text: رامین جوادی؛ آهنگ‌ساز ایرانی فرار از زندان و بازی تاج‌وتخت اگر مجموعه‌های فرار از زندان، بازی تاج‌وتخت یا وست‌ورلد را تماشا کرده باشید حتما آهنگ‌های مسحورکننده‌ی آن‌ها نظرتان را جلب کرده است؛ در ادامه‌ی این مطلب با زندگینامه رامین جوادی آهنگ‌ساز ایرانی‌تبار این مجموعه‌ها همراه دیجی‌کالا مگ باشید. رامین جوادی در ۱۹ ژوئیه‌ی ۱۹۷۴ در دویسبرگ آلمان به دنیا آمد. مادرش آلمانی است و پدر ایرانی‌اش هم از کشور مهاجرت کرده و شهروند آلمان شده. رامین تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در آلمان گذراند. علاقه‌اش به موسیقی خیلی زود معلوم شد؛ در مصاحبه با دویچه‌وله دراین‌باره می‌گوید: خیلی‌زود به علاقه‌ام پی برده شد. اوایل فکر می‌کردم که دکتر بشوم. اما طولی نکشید که تصمیم گرفتم در حوزه‌ی موسیقی فعالیت کنم. من از چهار سالگی شروع به یادگیری موسیقی کردم. مادرم تعریف می‌کند که یک بار به سمت پیانو رفتم و همین‌طور از حافظه یک ملودی را نواختم. در آن لحظه پدر و مادرم یک آن به همدیگر نگاه کردند و به این نتیجه رسیدند که شاید خوب باشد من موسیقی یاد بگیرم. من با نواختن ارگ شروع کردم و تا سن ۱۱ سالگی هم ادامه دادم. از ۱۱ تا ۱۳ سالگی اصلا کار موسیقی نکردم. ۱۳ ساله که بودم گیتار به دست گرفتم و بعد از حدود یک سال و نیم به‌طور فشرده کار تمرین را شروع کردم. توی یک گروه راک شروع به گیتار زدن کردم و آنجا بود که فهمیدم آهنگی که خودم می‌نویسم، همیشه تنها برای صدای سازها تنظیم شده است. او کار موسیقی خود را با نواختن گیتار و پیانو در چند گروه آلمانی آغاز کرد ولی بعد از این‌که تصمیمش برای تحصیل در زمینه‌ی موسیقی فیلم و اجرای گیتار قطعی شد در ۱۹۹۴ به آموزشکده‌ی موسیقی برکلی در آمریکا رفت. درباره‌ی علت جلب نظرش به موسیقی فیلم می‌گوید: فیلمی که مرا متحول کرد، وسترن هفت دلاور (The Magnificent Seven) بود‌ من در بچگی طرفدار سرسخت فیلم‌های وسترن بودم و این فیلم همراه با فیلم جنگ ستارگان که موسیقی متن‌اش را جان ویلیامز کار کرده بود، عاملی شدند که من متوجه شوم موسیقی تا چه اندازه از نظر دراماتیک می‌تواند به کمک یک فیلم بیاید‌ در نوجوانی به‌طور فشرده کار موسیقی کردم تا بتوانم اول در یک گروه موسیقی و سپس در عرصه‌ی موسیقی فیلم کار کنم‌ بعد از پایان دبیرستان به آمریکا رفتم و در کالج موسیقی برکلی در بوستون شروع به درس خواندن کردم‌ آموزشکده برکلی از معتبرترین موسسه‌های مستقل در زمینه‌ی موسیقی معاصر است؛ این آموزشکده را قبله‌ی مطالعات موسیقی جاز و موسیقی مدرن آمریکا می‌دانند‌ جوادی در ۱۹۹۸ با بالاترین درجه و دریافت تقدیرنامه از آموزشکده‌ی برکلی فارغ‌التحصیل شد‌ بیشتر بخوانید: آهنگساز ایرانی‌الاصل بازی تاج و تخت از موسیقی گیم آف ترونز می‌گوید بعد از پایان تحصیلات، مدتی برای گروه موسیقی My Favorite Relative آهنگ می‌ساخت و می‌نواخت‌ اولین کار جوادی ساخت موسیقی یک بازی تیراندازی اول‌شخص و عجیب‌و‌غریب به نام System Shock ۲ بود که آن را با همکاری جاش رندال و اریک بروسیوس انجام داد؛ اما حرفه‌ی آهنگ‌سازی و تنظیم او از جای دیگری شروع شد‌ فعالیت‌ها و رتبه‌ی بالای دانشگاهی جوادی نظر آهنگ‌ساز برجسته‌ی هم‌وطنش، هانس زیمر (Hans Zimmer) را جلب کرد‌ زیمر شاهکارهایی چون موسیقی فیلم‌های گلادیاتور و شیرشاه را در کارنامه‌ی خود دارد‌ او جوادی را در شرکت خود به نام Remote Control Productions به کار گرفت؛ این شرکت که پیش‌تر با نام Media Ventures فعالیت می‌کرد در زمینه‌ی ساخت موسیقی فیلم تخصص دارد‌ جوادی در این شرکت به دست‌یاری یک آهنگ‌ساز مشهور آلمانی دیگر به نام کلاوس بدلت گماشته شد‌ بدلت را بیش‌تر به‌واسطه‌ی مشارکت در ساخت موسیقی فیلم‌های گلادیاتور و ماموریت ناممکن ۲ می‌شناسند‌ در سال ۲۰۰۳ رامین جوادی با بدلت در ساخت موسیقی فیلم دیوید هیکسون به نام طبل را بزن همکاری کرد‌ به‌علاوه برای فیلم‌های ماشین زمان، بیسیک، تازه‌کار و دزدان دریایی کارائیب: نفرین مروارید سیاه نیز آهنگ‌سازی کرد‌ او یک سال بعد، با خود هانس زیمر موسیقی فیلم کارگردان، جاناتان فرکس را ساخت؛ این فیلم علمی-تخیلی در ۲۰۰۴ اکران شد و مرغ طوفان نام داشت‌ همکاری جوادی و زیمر در فیلم‌های یکی باید کوتاه بیاید و بتمن آغاز می‌کند ادامه یافت‌ از این فیلم به بعد بیش‌تر کارهای جوادی به‌صورت مستقل انجام شد‌ یکی از اولین ساخته‌های مستقل او موسیقی متن فیلمی مشهور تیغه: سه‌گانگی (۲۰۰۴) به کارگردانی دیوید گویر بود‌ همکاری جوادی و گویر ادامه پیدا کرد؛ آن‌دو در سال ۲۰۰۶ قرارداد موسیقی متن مجموعه تیغه را بستند و او بعدها ساخت موسیقی فیلم نازاد (۲۰۰۹) و مجموعه تلویزیونی فلش‌فوروارد را هم بر عهده گرفت‌ جوادی همیشه در مصاحبه‌هایش گفته که دوست دارد در سبک‌های مختلف کار کند، شاید برای همین در سال ۲۰۰۶ آهنگ‌سازی انیمیشن فصل شکار (۲۰۰۶) را قبول کرد؛ او بعدها برای انیمیشن‌های مرا به ماه بپران (۲۰۰۸)، فصل شکار ۲ (۲۰۰۸) هم آهنگ ساخت‌ اما شاید اولین باری که چشم‌ها را متوجه نام رامین جوادی کرد آهنگ‌سازی مجموعه‌ی محبوب فرار از زندان (Prison Break) بود‌ قرارداد این کار در ۲۰۰۵ بسته شد و چنان مورد توجه قرار گرفت که در همان سال اول در جشنواره‌ی موسیقی امی ۲۰۰۶ نامزد دریافت جایزه بهترین موسیقی اصلی فیلم شد‌ در همان زمان آهنگ فیلم از غبار بپرس (Ask the Dust) را هم ساخت؛ بعد با بروس