text: ترکمن صحرا؛ ترکیب سحرآمیز طبیعت و فرهنگ ترکمن صحرا نام منطقه‌ای وسیع است که در شمال شرقی کشورمان ایران قرار گرفته. این منطقه نه تنها جاذبه‌های گردشگری فراوانی دارد، بلکه می‌توان در آن با مردمی خونگرم و اصیل از نژاد ترکمن همنشین شد. اگر دوست دارید بدانید ترکمن صحرا کجاست و چگونه باید به آن سفر کرد با دیجی‌کالا مگ همراه باشید. ترکمن صحرا کجاستهمانطور که گفتیم ترکمن صحرا به لحاظ جغرافیایی در بخش شمال شرقی کشور ایران واقع شده است. این منطقه از شمال با جمهوری ترکمنستان هم‌مرز است و از جنوب به کوهپایه‌های البرز، از غرب به دریای خزر و از شرق به خراسان شمالی و بجنورد می‌رسد. <span data-mce-type= bookmark style= display: inline-block; width: ۰px; overflow: hidden; line-height: ۰; class= mce SELRES start >< ><span data-mce-type= bookmark style= display: inline-block; width: ۰px; overflow: hidden; line-height: ۰; class= mce SELRES start >< ><span data-mce-type= bookmark style= display: inline-block; width: ۰px; overflow: hidden; line-height: ۰; class= mce SELRES start >< ><span data-mce-type= bookmark style= display: inline-block; width: ۰px; overflow: hidden; line-height: ۰; class= mce SELRES start >< ><span data-mce-type= bookmark style= display: inline-block; width: ۰px; overflow: hidden; line-height: ۰; class= mce SELRES start >< ><span data-mce-type= bookmark style= display: inline-block; width: ۰px; overflow: hidden; line-height: ۰; class= mce SELRES start >< ><span data-mce-type= bookmark style= display: inline-block; width: ۰px; overflow: hidden; line-height: ۰; class= mce SELRES start >< ><span data-mce-type= bookmark style= display: inline-block; width: ۰px; overflow: hidden; line-height: ۰; class= mce SELRES start >< ><span data-mce-type= bookmark style= display: inline-block; width: ۰px; overflow: hidden; line-height: ۰; class= mce SELRES start >< ><span style= display: inline-block; width: ۰px; overflow: hidden; line-height: ۰; data-mce-type= bookmark class= mce SELRES start >< >منطقه‌ی ترکمن صحرا شهرهای بندرترکمن، گنبد کاووس، مراوه تپه، آق‌قلا، نگین شهر، کلاله، سیمین شهر و داشلی برون را در برمی‌گیرد. شهرهای گنبدکاووس، مراوه تپه، کلاله، ترکمن، گمیشان و آق‌قلا در استان گلستان و بخش‌هایی از شهرهای آرا، درگز و مانه و سملقان در خراسان شمالی ترکمن‌نشین هستند. ترکمن صحرا قدمت طولانی دارد و در طول تاریخ بارها تجزیه شده. هم‌اکنون به غیر از ایران بخش‌هایی از این منطقه در کشورهای مختلف از جمله ترکمنستان، افغانستان، ازبکستان، قزاقستان و تاجیکستان گسترده شده است. جاذبه‌های ترکمن صحراترکمن صحرا به دلیل وسعت بسیار زیادش از جاذبه‌های بسیاری برخوردار است. از جمله مناطق دیدنی این بخش از شمال شرقی ایران می‌توان به بلندترین برج آجری دنیا، مقبره خالد نبی، قبرستان سنگی و طبیعت بکر آن اشاره کرد. گنبد قابوسگنبد قابوس بلندترین برج آجری جهان به شمار می‌رود که از سده‌ی چهارم هجری به جا مانده. این برج در شهر گنبد کاووس واقع شده است. ارتفاع این برج ۱۵ متر است و بلندی آن با احتساب پی به ۷۲ متر می‌رسد. این بنا آرامگاه کاووس بن وشمگیر است. گورستان و آرامگاه خالد نبیزیارتگاه خالد نبی در منطقه‌ای کوهستانی در شمال شرق شهر گنبد کاووس بر فراز قله‌ی کوه گوگجه داغ قرار گرفته است. این قله که ارتفاع آن