapẽr ma. Anẽ. Nhũm mẽ hwỳr mra nẽ kuhê nhũm mẽ kãm: —Kwa na pa inhmã mẽ kot inhmar o kuhê xwỳnhjê kaprĩ nẽ. Na mẽ ra mẽ pahkôt ri pa hã apkati axkrunẽpxi nhũm mẽ apkur xà hã mẽõja mẽ kêp hapêx.


eng: They were astonished beyond measure, saying, “He has done all things well. He makes even the deaf hear and the mute speak!”

apn: Hãmri nhũm mẽ kot omunh xwỳnhjaja amnhĩ jaêr pê Jejus kot ho mex ã omu nẽ kamã no pyma nẽ. Hãmri nhũm mẽ kãm: —Kwa kêr ka mẽ akwỳjê mã ja hã ijarẽnh kêt nẽ. Anhỹr tã no nhũm mẽ kuma nẽ ãm kuma nẽ ma mẽ piitã mẽ kãm harẽnh o ri hprõt nẽ mẽ kãm: —Kwa Jejus na mex o mex. Na hte mẽ ho mex o pa nhũm mẽ umar kêt xwỳnhjaja akupỹm tãm ama nhũm mẽ kapẽr kêt xwỳnhjaja akupỹm tãm kapẽr. Ãm hãmri na hte ã mẽ hipêx anhỹr o pa. Nà ãm mex o mex. Anẽ.


eng: Now the woman was a Greek, a Syrophoenician by race. She begged him that he would cast the demon out of her daughter.

apn: Nhũm mẽhõ ni haxwỳja Jejus hpôx ã harẽnh ma nẽ ma hwỳr tẽ. Nom kêp Ijaew kêt axtem Gres nhõ xwỳnh na pre. Pika pê Sir kamã krĩ mẽ kot kãm “Wẽnĩs” anhỹr xwỳnh kamã na pre kato. Nhũm pre mẽkarõmnuti kêp hkra ni mã axà. Hãmri nhũm õ mãmãj tee ri omu nẽ ra Jejus hpôx ã harẽnh ma nẽ ma hwỳr tẽ. Hãmri nẽ hwỳr axà nẽ hparpê hkõnkrã ho htẽm nẽ nhỹ nẽ kãm: —Xê Pahihti. Inhmã ixkra nê mẽkarõmnuti jano kê ma tẽ kê akupỹm inhmã mex. Anẽ.


eng: He said, “That which proceeds out of the man, that defiles the man.

apn: —Mẽ hkrã hi kamã mẽ hamaxpẽr punuj pix nhỹ hã na htem tanhmã amnhĩ tomnuj to. Jakamã na hte Tĩrtũm tanhmã mẽ hamaxpẽr to ho pa hã mẽ omunh xà hkôt tanhmã mẽ harẽnh to. Nom mẽ kot mẽmoj kur ã mẽ omunh xà hkôt rỳ mẽ ĩhkra kuhõnh japjê hã mẽ omunh xà hkôt tanhmã mẽ harẽnh to hkêt nẽ. Ja tanhmã kêp kute hkêt.


eng: All these evil things come from within and defile the man.”

apn: Tã ã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã mẽ omunh xà hkôt na hte Tĩrtũm mẽ kot amnhĩ tomnuj xwỳnh hã mẽ harẽ. Anẽ.


eng: If anyone has ears to hear, let him hear!”

apn: Na hte Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre xwỳnhjaja amnhĩ krã hkôt mẽ ate amnhĩ nhĩhkra kuhõnh japjê hã mẽ amã karõ ho pa. Nẽ amnhĩ krã hkôt mẽ axàpkur xà hã tanhmã mẽ amã karõ hto ho pa. Mẽ ate ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr nhũm Tĩrtũm kot ja hã mẽ apumunh kôt amnhĩm mẽ amex ã mẽ ajarẽnh kaxyw nhũm htem ã mẽmoj tã mẽ amã karõ anẽ. Nom na hte Tĩrtũm tanhmã mẽ panhĩhkra kuhõnh to hã mẽ pahpumu nẽ ãm hã mẽ pa hpumu. Nẽ mẽmo mẽ paxàpkur xà hã mẽ pahpumu nẽ ãm hã mẽ pahpumu. Ja kãm tanhmã kute hkêt. Na hte ja hã mẽ omunh xà hkôt amnhĩm mẽ mex ã mẽ harẽnh rỳ mẽ mex kêt ã mẽ harẽnh kêt nẽ. Rỳ mẽ hakwa ho mẽmoj kur ã mẽ omunh xà hkôt tanhmã mẽ harẽnh to hkêt nẽ. Ãm mẽ hakwa ho tanhmã kapẽr to pix ã mẽ mar kôt na hte tanhmã mẽ harẽnh to. Anhỹr o mẽ kãm kapẽr.


eng: But you say, ‘If a man tells his father or his mother, “Whatever profit you might have received from me is Corban,”’” that is to say, given to God,

apn: No mẽ kajaja na ka mẽ axtem nẽ tanhmã akwỳjê mã ja hã karõ hto nẽ mẽ kãm: “Kot kaj mẽ mẽmo arĩgro hã akàxpore hkwỳ nom anhĩpêêxà ho ajuta kaxyw kãm hkwỳ nhõr kêt nẽ. Ãm wa kãm ate ho ajuta kêt ã amnhĩ jarẽ hãmri nẽ Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre hwỳr mãn o tẽ nẽ mẽ ixte ixkre ho mex kaxyw mẽ inhmã agõ. Kot kaj mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ nhũm Tĩrtũm ja hã mẽ apumu nhũm ja kãm mex nẽ. E kêr ka mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o ri apa.” Anhỹr o na ka htem akwỳjê mã karõ.


eng: “then you no longer allow him to do anything for his father or his mother,

apn: Jao mẽ kot mẽ hipêêxà nẽ mẽ katorxà ho ajuta nê mẽ hkurê.


eng: He said to them, “Full well do you reject the commandment of God, that you may keep your tradition.

apn: ãm hãmri na pre mẽ ajarẽ. Na ka htem mẽ panhĩgêt kapẽr kôt pix mã amnhĩ nhĩpêx o apaja gryk ã ra Tĩrtũm kapẽr kaga hpa. Te mẽ akapẽr mex o kot Tĩrtũm kapẽr jakrenh pyràk.


eng: They don’t eat when they come from the marketplace unless they bathe themselves, and there are many other things which they have received to hold to: washings of cups, pitchers, bronze vessels, and couches.)

apn: Tã nhũm Mojes kapẽr o mẽ ahkre o mẽ pa xwỳnh kwỳjaja Jerujarẽ rũm Jejus wỳr mõ. Hãmri nẽ hã akuprõ nẽ hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê kot amnhĩ nhĩpêx ã mẽ omunh o kuhê. Ijaew na prem mẽ hkukamã mẽ higêtjê kapẽr kôt ri tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho pa. Jakamã mẽ uràk nẽ apkur kaxyw nẽ xatã amnhĩ nhĩhkra kuhõnh japjê nẽ rĩ kormã apku. No mẽ amnhĩ nhĩhkra grã pix kuhõnh nẽ hkrĩ nẽ apkur kêt nẽ. Kuhõnh japjê nẽ kormã hkrĩ nẽ apku. Tĩrtũm kot ja hã mẽ omunh nẽ amnhĩm mẽ mex ã mẽ harẽnh ã amnhĩ kamnhĩx jakamã na prem ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o pa. Nẽ nhỹri amnhĩm mẽõ hkwỳ japrô nẽ akupỹm õrkwỹ hwỳr o mra nẽ haxwỳ nẽ mẽ higêt pyrà nẽ wỳr japjê rũnh kumrẽx nẽ rĩ kormã apku. Nẽ mẽ uràk nẽ poti nẽ gôj nẽ papêre hkre kahõnh japjê rũnh nẽ rĩ kormã kamã õ nhĩpêx. Mẽ higêt pyrà nẽ ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o pa. Tĩrtũm kot ja hã mẽ omunh nẽ amnhĩm mẽ mex ã mẽ harẽnh prãm xàj. Nom nhũm Jejus kôt mẽ pa xwỳnhjaja na prem ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kêt nẽ. Na prem apkur kaxyw nẽ katàt kôt amnhĩ nhĩhkra kuhõ nẽ àmnhĩx apkur o hkrĩ. Jakamã nhũm Parijew nhõ xwỳnh mẽ Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre xwỳnhjaja tee ri ã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr ã mẽ omu nẽ mẽ hã Jejus kukja nẽ kãm:


eng: After he had taken leave of them, he went up the mountain to pray.

apn: Tã nhũm Jejus hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê mã kãm: —E mẽ kanôre mã axà nẽ ma akupỹm ixkukamã krĩ pê Petsêj wỳr rê. Pa jajê jano hãmri nẽ ma tẽ nẽ nhỹri Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽ nẽ rĩ ma mẽ akôt tẽ. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ kanôre mã gjêx pa nẽ ma mõ nhũm Jejus mẽ kot mar xwỳnhjê janor pa nẽ ma hixêt prêk ã api nẽ Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh o nhỹ.


eng: Those who ate the loaves were five thousand men.

apn: Nhũm mẽ piitã apkur mex nẽ. Mẽõja mẽ kêp grire htã nhũm Jejus tanhmã mẽ kãm ho rax to nhũm mẽ ohtô rax tã piitã kuku nẽ ho õhy htu hpa. Mẽmyjaja kêp 5.000 nẽ kaxyw mẽ hprõ nẽ mẽ hkrajaja nhũm mẽõja ho mẽ hipêx pa nhũm arĩ hakrêx prã. Jakamã nhũm Jejus kôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjaja akupỹm hakrêx o pikuprõnh pa nẽ ho kawà o 12 nẽ ho nỳt.


eng: He commanded them that everyone should sit down in groups on the green grass.

apn: Hãmri nhũm Jejus kuma nẽ mẽ kãm: —Tôe. Mẽ kãm anẽ kê mẽ ahpỹnhã ri hije nẽ hkrĩ. Anẽ.


