text: علائم، خطرات و راه‌های پیشگیری از گرمازدگی گرمازدگی به شرایطی گفته می‌شود که دمای درونی بدن به دلیل ناتوانی در دفع حرارت، بیش از حد بالا برود. این حالت معمولا زمانی پیش می‌آید که فرد برای مدت طولانی در برابر درجه حرارت بالا قرار بگیرد یا تمرینات فیزیکی سختی را در دمای بالا انجام دهد. گرمازدگی (Heatstroke) به عنوان خطرناک‌ترین نوع آسیب گرمایی زمانی رخ می‌دهد که درجه حرارت بدن به ۴۰ درجه‌ی سانتی‌گراد یا بالاتر برسد. این وضعیت در ماه‌های گرم تابستان رایج‌تر است. گرمازدگی نیاز به درمان اضطراری دارد. در صورتی که درمان گرمازدگی به موقع آغاز نشود، ممکن است به سرعت به مغز، قلب، کلیه و ماهیچه‌ها آسیب برساند. هرچه درمان گرمازدگی بیشتر به تعویق بیفتد، آسیب وارد شده به بدن هم شدیدتر می‌شود و احتمال عوارض جدی یا حتی مرگ افزایش می‌یابد. در ادامه شما را با علائم گرمازدگی و روش‌های پیشگیری از آن آشنا می‌کنیم. علائم گرمازدگیدرجه حرارت بالای بدندر صورتی که دمای بدن توسط دماسنج مقعدی اندازه‌گیری شود و حرارت مرکزی ۴۰ درجه‌ی سانتی‌گراد یا بیشتر باشد، علامت اصلی گرمازدگی روبروی شماست. حالت روحی یا رفتاری تغییر یافتهعلائمی مانند پریشانی، آشفتگی، حرف زدن ناواضح، زودرنجی، هذیان‌گویی، تشنج و کما ممکن است در نتیجه‌ی گرمازدگی به وجود آید. تغییر در عرق کردنزمانی که گرمازدگی به دلیل آب و هوای بسیار گرم اتفاق افتاده باشد، پوست بدن فرد هنگام لمس شدن داغ و خشک حس می‌شود. اما در شرایطی که گرمازدگی به دلیل فعالیت‌های فیزیکی شدید به وجود آمده باشد، پوست ممکن است خشک یا اندکی مرطوب باشد. حالت تهوع و استفراغممکن است فرد دچار مشکلات و نارحتی‌های گوارشی شود یا استفراغ کند. پوست سرخبا افزایش دمای بدن رنگ پوست به سمت قرمز تمایل پیدا می‌کند. تنفس سریعنفس کشیدن ممکن است سریع ولی به صورت سطحی انجام شود. افزایش ضربان قلبدر اثر گرمازدگی نبض و ضربان قلب به میزان چشمگیری افزایش پیدا می‌کند، چرا که استرس گرمایی مسؤولیت سنگینی را بر دوش قلب می‌گذارد تا به خنک کردن بدن کمک کند. سردردسردرد و احساس تپش در سر نیز از دیگر پیامدهای گرمازدگی است. درمان گرمازدگی چیست و چه زمانی باید به دکتر مراجعه کرد؟ چنانچه تصور کردید فردی در خیابان یا هر مکان دیگری دچار گرمازدگی شده است، به دنبال کمک‌های فوری پزشکی باشید. با اورژانس از طریق شماره‌ی ۱۱۵، یا شماره‌ی فوریت‌های پزشکی در محل زندگی خودتان، تماس بگیرید. تا زمانی که اورژانس به محل برسد، برای درمان گرمازدگی باید به دنبال اقدامات فوری برای خنک کردن بدن فرد گرمازده باشید. فرد را به محل سایه یا فضای داخلی ببرید. لباس‌های اضافی او را دربیاورید. با هر چه در دسترس است او را خنک کنید. اگر می‌توانید او را در وان خنک یا زیر دوش آب خنک ببرید. روی بدنش آب بپاشید یا با دستمال مرطوب خنک بدنش را نمدار کنید. از پنکه یا مه‌پاش آب خنک کمک بگیرید. حوله‌ی خنک و یخ را روی سر، گردن، زیر بغل و کشاله رانش بگذارید. دلایل گرمازدگیقرار گرفتن در محیط داغدر نوعی از گرمازدگی به نام گرمازدگی کلاسیک، قرار گرفتن در محیط بسیار گرم باعث افزایش دمای مرکزی بدن