به ۷۰۰ متر از سطح دریا می‌رسد، راه رسیدن به این منطقه از سمت کلاله و تمرقره قوزی است. گورستان خالد نبیدر نزدیکی مقبره‌ی خالد نبی، گورستان عظیمی متشکل از ۶۰۰ قبر وجود دارد. به دلیل خاص بودن منظره، این گورستان یکی از جاذبه‌های گردشگری منطقه به شمار می‌رود. سنگ قبرهای این گورستان به شکل استوانه‌ای هستند و ارتفاع برخی از آن‌ها به دو متر هم می‌رسد. تاریخچه‌ی این قبرستان به دوره‌ی پارینه سنگی می‌رسد و قدمت آن حدود هزار سال است. هزار درهعکس از مجله دلتاهزار دره نام منطقه‌ای بسیار زیبا است که ظاهری عحیب و باورنکردنی دارد؛ منطقه‌ای وسیع که به جای دشت‌های پ-ن-ور، تپه‌ها و دره‌های بی‌شماری سرتاسر آن را فرا گرفته. به طوری که تا چشم کار می‌کند، کوه و در‌ه‌های یک‌شکل دیده می‌شود. هزار دره شامل حدود ۱۷ قله است که بیشتر از ۳۶۰۰ متر ارتفاع دارند. بلندترین قله‌ی منطقه‌ی هزار دره، ۳۸۷۴ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. آق‌قلاآق‌قلا یا آق قلعه یکی از شهرهای منطقه ترکمن صحرا است که به دلیل پل آجری تاریخی آن معروف شده؛ پلی که در دوران صفویه روی رودخانه‌ی گرگان ساخته شده است. آق‌قلا همچنین یکی از مناطقی به شمار می‌رود که صنایع دستی آن شهرت زیادی دارد. اسب‌های اصیل ترکمن صحراشاید یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های ترکمن صحرا را بتوان اسب‌های اصیل این منطقه دانست. اسب‌های این منطقه از نژاد ترکمن خالص هستند. رنگ این اسب‌ها بیشتر خاکستری است و بدنی کشیده و لاغر دارند. نژادهای شناخته‌شده‌ی اسب ترکمن شامل سه گروه یموت، آخال تکه و چناران از ترکیب اسب ترکمن و اسب عرب است. زبان ترکمن صحرامردم ترکمن به زبان رسمی کشور ترکمنستان تکلم می‌کنند؛ زبانی که از زبان‌های آلتایی و اغوز (شاخه‌ای از زبان ترکی) گرفته شده است‌ بیشتر مردم ترکمنستان و شمال شرقی ایران و نواحی شمالی افغانستان با این گویش صحبت می‌کنند‌ در واقع زبان ترکمنی ترکیبی از گویش تاتاری کریمه و سالار، ترکی استانبولی، ترکی آذربایجانی و ازبکی است‌غذای معروف ترکمن صحرامثل همه‌ی مناطق ایران، مردم ترکمن هم غذاهای خاص خود را دارند‌ از غذاهای معروف ترکمن صحرا می‌توان به چکدیرمه، قاتلاما، اکمک، باسترمه و بولامه اشاره کرد‌اصلی‌ترین غذای این منطقه چکدرمه یا چکدیرمه است که همانند استامبولی پلو همراه گوشت قرمز یا ماهی طبخ می‌شود‌یکی از غذاهای رسمی ترکمن صحرا خورش ساک است که از ترکیب نخود، فلفل، گوشت، آرد، اسفناج، روغن، سیر و پیاز تهیه و همراه زرشک پلو سرو می‌شود‌ این غذا مخصوص مراسم‌ خاص مثلا جشن‌ها یا عزاداری است‌ ماش پلو غذای سنتی دیگر منطقه‌ی ترکمن صحرا است که در ترکیبات آن ماش، برنج، گوشت چرخ کرده، زعفران و روغن زیتون وجود دارد‌ باسترمه نیز غذایی پلویی است که با ماهی طبخ می‌شود‌ در ترکیب این غذا از انار هم استفاده می‌کنند‌ ماش پتی خارش یا خورش ماش یکی دیگر از غذاهای سنتی این منطقه است که در طبخ آن از اسفناج، کدو تنبل، چغندر قرمز، سیر، آب نارنج و ماش استفاده می‌شود‌از دیگر غذاهای این منطقه می‌توان به ترچلو، بورانی، اوکشی پلا، دمپختی پلا، ترشی پلا، نخود پلو با کشمش، کپور کله، هلی آش، گوجه آش، آش ماست، شیر آش، اسبه آش، آش خمیر و دو آش اشاره کرد‌فرش ترکمنقالی‌بافی در میان اقوام ترکمن مانند بسیاری از عشایر ایران مرسوم است‌ اما فرش ترکمن به لحاظ طراحی و نقشه منحصربه‌فرد و همین دلیل بسیار ویژه و گران‌قیمت است‌ دقیقا مشخص نیست که سنت فرش‌بافی در میان اقوام ترکمن از چه زمانی شکل گرفته، ولی فرش‌های ترکمنی وجود دارد که قدمت