text: همه چیز درباره‌ی دامبو و شیر شاه؛ بازسازی‌های امسال دیزنی بعد از این که تیم برتون با ساختن فیلم دامبو ناامیدمان کرد، دامبویی که هیچ خبری از احساسات و شور آن انیمیشن کودکی‌هایمان در آن نبود و اساسا فیلم بی‌سروتهی از کار درآمده بود، حالا گویا جان فاورو هم نتوانسته با فیلم شیر شاه انتظارها را برآورده کند. فیلم در مقایسه با دامبو امتیازهای بهتری دریافت کرده؛ اما دامبو آنقدر فیلم بی‌نکته و عجیبی بود و به بهانه‌ی فانتزی بودن تقریبا از تمام منطق‌های فیلمنامه و سینما عبور کرده بود که هر فیلمی از آن امتیاز بهتری می‌گیرد. بازسازی‌های امسال دیزنی شکست‌ خوردند. نکته‌ی نگران‌کننده‌ای است چون انیمیشن شیر شاه محصول ۱۹۹۴ دیزنی یکی از بهترین و دوست‌داشتنی‌ترین انیمیشن‌های این کمپ-ن- است. بعد از بازسازی انیمیشن‌های آلیس در سرزمین عجایب توسط تیم برتون که خوب فروخت اما فیلم خوبی از کار درنیامد و ملفیسنت (شریر) که الهام گرفته از کاراکتر انیمیشن زیبای خفته بود، دیزنی به این فکر افتاد که بد نیست سری به نوستالژی‌های کودکی ما بزند و انیمیشن‌های محبوبش را بازسازی کند. از کاراکترهای سفید برفی و هفت کوتوله قبلا استفاده شده بود و بهترین گزینه برای شروع دوباره‌ی این جریان سیندرلا بود. کارگردانی سیندرلا را به کنت برانا سپردند و فیلم بدی هم از کار درنیامد. به خصوص که کنت برانا نکته‌ی قصه را خوب گرفته بود و به جای این که سیندرلا را دختری زیبا تصویر کند روی خلقیاتش مانور داده بود. جان فاورو سراغ کاراکتر موگلی رفت و فیلم کتاب جنگل را ساخت که از لحاظ جلوه‌های ویژه اثر درخشانی از کار درآمده بود و منتقدان هم تحسینش کردند. فیلم خوب فروخت و به همین دلیل جان فاورو در لیست کارگردانانی رفت که می‌توانند به بازسازی آثار دیزنی بپردازند. بیل کاندون در نسخه‌ی موزیکال دیو و دلبر با بازی اما واتسون موفق شد نظر منتقدان را هم جلب کند و در گیشه هم فیلم پرفروشی شد. حالا با توجه به پیشرفت تکنولوژی نوبت به انیمیشن‌هایی بود که حیوانات در آن‌ها نقش اصلی را داشتند. در نتیجه دیزنی سراغ انیمیشن‌های دامبو و شیر شاه رفت که کاش نمی‌رفت. هر آن چه باید از فیلم دامبو بدانید انیمیشن دامبو محصول سال ۱۹۴۱ است. انیمیشن براساس کتاب دامبو: فیل پ-ن-ه نوشته‌ی هارولد پیرل ساخته شده بود. داستان بچه فیلی با گوش‌های دراز که در سیرک مورد تمسخر و آزار و اذیت قرار می‌گیرد اما در نهایت همان گوش‌ها به کمکش می‌آیند که پرواز کند و بتواند سیرک را نجات بدهد. سال ۱۹۴۱ برای ساخت انیمیشن دامبو ۹۵۰ هزاردلار هزینه شد که پول زیادی بود. فیلم توانست ۱٫۶ میلیون دلار بفروشد. انیمیشن دامبو حسابی محبوب شد. منتقدان عاشق داستان دلنشین احساس‌برانگیزش شدند. ورایتی نوشت: این فیلمی است که در آن ترحم و تاثیر با مقدار زیادی شوخ‌طبعی ترکیب شده است. کاراکترهای حیوانات جدید و جذاب هستند و انیمیشن از قطعات موسیقی خوبی هم بهره می‌برد. موسیقی انیمیشن دامبو برنده‌ی جایزه‌ی اسکار آن سال شد. داستان دامبو را اگر قرار بود بدهند کسی بسازد به چند دلیل احتمالا بهترین گزینه‌ای که به نظر می‌رسید همین آقای تیم برتون بود. اول این که به هر حال فضای دامبو فانتزی است و چه کارگردان فانتزی‌سازی بهتر از برتون می‌شناسید. دوم