آوانس در فیلم آقای بروکس همکاری کرد تا به قول خودش در همه‌ی سبک‌ها آهنگ ساخته باشد‌ برای این فیلم در جشنواره‌ی جهانی موسیقی فیلم نامزد بخش کشف سال شد‌ او درباره‌ی روند ساختن موسیقی برای یک فیلم، این‌طور به هفته‌نامه‌ی همشهری جوان توضیح می‌دهد: بعضی وقت‌ها فقط متن را می‌خوانم و صرفا بر اساس داستان شروع می‌کنم به نوشتن قطعه‌های موسیقی‌ اما بیشتر اوقات فیلم را می‌بینم و براساس خوراک‌های تصویری‌ای که به من می‌دهد آهنگ می‌نویسم؛ بعد با تهیه‌کنندگان و کارگردان فیلم درباره تک‌تک سکانس‌های فیلم بحث می‌کنیم‌ در حین کار، هر قطعه موسیقی‌ای که نوشته می‌شود را در اختیار عوامل می‌گذاریم و درباره‌ی آن گفت‌وگو می‌کنیم تا درنهایت به یک نتیجه‌ی به‌دردبخور و شنیدنی برسیم‌ در سال ۲۰۰۸ آهنگ‌سازی فیلم فریب (Deception) ساخته‌ی مارسل لنگنگر را بر عهده گرفت، تا این‌که در همان سال با دومین شاهکارش دوباره سروصدا به پا کرد: فیلم مرد آهنی از ساخته‌های استودیو مارول ‌ رامین برای ساخت موسیقی متن این فیلم سنگ‌تمام گذاشت، چراکه فارغ از موضوع کاری او از نوجوانی عاشق این ابرقهرمان بود و کتاب‌های مصور آن را از دهه‌ی ۷۰ میلادی دنبال می‌کرد‌ جوادی برای فیلم بیشترین استفاده را از گیتار، ساز مورد علاقه‌اش، برد‌ موسیقی متن فیلم‌های مدال افتخار (۲۰۰۹) (Medal of Honor) ساخته‌ی کالین پتر نتسر، برخورد تایتان‌ها (۲۰۱۰) (Clash of the Titans) ساخته‌ی لویس لتریر، داستان‌های یک لاک‌پشت: ماجراهای سامی (A Turtle's Tale: Sammy's Adventures) و شب ترس (Fright Night) همگی از کارهای او تا ۲۰۱۱ میلادی هستند‌ سال ۲۰۱۱ نقطه‌ی عطفی در زندگی کاری رامین جوادی به‌حساب می‌آید؛ او در این سال آهنگ‌سازی مجموعه‌های تلویزیونی سلطان‌های فرار (Breakout Kings)، مظنون (Person of Interest) و مهم‌تر از همه، بازی تاج‌وتخت (Game of Thrones)، مجموعه‌ی مشهور و پرخرج شبکه‌ی HBO را به‌دست گرفت‌ او موسیقی بازی ویدیویی این مجموعه را هم خودش انجام داده‌ جوادی در پاسخ به سوالی درباره‌ی چگونگی طرح‌ریزی موسیقی برای این سریال چندوجهی به دویچه‌وله گفت: این درست همان پرسش اصلی‌ای بود که تهیه‌کنندگان همان ابتدای کار از من پرسیدند‌ از آنجا که اتفاق‌های زیادی در این سریال رخ می‌دهد و شخصیت‌های زیادی هم وجود دارند، خیلی کار سختی می‌شد اگر ما برای هر کدام از آن‌ها یک تم موسیقی مشخص می‌کردیم‌ برای همین هم تصمیم گرفتیم که برای هر اتفاق مجزا و هر خانواده که در سریال مطرح می‌شوند، تم‌های موسیقی بنویسیم و تنظیم کنیم‌ وقتی یکی از شخصیت‌ها از یک خانواده کنار گذاشته می‌شود، در برخی موارد ما یک تم مشخص برای این شخصیت تنظیم کردیم و اجازه