می‌شود. این حالت معمولا بعد از آن که در معرض آب و هوای گرم یا مرطوب، خصوصا برای مدت طولانی قرار گرفته باشید، به وجود می‌آید. این نوع از گرمازدگی اغلب در بزرگسالان مسن‌تر و در افرادی که مبتلا به بیماری‌های مزمن هستند، دیده می‌شود. فعالیت شدیدگرمازدگی فعالیتی در اثر افزایش درجه حرارت مرکزی بدن و در شرایطی ایجاد می‌شود که فعالیت فیزیکی شدید در هوای گرم انجام شده باشد. هر فردی که در هوای گرم ورزش می‌کند یا فعالیت دیگری را انجام می‌دهد، ممکن است به این گرمازدگی دچار شود. ولی اگر به درجه حرارت بالا عادت ندارید، احتمال بیشتری برای گرمازدگی فعالیتی در شما وجود دارد. در هر دو نوع از گرمازدگی حالت‌ها و شرایط زیر ممکن است مشکل را تشدید کند یا عامل محرکی برای گرمازدگی باشد. پوشیدن لباس اضافی که از تبخیر عرق و خنک شدن بدن جلوگیری می‌کند. ننوشیدن آب کافی برای جایگزین کردن مایعات از دست رفته در اثر عرق که می‌تواند به کم آبی بدن منجر شود. عوامل خطرهر فردی ممکن است گرمازده شود ولی برخی از عوامل شما را در ریسک بالاتری قرار می‌دهد. سنتوانایی شما برای تحمل کردن گرما به قدرت سیستم عصبی مرکزی‌تان بستگی دارد. در کودکان، سیستم عصبی مرکزی به درستی رشد نیافته و در افراد بالای ۶۵ سال هم سیستم عصبی مرکزی شروع به تحلیل رفتن کرده است. همین عامل بدن را در مقابل تغییرات دمایی کم‌توان‌تر می‌کند. معمولا هر دو گروه سنی به سختی می‌توانند آب بدن خود را نگه دارند و این نکته باعث افزایش خطر می‌شود. تلاش فیزیکی در هوای گرمآموزش‌های نظامی و تمرین ورزش‌هایی مانند فوتبال یا دوی استقامت در هوای گرم از جمله فعالیت‌هایی محسوب می‌شوند که ممکن است به گرمازدگی منجر شوند. در معرض هوای گرم قرار گرفتن به صورت ناگهانیاگر در شرایطی مانند روزهای آغازین تابستان یا مسافرت به منطقه‌ای با آب و هوای گرم‌تر، در معرض تغییر ناگهانی درجه حرارت قرار بگیرید، به بیماری‌های مرتبط با گرما حساسیت بیشتری خواهید داشت. در این شرایط بهتر است برای حداقل چند روز فعالیت‌های خود را محدود کنید تا بتوانید با تغییرات دمایی وفق پیدا کنید. البته ممکن است تا چند هفته هنوز احتمال ابتلا به گرمازدگی در شما بیشتر باشد. نبودن تهویه مطبوع مناسبدرست است که پنکه باعث می‌شود احساس بهتری داشته باشید ولی در شرایطی که هوا به طور ثابتی گرم است، استفاده از تهویه مطبوع مؤثرترین روش برای خنک کردن فضا و کاهش رطوبت خواهد بود. داروهای خاصبرخی از داروها توانایی بدن را برای حفظ آب کافی تحت تأثیر قرار می‌دهند و همین مسأله باعث می‌شود بدن در مقابل گرما واکنش نشان دهد. اگر داروهایی مصرف می‌کنید که باعث باریک شدن رگ‌های خونی می‌شوند، با محدود کردن آدرنالین فشار خون را تنظیم می‌کنند، سدیم و آب بدن را خارج می‌کنند یا مشکلات روانی مانند اقسردگی را کاهش می‌دهند، باید در هوای گرم بیشتر مراقب خود باشید. استفاده از داروهای محرک درمان اختلال کم‌توجهی یا بیش‌فعالی و محرک‌های غیر قانونی مانند آمفتامین و کوکائین هم فرد را در مقابل حمله‌ی گرمازدگی آسیب‌پذیرتر می‌کنند. عوارض جانبیگرمازدگی می‌تواند عوارض زیادی داشته باشد. شدت مشکلات