eng: They sat down in ranks, by hundreds and by fifties.

apn: Hãmri nhũm mẽ piitã ahpỹnhã kêp 50 nẽ hije nẽ hkrĩ hpa.


eng: Send them away, that they may go into the surrounding country and villages and buy themselves bread, for they have nothing to eat.”

apn: Tã nhũm myt àr kaxyw nhũm hkôt mẽ kot pa ho pa xwỳnhjaja hwỳr mra nẽ kãm: —Kwa hãmri na ra amỹkry htỳx nẽ. Mẽ hano kê mẽ ma nhỹri krĩ hkwỳ hwỳr mra nẽ tokyx amnhĩm mẽmoj japrô nẽ kuku nẽ hikwỹ nẽ gõr. Mo jar kapôt ã mẽ apkur xà? Anẽ.


eng: He called to himself the twelve, and began to send them out two by two; and he gave them authority over the unclean spirits.

apn: Tã nhũm Jejus amnhĩ wỳr mẽ kot ỹ hã mẽ ahkre ho pa xwỳnh pê 12jê hwỳ. Ra kot amnhĩ kaxyw mẽ rênh xwỳnhtaja nhũm amnhĩ wỳr mẽ kuwỳ. Hãmri nẽ axpẽn kaxyw mẽ ho axkrut nẽ mẽ kurê nẽ mẽ kãm mẽ àpênh ã karõ nẽ ma mẽ hkwỳjê hwỳr mẽ kurẽ. Nẽ mẽ kãm: —E kêr ka mẽ ma mẽ pahkwỳjê hwỳr mra nẽ inhỹ hã Tĩrtũm kapẽr jarẽnh o ri mẽ hkôt apa. Nẽ mẽ kurũm mẽkarõmnuti japôx o ri mẽ hkôt apa.


eng: He said to them, “Wherever you enter into a house, stay there until you depart from there.

apn: —Nẽ kêr ka mẽ nhỹri krĩ hõ hwỳr pôj. Nẽ apôx xà kamã mẽhõ nhõrkwỹ kamã hkôt ri apikamẽnh tãmtã kurũm akupỹm ajapôj nẽ ma hpãnhã nhãm krĩ hõ hwỳr apa. Nom atỳx ri nhãm mẽ hwỳr amrar nẽ nhãm mẽ hwỳr amrar kêt nẽ.


eng: Whoever will not receive you nor hear you, as you depart from there, shake off the dust that is under your feet for a testimony against them. Assuredly, I tell you, it will be more tolerable for Sodom and Gomorrah in the day of judgment than for that city!”

apn: —Nẽ koja mẽ nhỹri mẽ akapẽr kaga ka mẽ tee ri amnhĩ tã mẽ kamã ama hãmri nẽ tokyx mẽ kurũm ajapôj nẽ ma apa. Nẽ anojarêt nẽ mẽ noo mã akuhê nẽ amnhĩ par ã awjagrô kapĩ. Mẽ kot Tĩrtũm kaga hã amnhĩ pumunh nhũm kot amnhĩ pyrà nẽ mẽ hkaga hã omunh kaxyw ka mẽ ã mẽ noo mã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Hãmri nẽ hpãnhã ma nhỹhỹm apa.


eng: He marveled because of their unbelief. He went around the villages teaching.

apn: nhũm tee ri amnhĩ tã mẽ omu nẽ hamaxpẽr o: —Hêxta waa nẽ. Mẽ kãm amnhĩ kaxyw ixkôt hamaxpẽr prãm kêt kumrẽx. Anẽ. Hãmri nẽ mẽ kãm: —Nà Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh o mẽ pa xwỳnhjaja na htem krĩ hkwỳ kamã kãm mẽ mar prãm nẽ. Nom õ krĩ kamã mẽ kot karàre rũm hprêk o mõr kãm omunh xwỳnhjaja na htem kuma nẽ ãm kuma. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kot amnhĩ kaxyw hkôt hamaxpẽr kêt jakamã nhũm tee ri mẽ kãm aa mẽ kot mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr rax prãm kaprỳ. Nẽ ãm mẽ à xwỳnhjê ho grêre nẽ mẽ hã ĩhkra jaxwỳ nẽ akupỹm mẽ ho mex. Hãmri nẽ mẽ kurũm kato nẽ ma krĩ hkwỳ hkôt ri Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre ho pa.


eng: When the Sabbath had come, he began to teach in the synagogue, and many hearing him were astonished, saying, “Where did this man get these things?” and, “What is the wisdom that is given to this man, that such mighty works come about by his hands?

apn: Hãmri nẽ hwỳr pôj. Nhũm mẽ õ arĩgromnu pê sap kator jakamã nhũm Jejus ma Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre xà hã ixkre hwỳr tẽ. Hãmri nẽ kamã mẽ ahkre ho nhỹ nhũm mẽ amnhĩ jaêr pê kapẽr mex ã kuma nẽ tee ri axpẽn pumunh pê hamaxpẽr o hkrĩ. Jejus kêp mẽ hkwỳ hã hkamnhĩx nom nhũm mẽ kurom àhpumunh tỳx nẽ kapẽr mex jakamã nhũm mẽ kuma nẽ tee ri hamaxpẽr o hkrĩ. Hãmri nẽ axpẽn mã:


eng: Isn’t this the carpenter, the son of Mary and brother of James, Joses, Judah, and Simon? Aren’t his sisters here with us?” So they were offended at him.

apn: —Kwa kêp mẽ panhĩõ htã tanhmã kot we amnhĩ to nẽ ã àhpumunh tỳx kôt mẽ pamã kapẽr anẽ nẽ ri mẽ kãm aa mẽ kot mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr o pa? Mẽ panoo mã na pre hprêk. Kêp pĩ kuprãr xwỳnh Juje mẽ hprõ Marir wa hkra na. Nẽ htõ Xiakre nẽ Juje nẽ Simãw nẽ Jutja ra mẽ pahte mẽ kêp htõ hã omunh mex. Nẽ htõxjaja jar mẽ pakamã pa nhũm mẽ pahte mẽ omunh mex kênã kot kêt we mẽ kurom ã àhpumunh tỳx anẽ. Anẽ. Anhỹr o axpẽn mã harẽ. Hãmri nẽ kamã gryk nẽ hkaga


eng: They ridiculed him. But he, having put them all out, took the father of the child, her mother, and those who were with him, and went in where the child was lying.

apn: Hãmri nhũm mẽ axte mõ nẽ mẽ õrkwỹ hwỳr pôj nẽ mẽ omu. Nhũm mẽ ra hã htu rax nẽ mỳr o hkrĩ. Hãmri nhũm Jejus mẽ hwỳr axà nẽ mẽ omu nẽ kot mẽ hkra htyk kumrẽx ã omunh tã mẽ kãm: —Kwa mẽ hãmri amỳr kêt nẽ. Na nireta htyk kêt nẽ. Na ãm gõr nẽ nõ. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kot ra htyk ã omunh mex jakamã kuma nẽ ãm kuma nẽ axtem nẽ ri axpẽn mã hã hpẽr o axkẽ. Hãmri nhũm Jejus mẽ hanor pa nẽ hitom kãm htyk xwỳnh wỳr àr kaxyw nẽ amnhĩ kôt Juãw nẽ Xiakre nẽ Simãw Pêtre nẽ kaxyw htyk xwỳnh katorxà nẽ hipêêxà pix amnhĩ kôt mẽ ho axà.


eng: For she said, “If I just touch his clothes, I will be made well.”

apn: Hãmri nẽ tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr nẽ Jejus jarẽnh ma nẽ hamaxpẽr o: —Ma kot paj ma hwỳr tẽ nẽ kêp ê pix kupênh tã akupỹm inhmex japêr. Ma kot paj ho anẽ. Anhỹr o hamaxpẽr hãmri nẽ ma mẽ hkôt hwỳr htẽm kurê kumrẽx. Nhũm mẽ ohtô raxja kaêx ã mẽ hkôt hwỳr tẽ. Hãmri nẽ katut kôt kêp ê nhĩrê kupê.


eng: Those who saw it declared to them what happened to him who was possessed by demons, and about the pigs.

apn: Nhũm mẽ tee ri mẽ kuma nẽ ma Jejus wỳr mra nẽ hkaxpa nẽ kuri myta pumu. Nhũm ra akupỹm tãm hkrã nẽ ê kamã tãm amnhĩ nhĩpêx nẽ nhỹ. Nhũm mẽ kot hã omunh xwỳnhjaja mẽ kãm ujarẽnh pa nhũm mẽ kuma nẽ myta pumu hãmri nẽ tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr o kãm Jejus puma nẽ.


eng: All the demons begged him, saying, “Send us into the pigs, that we may enter into them.”

apn: Hãmri nhũm mẽkarõmnuti tãm amnhĩ to kuwỳ nẽ kãm: —Kwa kêr ka jahti nê mẽ ijapôx japêr nẽ mẽ kot amnhĩ xà htỳx kamã hamak o mẽ pa htũm xàta wỳr mẽ ixrẽnh kêt nẽ. Hagrô hkwỳ mũj wỳr mãn mẽ ixrẽ pa mẽ hpãnhã hwỳr mãn hagjê? Anẽ.


eng: He begged him much that he would not send them away out of the country.

apn: Anẽ nhũm kãm: —Tanhmã na anhĩxi te? Anẽ. Nhũm kãm: —Nà ixpê Mẽohtôhti. Mẽkarõmnuti ohtô nẽ kot ixwỳr gjêx jakamã na htem ã inhĩxi jarẽnh anẽ. Kwa nê mẽ ijanor kêt nẽ nà? Anẽ.


eng: For he said to him, “Come out of the man, you unclean spirit!”

apn: Hãmri nhũm omu nẽ nê mẽkarõmnuti mã kapẽr nẽ kãm: —Kwa kurũm akato nẽ ma tẽ. Anẽ. Hãmri nhũm kuma nẽ tanhmã myta o nhũm tãm mẽkarõmnuti nhỹ hã Jejus mã kapẽr nẽ àmra kamã kãm: —Pa Tĩrtũm Kra Jejus? Mo kaxyw na ka ixwỳr tẽ? Kwa tanhmã ixto hkêt nẽ nà?