این که تم ماجرای دامبو حزن و اندوه و تنهایی است که تفاوت به بار می‌آورد. یکی از بهترین فیلم‌های تاریخ سینما با این تم را خود جناب برتون ساخته است: ادوارد دست قیچی. سال ۲۰۱۴ کار روی فیلمنامه‌ی دامبو شروع شد. ماه مارس ۲۰۱۵ تیم برتون به عنوان کارگردان فیلم معرفی شد. همچنین گفته شد که خط داستانی فیلم متفاوت با داستان اصلی است. البته کالین فارل که ستاره‌ی اصلی فیلم بود گفت: پیام اصلی انیمیشن اریجینال اینجا هم حفظ می‌شود. پیامی که درباره‌ی باور داشتن به خود است. این که چیزی را درون خودتان پیدا کنید که شما را تبدیل به بهترین نسخه‌ از خودتان بکند که می‌توانید باشید. چیزی که هرگز فکرش را هم نمی‌کردید می‌توانید بشوید. بدون اهمیت به این که جامعه‌ی اطرافتان چه می‌گوید. مهم‌ترین نکته‌ی فیلم این بود که در آن حیوانات سخنگو مثل نسخه‌ی انیمیشن نداشتیم بلکه کاراکترهای انسان‌ها بودند که دیالوگ می‌گفتند و تمرکز قصه روی آن‌ها بود. فیلمنامه‌نویسان همان موقع گفتند که قصه‌ی فیلم ساده است اما ساده‌ی احساساتی. البته آن‌ها نگفته بودند که منظورشان از ساده بودن بیشتر ساده‌انگاری است! داستان فیلم سال ۱۹۱۹ اتفاق می‌افتد. یک سوارکار به نام هولت بعد از جنگ جهانی اول به سیرک برادران مدیچی برمی‌گردد. سیرک دچار مشکلات مالی شده است و مدیچی مجبور شده اسب‌های سیرک را بفروشد. در نتیجه هولت شغل جدیدی در سیرک برعهده می‌گیرد: مراقبت از فیل‌های مادر که حامله هستند. یکی از فیل‌های مادر به نام خانم جامبو بچه‌ای به دنیا می‌آورد که گوش‌های بزرگی دارد. هولت مامور می‌شود که قبل از اجرا گوش‌های بزرگ فیل را پنهان کند اما در میانه‌ی اجرا راز بچه فیل آشکار می‌شود و همه دامبو را مسخره می‌کنند. مادرش که خشمگین شده و ترسیده وسط سیرک می‌آید و موجب خسارت می‌شود و او را می‌فروشند. بچه‌های هولت سعی می‌کنند دامبو را که تنها شده دلداری بدهند و به او بگویند که با گوش‌هایش می‌تواند پرواز کند. فیلم با بودجه‌ی ۱۷۰ میلیون دلاری ساخته شد و بیش از ۳۵۲ میلیون دلار فروش کرد. منتقدان اما فیلم را دوست نداشتند و به آن امتیاز ۵۱ از ۱۰۰ را دادند. فیلمنامه‌ی بی‌مزه و فانتزی عجیب و نچسب اجرا باعث شد توی ذوق خیلی‌ها بخورد و اثری از آن معصومیت نسخه‌ی اریجینال دامبو در فیلم نباشد. دیوید رونی از هالیوود ریپورتر نوشت: وقتی جلوه‌های بصری فیلم بیشتر از آن بچه فیل که گوش‌هایش را باز می‌کند تاثیر بگذارد و صحنه‌های پروازش شبیه پاراگلایدر بشود قطعا یک جای کار می‌لنگد. کاراکترهای فیلم فقط برای تعریف کردن داستان به درد می‌خورند و هیچ تاثیری روی مخاطب نمی‌گذارند. بازی کالین فارل بد است و تماشاگر را اقناع نمی‌کند. هر آن چه باید از فیلم شیر شاه بدانید گام بعدی دیزنی برای بازسازی انیمیشن‌هایش به صورت فیلم سینمایی شیر شاه بود. اگر در دهه‌ی هشتاد انیمیشن پری دریایی کوچک کمپ-ن- دیزنی را از ورشکستگی نجات داد و دوباره نامش را بر سر زبان‌ها انداخت در دهه‌ی نود این شیر شاه بود که باعث شد دیزنی به عنوان یک کمپ-ن- انیمیشن‌سازی دوباره مهر تایید بگیرد. سال ۱۹۹۴ یک تیم فیلمنامه‌نویس متشکل از ۱۰-۱۲ نفر فیلمنامه‌ی انیمیشنی به نام شیر شاه را نوشتند که ایده‌ی اصلی آن از نمایشنامه‌ی هملت ویلیام شکسپیر می‌آمد. عمویی