بسته به مدت زمانی که درجه حرارت بدن بالا بوده است، تفاوت می‌کند. برخی از عوارض شدید عبارت‌اند از: آسیب به ارگان‌های حیاتیاگر عکس‌العمل سریع برای کاهش دمای بدن انجام نشود، ممکن است مغز و دیگر اندام‌های حیاتی متورم شوند و آسیب‌های دائمی در آن‌ها به وجود آید. مرگبدون درمان سریع و کافی، ممکن است گرمازدگی منجر به مرگ شود. جلوگیری از گرمازدگیگرمازدگی قابل پیش بینی و اجتناب‌پذیر است. برای این که در هوای گرم از گرمازدگی جلوگیری کنید، موارد زیر را در نظر داشته باشید. لباس‌های گشاد و سبک بپوشیدپوشیدن لباس اضافی یا لباس‌های تنگ اجازه نمی‌دهد بدن خود را به درستی خنک کند. پوست را از آفتاب‌سوختگی محافظت کنیدآفتاب‌سوختگی توانایی بدن در خنک کردن خود را تحت تأثیر قرار می‌دهد. بنابراین در فضای بیرونی با استفاده از کلاه‌های نقاب‌دار، عینک آفتابی و کرم ضد آفتاب با حداقل اس پی اف ۱۵ از خود محافظت کنید. سخاوتمندانه کرم ضد آفتاب را روی قسمت‌هایی از بدن که در معرض نور خورشید قرار می‌گیرد بمالید و هر دو ساعت یک بار آن را تجدید کنید. اگر در حال شنا کردن هستید یا زیاد عرق می‌کنید، این مدت زمان را کاهش دهید. مقدار زیادی مایعات بنوشیدزمانی که آب کافی برای بدن تأمین کنید، به تعریق کمک کرده و درجه حرارت معمولی بدن خود را حفظ کرده‌اید. بسیاری از افرادی به دنبال جواب این سؤال هستند که برای گرمازدگی چه بخوریم. جواب این پرسش مایعات است. در رابطه با داروهای خاص احتیاط بیشتری داشته باشیداگر از داروهای خاصی استفاده می‌کنید که توانایی بدن برای حفظ مایعات و از بین بردن گرما را تحت تأثیر قرار می‌دهند، احتیاط بیشتری در برابر مشکلات مرتبط با گرما داشته باشید. هرگز کسی را داخل خودروی پارک شده رها نکنیداین اشتباه یکی از دلایل اصلی مرگ کودکان بر اثر گرما به شمار می‌رود. زمانی که خودروی خود را در آفتاب پارک کرده‌اید، دمای داخلی خودرو در مدت ۱۰ دقیقه به اندازه ۶٫۷ درجه‌ی سانتی‌گراد افزایش می‌یابد. رها کردن فرد داخل ماشین پارک‌شده در هوای گرم بسیار خطرناک است. حتی اگر پنجره باز باشد یا ماشین را در سایه پارک کرده‌اید هم نباید ریسک کنید. حتی بهتر است هر زمان که خودرو را پارک کردید، آن را قفل کنید تا کودکان وارد آن نشوند. در ساعات گرم روز فعالیت شدید نکنیداگر نمی‌توانید از انجام فعالیت‌های فیزیکی شدید در هوای گرم پرهیز کنید، مایعات بنوشید و مرتب در یک محل خنک استراحت کنید. سعی کنید برنامه‌ی تمرینات خود را به گونه‌ای تنظیم کنید که به ساعات خنک‌تر روز مانند صبح زود یا عصر موکول شود. اگر در معرض خطر قرار دارید، هوشیار باشیداگر دارو مصرف می‌کنید یا شرایطی دارید که ریسک ابتلا به مشکلات گرمایی را افزایش می‌دهد، از گرما دوری کنید و اگر علائم گرمازدگی را حس کردید، سریع برای درمان آن اقدام کنید. چنانچه در ورزش‌های سخت شرکت کرده‌اید یا در حال انجام کاری در آب و هوای بسیار گرم هستید، مطمئن شوید که خدمات پزشکی در صورت اضطرار گرمایی در دسترس شما قرار دارند. اینفوگرافیکدر اینفوگرافیک زیر می‌توانید خلاصه‌ای از تمام آنچه درباره‌ی گرمازدگی گفته شد را به سرعت مرور کنید. منبع: Mayo Clinic