eng: He himself was in the stern, asleep on the cushion; and they woke him up and asked him, “Teacher, don’t you care that we are dying?”

apn: Nhũm Jejus ra õtxwa nẽ tẽ nẽ pàr kre kamã hkrã japar xà hã hkrã xi nẽ ra õt tỳx nẽ nõ. Nhũm kôk àpêr tỳx nẽ nhũm gô kànhmã harĩ nẽ axpẽn tak. Ra ri xatã axpẽn tak nẽ pàr kre kamã axkapĩ nhũm ra mẽ kêp àr o mõ. Hãmri nhũm mẽ tee ri amnhĩ nhĩpêx nẽ tee ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr nẽ Jejus wỳr hprõt nẽ kumra nẽ kãm: —Kwa kànhmã nhỹ Pahihti. Kot puj mẽ jarãhã pahtyk pa. Anẽ.


eng: yet when it is sown, grows up and becomes greater than all the herbs, and puts out great branches, so that the birds of the sky can lodge under its shadow.”

apn: Nhũm Jejus arĩ mẽ ahkre ho nhỹ nẽ mẽ kãm: —Tĩrtũm kot mẽ awỳr ixte mẽ ato amnhĩptàr kaxyw inhmẽnh ã ijarẽnhja. Te ixte mẽmo hy pixire pyràk. Koja mẽhõ mẽmo hy hõ pixire nẽ hkre nhũm ra higrõt. Nẽ gaa nẽ hprêk. Hãmri nẽ hpa anhgrà nhũm kuwênhre hwỳr mra nẽ hôptĩ kamã amnhĩm haê nhĩpêx. Mẽmo hyta grire htã nhũm hkre nhũm higrõt nẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Tã kot paj nhỹrmã urà nẽ ixpyxi htã kot paj pika piitã hkôt mẽ ho amnhĩptà nẽ mẽ omunh mex rãhã ho ri ixpa. Anẽ. Ã na pre Jejusja hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê mã amnhĩ tã kuxi nẽ ujarẽnh anẽ.


eng: He said, “God’s Kingdom is as if a man should cast seed on the earth,

apn: Nhũm Jejus arĩ hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê jahkre ho nhỹ nẽ mẽ kãm: —E pa mẽ amã tanhmã mẽ kot ixkapẽr mar tỳx xwỳnhjê jarẽnh to ka mẽ inhma. Koja mẽhõ ixkapẽr mar tỳx nẽ ra hkôt ri amnhĩ nhĩpêx o pa. Hãmri nẽ hamaxpẽr nyw o hamaxpẽr o pa nẽ amnhĩ nhĩpêx nyw o amnhĩ nhĩpêx o pa. Te mẽ hpur kãm mẽhõ kot mẽmo hy hkre xwỳnh kot amnhĩ nhĩpêx pyràk. Na hte hyja kre ho pa.


eng: and should sleep and rise night and day, and the seed should spring up and grow, though he doesn’t know how.

apn: Hãmri nẽ hkre hpa nẽ kamàt mẽ õt o hikwỹ nẽ arĩgro mẽ mẽmoj tã àpênh o pa. Rãhã nhũm mẽmo hyja arĩ hikwỹ ho hikwỹ hkêt nẽ. Koja amnhĩ nhĩpêx õ ho amnhĩ nhĩpêx nẽ higrõt kato nẽ hprêk. Kre xwỳnh kot tanhmã kot amnhĩ nhĩpêx to hã omunh kêt tã nhũm kãm hprêk.


eng: For the earth bears fruit by itself: first the blade, then the ear, then the full grain in the ear.

apn: —Na hte hpõm hapôx o pa nẽ higrõt o pyka kahte. Hãmri nẽ hprêk nẽ hô axpôt nẽ gaa nẽ hpãnhã ô. Hãmri nẽ hkamrêk pa nẽ xa.


eng: But when the fruit is ripe, immediately he puts in the sickle, because the harvest has come.”

apn: Hãmri nẽ mẽ kot hikẽnh mã mex nẽ nhũm kot hkre xwỳnhta omu nẽ amnhĩm hamỳnh pa. Tã mẽ kot ixkapẽr mar mex xwỳnhjaja te mẽmo hy ra higrõt kator nẽ hprêk nẽ hô pipôt nẽ ô xwỳnhta pyràk. Nẽ uràk nẽ amnhĩ nhĩpêx õ ho amnhĩ nhĩpêx o pa. Anẽ.


eng: He said to them, “Take heed what you hear. With whatever measure you measure, it will be measured to you; and more will be given to you who hear.

apn: Hãmri nẽ mẽ kãm: —Nẽ kêr ka mẽ axpẽn kãm axukaprĩ ho ri tanhmã axpẽn to mex to ho ri apa. Kêr kê Tĩrtũm ja hã mẽ apumu nẽ mẽ apyrà nẽ mẽ akamã ukaprĩ pê mẽ ato mex o pa.


eng: For whoever has, to him more will be given; and he who doesn’t have, even that which he has will be taken away from him.”

apn: Koja mẽhõ inhmã tanhmã amnhĩ nhĩpêx mex to pa ja hã omu nẽ kot inhmã àpênh mexta pãnhã ho mex nẽ. No koja inhmã àpênh mex kêt pa ja hã omu nẽ hã ho mex kêt nẽ. —Nẽ koja mẽhõ kãm ixkapẽr mar prãm nom kormã hprĩ hã mar mex kêt tã arĩ mar o pa nẽ gaa nẽ mar tỳx o mõ. No koja kuma nẽ ãm kuma hãmri nẽ gaa nẽ hã no hkêt. Anẽ.


eng: that ‘seeing they may see and not perceive, and hearing they may hear and not understand, lest perhaps they should turn again, and their sins should be forgiven them.’”

apn: Hãmri nhũm mẽ kãm: —Nà kot paj ixprĩ hã mẽ amã harẽ. Tĩrtũm kãm mẽ ate aprĩ hã mar prãm jakamã kot paj ixprĩ hã tanhmã mẽ amã harẽnh to. Nà mẽ kot amnhĩ tomnu kaga nhũm Tĩrtũm kot ja hã mẽ omunh xà hkôt mẽ ho hkra hã harẽnhja na pa hte mẽ kãm harẽ. No mũjjaja mẽ akĩnhã mẽ kãm mar prãm kêt jakamã na pa hte mẽ kãm mẽmoj tã haxwỳ nẽ awjarẽ nhũm mẽ ãm ixujarẽnh pix ma. Na htem kuma nẽ ãm kuma nẽ htỳx ri hã pa. No kêp apu mẽ kãm hprĩ hã mar prãm ronhỹx mẽ ra hprĩ hã kuma nẽ Tĩrtũm kôt amnhĩ xunhwỳ nhũm amnhĩ tã mẽ omu nẽ mẽ kot amnhĩ tomnuj o hapêx. Nom mẽ kãm mar prãm kêt. Anẽ.


eng: When the sun had risen, it was scorched; and because it had no root, it withered away.

apn: Nẽ koja kẽn kãm hkwỳ rôrôk hãmri nẽ higrõt kutã nojarêt nẽ higrõt pa. Nom nhũm kamã aptỳx nẽ kamã kêp pika hkryre jakamã nhũm higrõt nhũm hã myt ahpa nẽ arĩgro htỳx mẽ nhũm grà pa. Harê hkryre jakamã grà pa.


eng: For whoever does the will of God is my brother, my sister, and mother.”

apn: Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ mẽ kãm: —Tôe pa ixkato nẽ mẽ omu. Inhmã mẽ hapêê. Nom kot kaj mẽ atõ Tĩrtũm kapẽr ma nẽ hkôt amnhĩ xãm nẽ hkôt amnhĩ nhĩpêx. Hã kot kaj te apê ixtõ rỳ ixkatorxà kot amnhĩ nhĩpêx pyràk o pu mẽ axpẽn nhĩpêx. Pa te inhmã mẽ hapê pyrà nẽ inhmã mẽ ajapê nẽ. Anẽ.


eng: Simon (to whom he gave the name Peter);

apn: ã mẽ hixi kot anhỹr. Na pre ja kêp Simãw no nhũm Jejus hpãnhã hã hixi hõ mẽ nhũm hpãnhã mããnẽn kêp Pêtre.


eng: James the son of Zebedee; and John, the brother of James, (whom he called Boanerges, which means, Sons of Thunder);

apn: Nẽ hkôt Jepetew kra Xiakre mẽ htõ Juãwja wa kuta. Hãmri nẽ kot Simãw nhĩpêx pyrà nẽ wa hã hixi hõ mẽ nhũm wa hpãnhã mããnẽn kêp Poanes. Wa kot amnhĩ prêprêk jakamã nhũm ã wa hã hixi mẽnh anẽ.


eng: Andrew; Philip; Bartholomew; Matthew; Thomas; James, the son of Alphaeus; Thaddaeus; Simon the Zealot;

apn: Nẽ hõ pê Andreja ta. Nẽ hkôt Andre htõ Firiptija ta. Nẽ hkôt Patoromewja ta. Nẽ hkôt Matêwreja ta. Nẽ hkôt Tomasja ta. Nẽ hkôt Arpêw kra Xiakreja ta. Nẽ hkôt Tatewja ta. Nẽ hkôt Simãw õja ta. Simãwja na pre kãm mẽ ixpê Ijaewjê nhõ pika pê Ijaew kĩnh tỳx nẽ. Jakamã na pre kãm nhãm pika hõ nhõ pahi kot mẽ ho amnhĩptàr prãm kêt nẽ pa.


eng: and Judas Iscariot, who also betrayed him. Then he came into a house.

apn: Nẽ hkôt Jut Kariotja ta. Kormã kot mẽ kãm Jejus kurê xwỳnhjê nhĩhkram õr mã nhũm Jejus kot amnhĩ kukamã omunh mex tã mẽ hkôt amnhĩ kaxyw kuta. Ã mẽ kot ỹ hã mẽ ahkre o pa kaxyw mẽ rênh xwỳnhjê nhĩxi kot anhỹr.


