text: ستاره ابط الجوزا به کم‌نورترین حالت خود در یک قرن اخیر رسید؛ ماجرا چیست؟ اگر به رصد آسمان شب علاقه‌مند باشید حتما تا کنون صورت فلکی جبار یا شکارچی را در آسمان دیده‌اید؛ یکی از بارزترین صورت‌های فلکی آسمان با ستاره‌هایی رنگین و درخشان. این شب‌ها اما چهره شکارچی آسمان تغییر کرده است و ستاره ابط الجوزا که یکی از درخشان‌ترین ستاره‌های صورت جبار است با افت نور چشمگیری مواجه شده است. ابط الجوزا در فاصله ۶۵۰ سال نوری از ما جای گرفته است و ستاره‌ای بسیار بزرگ است. قطر این ستاره حدود ۸۹۰ برابر قطر خورشید است، هر چند که دمای سطحی آن تقریبا نصف دمای تک‌ستاره منظومه شمسی است. اندازه ابط الجوزا در حدی است که اگر جای خورشید قرار می‌گرفت سطح آن به حوالی مدار سیاره مشتری می‌رسید. مقایسه ابعاد ستاره ابط الجوزا با خورشید. ستاره غول سرخ ابط الجوزا در شرایط عادی جزء ده ستاره پ-ن-ر آسمان شب است. اما درخشش این ستاره در دو ماه اخیر تا حد قابل توجهی کاهش پیدا کرده و اکنون حتی در فهرست بیست ستاره درخشان آسمان شب نیز جای نمی‌گیرد! البته تغییر نور ابط الجوزا مسئله‌ای غیرعادی نیست. این ستاره در دسته ستاره‌های متغیر قرار دارد که نورشان در طول زمان تغییر می‌کند. تغییرات نور ابط الجوزا در دهه‌های گذشته به دقت بررسی شده است. با این حال میزان افت نور این ستاره در هفته‌های اخیر در یک قرن گذشته بی‌سابقه بوده است و همین مسئله باعث گمانه‌زنی‌هایی در بین اخترشناسان شده است. برخی از اخترشناسان بر این باورند که کاهش نور شدید این ستاره مقدمه‌ای است بر انفجار آن و تبدیل شدن ابط الجوزا به ستاره‌ای پ-ن-رتر از ماه کامل. ستاره ابط الجوزا یک غول سرخ است که آخرین مراحل زندگی‌اش را پشت سر می‌گذارد. زندگی چنین ستاره‌هایی پس از به پایان رسیدن سوخت‌شان با انفجار ابرنواختری به پایان می‌رسد. چنین انفجاری انرژی بسیار زیادی آزاد می‌کند و برای مدتی باعث افزایشی خارق‌العاده در نور ستاره می‌شود. با این حال امکان پیش‌بینی زمان دقیق انفجار این ستاره وجود ندارد. با توجه به جرم ابط الجوزا اخترشناسان تخمین می‌زنند که این ستاره زمانی به ابرنواختر تبدیل خواهد شد که سنی در حدود نه میلیون سال داشته باشد. تخمین دقیق سن ستاره‌ها اما کار آسانی نیست. داده‌های فعلی نشان می‌دهند ابط الجوزا سنی بین هشت تا نه میلیون سال دارد. تصویر آرایه آلما از سطح ستاره ابط الجوزا.