دادیم که رویداد اتفاق افتاده در سریال الهام‌بخش کارمان باشد‌ برای مثال شخصیت تیان گریجوی؛ در فصل اول او هنوز صاحب یک تم موسیقی شخصی نیست، اما در فصل دوم وقتی‌که او شروع می‌کند راه خودش را برود و تبدیل به شخصیت مهمی می‌شود، ما یک تم موسیقی به او اختصاص دادیم‌ بر اساس همین اصل، ما موسیقی سریال را پیش بردیم‌ جوادی درباره‌ی این‌که آیا تاثیر ریشه‌های ایرانی‌اش در انتخاب موسیقی‌های این سریال که گاهی در آن نواهای قومی هم شنیده می‌شود می‌گوید: قطعا چنین تاثیری وجود داشته‌ من معتقدم که اصلا همین مورد بود که به نظر تهیه‌کنندگان سریال جذاب می‌آمد‌ فکر می‌کنم آن‌ها می‌خواستند یک موسیقی جهانی برای این سریال داشته باشند‌ ازآنجایی‌که ما در یک دنیای تخیلی به سر می‌بریم و شخصیت‌هایی مثل دنریس تارگریان و قبیله دوتاراکی ریشه‌های قومی دارند، راه استفاده برای سازهای قومی مثل تایکو (یک نوع طبل ژاپنی) یا دودوک (بالابان) باز بود‌ تهیه‌کنندگان این ایده را دوست داشتند‌ من شخصا به جمع‌آوری سازهای قومی علاقه دارم‌ به عنوان یک گیتاریست − تا زمانی که سیم‌ها روی ساز باشند – می‌توانم معمولا به یک شکلی ساز را بنوازم‌ برای همین هم خیلی اهل نوآوری هستم‌ جالب است بدانید جوادی خود از مسیر فصل‌های بعد این سریال اطلاعی ندارد و بعد از تکمیل هر فصل موسیقی آن را می‌سازد: من بعد از تماشای هر فصل سریال بازی تاج‌وتخت با خودم می‌گویم: عجب فصلی بود! آن‌ها چطور می‌خواهند داستان را ادامه بدهند و بهتر کنند؟! وقتی‌که فصل جدید سریال به دستم می‌رسد می‌بینم آن‌ها واقعا موفق شده‌اند از فصل قبل هم بهتر عمل کنند‌ رامین جوادی به جز دنیای فیلم و سریال در عالم بازی‌های رایانه‌ای هم شناخته شده است؛ همان‌طور که پیش‌تر گفتیم اولین بار در ۱۹۹۹ برای بازی System Shock ۲ آهنگ ساخت؛ اما تا تجربه‌ی بعدی‌اش در این حوزه یک دهه فاصله افتاد‌ جوادی در ۲۰۱۰ آهنگ‌سازی بازی نشان افتخار (Medal of Honor) را انجام داد‌ یک سال بعد بازی دنده‌ ۲: رها را آهنگ‌سازی کرد‌ موسیقی بازی‌های نشان افتخار: جنگ‌جو، چرخ‌دنده‌های جنگ ۴ (Gears of War ۴) همگی از ساخته‌های او هستند‌ رامین جوادی بعد از آهنگ‌سازی فیلم پرفروش پسیفیک ریم در ۲۰۱۳ و ناگفته‌های دراکولا در ۲۰۱۴، کار سینمایی دیگری نکرده بود تا این‌که امسال موسیقی متن دو فیلم دیوار بزرگ چین و وارکرفت را ساخت‌ اولی فیلمی حماسی-تاریخی و علمی تخیلی است و دومی هم که ساخته‌ی اخیر دانکن جونز است بر اساس بازی ویدیویی وارکرفت و داستان آن تولید شده‌ جوادی امسال در جدیدترین فعالیتش، دوباره در همکاری با شبکه‌ی HBO آهنگ‌سازی مجموعه‌ی شاهکار دنیای غرب (WestWorld) را انجام داد و در