eng: He appointed twelve, that they might be with him, and that he might send them out to preach

apn: nhũm Jejus amnhĩ kaxyw mẽ ho 12 nẽ mẽ kurê. Mẽ kot ma ỹ hã Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre


eng: and to have authority to heal sicknesses and to cast out demons:

apn: nẽ ỹ hã mẽ nê mẽkarõmnuti janor o pa kaxyw.


eng: The unclean spirits, whenever they saw him, fell down before him and cried, “You are the Son of God!”

apn: Na pre mẽkarõmnuti hkwỳja mẽ hkwỳjê hwỳr agjê. Jakamã nhũm mẽ Jejus pumu nẽ mẽkarõmnuti nhỹ hã kêp Tĩrtũm Kra hã omunh kurê kumrẽx. Hãmri nẽ hã hpijaàm kaxyw kutã hkõnkrã ho hkrĩ nẽ mẽkarõmnuti nhỹ hã kãm kapẽr nẽ kãm: —Kwa apê Tĩrtũm Kra na ka. Anẽ.


eng: He sternly warned them that they should not make him known.

apn: Hãmri nhũm tee ri amnhĩ tã mẽ kuma. Kãm mẽkarõmnuti ã kot harẽnh anhỹr prãm kêt nẽ. Ãm mẽ piitã mẽ kot kapẽr mar nẽ kot amnhĩ nhĩpêx ã omunh pê kêp Tĩrtũm Kra hã omunhja na kãm hprãm. Jakamã nhũm mẽkarõmnuti ã harẽnh anẽ nhũm ja nê mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm: —Tk kwa nà kêr ka mẽ tanhmã ijarẽnh to hkêt nẽ. Anẽ.


eng: For he had healed many, so that as many as had diseases pressed on him that they might touch him.

apn: Hãmri nhũm Jejus akupỹm mẽ à xwỳnhjê ho mex. Gô mỳri xa nẽ tanhmã mẽ ho mex to. Jakamã nhũm mẽ axte ohtô nẽ hwỳr mra nẽ piitã kot htok nẽ akupỹm mex kaxyw hwỳr axpẽn nhĩgã. Hãmri nhũm tee ri amnhĩ wỳr mẽ omu nẽ hkôt mẽ pa ho mẽ pa xwỳnhjê mã: —Kwa mẽ ma mra nẽ amnẽ kanôre jêt mũj kjênh o tẽ nẽ jar inhmã anhô. Kê mẽ ixtã axpẽn nhĩgãnh o ijanênh japêr pa hwỳr axà nẽ amỳm mẽ ho hpỹnh nẽ akupỹm mẽ ho mex. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ ma mra nẽ kãm ja o tẽ nẽ kunhô.


eng: He said to them, “Is it lawful on the Sabbath day to do good or to do harm? To save a life or to kill?” But they were silent.

apn: Hãmri nhũm Jejus mẽ kot omunh o hkrĩ xwỳnhjê hwỳr rĩt nẽ arĩgromnu hã tanhmã mẽ kot amnhĩ nhĩpêx to hã mẽ hkukja nẽ mẽ kãm: —E mẽ inhma. Tanhmã na htem arĩgromnu hã axpẽn nhĩpêx to wehe? Xà kot ka mẽ arĩgromnu hã axà htỳx nẽ amex prãm xàj ma mẽhõ hwỳr amnhĩ to tẽ nhũm apumu nẽ apkatim arĩgro mex jamãr pê akane hkêt ka ty nhũm ja amã mex nẽ? Rỳ nhũm apumu nẽ tanhmã atomnuj to nẽ akupỹm amnhĩ nê ajano nhũm ja amã mex nẽ? Nà koja ã anhĩpêx anẽ nhũm ja amã mex kêt nẽ. E mẽ inhmã mẽmoj jarẽ. Tanhmã na pre finat Mojesja Tĩrtũm nhỹ hã arĩgromnu hã mẽ pahte axpẽn nhĩpêx ã mẽ pamã karõ hto? Xà kot puj mẽ hã axpẽn kãm paxukaprĩ rỳ hã mẽ pamã axpẽn kurê ho papa? Xà kot puj mẽ hã mẽmoj punuj pê mẽ utà rỳ kot puj mẽ ãm arĩgro mex pix ã mẽ utàr kaxyw arĩgro mex jamã? E mẽ atõ inhmã ja jarẽ. Anẽ. Ra kot hprĩ hã mẽ hamaxpẽr ã mẽ omunh mex nẽ ã hêx rom mẽ hkukjêr anẽ. Nom nhũm mẽhõ tanhmã kutã kãm nẽ hkêt nẽ. Mẽ ãm piitã akryk mar pê omunh o hkrĩ. Mẽ kot tanhmã kãm nẽ nhũm ta pãnhã tanhmã mẽ kãm nẽ pymaj nhũm mẽ tee ri kãm tanhmã nẽ hprãm nom akryk mar o hkrĩ.


eng: When he had looked around at them with anger, being grieved at the hardening of their hearts, he said to the man, “Stretch out your hand.” He stretched it out, and his hand was restored as healthy as the other.

apn: Hãmri nhũm Jejus tee ri mẽ ukaprĩ hkêt ã mẽ omu nẽ hkaprĩ nẽ mẽ kamã gryk nẽ. Hãmri nẽ ĩhkra grà xwỳnhja mã kãm: —Tk. Mẽ kot tanhmã inhmã ujarẽnh tore hã. E anhĩhkra katàt. Anẽ. Hãmri nhũm ĩhkra katàt nẽ akupỹm mex kurê kumrẽx.


eng: How he entered into God’s house at the time of Abiathar the high priest, and ate the show bread, which is not lawful to eat except for the priests, and gave also to those who were with him?”

apn: Hãmri nhũm Jejus mẽ kuma nẽ hprĩ hã mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr tũm jarẽ nẽ mẽ kãm: —Kwa xàn ka mẽ kormã Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kamã pahi Tawi kot tanhmã amnhĩ nhĩpêx to kamã harẽnh nẽ mar kêt nẽ? Kormã Apiatar kêp patre maati ri na pre Tawi hkôt ri mẽ pa xwỳnhjê mẽ prãm xàj Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre hwỳr agjê. Hãmri nhũm Apiatar mẽ kãm prãm tỳx ã mẽ omu nẽ mẽ kamã ukaprĩ nẽ mẽ kãm mẽmoj gõ. Mẽ kot Tĩrtũm noo mã pãwti jaxwỳr xwỳnhta nhũm mẽ kãm kugõ nhũm mẽ kuku. Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot ja nê mẽ kurê htã nhũm mẽ kãm prãm tỳx ã mẽ omu nẽ mẽ kamã ukaprĩ xàj mẽ kãm kugõ. Patre pix kot ja hkur kaxyw tã nhũm mẽ kãm kugõ nhũm mẽ kuku. Tã nom nhũm Tĩrtũm ja hã mẽ omu nhũm ja kêp omnuj kêt nẽ. Patre kot mẽ kamã ukaprĩ nẽ mẽ kãm õr nhũm ja hã omu nhũm ja kãm mex nẽ. Anẽ. Hãmri nẽ mẽ kãm:


eng: No one puts new wine into old wineskins; or else the new wine will burst the skins, and the wine pours out, and the skins will be destroyed; but they put new wine into fresh wineskins.”

apn: —Mẽ kot amnhĩ tomnuj xwỳnhjaja mẽ kot amnhĩ nhĩpêx tũm o amnhĩ pyràk jakamã na htem mẽ kot amnhĩ nhĩpêx nyw kaga. Tã ixte amnhĩ nhĩpêx nywja te kot mẽ ate amnhĩ nhĩpêx tũm pyràk kêt jakamã na ka htem inhma nẽ ãm inhma. Kwa mẽ inhma nẽ mẽ ate amnhĩ nhĩpêx tũm gryk ã ixkaga hkêt nẽ. Anẽ.


eng: Immediately Jesus, perceiving in his spirit that they so reasoned within themselves, said to them, “Why do you reason these things in your hearts?

apn: Nom nhũm Jejus mẽ hamaxpẽr kôt mẽ omunh mex nẽ. Mẽ kot Tĩrtũm pix kot mẽ nê mẽ kot amnhĩ tomnuj rênh nẽ akupỹm mẽ à xwỳnhjê ho mex kôt mẽ hamaxpẽrja nhũm mẽ omunh mex nẽ mẽ kãm: —Kwa mẽ ã ajamaxpẽr anhỹr kêt nẽ.


eng: Which is easier, to tell the paralytic, ‘Your sins are forgiven;’ or to say, ‘Arise, and take up your bed, and walk?’

apn: Ixte mẽ nê mẽ kot amnhĩ tomnuj o ijapêx par ã amnhĩ jarẽnh tã mẽ ate mẽ ano ho ja kôt ixpumunh kêt jakamã na ka htem ja hã ixkôt ajamaxpẽr kêt nẽ. Nom kot paj mẽ anoo mã akupỹm myja o mex. Ka mẽ ja hã ixpumu hãmri nẽ ixkôt ajamaxpẽr kurê kumrẽx.


eng: All the city was gathered together at the door.

apn: Tã nhũm myt axà nhũm mẽ ohtô nẽ Simãw mẽ Andre wa õrkwỹ hwỳr mra nẽ hakwakrem Jejus ã akuprõ. Nẽ amnhĩ kôt mẽ à xwỳnhjê ho mra. Nẽ mẽkarõmnuti kot mẽ hwỳr gjêx xwỳnhjaja nhũm mẽ hwỳr mẽ o mra.


eng: John came baptizing in the wilderness and preaching the baptism of repentance for forgiveness of sins.