آن‌ها به دویست یا سیصد سال می‌رسد‌از مهم‌ترین طرح‌هایی که در فرش‌های ترکمن دیده می‌شود، می‌توان به طرح قوچاق که نماد باروری، توانایی، قدرت و جنگندگی است و طرح‌های لوزی شکل و داغدان اشاره کرد‌موسیقی ترکمنیکی از جاذبه‌های ترکمن صحرا، گوش سپردن به ساز و آواز این منطقه است که جایگاه ویژه‌ای در میان مردمان این مرز و بوم دارد و با جنبه‌های مختلف مذهبی و فرهنگی مردمان ترکمن پیوند عمیق خورده‌دوتار یکی از سازهای خاص ترکمن به شمار می‌رود و سازندگان معروفی در شهرهای مختلف و به‌ویژه آق‌قلا به ساخت این ساز مشغولند‌بهترین زمان سفر به ترکمن صحراهمانطور که پیشتر گفته شد، ترکمن صحرا منطقه‌ای وسیع است‌ به دلیل وسعت این منطقه تنوع آب و هوایی آن بسیار زیاد است‌ اما برای بازدید از مناطقی مثل خالد نبی و هزار دره بهتر است در ماه‌های فروردین و اردیبهشت به ترکمن صحرا سفر کرد‌ به دلیل صعب‌العبور بودن، فقط در این ماه‌ها می‌توان راحت در جاده‌های این مسیر تردد کرد‌ اما سایر مناطق در فصل‌های بهار و تابستان زیبایی فوق‌العاده‌ای دارند‌بیشتر بخوانید: مازیچال؛ دهکده‌ای بر فراز اقیانوس ابرهالطفا به وقت طبیعت‌گردی، حتما نکات زیر را رعایت کنید: حتما کیسه‌های زباله‌ بزرگ به همراه داشته باشید و به معنی واقعی، نه چیزی از طبیعت بردارید و نه چیزی در آن برجای بگذارید‌ اگر همه‌ی مردم بخواهند چنین کاری بکنند از طبیعت چیزی باقی نمی‌ماند‌ (همان‌طور که خیلی مکان‌ها تا الان تخریب شده‌اند‌) زباله‌هایی مثل پوست میوه، پوست تخمه و زباله‌های تجزیه‌پذیر دیگر، همچنان زباله هستند و نباید در طبیعت جا گذاشته شوند‌ تصور کنید تعداد زیادی گردشگر زباله‌های ارگانیک خود را در طبیعت رها کنند‌ طبیعت در کوتاه مدت ظرفیت بازیافت این همه زباله‌ی ارگانیک را ندارد‌به هنگام پیمایش در طبیعت یا کمپ-ن-، در صورت امکان حتما کیسه‌های پلاستیکی بزرگ همراه داشته باشید و سعی کنید در مسیری که می‌روید زباله‌ها را از روی زمین جمع‌آوری کنید‌ اگر همه این کار را بکنند، به شکل چشمگیری شاهد کم شدن زباله‌ها در طبیعت خواهیم بود‌لطفا در طبیعت سکوت را رعایت کنید و آرامش مکان طبیعی را با بلند کردن صدای موسیقی و برگزاری جشن و میهمانی به هم نزنید‌ این احترام به اکوسیستم و البته گردشگران دیگری است که برای لذت بردن از سکوت به طبیعت سفر کرده‌اند‌لطفا در گروه‌های خیلی بزرگ سفر نکنید‌ برای رفتن به طبیعت یک گروه دوستی در دو یا سه ماشین کافیست، ورود یکباره‌ی جمعیت بزرگ به مکان طبیعی سرعت تخریب را بیشتر می‌کند‌لطفا به هنگام کمپ زدن و اطراق شبانه در طبیعت، آرامش محل را با نورهای قوی و موسیقی بلند برهم نزنید‌روشنایی کمپ و سر و صدا را حداقل نگه دارید و به طبیعت و به دیگر گردشگران احترام بگذارید‌لطفا تا جایی که ممکن است در طبیعت آتش روشن نکنید‌ اگر این کار را کردید، کنترل شده، کوچک و با مصرف حداقل مقدار هیزم باشد‌ حتما به هنگام ترک کردن کمپ، با آب کافی از خاموش شدن کامل آتش اطمینان حاصل کنید‌لطفا هرجا مرتع سرسبز و زیبایی دیدید با ماشین از وسط آن رد نشوید‌ اساسا لازم نیست همیشه چشم‌اندازهای زیبا را پیاده یا با ماشین فتح کنیم! خیلی اوقات از دور تماشا کردن و عکس گرفتن لذت بیشتری دارد‌لطفا به خصوص وقتی جاده شلوغ است، درست رانندگی کنید‌ لازم نیست همیشه تخت گاز برانیم، لازم نیست دائما در تلاش برای سبقت گرفتن از ماشین جلویی باشیم و لازم نیست هرسال اثبات کنیم که بعد از رانندگان تانزانیا، لیبی، مالاوی و جمهوری دموکراتیک کنگو، بدترین رانندگان جهان هستیم! (اصلاح این یکی که دیگر دست خودمان است…)