خلاقیت‌های بصری و فیلم‌نامه‌ای این مجموعه را به بهترین شکل تکمیل کرد‌ او در گفت‌وگویی درباره‌ی ویژگی موسیقی این سریال وسترن-علمی-تخیلی صحبت کرده و به استفاده از آهنگ‌های مشهور سبک راک در موسیقی دنیای غرب اشاره کرده است‌ در هر قسمت سریال اجرای پیانوی یکی از آهنگ‌های مشهور گروه‌های راک در سریال وست‌ورلد شنیده می‌شود و تماشاگران سعی می‌کنند منبع الهام را بیابند‌ جوادی درباره‌ی این‌که چرا این آهنگ‌های راک را برای این سریال مناسب دانسته می‌گوید: فکر می‌کنم کاملا مناسب و منطبق هستند‌ مثل آهنگ درختان پلاستیکی قلابی (از گروه ریدیوهد (Radiohead) ‌ اگر فقط عنوانش را در نظر بگیرید و با دنیای غرب مقایسه کنید؛ چه چیزی واقعی است؟ چه چیزی غیرواقعی است؟ می‌توان به شیوه‌های متنوع تفسیرش کرد‌ هم‌چنین در طول سریال کاور آهنگ‌هایی مثل بدون غافلگیری از گروه ریدیوهد، حفره‌ی سیاه خورشید از گروه ساندگاردن، سیاه رنگش کن از رولینگ استونز و جنگل از گروه کیور شنیده می‌شود‌ جوادی درباره‌ی دنیای خلق شده در سریال جاناتان نولان گفته است: چیزی که باعث می‌شود دوستش داشته باشم این است که همه‌چیز یک‌باره ظاهر می‌شود و انتظارش را نداریم‌ صحنه‌ها و شیوه لباس پوشیدن مردم را می‌بینیم ولی باز به این فکر می‌کنیم که آن‌ها ربات هستند و کلا برای سرگرمی مدرن ساخته شده‌اند، به این فکر می‌کنیم که افراد مسلط، همه‌چیز را دقیق ساخته‌اند، حتی هرآنچه با آن پیانوی توی کافه اجرا می‌شود‌ آهنگ‌ها از همان زمان می‌آیند و وقتی آهنگ‌ها مال آن زمان نیست، این مساله یادآور می‌شود که صبر کنید ببینم‌ یک چیز درست نیست‌ این واقعی نیست‌ این ابزار قدرتمندی است که فقط موسیقی می‌تواند از پسش بر بیاید‌ رامین در ادامه توضیح می‌دهد که آن پیانوی در حال نواخته شدن، نقش مهمی در سریال و کار او بازی کرده است: جونا (جاناتان نولان) به من عکس‌هایی نشان داد که آن‌ها برنامه ریخته بودند تا در تیتراژ آن ربات کامل‌نشده حاضر باشد و پیانو را بنوازد‌ من فهمیدم کل قطعات باید حول محور آن باشد‌ این عکس‌ها خود‌به‌خود همه‌چیز را برایم متفاوت کرد، وگرنه کار می‌توانست در یک مسیر کاملا متفاوت برای ساخت موسیقی پیش برود‌ جوادی با اشاره به این نکته که پیانو را به عنوان یک شیوه‌ی مینیمال برگزیده، یادآوری می‌کند که پیانو در سریال مدام تکرار می‌کند که این تم اصلی موسیقی پارک است‌ او هم‌چنین می‌گوید که با استفاده از آهنگ‌های مدرن امیدوار بوده که تماشاگران به یاد شخصیت‌های دیگر در آن جهان بیفتند: مثلا با سیاه رنگش کن فکر می‌کنید: اوه، این وقتی بود که هکتور وارد شهر شد و آن تیراندازی بزرگ اتفاق افتاد‌ آهنگ فقط شما را یاد آن واقعه می‌اندازد‌ همه‌چیز در آن صحنه‌های بزرگ، برنامه‌ریزی شده که شامل موسیقی هم می‌شود‌ این یک رویداد طراحی‌شده است‌ رامین جوادی پارسی نمی‌داند و به همین‌خاطر ارتباط خاصی با محافل ایرانی ندارد؛ او در مصاحبه با هفته‌نامه‌ی همشهری جوان گفت: من چون پارسی بلد نیستم خیلی با فیلم‌های ایرانی آشنایی ندارم‌ بنابراین موسیقی فیلم‌های ایرانی را هم خیلی کم شنیده‌ام‌ به‌علاوه آن‌طور که باید و شاید موسیقی ایرانی گوش نمی‌کنم‌ وقتی به خانه فامیل‌های ایرانی‌مان می‌رویم حسابی موسیقی ایرانی گوش می‌دهیم‌ ویولون ایرانی را خیلی دوست دارم‌ در این سبک از نوازندگی ویولون، احساس‌های انسانی خیلی نمود پیدا می‌کنند‌ جوادی در پاسخ به این سوال که ساختن موسیقی فیلم با استفاده از دستگاه‌ها و ملودی‌های ایرانی چطور است گفت: نکته‌ی چالش‌برانگیز و هیجانی ساختن موسیقی فیلم، این است که تهیه‌کننده‌ها از تو می‌خواهند در سبک‌ها و نحله‌های مختلف موسیقی بسازی‌ من همیشه دوست دارم در فرهنگ‌ها و ملیت‌های گوناگون همه دنیا دنبال تونالیته‌های جور واجور بگردم‌ رامین جوادی کار برای هالیوود را طاقت‌فرسا توصیف می‌کند: صنعت ‌هالیوود یعنی کار طاقت‌فرسا‌ ببین، شاید یک‌دفعه یک دری کاملا شانسی به روی تو باز شود، اما برای عبور از آن در، فقط کار زیاد است که می‌تواند به تو کمک کند‌ من عاشق این کار هستم؛ عاشق کار با کارگردان‌های خوب هستم؛ خیلی دلم می‌خواهد یک روز بتوانم با کلینت ایستوود (بازیگر سه‌گانه‌ی مشهور یک مشت دلار، به‌خاطر چند دلار بیش‌تر و خوب بد زشت) کار کنم. فیلم‌های او داستان‌های فوق‌العاده‌ای دارند، به‌خوبی هم کارگردانی شده‌اند. من همیشه از دیدن فیلم‌های او لذت می‌برم. رامین جوادی درباره‌ی این‌که چقدر به جشنواره‌هایی مثل گرمی و امی اهمیت می‌دهد و از بین کارهایش کدام را بیشتر دوست دارد گفت: نامزد شدن در این جایزه‌های معتبر واقعا غرور‌آفرین است. بعد از سال‌ها کار بی‌وقفه حس خوبی به آدم دست می‌دهد؛ اما مطمئن نیستم که این نامزد شدن‌ها دقیقا چه کمکی به پرکار شدن من در صنعت موسیقی فیلم می‌کند. فقط امیدوارم توجه فیلم‌سازان را به من جلب کند. از میان کارهایم طبل را بزن بیشتر مورد علاقه‌ام هست شاید چون اولین فیلمی بود که برایش موسیقی ساختم. از طرفی من چون از بچگی عاشق کتاب‌های کمیک استریپ بودم، خیلی خوش‌به‌حالم شد که روی موسیقی فیلم‌های مرد آهنی و بتمن آغاز می‌کند کار کردم به نظر شما موسیقی فیلم چه سهمی در اثرگذاری یک فیلم دارد؟ چقدر به کارهای رامین جوادی علاقه دارید؟ به نظرتان نقش او در موفقیت مجموعه‌های عظیمی مانند بازی‌ تاج‌وتخت و دنیای غرب چیست؟ شبکه‌های اجتماعی رامین جوادی: اینستاگرام توییتر فیسبوک