apn: Tã ra kot harẽnh xà hkôt nhũm Juãw Paxisja tẽ. Hãmri nẽ kapôt ã ri mẽ kãm Tĩrtũm kapẽr jarẽnh o pa nẽ mẽ kãm: —Kwa mẽ tokyx amnhĩ tomnuj kaga nẽ tãm ri amnhĩ nhĩpêx. Kê Tĩrtũm ja hã mẽ apumu nẽ mẽ anê mẽ ate amnhĩ tomnuj rênh pa nẽ mẽ ato hkra. Pa mẽ piitã mẽ kot ra mẽ apê hkra hã mẽ apumunh kaxyw mẽ akrã kumrã. Anẽ.


eng: All the country of Judea and all those of Jerusalem went out to him. They were baptized by him in the Jordan river, confessing their sins.

apn: Hãmri nhũm mẽ ohtô nẽ kot kapẽr mar kaxyw ma nhỹhỹnh hwỳr kapôt mã mra. Pyka pê Jutej rũm nẽ Jutej kamã krĩ pê Jerujarẽ rũm nhũm mẽ ohtô nẽ hwỳr mra. Hãmri nẽ nhỹri omu nẽ kãm: —E ixte amnhĩ tomnuj kaga hprãm xàj na pa awỳr amnhĩ to tẽ. Na pa hte amnhĩ tomnuj pix o ri ixpa. Tã tee ri ja hã amnhĩ pumu nẽ ixkaprĩ nẽ. Hãmri nẽ ra inhmã amnhĩ tomnuj kaga nẽ tãm amnhĩ nhĩpêx prãm nẽ. Anhỹr ã amnhĩ jarẽ. Hãmri nhũm Tĩrtũmja kaxkwa kamã hkrĩ htã mẽ kuma nẽ amnhĩ katut kôt mẽ kot amnhĩ tomnuj piitã rẽnh pa nẽ axte kãm hamaxpẽr kêt nẽ. Jakamã nhũm Juãw Paxis gôx kãm mẽ hkrã kumrã. Pyhti pê Jotãw kamã.


eng: John was clothed with camel’s hair and a leather belt around his waist. He ate locusts and wild honey.

apn: Juãw Paxisja hikàxpore hkêt jakamã na pre ê mex kêt nẽ pa. Ãm mẽmo mry pê kamer kĩ ho amnhĩm ê nhĩpêx nẽ hagjê nẽ hã pa. Nẽ mẽmo mry hkà ho amnhĩ pre nẽ ri pa. Nẽ mẽõ mex kur kêt nẽ ãm krit ku nẽ menh ôr o ri pa.


eng: The beginning of the Good News of Jesus Christ, the Son of God.

apn: Pa Kris kôt ixkràmnhwỳjaja. E kot paj mẽ amã tanhmã Jejus kot amnhĩ nhĩpêx to ho pa hã kagà ka mẽ kamã harẽ nẽ ama. Kêp Tĩrtũm Kra na. Tãm na pre mẽ pakaxyw ãm nẽ mẽ pahwỳr kumẽ. Tã tãm kot mẽ pahwỳr wrỳk nẽ tanhmã amnhĩ nhĩpêx to ho paja kot paj mẽ amã ixprĩ hã harẽ nẽ hã kagà ka mẽ kamã harẽ nẽ ama.


eng: As it is written in the prophets, “Behold, I send my messenger before your face, who will prepare your way before you:

apn: Kormã Jejus mẽ pahwỳr wrỳk xwỳj ri na pre Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o pa xwỳnhjê hõ pê Ijaisja kukamã tanhmã harẽnh to nẽ hã kagà. Nẽ Jejus kukamã harẽnh o mõr xwỳnh Juãw Paxisja nhũm pre mããnẽn hkukamã tanhmã harẽnh to nẽ hã kagà. Te Tĩrtũm tãm hamaxpẽr pyràk o harẽ nẽ harẽnh o: E kot paj Ixkra hkukamã ma mẽ hwỳr kot harẽnh xwỳnhjê hõmẽ kê ma kutêp mẽ kãm harẽnh o ri pa. Kê mẽ kuma nẽ kutêp tãm amnhĩ nhĩpêx mex o pa.


eng: the voice of one crying in the wilderness, ‘Make ready the way of the Lord! Make his paths straight!’”

apn: Koja kukamã harẽnh xwỳnhja ma kapôt ã ri hwỳr mẽ mrar xwỳnhjê mã harẽnh o ri pa. Nẽ kỳx pê mẽ kãm kapẽr nẽ mẽ kãm: “E mẽ inhma. Koja Tĩrtũm tokyx mẽ pahwỳr mẽ panhõ Pahihti mẽ nhũm wrỳ pu mẽ pahpiitã omu. Jakamã kwa mẽ tokyx kutêp tãm amnhĩ nhĩpêx. Te ho mẽ kot mẽhõ kutêp pry ho mex pyràk o amnhĩ nhĩpêx. Nom pry kumrẽx o mex kêt nẽ. Ãm amnhĩ nhĩ ho tãm amnhĩ nhĩpêx nẽ tãm axpẽn nhĩpêx. Pahihtita kutêp. Mẽ pahte amnhĩ nhĩpêx tũmja te kot pry nhĩnur nẽ krã hakỳx nẽ pry juk nhũm mẽ tee ri kot kãm hã mrar mex prãm kaprỳ pyràk. Jakamã kot kaj mẽ Pahihti nyw kutêp ate amnhĩ tomnuj kaga nẽ tãm amnhĩ nhĩpêx nẽ tãm axpẽn nhĩpêx. Hãmri nẽ te mẽ kot pry nhĩnur o mex nẽ ho katàt nhũm ra katàt mux nẽ nõr pyràk o amnhĩ nhĩpêx. E kwa kêr ka mẽ ã kutêp amnhĩ nhĩpêx anẽ.” Anhỹr o koja mẽ kãm harẽnh o pa. Anẽ. Na pre ã Tĩrtũm Juãw Paxis kukamã harẽnh anẽ nhũm ỹ hã kapẽr xwỳnh pê Ijaisja mẽ pamã hã kagà.


eng: Among them were Mary Magdalene, Mary the mother of James and Joses, and the mother of the sons of Zebedee.

apn: Nhũm pre mẽnijaja ohtô nẽ amỳm Jejus tyk kãm omunh o kuhê. Marir Matarẽn nẽ Xiakre mẽ Juje wa katorxà Marir nẽ Xiakre hõ mẽ Juãw wa katorxàja nhũm mẽ kormã htyk kãm omunh o kuhê. Na prem Garirej rũm hkôt tanhmã ho ajuta hto ho hkôt Jerujarẽ wỳr mõ.


eng: But the governor answered them, “Which of the two do you want me to release to you?” They said, “Barabbas!”

apn: Tã nhũm Pirat kormã mẽ kot axpẽn mar xà hã ixkre kamã ỹr rãhã nhũm hprõja hwỳr hpẽr mẽ nẽ kãm: —Xê tanhmã mẽ kãm Jejusja ã axàmnênh to hkêt nẽ. Na pa kamàt ja kamã hkôt amỹti nẽ tee ri hkukamã ijamaxpẽr. Kot amnhĩ to mex xwỳnh na. Aa tanhmã kot amnhĩ tomnuj to hkêt jakamã xê tanhmã mẽ kãm hã axàmnênh to hkêt nẽ. Kwarĩ. Anẽ. Hãmri nhũm Piratja kuma nẽ hamaxpẽr o: —Nà ixte Ijaew krãhtũmjê pumunh tũm. Ijaew kwỳjaja kãm Jejus kĩnh nhũm mẽ hkrãhtũmjaja kot mẽ hã Jejus kamã gryk nẽ. Jakamã ixte tanhmã mẽ kãm hã ixàmnênh to kaxyw na mẽ ã ixwỳr o htẽm anẽ. Anẽ. Na htem Pas nhõ arĩgrota hapôx mẽ nhũm pre htem Ijaew o amnhĩptàr xwỳnhja mẽ kãm mẽ hagjênh xà kamã hkrĩ xwỳnhjê ho hpỹnh nẽ mẽ hapôj. Mẽ kãm hprãm xà hkôt nhũm mẽ kãm mẽ hapôj nhũm mẽ akupỹm kapôt ã hamakêtkati nẽ amnhĩx pa. Jakamã nhũm ra mẽ hagjênh xà kamã mẽhõ my pê Parapasja hkrĩ. Na pre tanhmã amnhĩ tomnuj to nhũm mẽ mỳrapê unê nẽ haxà. Jakamã nhũm Ijaewjaja mẽ ho amnhĩptàr xwỳnh Pirat wỳr akuprõ nẽ kuhê nhũm mẽ kãm: —E kot paj jarãhã mẽ amã mẽ hagjênh xà kamã mẽ hkrĩ xwỳnhjê hõ mã inhũre kê àmnhĩx kato nẽ ri pa. Nhỹ kot paj mẽ amã kãm inhũre? Xà Parapas nà? Xà mẽ akwỳ kot amnhĩm ho mẽ anhõ pahihti Jejus pê Tĩrtũm kot mẽ akaxyw ãm xwỳnhta kot paj mẽ amã kãm inhũre? Nhỹ wehe? E mẽ inhmã nhỹ jarẽ. Anẽ. Pirat na pre mẽ inhõ patre krãhtũmjê pumunh mex nẽ. Ijaew kãm Jejus kapẽr mar prãm tỳx ã nhũm mẽ hã kamã gryk tỳx nẽ hwỳr o mrarja kôt nhũm mẽ omunh mex nẽ. Jakamã ã hã mẽ hkukjêr anẽ. Hãmri nhũm mẽhpigêt mẽ patre krãhtũmjaja kuma hãmri nẽ mẽ pikuprõnh nẽ mẽ kuhê xwỳnhjê mã kãm: —Kwa mẽ kãm anẽ kê mẽ pamã Parapas mã mãn ure nẽ mãmrĩ Jejus Kris pĩ. E kwa mẽ tokyx kãm anẽ kê Parapas mã ure. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ mẽ kuma nẽ pahihti Pirat mã kãm: —Nà mẽ inhmã Parapas mã mãn anhũre. Anẽ.


eng: and they gave them for the potter’s field, as the Lord commanded me.”