که به برادرزاده‌اش خیانت می‌کند تا تخت سلطنت را از دستش خارج کند و البته قصه بعد از آن فرق می‌کند. هملت که اینجا سیمبا شده خودش را نمی‌کشد بلکه به جنگل می‌رود و دوستان جدیدی پیدا می‌کند و برمی‌گردد تا عموی غاصب را سر جایش بنشاند. انیمیشن شیر شاه در جمع ۲۵۰ فیلم برتر تاریخ سینما به انتخاب کاربران imdb رتبه‌ی چهل و چهارم را دارد. از منتقدان امتیاز ۸۸ از ۱۰۰ را گرفته است و جزو محبوب‌ترین انیمیشن‌های تاریخ دیزنی است. جیمز براردینلی از نیویورک دیلی گفته بود که: این فیلمی ناب برای لذت چشمان است. فیلمی کلاسیک که ماندگار است و با گذر زمان کهنه نمی‌شود. وقتی قرار شد که فیلم اقتباسی از روی شیر شاه را جان فاورو بسازد خیال خیلی‌ها راحت شد. به هر حال فاورو قبلا در پسر جنگل با قصه‌ای که حیوانات نقش اصلی‌اش بودند کار کرده بود و فیلم قابل قبولی هم ساخته بود اما به طرز عجیبی در این فیلم جدید گویا همه را ناامید کرده است. فیلمی که با بودجه‌ی ۲۵۰ میلیون دلاری ساخته شده است و فعلا در گیشه ۵۴٫۲ میلیون دلار فروخته. فیلم در بیست و پنجمین سالگرد نسخه‌ی اصلی اکران شد و در بیست و چهار ساعت پیش‌فروش همه‌ی بلیت‌های روزهای اولش سولداوت شدند. بعد از انتقام‌جویان: پایان بازی این دومین پیش‌فروش بزرگ سال ۲۰۱۹ بود. اما منتقدان چندان روی خوشی به فیلم نشان ندادند؛ هر چند تریلرها به نظر جذاب می‌رسند. امتیاز منتقدان به فیلم ۵۷ از ۱۰۰ است. آن‌ها معتقدند اگر چه صحنه‌های فیلم چشم‌نواز است اما آن انرژی نسخه‌ی اصلی را ندارد. قطعات موسیقی فیلم را که بیانسه خوانده از همان نسخه‌ی اصلی برداشته‌اند. جان فاورو در مراحل پیش‌تولید گفت که از همان شیوه‌ی فیلمبرداری مجازی که در فیلم پسر جنگل استفاده کرده بود، اینجا در سطح بالاتری بهره می‌برد. فیلم در حقیقت یک اثر سینمایی به معنای معمول نیست بلکه بیشتر از انیمیشن‌های کامپیوتری فوتورئالیستی بهره برده است. جان فاورو به خصوص از نسخه موزیکال نمایشی که از روی شیر شاه در برادوی روی صحنه رفته بود برای ساخت فیلمش الهام گرفت. در تکنولوژی ساخت فیلم از واقعیت مجازی استفاده شده است. می‌گفتند که فیلم نما به نما بازسازی انیمیشن شیر شاه است. منتقدان بعد از اکران فیلم گفتند که شیر شاه می‌تواند به دستاوردهایش در زمینه‌های فنی افتخار کند اما از آن احساساتی که در انیمیشن شیر شاه وجود داشت بی‌بهره است. اتفاقا منتقدان می‌گویند که فاورو آن‌قدر درگیر شبیه‌سازی کاراکترهایش به حیوانات شده است که از طراحی شخصیت‌ها غافل مانده. دیوید الریش از ایندی‌وایر نوشته است: این کار استودیوست که می‌خواهد بقیه‌ی صنعت سینما را فرو ببرد و هنوز هم حریصانه بیشتر می‌خواهد. شیر شاه بیشتر شبیه فیلمی است که رایحه‌ای از نسخه‌ی اصلی به آن خورده تا این که بازسازی آن باشد. در عین حال فیلم بسیار کسل‌کننده‌ای است. نکته‌اش البته اینجاست که نه اقتباس آزادانه‌ی برتون از دامبو و نه این بازسازی نما به نمای جان فاورو هیچ‌کدام نتوانسته‌اند موفقیت‌های استودیوی دیزنی را یادآور شوند. به نظر می‌رسد حداقل در مورد انیمیشن‌هایی که کاراکترهایش حیوانات هستند دیزنی در بازسازی نتوانسته موفق عمل کند. بیشتر بخوانید: ۱۰ فیلم بازسازی شده که در سال ۲۰۱۹ روی پرده سینما می‌روند