text: Haji mêrupakan rukun Islam kêlimè nyang wajib dilaksanèin umat Muslim nyang mampu. Haji pêrtamè kali dipêrèntahin Allah kêpadè Nabi Ibrahim. Nabi Ibrahim jugè nyang dipêrcayè Allah buat ngêbangun Ka'bah barêng bocah lanangnyè, Nabi Ismail. Bèrès ngêbangun Ka'bah, Allah mêrèntahin Nabi Ibrahim buat nyêru kêpadè manusiè buat ngêlaksanèin haji. Sêjak ntu, Nabi Ibrahim ngêlaksanèin haji sêsuè nyang diajarin kêpadènyè. Sêiring bêrjalannyè waktu sêpêninggal Nabi Ibrahim amè Nabi Ismail, tatè carè amè tujuan haji banyak dirobah bangsè Arab. Tradisi ngênyimpang masarakat Arab jahiliyah baru berobah sêtêlèh datêngnyè Rasulullah Saw. Padè jaman Rasulullah Saw., sêmuè ritual sêbêlon Islam nyang ngênyimpang diapus dan tujuan haji nyang sêbênêrnyè kêmbali dilaksanèin.