apn: Nhũm pre ra amnepêm Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o pa xwỳnh finat Jeremĩsti mẽ hkukamã hprĩ hã ja jarẽ nẽ hã kagà. Nẽ hã kagà o: Koja Ijaew nhõ patrejaja mẽhõ kot mẽ kãm mẽhõ my hã àmnênh pãnhã kãm kàxpore ho 30 nẽ õr xwỳnhja jamỳ. Hãmri nẽ ma o tẽ nẽ nhỹri mẽ kot amnhĩm pika kakwỳnh nẽ ho poti nhĩpêx o pa xà hã pika hkwỳ japrô. Ra Tĩrtũm kot inhmã mẽ harẽnh xà hkôt koja mẽ ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. Anẽ. ã finat Jeremĩsti kot Tĩrtũm nhỹ hã mẽ hkukamã mẽ harẽnh nẽ hã kagà anhỹr xàja kôt nhũm prem ã amnhĩ nhĩpêx anẽ.


eng: They took counsel, and bought the potter’s field with them to bury strangers in.

apn: Hãmri nhũm tee ri mẽ kuma hãmri nẽ pikap kàxpore rẽnh pa nẽ ma tẽ nẽ kato. Hãmri nẽ hkaprĩ htỳx kumrẽx nẽ hamaxpẽr o: —Kwa tanhmã kot pa we amnhĩ to? Nà kot paj amnhĩ pĩ. Anẽ. Hãmri nẽ krĩ pê kato nẽ ma mẽ kot pika kakwỳnh nẽ ho amnhĩm poti nhĩpêx xà hã pika hwỳr tẽ hãmri nẽ amnhĩ mut mã ê nẽ ho amnhĩ pĩ. Hãmri nhũm patre krãhtũmjaja harẽnh ma nẽ tee ri kot kàxpore rẽnhta kawrà nẽ hã axpẽn kukja nẽ axpẽn mã: —Kwa tanhmã kot puj wem ja ho? Jut kot mẽ pamã Jejus ã àmnênh nhũm mẽ pahte hpĩr xà hã kàxpore na. Jakamã kot puj mẽ ho Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre ho mex kêt nẽ. Finat Mojes kot ja nê mẽ panhĩgêtjê kurê jakamã na htem mẽ hpar xà hã kàxpore ho ixkreta ho mex kêt nẽ. Jakamã kwa tanhmã kot puj mẽ ho? Anẽ. Hãmri nhũm ja mẽ kãm: —E na pa ra ijamaxpẽr. Pu mẽ ho Jut kot amnhĩ pĩr xà hã pikata japrô hãmri nẽ kamã jar mẽ kêp mẽ pahkwỳ hkêt htyk xwỳnhjê jagjênh o papa. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kuma nhũm ja mẽ kãm mex nẽ. Jakamã nhũm arĩgro hõ hã nhũm mẽ ma hwỳr mra nẽ haprô.


eng: Arise, let’s be going. Behold, he who betrays me is at hand.”

apn: Hãmri nẽ akupỹm mẽ hwỳr tẽ nẽ mẽ kãm: —Kwa xàn ka mẽ arĩ gõr nẽ anhĩkwỹ? E mẽ tokyx akrã hapôj. Na mẽ ra mẽ kot ixwỳr mrar nẽ ixpynênh mã. Koja mẽ tokyx ixkutã mẽ kot amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjaja mẽ kãm ixtã amỹnê. Ota ra kot ixtã mẽ kãm àmnênh xwỳnhta tẽ. E mẽ tokyx kànhmã akrĩ pu mẽ kutã mra. Anẽ.


eng: for this is my blood of the new covenant, which is poured out for many for the remission of sins.

apn: Hãmri nhũm hpãnhã kop py nẽ mã ho anẽ nẽ Tĩrtũm mã harẽ nẽ mẽ inhmã kugõ nẽ mẽ inhmã: —Mẽ kot ixpĩr xà hã arĩgroja ã koja ixkamrô axkapĩ. Nom koja mẽ amarĩ ixpĩr nhũm amarĩ ixkamrô hpikapĩr kêt nẽ. Ãm paa. Pa kot paj mẽ anê mẽ ĩhkram amnhĩ jaxà nhũm mẽ ã inhĩpêx anẽ nẽ ixpĩ. Koja ixkamrô axkapĩ nhũm Tĩrtũm omu nẽ ixkukwak ri mẽ ate ixkôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjê nê mẽ ate amnhĩ tomnuj piitã te amnhĩ katut kôt rẽnh par pyràk o hipêx nẽ mẽ ato hkra. Ra amnepêm kot ã amnhĩ jarẽnh anhỹr xà hkôt. Jakamã e mẽ ixkamrô pikapĩr mã ajamaxpẽr pê wĩhti ho akõm o axpẽn nhĩpêx.


eng: But they said, “Not during the feast, lest a riot occur among the people.”

apn: Ra mẽ kãm Jejus pĩr prãm tã mẽ kãm mẽ kot hkôt kapẽr mar o pa xwỳnhjê pyma nẽ. Hãmri nẽ tee ri hamaxpẽr nẽ axpẽn mã: —Hêxta waa nẽ. Tanhmã kot puj wem ho nẽ kupĩĩ? Kot puj mẽ pahkĩnh kãm tanhmã ho nhũm mẽ hkĩnh xwỳnhjaja hã mẽ pakamã gryk tỳx nẽ. Pu mẽ hã axpu nẽ hã tanhmã axpẽn to. Jakamã kwa pu mẽ kormã tanhmã ho hkêt nẽ. Anhỹr o axpẽn ma.


eng: He will set the sheep on his right hand, but the goats on the left.

apn: Hãmri nẽ Tĩrtũm kapẽr o mẽ wrỳk xwỳnhjê mã anẽ nhũm mẽ ma krĩ piitã hkôt mẽ apiitã mẽ ato pikuprõnh pa nẽ akupỹn ixwỳr mẽ ato hapêx. Pa mẽ apumu nẽ tanhmã mẽ axunhwỳr to. Te ôwêhti jamãr o pa xwỳnh kot ôwêhti kaêx ã motre pumunh nẽ nhãm nê motre xunhwỳr parta pyràk.


eng: Throw out the unprofitable servant into the outer darkness, where there will be weeping and gnashing of teeth.’

apn: Hãmri nẽ kêp kàxporeta py nẽ nhãm jam kugõ nẽ kãm: “E amỳ nẽ o tẽ nẽ kot inhmã ho 10.000 nẽ õr xwỳnhta mã agõ. Hãmri nẽ jahti pynê nẽ ma o tẽ nẽ kamàt kô kamã amẽ. Apênh mexti hã. Koja tee amỹra nẽ amnhĩ xà htỳx kamã hamak xàj tee ri amnhĩ nham o axpẽn kamnhar tỳx kaprỳ nẽ rĩ amnhĩ pumu.” Anhỹr o kãm kapẽr nhũm kuma nẽ hpa hã kupy nẽ ma o tẽ. Hãmri nhũm mẽ õ patrãwja mẽ àpênh xwỳnhjê mã kãm: “E mẽ ate ixwakre kamã mẽ axàpênh mex xwỳnhjaja kot paj ã mẽ ato mex rax anẽ ka mẽ akĩnh nẽ. Nom mẽ kot inhmã mẽ àpênh mex kêt xwỳnhjaja kot paj mẽ kêp mẽõ mẽmojta jamỳ nẽ nhãm mẽhõm kugõ nhũm hkaprĩ nẽ.” Anẽ. Ã mẽ ujarẽnh kot anhỹr. Anẽ.


eng: You ought therefore to have deposited my money with the bankers, and at my coming I should have received back my own with interest.

apn: Hãmri nhũm tee ri kuma nẽ kãm: “Tk. Kwa amã ixpyma nẽ ate ixpumunh mex anhỹr tã na ka ixte amã kàxpore nhõrta pyr nẽ ma ho atẽm. Nẽ mẽ kot mẽ kêp kàxpore jamỳnh o kuhê xà kamã mẽ kãm õr nhũm mẽ ixkutêp tanhmã inhmã ho rax to hkêt nẽ? Pẽr ãm amã kaga nẽ ate amnhĩ tomnu pix o ri apa xwỳnh.” Anẽ.


eng: but the wise took oil in their vessels with their lamps.

apn: Nhũm mẽ kêp 5jaja hkwỳjê rom amnhĩ kukamã hamaxpẽr mex nẽ kanê kaxyw amnhĩ kôt orti hkwỳ ho mõ. No nhũm mẽ kêp 5 nẽ mẽ hkĩnhã ãm htỳx kanê pix jamỳ nẽ o mra.


eng: As the days of Noah were, so will the coming of the Son of Man be.

apn: —Nẽ kot paj nhỹrmã man akupỹn mẽ awỳr wrỳ. Akupỹn mẽ awỳr ixwrỳk xà hã arĩgrota ã koja mẽ htỳx ri amnhĩ tomnuj o pa. Te amnepêm Noehti kormã htĩr ri mẽ pa xwỳnhjaja kot htỳx ri amnhĩ tomnuj o pata pyràk.


eng: For as in those days which were before the flood they were eating and drinking, marrying and giving in marriage, until the day that Noah entered into the ship,

apn: Na pre htem amnhĩ kaxyw Tĩrtũm mã hamaxpẽr kêt nẽ. Ãm jar mẽ kot amnhĩ nhĩpêx pix kukamã hamaxpẽr kôt pix mã amnhĩ nhĩpêx o pa. Rôm nhũm Noehtija gô htàm pymaj pàr rax nhĩpêxta mã axà.


eng: and they didn’t know until the flood came and took them all away, so will the coming of the Son of Man be.

apn: Nhũm mẽ ja hã omu nẽ ãm omu nẽ tanhmã ri amnhĩ kukamã hamaxpẽr to hkêt nẽ. Hãmri nhũm naja mẽ haêr pê wrỳ nẽ wrỳk rax o mẽ hanhir pa. Tã akupỹn ixwrỳk xà hã arĩgroja ã koja mẽ htỳx ri ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o paja o pa mẽ haêr pê naja pyrà nẽ akupỹn wrỳ.


eng: For false christs and false prophets will arise, and they will show great signs and wonders, so as to lead astray, if possible, even the chosen ones.

apn: —Tã ã mẽmoj kot amnhĩ nhĩpêx anhỹr jakamã koja mẽmojaja tanhmã mẽ amã ixto hêx to nẽ mẽ amã: “Ota ra Kris akupỹn wrỳ. Kwa mẽ hwỳr mra nẽ omu.” Anẽ. Rỳ mẽ amã: “Krisja krĩ mũj kamã na raa. Kwa mẽ ma hwỳr mra nẽ omu.” Anhỹr o mẽ amã ixto hêx o pa. Rỳ mẽ awỳr mra nẽ mẽ amã amnhĩ to hêx nẽ mẽ amã: “E. Ot pa ixpê Kris ã mẽ awỳr wrỳ. Tĩrtũm na mẽ awỳr inhmẽ pa wrỳ.” Anẽ. Rỳ mẽ amã: “E ixpê Tĩrtũm nhỹ hã ixkapẽr xwỳnh na pa mẽ awỳr mõn pôj.” Anhỹr o mẽ amã amnhĩ to hêx. Hãmri nẽ mẽ anokupyr kaxyw mẽ amã aa mẽ kot mẽmoj pumunh kêt kwỳ ho anhỹr o pa. Tĩrtũm kot amnhĩ kôt mẽ arênh xwỳnhjaja kãm mẽ ate ja hã mẽ omunh nẽ mẽ gryk ã ixkaga hprãm xàj koja mẽ ã mẽ anoo mã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o pa. Nom ãm ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr kaprỳ ka mẽ ixkaga hkêt nẽ.


eng: Most certainly I tell you, all these things will come upon this generation.

apn: Na prem ra mẽ himex rax nẽ. Amnepêm panhĩ kator krax rũm Atãw kra Apewta na pre Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o pa nhũm htõja kãm mar prãm kêt nẽ kupĩ. Tã nhũm Tĩrtũm axte mẽ hwỳr ỹ hã kapẽr o mẽ pa xwỳnh kwỳjê rẽ nhũm prem mã mẽ ho anẽ nẽ mẽ hkwỳjê nhĩmex. Nhũm pre xatã mẽ hwỳr mẽ hkwỳjê rẽ nhũm mẽ xatã mẽ kupa. Apew rũm Parakis kra Jakaris wỳr na prem mẽ himex rũnh nẽ. Hãmri nhũm prem Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre kamã Jakarisja pĩ. Tã mẽ kajaja mẽ ate mẽ uràk nẽ mẽ amã Tĩrtũm kapẽr mar prãm kêt nẽ mẽ uràk nẽ amã Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr xwỳnhjê nhĩmex prãm nẽ. Ã mẽ ate mẽ anhĩgêtjê pyrà nẽ mẽ hipêx anhỹr mỳrapê koja Tĩrtũm mẽ apê mẽ hkanrẽhã mẽ hkra nẽ mẽ htàmnhwỳjaja mẽ ato hpimrààtã tanhmã mẽ ato htỳx to ka mẽ amnhĩ xà htỳx kamã ajamak rãhã ho ri apa. Anẽ.


eng: Fill up, then, the measure of your fathers.

apn: Nom ãm amnhĩ to axêx. Mẽ ate ã amnhĩ nhĩpêx anhỹr o apa kênã. Ã mẽ ate amnhĩ nhĩpêx anhỹr jao ra apê mẽ hkanrẽhã mẽ hkra kumrẽx ã amnhĩ to amnhĩrĩt mex o apa.


eng: and say, ‘If we had lived in the days of our fathers, we wouldn’t have been partakers with them in the blood of the prophets.’

apn: —Hêxta waa nẽ. Mẽ apê Parijew nhõ xwỳnh mẽ mẽ apê Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre xwỳnhjaja kot kaj mẽ amex kêt nẽ. Mẽ ate mẽ no kupyr xwỳnh na ka mẽ. Na ka htem ma mẽ hã pika hwỳr apa nẽ Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr o mẽ pa xwỳnhjê hã pika ho mex. Nẽ mẽ kot amnhĩ to mex xwỳnhjê hã pika ho mex. Nẽ axpẽn mã mẽ harẽnh o: “Hêxta waa nẽ. Na pre amnepêm mẽ pakukamã mẽ panhĩgêtjaja Tĩrtũm nhỹ hã mẽ kãm kapẽr xwỳnhjê homnuj nẽ mẽ kupa. No kêt mẽ papajaja mẽ kamã ri papa ronhỹx pu prem mẽ uràk nẽ ã mẽ hipêx anhỹr kêt nẽ.” Anhỹr o axpẽn mã mẽ hkaprĩ ho ri apa.


eng: “But woe to you, scribes and Pharisees, hypocrites! Because you shut up the Kingdom of Heaven against men; for you don’t enter in yourselves, neither do you allow those who are entering in to enter.

apn: Tã nhũm Jejus hpãnhã Parijew nhõ xwỳnh mẽ Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre ho mẽ pa xwỳnhjê mã kapẽr. Nẽ mẽ kãm kapẽr kãm hihtỳx nẽ mẽ kãm: —E mẽ apê Parijew nhõ xwỳnh mẽ Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre xwỳnhjaja. E mẽ inhma. Kot kaj mẽ amex kêt nẽ. Mẽ apê mẽ no kupyr xwỳnh na ka mẽ. Nẽ mẽ amã Tĩrtũm kôt amnhĩ nhĩpêx prãm kêt. Nẽ nhỹrmã atyk nẽ mẽ amã õ krĩ hwỳr axàpir prãm kêt. Nẽ akwỳjaja kot hwỳr àpir pymaj na ka htem akwỳjê nê tanhmã mẽ kãm axêx to ho apa. Mẽ kot mẽ apyrà nẽ Tĩrtũm kapẽr kwỳm amnhĩ nhĩpêx prãm xàj na ka htem amnhĩ mẽ tanhmã mẽ kãm axêx to ho ri apa. Jao te mẽ ate mẽ kêp Tĩrtũm nhõ krĩ hwỳr kahêxà kahê htỳx pyràk o apa.


eng: Whoever exalts himself will be humbled, and whoever humbles himself will be exalted.

apn: —Nẽ kot ka mẽ amnhĩ to rax prãm xàj tanhmã amnhĩ to jarkrar to ho apa htã no nhũm akwỳjaja ama nẽ ãm ama nẽ akôt hamaxpẽr kêt nẽ. No kot kaj mẽ piitã mẽ kutã tanhmã anojarêt to ho apa nhũm mẽ amnhĩ tã mẽ apumu nẽ axpẽn mã mẽ amex ã mẽ ajarẽ. Jakamã kot kaj mẽ amã mẽ piitã mẽ kot mẽ amex ã mẽ ajarẽnh prãm hãmri nẽ ri mẽ piitã mẽ kãm tanhmã amnhĩ nhĩpêx to pê mẽ kutã anojarêt rãhã ho ri apa. Anẽ.


eng: Neither be called masters, for one is your master, the Christ.

apn: —No mẽ kajaja. Kêr ka mẽ ho mẽ uràk kêt nẽ. Kê mẽ axpẽn mã mẽ ajarẽnh o: “Pahi Maati” anhỹr o mẽ ajarẽnh kêt nẽ. Rỳ mẽ ajarẽnh o: “mẽ ijahkre xwỳnh maati” anhỹr o axpẽn mã mẽ ajarẽnh hkêt nẽ. Kêt paxipix na pre Tĩrtũm mẽ akaxyw ixãm jakamã paxipix na ixpê mẽ anhõ Pahi Maati. Nẽ paxipix na ixpê mẽ ajahkre xwỳnh maati. No mẽ kajaja ixkôt mẽ apê axpẽn to atõx nẽ atõ na ka mẽ. —Nẽ kêr ka mẽ ri axpẽn jarẽnh o: “Mẽpahpãm” anhỹr kêt nẽ. Kêt kaxkwa kamã na Mẽpahpãmja.


eng: ‘I am the God of Abraham, and the God of Isaac, and the God of Jacob?’ God is not the God of the dead, but of the living.”

apn: —Nom mẽ ate akupỹm mẽ htĩr kêt ã mẽ hkamnhĩxja kot paj ixprĩ hã mẽ amã harẽ. Amnepêm na pre Tĩrtũm pĩ hpôkja kamã tanhmã Mojes mã kapẽr to. Mãn ra mẽ ate mar. Na pre kãm: Ixpê Apraãw nhõ Tĩrtũm na pa. Nẽ mããnẽn ixpê Apraãw kra Ijak mẽ htàmnhwỳ Jako wa õ Tĩrtũm na pa. Anhỹr o Mojes mã amnhĩ jarẽ nhũm kuma nẽ hã kagà. Kêp apu arĩ mẽ htyk rãhã nhỹx pre ã mẽ harẽnh anhỹr kêt nẽ. Nhỹx pre mẽ harẽnh o: “Amnepêm Apraãw nẽ hkra nẽ htàmnhwỳ mẽ htĩr ri ixpê mẽ õ Tĩrtũm na pa pre.” Anhỹr o nhỹx pre mẽ harẽ. Nom na pre ã amnhĩ jarẽnh anhỹr kêt nẽ. Mẽ pamã te Apraãwja mẽ htyk nẽ mẽ hapêx pyràk. Nom nhũm prem ra Tĩrtũm ri ra akupỹm htĩr nẽ mex nẽ pa ho pa. Tã ka htem Tĩrtũm kapẽr kwỳm ri akupỹm mẽ htĩr kêt ã mẽ harẽnh o apa. Anhỹr o Satusew nhõ xwỳnhjê mã kapẽr.


eng: For in the resurrection they neither marry nor are given in marriage, but are like God’s angels in heaven.

apn: Hãmri nhũm Jejus mẽ kuma nẽ mẽ kãm: —Nà kaxkwa kamã mẽ kot amnhĩ nhĩpêxja axtem na. Mẽ htĩr ri mẽ kot Tĩrtũm kôt amnhĩ xunhwỳr xwỳnhjaja na htem ty hãmri nẽ Tĩrtũm nhõ krĩ kamã axte kãm hprõ hprãm kêt nẽ pa. Jakamã hprõ hkêt nẽ pa. Rỳ ni japêr nẽ mjên kêt nẽ pa. Nom ri kãm mjên rỳ hprõ hprãm kêt nẽ pa. Hãmri nẽ Tĩrtũm kapẽr o mẽ wrỳk xwỳnhjê pyrà nẽ axte htyk kêt nẽ. Ãm htĩr tũm rãhã nẽ pa ho pa. Pẽr mẽ ate Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm mar mex kêt jakamã na ka mẽ ã ja hã ixkukjêr anẽ. Tĩrtũm àhpumunh tỳx o àhpumunh tỳx jakamã kumã mẽ ate mẽmoj tã ixkukjêr xwỳnhta na tanhmã kêp kute hkêt. Ra ja kukamã àhpumunh tỳx kênã.


eng: He asked them, “Whose is this image and inscription?”

apn: E mẽ atõ inhmã kàxpore htỳxre hõ gõ pa omu. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kãm ja gõ nhũm kupy nẽ kànhmã mẽ kãm kupẽ nẽ mẽ kãm: —E mẽhõ nhĩxi nẽ mẽhõ karõ na ja hã? Anẽ.


eng: They sent their disciples to him, along with the Herodians, saying, “Teacher, we know that you are honest, and teach the way of God in truth, no matter whom you teach; for you aren’t partial to anyone.

apn: Tã nhũm Parijew nhõ xwỳnhjaja ã Jejus kot mẽ kãm ujarẽnh anhỹrja ma hãmri nẽ kurũm kato nẽ tanhmã hkukamã axpẽn mã hã àmnênh to. Hãmri nẽ hwỳr mẽ hkwỳjê mẽ Erox kôt mẽ pa xwỳnh kwỳjê rẽ. Hêx rom mẽ kot mẽmoj tã hkukjêr kaxyw hwỳr mẽ kurẽ nhũm mẽ ma hwỳr mra nẽ omu nẽ kãm: —Kwa Jejus. Nà ãm hãmri na ka hte Tĩrtũm kapẽr o mẽ ahkre mex o ri apa nẽ mẽ kamã akahak o apa hkêt nẽ. Mẽ kot tanhmã ato kapẽr punuj to htã ka aprĩ hã mẽ ahkre mex o ri apa.


eng: “The Kingdom of Heaven is like a certain king, who made a wedding feast for his son,

apn: Tã nhũm Jejus axte mẽ kãm awjarẽ. Ijaew kot Tĩrtũm kaga hã mẽ kãm hã kuxi nẽ awjarẽ nẽ mẽ kãm: —E pa mẽ amã ahpỹnhã mẽ kot Tĩrtũm kapẽr mar nẽ tanhmã amnhĩ nhĩpêx to xwỳnhjê jarẽ ka mẽ inhma. Te mẽ kot pahihti kot hkra hprõ kaxyw nhũm kot amnhĩ wỳr hkwỳjê hwỳr nhũm mẽ kot harẽnh mar nẽ ahpỹnhã tanhmã amnhĩ nhĩpêx to xwỳnhjaja kot amnhĩ nhĩpêx pyràk. Koja pahihtija hkra hã hkĩnh nẽ hã apkur mex kaxyw amnhĩ wỳr hkwỳjê hã karõ.


eng: But if we say, ‘From men,’ we fear the multitude, for all hold John as a prophet.”

apn: Finat Juãw Paxis ã kot paj mẽ akukja. Mẽhõ nhỹ hã na pre hte mẽ hkrã kumrãr o pa? Xà amnhĩ krã hkôt nà? Xà Tĩrtũm nhỹ hã? E mẽ atõ inhmã ja jarẽ. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kuma nẽ tee ri kot tanhmã kutã kãm harẽnh to hkukamã hamaxpẽr pê axpẽn pumunh o kuhê nẽ axpẽn mã: —Kwa tanhmã kot puj wem kãm ja jarẽnh to? Or mẽ kot mar o kuhê xwỳnhjaja na htem kêp Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr jarẽnh xwỳnh ã harẽ. Tã kot puj mẽ kãm kot amnhĩ krã hkôt kot mẽ hkrã kumrãr ã harẽ nhũm mẽ tee ri mẽ pama nẽ mẽ pakamã gryk tỳx nẽ. Nẽ mẽ paxêx rom ã mẽ pahte kãm pakapẽr anhỹr ã mẽ pahpumu nẽ kẽn o mẽ pahtak o mẽ panhĩmex. No kot puj mẽ kãm Tĩrtũm nhỹ hã kot mẽ hkrã kumrãr ã harẽ hãmri nhũm mẽ pamã: “Kwa ã kot anhỹr kênã na ka prem kapẽr ma nẽ hkôt ajamaxpẽr kêt nẽ?” Anẽ. Jakamã kot puj mẽ ja pymaj tanhmã kãm harẽnh to hkêt nẽ. Kot puj mẽ ãm kãm aa te mẽ pahte ja jarẽnh mar kêt pyràk o harẽ. Anẽ. Mẽ kot tanhmã Jejus mã nẽ nhũm kot ta pãnhã tanhmã mẽ kãm nẽ pymaj nhũm mẽ tee ri kãm tanhmã nẽ hprãm kaprỳ o kuhê.


eng: and said to him, “Do you hear what these are saying?” Jesus said to them, “Yes. Did you never read, ‘Out of the mouth of children and nursing babies, you have perfected praise?’”

apn: Hãmri nhũm mẽhprĩ hkwỳjaja hwỳr mra nẽ kuri kãm mex o mex ã gre nẽ kãm grer o: Amex kumrẽx Pahihti. Tĩrtũm na pre mẽ ixwỳr amẽ. Kot kaj te anhĩgêt Tawi pyrà nẽ mẽ ixto amnhĩptàr o apa. Anhỹr o kãm grer o kuhê. Hãmri nhũm patre krãhtũm mẽ Tĩrtũm kapẽr tũm o mẽ ahkre ho mẽ pa xwỳnhjaja tee ri ã mẽ grer anhỹr ã mẽ kuma. Nẽ tee ri Jejus kot mẽ no hkre xwỳnhjê mẽ mẽ hyk o mẽ pa xwỳnhjê ho mex ã omunh o kuhê nẽ gryk nẽ Jejus wỳr tẽ nẽ kãm: —Kwa na mẽhprĩjaja mẽ grer kãm ã ajarẽnh anẽ ka mẽ mar kêt nẽ? Mẽ grerja mexti hã. Anẽ. Hãmri nhũm mẽ kãm: —Tỳ ixte mẽ mar kênã. Tĩrtũm kãm hprãm xà hkôt na mẽ ã inhmã inhmex o inhmex ã ixtã grer anẽ. Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot ã mẽ hkukamã harẽnh kot anhỹr. Mẽ harẽnh kot: Koja mẽhprĩjaja Pahihti mã mex o mex ã grer o kuhê. Anhỹr o kot mẽ hkukamã harẽnh kênã. Tã mãn ka mẽ kormã kamã harẽnh kêt jakamã na ka mẽ ja jarẽnh mar kêt nẽ. Kwãr mẽ mãmrĩ ã inhmex ã grer anẽ.


eng: He said to them, “It is written, ‘My house shall be called a house of prayer,’ but you have made it a den of robbers!”

apn: Tã hãmri nhũm Jejus Jerujarẽ wỳr axà nẽ jumẽnre rũm wrỳ nẽ ma Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre hwỳr tẽ nẽ axà. Hãmri nẽ tee ri mẽ kot tanhmã ixkre kamã amnhĩ nhĩpêx to hã mẽ omunh o xa. Nhũm mẽ axtem nẽ môx nẽ ôwêhti nẽ tuuti ho wẽnê ho kuhê. Mẽ kot haprôr nẽ Tĩrtũm mã amnhĩ jarẽnh kaxyw kãm hpar nẽ õr kaxyw mẽ kãm ho wẽnê ho kuhê. Nom axtem nẽ mẽ kãm hã ohtô rax kãm mẽ kãm ho wẽnê. Hãmri nhũm Jejus mẽ hwỳr axà nẽ tee ri mẽ omu nhũm ja kêp omnuj tỳx kumrẽx. Hãmri nhũm mẽ hwỳr tẽ nẽ mẽ kot kàxpore ho pinhpanh xwỳnhjê pê mẽ õ mêsti rẽnh pa. Nẽ mẽ kot tuuti ho wẽnê xwỳnhjê pê hkrĩ xà hkujate nẽ rẽnh pa. Hãmri nẽ mẽ kãm: —Tk. Kwa Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm kot ixkreja jarẽnh kot: Inhõrkwỹja ãm mẽ ate inhmã amnhĩ jarẽnh xà hã ixkre pix kaxyw na. Anhỹr o kot harẽnh tã ka mẽ axtem nẽ kamã ã amnhĩ nhĩpêx anẽ. E kwa mẽ ajapôx tokyx anẽ. Anẽ. Hãmri nẽ mẽ kator pa nhũm mẽ ma hapêx.


eng: All this was done that it might be fulfilled which was spoken through the prophet, saying,

apn: Tĩrtũm kapẽr ã kagà htũm ra kot ja kukamã harẽnh. Na pre ra Tĩrtũm nhỹ hã kapẽr xwỳnhjê hõ ja jarẽ nẽ hã kagà ho:


eng: “Tell the daughter of Zion, behold, your King comes to you, humble, and riding on a donkey, on a colt, the foal of a donkey.”

apn: Pa Jerujarẽ nhõ xwỳnhjaja. Kwa mẽ tee ri amnhĩ kukamã ajamaxpẽr ho amã ma hkêt nẽ. Ota mẽ anhõ pahi nywta ra jumẽnre hã nhỹ nẽ mẽ awỳr hpôx o tẽ. Te kot amnhĩ to grire xwỳnh pyràk o amnhĩ nhĩpêx nẽ tẽ.